OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chinchillaren ordenantzak

Chinchillaren ordenantzak 1483-1487 urteetako udal arauak dira, Errege-erregina katolikoen kontseilari Gartzia López de Chinchillak idatzi zituenak, Bizkaiko Ahaide Nagusien arteko guduei eta liskarrei amaiera emateko asmoz.
Ordenantza horien arabera, hiribilduetako eta lur laueko herrien gobernua bereizi egin zen, eta erregeren agintea sendotu nahi izan zen, foruen aurkako xedapenen bidez. Bi erabaki nagusi zituzten ordenantzek; batetik, Gernikako Batzar Nagusietan hiribilduetako eta lur laueko elizateen artean gauzaturiko batasuna hautsi egiten zen, hiribilduetako ordezkariak haietara joateko eta bestelako batzarrik osatzeko eskubiderik gabe gelditzen baitziren (erregearen mendean, beraz); eta, bestetik, lur zabaleko ordezkariek osaturiko Batzar Nagusiei foru-baimena edo erregearen agindua ez betetzeko zeukaten eskubidea ukatu nahi izan zitzaien.
Bizkaiko lur zabaleko ordezkariek ez zituzten erabakiak aintzat hartu, eta 1558ko Batzar Nagusietan hiribilduetako ordezkariek ere hartu zuten esku. 1630ean finkatu ziren hiribilduen eta lur zabalaren arteko legezko desberdintasunak, eta Filipe IV.a Espainiakoa erregeak balio gabe utzi zituen, ofizialki, Chinchillaren ordenantzak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255797
# Chinchorroita

Chinchorroita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Chinchorroita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2Mg5(As2O7)2(AsO3OH)2(H2O)10}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Chinchorroite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Comins Coch (Ceredigion)

Comins Coch, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerriaren ipar-ekialdean dago.
2011ko erroldaren arabera 300 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5151994
* Multimedia: Comins Coch, Ceredigion / Q5151994
# Comiston

Comiston, Eskoziako gaeleraz: Baile Chaluim, Eskoziako Edinburgh hiriburuko auzune bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5152007
# Comitatenses

Comitatenses, (latineko comitatensi hitzaren plurala), da Behe Inperioko barruko landa-aramadaren gudaroste mota bateko tropak.

## Etimologia

Jatorrian comitatus izenetik eratorritako adjektiboa izan zen. comitatus konpainia, laguntza esan nahi du, baina testuinguru militarrean landa-armada-ren esanahi berria jaso zuen, eta, era berean, erroa comes (laguna) da.
Hala ere, historikoki substantibo izaera nabarmena hartu zuen bakarrik limesean gordeta ez zeuden erromatar armada berantiarreko tropak aipatzeko, izan legioetakoak ala tropa laguntzaileetakoak. Inperio erromatarraren mugetan zeuden tropak, Rin ibaian, Danubion eta Persiatik gertuko eremu geografikoetan, besteak beste, limitanei edo ripense (literalki "ibai ertzetakoak") izena ematen zitzaien. Comitatenses-ak, aldiz, tropa mugikorrak ziren, hau da, ez zuten kanpamendu egonkorrik.

## Eginkizunak eta ezaugarriak

Notitia Dignitatumaren arabera, Behe Inperioko erromatar gudarostea Julianok erabilitako IV. mendearen bigarren erdiko erromatar armadaren oso antzera antolatuta zegoen.
Limitanei, batzuetan ripenses ere deituak ibai ertzen ondoan kanpatuta bazeuden, mugen defentsaz arduratzen ziren tropak zirenak eta, aldi berean, defendatzen zituzten lurrak lantzen zituztenak, tropa horietako norbanakoei lur sailak ematen baitzizkieten. Camitatenses-ak, aldiz, kanpaina inperialen kanpainen nukleoa osatzen zutenak eta entrenamendu eta armamentu handiagoa zutenak. Bestalde, Palatini unitateak, enperadorearen kanpainetan borrokatzen ziren eta kanpainetako armadako elitearen parte ziren. Azkenik scholae-ak, Guardia Inperiala zirenak (bost mendebaldean eta zazpi ekialdean) eta beste guztiak ez bezala zuzenean mandatuak zeuden.
Bere eginkizuna inperioko edozein lekutan gerta zitezkeen inbasio edo kanpaina militarrei aurre egitea zen, eta, beraz, limitanei tropetako soldaduak baino prestakuntza militar eta ekipamendu hobea zuten soldaduz osatuta zeuden.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Blázquez Martínez, José María. (2004). [https://www.cervantesvirtual.com/nd/ark:/59851/bmcsq9b4 «La romanización de los Astures, Cántabros y Vascones en el Bajo Imperio. Estado de la cuestión»] Gerión : revista de historia antigua 22: 493-504..
* ↑ (Gaztelaniaz) Gómez, Javier. (2018-02-08). «La Notitia Dignitatum y el Ejército romano del Bajo Imperio» Desperta Ferro Ediciones (Noiz kontsultatua: 2024-05-05).

## Kanpo estekak

* Comitatus. Late Roman, Germanic and Romano-British Re-enactment
* Datuak: Q1114814
* Multimedia: Roman legions / Q1114814
# Comitini

Comitini Italiako udalerri bat da. Agrigentoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 852 biztanle ditu, 21,89 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Comitinik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Aragona Favara Grotte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q431512
* Multimedia: Comitini / Q431512
# Comiso

Comiso Italiako udalerri bat da. Ragusako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 30.016 biztanle ditu, 65,4 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Comisok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Chiaramonte Gulfi Ragusa Vittoria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34072
* Multimedia: Comiso / Q34072
# Coming-of-age (generoa)

Coming-of-age (euskaraz: «adin-nagusitasun») literatura eta zinema generoa da, protagonistaren hazkunde psikologiko eta moralean oinarritzen dena, askotan gaztarotik heldutasunera arte. Heltze pertsonalaren prozesua eta eboluzio-aldaketak, genero horren bereizgarri direnak, elkarrizketaren eta erantzun emozionalen arabera egituratu ohi dira, ekintzaren arabera egituratu beharrean. Kasu askotan, protagonista gizon edo emakume gaztea da, eta istorioa flashback bidez kontatu dezakeke. Film mota honen argumentuak identitate sexuala, bizi filosofia edo ideologia eta sinesmenak bezalako gaiak jorratu ditzake.
Bildungsroman edo ikaskuntza-eleberria coming-of-age literatura azpigenero espezifikoa da, protagonistaren garapen psikologiko eta moralean oinarritzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Benyahia, Sarah Casey; Gaffney, Freddie; White, John. (2006). As Film Studies: The Essential Introduction. Taylor & Francis ISBN 0415393116..
* ↑ (Ingelesez) Fox, Levi. (2002). The Historical Coming of Age Genre. American Studies, University of Virginia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2975633
# Coming Home (1978ko filma)

Coming Home (euskaraz Etxerako Itzulera), 1978ko Hal Ashby estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Nancy Dowd gidoilariaren kontakizun batean oinarritua dago. Jane Fonda, Jon Voight, Bruce Dern, Penelope Milford, Robert Carradine eta Robert Ginty aktoreek antzeztu zuten.
Oscar Sarietarako 8 izendapen jaso zituen, 3 irabaziz: Emakumezko aktore onena (Jane Fonda), Gizonezko aktore onena (Jon Voight) eta Jatorrizko gidoi onena (gidoia: Robert C. Jones eta Waldo Salt; kontakizuna: Nancy Dowd).

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1968, Kalifornia. Luke Martin (Jon Voight) Vietnamgo Gerran jasotako zurien ondorioz etxera paraplegiko itzuli den soldadua da, hortaz ez da gerritik behera mugitzeko gai. Gerra beteranoen ospitalean Sally Hyde (Jane Fonda) boluntarioak eta une horretan Vietnamen borrokatzen ari den Bob Hyde (Bruce Dern) kapitainaren emazteak zainduko du. Biak elkar maitemindu egingo dira. Bob Hyde gerra frontetik etxera itzultzean, Sally bere senarra eta maitalearen artean aukeratzera derrigortua egongo da. Ondorioak dramatikoak izango dira.

## Aktoreak

* Jane Fonda: Sally Hyde
* Jon Voight: Luke Martin
* Bruce Dern: Bob Hyde kapitaina
* Penelope Milford: Vi Munson
* Robert Carradine: Bill Munson
* Robert Ginty: Dink Mobley sarjentua
* Mary Gregory: Martha Vickery
* Kathleen Miller: Kathy Delise
* Beeson Carroll: Earl Delise kapitaina
* Willie Tyler: Virgil
* Lou Carello: Bozo
* Charles Cyphers: Pee Wee
* Olivia Cole: Corrine
* Tresa Hughes: Degroot erizaina
* Bruce French: Lincoln doktorea

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1114683
# Comino

Comino (malteraz: Kemmuna) Maltako uhartediko uhartea da, Malta eta Gozo uharteen artean kokatua. 3,5 km²-ko azalera du. Toponimoa bertan oso hedaturik zegoen kumino espeziatik datorkio. Natura erreserba izendatua, administratiboki Għajnsielem udal kontzejuan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191098
* Multimedia: Comino / Q191098
# Curragh Camp

Curragh Camp (irlanderaz: Campa an Churraigh, euskaraz: «Curragh Zelaia») Irlandako Kildareko konderrian dagoen Curragh eremuan kokatuta dagoen Irlandako Armadaren base eta eskola militar bat da, herrialde hartako gudarostearen heziketa militar gune nagusia delarik.
1865ean Britainiar Armadak base militar gisa sortu zuen. Laisterrera irlandar nazionalistak eta errepublikarrak barneratzeko kontzentrazio-esparru gisara erabili zen. Aldiz, Anglo-Irlandar Gerraren ondoren britainiar agintaritzak kontzentrazio-esparruaren jabetza irlandar agintaritza berriari pasarazi zion, horregatik Irlandako Gerra Zibila garaian Anglo-Irlandar Itunaren aurkariak barneratzeko kontzentrazio esparru modura erabilia izan zen, gerora hamarkada luzeetan zehar jada IRA erakundea desagertzeko zorian zegoela Irlandako Estatu Askeko gobernuak erakunde armatu horretako kideak bertan barneratu zituen.

## Ikus gainera

* Curragh

## Kanpo estekak

* Irlandako Armadaren webgunea (Ingelesez)
* Curragheko kontzentrazio esparrua eta base militarraren historia (Ingelesez)
* Datuak: Q2935258
* Multimedia: Curragh Camp / Q2935258
# Currach

Currach (irlanderaz curach) Irlandako usadiozko ontzi txiki bat da. Abereen larruz estalitako egurrezko egitura du. Ontzi hauen diseinua eta ekoizpena berezkoak dira Irlanda eta Eskoziako mendebaldeko kostaldean, eskualde edo toki bakoitzeko aldaerekin.
Galesko coracle ontzi motarekin lotura du.

## Ikus gainera

* coracle
* Galway Hooker

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1144827
* Multimedia: Currachs / Q1144827
# Curragh

Curragh (irlanderaz An Currach, euskaraz Ordoki edo Lautada esan nahi du) Irlandako Kildareko konderrian dagoen lautada zabal bat da, bere azalera 20 km²-koa da, eta Newbridge eta Kildare udalerrien artean kokatzen da.
Irlandan eta mundu osoan ere, Curragh lautadak zaldi heziketa eta hazketa leku bikainaren ospea du. Abeltzaintzarako leku ezin hobea da, Curragh lautada belardi eta larre zabalez osatuta baitago. Bestalde, Irlandako Errepublikako Indar Armatuen Curragh Camp izeneko entrenamendu lekuaren ere bada.

## Zinema

Curragh lautada Braveheart filman agertzen diren guduen kokaleku izan zen.

## Iruditegia

* Curragh lautada.
* Oharpen seinaleak.
* Curragheko zaldi laisterketak.

## Ikus gainera

* Curragh Camp
* The Curragh Of Kildare
* The Burren

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116737
# Curno

Curno Italiako udalerri bat da. Bergamoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 7.492 biztanle ditu, 4,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Curnok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Bergamo Bonate Sopra Mozzo Ponte San Pietro Treviolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100654
* Multimedia: Curno / Q100654
# Curon Venosta

Curon Venosta (alemanez: Graun im Vinschgau) Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 2.376 biztanle ditu, 209,65 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Curon Venostak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Valsot Malles Venosta Kaunertal $^{(en)}$ Nauders $^{(en)}$ Pfunds $^{(en)}$ Ramosch $^{(en)}$ Sent $^{(en)}$ Sölden $^{(en)}$ Tschlin $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q380146
* Multimedia: Graun im Vinschgau / Q380146
# Curniana

Curniana, gaztelaniaz Cornellana, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko parrokia bat da, Salas udalerrian. 2017an 736 biztanle zituen.
* Datuak: Q5171582
* Multimedia: Cornellana / Q5171582
# Curmont

Curmont Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 16 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Curmont udalerrian erroldatutako biztanleak 16 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 9 etxebizitza zeuden, 7 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 2 bigarren erresidentzia ziren. Etxebizitza guzti hauek 9etxeak ziren. 7 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;3 etxek lau gela zituzten eta 4 etxek bost zituzten. 7 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 5 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 2 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Curmont udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 4 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 4 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 10 ziren, horien artean 7 aktiboak ziren eta 3 inaktiboak ziren. 7 pertsona aktiboetatik 5 lanean zeuden (3 gizon eta 2 emakume) eta 2 langabezian zeuden (2 gizon). 3 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden eta 1 ikasten zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen eta 1 garraio enpresa zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1101471
* Multimedia: Curmont / Q1101471
# Curracloe

Curracloe (irlanderaz: Currach Cló) Irlandako udalerri bat da, Wexford konderrian dagoena.
Bitxikeria gisa, Saving Private Ryan ("Salbatu Ryan Soldadua") film ospetsuko hondartzako eszenak udalerri honetako hondartzan filmatu ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3007699
* Multimedia: Curracloe / Q3007699
# Club de Rem Colera

Club de Rem Colera PPG, Colera herriko arraun elkartea da.
Girona eta Katalunian llaüten estropaden sustapenean ezinbesteko elkartea da.

## Palmaresa

* Espainiako Llaüt Txapelketa (gizonezkoak):
** Txapelduna (0)
** Bigarrena (1): 2006.
* Espainiako Llaüt Txapelketa (emakumezkoak):
** Txapelduna (1): 2006.
* Kontxako Bandera:
** Sailkapen estropadan 7.a (2008)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109330816
# Club de Rem Santa Cristina

Club de Rem Santa Cristina, Lloret de Mar herriko arraun elkartea da. Arraunketa olinpikoan eta tostartekoan aritzen da.

## Palmaresa

* Espainiako Llaüt Txapelketa (1): 2016.
* Kataluniako Llaüt txapelketa:
** Gizonezkoak (3): 2013, 2014, 2016.
** Emakumezkoak (3): 2007, 2008, 2016.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26202462
# Club de Rem Tortosa

Club de Rem Tortosa, Tortosa hiriko arraun kluba da. Espainiako aulki mugikorreko txapelketan domina ugari eskuratu ditu.

## Palmaresa

* Espainiako aulki mugikorreko txapelketa (Gizonezko seniorrak):
** Skiff (1): 2016
** Lemazain gabeko bikoa (9): 1996, 1997, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2017
** Lemazain gabeko laukoa (3): 2007, 2008, 2009
** Scull laukoitza (5): 2009, 2010, 2011, 2013, 2014

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26202468
# Club de Mar de Barcelona

Club de Mar de Barcelona, Bartzelona hiriko arraun elkartea izan zen. Espainiako txapelketa ugari irabazi zituen arraunketa olinpikoan.
Espainiako Gerra Zibilarekin taldea desegin zen.

## Palmaresa

* Espainiako zortziko txapelketa:
** Txapelduna (3): 1922, 1927, 1933.
** Bigarrena (7): 1921, 1923, 1924, 1926, 1928, 1930, 1935.
** Hirugarrena (2): 1929, 1934.
* Espainiako lauko txapelketa:
** Txapelduna (2): 1921, 1922.
** Bigarrena (3): 1926, 1929, 1930.
** Hirugarrena (8): 1924, 1925, 1927, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26202467
# Chilapa de Álvarez (udalerria)

Chilapa de Álvarez Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 120.790 biztanle zituen 752,67 km²ko azaleran. Herriburua [[Chilapa de Álvarez (Chilapa de Álvarez)|Chilapa de Álvarez]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14333083
* Multimedia: Chilapa de Álvarez Municipality / Q14333083
# Closing Time

Closing Time Tom Waitsen lehen estudio-lana da, 1973an argitaratutakoa.

## Abestien zerrenda

Abesti gutziak Tom Waitsek idatzi eta konposatuak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1753003
# Clostridium tetani

Clostridium tetani Clostridium generoko bakterio espeziea da. Esporak sortzen dituen bakterio anaerobio hau tetanos gaitzaren eragilea da. 1884an Arthur Nicolaier-ek bakterioaren toxina isolatu eta bere eragin kaltegarria frogatu zuen, eta 1889an Kitasato Shibasaburok gaixo baten laginetik estreinakoz isolatu zuen bakterio patogenoa.

## Ezaugarriak

Clostridium tetani bazilo anaerobio hertsia da, eta bakterioaren muturrean endosporak sortzen ditu, baziloa deformatzen dutenak (baziloak buruaren antzeko egitura baitu). Mugikorra da eta proteolitikoa (aminoazidoen hartzidura burutzen du).
Bakterio honen endosporak erresistentzia handikoak dira (beroarekiko, lehortearekiko, antiseptikoekiko...) eta edonon daude, bereziki lurrean
Exotoxina indartsua ekoizten du, nerbio-sistemari eraso egiten diona: neurotoxina horrek azetilkolinaren askapena eta gihar-uzkurdura eragozten du, paralisi muskularra eraginez.

## Patogenia

Tetanosa garapen bidean dauden herrialdeetan ohikoa da, toki horietan txertaturik gabeko pertsona asko baitaude. Urtero mundu osoan 500.000 pertsona inguru gaitz honek jota hiltzen dira.
Mikrobio patogenoaren sarrera-atea larruazala da: zauri sakonak, erredurak eta -orokorrean- edozein "zulo dermikoa" egokiak dira bakterioa organismoan sartzeko. Zauriaren sakontasunak behar duen ingurugiro anaerobioa bermatzen dio mikrobioari.
Organismoaren barruan bakterioak bere zoritxarreko toxina ekoizten du, sistema neuro-muskularrari eraso egiten diona.
Tetanos-kontrako txertoa dago, oso eraginkorra dena, toxina indargabetuaz (toxoidez) egina. Gaitza harrapatu dutenei, aldiz, seroterapia egiten zaie, giza-immunoglobulina antitetanikoa emanez..

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M; Martinko J (editors).. Brock Biology of Microorganisms. 11th ed.. Prentice Hall, 2005.
* ↑ (Ingelesez) Hamborsky J, Kroger A, Wolfe S. (2015). Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases. (13. argitaraldia) Centers for Disease Control and Prevention (CDC).
* ↑ Basaran Miren eta Umaran, Adelaida Mikrobiologia medikoa E.H.U.ak argitaratuta, 238 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309471
* Multimedia: Clostridium tetani / Q309471
* Espezieak: Clostridium tetani
# Clot de la Hount

Clot de la Hount, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.289 metroko garaiera du. Frantziako Pirinio Garaiak eta Espainiako Huesca probintziaren artean dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2979681
* Multimedia: Pic du Clot de la Hount / Q2979681
# Closer (aldizkaria)

Closer Erresuma Batuko bihotzeko astekaria da. 2005ean sortua, laster frantziar eta estatubatuar edizioak izan zituen eta egun Bauer Media Group alemaniar taldekoa da. 2009 Frantziako hirugarren aldizkaririk salduena izan zen bere merkatuan.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Kuhn, Raymond. (2011-3-1). The Media In Contemporary France. McGraw-Hill Education (UK), 9 or. ISBN 978-0-335-23622-0..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q947770
* Multimedia: Closer (magazine) / Q947770
# Clostridium

Clostridium generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago. Bazilo itxura dute eta anaerobio hertsiak dira. Endosporak sortzen dituzte, aurkako ingurune baten baldintza gogorrei aurre egiteko. Endosporei esker gai dira urte luzeetan bizirik irauteko egoera latzenetan ere.
Genero honetan mota guztietako espezieak daude: batzuk lurrean bizi dira, beste batzuk uretan edota gizakia eta beste animalia batzuen hesteetan, saprofito moduan. Zenbait espezie patogenoak dira gizakiarentzat, baina beste askok ez dute kalterik eragiten. Patogenoak direnak toxina oso indartsuak ekoizten dituzte.
Klostridioen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:
* anaerobio hertsiak dira gehienak, oxigenorik gabe bizi direnak.
* katalasa (-)
* ez dute zitokromorik
* hartzidurak egiten dituzte, oxigenorik gabe glukosa bezalako substraktuak bide metaboliko horretatik katabolizatzen baitituzte.

## Patogenia

Klostridioen toxinak naturan dauden pozoi ahaltsuenetarikoak dira: botulismoaren bakterioaren toxina, esaterako, kobraren pozoia baino 20 aldiz indartsuagoa da. Infekzio atetik toxinak azkar hedatzen dira gorputzean, odolaren bitartez; erasobidea desberdina da toxinaren arabera (batzuk neurotoxikoak dira, beste batzuk enterotoxikoak edo zitotoxikoak).
Patogeno garrantzitsuenak honako hauek dira:
* Clostridium tetani, tetanos gaitzaren eragilea. Bakterio honek endospora sortzen du mutur batean, baziloa deformatzen duen endospora. Lurzoruan bizi da, sarritan espora moduan. Anaerobio hertsia da.
* Clostridium botulinum, botulismo gaitzaren agentea. Botulismoa janari-intoxikazioa larria da, hilkorra izan daitekeena. Lurzoruan dago bakterioa, eta baita ur hondoetan ere. Anaerobio hertsia da.
* Clostridium perfringens, klostridioen espezie hedatuena dena. Aurrekoen aldean ez da anaerobio hertsia, oxigeno kontzentrazio urriak onartzen baititu. Gizakien eta animalien hesteetan dago gaitzik sortu gabe, baina patogeno denean bi gaixotasun eragiten du: gangrena gaseosoa deritzona (zauriak infektatzen dituenean) eta janari-intoxikazioak.
* Clostridium difficile, hesteetako mikrobiotaren kidea dena. Patogeno oportunista da, hots, berez patogenoa ez izanik zenbait kasutan patogeno bihurtzen da (gaixoaren defentsak jaisten direnean, pertsona immunogutxituengan, adibidez). Kolitis pseudomenbranosoa eragiten du.
* Datuak: Q327663
* Multimedia: Clostridium / Q327663
* Espezieak: Clostridium
# Clostridium acetobutylicum

Clostridium acetobutylicum, ATCC 824, bakterio komertzialki baliotsua da, eta batzuetan "Weizmann organismo" deitzen dio Chaim Weizmann kimikariagatik. Manchesterreko Unibertsitateko (Ingalaterra) irakasle titular gisa, 1916an erabili zuen tresna biokimiko gisa, aldi berean eta elkarrekin, almidoitik abiatuta azetona, etanola eta butanola ekoizteko.
Legamiak ez bezala, azukrea bakarrik digeri ahal dutenak, C. azetobutylicum eta beste Clostridia batzuek esne-seruma, azukrea, almidoia, zelulosa eta lignina mota batzuk digeri ditzakete, butanola, azido propanoikoa, eterra eta glizerola sortuz.

## Erreferentziak

* ↑ Clostridium acetobutylicum - an overview | ScienceDirect Topics. (2023, April 09). doi: 10.1016/B978-012373944-5.00102-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148692
* Espezieak: Clostridium acetobutylicum
# Closter (New Jersey)

Closter New Jerseyko borough bat da. Bergen konderrian kokatua dago. 2010ean 8.373 biztanle zituen, 8,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bergen konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q236644
* Multimedia: Closter, New Jersey / Q236644