# Nabarreria

Nabarreria edo Nafarreria Iruñeko Alde Zaharreko historiko burgu bat da, hiri zaharreko ekialdean dago. San Zernin eta San Nikolas burguak mendebaldean daude. Iruñeko auzorik zaharrena da, bertan baitzegoen antzinako Pompaelo eraikia. Gaur egun Iruñeko katedrala, Nabarreria plaza edo Nafarroako Artxibo Nagusia auzo honetan daude.

## Historia
### Sorrera

K. a. X. mendearen hasieran, bazen jada baskoi herrixka bat Zaldi Zuri izeneko eremuan (burguko ipar-ekialdean, Iruñeko goi-ordokirik garaiena), Iruña edo, akaso, Bengoda hirian.
Bertan kokatu zen Pompælo erromatarra, garairik oparoena II. mendean bizi izan zuena. Pompaeloren trazatuan, Antzinako Erromako hiri gehienetan bezala, Cardo eta Decumanusak zeuden, kaleen orientazioaren eskema egiten zutenak. Gaur egungo Dormitaleria kalea izango litzateke cardus maximus eta Kuria kalea edo Nabarreria kalea bere decumanus maximus.. Hiriaren hedadura gaur egungo Nabarreriaren oso antzekoa izango litzateke, harresiekin Merced eta Dormitaleria kalearen amaieran III. mende inguruan. Bi kaleak aurkitzen ziren eremuan foroa egongo litzateke, eta gaur egungo Katedralaren artzadianatoaren azpian 20x15 metroko azoka. Kuria kalean aurkitutako termen arrastoek baztertuko lukete kale hau izatea decumanus maximus, izan ere ez zen ohikoa decumanusean egotea eraikin garrantzitsuak. Ez ziren, hala ere, terma bakarrak: Gazteluko plazako parkingaren eraikuntzan terma suburbanoak ere aurkitu ziren, foroaren ondoan zeudenak baino nabarmen handiagoak.

### Birpopulaketa

IX. mende hasieran Iruña populazio txikiko hiri gotortua zen. Aldiz, XI. mende amaieran, Iruñeko Erregeak hiriko bizitza berritzeko eta indartzeko asmoz, iparraldeko jendeari etortzera dei egin zien haiei pribilegioak aitortuz. Franko direlakoak (gehienean Tolosa Okzitaniako inguruko herritarrak) merkatari eta artisauak ziren batez ere eta San Zernin burguan bildu ziren. Gero, berriz, San Nikolas burgua sortu zen.
Bada, jatorrizko herritarrek (nafarrak) Iruñeko hirigune zaharrean bizitzen jarraitu zuten, eta harrezkero Nabarreria izena izan zuen. Kultura-desberdintasunak ez ezik, nafarren ofizioak xumeak ziren gehienean: etxeko laguntzaileak, abeltzainak, nekazariak... Errege-aginduz, debekatua zuten frankoen ofiziorik ikastea (artisautza eta merkataritza-trebetasunak).
Nabarreria askotan zen gatazketan aldameneko auzategiekin. 1276an, ordea, hiru burgoen arteko gerra bete-betean piztu zen eta San Nikolasek eta San Zerninek, Okzitaniatik etorritako armada baten laguntzaz, Nabarreria birrindu zuten (Nabarreriako gerra). 50 urte inguruan ez zen etxerik eraiki suntsitutako orubean, harik eta 1324an berreraikuntzari heldu zioten arte.
Gaur egun, burgu hura zegoen lekuan, izen bereko Nabarreria kalea dago. Iruñeko judutegia eta San Migel burgua hegoalderago zeuden. Nabarreriak xurgatu zituen hiriak gora egin ahala.

### Batasun Pribilegioa

Hurrengo urteetan, Nabarreriak gorputza hartu zuen berriz ere eta, XV. mendean, aldameneko burguak beren esklusibotasuna eta hizkuntza bera galduz joan ziren. 1423an, Batasun Pribilegioa eman zen eta, haren bidez, hiru burguek bat egin zuten eta elkarren arteko mugak legez behintzat hautsi egin ziren, Iruñeko udal bakarra eratuz.
Elkartzearen ondorioen artean, Nabarreria San Zernin eta San Nikolas burguetatik banatzen zuten mendebaldeko harresiak bota ziren. Gainera, Mercaderes kalea, Merkatu kalea edo Xabier kalea sortu ziren, orain bateratuta dauden burgu ezberdinak elkarlotzeko. San Nikolas eta Nabarreria artean Gazteluko enparantza eraiki zen eta San Zernin eta Nabarreria artean Udal plaza.

## Hirigintza

Burgua ondo identifika daitezkeen bi zatitan banatzen da: Nabarreria zaharra eta Auzo Berria edo judutegia, juduak kanporatu ondoren Nabarreriak xurgatu zuena. Lehenengoa lurraren arabera antolatzen da eta Karmen eta Nabarreria kaleen inguruan sortzen da, euskal herri tradizionalak bezala. Bigarrena, geroagokoa, bastidako lauki batean garatzen da, San Zernin burgua imitatuz.

### Plazak

Burguak lau plaza ditu:
* Compañia plaza: Compañia eta Xabier kaleen artean.
* Nabarreria plaza: Nabarreria eta Karmen kaleen artean.
* San Jose plazatxoa: Nabarreria eta Erredin kaleen artean.
* Santa Maria Erreala plaza: Dormitaleria eta Barbazan Apezpikua kaleen artean.

### Kaleak

| Erredin kalea Karmen kalea Barquilleros kalea Maiatzaren Bia kalea Aldapa kalea Jauregiko aldapa kalea Nabarreria kalea Mañueta kalea Kuria kalea | Dormitaleria kalea Compañia kalea Merced kalea Caldereria kalea San Agustin kalea Estafeta kalea Xabier kalea Telleria kalea Joanes Albretekoa kalea |

## Politika
### Nafarroako Foru hauteskundeak

Nabarreria burgua Alde Zaharra hautes-barrutia da, Iruñeko barrutian. Hauek dira hauteskunde-barruti horren emaitzak azken foru-hauteskundeetan:
2019ko Nafarroako hauteskundeak Alde Zaharran :
| Alderdia | Bozak | % |
| Euskal Herria Bildu | 1 737 | %30,49 |
| Geroa Bai | 1 339 | %23,50 |
| Navarra Suma | 1 268 | %22,26 |
| Nafarroako Alderdi Sozialista | 619 | %10,87 |
| Ahal Dugu | 323 | %5,67 |
| Izquierda-Ezkerra | 255 | %4,48 |
| Vox | 50 | %0,88 |
| Equo | 45 | %0,19 |
| Nafarroako Ordezkaritza Kannabikoa | 15 | %0,26 |
| Sain | 9 | %0,16 |
| Libertate Nafarra | 8 | %0,14 |
| Guztira | 5 713 | %100 |
2015ko Nafarroako hauteskundeak Alde Zaharran :
| Alderdia | Bozak | % |
| Euskal Herria Bildu | 1 567 | %26,60 |
| Geroa Bai | 1 283 | %21,78 |
| Nafar Herriaren Batasuna | 1 041 | %17,67 |
| Ahal Dugu | 947 | %16,08 |
| Nafarroako Alderdi Sozialista | 308 | %5,23 |
| Izquierda-Ezkerra | 267 | %4,53 |
| Nafarroako Alderdi Popularra | 144 | %2,44 |
| Herritarrak - Herritarron Alderdia | 102 | %1,73 |
| Equo | 40 | %0,68 |
| Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia | 33 | %0,56 |
| Sain | 31 | %0,53 |
| Nafarroako Ordezkaritza Kannabikoa | 30 | %0,51 |
| Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia | 22 | %0,37 |
| Libertate Nafarra | 14 | %0,24 |
| Guztira | 5 923 | %100 |
2011ko Nafarroako hauteskundeak Alde Zaharran :
| Alderdia | Bozak | % |
| Euskal Herria Bildu | 1 483 | %26,11 |
| Nafar Herriaren Batasuna | 1 289 | %22,69 |
| Nafarroa Bai | 1 276 | %22,46 |
| Izquierda-Ezkerra | 537 | %9,45 |
| Nafarroako Alderdi Sozialista | 457 | %8,05 |
| Nafarroako Alderdi Popularra | 211 | %3,71 |
| Ekologistak Martxan | 100 | %1,76 |
| Nafarroako Ordezkaritza Kannabikoa | 90 | %1,58 |
| Nafarroako Demokraten Elkargunea | 46 | %0,81 |
| Sain | 36 | %0,63 |
| Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia | 32 | %0,56 |
| IXN | 21 | %0,37 |
| Naparra ta Españico Escuñe | 12 | %0,21 |
| Guztira | 5 590 | %100 |

## Garraioa
### Autobusa

Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 9 linea daude:
Eskualdeko Hiri Garraioa Nabarreria :
Eguneko Zerbitzua :
iea  3  Zirkularra Mendebaldea: Hirigunea ↔ Antsoainiea 3  Zirkularra Mendebaldea: Hirigunea ↔ AntsoainANTSOAINNoain Anaiak /10 • Noain Anaiak (Artzaintsa Jainkotiarra) • Atarrabia /17IRUÑA (Txantrea)Atarrabia 12 • Atarrabia 44 • San Kristobal/Uharte • San Kristobal/Txantrea • San Kristobal 9 • Magdalena/Imarkoain • Magdalena /4 • MagdalenaIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Teobaldoen 1-5 • San Ignazio /12IRUÑA (Alde Zaharra)Sarasate (Nafarroako Foruak) • Takonera (San Lorentzo)IRUÑA (Arrotxapea)Gipuzkoa/Kosterapea • Gipuzkoa (Dona Grazia) • Marcelo Zelaieta 8 • Marcelo Zelaieta 30 • Marcelo Zelaieta 76 • Marcelo Zelaieta 106 • Antsoain 4ANTSOAINNoain Anaiak /10Ikus artikulua: 3. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  5  Orvina 3 ↔ Nafarroako Unibertsitateaiea 5  Orvina 3 → Nafarroako UnibertsitateaIRUÑA (Txantrea)Fermin Daoiz 1 • San Kristobal/Uharte • San Kristobal/Txantrea • San Kristobal 9 • Magdalena/Imarkoain • Magdalena /4 • MagdalenaIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Teobaldoen 1-5 • Zaragoza 6-8 • Zaragoza /13IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza /25 • Zaragoza 32 • Zaragoza 56-58 • Iñigez 8IRUÑA (Iturrama)Iturrama /11 • Nafarroako Unibertstiatea (Mendaur Ikastetxe Nagusia)Ikus artikulua: 5. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 5  Nafarroako Unibertsitatea → Orvina 3IRUÑA (Iturrama)Nafarroako Unibertstiatea (Mendaur Ikastetxe Nagusia) • Iturrama 15IRUÑA (Arrosadia)Iñigez/Turrillas • Zaragoza 61 • Zaragoza 45-47 • Zaragoza 25IRUÑA (2. Zabalgunea)Zaragoza 13 • Navarro Villoslada/Gurutzea • Paulino Caballero 15IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 1IRUÑA (Txantrea)Magdalena • Magdalena /1 • Magdalena/Iruñerria • San Kristobal (Osasunetxea) • San Kristobal 42 • Fermin Daoiz 1Ikus artikulua: 5. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  6  Arrotxapea ↔ Unibertsitate Publikoaiea 6  Arrotxapea → Unibertsitate PublikoaIRUÑA (Arrotxapea)Bernardino Tirapu 77 • Bernardino Tirapu 55 • Bernardino Tirapu 29 • Bernardino Tirapu/Anelier • Arga/Bernardino Tirapu • Arga/Ponpeio • VergelIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Amaia 12 • Amaia 22 • EHGIRUÑA (Arrosadia)Zangoza /21 • Zangoza /37 • Gaiarre 36 • Sebastian Albero (Hegoalde) • Sebastian Albero/Katalunia • Nafarroako Unibertsitate PublikoaIkus artikulua: 6. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 6  Unibertsitate Publikoa → ArrotxapeaIRUÑA (Arrosadia)Nafarroako Unibertsitate Publikoa • Taxoare/Katalunia • EHGIRUÑA (2. Zabalgunea)Agoitz 37 • Paulino Caballero 39 • Paulino Caballero 15IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 3IRUÑA (Arrotxapea)Vergel • Arga/Ponpeio • Arga/Bernardino Tirapu • Bernardino Tirapu/Anelier • Bernardino Tirapu 28 • Bernardino Tirapu /3 • Bernardino Tirapu/Barandiaran • Bernardino Tirapu 77Ikus artikulua: 6. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  11  Ezkaba ↔ Galaria / Mutiloko Industrialdeaiea 11  Ezkaba → Galaria / Mutiloko IndustrialdeaIRUÑA (Txantrea)Kanala /25 • Kanala /20 • Kanala/Jimeno Jurio • Ioan Taraxoakoa 299 • Adoain Aita /44 • Magdalena /4 • MagdalenaIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Teobaldoen 1-5 • Zaragoza 6-8 • Zaragoza /13IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza /25 • Zaragoza 32 • Zaragoza 56-58 • Zaragoza 72 • Sadar/Zolia • Sadar 14GALAR (Kordobila)Galaria (Sario) • GalariaARANGUREN (Mutiloa)Sadar (Sario) • Morea/C • Morea/CIkus artikulua: 11. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 11  Mutiloko Industrialdea / Galaria → EzkabaARANGUREN (Mutiloa)Morea/CGALAR (Kordobila)GalariaIRUÑA (Arrosadia)Sadar (Sario) • Sadar (Nafarroa Arena) • Sadar /14 • Sadar/Iruñeko Orfeoia • Zaragoza /72 • Zaragoza 61 • Zaragoza 45-47 • Zaragoza 25IRUÑA (2. Zabalgunea)Zaragoza 13 • Navarro Villoslada/Gurutzea • Paulino Caballero 15IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 1IRUÑA (Txantrea)Magdalena • Magdalena /1 • Ioan Taraxoakoa /41 • Ioan Taraxoakoa /41 • Kanala/Iruñerria • Kanala 18-20 • Kanala /25Ikus artikulua: 11. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  14  Udaletxea ↔ Arrotxapea — Artikaiea 14  Udaletxea → Arrotxapea — ArtikaIRUÑA (Alde Zaharra)Donejakue (Merkatua)IRUÑA (Arrotxapea)Arga/Bernardino Tirapu • Arga/Ponpeio • Artika/Errotazahar • Artika /13 • Artika 18 • Artika 32 • Julio Caro BarojaBERRIOBEITI (Artika)Iturria 4Ikus artikulua: 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 14  Artika — Arrotxapea → UdaletxeaBERRIOBEITI (Artika)Iturria 4 • Artika /2bisIRUÑA (Arrotxapea)Julio Caro Baroja • Artika /16 • Artika (Osasunetxea) • Artika/Errotazahar • Arga/Ponpeio • Arga/Bernardino TirapuIRUÑA (Alde Zaharra)Donejakue (Merkatua)Ikus artikulua: 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  21  Zirkularra Ekialdea: Hirigunea ↔ Antsoainiea 21  Zirkularra Ekialdea: Hirigunea ↔ AntsoainANTSOAINNoain Anaiak (San Kosme) • Noain Anaiak 38IRUÑA (Arrotxapea)Antsoain 19 • Marcelo Zelaieta 99 • Marcelo Zelaieta /76 • Marcelo Zelaieta /34 • Marcelo Zelaieta /4 • Gipuzkoa/Lauhaize • Biurdana/KosterapeaIRUÑA (Alde Zaharra)Takonera (Basotxoa)IRUÑA (1. Zabalgunea)Moret Aita (Baluarte)IRUÑA (2. Zabalgunea)Oliveto Kontea 3 • San Ignazio /12IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 1IRUÑA (Txantrea)Magdalena • Magdalena /1 • Magdalena/Iruñerria • San Kristobal (Osasunetxea) • San Kristobal 42 • Atarrabia/Ororbia • Atarrabia/KaputxinosANTSOAINAtarrabia/Euskal Herria • Noain Anaiak (San Kosme)Ikus artikulua: 21. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :
Gaueko Zerbitzua :
iea  N3  Labriteko Aldapa ↔ Beriainiea N3  Labriteko Aldapa → BeriainIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Merindadeen 1-2 • Zaragoza 6-8 • Zaragoza /13IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza /25 • Zaragoza 32 • Zaragoza 56-58 • Zaragoza 72 • Zaragoza /105GALAR (Kordobila)Zaragoza /23 • Zaragoza/KordobilaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Noain-Ezkirotz Industrialdea • Errege 61 • Errege 33 • Errege /22 • Errege/DorreBERIAINLarre/Miraballes • Iruña 12a • Iruña 18n • Iruña /3 • Iruña/ArlegiIkus artikulua: N3 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea N3  Beriain → Labriteko AldapaBERIAINIruña/Arlegi • Iruña 3 • Iruña /18n • Iruña/Ipar Morea • Larre/ZaragozaNOAIN ELORTZIBAR (Noain)Errege/Dorre • Errege 22 • Errege 60 • Errege/Tutera • Talluntxe IndustrialdeaGALAR (Kordobila)Zaragoza/Kordobila • Zaragoza 23IRUÑA (Arrosadia)Zaragoza 101 • Zaragoza /72 • Zaragoza 61 • Zaragoza 45-47 • Zaragoza 25IRUÑA (2. Zabalgunea)Zaragoza 13 • Navarro Villoslada/Gurutzea • Paulino Caballero 15IRUÑA (1. Zabalgunea)Nafarroako Gorteen 3 • Labriteko AldapaIkus artikulua: N3 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  N7  Pablo Sarasate ↔ Bexe Nafarroaiea N7 Pablo Sarasate → Bexe NafarroaIRUÑA (Alde Zaharra)Sarasate (Nafarroako Foruak)IRUÑA (1. Zabalgunea)Navas de Tolosa/San AntonIRUÑA (Donibane)Baiona 4 • Belate/Azuelo • Oliva/JasokundeaIRUÑA (Sanduzelai)Nafarroa/Juaristi Doktorea • Sanduzelai 71 • Sanduzelai (Osasunetxea) • Sanduzelai /10IRUÑA (Arrotxapea)Marcelo Zelaieta 8 • Marcelo Zelaieta 30 • Marcelo Zelaieta 76 • Marcelo Zelaieta 106 • Marcelo Zelaieta 136ANTSOAINAtarrabia /17IRUÑA (Txantrea)Atarrabia 12 • Atarrabia 44 • San Kristobal/Uharte • San Kristobal/Txantrea • San Kristobal 9 • Magdalena/Imarkoain • Magdalena /4 • MagdalenaIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Bexe Nafarroa 9bisIkus artikulua: N7 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea N7 Bexe Nafarroa → Pablo SarasateIRUÑA (2. Zabalgunea)Bexe Nafarroa 9bisIRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 3IRUÑA (Txantrea)Magdalena • Magdalena /1 • Magdalena/Iruñerria • San Kristobal (Osasunetxea) • San Kristobal 42 • Atarrabia/Ororbia • Atarrabia/KaputxinosANTSOAINAtarrabia/Euskal HerriaIRUÑA (Arrotxapea)Marcelo Zelaieta /132 • Marcelo Zelaieta 99 • Marcelo Zelaieta /76 • Marcelo Zelaieta /34 • Marcelo Zelaieta /4IRUÑA (Sanduzelai)RENFE • Sanduzelai/Fleming • Sanduzelai/Sanduzelai • Sanduzelai/Sanduzelai • Nafarroa 3IRUÑA (Donibane)Oliva 25 • Baiona/Irurita • Baiona 5IRUÑA (1. Zabalgunea)Armada (Zitadela)IRUÑA (2. Zabalgunea)Bianako Printzea/ZangozaIRUÑA (Alde Zaharra)Sarasate (Nafarroako Foruak)Ikus artikulua: N7 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  N8  Labriteko Aldapa ↔ Mutiloaiea N8 Nafarroako Gorteak → MutiloaIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Merindadeen 3 • Amaia 22 • Agoitz (TVE)IRUÑA (Lezkairu)Ioan Paulo II/Katalunia • Ioan Paulo II/Adela BazoARANGUREN (Mutiloa)Done Saturdi 25 • Eguzki 54 • Ezkibel 18 • Aranguren 3 • Iruña 119 • Iruña 61 • Iruña 7 • Ibaialde /17 • Ibaialde 186 • Ibaialde 187Ikus artikulua: N8 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea N8 Mutiloa → Nafarroako GorteakARANGUREN (Mutiloa)Ibaialde 187 • Ibaialde 17 • San Pedro • Kordobila/Mutilnova • Aranguren 13 • Ezkibel /16 • Done Saturdi 6 • Done Saturdi /23IRUÑA (Lezkairu)Ioan Paulo II/Adela Bazo • Ioan Paulo II/Manuel LopezIRUÑA (2. Zabalgunea)Agoitz (Osasunetxea) • Paulino Caballero 39 • Paulino Caballero 15IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 3 • Labriteko AldapaIkus artikulua: N8 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :

### Bizikleta

Bizikletek galtzada erabiltzen dute, autoek eta oinezkoek bezala, azken horiek kale guztiak oinezkoentzat jarrita dauden burgu batean baitute lehentasuna.

### Aparkalekua

Kale guztiak oinezkoentzat egokituta daudenez, debekatuta dago bertan aparkatzea. Gainera, Iruñeko Udalak kudeatutako sarbide-kontrol automatikoko sistema baten bidez baimendutako ibilgailuek baino ezin dute zirkulatu.

## Monumentu eta leku intersgarriak

Nabarreria burguko monumentu eta eraikin garrantzitsuenak honakoak dira:
* Iruñeko Andra Maria Errealaren katedrala: Gotiko estilokoa da (1387–1525). Sei ataldun hiru nabez eta girola batez inguratutako abside poligonal batez osatua dago. Aurrealde neoklasikoa du, Ventura Rodríguez arkitektoaren lana (1783). Donejakue Bideko lehenbiziko erromesen ezagutu zuten katedrala erromanikoa zen, baina korua erori ondoren, Karlos III.a Nobleak eraikin guztia garai hartan nagusi zen estiloan zaharberritzea erabaki zuen.
    Barnealdean, Karlos III.a Noblea bera eta bere emazte Leonor Trastamarakoaren mausoleo bikaina dago (Jean Lomme de Tournairen lana, 1416), errezelpean dauden bi irudi jesarriez eta 28 iruditxo erregutzailez osatua, guztia polikromia eta metalezko xehetasunekin apaindurik.
    Absideko kaperak XV. mendeko aurrealdeko aldarea eta 1530. urteko harlanduzko bikainezko korua du. Klaustrora «Ate Ederrean» barna gurutzaduraren eskuinaldetik sartzen da, mainelean historiatutako hiru txapitel eta Ama Birjina ditu, eta tinpanoan XIV. mendeko Maria Lotiaren irudi polikromatua.
    Klaustro gotikoa, gotiko estiloaren maisu lana da (XIV-XV. mendea). Zulodun trazeriazko arku laukoitz dotoreak ditu. Hainbat kapera eta Iruñeko Elizbarrutiko Museoa.
* Iruñeko harresiak: Iruñeko Alde Zaharra ipar eta ekialdetik inguratzen duten harresiak dira.
* Frantziako atea edo Zumalakarregiren atea: Iruñeko hiri zaharreko ate nagusia.
* Zaldi Zuriaren zokoa: Iruñeko harresietan dagoen leku honetako ikuspegiak zoragarriak dira, bertatik Arrotxapea, Txantrea eta Sanduzelai auzoak ikus daitezkeelarik, eta, atzealdean berriz, Ezkaba mendia. Bertan jatetxe bat egoteaz gain, maiz, musika emanaldi eta ikuskizunen kokaleku izan ohi da.
* Nafarroako Erregeen jauregia (gaur egun Nafarroako Artxibo Nagusia)
* San Fermin Aldapakoaren eliza: Maiatzaren Bia kalean.
* Goienetxe jauregia: Estafeta kalea eta Gazteluko plazaren arteko Xabierko kalean dagoen XVIII. mendeko jauregia da.
* Iruñeko Gotzain Jauregia: Iruñeko katedralarekin parez-pare eta Iruñeko harresien mendebaldeko pasabidea edo hormaren aldamenean dago. XVIII. mendeko jauregi barrokoa eta denbora luzez Iruñeko gotzainaren egoitza izan zen.
* Nabarreriako iturria: Nabarreria plazan dago.
* Javier Zigaren jaiotetxea: Javier Ziga Etxandi (1877-1959) iruindar margolari eta politikariaren jaiotetxea da eta Nabarreria kalearen 25. zenbakian dago.
* Rozalejoko markesaren jauregia: Nabarreria kalean dagoen XVIII. mendeko jauretxe barrokoa.
* San Agustin eliza: San Agustin kalean dagoen XVI. mendeko eliza da, bertan, 1523an Garcilaso de la Vega olerkaria Done Jakueren Zaldun izendatu zuten.
* San Martin Tourskoaren kapera: 1317an eraikia, Caldereria kalean dago.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Antonio, Perez Laborda. (2011). Baskoiak Augustoren garaia baino lehen. Separata.
* ↑ «NABARRERIA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-11-20).
* 1 2 3 Martínez Martínez, Sergio. (D.L. 2017). Pamplona en la Edad Media : historia y desarrollo urbano. B.A.B ISBN 978-84-617-8471-4. PMC 1027667552. (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* ↑ (Gaztelaniaz) García-Barberena, María; Unzu, Mercedes; Zuazúa, Nicolás; Zuza, Carlos. (2020). «Murallas bajo el suelo de Pamplona. La evolución de las fortificaciones a la luz de los hallazgos arqueológicos» Trabajos de Arqueología Navarra (31 32): 117–189. doi:10.35462/TAN31-32.4. ISSN 2530-5816. (Noiz kontsultatua: 2023-02-08).
* ↑ Noguera Celdrán, J. M., García Entero, V., & Pavía Page, M. (2018). Congreso internacional Termas públicas de Hispania (Murcia-Cartagena, 19-21 de abril de 2018). Pre-Actas.
* ↑ (Gaztelaniaz) Paredes, Ángeles García de La Borbolla García de. (2016). «El cabildo de la catedral de Pamplona y la Navarrería en la segunda mitad del siglo XIV: la creación de un condominio» Edad Media. Revista de Historia (17): 255–273. ISSN 2530-6448. (Noiz kontsultatua: 2021-07-15).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Badakizu non zegoen Iruñeko Judutegia?» Sociedad Civil Navarra 2018-02-19 (Noiz kontsultatua: 2020-11-20).
* ↑ «Iruña Harresiak dira» Iruñeko Udala (Noiz kontsultatua: 2020-11-20).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Udal eta Autonomia Hauteskundeak 2019 - Foru Hauteskundeak - Alde Zaharra barrutia - Iruña» Libertad Digital (Noiz kontsultatua: 2020-06-20).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Udal eta Autonomia Hauteskundeak 2015 - Foru Hauteskundeak - Alde Zaharra barrutia - Iruña» Libertad Digital (Noiz kontsultatua: 2020-06-20).

## Ikus, gainera

* Alde Zaharra
* San Nikolas
* San Zernin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11930644
* Multimedia: La Navarrería / Q11930644