# Soinuaren hedapena

Soinua, gorputz baten bibrazio-higiduragatik sortu eta ingurune fisiko batean uhin elastiko gisa hedatzen da. Gizakiarentzat entzungarria den soinua, bere entzumen-organoek aireko presioaren oszilazioak aditu eta ondoren garunak hautematen dituen soinu-uhinak sortzean datza. Soinuaren hedapenak, fluidoetan, presioaren gorabeheren forma hartzen du. Gorputz solidoetan, soinuaren hedapenak ingurunearen tentsio-egoeran aldaketak dakartza. Soinuaren hedapenak materia-garraio gabeko energia-garraioa dakar, materia solido, likido edo gaseosoan zehar hedatzen diren uhin mekaniko gisa. Bibrazioak soinuaren hedapenaren norabide berean gertatzen direnez, jatorri-puntutik lerro zuzenean transmititzen den luzetarako uhina da.

## Soinuaren hedapenean eragina duten gertakari fisikoak
### Transmisioa

Soinuaren transmisio-abiadura ingurunearen elastikotasunaren menpekoa da gehienbat, hau da, hasierako egoera berreskuratzeko ahalmenaren araberakoa. Altzairua, plastilinarekin alderatuz, oso ingurune elastikoa da. Eragina duten beste faktore batzuk tenperatura eta dentsitatea dira.

### Absortzioa edo xurgatzea

Soinuak material bat erasotzen duenean, material baten soinuaren xurgatze- gaitasuna, material horrek absorbaturiko energia eta islatutako energiaren arteko erlazioa da. Bere baloreak 0 (energia guztia islatzen da) eta 1 (energia guztia xurgatzen da) artekoak izaten dira.

### Islapena

Uhin bat soinuarekiko xurgatzailea ez den edo partzialki xurgatzailea den material batean islatzeko fenomenoa da. Oihartzuna, soinua konstante batekin aldatzen denean gertatzen da; honen ondorioz, ingurune dentsoago batean islatzen den eta pertsona baten belarrira soinu-iturritik zuzenean datorren soinua baino 0,1 s edo gehiagoko atzerapenarekin iristen den soinu bat sortzen da.

### Errefrakzioa

Soinua ingurune batetik beste batera pasatzean, errefrakzioa gertatzen da. Uhinaren desbideratzea inguruneko hedatze-azkartasunarekin erlazionatzen da. Soinua aire beroan azkarrago hedatzen da aire hotzean baino.

### Difrakzioa edo sakabanatzea

Soinuak bere hedapenean oztoporen bat aurkitzen badu, oztopoaren ertzean difrakzio- fenomenoa gertatzen da, soinuaren zati txiki batek norabide-aldaketa jasaten du, eta ondorioz, hedatzen jarrai dezake.

### Difusioa

Islapena gertatzen den gainazalean zimurtasunak badaude, islatutako uhinak ez du norabide bakarra jarraitzen soilik, eta uhin anizkoitzetan banatzen da.

## Soinuaren abiadura

Soinu-uhinaren hedapen-abiadura (soinuaren abiadura), hedapen hau transmititzen den ingurunearen ezaugarrien araberakoa da: presioa, tenperatura, dentsitatea, hezetasuna. Orokorrean, soinuaren abiadura handiagoa izaten da solidoetan likidoetan baino, eta likidoetan gasetan baino; besteak beste, partikulen dentsitatearen arabera, hauek zenbat eta gertuagoa egon, orduan eta energia-trukatze handiagoa onartzen delako.
* Soinuak airean duen abiadura (20 °C-ko tenperaturan) 343 m/s-koa da. Newtonek sorturiko eta ondoren Laplacek aldaturiko ekuazioa, tenperaturaren aldakortasuna kontutan izanik soinuak airean duen abiadura lortzea ahalbidetzen duena, ondorengoa da: v=331+(0,6 x Tenperatura).
* Uretan (35 °C-an) 1493 m/s-koa da (22 °C-an), 1500 m/s-koa.
* Egurrean 3900 m/s-koa.
* Hormigoian 4000 m/s-koa.
* Altzairuan 6100 m/s-koa.
* Aluminioan 5100 m/s-koa.
* Beiran 5200 m/s-koa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25473122