OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kimo adarzuri

Kimo adarzuria (Xylaria hypoxylon) Xylariaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik. Haragi oso urria eta ez oso nabarmena.

## Deskribapena

Fruktifikazioa: Adartsua edo klabiformea da, oro har, ezagunena den konidioforoa forman aurkitzen da, horrela agertzen denean, goialdean klabula zuri bat balitz bezala aurkezten da, adarkatu samarra, adar formakoa; kolore zuria, konidioek osatutako haustxoa da. Fase edo forma heldu edo perfektuan, klabula beltz eta pikortsu bat bezala aurkezten da (forma askogenoa), eta kanpoko puntetan, peritezio beltz ugari eta txikiak darama, eta 8 espora arte gordetzen ditu.
Hanka: Gorputz fruktiferoaren luzapena da, ikatz beltzaren kolorekoa, zilindrikoa edo konprimitua, errekurbatua edo tolestatua.
Etimologia: Hypoxilon epitetoa grekotik dator, azpian, esan nahi duen "hypo" hitzetik eta egurra esan nahi duen "xylon" hitzetik. Ia egurrezkoa esan nahi du.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Ez da erraza nahastea. Forma helduan, Xylaria longipes delakoaren antza du, baina hau lodiagoa da, eta ondo bereizten dira oina eta gorputz fruktiferoa.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan. Hostozabalen zur hiletan, batez ere pagoetan eta haritzetan; oso gutxitan koniferoetan. Ohikoa.

### Banaketa eremua

Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 821 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 556 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 687 or. ISBN 84-282-0540-X (T. 2). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 334 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Xylaria hypoxylon: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1272474
* Multimedia: Xylaria hypoxylon / Q1272474
* Espezieak: Xylaria hypoxylon
# Kimmage

Kimmage, irlanderaz: Camaigh, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2569992
# Kimo

Kimoa (grezieratik: χυμός [khymós], zuku) urdailetik duodenora pasatzen den gai oretsu, gris eta azidoa da, janarien liseriketa gastrikoaren ondorioz sortzen dena.
Elikagaiek, urin gastrikoak eta urdailak isuritako beste substantzia batzuek osatzen dute kimoa. Beraz, azido klorhidrikoa (ClH), pepsina eta beste entzima batzuk ditu. Azido klorhidrikoak, hain zuzen, azidotasuna ematen dio kimoari.
Kimoaren jariakortasuna hainbat faktore menpe dago:
* hartutako elikagai mota
* elikagairen mastekazio maila
* elikagaiak urdailean igarotako denbora
* uhin peristaltikoen intentsitatea
Kimoa urdailetik heste meharrera pasatzen da. Heste-paretak sortzen dituen mugimendu muskularren ondorioz kimoa duodenoaren zehar mugitzen da. Bertan, behazuna (gibelak ekoiztua), pankreako urina (pankreak sortutakoa) eta heste-urinaren (heste-guruinek ekoiztua) jardueraren ondorioz kimoa kilo bihurtzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q945611
# Jules Rimet

Jules Rimet (Theuley, Saona Garaia departamendua, Frantzia, 1873ko urriaren 14a - Berna, Suitza, 1956ko urriaren 15a) abokatua eta kirol-burua; FIFAko presidente garrantzitsuenetakoa.
Zuzenbidea ikasi zuen Parisen, eta nahiz eta futbola atsegin, ez zen inoiz jokatu, eta kirolariei laguntzen zien.
Kirol-buru karreraren hasieran, 1897an, lagun batzuekin elkartu zen Red Star futbol-elkartea sortzeko (gaur egun oraindik jarraitzen duena). Rimet izan zen elkartearen lehendakaria. 1910ean Frantziako lehenengo liga sortu zuen, eta ondoren 1919an, futbol-federazio frantsesa (Fédération française de football). Rimet izan zen federazio horretako zuzendaria 1919tik 1942ra.
Gerora, FIFAko kide egin zen, eta 1921etik 1954ra FIFAko presidentea izan zen. Rimet izan da FIFAko lehendakaritzan denbora gehien egon den presidentea, 33 urte. 1954an, bere kargua amaitzean eta 81 urte zituela, FIFAko ohorezko presidente izendatu zuten.
Rimeten iniziatiba izan zen, Munduko Futbol Txapelketa burutzea (1930), eta irabazleari ematen zitzaion garaikurra "Jules Rimet saria" izendatu zen bere omenez.
1955ean Bakearen Nobel Sarirako proposatua izan zen, baina bere hautagaitzak ez zuen aurrera egin.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez), (Gaztelaniaz), (Frantsesez), (Alemanez), (Portugesez) FIFA
* (Frantsesez) Frantziako futbol-federazioa
* Datuak: Q199642
* Multimedia: Jules Rimet / Q199642
# Jules Romains

Jules Romains (Jaiotza-izena: Louis Farigoule ; Saint-Julien-Chapteuil, Loira Garaia, 1885eko abuztuaren 26a - Paris, 1972ko abuztuaren 14a) frantses idazlea izan zen.
Unanimismoaren dotrina ezagutarazi zuen XX. mendearen hasieran, norbanako-multzo batek arima komuna duelako ustea. Garai hartan argitaratu zituen L´âme des hommes (1904, Gizakien arima) eta La vie unanime (1908) poesia-bildumak. Unanimismoaren gaia erabili zuen, halaber, Odes et prières (1913, Odak eta otoitzak) poesia-bilduman, Mort de quelqu´un (1911, Baten heriotza) eta Les copains (1913, Adiskideak) eleberrietan. Arrakasta handia lortu zuen, aldi berean, antzerkirako prestatu zituen lanekin: Monsieur Le Trouhadec saisi par la débauche (1923, Gehiegikeriak bultzatutako Trouhadec jauna) eta, batez ere, Knock ou le triomphe de la médecine (1923, Knock edo medikuntzaren garaipena). Handik aurrera, bere bizitzako lanik handiena idazten hasi zen, 27 liburukitan bildu zuen Les hommes de bonne volonté (1932-1956, Borondate oneko gizakiak) literatura-lana. Obra horretan xehetasun handiz deskribatzen du bere garaiko frantses gizartea. Bere bizitzako azken urteetan, ohiturazko eleberri multzo bat idatzi zuen: Une femme singulière (1957, Emakume berezia), Le besoin de voir clair (1958, Argi ikusteko beharra) eta Mémoires de madame Chauverel (1959, Chauverel anderearen memoriak). Harenak dira, halaber, Lettres à un ami (1964-1965, Gutunak lagun bati) eta Amitiés et rencontres (1970, Adiskidetasunak eta topaketak) biografia-lanak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q334983
* Multimedia: Jules Romains / Q334983
# Jules Pasdeloup

Jules Étienne Pasdeloup (Paris, Frantzia, 1819ko irailaren 15a - Fontainebleau, Frantzia, 1887ko abuztuaren 14a) frantses orkestra-zuzendaria izan zen.

## Biografia

Parisko kontserbatorioan egin zituen musika-ikasketak, eta Ikasleen Orkestrako zuzendari egin zen 1851n. Concerts Populaires izeneko kontzertualdiak antolatu zituen 1861ean. Garai hartako frantses musikagile askoren lanak zuzendu zituen, baita Wagnerren lan ugari ere. Hil ondoren, Concerts Pasdeloup izena eman zitzaien berak sortutako kontzertuei.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q669966
* Multimedia: Jules Pasdeloup / Q669966
# Jules Renard

Pierre-Jules Renard edo Jules Renard (Châlons-du-Maine, Mayenne, Frantzia; 1864ko otsailaren 22a - Paris, Frantzia – 1910eko maiatzaren 22a) Goncourt Akademiako kide izan zen idazle frantziarra. Mercure de France-ko sortzaileetako bat. Literatur eta drama kritikoa, kontalari eta poeta.

## Bizitza

Neversen eta Parisen egin zituen ikasketak; Mercure de France aldizkariaren sortzaileetariko bat izan zen 1890ean. Eleberriak eta antzerkirako obrak idatzi zituen batik bat, eta 1935. urtean argitaratu zen 1887-1910 urteetan idatzi zuen Egunkaria.

## Lanak

* L´écornifleur (1892, Bizkarroia),
* Le vigneron dans sa vigne (1894, Mahats biltzailea bere mahastian),
* Poil de carotte (1894, Ile gorria),
* Histoires naturelles (1896, Historia arruntak),
* Bucoliques (1898, Bukolikoak),
* Le plaisir de rompre (1897, Apurtzearen gozamena),
* Le pain de ménage (1898, Ezkontideen ogia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q314987
* Multimedia: Jules Renard / Q314987
* Aipu famatuak: Jules Renard
# Jules Renkin

Jules Laurent Jean Louis Renkin (Ixelles, 1862ko abenduaren 3a – Brusela, 1934ko uztailaren 15a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1931tik 1934ra.
Zuzenbide ikasketak eta abokatu lanak egin zituen eta gainera L'Avenir Sociale egunkaria sortu zuen. Alderdi Katolikoko kidea izan zen. 1896an diputatu aukeratua izan zen eta eserlekua mantendu zuen hil arte.
Hainbat aldiz izan zen ministro: Justizian (1906-1908), Kolonietan (1908-1918), Barne (1918-1920) eta Trenbideetan eta Posta Zerbitzuan (1918-1921).
1931n lehen ministro hautatu zuten, baina ezin izan zuen krisi ekonomikoa konpondu, eta hurrengo urtean utzi zuen postua.
* Datuak: Q14995
* Multimedia: Jules Renkin / Q14995
# Jules Supervielle

Jules Supervielle (Montevideo, 1884ko urtarrilaren 16a - Paris, 1960ko maiatzaren 17a) uruguaiar frantziar olerkaria izan zen.
Bere gurasoak Jules txikitan hil ziren eta osaba-izebekin bizitzera joan zen. 1894an Frantziara joan ziren. Literaturan aritu zen eta Lehen Mundu Gerran borrokatzera joan behar izan zuen. Gerra amaitu ondoren olerkigintza argitaratu zuen berriro. Poesian surrealismoaren aurka agertu zen eta idazkera automatikoa baztertu zuen, baina poesia modernoaren beste teknika batzuk erabili zituen. 1940ko hamarkadako literatur mugimenduen eta René Char, Henri Michaux, Saint-John Perse edo Francis Ponge bezalako autoreen aitzindaria izan zen.

## Lan hautatuak

* 1919. Les poèmes de l'humour triste (olerkiak)
* 1922. Débarcadères (olerkiak)
* 1923. L'Homme de la pampa (eleberria)
* 1925. Gravitations (olerkiak)
* 1926. Le Voleur d'enfants (eleberria)
* 1928. Le Survivant (eleberria)
* 1930. Le Forçat innocent (olerkiak)
* 1931. L'Enfant de la haute mer) (ipuinak)
* 1932. La Belle au bois (antzezlana)
* 1933. Boire à la source (eleberria)
* 1934. Les Amis inconnus (olerkiak)
* 1936. Bolivar (antzezlana)
* 1938. La Fable du monde (olerkiak)
* 1947. Le Petit bois et autres contes, Paris, édité par Jacques et René Wittmann
* 1948. Robinson (antzezlana)
* 1949. Shéhérazade (antzezlana)
* 1949. Oublieuse mémoire (olerkiak)
* 1959. Le Corps tragique (olerkiak)

### Berrargitalpenak

* 1996 : Œuvres poétiques complètes, sous la direction de Michel Collot, Gallimard, collection de la Pléïade, Txantiloi:Country data 1112, ISBN 978-2-07-011-438-2

## Kanpo estekak

* Datuak: Q732569
* Multimedia: Jules Supervielle / Q732569
# Jules Perrot

Jules Joseph Perrot (Lyon, 1810eko abuztuaren 18 – Paramé, 1892ko abuztuaren 19) frantses dantzaria eta koreografoa izan zen. Antzerki-talde ibiltariekin hasi zen lanean, eta Vestris dantzariarekin ondu zituen dantzako teknikak. L´Aérien ezizena jarri zioten, hain baitziren ikusgarriak haren jauziak. Europako antzoki ospetsuenetan dantzatu zuen, eta San Petersburgoko konpainiak kontratatu zuen 1848an. Bestalde, ballet ugariren koreografiaz arduratu zen.

## Obrak

* 1836 : Tarantella (Londres)
* 1836 : La Nymphe et le Papillon (Viena)
* 1836 : Le Rendez-vous (Viena)
* 1838 : Le Pêcheur napolitain (Viena)
* 1838 : Le Lutin (Viena)
* 1838 : Le Rendez-vous, nouvelle version (Napoli)
* 1841 : Giselle (Paris)
* 1842 : Le Pêcheur napolitain, bertsio berria (Londres)
* 1842 : Une soirée du carnaval (Londres)
* 1843 : L'Aurore (Londres)
* 1843 : Ondine ou la Naïade (Londres)
* 1843 : Le Délire d'un peintre (Londres)
* 1844 : La Esmeralda (Londres)
* 1844 : Polka (Londres)
* 1844 : Zélia ou la Nymphe de Diane (Londres)
* 1844 : La Paysanne grande dame (Londres)
* 1845 : Éoline ou la Dryade (Londres)
* 1845 : Kaya ou l'Amour voyageur (Londres)
* 1845 : La Bacchante (Londres)
* 1845 : Pas de quatre (Londres)
* 1846 : Catarina ou la Fille du bandit (Londres)
* 1846 : Pas de trois (Londres)
* 1846 : Lalla Rookh ou la Rose de Lahore (Londres)
* 1846 : Le Jugement de Pâris (Londres)
* 1847 : Odette ou la Démence de Charles VI (Milan)
* 1847 : Pas de deux (Londres)
* 1847 : Les Éléments (Londres)
* 1848 : Faust (Milan)
* 1848 : Les Quatre Saisons (Londres)
* 1849 : La Filleule des fées (Paris)
* 1851 : La Naïade et le Pêcheur (San Petersburgo)
* 1852 : La Guerre des femmes (San Petersburgo)
* 1853 : Gazelda ou les Tziganes (San Petersburgo)
* 1854 : Faust, bertsio berria (San Petersburgo)
* 1854 : Marco Bomba (San Petersburgo)
* 1855 : Armida (San Petersburgo)
* 1857 : La Débutante (San Petersburgo)
* 1857 : La Petite Marchande de bouquets (San Petersburgo)
* 1857 : La Rose, la Violette et le Papillon, d'après Petipa (San Petersburgo)
* 1858 : Le Corsaire, ondoren Joseph Mazilier (San Petersburgo)
* 1858 : Éoline ou la Dryade, bertsio berria (San Petersburgo)
* 1864 : Gazelda, bertsio berria (Milan)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q554284
* Multimedia: Jules Perrot / Q554284
# Jules Simon

Jules François Simon (Lorient, 1814ko abenduaren 31 – Paris, 1896ko ekainaren 8a) frantziar filosofo eta politikaria izan zen. Frantziako Hirugarren Errepublikako Errepublikar Moderatuen liderra eta Frantziako lehen ministroa izan zen 1876tik 1877ra.
Filosofia irakaslea eta filosofoen lanen argitaratzailea izan zen. Revue des Deux Mondes-en ere argitaratu zuen.
1848an diputatu hautatu zuten. Bere iritzi errepublikarrek arazoak sortu zizkioten Napoleon III.aren monarkian eta irakasle izatea debekatu zioten. 1870ean hezkuntza ministro izendatu zuten.
III. Errepublikan Moderatuak zuzendu zituen. Monarkia berrezartzearen aurka agertu zen, baina ezker muturra ez zen berataz fidatzen. 1875ean Frantses Akademiako kide hautatu zuten eta hurrengo urtean lehen ministro. Hurrengo urtean dimisioa eman behar izan zuen, klerikalen oposizioaren kanpaina baten ondoren.
* Datuak: Q548532
* Multimedia: Jules Simon / Q548532
# Jules Raimu

Jules Raimu (Izengoitia: Raimu ; Toulon, 1883ko abenduaren 18a - Neuilly-sur-Seine, 1946ko irailaren 20a) frantses zinema-antzezlea izan zen.
Okzitaniako kafe-antzokietan lortutako ospeari esker Parisa joanik, ahotsaz jokatzeko trebetasunak eta lan komikoetarako indarrak zabaldu zizkioten Parisko antzokietako ateak lehenengo eta zinemakoak gero. Raimuren izena Pagnolen trilogiari lotua geratu da: Marius (A. Korda, 1931), Fanny (M. Allegret, 1932) eta César (M. Pagnol, 1936).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1394721
* Multimedia: Raimu / Q1394721
# Kinshasa (udalerria)

Kinshasa Kinshasako udalerria da. Hitz egiten den hizkuntza Lingala da. 2004ean 164.857 biztanle zituen guztira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3091458
* Multimedia: Commune de Kinshasa / Q3091458
# Kinston (Alabama)

Kinston Alabamako herri bat da. Coffee konderrian kokatua dago. 2010ean 540 biztanle zituen, 42,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Coffee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68435
# Kinta (Oklahoma)

Kinta Oklahomako herri bat da. Haskell konderrian kokatua dago. 2010ean 297 biztanle zituen, 1,63 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Haskell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2532610
# Kinston (Ipar Carolina)

Kinston Ipar Carolinako hiri bat da. Lenoir konderrian kokatua dago. 2010ean 21.677 biztanle zituen, 47,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Lenoir konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2048581
* Multimedia: Kinston, North Carolina / Q2048581
# Kinsley (Kansas)

Kinsley Kansasko hiri bat da. Edwards konderrian kokatua dago. 2010ean 1.457 biztanle zituen, 3,34 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Edwards konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2232037
* Multimedia: Kinsley, Kansas / Q2232037
# Kintai zubia

Kintai zubia (japonieraz: 関門橋, Kintai-kyō) Iwakuni hirian dagoen zubi famatua da, Japoniako zubi tradizionalen artean ezagunena.

## Egitura

Egurrezko arkuak harrizko zutabeen gainean ezarrita daude eta ertzetako zutabeak egurrezkoak dira. Hiru arku dituen zubia da, bakoitzak 35'1 metroko luzera dauka. Arkuak ibaiertzarekin lotzen dituzten zati biek 34'8 metro daukate.

## Historia

1608an Kikkawa Hiroie jauntxoak Iwakuniko gaztelua eraiki zuen eta Nishiki ibaia zeharkatzeko egurrezko hainbat zubi eraiki ziren baina uholdeak behin eta berriro suntsitzen zituen. 1673an Kikkawa leinuko hirugarren jaunak, Kikkawa Hiroyoshik, harrizko zutabeak zituen zubia eraiki zuen.
Hurrengo urteko uholdeak zubia suntsitu zuen eta gogorragoa izango zen diseinu berria jarraitu zuten eta zerga berezi bat ezarri zen zubia etengabeko berriztatzeko. Ordutik 20 urtean behin erdiko hiru arkuak berrizten dira eta 40 urtean behin ertzetako zatiak.
Bigarren Mundu Gerraren ondoren gobernuak zubiaren mantenua deskuidatu zuen eta 1950eko Kijia tifoiak sorturiko uholdeak zubia suntsitu zuen. 1953an zubia berreraiki zuten 1673ko diseinu bera errepikatuz baina oraingoan metalezko iltzeak erabili zituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1196460
* Multimedia: Kintaikyo / Q1196460
# Kinsman (Illinois)

Kinsman Illinoiseko herri bat da. Grundy konderrian kokatua dago. 2010ean 99 biztanle zituen, 0,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Grundy konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2669222
# Kinsman udalerria, Trumbull konderria (Ohio)

Kinsman udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Trumbull konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.751 biztanle zituen, 26.8 milia karratu (69 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Kinsman udalerriak 716 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 28.448 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6414303
* Multimedia: Kinsman Township, Trumbull County, Ohio / Q6414303
# Kelloholm

Kelloholm, Eskoziako gaeleraz: Cille Choluim, Eskoziako herri bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6385865
# Kells

Kells hau izan daiteke:
* Kells (Antrim konderria), Ipar Irlandako udalerria.
* Kells (Kilkenny konderria), Irlandako Errepublikako udalerria.
* Kells (Meath konderria), Irlandako Errepublikako udalerria.
* Kellseko liburua
* Kellseko abadia (Kilkenny)
* Kellseko abadia (Meath)
# Kells (Kilkenny konderria)

    Artikulu hau Kilkenny konderriko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kells».
Kells (irlanderaz: Ceanannas) Irlandako udalerri bat da, Kilkenny konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4219147
* Multimedia: Kells, County Kilkenny / Q4219147
# Kellseko abade-etxea

    Artikulu hau Meatheko abadiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kells».
    Artikulu hau Meatheko konderriko abade-etxeari buruzkoa da; Kilkenny konderriko abade-etxea gaitzat duena beste hau da: «Kellseko abade-etxea (Kilkenny)»
Kellseko abade-etxea (ingelesez Abbey of Kells eta irlanderaz Mainistir Cheanannais) Irlandako Meatheko konderrian dagoen Kells udalerrian kokatzen den abade-etxe bat izan zen. Abade-etxe honetan hain ospetsua den Kellseko liburuaren zati handi bat burutu omen zen, baina gaurko egunez adituak oraindik ez dira liburu hau idatzi zen data eta nondik norakoak zehazteko gai.

## Historia

554. urtean San Kolunbak fundatu zuen. Hainbat historialarien arabera IX. mendean abade-etxe honetara bikingoen erasoaldietatik ihesi Eskoziako Ionako abade-etxetik etorritako fraideak kokatu omen ziren. 1650- urtean Oliver Cromwellen gudarosteak leku honetan bertantxe kanpatu zuten, horregatik Kellseko liburua leku seguru batean gorde asmoz Dublin hirira lekualdatu zen. Gora behera batzuen ostean, azkenik 1661ean liburua hiri horretako Trinity College unibertsitatean agertu zen. Gaur egun arte bertan gordeta dagoelarik.
Gaur egun leku honetan XII. mendean desegin zen antzinako abade-etxearen hondakinak besterik ez dira gelditzen.

## Ikus gainera

* Kellseko liburua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2363280
* Multimedia: Kells Abbey / Q2363280
# Kellseko abade-etxea (Kilkenny)

    Artikulu hau Kilkennyko abadiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kells».
    Artikulu hau Kilkenny konderriko abade-etxeari buruzkoa da; Meatheko konderriko abade-etxea gaitzat duena beste hau da: «Kellseko abade-etxea»
Kellseko abade-etxea (ingelesez Kells Priory, Kilkennyko konderrian, Kells herrian kokaturiko agustindar abade-etxe zabala da, Kilkennytik 15 kilometro hegoaldera dagoena. Abade-etxea baino gotorlekua ematen duenez bertakoek Seven Castles izenaz ("zazpi gaztelu") ezagutzen dute.

## Historia

Abadetxea Geoffrey FitzRobert normandiarrak altxa arazi zuen 1193an. Geoffrey FitzRobert, Richard "arku indartsu" de Clare konkistatzailearen anaiordea zen. Ez zuen ordea hasiera samurra izan, lehenengo mende eta erdian hiru aldiz erasotu eta erre baitzuten abadetxea. Horregatik harresiak eraikitzea erabaki zuten.
Horrela beraz, eraikin multzoak bi zati desberdin ditu, alde batetik ibaiaren ondoan dagoen monasterioa eta bestetik hegoaldeko eremu zabala hartzen duen harresiaren itxitura.
1972an indusketa lanak hasi zituzten eta dagoeneko 20.000 piezatik gora sailkatu dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q281800
* Multimedia: Kells Priory / Q281800
# Kells (Antrim konderria)

    Artikulu hau Antrim konderriko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kells».
Kells edota Kells and Connor (irlanderaz Na Cealla) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen udalerri bat da, Ulster probintzian. 2011ean 2.053 biztanle zituen.
Ballymena udalerritik hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1651125
* Multimedia: Kells, County Antrim / Q1651125
# Kells (Meath konderria)

    Artikulu hau Meath konderriko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kells».
Kells (irlanderaz Ceanannas Irlandako Errepublikako Meatheko konderrian kokatzen den herria da. Bertako monasterioan aurkituriko Kellseko liburuarengatik da ezaguna. 5.248 biztanle ditu (2006).

## Etimologia

Kells izena Kenlis-en izen aglizatua da eta hau irlanderazko Ceann Lios izenetik dator eta honek "gotorleku nagusia" esan nahi du. Taylor familiak, Kells, Kenlis eta Headfort (gotorleku nagusia) tituluak erabili izan ditu. Gaur egungo Ceanannas izena, Ceann Lios-en aldaera bat da.

## Historia

Ionako (Eskozia) monjeek vikingoetatik ihesi etorrita fundatu zuten Kellseko abatetxea k. o. 804ean. 1152an Kellseko sinodoa antolatu zen Irlandako elizaren erreforma burutzeko. XII mendearen bukaeran Hugh de Lacy normandiarraren agintepean Kellsek loraldia izan zuen. Hala ere The Paleko mugan egotean borroka latzak izan ziren Kellsen eta 1641ean herria erre egin zuten.

## Ondasun nabarmenak

* Kellseko abadetxea
* Loughcrew hilobi megalitikoa, Kellsetik 21 kilometrotara.

## Ikus gainera

* Kellseko liburua

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Informazio turistikoa
* (Ingelesez) Kells on line
* Datuak: Q917848
* Multimedia: Kells, County Meath / Q917848
# Kells (Dumfries eta Galloway)

Kells, Eskoziako parrokia ohi bat da, Dumfries eta Galloway eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12060976
* Multimedia: Kells / Q12060976