OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amniataba

Amniataba Terapontidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak

* Amniataba affinis (Mees & Kailola, 1977)
* Amniataba caudavittata mida|85%|(Richardson, 1845)
* Amniataba percoides (Günther, 1864)

## Erreferentziak

* ↑ Mees, G. F. & P. J. Kailola, 1977. The freshwater Therapontidae of New Guinea. Zool. Verh. (Leiden) Núm. 153: 1-89.
* ↑ Richardson, J., 1844-1848. Ichthyology of the voyage of H. M. S. Erebus & Terror,... A: J. Richardson & J. E. Gray. The zoology of the voyage of H. H. S. "Erebus & Terror," under the command of Captain Sir J. C. Ross ... during ... 1839-1843. Londres. Ichthy. Erebus & Terror v. 2 (2): i-viii + 1-139, Pls. 1-60.
* ↑ Günther, A., 1864. Descriptions of three new species of fishes in the collection of the British Museum. Ann. Mag. Nat. Hist. (Ser. 3) v. 14 (núm. 83): 374-376.
* ↑ BioLib (Ingelesez)
* ↑ AQUATAB
* ↑ Catalogue of Life (Ingelesez)
* ↑ Discover Life (Ingelesez)
* ↑ World Register of Marine Species (Ingelesez)
* ↑ UNEP-WCMC Species Database (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1830130
* Multimedia: Amniataba / Q1830130
* Espezieak: Amniataba
# Amniota

Amniota tetrapodo ornodunen talde bat da. Lehorrean bizitzeko arrautza garatu dute. Gaur egungo animalien artean synapsidoak (ugaztunak), sauropsidoak (narrasti eta hegaztiak) eta euren arbaso fosilak biltzen ditu. Enbrioia arrautza batean doa edo emeak garraiatzen du eta hainbat mintzaz babestua hazten da. Eutheriaren barruan (gizakia, adibidez) mintza hauek umekia babesten duen poltsa amniotikoa izan daitezke. Amniotek ez dute larba egoerarik.
Lehen amniotek, adibidez Casineria musker txikien itxura zuten, eta anfibio reptiliomorfoetatik garatu ziren, orain dela 340 milioi bat urte. Haien arrautzak uretik kanpo biziraun zitezkeen eta, beraz, leku lehorretara migratzeko gaitasuna garatu zuten. Amniota lurreko ornodun nagusiak bilakatu ziren honela. Garai hartan jada bi klado ezberdin sortu ziren: Synapsida eta Sauropsida. Bi taldeak gaur egun bizirik daude. Ezagutzen den Synapsida fosilik zaharrena Protoclepsydrops da, orain dela 320 milioi urtekoa. Sauropsikorik zaharrena Paleothyris izan daiteke, Pennsylvaniar garaikoa, orain dela 306-312 milioi urtekoa.

## Taxonomia

* Datuak: Q181537
* Espezieak: Amniota
# Amnistia-lege

Amnistia-lege batek iraganean egindako delituengatiko erantzukizun penaletik gizabanako hautatu batzuk —gehienetan lider militarrak eta politikoak— atzeraeraginez babesten dituen edozein lege-, konstituzio- edo betearazpen-xedapeni egiten dio erreferentzia. Zehazki, "kontuak emateko aroa" deitu den horretan, amnistia-legeak eztabaidagai eta gatazka izan dira, giza eskubideak urratzen direnean zigorgabetasuna ematen baitute. Lege horiek zenbait neurri instituzional hartzen dituzte, krimen horiengatik pertsonen auzipetzea eragozten dutenak, eta, batzuetan, ekintza horiengatik kondenatuak izan direnak absolbitu ere egin ditzakete, legezko erantzukizun oro saihesteko.
Hala ere, "nazioarteko krimenak" egin dituztenei amnistia ematea gero eta gehiago ikusten da ekintza debekatutzat, besteak beste, gizateriaren aurkako krimenak, gerra-krimenak eta genozidioa izan badira. Interpretazio hori giza eskubideen tratatuetan ezarritako betebeharretatik, nazioarteko eta eskualdeko auzitegien erabakietatik eta Estatuko data luzeko praktikatik (nazioarteko ohiturazko zuzenbidea) eratorritako zuzenbidetik ondorioztatzen da. Nazioarteko, eskualdeko eta estatuko auzitegiek gero eta gehiago ezeztatu dituzte amnistia orokorrak. Eta azken bake-akordioek, neurri handi batean, saihestu egin dute amnistiak ematea delitu larrientzat.
Amnistia-legeak ere arrazoi politikoengatik edo sozialengatik hasitako gatazketan ematen dira. Erresuma Batuan informalki Alan Turing legea deiturikoak homosexual izateagatik zigortutakoak absolbitu zituen 2017an. 2023ko Espainiako Amnistia Legeak Kataluniako prozesu independentistan zigortutakoak edo auzipetuak amnistiatzeko sortu zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Lessa, Francesca; Olsen, Tricia D.; Payne, Leigh A.; Pereira, Gabriel; Reiter, Andrew G.. (2014-03). «Persistent or Eroding Impunity? The Divergent Effects of Legal Challenges to Amnesty Laws for Past Human Rights Violations» Israel Law Review 47 (1): 105–131. doi:10.1017/S0021223713000289. ISSN 0021-2237. (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).
* ↑ (Ingelesez) «Pursuing Peace, Justice or Both? | International Center for Transitional Justice» www.ictj.org (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).
* ↑ (Ingelesez) «'Alan Turing law': Thousands of gay men to be pardoned» BBC News 2016-10-20 (Noiz kontsultatua: 2023-11-14).

## Ikus, gainera

* Amnesty International

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4354526
# Alt Tellin

Alt Tellin Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 404 biztanle zituen, 24,39 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433375
* Multimedia: Alt Tellin / Q433375
# Alt Tucheband

Alt Tucheband Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, [[Märkisch-Oderland (barrutia)|Märkisch-Oderland]] barrutian. 2014an 790 biztanle zituen 30,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q433372
* Multimedia: Alt Tucheband / Q433372
# Alt Meteln

Alt Meteln Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.186 biztanle zituen, 23,22 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433220
* Multimedia: Alt Meteln / Q433220
# Alt Mölln

Alt Mölln Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 855 biztanle zituen 6,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q433223
* Multimedia: Alt-Mölln / Q433223
# Alt Sührkow

Alt Sührkow Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 385 biztanle zituen, 25,52 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q433370
* Multimedia: Alt Sührkow / Q433370
# Alt Vinalopó

L'Alt Vinalopó (katalanez) edo el Alto Vinalopó (espainieraz) Valentziar Herrialdeko eskualdea da, Villena hiriburua duena. Iparraldean Costera eta Vall d'Albaida ditu, ekialdean Alcoià, hegoaldean Vinalopó Mitjà eta mendebaldean Gaztela-Mantxa eta Murtziako Eskualdea.
Eskualde ofizialak 7 udalerri ditu, 645 km²ko azalera du eta 2009an 54.061 biztanle zituen.

## Udalerriak

| Udalerria | Biztanleria | Azalera | Dentsitatea |
| Beneixama | 1.811 | 34,90 | 51,91 |
| Biar | 3.723 | 98,20 | 37,92 |
| el Camp de Mirra | 424 | 21,80 | 19,45 |
| la Canyada de Biar | 1.231 | 19,30 | 63,72 |
| Salinas/les Salines | 1.596 | 61,70 | 25,87 |
| Sax/Saix | 10.054 | 63,50 | 158,33 |
| Villena | 35.222 | 345,60 | 101,92 |

## Historia

Historia, hizkuntza eta kultura aldetik eskualde hetereogeneoa da. Bi udalerririk populatuenak (Villena eta Sax), gaztelar jatorrikoak dira eta 1836an besterik ez ziren sartu Alacanteko probintzian. Errekonkistaren hasieran 1240an Jakue I.a Aragoikoaren eskutik geratu bazen ere, 1244an Almizrako Itunarekin Gaztelara pasatu ziren.
Egungo eskualdeko beste herriak historikoki valentziarrak dira, haietako bat (Salinas) espainiera hiztuna eta beste guztiak (Beneixama, Biar, el Camp de Mirra eta la Canyada de Biar) katalan hiztunak. Desberdintasun historiko-linguistiko horiengatik lau udalerri hauek (Banyeres de Mariolarekin batera Vall de Biar azpieskualdea osatzen dutenak) batzuetan Alcoià eskualdean sartzen dira. Villenako la Safra etxagunean ere katalana da tokiko hizkuntza.
Beste aldetik, administrazioz Gaztela-Mantxan kokatutako Caudete/Cabdet herria historikoki valentziarra da eta gaur egun ere hala sentitzen dira biztanle asko, Alt Vinalopórekin Almansarekin bezain lotua egonik.

## Ikus, gainera

* Valentziar Herrialdeko eskualdeak
* Baix Vinalopó
* Vinalopó Mitjà

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Alto Palancia País Valencià, poble a poble, comarca a comarca webgunean.
* Datuak: Q1553264
* Multimedia: L'Alt Vinalopó / El Alto Vinalopó / Q1553264
# Alt Penedès

L'Alt Penedès Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Bartzelonako probintzian. 592.77 km2-ko azalera dauka eta 2006an 96.779 biztanle zituen (163.27 biz./km2).

## Mugakideak

Mugakide eskualde hauexek ditu: Iparraldean Anoia, ekialdean Baix Llobregat, hegoaldean Garraf eta mendebaldean Alt Camp eta Baix Penedès.

## Udalerriak

Hogeita zazpi udalerrik osatzen dute, hauek izanda populatuenak:
* Vilafranca del Penedès: 35.864 biztanle (hiriburua).
* Sant Sadurní d'Anoia: 11.359.
* Santa Margarida i els Monjos: 5.933.
* Gelida: 5.650.

## Ikus, gainera

* Kataluniako eskualdeak
* Penedeseko ardoa

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Alt Penedès eskualdeko webgune ofiziala
* (Katalanez)(Gaztelaniaz)(Ingelesez)Penedeseko jatorrizko izendapenaren webgunea
* Datuak: Q15355
* Multimedia: Alt Penedès / Q15355
# Alt Urgell eta Cerdanyako gazta

Alt Urgell eta Cerdanyako gazta Kataluniako frisiar behi esnez ekoitzitako gazta bat da. Lleidako probintzia eta Gironako probintzian ekoizten da, Alt Urgell eta Cerdanya eskualdeetan.
Katalunian Jatorrizko Izendapen Babestua duen gazta bakarra da.
Forma zilindrikoa ematen zaio eta ore leunekoa eta krematsuagoa da. Azal kolore zuri argikoa, gazta samurra da. Bere horretan jateko fruitu, gozo edo ogiarekin. Entsaladetan gehitzeko...

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1215556
# Alt Schwerin

Alt Schwerin Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 558 biztanle zituen, 44,44 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20285
* Multimedia: Alt Schwerin / Q20285
# Alt Urgell

L'Alt Urgell Kataluniako iparraldeko eskualdea da, Lleidako probintzian. 21.257 biztanle zituen 2006an, 19 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak

* La Seu d'Urgell (hiriburua): 11.434 biztanle (2002).
* Oliana: 1.870.

## Ikus, gainera

* Kataluniako eskualdeak
* Segre ibaia

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Alt Urgell eskualdeko kontseiluaren webgunea
* Datuak: Q12720
* Multimedia: Alt Urgell / Q12720
# Annbank

Annbank, Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Ayrshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1013611
* Multimedia: Annbank / Q1013611
# Anne-Laure Folly

Anne-Laure Folly (Lomé, Togo, 1954) dokumental-zuzendaria da.

## Ibilbidea

1994an zilarrezko domina irabazi zuen Montecarloko Telebista Jaialdian Femmes aux yeux ouverts (Emakumeak begiak zabalik) dokumentalari esker. Lanak Benin, Burkina Faso, Mali eta Senegaleko emakumeak agertzen ditu, beren bizitzei buruz hitz eginez.1» Dokumentalaren irekiera-sekuentzian, emakume gazte batek kamerari begiratu eta poema errezitatzen du:
   Emakume on batek beti obeditu behar dio senarrari.
   Emakume on batek ez du irakurtzen jakin behar,
   Emakume on baten begiek ez dute irekita egon behar (Poema)
Poema Burkina Fasoko Monique Ilboudorena da, dokumentaleko emakumeetako bat.Mali, Senegal, Burkina Faso eta Beningo hainbat emakumek beren arazoei nola aurre egiten dieten azaltzeko aukera ematen du filmak. Zazpi ataletan, gai hauek lantzen dira: klitoridektomia, behartutako ezkontza, GIB/hiesa, borroka, biziraupena, ekonomia eta politika. Paradoxa bat erakusten du: emakumeak beren familien biziraupenaren eta ongizatearen erantzule dira, baina ez dute ahots handirik erabaki garrantzitsuetan.
Les Oubliées (emakume ahaztuak) 1996an egindako Angolari buruzko dokumentala da. Gerra hotzari, Kubako esku-hartzeari eta Hego Afrikako erregimen arrazistari lotutako borrokalarien arrazoiak aztertzen ditu. Lan dokumental honetan, emakumeei beren istorioak kontatzeko aukera eman zien berriro. Maila ertainetik edo hurbiletik erakutsiz, ikuslea bere aurpegietara bideratzera behartzen du, bere gorputz edo ingurunera bideratu beharrean, eta denbora hartzen du nahi dutena esaten uzteko, gatazkaren ikuspegi femenino paregabea eskainiz. Follyk off-eko ahotsaren bidez parte hartzen du filmean, eta elementu subjektibo bat ematen du. Onartzen du ez duela ezagutzen Angola, eta ez dela autoritatea.
Sarah Maldoror ou la nostalgie de l'utopie (1998) filmak omenaldia egiten dio Sarah Maldororri, Sambizanga (1972) klasikoa egin zuenari.

## Filmografia

* 1992 Le Gardien des forces. Video, 52 min.
* 1993 Femmes du Niger. Video, 26 min.
* 1993 L'Or du Liptako. Video, 13 min.
* 1994 Femmes aux yeux ouverts. Video, 52 min.
* 1995 Les Amazones se sont se reconvierte. Video, 13 min.
* 1996 Del árbol al piragua / Entre l'arbe et la pirogue. 52 min.
* 1997 Les Oubliées. 16 mm, 52 min.
* 1998 Sarah Maldoror ou la nostalgie de l'utopie. 16 mm, 26 min.
* 1999 Deposez les Lames. 25 min.

## Erreferentziak

* ↑ Curry 2004, 86 orr. .
* ↑ Thackway 2003, 157 orr. .
* ↑ Association des trois mondes 2000, 205 orr. .
* ↑ Thackway 2003, 158 orr. .
* ↑ Thackway 2003, 159 orr. .
* ↑ Anne Laure Folly - WMM.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4768064
# Anne-Lise Caudal

Anne-Lise Caudal (Donibane Lohizune, 1984ko ekainaren 26a) lapurtar golfaria da, 2006tik aurrera profesionala dena. Ziburun bizi da.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelketa | Txapelketa | Txapelketa |
| 2008 | Ladies Open of Portugal |
| 2012 | Ladies German Open |

## Erreferentziak

* ↑ Seckel, Henri. (2012-10-4). «Golf : Anne-Lise Caudal dans son jardin» Le Monde.
* Datuak: Q965636
# Anne-François Arnaud

Anne-François Arnaud (Troyes, 1787ko urriaren 16a-Troyes, 1846ko urriaren 28a) Frantziako neoklasizismoaren margolari ospetsua izan zen.

## Biografia

Antoine-Jean Grosen eta Jacques-Louis Daviden ikaslea izan zen. 1819an Société Académique dell'Aube elkartearen akademikoa izan zen. 1820an, marrazki eskolako irakasle-laguntzaile izendatu zuten bere jaioterrian eta, ondoren, irakasle-zuzendaria. Troyes museoko lehen komisarioa izan zen. 1845ean, Troyesen ere Saint-Nicolaseko umezurztegiko kaperaren dekorazioa margotu zuen. Justizia Jauregiaren margoak ere egin zituen.

## Obra ezagunena
### Margolanak

* Vue de l'ancienne porte de Paris à Troyes, 1834
* Le Premier Consul franchissant les alpes au col du Grand-Saint-Bernard
* Portrait de Louis Camussat de Vaugourdon
* Portrait de l'abbé Sompois
* Portrait de Madame Sompois, 1828
* Portrait de Madame Carteron, née Cortier, 1823
* Portrait de Marie-Madeleine Soucin
* Portrait de Louis Duchat
* Portrait de l'abbé Henry-Remy Hubert, 1827

### Liburua

* Anne-François Arnaud (koord.): Voyage Archeologique et Pittoresque Dans Le Departement De l'Aube et Dans l'Ancien Diocese De Troyes, 1837.

## Bibliografia

* É. Socard Biographie des personnages de Troyes et du département de l'Aube, Troyes 1882

## Kanpo loturak

* (Frantsesez):Errekurtsoak Frantziako Liburutegi Nazionalaren webgunean.
* Datuak: Q2850779
* Multimedia: Anne-François Arnaud / Q2850779
# Anhui

Anhui (安徽 txinera sinplifikatuan), Txinako Herri Errepublikako probintzia baten izena da. 139.400 kilometro koadroko azalera dauka eta 2004ko erroldaren arabera 64.610.000 biztanle bizi ziren bertan.

## Inguru naturala eta kokapena

Geografikoki nahiko aldakorra da Anhui, iparraldea Ipar Txinako lautadaren zati den bitartean, probintziaren erdialdea Huai He ibaiak zeharkatzen du. Aipaturiko bi gune hauek nahiko lauak dira eta biztanleri dentsitatea oso altua. Hegoaldean bien bitartean, eraikitzeko lur lauak urriagoak dira, erliebe malkartsu eta menditsuaren eraginez. Probintziako mendirik altuena Lotus mendia da (1.873 metro). Probintzia zeharkatzen duten ibairik garrantzitsuenak Huai He ibaia iparraldean eta Yangtze ibaia hegoaldean dira. Lakurik handiena Chaohu lakua da, 800 kilometro koadroko azalerakoa.
Probintziaren mugakideak honakoak dira: Shandong iparraldean, Jiangsu ipar-ekialde eta ekialdean, Zhejiang hego-ekialdean, Jiangxi hegoaldean, Hubei hego-mendebaldean, eta Henan mendebalde eta ipar-mendebaldean.
Anhui probintziako hiriburua Hefei da.

### Klima

Klima aldakorra da probintziako toki batetik bestera. Iparraldean klima hotzagoa eta lehorragoa da, hori dela eta, Huai He ibaiaren iparraldean urtarrileko tenperatura -1 eta 2 gradu artekoa da, eta ibai honen hegoaldeko lurretan 0 eta 3 gradu artekoa. Uztaileko batez-bestekoa 20 gradutik gorakoa da eta 30 gradutik gorako egun sargoriak maiz izaten dira.
Ekaina eta Uztailean uholdeak eragiten dituzten eurite gogorrak ohikoak dira.

## Politika

Anhui probintziako gobernadorea Wang Sanyun da. Txinako Alderdi Komunistak probintzian duen ordezkaria Wang Jinshan da.

## Garraioa
### Aireportuak

| Kokapen Hiria | NAZE | NAGE | Aireportuaren izena |
| ANHUI | | | |
| Anqing | ZSAQ | AQG | Anqing Aireportua |
| Bengbu | ZSBB | BFU | Bengbu Aireportua |
| Fuyang | ZSFY | FUG | Fuyang Aireportua |
| Hefei | ZSOF | HFE | Hefei Luogang Nazioarteko Aireportua |
| Huangshan | ZSTX | TXN | Huangshan Tunxi Nazioarteko Aireportua |
| Wuhu | ZSWU | WHU | Wuhu Aireportua |

## Ikus, gainera

* Anhui probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Anhuiko gobernuaren webgunea.
* Datuak: Q40956
* Multimedia: Anhui / Q40956
# Anhumas

Anhumas Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 3.999 biztanle ditu 320,84 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22066885
* Multimedia: Anhumas / Q22066885
# Anhingidae

Anhingidae Suliformes ordenako hegaztien familia da. Egun familia monofiletikoa da, izan ere bere barnean Anhinga generoa besterik ez dago sailkatuta. Eozenon, eta agian baita Pleistozenoan ere, beste genero batzuk bizi ziren.

## Espeziea

* Anhinga anhinga
* Anhinga melanogaster
* Anhinga rufa
* Anhinga novaehollandiae

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19370
* Multimedia: Anhingidae / Q19370
* Espezieak: Anhingidae
# Anhui probintziaren banaketa administratiboa

Anhui probintzia honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan

Prefektura mailako 17 banaketa:
* Guztiak prefektura mailako hiriak

## Konderri mailan

Konderri mailako 105 banaketa:
* Konderri mailako 5 hiri
* 56 konderri
* 44 barruti

## Herri mailan

Herri mailako 1936 banaketa:
* 997 herri
* 710 herrixka
* 9 herrixka etniko
* 220 azpi-barruti

## Ikus, gainera

* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2577251
# Altuna etxea (Azpeitia)

Altuna etxea Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen eraikin bat da. Azpeitiko Alde Zaharrean dago, Plaza Nagusia eta Plaza Txikiaren artean, eta Azpeitiko udaletxearen alboan.

## Historia

Altuna familiak XIV. mendean eraiki zuen. Familia horrek Urrestillan zuen haien oinetxea, eta beste etxe hau babestoki moduan sortu zuen, Azpeitiara joaten zirenean arropaz aldatzeko toki bat izateko (hortik "Jantzi etxea" izena zetorkion. Beste izen "Kalengoen" zen). XVII. mendean, Juan Pérez Altuna, alarguna, Katalina Gorostegirekin ezkondu zen eta etxe horretan bizitzera aldatu ziren; horrek etxea osatzeko beharra sortu zuen. Baina benetan haien semea, Antonio Altuna Gorostegi, jauregi itxura etxeari emango ziona izango zen. Antonio Altuna izan zen mudejar estiloa sartu zuena, esaterako, Antxieta jauregiaren estiloa imitatuz. Baita harlanduak sartu zituen fatxadan zein beste aldetan ere. Etxearen egitura biribiltzeko, 1680an, atearen buruan, Altuna etxearen harrizko armarria jarri zen. Armarri hori XIX. mendearen hasieran frantsesen beldurrez kendu egin zuten; dirudienez, frantsesek armarriak zituzten etxean botatzen zituztela zurrumurrua zabaldu zen eta hori izan armarria pikatzeko justifikazioa. 1720. urtean, bestetik, Altunatarren oinordekoa zen Manuel Altunak etxea utzi zuen eta, geroztik, alokatua izan zen. 1813an beheko aldean aldaketak egin ziren eta denda bat sortu zen. Halaber, albo batean balkoiak ireki ziren, horrela, jauregiaren oreka puskatuz.
Etxe honen ondoan herrian sartzeko lau ateetako bat zegoen. XIX. mendean atari hori bota egin zuten, egungo Plaza Nagusia sortzeko.

## Deskribapena

Oso etxe berezia da: egurrezko habeak bistan ditu. Mudejar estiloko harrizko etxaurre ederra du herriko Frontoi Txiki aldera, mudejar estiloko etxaurrea Plaza Txikira. Dena dela, gaur egun ikus daiteke etxea ez da jatorrizkoa, ezen etxebizitzak egiteko bota zuten elementu batzuk mantenduz berria egiteko.

## Erreferentziak

* ↑ [[Roke Aldabaldetreku, 49-53 or.
* ↑ http://azpeitibizi.eus/ezkutuan?o=gogoangarria&f=altuna_etxea
* ↑ http://azpeitia.eus/es/kultura-saila/monumentuen-ibilbidea

## Bibliografia

* Roke Aldabaldetreku: Casas solares de Guipúzcoa. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa, 1979. ISBN:84-7231-501-0.

## Ikus gainera

* Altuna Portu etxea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25478578
* Multimedia: Altuna etxea / Q25478578
# Altungana

Altungana Bizkaian den mendi bat da, izen bereko mendilerroan kokatuta dagoena.
765 metroko garaiera dauka.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) Altungana (Mendikat)
* ↑ Gailurraren izena: Altungana (Mendikat webgunean)

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* luberri.net webgunean
* Datuak: Q56651559
# Altura

Altura Valentziako Erkidegoko udalerria da, Alto Palancia eskualdean eta Castellóko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.920 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Castellóko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1635901
* Multimedia: Altura / Q1635901
# Altun mendiak

Altun mendiak (txinera tradizionalez: 阿尔金山) ipar-mendebaldeko Txinako mendikatea da, ekialdeko Tarim Arroa eta Tibeteko goi-lautada banatzen dituena.
6748 metroko Ak Tag mendilerroko mendirik altuena da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q682334
* Multimedia: Altyn-Tagh / Q682334
# Altuna (argipena)

Altuna izenak hainbat adiera ditu.
Euskal deitura da Altuna, hainbat pertsonaren abizena Wikipedia honetan, esate baterako:
* Migel Altuna (1549–1601) gipuzkoar hargina, Iruñeko elizbarrutiko obren ikuskatzailea
* Manuel Ignacio Altuna (1722-1762) Azkoitiko Zalduntxoetako bat.
* Ascensio Ignacio Altuna (1802–1863) gipuzkoar politikari lberala.
* Joseba Altuna, Amilgain (1887-1971) euskal idazlea.
* Naty Altuna (1915) gipuzkoar margolaria.
* Libe Altuna (1916–1993) irakaslea eta euskaltzalea.
* Eladia Altuna (1918-2009), erraketista profesionala.
* Patxi Altuna (1927-2006) euskalaria, euskal idazlea eta jesulaguna.
* Jesus Altuna (1932), arkeologoa.
* Jose Antonio Altuna Gallastegi, Arrasateko alkatea 1976-1979 urte bitartean.
* Jose Antonio Altuna Aizpurua(?-2011), Usurbilgo alkatea 1987-2003 urte bitartean;
* Juan Maria Altuna, Txisun, (1963), arraunlaria.
* Asier Altuna (1969) zinema zuzendaria eta gidoigilea.
* Jon Altuna Iraola (1971), Mondragon Unibertsitateko errektoreorde akademikoa.
* Olatz Altuna Zumeta (1981), soziolinguista.
* Jon Altuna Mendizabal (1980), gipuzkoar futbolari ohi
* Cristina Altuna (1984) nafar kazetari eta UPNko politikari ohia.
* Begoña Altuna (1989), hizkuntzari konputazionala.
* Jokin Altuna (1996), esku hutseko pilotaria.
Besterik:
# Altura (Minnesota)

Altura Minnesotako hiri bat da. Winona konderrian kokatua dago. 2010ean 493 biztanle zituen, 7,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Winona konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2334610
# Altuna etxea

Altuna etxea hau izan daiteke:
* Altuna etxea (Azkoitia) edo Altuna Portu etxea, Azkoitia udalerrian dagoen eraikina.
* Altuna etxea (Azpeitia), Azpeitia udalerrian dagoen eraikina.