OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bastida (Nafarroa)

    Artikulu hau Nafarroa Behereko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bastida».
Bastida —edo, izen bereko beste herrietatik bereizteko, Bastida Arberoa— Nafarroa Behereko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, izen bereko kantonamenduan kokatua, Arberoa eskualdean. Nafarroako Erresumak 1288an sortutako Erdi Aroko bastida bat da.
Bastida gaskoi kolonia gisa jaio zela uste da, hori dela eta, hizkuntza mapa batzuetan euskal lurraldeko gaskoi hiztunen enklabetzat ageri da. Hortaz, Bastida euskal eta gaskoi lurralde elebiduna izan da. Dirudienez, oraindik ere gaskoi hiztunak badira nafar udalerrian.

## Geografia
### Hidrografia

Udalerria, Harana eta Arberoa ibaiek gurutzatzen dute, baita azken honen ibaiadar batek ere.

### Udalerri mugakideak

* Bardoze eta Ahurti (Lapurdi) iparraldean
* Hazparne (Lapurdi) mendebaldean
* Aiherra hegoaldean
* Oragarre ekialdean

### Etxeak eta auzoak

* Hiria-Bidun
* Kapera-Lescapat
* Touron
* Pezaru
* Arrestegi
* Agnescons

## Demografia

* Bastidako biztanleria
* Datuen iturburua: INSEE

## Ondasun nabarmenak

* Juduen hilerria
* Jasokundeko Andre Mariaren eliza
* Bastidako trinketa

## Bastidar ospetsuak

* Inesa Gaxen (1566-?), sorgintzat hartu zuten emakumea.
* Émile Lafourcade-Cortina (1864-1904), eskrimalaria.

## Argazki galeria

* Judu hilerria.
* Herriko etxea
* Herriko etxearen plaza
* Bastidako etxeak.
* Bastidako etxeak.
* Arkuen plaza
* Bastidako eliza

## Oharrak

* ↑ /bas̺tíð̞a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban
* ↑ /bas̺tíð̞a aʁ̞βéʁ̞o.à/ ahoskatua (laguntza)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskal onomastika datutegia - Euskaltzaindia
* ↑ Euskara mota bat hitz egiten zuten akitaniarren hizkuntza Gara, 2003-10-16
* ↑ Gaskoiaren mapa Wikimedia Commons
* ↑ Bastidako kantonamenduan, etiketarik gabe aurkezten den... Kazeta.info, 2011-01-23
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. PA00084415. .
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. PA00084416. .
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. PA64000078. .

## Ikus, gainera

* Arberoa
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q317214
* Multimedia: La Bastide-Clairence / Q317214
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Bastida
# Bastia Mondovì

Bastia Mondovì Italiako udalerri bat da. Cuneoko probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 628 biztanle ditu, 12 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bastia Mondovìk honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carrù Cigliè Clavesana Mondovì

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18357
* Multimedia: Bastia Mondovì / Q18357
# Bastia Umbra

Bastia Umbra Italiako udalerri bat da. Perugiako probintzian kokatuta dago, Umbria eskualdean. 21.199 biztanle ditu, 27,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Bastia Umbrak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Asis Bettona Perugia Torgiano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20126
* Multimedia: Bastia Umbra / Q20126
# Bastida (argipena)

Bastida izen berarekin, hurrengo kontzeptu ezberdinak adieraz daitezke:
Hirigintzan:
Udalerriak:
* Bastida: Arabako udalerria.
* Bastida: Nafarroa Behereko udalerria.
# Bastida (hirigintza)

    Artikulu hau Erdi Aroko hiri-berri ereduari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bastida».
Bastida Erdi Aroan Frantziako estatuko hego-mendebaldean garatutako oin berriko hiri mota da. XII eta XIV. mende artean sortu ziren gehienak —1222 eta 1373 urteen bitartean—, Akitania, Gaskonia eta Okzitaniako eskualdeetan, eskuarki. 500 bat inguru daudela esaten da, definizioaren estutasunaren arabera. Hala frantsesek nola ingelesek eraiki zituzten, babesgabeko lurralde horiek kolonizatzeko, batez ere. Maiz bidegurutzeak edo lehendik okupatutako herrixketan antolatu eta garatu zituzten. Hortaz, Erdi Aroko lurraldearen antolakuntzarako tresna izan ziren bastidak.
Nafarroako Erresumak ere sortu zituen bastida batzuk, esaterako, Nafarroa Behereko Bastida, 1288an, edo Bearnoko Nabarrengose, 1316an.
Anthony Edwin James Morris arkitektoaren arabera, eta ezaugarri bertsuak dituztelako, badira bi bastida Ingalaterran ere bai: Winchelsea (ia hutsik, gaur egun) eta Kingston upon Hull (bere garaian, eskoziarren aurkako gudaroste ingelesaren base gisa erabilia). Halaber, egile beraren ustez, Galesen 10 bastida sortu zituen Eduardo I.a Ingalaterrakoak, lurralde hori ere konkistatzeko asmoarekin: Flint, Rhuddlan, Aberystwyth, Caernarvon, Conway, Criccieth, Bere, Harlech, Beaumaris eta Bala, kronologikoki, guztiak XIII. mendean.

## Ezaugarriak

Gehienak oinplano erregularrekoak dira, haien kaleak elkarri elkarzutak izan ohi dira. Erdigunean plaza laukizuzen bat izaten dute, udaletxearen eta merkatuaren eraikina jasotzen duena. Eraikin horri frantsesez halle deritza. Eliza ere izaten dute, askotan plazarekin erlazionatuta.
Merkataritzarekin ez ezik, bastidek nekazaritzarekin ere harreman estua zuten. Normalean, bastidetako hiritarrei soroak ere ematen zitzaizkien bastiden inguruan. Bastidetarrek erregearentzako zerbitzu militarra eginez ordaindu ohi zuten haien hiritartasuna. Frantziako bastidek, gotortuak bazeuden ere, ez zuten gaztelurik (larrialdi kasuetan eliza sendoa erabil zitekeen). Galeskoek, berriz, haien izaera militarragatik, bazuten.

## Bastidak Euskal Herrian

* San Zernin (Iruña)
* Gares
* Bastida Araba
* Bastida Nafarroa
* Monjolose

## Ikus, gainera

* Hiribildu
* Burgu (hirigintza)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Centre d'étude des bastides webgunea
* (Frantsesez) Ipar Euskal Herriko eta Bearnoko bastiden kokagunea eta oinplanoak
* (Ingelesez) Bastiden inguruko artikulua
* Datuak: Q810652
* Multimedia: Bastide cities / Q810652
# Bastia-3 kantonamendua

Bastia-3 kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Korsika Garaia departamenduan dago, Korsika eskualdean. Guztira 1 udalerri ditu eta Bastia da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724399
# Bastian Schweinsteiger

Bastian Schweinsteiger (Kolbermoor, Alemania, 1984ko abuztuaren 1a) alemaniar futbolari ohia da. Alemaniako futbol selekzio nazionalan jokatu zuen.

## Palmaresa
### Txapelketa nazionalak

* 6 Bundesliga: 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2012–13, 2013–14
* 5 Alemaniako Futbol Kopa: 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2009–10, 2012–13
* 2 DFB-Ligapokal: 2004, 2007
* 2 DFL-Supercup: 2010, 2012

### Nazioarteko txapelketak

* UEFAko Txapeldunen Liga: 2012-13
* UEFA Super Cup: 2013

## Kanpo estekak

* Datuak: Q44298
* Multimedia: Bastian Schweinsteiger / Q44298
# Beaucé

Beaucé (bretainieraz Belzeg) Ille eta Vilaine departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010940
* Multimedia: Beaucé / Q1010940
# Beaudricourt

Beaudricourt Frantziako udalerria da, Pas-de-Calais departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. 2013an 99 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Beaudricourt udalerrian erroldatutako biztanleak 99 ziren. Familiak 36 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 43 etxebizitza zeuden, 38 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 2 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 39etxeak ziren. 38 etxebizitza nagusietatik 34 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 34 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 17 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 18 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Beaudricourt udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 4 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 8 | 45-49 | 8 |
| 0 | 40-44 | 4 |
| 8 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 4 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 62 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 42 lanean zeuden (22 gizon eta 20 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 18 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 6 ikasten zeuden eta 10 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra eraikuntza enpresa batena zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Beaudricourt udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden, 496 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1003661
* Multimedia: Beaudricourt / Q1003661
# Beauden Barrett

Beauden John Barrett (New Plymouth, Taranaki, 1991ko maiatzaren 27a) zeelandaberritar errugbi jokalaria da, zabaltzaile eta atzelari postuetan aritzen dena. 2023-2024 denboraldian, Japoniako Errugbi Ligako Toyota Verblitzen jokatu zuen.
2012ko ekainaren 23an egin zuen debuta Zeelanda Berriko selekzioarekin, Hamiltonen, Irlandaren aurka, eta zazpiko errugbiko selekzioan ere aritu da. Bi aldiz hautatu dute World Rugbyren urteko jokalari onena: 2016an eta 2017an.
Haren hiru anaia, Kane, Scott eta Jordie, errugbilari profesionalak dira.

## Ibilbidea

* Taranaki: 2010-2020
* Hurricanes: 2011–2019
* Blues: 2020
* Suntory Sungoliath: 2021
* Blues: 2022–2023
* Toyota Verblitz: 2023-2024
* Taranaki: 2024-
* Blues: 2025-

## Palmaresa
### Taranaki

* Ranfurly Shield
** irabazlea: 2011

### Hurricanes

* Super Rugby
** irabazlea: 2016
** finalista: 2015

### Suntory Sungoliath

* Japoniako Errugbi Liga
** finalista: 2021

### Blues

* Super Rugby
** finalista: 2022

### Zeelanda Berriko selekzioa

* Gazte mailako munduko txapelketa
** irabazlea: 2011
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2015
** finalista: 2023

## Erreferentziak

* ↑ Coetzee, Dylan. All Blacks: Veteran duo Beauden Barrett and Aaron Smith sign for Toyota Verblitz. Planet Rugby, 2023ko otsailak 7, planetrugby.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-26).
* ↑ Beauden Barrett. itsrugby.co.uk (Noiz kontsultatua: 2024-9-6).
* ↑ Beauden Barrett. stats.allblacks.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-26).
* ↑ NZ Rugby boss says Black Ferns world rugby award sign of things to come. stuff.co.nz (Noiz kontsultatua: 2018-3-15).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Beauden Barrett, stats.allblacks.com
* (Ingelesez) Beauden Barrett, itsrugby.co.uk
* Datuak: Q4877438
* Multimedia: Beauden Barrett / Q4877438
# Begirune

Begirunea edo errespetua norbaiten aurrean adeitasunez eta onginahiez jokatzera bultzatzen gaituen sentimena da. Begirune-ezak zakarkeria du izena. Begirunea eman eta hartzen dugu: besteen errespetua espero dugu begirunea erakusten dugun moduan. Ez dira begirune eta tolerantzia nahastu behar, tolerantziak ez duelako mendekotasuna ekartzen baizik eta berdintasuna.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28510
* Multimedia: Respect / Q28510
# Begitarte (argipena)

Begitarte hitzak adiera zenbait ditu:
* begitarte edo aurpegia;
* begitarte, harrera edo hospitalitatea;
* begitarte edo begirunea.
# Begiz Begi

Begiz Begi, Angelun (Lapurdi) sortutako folk-rock taldea da.

## Taldekideak

* Patxi Amulet, ahotsa, gitarrak, eskusoinua
* Xabi Etxeberri, biolina eta biolontxeloa
* Sebastien Luc, gitarrak
* Nicolas Armendariz, bateria
* Peio Lambert, baxua

## Diskografia

* Nora joan? (2013, Miraila Produkzioak)
* Joan ihes egin baino lehen (2015, autoekoiztua)
* Hatsa (2016, Baga-Biga)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Gaztelaniaz) Taldearen webgunea
* Datuak: Q31188093
# Begiristain doktorearen pasealekua

Begiristain doktorearen pasealekua :
| Amara Berri eta Miramon-Zorroaga, Donostia ||
| Begiristain doktorearen pasealekua eta Donostia Unibertsitate Ospitalearen aireko ikuspegia. ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Begiristain doktorearen pasealekua Begiristain doktorearen pasealekua Begiristain doktorearen pasealekua ||
| Koordenatuak: | 43°17′40.05″N 1°57′59.89″W﻿ / ﻿43.2944583°N 1.9666361°W﻿ / 43.2944583; -1.9666361 |
Begiristain doktorearen pasealekua Gipuzkoako Donostia hiriburuko pasealeku bat da. Amara Berri, Zorroaga eta Miramon auzoetan dago, Aita Donostia plazako biribilgunetik Zorroagan goruntz egin eta Miramon auzoan dagoen Oriamendi pasealekuko biribilguneraino doa.

## Leku interesgarriak

* Aita Donostia plaza
* Anoetako kirolgunea
* Donostia Arena 2016
* Donostia Unibertsitate Ospitalea
* Institutu Onkologikoa
* Gipuzkoako Poliklinika
* EITB Donostia
* Eureka! Zientzia Museoa
* Tecnalia
* Donostiako Teknologi Parkea

## Kaleak

* Aita Donostia plaza
* Zorroaga pasealekua
* Errondo pasealekua
* Anoeta pasealekua
* Elkano bidea
* Elgoibar kalea
* Larrañategi bidea
* Sabene bidea
* Sabene kalea
* Dulce Maria Loinatz kalea
* Flores kalea
* Miramon pasealekua
* Mikeletegi pasealekua
* Goiaztxiki bidea
* Oriamendi pasealekua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25474569
# Begiratoki (arkitektura)

    Artikulu hau arkitektura espazioari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Begiratoki».
Begiratokia edo miradorea paretatik kanpora ateratzen den eta beiraz itxia eta teilatutxo batez estalia dagoen balkoia da. Bere helburua beroa mantentzea eta eraikuntza haizea eta hezetasunaren kontra babestea da.
Jada Mesopotamian eta Antzinako Grezian sortu zituzten baina begiratoki handiak XIX. mendean egin zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2005]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11289374
* Multimedia: Oriel windows / Q11289374
# Begiratoki

Begiratoki izan daiteke:
* Begiratoki, paisaia bati begira egoteko lekua;
* Begiratoki, paretatik kanpora ateratzen den eta beiraz itxia eta teilatutxo batez estalia dagoen balkoia.
# Begirunea Tour 96

Begirunea Tour 96 Negu Gorriak euskal herritar musika taldeak Tijuana No mexikar taldearekin Mexikon eta Los Angelesen egin zuen bira da.
Bira, Apirilaren 10an hasi zen Los Angelesen, eta Mexikon sartu ziren Tijuanatik, Kalifornia zeharkatu ondoren. Apirilaren 13an Mexiko Hirian aurkitzen ziren eta hiru kontzertu eskaini zituzten. Horietako bat, Apirilaren 20an ospatu zena, EZLNrentzako dirua lortzea zuen xede. Diru horrekin, EZLNek instalazio elektriko bat egin nahi zuen Errealitatearen Udalerri Zapatista Autonomoan, Txiapasen.
Emanaldia baino lehen Fermin Muguruzak, Mikel Abregok eta Mikel Carmonak Errealitatea bisitatzea erabaki zuten Matxinada Zapatista ezagutzeko eta haren lekuko izateko asmotan. Han nazioarteko komite bati lagundu zioten. Haien artean Danielle Mitterrand zegoen, France Libertés fundazioaren presidentea eta kontzertuaren antolatzaileetako bat. Errealitateara iritsi zirenean Tacho eta Trinidad komandanteek harrera egin zieten.
Ilunabarrean, hogei soldadu zapatista agertu ziren, haien artean Marcos komandanteordea. Komandanteordeak eta Daniellek prentsaurreko bat eskaini zuten eta Negu Gorriek komandanteordearekin elkarrizketa izan zuten.
Errealitateatik joan zirenean Mexikoko armadaren konboi militar batekin egin zuten topo eta indigenak ez zirenei argazkiak atera zieten. Mexiko Hirian zeudenean militarrek geldiarazi zieten eta honakoa egin zieten: argazkiak atera, datu pertsonalak hartu eta haien hitzak grabatu. Gainera Mexikotik alde egin baino lehen Gobernazioko Idazkaritzatik pasatzera behartu zituzten.
Apirilaren 21an, bira amaituta zegoela, taldea Euskal Herrira itzuli zen arazorik gabe. Hala ere, Mikel Abrego Migrazioko Bulegora joan zen izapideak egitera oporrak igaro ahal izateko, Mexikon eta Kalifornian igaro nahi baitzituen. Alabaina, atxilotu zuten Mexikon agiri faltsuekin sartu eta lokaletan jotzeagatik, nahiz eta horietatik etekinik ez zuen atera. Gainera 1.500 euroko fidantza jarri zioten, hala ere 900 euro ordaindu ondoren, Apirilaren 25an aske utzi zuten.

## Kontzertuak

| Eguna | Lekua | Hiria | Herrialdea | Beste musika taldeak |
| Apirilaren 10 | Hollywood Grand | Los Angeles | Kalifornia, Estatu Batuak | Tijuana No, Calavera, Resorte eta Los Olvidados. |
| Apirilaren 12 | Estudio Uno | Tijuana | Mexiko | Tijuana No, Resorte eta Drip By Down. |
| Apirilaren 13 | La Viuda | Mexiko Hiria | Mexiko | Sektakore. |
| Apirilaren 14 | Cine Santos Degollado | Mexiko Hiria | Mexiko | A.N.I.M.A.L., Resorte eta La Matatena. |
| Apirilaren 20 | Cine Ópera | Mexiko Hiria | Mexiko | Transmetal, Tijuana No, A.N.I.M.A.L., Resorte, Makina eta Vantroi. |

## Kanpo estekak

* 1996ko Negu Gorrien kontzertuak
* Datuak: Q8245619
# Begirale efektu

Gizarte psikologian, begirale efektua larrialdi egoera batean pertsona jakin batek laguntza eskaintzeko probabilitatea inguruan dagoen pertsona kopuruarekiko alderantzizko erlazioa duela baieztatzen duen teoria eta hori frogatzen duten fenomenoen multzoa da. Teoria New York hirian gertatutako Kitty Genoveseren hilketaren zirkunstantzietatik abiarazi zen 1968 urtean, non ustez bizilagun asko eraso bat gertatzen ari zela jakinda ere, inork ez zuen erasotzailearen aurka edo biktimari laguntza emateko bestelako ahaleginik egin. Gerora, hainbat psikologia esperimentuk eta beste zenbait gertakarik frogatu dute teoria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q230749
# Begitu

Begitu Arratiako (Bizkaia) aldizkaria da. Arratiako herrietako berriak biltzen dituen aldizkaria da eta horrela, komunikazio bide urriak dituen eremu honetako biztanleak, elkarrekin kontaktuan jartzen ditu. Ubide eta Zeberio herriak ere barne hartzen ditu.

## Ikus, gainera

* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak

* Aldizkariaren webgunea
* "Tokikom, herri informazio guztia batean"
* Datuak: Q12254906
# Begiratoki (turismoa)

    Artikulu hau erakargarri turistikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Begiratoki».
Begiratokia paisaia bati begira egoteko lekua da, normalean horretarako egokitua. Naturalak edo artifizialak izan daiteke eta bertatik mota askotako pasaiak ikus ditzakegu (hiritarrak, industrialak, baserritarrak...)

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6017969
* Multimedia: Scenic overlooks / Q6017969
# Bederatzigarren Sinfoniaren zorigaitz

Bederatzigarren Sinfoniaren zorigaitzaren sineskeria Ludwig van Beethovenen heriotzarekin sortu zen. Horren arabera inoiz ez zen hamargarrena konposatuko zuen egilerik izango. Ideiak ez du inongo oinarririk baina konpositore asko horren beldurpean bizi izan dira eta, sarritan, zorigaitza sahiesteko estrategiak erabili dituzte. Sineskeriaren arabera, Beethoven aparte, musikari hauek hil ziren hamargarrena sortu baino lehen: Franz Schubert, Antonín Dvořák, Anton Bruckner, Gustav Mahler eta Ralph Vaughan Williams. Dena dela, kasu horietan ez dirudi hamargarrena idazterakoan hil zirenik, kasu guztietan, Beethovenenean izan ezik, datua ez baitago batere garbi.

## Sineskeriaren jatorria

Arnold Schoenberg kritikariaren arabera sineskeria Mahlerrekin jaio zen: Honek esan omen zuen "Ematen du bederatzigarrena muga dela. Inork ez daki handik haratago zer gertatuko den. (...) Bederatzigarrena idatzi dutenak beste bizitzatik gertuago zeuden, antza". Izan ere, ideiaren benetako sortzailea Mahlerren emaztea omen zen, Alma Mahler, eta honek konpositorea fobiaz kutsatu zuen.

## Hamar baino gehiago egin zituztenak

Dena dela asko izan dira hamar sinfonia baino gehiago sortu dituzten musikariek. Hona hemen batzuk:
* Gian Francesco Malipiero
* Max Butting
* Joachim Raff
* Heitor Villa-Lobos
* Dmitri Xostakovitx
* Nikolaï Miaskovski
Antza, Mozarten, 68 sinfonia, eta Haydnen, 106 sinfonia, kasuak ez dira egokiak aipatzeko zeren Beethoven baino lehen hil baitziren.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.elcultural.es/revista/escenarios/Philip-Glass-o-la-maldicion-de-la-Novena/30434
* 1 2 http://tono-menor.blogspot.com/2011/12/la-maldicion-de-la-novena.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1329249
# Bederatzigarren etorbidea (Manhattan)

Bederatzigarren etorbidea edo Columbus etorbidea, ingelesez: Ninth Avenue edo Columbus Avenue, AEBetako New York hiriko etorbide bat da, Manhattan barrutian.
West Side eremuan barna doa
* Datuak: Q130378
* Multimedia: 9th Avenue (Manhattan) / Q130378
# Bederatziehun

Bederatziehun (900) zortziehun eta laurogeita hemeretziaren ondoren eta bederatziehun eta bataren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q741748
* Multimedia: 900 (number) / Q741748
# Bederatzietatik bederatzietara

Bederatzietatik bederatzietara (alemanez: Zwischen neun und neun) Leo Perutz austro-txekiar idazleak 1918an argitaratu zuen eleberria da. 2003. urtean Anton Garikanok euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Stanislaus Demba ikaslea goiz batean behartua dago ilunabarra baino lehenago diru kopuru bat biltzera, berari muzin egin dion neska-laguna berreskuratzeko eta biek elkarrekin Veneziara egingo luketen bidaia batekin tentatzeko. Hala, delitu txiki bat egingo du, eta hortik aurrera etengabe ihesi eta ezkutuan ibili beharko du.

## Erreferentziak

* ↑ www.elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244899
# Bederatzigarren Gurutzada

Bederatzigarren Gurutzada (1271 - 1272) Ekialde Hurbila asaldatu zuen azken kanpaina izan zen.
Zortzigarren Gurutzada bukatu eta zenbait hilabete aurrerago, Ingalaterrako Eduardo Printzeak, gero Eduardo I.a Ingalaterrakoa izango zena, bere armada eraman zuen Akreraino lorpenik izan gabe.
1268an Baibars sultan mameluko egiptoarrak, Jerusalemgo erresuma Sidon eta Akre arteko lurralde estura bilakatu zuen. Nahiz eta mongoliarren laguntza jaso, Eduardok eta Nikolas IV.a aita santuak barnealdean bakea mantentzea eta kanpoaldean mugak babestea besterik ez zituzten lortu. Baina printzea errege bilakatu zenean, Ekialde Hurbila utzi eta ordena militarren arteko tirabirek jatorrizko izpiritua desagerrarazi zuten.
1291an italiar gudaroste batek nekazari musulman talde bati eta siriar kristauei zintzurra moztu zietenean. al-Ashraf Jalil mamelukoak, aitzakia aprobetxatuz, Akre eraso eta maiatzaren 18an hiria lortu zuen. 208 urte pasa ondoren gurutzatuek Lur Santua utzi zuten behin betiko.

## Erreferentziak

* ↑ The Gospel in All Lands By Methodist Episcopal Church Missionary Society, Missionary Society, Methodist Episcopal Church, 262. orr.
* ↑ Histoire des Croisades III, Rene Grousset, 653. orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q316743
* Multimedia: Ninth Crusade / Q316743