OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Espartako (argipena)

Espartako hitzak adiera zenbait ditu:
* Espartako, erromatar garaiko esklabua eta gladiadorea.
* Espartako Logia, Frantziako Sortalde Handiaren obedientziapean zegoen framazon-elkartea.
* Espartaco Moscoso, euskal haltera izan zen.
* Spartacus 1960an zuzendutako estatubatuar film epikoa.
* Espartakisten Liga, Lehen Mundu Gerra amaieran Alemanian antolatu zen mugimendu iraultzaile marxista.
# Espartin

Espartinak, abarketak edo apretak zola espartzuzkoa eta gainaldea ehunezkoa duen oinetakoak dira. Pirinioen inguruko herrietan tradizionalak dira.
Mota askotako espartinak daude, normalean bi klase ezberdinetan banatzen direnak: xingolaz lotzen direnak eta xingolak erabiltzen ez dituztenak. Lehen zola espartzuzkoa bazen ere, egun ohikoa da kautxuzko estalki mehea izatea, hezetasuna eta higadura uxatzeko.
Historian lehendabizikoz 1322. urteko agiri batean aipatuak ziren, non katalanez espardenyes deitu zizkieten. Euskal Herrian ohiko oinetako bilakatu ziren, langileen artean udaberrian eta udan erabilienetarikoa. Maule aldean egiten zituztenak ospetsuak ziren oso. Oraindik ere Maulen espartin lantegiak ospetsuak dira eta bertoko turismoa sustatzen dute, besteak beste.
Euskal Herrian egindako abarkak boladan daude egun, jatorrizko ezaugarriak aldatuta mila kolore eta mota... lehen langileek erabiltzen zituzten Udaberri eta Uda garaian izan zirelako, tradizionalki, espartinak, abarketak edo apretak deitzen dira eta espartzuko zola eta ehunezko gainaldez eginak daude.

## Ikus, gainera

* Abarkak,
* Kirol-oinetako, zapatilak, tenisak, tenis-oinetakoak,
* Txankletak, tongak edo hondartzako espartinak,
* Txapinak,
* Txinalak,
* Zapata, Oski.

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q781636
* Multimedia: Espadrilles / Q781636
# Erbeste

Erbestea edo deserria norberarena ez den herritik eta herrialdetik kanpo bizi denaren bizilekua eta egoera da, bere herritik behartuta eta kartzelarekin edo heriotzarekin mehatxupean atera eta hara itzuli ezinik dagoenean. Erbesteratzea zigor edo isolamendu neurri moduan aplika daiteke. Ohikoa da desberdintzea "barne erbestea", bizilekuaren lurralde barruan, eta "kanpo erbestea", lurraldetik at deportazioa gertatzen denean.
Normalean pertsona baten egoera indibidualki deskribatzeko erabiltzen bada ere, kontzeptua kolektiboki taldeentzat ere erabiltzen da, bereziki talde etniko edo nazionalentzat, edo gobernu edo erakunde oso batentzat. "Erbesteko gobernua" lekuz aldarazten dutena da, eta haren zilegitasuna herrialdetik kanpotik aldarrikatzen du. Diaspora eta iheslari hitzak, hain zuzen ere, talde mailako erbestea izendatzeko baliatzen dira, hala borondatez nola indarrez jazotzen direnean.
Protesta moduan pertsona batek bere burua herritik edo etxetik ateraraz dezake, jazarpen judizial bat saihesteko adibidez, lotsak edo damuak bultzatuta bestela, edo bere burua isolatzea denbora emateko zeregin zehatz baterako.
Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsalaren 9. artikuluak defendatzen du "inork ez zuela jasan beharko atxilo edo erbeste arbitrario edo bidegaberik".

## Ikus, gainera

* Asilo eskubidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188863
* Multimedia: Exile / Q188863
# Erbesteko espainiar literatura

Erbesteko espainiar literatura Espainiako Gerra Zibilaren ondoren (1936-1939) Espainiatik alde egindako errepublikaren aldeko idazleek egindakoa da. Hauetako asko errepresioaren beldurrez alde egin behar izan zuten; beste batzuk frankismoarekin ados ez egotearen ondorioz. Erbesteko herriak gisa hauek izan ziren aukeratuenak: hasieran Frantzia, ondoren Mexiko, Argentina, Ameriketako Estatu Batuak, Uruguai eta Txile.

## Egile nagusiak

Beste askoren artean hauek azpimarratu daitezke:

### Eleberrigileak

* Ramón J. Sender (Mexiko, Estados Unidos)
* Max Aub (Mexiko)
* Francisco Ayala (Argentina, Brasil, Puerto Rico, Ameriketako Estatu Batuak)
* Rosa Chacel (Brasil, Argentina, Ameriketako Estatu Batuak)
* Arturo Barea (Erresuma Batua)
* Paulino Masip (Mexiko)

### Poetak

* Enrique Diez-Canedo (Mexiko)
* Josep Carner (Mexiko, Belgika)
* José Bergamín (Mexiko, Uruguai, Frantzia)
* León Felipe (Mexiko)
* José Moreno Villa (Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko)
* Juan José Domenchina (Mexiko)
* Pedro Garfias (Mexiko)
* Luis Cernuda (Erresuma Batua, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko)
* Juan Rejano (Mexiko)
* Manuel Altolaguirre (Kuba, Mexiko)
* Rafael Alberti (Argentina, Txile, Italia)

### Saiakeragileak

* Salvador de Madariaga
* José Bergamín (Mexiko, Uruguai, Frantzia)
* Guillermo de Torre (Argentina)

### Antzerkigileak

* Cipriano Rivas Cherif

### Euskal herritarrak

Erbesteko espainiar kanon barruan jatorri euskaldunen zenbait egile daude:
* Juan Larrea poeta (Mexiko, Ameriketako Estatu Batuak, Argentina)
* Ernestina de Champourcin poeta (Mexiko)
* Eugenio Imatz saiakeragilea (Mexiko)
* Cecilia García Gilarte eleberrigilea (Mexiko)
* Carlos Blanco Aginaga saiakeragilea, eleberrigilea (Mexiko, Ameriketako Estatu Batuak)
* Jose Martin Elizondo, antzerkigilea (Frantzia)

## Erreferentziak

* ↑ Pini Moro, Donatella (1994). Ramón J. Sender tra la guerra e l'esilio. Edizione dell'Orso
* ↑ Aznar Soler, Manuel (2002). «Memoria y olvido de la Guerra Civil en los diarios de Max Aub». Cuadernos Hispanoamericanos. 623 (mayo de 2002), 37-43 or.

## Ikus, gainera

* 27ko Belaunaldia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Erbesteko literatura (Miguel de Cervantes Liburutegi birtuala)
* (Gaztelaniaz): Erbestea sarean» (GEXEL)
* Datuak: Q56321622
# Erbezzo

Erbezzo Italiako udalerri bat da. Veronako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 801 biztanle ditu, 31,97 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Erbezzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bosco Chiesanuova Grezzana Ala Sant'Anna d'Alfaedo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47885
* Multimedia: Erbezzo / Q47885
# Erbes-Büdesheim

Erbes-Büdesheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Alzey-Worms (barrutia)|Alzey-Worms]] barrutian. 2014an 1.349 biztanle zituen 10,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q563950
* Multimedia: Erbes-Büdesheim / Q563950
# Erbesteratze (zigorra)

Erbesteratzea edo deserriratzea zigor gisa, indarrean dagoen ordenamendu juridikoak pertsona bat bere herri eta herrialdetik kanporatu eta beste toki batera bidali eta konfinatzea da. Askatasunaz gabetzeko zigor hau astuna da.
Antzina, oso zigor arrunta zen, eta heriotza-zigorra baino beheragoko zigor gisa erabiltzen zen. Erbesteratze-zigorra ez betetzea heriotzarekin zigortzea zen normalena.
Gaur egun, zigor hori aplikatzea askoz zailagoa da. Arazo nagusia da ondoko herrialdeak ez duela zertan erbesteratua onartu.

## Ikus, gainera

* Erbeste

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2005]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2012]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1716571
* Multimedia: Exiles / Q1716571
# Erbi-ezpain

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Erbi-ezpaina sortzetiko aurpegiko deformazioa da, bereziki goiko ezpainekoa. Ezpaina eratzen duten bi edo gehiago prozesu enbriologikoak ez dira behar bezala fusionatzen eta ondorioz arrail-moduko bat geratzen da. Bakuna edo bikoitza izan daiteke (alde bat edo biak erasaten diren kontu). Ezpainetako pitzadura enbrioiaren prozesu maxilar eta nasomedialaren fusio osatugabearen ondorioz sortzen da, eta jaiotza-akats ohikoenetako bat da (sortzetiko malformazioen % 15 inguru da). Sarritan, ahosabai-arrailarekin edo pitzadura palatinoarekin agertzen da.

## Arazoak

Erbi-ezpainak zenbait eragozpen eragin ditzake kaltetuen artean, hala nola:
* Elikatzeko zailtasunak: haurrak arazoak izan ditzake amaren esnea xurgatzeko.
* Entzumen-galera: erdiko belarria eta eztarria lotzen dituen hodiaren disfuntzio batek belarrian infekzioak eragin ditzakeelako.
* Hizketaren eta hizkuntzaren atzerapenak: ezpainaren eta eztarriaren afekzioaren ondorioz, mintzatzeko zailtasunak egon daitezke.
* Hortzetako arazoak: hortzeriaren garapen normalean izan daitezkeen zailtasunak.
Gainera, arazo psikologiko eta emozionalak ere gerta daitezke, ezpain leporinoak eta ahosabai-arrailak burmuinari edozein modutan eragiten ez dioten arren, aurpegia malformatzen duelako.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2010]
* ↑ (Gaztelaniaz) «Información sobre labio leporino de paladar henido de la SECPRE» https://secpre.org/.
* ↑ (Gaztelaniaz) Corbo Rodríguez, María Teresa; Marimón Torres, María E.. (2001). «Labio y paladar fisurados. Aspectos generales que se deben conocer en la atención primario de salud» Rev Cubana Med Gen Integr 17 (4): 379-85..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q222634
* Multimedia: Cleft lip / Q222634
# Essonne

Essonne Frantziako Île-de-France eskualdeko departamendua da (91), Essonne ibaiak zeharkatua.
Prefektura Évry hirian dago.

## Mugakideak

Mugakide ditu Senako Gainak eta Marne Harana iparraldean, Sena eta Marne ekialdean, Loiret hegoaldean eta Eure eta Loir eta Yvelines mendebaldean.

## Pertsonaia ezagunak

* Jean-Jacques Annaud (1943-), zinema zuzendaria, gidoigilea eta ekoizlea.
* Thierry Henry (1977-) futbolaria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3368
* Multimedia: Essonne (department) / Q3368
# Esslingen am Neckar

Esslingen am Neckar Alemaniako hegoaldeko hiria da (Baden-Württemberg estatua). Neckar ibaiaren ertzean dago, Stuttgart hiriaren hego-ekialdean.

## Ekonomia

Larrugintza, ardoa, industria kimikoa eta gai elektrikoak ditu jarduera ekonomiko nagusi.

## Historia

Germaniako Inperioko hiria izan zen 1360tik 1802ra arte.

## Ondarea

Aipagarriak dira XIV-XV. mendeetako eliza gotikoa, XIII. mendeko gotorlekuaren hondakinak eta Errenazimentuko udaletxea (XV-XVI. mendeetakoa).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3786
* Multimedia: Esslingen am Neckar / Q3786
# Esso Maracaibo

ESSO Maracaibo petrolio-ontzi bat izan zen Creole Petroleum Corporation-en jabetzakoa, petrolio gordina garraiatzen zuena Venezuelako Maracaiboko lakutik eta Paraguanako penintsulatik, Aruban fintzeko. Ontzia batez ere ezaguna da Venezuelako historian, 1964ko apirilaren 6an General Rafael Urdaneta zubia kontra jo baitzuen, akats elektriko handi bat jasan ondoren.

## Urdaneta zubiko istripua

1964ko istripua apirilaren 6ko goizeko 11:45etan izan zen. Urdaneta zubiko 31. eta 32. zutoinen kontra jo zuen, Arubarako bidean nabigazio-kanalean maniobratzen ari zela, lemaren kontrola galdu zion akats elektriko handiago baten ondorioz. Larrialdi-egoeran, kapitainak aingura botatzeko eta ontzia nabigazio-kanalaren alboetako harea-bankuetan sartzeko agindu zuen, baina bi neurrietako bakar batek ere ez zuen eragotzi talka egitea. Kapitain hura Avelino Gonzalez de Zulaika zen, Getxoko marinela, Gerra Zibilean Bou Bizkaya ontziaren kapitain izan zena 1937ko Matxitxakoko itsas guduan. Beste euskal herritar batzuk ere baziren eskifaian, adibidez Jon Aldamiz-Etxebarria zen makinista, Estepan Aldamiz-Etxebarria kazetariaren aita.
Zubiaren 259 metro inguruko sekzioa goitik behera erori zen lakura. Lau ibilgailu lakura erori eta zazpi pertsona hil ziren. Ontzian ez zen zauriturik izan, ezta surik, leherketarik edo petrolio gordinaren isuririk jasan.
Creole Petroleum Corporation-ek konpondu egin zuen zubia, eta zortzi hilabete geroago berriro itsasoan zen lanean. 1976an, Lagoven Maracaibori izena jarri zioten Venezuelan petrolioa nazionalizatu ondoren. Ontzia lanean egon zen 1985. urtera arte, zeinean txikitu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelerazko wikipediako «Esso Maracaibo» artikulutik itzulia izan da, 2024-03-20 data duen 158926949 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-03-20 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Aruba Esso News, February 28 1959. .
* ↑ Aruba Esso News, September 12 1959. .
* ↑ S.A.R.M.I.P.G.R.U. Página de la administración oficial del puente
* ↑ (Gaztelaniaz) 1939. EXILIADOS VASCOS DEL FLANDRE. Avelino Gonzalez de Zulaika. Jazoera (Noiz kontsultatua: 2024-04-01).
* ↑ «1964an, euskal tripulazioa zuen ontzi batek Baltimorekoa bezalako istripu bat izan zuen Venezuelan» EITB 2024-03-29 (Noiz kontsultatua: 2024-04-01).
* ↑ Agenda Del Petróleo en Venezuela Armando José Sequera. Editorial Alfadil, p. 49. ISBN 9803540432
* ↑ Historia y Arqueología Marítima – Esso Maracaibo (2). .
* ↑ Fairplay Fairplay Publications Ltd., Jun-Aug. 1985 p. 28.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5840551
# Essouk

Essouk Maliko Kidal eskualdeko udalerria da. Adrar des Ifoghasen dago, Kidaletik 45 km ipar-mendebaldera. Oso biztanleri urriko eremuan dago: 25.000 km²ko azaleran 4.782 lagun bizi dira, gehienak abeltzain nomadak. Izan ere, lehorreko nekazaritza ezin da garatu, euri gutxiegi egiten duelako. Herriak 2.383 biztanle zituen 2009an.
Arkeologia aztarnategia garrantzitsua da. Besteak beste, aipagarriak dira haitzetako grabatuak. Herritik bi km ipar-ekialdera Tadamakat (edo Tadmekka), Erdi Aroko hiriaren hondakinak daude. IX. eta XV. mendeen artean, Tadamakat garrantzi handiko pausalekua izan zen Sahara zeharkatzen zuten karabanentzat.

## Erreferentziak

* ↑ Plan de Securite Alimentaire Commune Rurale de Essouk 2007-2011 Commissariat à la Sécurité Alimentaire, République du Mali, USAID-Mali, 2007
* ↑ Es-Souk Unesco.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2008646
* Multimedia: Essouk, Mali / Q2008646
# Essington

Essington, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Staffordshire konderrian.
2021ean 5.200 biztanle zituen.
* Datuak: Q2266985
* Multimedia: Essington / Q2266985
# Etxebarri (Arakaldo)

    Artikulu hau Arakaldoko auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri (argipena)».
Etxebarri Arakaldon dagoen auzoa da, herrigunean dagoena.

## Ikus, gainera

* Enkarterri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48750423
# Etxeandia dorretxea

Etxeandia dorretxea Ondarroan dagoen XVI. mendeko hiri-jauregia da.

## Kokapena

Dorrea Erribera kalearen 30 zenbakian dago, Alde Zaharraren ertzean, Zubi Zaharretik metro gutxira. Kale Handitik ere sarrera du (39 zenbakia).

## Ezaugarriak

Eraikina harlangaitza eta harlandua erabiliz eraikia dago. Egitura sinplea du, oin karratukoa, eta jatorriz hiru solairu zituen. Argizuloen eta gezileihoen aztarnak ditu. Egitura oso eraldatua dago; elementurik zaharrenak eraikina konpontzeko lanetan aurkitu ziren, Erribera kalera ematen duen fatxadan
* Lehen solairuan (aintzinan beheko solairu izandakoa), argizuloak.
* Bigarren solairuan, balkoi puntaduna; agian jatorriz atea zen, alde bietan gezileihoak baititu.
* Hirugarren solairuan, leiho geminatu bat, eta beste bat puntaduna.
Hauen gainean solairu gehiago eraiki izan dira: laugarrena (jatorrizko ganbararen mailan) eta haren gainean bostgarrena, seigarrena eta ganbara bat.
Eraikina mendiaren malda piko batean eraikia dago, beraz altuera desberdintasun handia du fatxaden artean: Erribera kaletik beheko solairua eta sei pisu ikusten dira; Kale Handitik bi bakarrik. Kale bien arteko desnibela gainditzeko eskaileradun pasabidea dago, nondik 1. 2. 3. eta 4. solairuetarako sarbideak dauden. Beheko solairura (Apallu taberna) Erribera kaletik sartzen da; eta Kale Handitik 5. 6. eta ganbarara.

## Beste datuak

* 1541ko erroldan, Erribera kalean etxearen aipua agertzen da.
* Berrikuntza lanetan, bigarrengo solairuko horma batean morteroa kentzean hormako zulo bat agertu zen, aintzinako txirula batekin.

## Argazki galeria

* Erribera kaleko fatxada
* Erribera eta Kale Handi arteko eskailera
* Kale Handiko fatxada

## Erreferentziak

* ↑ «Ondarroa» c2.nekar.com (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ «Etxeandia, Torre de» https://www.castillosdeespaña.es (Noiz kontsultatua: 2019ko abuztuaren 23a).
* ↑ «Ondarroa» www.lekitxo.info (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ González Gato, J. Aitor.. ([1995]). Guía de las torres de Vizcaya. J.A. González Gato ISBN 8460544192. PMC 431837237. (Noiz kontsultatua: 2019-08-23).
* ↑ Zubikarai, Augustin, (1914-2004). Ondarroa : kondaira 1900-arte. [Flash Composition] ISBN 8488464029. PMC 863220864. (Noiz kontsultatua: 2019-09-25).
* ↑ «mortero | Eibarko euskara» www.eibarko-euskara.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-25).
* ↑ Mari Tere Etxebarria Arantzamendi, bertan bizi izandakoaren lekukotasuna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68690849
# Etxebarre

Etxebarre Zuberoako udalerria da, Basabürüan kokaturik.

## Geografia
### Biztanle-entitateak

* Herria
* Mendia

### Ingurune naturala

Uhaitzandira isurtzen diren zenbait erreka igarotzen dira udalerritik.

### Udalerri mugakideak

* Lexantzü-Zünharre ipar-ekialdean
* Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine mendebaldean
* Ligi-Atherei hego-ekialdean
* Larraine hego-mendebaldean

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 202 | 190 | 194 | 223 | 215 | 232 | 253 | 279 | 296 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 272 | 239 | 234 | 213 | 210 | 211 | 200 | 211 | 202 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 207 | 208 | 204 | 162 | 165 | 167 | 167 | 143 | 128 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 114 | 101 | 100 | 93 | 85 | 63 | - | - | - |
2004ko biztanleria INSEEk emaniko behin-behineko datua da

## Kultura

Etxebarreko Ez­pel­doi etxe aurrean disko formako an­tzinako hilarri batek oroitarazten digu Bereterretxeren herio­tza, Bereterretxeren khantoria abesti ezagunean azaltzen dena. Abestia Mikel Laboak 1964an eginiko bertsioagatik egin zen ezaguna Zuberoatik kanpo.
Hilarriak 60 cm-ko altuera, 11 cm-ko sakonera eta 38-39 cm-ko diametroa ditu. Alde batean gurutze bat eta bertzean gizaki bat ditu.
Bereterretxeren khantoria zubererazko balada herrikoi bat da, Zuberoako herriak belaunaldiz belaunaldi egun arte kantatu duena. Ahozko tradizioan mantendu da eta Jean Salaberrik jaso zuen idatziz lehen aldiz, Chants populaires du Pays Basque liburuan (1870). Haatik, balada bera XV. mendekoa litzateke, eta adituek kantorean deskribatzen diren gertaerak 1434-1449 urteen artean kokatzen dituzte.

## Jaiak

Herriko bestak abenduaren 8an eta abenduaren 10ean ospatzen dira.

## Etxebartar ospetsuak

* Allande Sokarros (1957-2021), kazetari, itzultzaile, idazle eta militante abertzalea.
* Nathalie Irigoien (1972-), nekazari eta politikaria.

## Erreferentziak

* ↑ 2008an Zuberoan aukeratutako andrazko alkate bakarra. 2010ean Sohütako Christelle Mange ere hautatua izan zen.
* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Les stèles discoïdales et l'art funéraire basque : Hil Harriak.. Lauburu 2004 ISBN 2-913156-55-X. PMC 60596072. (Noiz kontsultatua: 2023-03-14).
* ↑ Les stèles discoïdales et l'art funéraire basque : Hil Harriak.. Lauburu 2004 ISBN 2-913156-55-X. PMC 60596072. (Noiz kontsultatua: 2023-03-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q548326
* Multimedia: Etchebar / Q548326
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Etxebarre
# Etxe dantzaria

Etxe dantzaria (txekieraz: Tančící dům; ingelesez: Dancing House) Txekiar Errepublikako Praga hiriaren erdigunean dagoen eraikin dekonstruktibista ospetsua da. Frank Gehry eta Vlado Milunicgaur arkitektoek diseinatu zuten. Dantzari bikote batekin duen antzekotasuna dela eta, Ginger and Fred ezizenaz ere ezaguna da. Hartzen duen beste ezizen herrikoiagoa Drunk House ("Etxe mozkorra") da. Nahiz eta itxura dekonstruktibista izan, Moldava ibaiaren ibarra osatzen duten beste gainontzeko eraikinekin bat ederki bat egiten du.

## Iruditegia

* Aireko ikuspegia
* Irudia
* Xehetasuna
* Etxe dantzaria

## Kanpo estekak

* Etxe dantzariaren 360ºko ikuspegi panoramikoa (Ingelesez)
* Frank Gehryren Etxe dantzaria (Ingelesez)
* Vlado Milunicen artikulua Praga irratian (Ingelesez)
* Etxe dantzariko jatetxearen webgunea (Txekieraz) (Ingelesez) (Frantsesez)
* Datuak: Q244816
* Multimedia: Dancing House / Q244816
# Etxe eskola

    Artikulu hau frankismo garaian Euskal Herrian euskaraz ikasteko esperientziei buruzkoa da. Etxean garatzen den hezkuntzari buruz jakiteko, ikus Etxeko eskolatze.
Etxe eskolak Euskal Herrian frankismo garaian euskaraz hezitzeko esperientzia multzoak izan ziren. Etxe eskolak egin zituzten hezitzaileetako batzuk ikastolen sorrera mugimenduarekin lotuak izan baziren ere, etxe eskolaren eta ikastolaren ezberdintasunak nabariak izan ziren, hezkuntza ulertu zein praktikan jartzeko moduan. Elbira Zipitria izan zen lehenengo etxe eskola sortu zuena, Donostian eta 1946 urtean hain zuzen, etxebizitza partikular batean haurrak bilduz euskaraz ikasteko. Eskola hauetako askok klandestinitatean egin zuten lana, gaztelania soilik eta arlo guztietan hizkuntza ofiziala zen marko juridikoan.

## Etxe eskoletako hezitzaileak

* Elbira Zipitria eta Maria Dolores Goia, Donostian
* Xabier Peña eta Maria Angeles Garai, Bilbon
* Julita Berrojalbiz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257362
# Etxeandia Garardauak

Etxeandia Garardauak Euskal Herriko garagardogile bat da, egoitza Urdulizen (Bizkaia) duena. 2011ko otsailean hasi zen bere produktuak merkaturatzen. Garagardo artesanala ekoizten du, antzinako prozedura naturalak erabiliz.

## Jatorria

Enpresa Euskal Herriko galdaragintza jardueran du jatorri; hain zuzen ere, galdaketarako ereduak egiten zituzten 1982 urtetik. Bigarren belaunaldiak, ordea, norabidea aldatu eta garagardoa ekoizteari ekin zion. Aro berri honen sustatzaile izan den Jon Etxeandiak gaztetandik izan zuen enologia, txakoligintza, sagardagogintza eta garagardogintzaren jakinmina. Edari horiek familiako etxean betidanik ekoizten ziren. 2011 urtean hasieran hasi ziren lehenengo frogak egiten eta otsailerako bazen lehenengo Etxeandia Garardaua botila kalean.

## Produktu-lerroa

Produktu bakoitzak inguruko pertsonaia jakin baten izena darama. Pertsonaia, benetakoa nahiz mitologikoa izan, garagardo mota bakoitzarekin lotura du eta orokorrean fabrikaren eta banaketaren izaera lokala azpimarratzen du.
Antsonekoa: Ale indartsua. Gorrizka, 5-6º alkohol bitartekoa. Malta zapore nabarmena du. Bitsa zabala. Alemaniar lupuluak (Mittlefrüh motakoak) usain eta zapore loretsuak ematen dio.
Matxin Pirata: Urrezkoa (horia). Bere argitasunak duen indarra ezkutatzen du, alkohol maila 8º ingurukoa baita. Lupulu mingoztasun gutxikoa.
Mari: Argia (horia). Lager motakoa, 4-5º alkohol bitartekoa. Pilsen motako malta eta Nugget lupulu askorekin ekoizten da. Horrek mingostasun nabaria emoten dio. Freskagarria, arina, belar eta baza-ore zaporearekin.
Lamiak: Garizkoa. %40 gari malta eta %60 Pilsen motako garagar malta. Alkoholez arina (4º inguru).
Lauaxeta: Baltza. Zapore sakona. 7-8º Alkoholduna. 7 malta ezberdinekin eta hiru lupuluekin ekoiztua. Bitsa nabar indartsua.
Libe: Inguruko basaranekin (txarri-okaran) ondutako garagardoa. Gabonetarako soilik prestatu eta saltzen dena. Oso produkzio murritza du. 5º ingurukoa. Gozoa. Gorri-larrosa puntua hartzen du. Fruitu usain eta saporea nabarmena da. Lupulu gutxiduna.
Santa Cruz: Barley Wine motako garagardoa da. Baltza. 11 - 12º alkohola. Lupulu gitxi duelarik maltaren zaporeak nabari-nabariak dira. Karboniko gitxi duen garagardoa lodia da.

## Kanpo estekak

Etxeandia Garardauak, webgune ofiziala. , Bloga
* Datuak: Q12257363