OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Magnificat

Magnificat (euskaraz: "goresten dut") otoitz kristaua da. Lukasen ebanjelioan agertzen da eta Mariak, Jesusen Ama, Elisabet bere lehengusina bisitatzen ari zela, Jaungoikoari esandako otoitza da. Izenburua lehendabiziko esaeratik datorkio: Magnificat anima mea Dominum.
Kondairak dio, topaketa hau Ein Kerem izeneko herrixkan gertatu zela, Jerusalemdik zazpi kilometrotara mendebalderantz zegoena
Orduen liturgian bezperen barne otoitzen dute Magnificata.

## Jatorrizko testua latinez, euskaraz eta grezieraz

| Latinez: Magnificat anima mea Dominum, et exultavit spiritus meus in Deo salutari meo, quia respexit humilitatem ancillae suae. Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes, quia fecit mihi magna qui potens est, et sanctum nomen eius, et misericordia eius ad progenie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui, deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles, esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Suscepit Israel puerum suum recordatus misericordiae suae, sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini eius in saecula. | Euskaraz: Jaunaren handitasuna dut goresten, pozaren pozez daukat barrena, Jainkoa baitut salbatzaile. Bere mirabe ezerez honengan jarri ditu begiak; horregatik, dohatsu deituko naute guztiek gaurdanik. Gauza handiak egin ditu nire alde Ahalguztidunak. Santua da eta gizaldiz gizaldi errukitsua begirune diotenentzat. Bere indar guztiaz jokatu du: buru-harroak suntsitu ditu, ahaltsuak goi-postuetatik bota eta ezerezak gora jaso; ondasunez bete ditu gose zeudenak, eta esku-hutsik bidali aberatsak; lagun etorri zaio bere herri Israeli, bere errukiaz oroiturik: hala hitzemana zien gure arbasoei, Abrahami eta ondorengoei betiko. | Antzinako grezieraz: Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ σωτῆρί μου, ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αυτοῦ. ἰδού γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί, ὅτι ἐποίησέν μοι μεγάλα ὁ δυνατός, καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς καὶ γενεὰς τοῖς φοβουμένοῖς αυτόν. Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ, διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν• καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσεν ταπεινούς, πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς. ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους, καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν τῷ Αβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ εἰς τὸν αἰῶνα. |

## Erreferentziak

* ↑ Díez, Florentino. (1990). Guía de Tierra Santa. Verbo Divino, 39 or. ISBN 8471516950..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q200809
* Multimedia: Magnificat / Q200809
# Magnioursilita

Magnioursilita silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Magnioursilita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mg4(UO2)4(Si2O5)5(OH)6 * 20H2O}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Magnioursilite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Magnieu

Magnieu Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59242279
* Multimedia: Magnieu / Q59242279
# Magnitogorsk

Magnitogorsk (errusieraz: Магнитогорск) Errusiako Txeliabinsk oblastean dagoen hiri industriala da. Ural mendien hegoaldeko muturrean dago, Ural ibaiaren bi ertzeetan, Txeliabinsketik 250 km hego-mendebaldera eta Moskutik 1.400 km ekialdera. 2010ean 407.775 biztanle zituen.

## Historia

Iosif Stalinek 1930eko hamarkadan ezarri zituen Bost Urteko Planak garatzen aurrenengo ibili zen Magnitogorsk, eta ondorioz, hiria oso azkar garatu zen. Inguruan ugari zeuden burdin-hobiak ustiatuz, siderurgia-industria eraiki zuten. Hala ere, bertakoak adituak ez zirenez, lanak zuzentzeko kanpoko langileak ekarri zituzten Magnitogorsk hirira. Bigarren Mundu Gerran oso garrantzitsu eta estrategikoa izan zen, sobietarren tankeetatik erdiak bertan egindakoak zirelako, eta baita jaurtigai gehienak ere.
1980ko hamarkadan, sobietar sistema politiko eta ekonomikoa aldatzeko asmoz, Mikhail Gorbatxovek bultzatu zuen Perestroikaren ondorioz Magnitogorsk asko aldatu zen; izan ere, Magnitogorskeko Metalurgia-gune Konbinatua (MMK) lantegi erraldoia esku pribatuen esku geratu zen. Trenbidea berreraiki zuten, eta baita aireportu berria ere. Edozein modutan ere, burdin-meatzeak agortu zituztenetik, lehengaia Kazakhstanetik inportatu behar izaten dute.

## Klima

Datu klimatikoak (Magnitogorsk) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -10.0 | -8.8 | -2.1 | 10.6 | 19.4 | 24.9 | 25.2 | 23.4 | 17.4 | 9.1 | -1.9 | -7.9 | 8.3 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -14.1 | -13.5 | -7.1 | 4.5 | 12.6 | 18.2 | 19.2 | 17.0 | 11.1 | 3.8 | -5.9 | -11.9 | 2.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -18.3 | -18.1 | -11.9 | -1.0 | 5.9 | 11.4 | 13.4 | 11.1 | 5.3 | -0.8 | -9.6 | -16.0 | -2.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 19 | 14 | 18 | 27 | 33 | 39 | 60 | 48 | 27 | 24 | 23 | 21 | 353 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Magnitogorsk Global.britannica.com
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ Pogodaiklimat.ru webgunea

## Kanpo estekak

* Mapak
* Magnitka.clink.ru webgunea
* Datuak: Q95449
* Multimedia: Magnitogorsk / Q95449
# Magnificent Mile

Magnificent Mile, AEBetako Chicago hirian dagoen auzo bat da, Illinois estatuan.
* Datuak: Q285218
* Multimedia: Magnificent Mile / Q285218
# Margo-oihal

Artean, margo-oihala, pintura-oihala, oihala edo mihisea margotzeko erabiltzen den ehunezko eremua da, maiz zurezko egitura batean zabaldu eta tenkatzen dena margolana sortzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 «toile | frantses-euskara hiztegi elektronikoa | Nola Erran» www.nolaerran.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-09).
* ↑ «Oihal». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2021-04-04.)
* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-04-11).

## Ikus, gainera

* Mihise

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q12321255
* Multimedia: Painter's canvas / Q12321255
# Margo Dydek

Małgorzata Dydek (Varsovia, Polonia, 1974ko apirilaren 28a - Brisbane, Australia, 2011ko maiatzaren 27a), Margo Dydek izenaz ezagunagoa, poloniar emakumezko saskibaloi jokalaria izan zen. Bere kirol ibilbidean zehar Poloniako, Frantziako, Espainiako, Errusiako eta Ameriketako Estatu Batuetako saskibaloi-ligetan lehiatu zen. 2009an Europako txapelduna izan zen Poloniako emakumezko saskibaloi selekzioarekin.
* Datuak: Q2468364
* Multimedia: Margo Dydek / Q2468364
# Margolariaren familia (Matisse)

Margolariaren familia (frantsesez: La Famille du peintre), baita ere Madame Matisse, 1905ean Henri Matissek, olio muhise gaineko teknika erabiliz bukatu zuen familiako erretratua da. San Petersburgoko Hermitage Museoan erakusten da. Lana Sergueï Chtchoukine bildumagilarentzako prestatu zuen Intérieurs symphoniques sailekoa da.

## Deskribapena

Taldeko erretratua da, eta artistaren familia irudikatzen du barrualde batean, egongela batean. Erdian zituen bi semeak dametan jolasten ari dira.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.wikiart.org/fr/henri-matisse/painters-family-1911

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27974912
# Margolariaren zerbitzariak

Margolarien zerbitzariak (ingelesez: Heads of Six of Hogarth’s Servants), baita Buruen sei estudio, William Hogarth margolari ingelesak 1750 eta 1755 artean egin zuen lana da. Olio mihise gaineko teknika erabili zuen. Neurriak 62,2 zm. x 74,9 zm. dira. Londresko Tate galerietan erakusten da. Lan ez-ohiko honetan Hogarthek erretratugile gisa zuen trebezia ondo asko erakutsi zuen. Ez zen enkarguzko lana, Hogarthek berak hala erabakita margotu zuen.

## Historia

Obra ez zen enkargatu bat izan, Hogarthek dibertsiorako margotutakoa baizik. Baliteke Hogarthen estudioan zintzilikatua izatea erretratugile gisa zuen gaitasuna bere mezenasei erakusteko. Hogarthen emazteak heredatu zuen hau hil ondoren, eta Mary Lewisi utzi zion 1789an. Greenwooden saldu zuten 1790eko apirilean; British Institutionen 1817an eta Suffolk Street Galleryn 1833an ikusgai jarri zen. Christie'sen saldu zen 1879an eta berriro 1892an, National Galleryk Lewis Fundeko diruarekin erosi zuenean. 1960an Tate Galleryra eraman zuten; gaur egun azken honetan dago.

## Deskribapena

Margolariak bere zerbitzari edo morroiak islatzen ditu lanean, pertsona bakoitza bere indibidualtasunarekin. Errealismo handiz, haien itxura naturala deskribatzen du; laneko jantzi arruntekin agertzen dira. Zirriborro bateko baliabideak erabiltzen ditu, baina aurpegi bakoitza maitasunez tratatzen du, eta hori koherentea da egilearen garaiko iturriek diotenarekin, bere zerbitzariek debozio handia ziotela adierazten baitute. Zerbitzariak ez dira elkarrekin erlazionatzen, espazio txiki batean pilatutako buruak besterik ez dira baizik. Zerbitzari bakoitzak norabide ezberdinera begiratzen du, bere izateari buruz ezer adierazi gabe. Gizonengan pertsonaren eboluzioa antzematen da, goialdeko erdiguneko mutikoarengandik, koadroaren erdiko gizonarengana, goiko eskuineko izkinako jaun helduarengana, Ben Ives izenekoa.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.tate.org.uk/art/artworks/hogarth-heads-of-six-of-hogarths-servants-n01374
* ↑ The Tate Gallery: An Illustrated Companion to the National Collections of British & Modern Foreign Art. Londres: Tate Gallery, 1979, 14.or. ISBN 0905005473

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5722643
# Margo Oberg

Margo Oberg, Margo Godfrey jaioa (Pennsylvania, 1953ko irailaren 8a) estatubatuar surflaria da.
Pennsylvanian jaio zen, baina familia La Jollara joan zen Kalifornian, bost urte zituela. Hamar urtez surfa egiten hasi zen, eta hamaika urterekin lehiatzen. Surfeko ohol luzeak (longboard) erabiltzen hasi zen, baina 1968an mozketetara aldatu zen. 1968an, munduko txapelketa irabazi zuen Kalifornian, eta 1969an, berriz, Puerto Ricoren. 1970eko Australiako Txapelketan bigarren aldiz geratu ondoren, desengainatu egin zuten. 1972an institutuan graduatu zen, Steve Oberg-ekin ezkondu zen eta Hawaii-ra joan zen surf-irakasle gisa lan egitera.
1974an berriro lehiatu zen, eta 1975ean 1.000 dolarreko saria irabazi zuen. Surfeatzeagatik dirua irabazi zuen lehen emakumea izan zen. Lanbide-karrerarekin jarraitu zuen, eta kontratu bat sinatu zuen Lightning Bolt markarekin. Munduko lehen hiru txapelketak irabazi zituen 1975ean, 1976an eta 1977an, eta, gainera, 1982an eta 1983an. Lehiaketan jarraitu zuen 1991ra arte, orduan laugarren izan baitzen txapelketan.
1977an, Margo Oberg Surf School ezarri zuen Kauai uhartean. Emakumeentzako lehiaketa-estrategiei buruzko liburu bat idatzi zuen. 1991n, Surfeko Famaren Aretoan sartu zen, eta 2001ean, Hawaiiko Kirolaren Famaren Aretoan.
# Margolaria (Mikel Urdangarin)

"Margolaria" Mikel Urdangarinen hirugarren diskoa da, 2017. urtean argitaratutakoa. Aurreko diskoen ibilbide intismista konpromezuarekin uztartuaz jarraitu du lan honekin. Kanta gehienen egilea Mikel Urdangarin bera izan baina abesti batzuenak Xabier Amuriza eta Gerardo Markuletarenak dira. Abesti guztien musika Urdangarinenak dira.

## Kantuen zerrenda

* "Bihotz hileskorra"
* "Zurea da"
* "Itsasoan euria". Letra: Gerardo Markuleta
* "Libre"
* "Hiritik urrun"
* "Orain"
* "Margolaria"
* "Mendian gora". Letra: Xabier Amuriza
* "Kopla bihotzekuak"
* "Dena neure baitako". Letra: Gerardo Markuleta

## Taldea

* Ahotsak eta gitarra akustikoa: Mikel Urdangarin
* Gitarra elektrikoa: Rafa Rueda
* Teklatuak eta melodika: Koldo Uriarte
* Biolina: Nika Bitchiashvili
* Bateria: Angel Celada
* Baxua: Jon Cañaveras

## Erreferentziak

* ↑ http://www.deia.com/2017/05/10/bizkaia/uribe-txorierri/mikel-urdangarin-presenta-margolaria

## Kanpo estekak

* Diskoaren berri Mugalari webgunean.
* Datuak: Q61069056
# Margolaria (filma)

Margolaria 2018ko Oier Aranzabal euskal zinema zuzendariaren film dokumentala da.
Ekoiztetxea Maluta Films da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mikel Urdangarin musikariaren eta Alain Urrutiaren arteko harremana du ardatz filmak. Urrutiak margolan bat oparituko dio Urdangarini, baina baldintza bat jarriko dio: musikariak Londresera joan beharko du lanaren bila. Bidaia aitzakia harturik, bere lanaren emaitzaz bizitzearen alde apustu egiten duen artista baten egunerokoan barrenduko gara.

## Ikus, gainera

* Dokumentalak Euskal Herrian

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Haranburu Altuna, Luis. (20180929). «Margolaria / The Painter» Diario Vasco.
* ↑ «Margolaria» Berria 2019-03-16 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ Donostiako Zinemaldia. Margolaria / The Painter. .

## Kanpo estekak

* Filmaren webgunea.
* Datuak: Q62075863
# Mariee Sioux

Mariee Sioux (Nevada City, Kalifornia, 1985eko otsailaren 4a) estatubatuar folk abeslari eta musikagilea da.
Nick Drake edo Joni Mitchell musikarien eragina du, baita Siux herriko musika tradizionalaren eragina ere. Faces In The Rocks lehen diskoa 2007ko martxoan grabatu zuen Nevada Cityn.
Mariee Siouxen aita, Gary Sobonya, poloniar eta hungariar jatorriko mandolina-jotzailea da, eta bere ama, Felicia, jatorri espainiar eta amerindiarrekoa.
* Datuak: Q3292973
* Multimedia: Mariee Sioux / Q3292973
# Marieder Uthurralt

Marieder Uthurralt XIX. mendeko bertsolaria izan zen.

## Sariak

1859an Anton Abbadiak antolatutako Lore Joko edo Bertsolari Guduetan hartu zuen parte. Lehiaketan aurkeztu zituen bi bertso-sortetan erabili zuen euskalkia aztertuta lapurtarra zela uste da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01etpd158aa64558419b9ec5ed77644af02263cda. (2021-01-19). «'Orainmenean. Bertsolaritzaren genealogia feministak'» www.kulturklik.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114840780
# Marie pour mémoire

Marie pour mémoire 1968ko Philippe Garrel frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bi bikote gaztek euren oheetan bakarrizketan dihardute, elkarri begiratu gabe, elkarri aditu gabe, grinarik gabeko hitzak errezitatuz, ia mekanikoki.

## Aktoreak

* Zouzou : Marie
* Maurice Garrel
* Didier Léon
* Nicole Laguignier
* Thierry Garrel
* Fiammetta Ortega

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3292962
# Marie zubia

Marie zubia, frantsesez: Pont Marie, Frantziako Paris hiriburuan dagoen zubi bat da, Sena ibaia zeharkatzen du. 1614-1635 artean eraiki zen eta 92 metro luze ditu.
Parisko 4. barrutian dago.

## Ikus, gainera

* Pont Marie (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q963509
* Multimedia: Pont Marie / Q963509
# Mariedal gaztelua

Mariedal gaztelua (suedieraz: Mariedals slott) Suediako gaztelua da Götene udalerrian dagoena, Västra Götalandeko konderrian.

## Kokapena

Vanern aintziraren hegoaldeko ertzean kokaturik dago, Sörbo haranean.

## Historia

Magnus Gabriel De la Gardie kondeak erosi zuen lurraldea XVII mendearen erdialdera eta bi hego dituen gaztelua eraiki zuen. Izena bere Maria Eufrosyne emaztearen omenez ezarri zion, emakume hau Karlos X.a Suediakoaren arreba zen. Jean de la Vallée arkitektoak diseinatu zuela uste da.

## Eva Ekeblad

1740 eta 1786 artean bere biloba Eva Ekeblad zientzilaria bizi izan zen bertan. Patata elikagai gisa popularizatu zuen Suedian eta goseteari aurre egin zion. Patatekin alkoholdun edariak egiteko bidea ere asmatu zuen 1746an.

## Iruditegia

* Eva Ekeblad.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1631363
* Multimedia: Mariedals slott / Q1631363
# Marie le Jars de Gournay

Marie de Gournay (Marie Le Jars bezala jaioa), (Paris, 1565eko urriaren 6a -1645eko uztailaren 13a) idazle, filologo, itzultzaile, olerkari eta filosofo frantsesa izan zen. Gizon eta emakumeen berdintasunari buruz, Damen iraina, Idazten duenaren apologia y Gournayeko dontzeilaren bizitzaren kopiaren idazlea izan zen; obra hauetan filosofia eta munduaren tradizioaren analisia egiten du, emakumeen desberdintasun soziala eta emakumeen baliogabetzean zentratuta. Obra hauegatik, feminismoaren aitzindari historiko gisa hartzen da.

## Biografia

Familia noble bateko kide zen, baina erabat pobretuta zeuden, erlijio gerrak zirela eta. Bere aita, Guillaume Le Jars, Sancerreko familia noble batetik zetorren. Bere aitona eta osaba idazle ospetsuak izan ziren.
Bere aitaren heriotzaren ondoren, 1578an, bere amarekin eta anaiekin bizitzera joan zen Gournayeko jauregira. Irakurzalea zen eta latina eta greziera, fisika, geometria eta historia era autodidaktoan ikastea lortu zuen.
Klasikoak eta frantses literatura ikasi zituen. Filosofian Plutarco eta estoizismoko autore gehiago ikasi zituen.
1622an Gizonen eta emakumeen berdintasunari buruz publikatu zuen; bertan, emakume eta gizonak fisikoagatik bakarrik bereizten zirela zioen eta emakumeak filosofia, politika edo zientzia bezalako gaietarako gaituta ez egotearen arrazoia, hauetan ikasi eta parte hartzeko eskubidea kendu zitzaielako zela zioen. 1626an Emakumeen kexuak argitaratu zuen; bertan emakumeen hezkuntzarako eta postu publikoetarako eskubidea defendatzen zuen, gorteen, kleroaren eta aristokraziaren ustelkeria salatuz.
Tradizioarekin puskatuz, ez zen ezkondu eta bere idazkiengandik bizi izan zen. 1626an argitaratu zuen bere lan osoa. 1645ean hil zen 79 urte zituela.
XX. mendearen amaierako mugimendu feministek bere figura berreskuratu eta bere merituengatik goraipatua izatea egin zuten.
* Datuak: Q469087
* Multimedia: Marie de Gournay / Q469087
# Marie de Cotteblanche

Marie de Cotteblanche (Paris, circa 1520 – 1584 baino lehenago) frantziar noblea eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza

Bere gurasoak Guy de Cotteblanche, Parisko parlamentuko abokatua, eta Catherine Hesseline izan ziren. Anai eta arreba bana izan zituen: Marguerite eta Élie. Marie de Cotteblanchek hizkuntzak, filosofia eta matematikak ikasi zituen.
Trois dialogues... laneko aitortza gutunean Marguerite de Salucesekin zuen lagunartekotasuna agerian utzi zuen eta baita bi emakumeen arteko hartu-eman intelektuala ere. Gutun horretatik jakin daiteke Madame de Saluces izan zela Marie de Cotteblanchen italiera irakaslea..

## Lanak

1566an gaztelaniaktik Pedro Mexiaren Coloquios y Diálogos itzuli zuen, Gaztelako humanista bat, eta frantsesezko Trois dialogues de M. Pierre Messie, Touchant la nature du soleil, de la terre et de toutes les choses qui se font et apparaissent en l'air (Paris, Frédéric Morel, 1570) izenburua eman zion.
Aitorpen kapituluan adierazten da itzulpena italieratik egin zela eta ez gazteleratik: Berpizkundeko gorteak italiera hobesten zuen, izan ere, gara hartan gaztelania etsairen hizkuntza baitzen. Lan 29 berrargitaratu zen 1566 eta 1643 bitarte..

## Ondorengoak

* Marie de Cotteblanche La Croix de Mainen eta Du Verdieren frantses liburutegietan aipatzen da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Frantsesez) Dictionnaire universel des créatrices. Paris: Des Femmes ISBN 9782721006288..
* ↑ Margueritek Salluceri idatzitako gutuna
* ↑ Liburutegien 88. orrialdea

## Bibliografia

* J.-P. Beaulieu dir.. (2004). D'une écriture à l'autre, les femmes et la traduction sous l'Ancien Régime. Ottawa.
* A. R. Larsen. (1994). «Marie de Cotteblanche, préfacière et traductrice de trois dialogues de Pierre Messie» Études littéraires 27.
* Datuak: Q6762821
# Marie von Ebner-Eschenbach

Marie von Ebner-Eschenbach ( Zdislawitz-eko jauregia, Moravia; 1830eko irailaren 13a - Viena; 1916ko martxoaren 12a) austriar idazlea izan zen.

## Bizitza eta lana

Oso gazterik galdu zuen ama. Bere familia Txekiar nobleziakoa zen (baronesa titulua zuen) eta Mariek heziketa bikaina jaso zuen bere amaordeen babesean, batez ere haietako bigarrenean, bere literatur prestakuntzan eragina izan baitzuen idazteko premiatuz.
1848an, 18 urte zituela, ezkondu zen Moritz von Ebner-Eschenbach-ekin, bere lehengusuarekin, landa-mariskal maila izatera helduko zena. Moritzen betebehar militarrak zirela eta, bikotea Vienan bizi zen lehenik, gero Klosterbrucken eta geroago, 1860 inguruan, Vienara itzuli ziren.
Marie literatura ekoizpenean interesa piztu zitzaion, Ivan Turgenev-en eragina baitu eta Freiherr Von Minch-Bellinghausen-en, Franz Grillparzer-en eta Friedrich Hebbel-en laguntza izan zuen.
Marie hasieratik orientatuta dago genero dramatikora eta Friedrich Schiller hartzen du bere literatura eredutzat. 1858. urte inguruan letretan estreinatu zuen egile anonimo gisa, From Franzensbad (Aus Franzensbad) gutun sortarekin, non bere garaiko burgesia eta noblezia satiraren eta ironiaren bidez irudikatzen dituen, gerora idatzitakoekin batera joango diren konstanteak.
1860an, bere izenarekin, Mary Stuart in Schottland (María Stuart Eskozian) lana argitaratu zuen lehen aldiz. Ondoren Prinzessin von Banalien 1872an; Bozena 1876an; Aforismoak 1880an; Krambambuli 1881ean; Neue Erzählungen 1881ean; Lotti, die Uhrmacherin (Lotti, erlojugilea) 1883an; Dorf- und Schloßgeschichten (Herriaren eta jauregiaren historiak) 1883an; Zwei Comtessen 1885ean; Das Gemeindekind (Haurra komunitatean) 1887an; Unsiihnbar 1890ean; Parabeln, Marchen eta Gedichte 1892an; Glaubenslos? 1893an ; Aus Spätherbsttagen 1901ean .
Ikuspegi psikologikoa baliatuz, sinpatiaz eta umore sotilarekin, Marie Vienako goi-gizarteko eszenak eta herritarren bizimodu sinplea irudikatu zituen. Bere estilo dotoreak, adimen zorrotzak eta bere pertsonaien izaera zehatz-mehatz moldatzeko gaitasun bikainak bere garaiko alemaniar idazlerik onentzat hartua izatea lortu zuten.
Bere hirurogeita hamargarren urtebetetzean, Vienako Unibertsitateak Filosofiako Honoris Causa Doktoretza eman zion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93525
* Multimedia: Marie von Ebner-Eschenbach / Q93525
# Martzelo II.a

Martzelo II.a (Montefano, Markak, 1501eko maiatzaren 6- Erroma, 1555eko maiatzaren 1), Eliza Katolikoko 222. aita santua izan zen 1555ean.
Jaiotza izenez Marcello Cervini de Spannochi, Sienan ikasi ondoren, Erromara joan zen bere formakuntza jarraitzeko. Han, 1534an, Paulo III.a aita santuaren idazkari izendatua izango da, eta honek, bere iloba Alexandro Farnesiori, Vatikanoko zuzendaritza politikoa ematen dionean, Marcello Cervini, kardinalaren idazkari pribatu eta kontseilaria izendatua izango da.
1539an, Nikastroko gotzain izendatua da, eta beranduago, Gurutze Santuaren kardinal presbitero Jerusalemen.
Trentoko kontzilioan, Karlos I.a Espainiako eta Alemaniako V.a enperadorearen aurrean, aita santuaren interesak defendatuko dituen aita santuaren ordezkarietako bat izango da.
Humanista ezaguna, artisten eta kulturaren laguna, Vatikanoko liburutegiaren arduradun izendatua izan zen, eta liburutegiko funtsak, liburu latindar, greziar eta hebrear ugarirekin gehitu zituen, eta garrantzitsuenetako batzuk inprimatu zituen.

## Aitasantualdia

Konklabeak erabakitzen lau egun eman ondoren aita santu bezala aukeratua, bere jaiotza izena mantendu zuen, 1555eko apirilak 9an aukeratua izan ondoren. Hurrengo aita santua izango zen Paulo IV.a kardinalak sagaratua eta koroatua izan zen.
Bere aitasantualdi laburra, 22 egun baino iraun ez zuena, ez zen, kristautasuna banatzen zuten anglikanismo eta luteranismoaren arazoak konpontzeko hartu beharreko neurriak hartzeko nahikoa izan.
Giovanni Pierluigi da Palestrinak, bere Missa Papæ Marcelli ospetsua, aita santu honen omenez idatzi zuen.
San Malakiasen profeziek, aita santu honi Frumentun floccidum bezala erreferentzia egiten diote (gari zimela), bere armarrian gariaren kolorea nagusi izateari eta bere osasun kaxkarrari erreferentzia egiten diona, 22 egun baino ez baitzituen eman aita santu bezala.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q101776
* Multimedia: Marcellus II / Q101776