OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amami Ōshima

Amami Ōshima (japonieraz: 奄美大島, okinaweraz: Uushima (ウーシマ), amamieraz: Ushima (ウシマ)) Japoniako itsasoan dagoen uhartea da, Satsunan uhartediaren hegoaldean dagoena. Amami uharteetako uharte handiena da eta Japoniako zazpigarrena.

## Geografia

712'35 km²-ko azalera dauka eta 73.000 biztanle ditu. Amami Guntō Parke Kuasi-Nazionalaren barnean dago. Uhartearen kostaldea arrezifeak inguratzen du.
Amami hiria, Tatsugō eta Setouchi herriak eta Uken eta Yamato herrixkak daude bertan. Kai garrantzitsuena Naze kaia da.

## Historia

Jatorri bolkanikoa duen uhartean da.
Aintzinatik populatua izan da, indusketek erakutsi dutenez paleolito garaiko tresnak aurkitu dira. 657 urteko Nihon Shoki liburuan aipatzen da lehen aldiz.
VIII mendean, Nara Aroan, Txinako Tang dinastiako gortera zihoazen enbaxadoreek bertan egiten zuten geldialdia. Nakar merkataritza garrantzitsua izan zen uhartean.
1609an samuraiek inbaditu zuten eta 1624 artean Ryukyu erresumaren parte izan zen bazen ere urte horretan Tokugawa shogunerriak bereganatu zuen. Biztanleak azukre kainabera landatzera behartu zituzten.
Meiji berrezarkuntzaren ondoren Ōsumi probintziaren barnean sartu zuten baina ondoren Kagoshima prefeturaren parte bihurtu zen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren estatubatuarrek okupatu zuten 1953an alde egin zuten arte.
1974an Amami Guntō Parke Kuasi-Nazionala eratu zen.

## Fauna

Hainbat espezie endemiko baditu, amami untxia eta Lidth belea. Habu (Protobothrops flavoviridis) suge pozointsua ere badago. Mangostak sartu zituzten sugeak akatzeko baina orain mangostak berak bihurtu dira arazo, amami untxia kaltetu baitute.
Xibarta baleak bertatik igaritzen dira eta baleak ikustea atrakzio turistiko bihurtu da. Itsas behiaren (Dugong dugon) banaketaren iparraldeko muga ere bada.
Laut dortokak Japonian egindako habi bakarra ere Amamin aurkitu zen.

## Iruditegia

* Amami hiria.
* Setouchi herria.
* Uhartearen ekialdea.
* Mangladia.
* Kasari hondartza (Amami).
* Amami untxia.
* Lidth belea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Visitors Guide webgunea
* Datuak: Q697278
* Multimedia: Amami Oshima / Q697278
# Amamoorita

Amamoorita mineral bat da eta lawsonite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Amamoorita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaMn2+2Mn3+(Si2O7)O(OH)}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Amamoorite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58903568
# Alejandra Nóvoa

María Alejandra Nóvoa Segura (Argentina, 1962) argetinar-espainiar pedagogo, logopeda, ortofonista eta esataria da.

## Bizitza

Deustuko Unibertsitatean pedagogian lizantziatu zen eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean logopedian eta ortofonismoan.
Inés Mariscal argentinar esatari eta aktorearen ikasle izan zen.
Ortofonista, logopedia, ahots eta dikzio ikastaroak eta formakuntza eman ditu Euskal Herriko Unibertsitatean, Artebi Antzerki Eskolan, Ánima Eskolan eta beste zentro batzuetan.

## Erreferentziak

* ↑ «La escuela» www.animaeskola.com (Noiz kontsultatua: 2022-02-22).
* Datuak: Q104037439
# Alejandra Isaza

Alejandra Isaza Vélez (Medellín, 1987ko abenduaren 10a) Kolonbiako modelo eta telebista aurkezlea da.
Colombiamoda moda azokaren hamar ediziotan jarraian parte hartu du. Zuzenbidea ikasi zuen Medellingo Unibertsitatean. Chica E! reality show-eko finalista izan zen, Latinoamerikako Entertainment Channel- en irudi eta parte izateko modelo baten bila dabilena.
Tigo Music programan aurkezten hasi zuen bere ibilbidea, ordezko aurkezle gisa. Noticias Caracol-en egon zen 2017ko urtarriletik maiatzera, lehenengo kazetari gisa eta, ondoren, Show Caracol entretenimendu saileko aurkezle gisa asteburuko albistegietan.
Colas y bigotes programa aurkeztu zuen, Teleantioquia eskualdeko katean.
Guerreros Cobras Vs Leones reality saioan parte hartu zuen Canal Unon.

## Erreferentziak

* ↑ «Así es Alejandra Isaza, modelo que lleva 10 años en Colombiamoda» El Colombiano 2015eko uztailaren 27a.
* ↑ «Conoce un poco más de las 20 finalistas de Chica E! Colombia» E! Online.
* ↑ «Alejandra Isaza será la nueva presentadora de Noticias Caracol» Publimetro 2017ko urtarrilaren 16a.
* ↑ Alejandra Isaza no va más en Noticias Caracol. Vanguardia, 2017ko maiatzaren 30a
* ↑ Publicación en Instagram. Instagram 2017ko urtarrilaren 20a.
* ↑ Publicación de Jennifer Montoya en Instagram. Instagram 2017ko otsailaren 18a.
* ↑ «Alejandra Isaza, la hermosa mujer que llega a ‘Guerreros, Cobras Vs Leones’» Canal 1.

## Kanpo estekak

* Alejandra Isaza erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan
* Isazaren fitxa Prime Models-en.
* Datuak: Q28945518
# Alejandra Orozco

    Artikulu hau Alejandra Orozco Lozari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Loza (argipena)».
Alejandra Orozco Loza (Zapopan, Jalisco (Mexiko), 1997ko apirilaren 19a) jauzietan lehiatzen den kirolari mexikarra da.

## Olinpiar Jokoak

2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina eskuratu zuen 10 m-ko plataforma sinkronizatuan, Paola Espinosa herrikidearekin batera, Txinako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Kanadakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen 10 m-ko plataforma sinkronizatuan, Alejandra Orozco herrikidearekin batera, Txinako bikotearen (urrezkoa) eta AEBkoaren atzetik (zilarrezkoa) sailkatuz.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 02 ! | 10 m-ko plataforma sinkronizatua, emakumezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | 10 m-ko plataforma sinkronizatua, emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Alejandra Orozco» olympedia.org 2021-10-31n begiratua. (Ingelesez)
* ↑ «Alejandra Orozco» Olympics.com 2021-10-31n begiratua (Gaztelaniaz)
* «Jauziak, 10 m-ko plataforma sinkronizatua, emaitzak 2012» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Jauziak, 10 m-ko plataforma sinkronizatua, emaitzak 2020» olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593150
* Multimedia: Alejandra Orozco / Q593150
# Alejandra Flores

Emilda María Alejandra Flores García (Guatemalako hiria, 1986) sopranoa da.

## Biografia
### Ikasketak

Guatemalako San Carlos Unibertsitateko Arte Eskola Nagusiko Arte Dramatikoko ikasketekin batera, musikalak hasi zituen; Zoila Luz García Salasekin (Guatemala Hiriko Kontserbatorio Nazionala) eta Luis Felipe Girón Mayrekin (Guatemala), Gustavo Manzittirekin (Colón Antzokiko Artearen Goi Institutua, Buenos Aires, Argentina) eta Amy Pfrimmerrekin (Tulane University, New Orleans, Estatu Batuak). Massimo Pezzuttirekin (Italia) ahots- eta interpretazio-teknika findu du.

### Jarduera artistikoa

Guatemalan, herrialdeko eszenatoki garrantzitsuenetan izan da: Antzoki Nazionaleko Areto Nagusia, "Hugo Carrillo" Ganbera Antzokia, Quetzaltenangoko Udal Antzokia, "Germán Alcántara" Musika Kontserbatorio Nazionala, Juan Bautista Gutiérrez Auditorioa, Mariano Gálvez Auditorioa, Teatro Valdt, Bailarako Antzerki Antzokia, Antzokia, Antzokia, Antzokia, Antzerki Santua, Antzerki Santua Federico García Vigilen Il Duce opera lirikoaren lehen emanaldian parte hartu du, Racheleren (Mussoliniren emaztea) rola interpretatuz Montevideoko (Uruguai) Solís antzokian. Giuseppe Verdiren Rigoletton kantatu du Jefferson Performing Arts Center-en eta Jefferson Performing Arts Society (New Orleans, Louisiana, Estatu Batuak) erakundearentzat hainbat kontzertutan. Ohorezko gonbidatua, Costa Ricako San Joseko La Operako etxetzarrean. Kontzertuan Andrea Bacchetti, Gianfranco Bortolato eta Massimiliano Damerini musikari garrantzitsuek lagunduta.

## Sariak eta aintzatespenak

* Urrezko Domina The World Championships of Performing Arts (Arteen Munduko Olinpiadak) Los Angeles, Kalifornia (Estatu Batuak)
* Gazteentzako ahots onenaren Arco Iris Maya saria (Guatemala)
* 2004ko Artista Saria, Operako Artista Berri gisa (Guatemala)
* "Goi Mailako Kalitate Artistikoa eta Arte Lirikoaren ekarpena" aintzatesteko diploma (Kultura Ministerioa eta Arteen Zuzendaritza Nagusia)
* 2014. urteko Artista Saria, Belcantoko (Guatemala) ibilbide artistikoagatik
* Kantu Lirikoko Lehen Lehiaketa Zentroamerikarrean - CONCECALI 2016, San José (Costa Rica)

## Erreferentziak

* ↑ «Italia y Alejandra Flores en concierto» lahora.gt.
* ↑ «Concert Para Italia 2017 – Quetzaltenango – The Antigua Guide» www.theantiguaguide.com.
* ↑ Premian a los mejores artistas nacionales del 2014. .
* ↑ «Cantante nacional triunfa» www.pressreader.com.
* ↑ «Concecali» Concecali.

## Kanpo estekak

* "Alejandra Flores 1er. lugar internacional en Canto Lírico (1)" Txantiloi:Wayback por Roberto Arias, Diario La Hora (es), 1 October 2016; (part 2) Txantiloi:Wayback, 8 October 2016
* "Guatemalteca Alejandra Flores ganó Concurso Centroamericano de Canto Lírico" por Andrea Marin Castro, University of Costa Rica, 14 September 2016
* "La guatemalteca Alejandra Flores gana concurso de canto lírico en Costa Rica". Pensa Libre, 9 September 2016
* "Alejandra Flores abrirá el Ícaro" por Jefferson Velásquez, deguate.com, 20 November 2015
* Datuak: Q37403844
* Multimedia: Alejandra Flores / Q37403844
# Alejandra Onieva

Alejandra Onieva (1992ko ekainaren 1a, Madril, Espainia) espainiar zinema, telebista eta antzerkiko aktorea da, El secreto de Puente Viejo telesailean Soledad pertsonaia antzezteagatik ezaguna.

## Bizitza

1992an Madrilen jaio zen, Studio Interactive eta Laugarren Wall antzezpen ikastetxeetan ikasi zuen.
Publizitate, Harreman Publikoak eta Moda ikasten hasi zen, baina laster bere unibertsitateko karrera utzi zuen, 2011an El secreto de Puente Viejo telesailan Soledad Castro Montenegro pertsonaia antzezteko aukeratu baizuten. Telesaila honekin telebistan debutatu zuen.
Mezclando colores antzezlanean ere antzeztu zuen.

## Filmografia
### Zinema

Filmak :
| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 2014 | Por un puñado de besos | Mamen | PBigarren mailako pertsonaia |

### Telesailak

Telesailak :
| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Ktea |
| 2011–2014 | El secreto de Puente Viejo | Soledad Castro Montenegro | Antena 3 |
| 2014-presente | La sonrisa de las mariposas | Manuela Velero | Antena 3 |

## Erreferentziak

* ↑ Alejandra Onieva a Verissimo: "Soledad ne Il Segreto? Solo per altri 2 anni"

## Kanpo loturak

* «Alejandra Onieva», IMDb.
* Datuak: Q5664701
* Multimedia: Alejandra Onieva / Q5664701
# Angry Birds (bideo-jokoa)

Angry Birds 2009ko Rovio Entertainmenten logika bideo-joko bat da, iOS, Maemo, Android, Symbian, Windows Phone eta BlackBerry 10 sistemetarako eginda. Oso ospetsu bilakatu zen eta horri esker Angry Birds frankizia sortu zuten.
Angry Birdsko partidetan, jokalariak bere hatzak pantailan erabili behar ditu tiragoma bat erabiliz txerriak akatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4558721
* Multimedia: Angry Birds / Q4558721
# Angry young men

Angry young men (euskaraz "Gizon gazte suminduak") Britania Handiko langile eta klase ertainaren mugimendu literario eta artistiko bat izan zen. 1950. hamarkadan sortua, 1955-1965. urteetan izan zuen eragin nagusiena.
Britaniar gizartearen balore tradizionalak kritikatu zituen besteak beste: klase-banaketa, eliteentzako unibertsitateak eta Ingalaterrako eliza.
John James Osborne, Kingsley Amis, John Arden, Harold Pinter, Alan Sillitoe, John Wain eta Arnold Wesker izan ziren mugimendu honen partaide nabarmenenak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q543736
# Angsana Hotel & Suites

Angsana Hotel & Suites (arabieraz: فندق وأجنحة انكسانا), Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hiriko bi etxe orratz dira. 250 metro eta 49 solairu dauzkate eta 2007 eta 2008an amaitu zituzten.
Adnan Z. Saffarini arkitektoak diseinatu zuen.

## Dorreak

* Angsana Suites Tower
* Angsana Hotel Tower

## Ikus, gainera

* Dubaiko etxe orratzik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
* Datuak: Q2232131
# Angst essen Seele auf

Angst essen Seele auf (eusk. 'Beldurrak arima jaten du') 1974ko Rainer Werner Fassbinder alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Langile etorkinak joan ohi diren kafetegi batean, hirurogei urte inguruko Emmi alargunak Ali ezagutu du, berrogei inguruko marokoarra.

## Aktoreak

* Brigitte Mira - Emmi Kurowski
* El Hedi ben Salem - Ali
* Barbara Valentin - Barbara
* Irm Hermann - Krista
* Rainer Werner Fassbinder - Eugen
* Karl Scheydt - Albert Kurowski
* Marquard Bohm - Gruber
* Walter Sedlmayr - Angermayer
* Doris Mattes - Mrs. Angermeyer
* Lilo Pempeit - Mrs. Münchmeyer
* Gusti Kreissl - Paula
* Margit Symo - Hedwig
* Elisabeth Bertram - Frieda
* Helga Ballhaus - Yolanda
* Elma Karlowa - Mrs. Kargus
* Anita Bucher - Mrs. Ellis
* Katharina Herberg - emakumea tabernan

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q543810
* Multimedia: Ali: Fear Eats the Soul / Q543810
# Angstrom

Ångstrom bat metro baten hamar mila milioiren bat da. Å letra erabili ohi da eta atomoen tamainen kalkulorako erabili ohi da.
Izen hori Anders Jonas Ångström (1814-1874) suediar fisikariaren ohorez jarri zitzaion.

## Erreferentziak

* ↑ Laburtzapenen hiztegia. Gasteiz: Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 31 or..
* ↑ (Ingelesez) Kramer, Herbert J. (2019). Observation of the Earth and Its Environment: Survey of Missions and Sensors. Springer Berlin Heidelberg, 1392 or. ISBN 9783642562945..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81454
* Multimedia: Ångström (unit of length) / Q81454
# Anguianoko eskualdea

Anguianoko eskualdea Errioxan dago kokatuta, Espainian. Errioxa Garaian dagoen eskualdea da, mendialdearen aldean.
* Udalerri kopurua: 17
* Azalera: 720,45 Km²
* Biztanleria (2007): 3.834 biztanle
* Dentsitatea: 5,32 bizt/Km²
* Batez besteko latitudea: 42º 14' 34" I
* Batez besteko longitudea: 02º 50' 26" M
* Batez besteko altuera: 830,53 m

## Eskualdeko udalerriak

* Anguiano
* Baños de Río Tobía
* Berceo
* Brieva de Cameros
* Canales de la Sierra
* Donemiliaga Kukula
* Estollo
* Ledesma de la Cogolla
* Mansilla de la Sierra
* Matute
* Pedroso
* Tobía
* Ventrosa
* Villavelayo
* Villaverde de Rioja
* Viniegra de Abajo
* Viniegra de Arriba

## Ikus, gainera

* Errioxako eskualdeak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2984655
* Multimedia: Comarca de Anguiano / Q2984655
# Anguera

Anguera Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 11.031 biztanle ditu 177,044 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1761950
* Multimedia: Anguera / Q1761950
# Alejandro Toledo

Alejandro Celestino Toledo Manrique (1946ko martxoaren 28a-) Peruko politikaria da, Peruko 63. presidentea izan zena 2001etik 2006ra. 2001eko apirilean hautatua izan zen, Alan García presidente ohiari irabazi ondoren. Toledo nazioarteko tontorrera etorri zen, Alberto Fujimori presidentearen aurka agertu ondoren. Fujimorik gobernatu zuen 1990tik 2000ra arte.
2017ko otsailetik, Toledo Interpolek bilatua izaten ari da, Brasilgo Odebrecht eraikuntza enpresako 20 milioi dolarreko eroskeria-kopurua jaso zuela bere agintaldian egotzita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207426
* Multimedia: Alejandro Toledo / Q207426
# Alejandro de la Sota

Alejandro de la Sota izan daiteke:
* Alejandro de la Sota Aburto (1891-1965) bizkaitar kazetaria;
* Alejandro de la Sota Izagirre, Athleticeko futbolari eta presidentea;
* Alejandro de la Sota Martínez (1913-1996) galiziar arkitektoa.
# Alejandro Tapia Perurena

    Artikulu hau poetari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Alejandro Tapia».
Alejandro Tapia Perurena (Iruñea, Nafarroa, 1899ko abuztuaren 11 - ib., 1957ko maiatzaren 21a) euskal olerkaria izan zen. Aita Lesakarra eta ama Goizuetarra izan arren, hauek ez zieten seme-alabei euskera irakatsi eta Alejandrok bere kabuz ikasi behar izan zuen heltzaroan. Gaztetan zortzi urte eman zituen atzerrian ikasten, bost Parisen eta beste hiru Alemanian. Euskal Esnalea eta Yakintza aldizkarietan argitaratu zituen olerki ezagunenak: Zoriona (1925), Agur (1926), Gailurrarantz (1926), Miren Josune (1927), Txori mindua (1930), Olerkiaren Gana (1931), Askatasuna (1932), Olerkiak (1933), Biotzean min dut (1933), Lore igarra (1934), Orein zuria (1934), Urretxindorrak igeska (1934), Lore aiñako zera (1935), Lore bikaña (1935) eta Baztango mendiak (1936).
Joxemiel Bidadorrek dioenez, 1936ko gerrak Alejandro «hil zuen kulturalki. [...] Nahiz Vida Vasca aldizkarian bi ekarpen bakanak eskeini zizkigun, 1956. eta 1958. urteetan, argi aski esan daiteke gure gizonaren ibilbide literarioa 36.eko basakeri erdalzaleak eten zuela betiko. Harrez geroztik isiltasunik ozenenean iraun zuen 1957.eko maiatzaren 21ean zendu arteraino».
Alejandro hil eta gero, Jose Maria Satrustegik haren antzerti lan bat aurkitu eta argitaratu zuen: Kattalin umezurtza, 1985ean argitaratua.

## Lanak
### Olerkiak

* Zoriona (1925)
* Agur (1926)
* Gailurrarantz (1926)
* Miren Josune (1927)
* Txori mindua (1930)
* Olerkiaren Gana (1931)
* Askatasuna (1932)
* Olerkiak (1933)
* Biotzean min dut (1933)
* Lore igarra (1934)
* Orein zuria (1934)
* Urretxindorrak igeska (1934)
* Lore aiñako zera (1935)
* Lore bikaña (1935)
* Baztango mendiak (1936)

### Antzezlanak

* Kattalin umezurtza (1985)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Joxemiel Bidador: «Alejandro Tapia Perurena olerkari iruindarraz», Euskaldunon Egunkaria, 1997-08-08.
* ↑ Kattalin umezurtza, Armiarma webgunean irakurgai.

## Kanpo loturak

* Alejandro Tapia Perurena literaturaren zubitegian
* Auñamendi enziklopedia
* Bidegileak bilduma: Alexander Tapia
* Olerki lan guztiak 1925-1936
* (Ingelesez) Basque Poetry webgunea.
* Datuak: Q12253153
# Alejandro Tejería

Alejandro Tejería (Cabezón de la Sal, 1984) kantabriar aktorea da.
Nacho Vigalondoren lagun mina, Vaya Semanita telesaioan agertzeagatik ezaguna bilakatu zen Euskal Herrian.

## Filmografia

* Negociador (2014)
* Balada triste de trompeta (2010)
* El síndrome de Svensson (2006)
* 7:35 de la mañana (2003)

## Erreferentziak

* ↑ Martínez, Gema. (2011-01-08). «Si no me hubiese dedicado a la interpretación, sería un desgraciado» El Diario Montañés.
* Datuak: Q20492727
# Alejandro Vea

Alejandro "Álex" Vea (Donostia, 1991ko otsailaren 23a -) Gipuzkoako izotz hockey jokalaria da, atzelari moduan aritzen dena.

## Kirol ibilbidea

* Txuri Urdin IHT (2006-)
* Datuak: Q19159360
# Alejandro Tapia

Alejandro Tapia bi euskal artisten izena da:
* Alejandro Tapia Perurena (1899-1957), nafar poeta.
* Alejandro Tapia Aiestaran (1930-2016), gipuzkoar pintorea.
# Alejandro Tapia Aiestaran

    Artikulu hau pinteoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Alejandro Tapia».
Alejandro Tapia Aiestaran (Aginaga, Usurbil, 1930eko azaroaren 26a - 2016ko abenduaren 24a) gipuzkoar pintorea izan zen. La calle, La ventana eta Silla de tijera dira lan nagusiak.

## Bizitza

Donostiako irudigintza-lantegi batean egin zituen lehen urratsak, eta Madrilgo Arte Ederretako Akademia Librean ikasi zuen ondoren. 1959. urtean itzuli zen Donostiara, eta 1962. urtean jaso zuen lehen saria. Harrezkero irudigintza alde batera utzi eta pintatzeari ekin zion.
Euskal Eskolako Ur taldea sortu zuen 1965. urtean, Javier Arozena, Karlos Bizkarrondo eta Jose Grazenea pintoreekin batera. Kubismoaren kutsua duen pintura errealista margotzeari eman zion 1960ko hamarkadan, eta 1970eko urteetan espresionismorantz bideratu zen.
Erakusketa asko egin zituen bakarka eta taldean. 1981ean, erakusketa antologikoa egin zuen Donostiako San Telmo Museoan eta Alga aretoan. Herri Batasuna alderdiari buruzko mural ezagun bat ere egin zuen 1985ean, Herri Batasuna izena eman ziona. Azken urteetan paisaia landu zuen batez ere, eta eskulturara ere itzuli zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253152
# Alejandro de Humboldt Parke Nazionala

Alejandro de Humboldt Parke Nazionala$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Parkearen ikuspegia ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | ix, x |
| Erreferentzia | 839 |
| Kokalekua | Kuba |
| Eskualdea$^2$ | Latinoamerika/Karibe |
| Koordenatuak | 20°27′N 75°00′W﻿ / ﻿20.450°N 75.000°W﻿ / 20.450; -75.000 |
| Izen ematea | 2001 (XXV. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Alejandro de Humboldt Parke Nazionala (gaztelaniaz: Parque nacional Alejandro de Humboldt) ekialdeko Kuban dagoen parke nazionala da, egungo Holguín eta Guantánamo probintzietan dagoena. 1800 eta 1801 artean uhartea bisitatu zuen Alexander von Humboldt alemaniar zientifikoaren izena eman zioten. Bere litologia eta flora eta fauna endemikoak zirela eta 2001ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48153
* Multimedia: Alejandro de Humboldt National Park / Q48153
# Angara

Angara (buriateraz: Ангар, Angar; errusieraz: Ангара́) edo Tunguska Garaia (errusieraz: Верхняя Тунгуска, Verkhniaïa Toungouska) hego-ekialdeko Siberiako ibaia da, Errusiako Irkutsk oblasta eta Krasnoiarsk kraia zeharkatzen dituena. Jeniseiren eskuinaldeko ibaiadarra da. 1.779 kilometroko km luze da eta 1.040.000 km²-ko arroa drainatzen du. Baikal lakuan iturria duen ibai bakarra da.

## Geografia

Angara Baikal lakuan sortzen da, Listvianka herritik hurbil (Irkutsk oblasta). Erdialdeko Siberiako goi-ordokiaren hegoaldea zeharkatzen du eta, iparralderanzko norabidean, Irkutsk, Angarsk eta Bratsk hirietatik igarotzen da. Aurrerago, mendebalderantz jotzen du eta, Ilim ibaiadarrarekin batu ondoren, Jeniseira isurtzen da Strelka hiriaren ondoan.
Ibai-laster ugari ditu eta oso egokia da energia hidroelektrikoa ekoizteko. Garrantzi handiko urtegi eta indarretxe daude:
* Irkutskekoa, 1956an amaitua. 660 MWko potentzia du.
* Bratskekoa, 1964an amaitua, 5.504 km²ko urtegi batekin. 4.500 MWko potentzia du.
* Ust-Ilimskekoa, 1980an amaitua. 3.840 MWko potentzia du.

## Hidrometria

Angararen emaria 1953-1999 bitartean neurtua izan da Tatarkan (ahoa baino 30 km lehenago). Gune horretan, drainatutako eremuak 1.040.000 km² ditu, ia arro osoa. Urteko batez besteko emaria 4.518 m³/s da; emari handiena maiatzean du (9.350 m³/s), elurra urtzearen ondorioz, eta txikiena azaroan (2.784 m³/s).
Angararen batez besteko emariak (m³/s), Tatarkan neurtuak Datuak: 1953 eta 1999 artean

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* 1 2 Podkamennaya http://global.britannica.com/EBchecked/topic/24432/Angara-River Global.britannica.com
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Angara Rusnet.nl
* ↑ Angara At Tatarka R-arcticnet.sr.unh.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162737
* Multimedia: Angara River / Q162737
# Angata

María Angata Veri Tahi ʻa Pengo Hare Koho (Pazko uhartea, Txile, 1853 inguruan - Hanga Roa, Txile, 1914ko abendua), ezagunagoa Angata izenez, Pazko uharteko emakumezko erlijio-buruzagi katolikoa izan zen.
Williamson-Balfour Company enpresaren aurkako matxinadaren buru izan zen ikuskari profetikoa izan ostean. Ikuskari horretan Jainkoak lurraren eta abereen jabetza berreskuratzeko agintzen zion, bertan katolizismoan eta Rapa Nuien balio espiritualetan oinarritutako teokrazia sortzeko asmoz. Matxinadak, ordea, huts egin zuen.
1914ko abenduan hil zen. Hileta 1915eko abenduaren 29an egin zioten, Katherine Routledge ingeles antropologoa bertan zegoela. Hanga Roako Gurutze Santuaren elizan ehortzi zuten Eugenio Eyraud, Nicolás Pakarati eta Sebastián Englert misiolari katolikoekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29045663
* Multimedia: Angata / Q29045663
# Angarrick

Angarrick, kornubieraz: An Garrek, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4761985