OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ezpeletako kantonamendua

Ezpeletako kantonamendua Lapurdiko administrazio zatiketa edo eskualdea da, hiriburu Ezpeleta duena. 2011n 15.949 biztanle zituen.

## Udalerriak

| Ainhoa Kanbo Ezpeleta Itsasu | Luhuso Sara Zuraide |

## Ordezkarien zerrenda

Ezpeletako kantonamenduko kontseilari nagusiak, 1945etik :
| Urtea | Izena |
| 1945 | Charles Palassié |
| 1951 | Alexandre Camino |
| 1958 | Alexandre Camino |
| 1964 | Mixel Labéguerie |
| 1970 | Mixel Labéguerie |
| 1976 | Mixel Labéguerie (karguan hila, 1980an) |
| 1980 | Louis Genin |
| 1982 | Louis Genin |
| 1988 | Louis Genin |
| 1994 | Louis Genin |
| 2001 | Vincent Bru |
| 2008 | Vincent Bru |
| 2014 | ? |

## Erreferentziak

* ↑ 64-Pyrénées-Atlantiques: Populations légales 2011 des cantons du département Insee.fr

## Kanpo estekak

* Datuak: Q959917
* Multimedia: Canton d'Espelette / Q959917
# Ezperun

Ezperun Noain Elortzibarko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, hutsik zegoen.

## Kokapena

Elortzibarko hegoaldeko herri hustu hau, jabetza pribatuko ehizagunea da gaur egun. Alaitz mendizerrako lehen maldetan, itsasoaren mailatik 537 metrora dago, San Andres errekastoaren ezkerraldean.
Herri mugakideak honakoak dira: Gerendiain mendebaldean, Imarkoain iparraldean, Zabalegi ipar-ekialdean, eta Otao ekialdean.

## Historia

Antzinako jaurerria, XI. mendearen amaieran Leireko monasterioa zen Ezperungo jaurerriaren jabea. 1802ko erroldan, bederatzi etxe eta 72 biztanle zeuden herrian. Ezperungo eliza Andre Mariaren omenezkoa zen.
Herria Elortzibarko diputatuak eta herritarren artean aukeratutako erregidoreak gobernatzen zuten.

## Demografia eta biztanleria

Ezperungo biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |

## Ondarea

* Iruñeko eliz museoan, Ezperungo parrokiako kristo bat dago.

## Ikus, gainera

* Noain Elortzibar

## Kanpo estekak

* Kontzejuaren ikuspegia Tebaserako errepidetik, Google Street View-n.
* Datuak: Q12257734
* Multimedia: Ezperun / Q12257734
# Ezpilaga

Ezpilaga (eguesibarreraz: Ezpelaga) Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.
XIV. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak ezpilagarrak ziren.

## Izena

Ezpilaga toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Ezpilaga (1534)
* Ezpelaga (1704)
* Ezpelaga (1722)
* Ezpilaga (1722)
* Espilaga (1888)
* Ezpilaga (1996)

## Historia

Ia ez dago herri honi buruzko daturik, baina badakigu 1300 eta 1366 artean hustu zela.

## Oharrak

* ↑ /es̻pílaɣ̞a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban
* ↑ /es̻pélaɣ̞a/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Ezpilaga- Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Lizoainibar
* Lizoainibar-Arriasgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak

* Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala
* Datuak: Q109132402
# Ezproi

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «ezproi (botanika)»
Ezproia edo ezproiak zaldiaren mugimenduak zuzentzeko erabiltzen diren burdinezko tresna zorrotzak dira. Era ezberdinetako ezproiak daude eta zaldunaren boten orpoetan jartzen dira. Zaldiketa mota gehienetan erabiltzen dira eta arautuak daude aberengan tratu txarrak eta abusuak ez izateko.

## Etimologia

Orkatx, orkatilla (Mendebaldeko euskara), aztal (Erronkariera), erpa, ezpore (Nafarrera). Ezproin (Lapurtera). Ezperuak (Zuberera). Aztalki, eztenka (Nafar-lapurtera).

## Erreferentziak

* ↑ http://www1.euskadi.net/harluxet/
* ↑ http://www.euskomedia.org/aunamendi/41842

## Kanpo estekak

* Datuak: Q740732
* Multimedia: Spurs / Q740732
# Ezponda (argipena)

Ezponda hitzak adiera zenbait ditu:
* geologian, ezponda, arroka eta beste materialen metaketa inklinatua, bereziki malda handiko mendien oinetan;
* ingeniaritzan, ezponda, bi lur maila horizontalen artean eratzen den plano inklinatua;
* Ezponda, euskal abizena,
** Joanes Ezponda,
** Enrike Ezponda,
** Txomin Ezponda, bertsolaria,
** Xabier Etxeberria Ezponda.
# Esperientzia (argipena)

Esperientzia norbaitek bere bizitzatik jaso eta ikasi egiten duena da. Hitzak adiera zenbait ditu:
* esperientzia, pertsona batek batek zentzumenetatik jaso, pentsatu eta emozioak izateko jarduera,
* esperientzia, lanbide batean arituz pertsona batek jaso dituen trebezien multzoa.
# Esperientziarekiko irekitasun

Psikologian, esperientziarekiko irekitasuna bost faktoreko nortasun-ereduaren dimentsioetako bat da. Irekitasunak banaketa normala izateko joera du, mutur altuenetan edo baxuenetan dauden banako gutxi batzuekin, eta gehiago dira erdialdean dauden pertsonak. Irekiera-maila txikia duten pertsonak esperientziarako itxitzat jotzen dira. Konbentzionalak eta tradizionalak izan ohi dira beren ikuspuntuetan eta portaeretan. Familiako ohiturak nahiago dituzte esperientzia berriak baino, eta, oro har, interes sorta estuagoa dute. Esperientziarekiko irekitasun handia duten pertsonek politikan ikuspuntu liberalagoak izateko joera dute; irekitasun txikia dutenek, berriz, kontserbadoreagoak izateko joera dute, eta ikuspuntu autoritario, etnozentriko eta aurreiritzidunak onartzeko joera handiagoa dute.
Irekiera sormenarekin, adimenarekin eta ezagutzarekin lotuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ McCrae, R. R.; John, O. P.. (1992). «An introduction to the Five-Factor Model and its applications» Journal of Personality 60 (2): 175–215. doi:10.1111/j.1467-6494.1992.tb00970.x. PMID 1635039..
* ↑ Butler, J. C.. (2000). «Personality and emotional correlates of right-wing authoritarianism» Social Behavior and Personality 28: 1–14. doi:10.2224/sbp.2000.28.1.1..
* ↑ Sibley, Chris G.; Duckitt, John. (2000). «Personality and prejudice: a meta-analysis and theoretical review» Personality and Social Psychology Review 12 (3): 248–279. doi:10.1177/1088868308319226. PMID 18641385..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2015673
# Esperimentua txori batekin aire-ponpa batean

Esperimentua txori batekin aire-ponpa batean (ingelesez: An Experiment on a Bird in the Air Pump) 1768ko Joseph Wright Derbykoa ingeles margolariaren oihaleko olio-pintura bat da.
1760ko hamarkadako kandela argipean burututako saileko margolanetako bat da.
Gaur egun Londres hiriko Galeria Nazionalean ikusgai dago.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1167796
* Multimedia: Experiment on a Bird in an Air Pump / Q1167796
# Esperimentatzailearen isuri

Esperimentatzailearen isuria gizaki orok daukan joera bat da, isuri kognitibo bat. Ikerketetan, esperimentatzailearen isuria behatzeko edo informazioa erregistratzeko azterlan baten etapan sortzen den isuri mota bat da. Behatzaileek irizpide subjektiboak era desberdinean ebalua ditzakete, eta isuri kognitiboek (aurrez pentsatutako ideiak eta kasuak barne) eragina izan dezakete subjektu bat ebaluatzeko moduan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2008]
* ↑ (Gaztelaniaz) Matute, Helena.. (D.L. 2018). Nuestra mente nos engaña : sesgos y errores cognitivos que todos cometemos. EMSE EDAPP ISBN 9788417177690. PMC 1054981886..
# Esperita

Esperita (PbCa$_3$Zn$_4$(SiO$_4$)$_4$) berun, kaltzio eta zink silikato bat da. Zuria da, 5-5,5 gogortasunekoa Mohs eskalan eta 4,25-4,42 g/cm$^3$ko dentsitatearekin. Sistema monoklinikoan kristaltzen du. Fluoreszentzia erakusten du argi ultramorearekin ikusten denean. Bere izena Esper Signius Larsenen oemenzkoa da, Harvardeko Unibertsitateko mineralogo eta petrologoa.
Ameriketako Estatu Batuetako Franklin herrian aurkitu zen, beste mineral fluoreszente batzuekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1815768
* Multimedia: Esperite / Q1815768
# Espermatozoide

Espermatozoidea edo espermioa zelula haploidea da, animalietan, arren ugalketa zelula edo gametoa dena. Espermatozoideak barrabilen barnean eratzen dira. Hoditxo hauen paretak, espermatogonia direlakoekin tapizatuak daude. Hauek, lehenengo, mitosi bidez, eta, ondoren, meiosi bidez zatitzen dira, zelula haploideak sorrarazteko, espermatida izena hartzen dutenak, ezberdintze bidez, azkenik, espermatozoideetan bihurtzen direnak.
Espermatozoideak ikusi ahal izan zituen lehena, Anton van Leeuwenhoek izan zen, 1679an, potentzia handiko lehen mikroskopioak asmatu zituena.

## Espermatozoidearen tamaina eta egitura

Espermatozoideak, honako zati hauetaz osatuta daude:
* Burua. Hemen, pronukleoa dago, informazio genetikoa duena. Baita akrosoma Toki Peluzidoa, obozitoa inguratzen duen egitura glikoproteikoa narriatzen duen entzima hidrolitikoen edukiontzia, eta zitoplasma geruza argal bat, guztia, lepoarekin lotzen duen mintz plasmatiko batean bildurik. Bere batez besteko luzera 4-5μmkoa da.
* Lepoa. Estua eta laburra. Buruarengandik banatzen duen plaka basal bat du. Baita aldaturiko zentrioloak ere. Zentriolo horietako batetatik flageloa sortzen da.
* Erdiko zatia. Zati honek 4-5μmko luzera du. Gainera, helize formako "leka" batean, mitokondria mordo bat du. Mitokondri hauek, energia ematen diote espermatozoideari, ATPa sortuz
* Isatsa. Honek mugikortasuna ematen dio. Mintzez bakarrik estalita dagoen toki flageliko funtzionala da.

## Ezaugarri esklusiboak espeziearen arabera

Harreman ez zuzen bat existitzen da eiakulazioaren bolumenaren eta espermatozoide kontzentrazioaren artean espeziearen arabera:
* Gizakietan, espermatozoideek 5-8 μmko burua eta 50 μmko isatsa dute
* Zerrietan, eiakulazioa 200 mililitro ingurukoa da, eta, bertan, milimetro kubiko bakoitzeko 100.000 espermatozoideko kontzentrazioa dago. Espermatozoideen luzera 90 μm ingurukoa da.
Ugaztun batzuetan, gizakiak barne, espermatozoideak, gorputzeko batez bestekoa dena baino tenperatura baxuagoan ekoitziak izan behar dira, gizakien kasuan, gorputzeko tenperatura baino 2 gradu gutxiagoan, horregatik daude gorputzetik kanpo.

## Espermatozoide ekoizpena

Espermatozoideak, barrabiletako hazi hoditxoetan ekoizten dira, espermatogenesi deritzon prozesu batean. Prozesu honetan, espermatogonia izeneko zelula biribil batzuk zatitu eta ezberdindu egiten dira, espermatozoide bihurtu arte.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Nature.com
* (Gaztelaniaz) Espermatozoidea
* Datuak: Q74560
* Multimedia: Spermatozoa / Q74560
# Esperientzien etorbidetik

Selektah Kolektiboa Selektah Kolektiboa rap musika talde euskaldunaren bigarren diskoa da, 2002an argitaratutakoa. Disko hau, nahiz eta nagusiki euskaraz izan, gaztelaniaz eta katalanaz dauden abestiak baditu ere.

## Kantu zerrenda

* Intro zuentzako
* Orkestraren orena
* Esperientzien etorbidetik
* UPN West 2 (¡pa venceros, navarreros!)
* Intro Festa... zu ongi presta
* Festa... zu ongi presta
* Impunitat
* Nere eskutik
* Conexión
* Intro Gora gaileta
* Gora gaileta
* Hitzek min hartzen duten tokia
* Conciencia de un sentir
* Hip-hop bizitza
* Hiru kilo
* Iraina
* Outro

## Beste artisten kolaborazioak

| Artista edo musika taldea | Abestiaren izena |
| Anika | Hitzek min hartzen duten tokia |
| Eddy Drameh | Impunitat |
| La 13-14 | Hip-hop bizitza |
| Lester | Impunitat |
| Payo Malo | Conexión |
| Yacine | Iraina |

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Gaztelaniaz)(Ingelesez) Selektah Kolektiboa, Musika Metak
* Datuak: Q12257258
# Fałków udalerria

Fałków Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-udalerri bat da, Końskie barrutian kokatuta. 132,37 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 4572 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q553655
ieaGurutze Santuko voivoderriko udalerriak :
# Fderik

Fderik (arabieraz: افديرك‎; frantsesez: F'Dérick) Mauritaniako hiria da, herrialdeko nagusienetariko bat dena. Burdinzko meak ditu. Aireportua du.

## Erreferentziak

* ↑ Mauritania : The largest cities with population statistics

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113034
# Fazistol

Fazistola alde anitzeko kantore handia da, liburu batzuk batera zabalik izateko erabiltzen direnak. Era honetakoek lau alde izan ohi zituzten, lau fraidek edo elizgizonek lau kantu-liburu aldi berean irakurri edo kantatzeko modukoak.
Europako Mendebaldean Pizkundetik aurrera zabaldu ziren bereziki, eta modelo birakariak ere badira adibide landuenetan. Bi aurpegikoak izan daitezke txikienak, eta lau baino gehiago izan ditzakete batzuek.
Euskal Herrian gorde diren era honetako kantoreen artean, Ezpeletako Jondoi Eztebe elizan bada bat, 18. mendekoa, ondare babestu gisa izendatua. Beste bi adibide bikain dira Lantziego elizan dagoen fazistol manierista, 16. mendekoa; Santikurutze Kanpezuko elizako koroan dagoena, edo Urizaharrako elizako koroan dagoena, 18. mendekoa.

## Erreferentziak

* ↑ Juan Mari Lekuona-ri Omenaldia = Homenaje a Juan Mari Lekuona = Hommage à Juan Mari Lekuona.. Euskaltzaindia 2009, 300 or. ISBN 978-84-95438-55-3. PMC 697471899. (Noiz kontsultatua: 2022-03-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Los atriles. Historia y uso» capolavoro.es (Noiz kontsultatua: 2022-03-14).
* ↑ «Lutrin» www.pop.culture.gouv.fr (Noiz kontsultatua: 2022-03-14).
* ↑ (Ingelesez) Goñi, Pedro Luis Echeberría; Chaurri, José Javier Vélez. (2016-12-16). «Un facistol manierista en Lanciego (Álava). El repertorio ornamental belifontiano en la diócesis de Calahorra» Brocar. Cuadernos de Investigación Histórica (40): 157–174. doi:10.18172/brocar.3246. ISSN 1885-8155. (Noiz kontsultatua: 2022-03-14).
* ↑ «López De Porras, Miguel - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q30895470
* Multimedia: Badalones / Q30895470
# Fazouroko geltokia

Fazouro Galiziako tren geltoki bat da, Fazouro (Santiago) $^{(en)}$ udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Ferrol — Gijon

## Zerbitzuak

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R1aFerrolSan Xoan • Virxe do Mar • Santa Icia • O Alto do Castiñeiro • Xubia • San Sadurniño • Apalla • Moeche • Cerdido • Ponte Mera • Ortigueira • Espasante • Loiba • O Barqueiro • O Vicedo • Mosende • Folgeiro • Covas • Viveiro–Geltokia • Viveiro–Geralekua • Xuances • Xove–Geralekua • Xove–Geltokia • Lago • Bidueiros • San Cibrao • Madeiro • Burela • Cangas de Foz • Nois • Fazouro • Marzan • Foz • Barreiros • Reinante • Esteiro • Os Castros • RinloRibadeo :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17631220
# Fazio Giovanni Santori

Fazio Giovanni Santori (Viterbo, 1447 – Erroma, 1510eko martxoaren 20a) italiar elizgizona izan zen.
Julio II.ak 1505ean kardinal izendatua, urte bi geroago Iruñeko administratzaile apostoliko izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Fernández Pérez, Gregorio. (1820). Historia de la iglesia y obispos de Pamplona. II, 182 or..
* Datuak: Q2519048
* Multimedia: Fazio Giovanni Santori / Q2519048
# Faßberg

Faßberg Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Celle barrutia|Celle]] barrutian. 2014an 6.149 biztanle zituen 101,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q60569
* Multimedia: Faßberg / Q60569
# Fačkov

Fačkov Eslovakiako udalerri bat da, Žilinako barrutian kokatuta. 37,51 km²ko azalera du eta 641 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1351. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q283550
* Multimedia: Fačkov / Q283550
# Fažana

Fažana Kroaziako udalerri bat da, Istria eskualdean. Azken zentsuaren arabera 3.463 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1024726
* Multimedia: Fažana / Q1024726
# Fe

Fe letrekin hainbat kontzeptu ezberdin adierazten dira:
* Burdinaren ikur kimikoa da.
* Fast Etherneten laburpena.
* Fe Souled American taldearen lehenengo diska.
* Fe Jorge Gonzalezen abesti bat.
# Eszintilometro

Eszintilometroa tenperatura, hezetasun eta presio aldakuntzek sortutako errefrakzio-indizearen gorabehera txikiak neurtzeko erabilitako gailu zientifikoa da. Igorgailu optiko edo irrati uhin igorgailu batez eta hedapen atmosferikoaren bide baten kontrako muturretan dagoen hargailu batez osatuta dago. Hargailuak eszintilazioa deitzen den seinale transmitituaren intentsitatearen gorabeherak hautematen eta ebaluatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2260306
* Multimedia: Scintillometers / Q2260306
# Eszipiente

Eszipientea biologiokiko aktiboa ez den botika, kosmetiko edo elikagai baten osagaia da. Horren helburua produktuari trinkotasun, usain edo zapore jakinak ematea da, betiere osagai aktiboari eragin gabe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q902638
* Multimedia: Excipients / Q902638
# Eszipion

Eszipion hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* Eszipion Afrikano Maior, jeneral erromatarra.
* Eszipion Emiliano, jeneral eta politikari erromatarra.
* Gneo Kornelio Eszipion Burusoila, patrizio, jeneral eta politikari erromatarra
* Gneo Kornelio Eszipion Asina, patrizio erromatarra
# Eszifozoo

Eszifozooak (Scyphozoa) knidarioen filumeko animalia klase bat da.
Bi aldi izaten dituzte bizitzan, polipo-aldia eta marmoka-aldia baino askoz txikiagoak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q272388
* Multimedia: Scyphozoa / Q272388
* Espezieak: Scyphozoa
# Epancyloceras

Epancyloceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren., hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3055667
# Epatlán (udalerria)

Epatlán Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 4.594 biztanle zituen 51,93 km²ko azaleran. Herriburua [[San Juan Epatlán (Epatlán)|San Juan Epatlán]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5382071
# Epazoyucan (udalerria)

Epazoyucan Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 13.830 biztanle zituen 139,07 km²ko azaleran. Herriburua [[Epazoyucan (Epazoyucan)|Epazoyucan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3845429
* Multimedia: Epazoyucan Municipality / Q3845429
# Epaminondas

Epaminondas (antzinako grezieraz: Ἐπαμεινώνδας; Tebas, c. K.a. 418 - Mantinea, K.a. 362) Beoziako militarra eta politikoa izan zen. Alderdi demokratikoko kidea zen, eta Tebasko Pelopidas jeneralari lagundu zion espartarrak aienatzen (Leuktrako gudua, K.a. 371). Ondoren Tebasen nagusitasuna azaldu zuen Greziako erdialdera eta Meseniako lurraldea kendu zien lazedemoniarrei. Tesalian eta Peloponeson kanpainak egin ondoren, Esparta, Atenas eta haiekin bat eginik zeuden beste hirietako gudarosteak Mantinean garaitu zituen, baina borroka horretan zauritu zuten. Epaminondasen garaipenek itzali zuten Espartaren ospe militar handia eta behin-behineko nagusitasuna eman zioten Tebasko hiriari, Greziako gainerako hirien artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Epanadiplosi

Epanadiplosi hitza grezieratik (ἐπαναδίπλωσις) dator: errepikapena esan nahi du eta esaldi bat edo gehiagoren hasieran eta bukaeran, hitz berbera errepikatzean datzan figura erretorikoa da.
Adibide batzuk:
| « | Maite ditut maite / gure bazterrak Joxan Artze Principes pro victoria pugnant, comites pro principe. Lua-Iua, txuntxurrun-berde, lua-Iua, masusta... | » |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1346372
# Eparozko Santa Fe eliza

Eparozko Santa Fe eliza Urraulgoitiko Santa Feko multzo monumentalean kokatua dagoen eliza da eta Baratzagaitzeko Santa Feko monasterioko nabe nagusia da. Monasterioaren gune neuralgikoa da, zeremonia eta erritu erlijiosoak ospatzen dira bertan. Eliza horretatik abiatuta garatu zen konplexuaren gainerakoa.

## Eraikina

XIII. mendeko eliza barnealde xumekoa da, eta nabarmentzekoa da fededunen aldarea banatzen duen burdin hesi handia; horren erakusgarri gutxi geratzen dira, denborarekin kentzen joan zirelako. Erretaula xumea irudi xaloek osatzen dute, haur itxurakoak, artisau-lanbideei buruzkoak, Irunberriko edo Zangozako eskola handien estilotik urrun.
Trantsizioko erromaniko berantiarra da, horma pikoan, kanpandorrearen azpian, sarrerako ate bat dago, dinteldua eta alboetan erdi-puntuko bi leiho dituela. Hegoaldean, aldiz, hiru arkibolta zorrotzeko portada bat dago, inposta alakatuko pilastren gainean bermatuta dagoena, eta bolaz apaindutako hauts-babesa eta abioan giza buru batzuk dituena; ez du tinpanorik.
Habeartea hiru atalekoa da, eta kanoi-ganga zorrotzeko estalkia du arku fajoien gainean. Ganga horiek inposta alakatu jarraitua dute nabe osoan, eta zirkuluerdi-formako absidea labe-gangarekin. Komentatutako baoez gain, beste bi bao daude, bata zirkuluerdiko horma pikoan, txaranbeldua eta isuri handikoa, eta bestea axiala abside itsutuan. Kanpoaldean, horma-bularrek hiru horma-ataletan banatzen duten absidea nabarmentzen da. Kapera batzuk erantsita daude alboetan geroago.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | SANTA FE DE EPÁROZ. (Noiz kontsultatua: 2021-12-24).

## Ikus, gainera

* Santa Fe
* Santa Feko monasterioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253840
# Epaule Chausenque

Epaule Chausenque, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.154 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11920626
* Multimedia: Épaule Chausenque / Q11920626