OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cristóbal de Olid

Cristóbal de Olid (1487–1524) abenturazale, konkistatzaile eta matxino espainiarra izan zen, Mexiko etDiaza Hondurasen konkistan parte hartu zuena.
Baezan jaioa Olid Kubako gobernadore Diego Velázquez de Cuéllarren etxean hazi zen. 1518an Velázquezek Olid bidali zuen Juan de Grijalva arintzera, baina bidean urakan batek Oliden aingurak galtzea eragin zuen, eta Kubara itzuli zen. 1519ko urtarrilaren 10ean, Olidek Hernán Cortésen flotarekin itsasoratu zen, bere intendente gisa, eta Mexikoko konkistan aktiboki parte hartu zuen. $^{:39,200,278,286,293,297,299,309}$Otumbako guduan borrokatu zuen 1520ko uztailaren 14an $^{:304}$eta Purepetxen aurkako kanpainan ere parte hartu zuen.
Tenochtitlaneko setioan, Cristóbal Cortésen kapitain nagusietako bat izan zen, Xochimilco harrapatzeko paper garrantzitsua jokatu zuen. $^{:315,317,319,333,339,340–343}$Cristobal Texcocoko kanpamenduko komandantea izan zen Antonio de Villafanaren aurkako epaiketan, Cortes hiltzeko planagatik. $^{:351}$Cristobal Cortesen menpeko lau indarretako bat agindu zuen, eta intendente gisa jardun zuen. $^{:356,358,360–363,383}$ Olidek Cortes salbatzen lagundu zuen une batean, mexikarrek atzeman zutenean galtzadako guduetako batean. $^{:380}$
Cortések Olid Michoacanera bidali zuen, Portugalgo andre batekin ezkondu ondoren. $^{:413}$
1522an, Olidek Tlaxcalan aliatuekin soldadu espainiarrak zuzendu zituen Mexikoko Mendebaldeko Jalisco eta Colima konkistetan.
1523an, Cortések Honduras konkistatzeko espedizio baten buru egin zuen Olid, baina Habanan hornitzen ari zela, Olidek (Velazquezek proposatuta) Espainia Berritik independentzia aldarrikatu zuen eta Honduras konkistatzera abiatu zen. Puerto Caballosetik ekialdera lehorreratuz, Triunfo de la Cruz herria sortu zuen. Oliden aldeko asko Nacora joan ziren bizitzera, non nekazaritza lur onak eta urrea zeuden. Cortések Oliden matxinadaren berri izan zuenean, Francisco de Las Casas bidali zuen Oliden aurka bi gerraontzirekin. Bi ontzi horiek ekaitz batean suntsitu eta bere soldadu asko Olidera alde egin zuten arren, Las Casasek Olid garaitu zuen guduan eta harrapatu egin zuen.
Olid nola hil zen kontuak aldatu egiten dira; Bernal Díaz del Castillok bere Verdadera Historia de la Conquista de Nueva España-n dio Las Casasek Naco-n lepoa moztu ziola, Antonio de Herrera y Tordesillas-ek idatzi zuen bitartean, Oliden soldaduak bere aurka altxatu eta gero hil zutela.

## Erreferentziak

* ↑ Diaz, B., 1963, The Conquest of New Spain, London: Penguin Books, ISBN 0140441239
* ↑ Diaz, B., 1963, The Conquest of New Spain, London: Penguin Books, ISBN 0140441239ISBN 0140441239
* ↑ Diaz, B., 1963, The Conquest of New Spain, London: Penguin Books, ISBN 0140441239ISBN 0140441239
* ↑ Cristóbal de Olid, 1522

## Kanpo estekak

* Datuak: Q550491
* Multimedia: Cristóbal de Olid / Q550491
# Cristóbal de la Sierra

Cristóbal de la Sierra Salamancako udalerria da, Béjar (eskualdea) eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 200 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1651917
* Multimedia: Cristóbal de la Sierra / Q1651917
# Cristóbal Lobera

Cristóbal de Lobera y Torres (Plasencia, ? - ibidem, 1632ko urriaren 21a) extremadurar elizgizona izan zen.
Ampudia eta Lermako abadea, 1623an Iruñeko apezpiku bilakatu zen. Badajoz, Osma, Kordoba eta Plasenciako gotzaina ere izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Fernández Pérez:, Gregorio. Historia de la Iglesia y Obispos de Pamplona. III, 82-84 or..
* Datuak: Q8351792
# Cristóbal Villalba

Cristóbal Villalba (Plasencia, 1475-Lizarra 1516) estremadurar kapare eta gaztelar militarra izan zen.

## Biografia

Iparraldeko Afrikan eta Italian hasi zen borrokatzen, Napoliko konkistan Gonzalo Fernández de Córdobaren ondoan arituz.

### Errepresioa Nafarroan

1512an, Fadrique Álvarez de Toledoren zuzendaritzapean, koronela izan zen Nafarroako konkistan. Hainbat ekintzatan hartu zuen parte, ezagunena 1516ko martxoan Piarres Nafarroakoaren atxiloketarena izanik. 1512ko abuztuaren 30an, militar gaztelarrak sarraskia egin zuen obeditzen ez zuten nafarren aurka, Nafarroako Erresumaren konkistan. Ohikoa zen gaztelarrek konkistatutako lurretan bertako biztanleei haien armadara batzera behartzea. Nafar askok horri uko egin ziotenez, bere soldaduei agindu zien herritarrei lapurtzeko, jipoitzeko eta etxeei su emateko. Herritarrak beldurtzeko helburua zuen. Hala, soldadu gaztelarrek sarraskia hasi zuten, eta ahal izan zituzten emakumeak bortxatu zituzten, garaiko kronikek jaso dutenez.
Cisneros kardinalaren agindupean, Erresumako gazteluak moztu zituen. Aginduak bete ondoren, hurrengoa esan zuen:
| « | Navarra está tan baxa de fantasía después de que vuestra señoría reverendísima mandó derrocar los muros, que no ay ombre que alçe la cabeza... Proveymos que algunos muros de algunas villas y lugares del Reyno de Navarra se derrocasen y echasen por el suelo porque era cosa dificultosa haver de poner en cada lugar gente de guarda... De esta manera el Reyno no puede estar más sojuzgado y más sujeto, y ninguno en aquel reyno tendrá atrevimiento ni osadía para se revelar. | » |
Emaztearekin lo-kuluxka bat hartzen ari zela hil zen 1516an. Kronikalari batzuen arabera, Luis IV.a Beaumontekoa Leringo kondeak pozoitua izan zen, bere jaurerrien harresiak moztu zituelako.

## Erreferentziak

* ↑ Floristán Imizkotz, Alfredo. (1993). Historia Ilustrada de Navarra. Iruñea: Diario de Navarra ISBN 84-604-7413-5..
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/cristobal-de-villalba-militar-gaztelarrak-sarraskia-egin-zuen-obeditzen-ez-zuten-nafarren-aurka-nafarroako-erresumaren-konkistan
* ↑ Sagredo, Iñaki. Elaboración y explicación histórica del mapa. Explicación histórica. Tenencias y merindades. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2749008
# Crisólita

Crisólita Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 5.265 biztanle ditu 966,202 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q650484
* Multimedia: Crisólita / Q650484
# Currais

Currais Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 4.844 biztanle ditu 3.156,657 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2065020
* Multimedia: Currais (Piauí) / Q2065020
# Curral Velho

Curral Velho Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 2.292 biztanle ditu 222,957 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2010383
* Multimedia: Curral Velho / Q2010383
# Curralinho

Curralinho Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. 33.903 biztanle ditu 3.617,252 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2011907
* Multimedia: Curralinho / Q2011907
# Curral Novo do Piauí

Curral Novo do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 5.073 biztanle ditu 736,154 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1936263
* Multimedia: Curral Novo do Piauí / Q1936263
# Curraghboy

Curraghboy (irlanderaz An Currach Buí) Irlandako udalerri bat da, Roscommon konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4216003
# Curraha

Curraha (irlanderaz: Currach Átha) Irlandako udalerri bat da, Meath konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5194939
* Multimedia: Curragha / Q5194939
# Currais Novos

Currais Novos Brasilgo udalerri bat da, Rio Grande do Norte estatuan kokatua. 41.318 biztanle ditu 864,349 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rio Grande do Norte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1759405
* Multimedia: Currais Novos / Q1759405
# Curral de Cima

Curral de Cima Brasilgo udalerri bat da, Paraíba estatuan kokatua. 5.254 biztanle ditu 85,096 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraíba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808490
* Multimedia: Curral de Cima / Q1808490
# Curral de Dentro

Curral de Dentro Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 7.406 biztanle ditu 568,263 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1792791
* Multimedia: Curral de Dentro / Q1792791
# Curralinhos

Curralinhos Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 4.413 biztanle ditu 345,848 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1871203
* Multimedia: Curralinhos / Q1871203
# Crowder (Mississippi)

Crowder Mississippiko herri bat da. Panola konderrian kokatua dago. 2010ean 712 biztanle zituen, 1,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Panola konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2303201
# Crowell (Texas)

Crowell Texasko hiri bat da. Foard konderrian kokatua dago. 2010ean 948 biztanle zituen, 4,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Foard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q958976
* Multimedia: Crowell, Texas / Q958976
# Crowcombe

Crowcombe, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Somerset konderrian.
2011n 489 biztanle zituen.
* Datuak: Q2324727
* Multimedia: Crowcombe / Q2324727
# Crowder (Oklahoma)

Crowder Oklahomako herri bat da. Pittsburg konderrian kokatua dago. 2010ean 430 biztanle zituen, 5,07 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pittsburg konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2276534
# Crowdsourcing

Crowdsourcing, ingelesezko crowd (euskaraz, jendetza) eta sourcing (euskaraz, errekrutamendua) hitzetatik, lankidetza jendetsua edo lankidetza irekia ekimen bat aurrera eramateko pertsona kopuru handi baten lankidetza baliatzearen praktika da, bereziki euren sormena, adimena eta ezaguera eskatuz, ordainduta edo ordainsaririk gabe. Outsourcing ingelesezko hitzetik eratortzen da, non enpresek kanpoko zerbitzuak kontratatzen dituzten atza bat burutu edo proiektu bat burutzeko. Bereziki Interneten garapenarekin garatu den praktika da, pertsona askorekin batera harremanetan jarri eta koordinatzeko aukera eskaintzen duelako. Crowdsourcing adibide arrakastatsu bat Wikipedia: norberak jartzen duen apurrarekin, beste askoren apurrekin bilduz, guztion eskura jartzen den entziklopedia aske bat sortzen da. Kontzeptua Jeff Howe idazleak eta Mark Robinson editoreak erabili zuten lehen aldiz Wired magazine aldizkarian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q275969
* Multimedia: Crowdsourcing / Q275969
# Crowland

Crowland, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.
2011n 4.849 biztanle zituen.
* Datuak: Q581158
* Multimedia: Crowland / Q581158
# CrowdStrike

CrowdStrike Holdings, Inc. estatubatuar zibersegurtasun arloan lan egiten duen konpainia multinazional bat da, Austinen egoitza duena. Hodei konputazioko lan-kargen babesa eta terminalen segurtasuna, mehatxuen aurkako inteligentzia eta zibererasoei erantzuteko zerbitzuak eskaintzen ditu. Konpainiak profil altuko eraso zibernetiko ugari ikertu ditu, besteak beste, Sony Picturesi 2014an egindako zibererasoa eta 2015-2016ko Demokraten Batzorde Nazionalaren kontrako zibererasoak. 2024ko uztailean, plataformaren eguneraketa batek etete zibernetiko globalak eragin zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Duggan, Wayne. (2021-03-17). Why CrowdStrike Is A Top Growth Stock Pick. in: Benzinga. Yahoo! Finance.
* ↑ (Ingelesez) Tom, Hamburger. (2016-07-24). «Clinton campaign — and some cyber experts — say Russia is behind email release» The Washington Post.
* ↑ Urdalleta Lete, Irati; Sagarzazu, Jokin. (2024-07-19). «Microsoft erori egin da mundu osoan, eta arazoak eragin ditu Euskal Herrian ere» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24890758
* Multimedia: CrowdStrike / Q24890758
# Crowheart (Wyoming)

Crowheart Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Fremont konderrian dago, Wyoming estatuan. 120 biztanle ditu, 81,452764 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Fremont konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1949834
# Crowborough

Crowborough, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 20.607 biztanle zituen.
* Datuak: Q179259
* Multimedia: Crowborough / Q179259
# Cut (Errumania)

Cut Errumaniako udalerri bat da, Alba konderrian. 1.054 biztanle ditu, 30,8 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Cut $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425245
* Multimedia: Cut, Alba / Q16425245
# Cut Bank (filma)

Cut Bank 2014ko Matt Shakman estatubatuar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Dwane McClaren Cut Bank herrixkan bizi den mekanikaria da. Institutu garaian kirolari bikaina izan zen, eta hiri handi batera bizitzera joan nahiko luke Cassandra neska-lagunarekin batera. Baina gauzak okertu egingo zaizkio krimen baten ikerketan nahastuko baitute.

## Pertsonaiak

* Liam Hemsworth: Dwayne McLaren
* Teresa Palmer: Cassandra Steeley
* Billy Bob Thornton: Stan Steeley
* Bruce Dern: Georgie Wits
* Michael Stuhlbarg: Derby Milton
* Oliver Platt: Joe Barrett
* John Malkovich: Sheriff Vogel
* David Burke: Match
* Sonya Salomaa: Gretchen
* Christian Distefano: Wyatt
* Peyton Kennedy: Rosie
* Graem Beddoes: Chance Stable

## Erreferentziak

* ↑ eitb.eus. (2019/04/06). 'Cut Bank' filma ikusgai, gaur gauean, ETB2n. .
* 1 2 3 4 5 6 7 8 (Ingelesez) «Liam Hemsworth To Star In Thriller 'Cut Bank'» deadline.com 2013-6-13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16249654
# Custom House (Newham)

Custon House, Erresuma Batuko Londres hiriburuan ekialdean dagoen auzo bat da, Newham barrutian dago.
2011n 9.600 biztanle zituen.
* Datuak: Q5196386
* Multimedia: Custom House, Newham / Q5196386
# Custódio

Custódio Miguel Dias de Castro (Guimaraes, Portugal, 1983ko maiatzaren 24a), Custódio bezala ezaguna dena, Moskuko Dinamo errusiar futbol taldean jokatzen duen jokalari portugaldarra da.

## Postua

Erdilari defentsibo bezala jokatzen du ohi.

## Zenbakia

Bere oraingo taldean, Moskuko Dinamon, 27 zenbakia erabiltzen du.

## Karrera

2001. urterarte, Vitória SC taldean jokatu zuen, Portugalen. 2001. urtetik 2007rarte Sporting Clube de Portugal edo Sporting de Lisboa taldean jokatu zuen. Talde hontan eman zuen bere azken denboraldian, Paulo Bento taldearen entrenatzaileak, taldeko kapitain bezala izendatu zuen. 2007an, Moskuko Dinamo taldeak fitxatu zuen.

## Selekzioen nazioarteko txapelketak

21 urtez azpiko UEFAren Selekzioen Europar txapelketan parte hartu du, 2 alditan, 2004. urtean eta 2006.ean.

## Lortutako txapelketak

* Portugalgo Liga Txapelketa 2001-2002 denboraldia Sporting Clube de Portugal
* Portugalgo Kopa Txapelketa 2001-2002 eta 2006-2007 denboraldiak Sporting Clube de Portugal
* UEFA Txapelketako finalista 2004-2005 denboraldia Sporting Clube de Portugal

## Kanpo loturak

* Datuak: Q314155
* Multimedia: Custódio / Q314155
# Custonaci

Custonaci Italiako udalerri bat da. Trapaniko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 5.274 biztanle ditu, 69,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Custonacik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castellammare del Golfo Valderice San Vito Lo Capo Buseto Palizzolo Erice

## Kanpo estekak

* Datuak: Q481691
* Multimedia: Custonaci / Q481691
# Custódia

Custódia Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 37.699 biztanle ditu 1.404,127 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2013538
* Multimedia: Custódia / Q2013538
# Cut and Shoot (Texas)

Cut and Shoot Texasko hiri bat da. Montgomery konderrian kokatua dago. 2010ean 1.070 biztanle zituen, 7,02 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982036
* Multimedia: Cut and Shoot, Texas / Q982036
# Cusveorth Coombe

Cusveorth Coombe, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, Kea parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5196590
# Cut Bank (Montana)

Cut Bank Montanako hiri bat da. Glacier konderrian kokatua dago. 2010ean 2.869 biztanle zituen, 2,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Glacier konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q968158
* Multimedia: Cut Bank, Montana / Q968158
# Cwmpennar

Cwmpennar edota Cwm-pennar, Galesko udalerri txiki bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5197255
* Multimedia: Cwmpennar / Q5197255
# Cwmgwili

Cwmgwili, Galesko etxalde bat da, Carmarthenshire konderrian. Abergwili udalerritik 2,5 kilometro ipar-mendebaldera dago. Ziurrenik, XVI. mendearen amaieraldera eraikia izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17741707
# Cwmparc

Cwmparc, galesez: Cwm-parc, Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5197252
* Multimedia: Cwmparc / Q5197252
# Cwmtillery

Cwmtillery, galesez: Cwmtyleri, Galesko udalerri bat da, Blaenau Gwent konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3405637
# Cwmfelinfach

Cwmfelinfach, Galesko udalerri bat da, Caerphilly konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5197245
* Multimedia: Cwmfelinfach / Q5197245
# Cwmgors

Cwmgors, galesez: Cwm-gors, Galesko hegoaldeko udalerri bat da, Neath Port Talbot konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5197248
* Multimedia: Cwmgors / Q5197248
# Cwmllynfell

Cwmllynfell, Galesko hegoaldeko udalerri eta komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Swansea hiria eta Cardiff hiriburuaren artean dago.
2011ko erroldaren arabera 1.172 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q268367
* Multimedia: Cwmllynfell / Q268367
# Cwmfelin

Cwmfelin, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. 1974. urtetik aurrera Llangynwyd Middle komunitatearen barnean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5197244
* Multimedia: Cwmfelin / Q5197244
# Cwmtwrch

Cwmtwrch, galesez: Cwm-twrch, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Afon Twrch ibarrean dago, Swansea hiritik 15 milia iparraldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3008014
* Multimedia: Cwmtwrch / Q3008014
# Cwmerfyn

Cwmerfyn, historikoki Cwm-erfin edota Cwmerfin, Galesko herrixkae bat da, Ceredigion konderrian. Trefeurig komunitatean dago, Aberystwyth udalerritik 13 kilometro ekialdera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15987455
* Multimedia: Cwmerfyn / Q15987455
# Ctenotus catenifer

Ctenotus catenifer Ctenotus generoko animalia da. Narrastien barruko Scincidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak

* ↑ The Species 2000 and ITIS Catalogue of Life

## Ikus, gainera

* Ctenotus
* Scincidae

## Kanpo estekak

* TIGR Reptile Database in Species 2000 and ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist
* Datuak: Q3006509
* Espezieak: Ctenotus catenifer
# Dekantazio onil

Dekantazio onila edo dekantazio inbutua, kono forma duen beirazko edukiontzi bat da. Behealdean, hustubide bat du. Honen jarioa balbula baten bidez erregulatu daiteke. Goikaldean, bertatik onilaren barnealdea betetzeko balio duen aho estalgarri bat du.
Tresna hau, bereziki, nahasgarriak ez diren likidoak banantzeko erabiltzen da. Likido hauek dentsitate eta propietate molekular ezberdinak dituztelako banantzen dira onil honetan, fasearte baten bidez. Adibide bezala, ur eta olio emultsio baten kopuru txiki bat banandu nahi izanez gero, dekantazio onil batean sar daiteke. Bere horretan denbora nahikoa utzi ondoren, bi substantzien arteko banaketa argi bat agertuko da, eta, hori egin eta gero, bi zatitan bana daiteke. Horretarako, beheko balbulatxoa zabaldu eta dentsitate gehien duen likidoa isurtzen utzi behar da, kasu honetan, ura. Eta, bi likidoen faseartea balbulara iristen ari dela ikusten denean, jarioa mozten da. Honela, ura edukiontzi batean hartua egongo da, eta, olioa, dekantazio onilaren barnean.
Kimika organikoan, sarri erabiltzen da disolbagarri bat disolbatzaile batetatik ateratzeko. Horretarako, nahastezinak diren bi likido erabiltzen dira. Disolbagarria edo erauzi nahi den substantzia horietako batean egongo da disolbatuta. Gehituko den likidoa bestearekiko disolbaezina izango da, baina aldi berean erauzi nahi den substantziarekiko beste disolbatzaileak baino afinitate handiagoa izango du. Horregatik, bi likidoak onilean sartu eta nahastean, disolbagarria bigarren fase honetara igaroko da. Elkar ukitzen eta oreka kimikoan dauden nahasgarriak ez diren bi disolbatzailetan disolbaturiko disolbagarri baten kontzentrazioei, banaketa koefizientea esaten zaie.
Normalean, fase urtsua izaten da dentsitate gehien duena, eta, horregatik, onilaren behealdean dago. Fase organikoa, aldiz, dentsitate gutxiagokoa da, eta, honegatik, onilaren goikaldean egoten da. Hau ez da gertatzen kloratutako disolbatzaileak erabiliz gero (kloroformoa, metileno kloruroa, karbono tetrakloruroa...) hauek, dentsitate handiagokoa baitute eta, beraz, onilaren behealdean geratuko dira, ura goikaldean geratuko den bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q910239
* Multimedia: Separatory funnels / Q910239
ieaKimika laborategiko tresneria :
# Dekapolis

Dekapolis ("Hamar hiri"; antzinako grezieraz: deka, hamar; polis, hiri) Erromatar Inperioaren ekialdeko mugan, Judean eta Sirian zegoen hamar hiriko talde bat izan zen. Liga ofizial osatu ez arren, kulturalki eta politikoki loturik zeuden. Damasko, Hippos eta Eszitopolis izan ezik, eskualdea egungo Jordanian zegoen.

## Hiriak

Plinio Zaharraren (N.H. 5.16.74) arabera, hauexek ziren hamar hiriak:
* Gerasa (egungo Jerash)
* Eszitopolis (egungo Beit She'an)
* Hippos
* Gadara (egungo Umm Qais)
* Pella
* Filadelfia (egungo Amman)
* Kapitolias (egungo Beit Ras)
* Kanatha (egungo Qanawat)
* Rafana
* Damasko
Beste iturriak hamazortzi edo hemeretzi greziar-erromatar hiri gehitzen dituzte. Adibidez, Abila askotan sartzen dute taldean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q823244
* Multimedia: Decapolis / Q823244
# Dekatriasartorita

Dekatriasartorita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Dekatriasartorita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {TlPb58As97S204}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Dekatriasartorite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Dekatloi

Dekatloia (Greziera klasikoaz: δέκα Deka, "Hamar", αθλος Athlos, "Norgehiagoka) atletismoaren arlorik gorena da hainbaten ustez. Hamar proba barne hartzen du espezialitate honek, bi egunetan jarraian jokatutakoa eta puntuen arabera baloratutakoa.
Proba hau antzinako pentatloitik etorria da, Grezia klasikoan jokatutakoa eta barne luzera jauzia, disko eta xabalina jaurtiketak, esprinta eta borroka hartzen zituena. Olinpian sortu zuten K. a. 708. urtean, eta oso ezaguna eta zabalduta egon zen mendeetan zehar.
1911an oraingo moduan antolatu zuten lehenengo aldiz, eta 1964an bestela gaurko jarraibideak ezarri zituzten. Gizonezkoek parte hartzen dute gehien-gehienetan, heptatloian emakumezkoek jarduten duten bitartean.

## Probak

* 1. egunean:
** 100 metroko lasterketa
** Luzera jauzia
** Pisu jaurtiketa
** Altuera jauzia
** 400 metroko lasterketa
* 2. egunean:
** 110 metroko hesi-lasterketa
** Disko jaurtiketa
** Pertika jauzia
** Xabalina jaurtiketa
** 1.500 metroko lasterketa

## Dekatletak

Daley Thompson britainiarra inoizko hoberena da hainbat adituren ustez, eta beste dekatleta nabarmenen artean Paavo Yrjölä finlandiarra, Bruce Jenner estatubatuarra eta Jürgen Hingsen alemaniarra ditugu.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Team Decathlonen webgunea
* Datuak: Q184654
* Multimedia: Decathlon / Q184654
# Deke Slayton

Donald Kent "Deke" Slayton (Sparta, Wisconsin, 1924ko martxoaren 1a – League City, Texas, 1993ko ekainaren 13a) estatubatuar militar, hegazkinlari, ingeniari aeronautiko eta astronauta izan zen.
Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadarekin bat egin zuen Bigarren Mundu Gerran, eta Europan eta Ozeano Barean borrokatu zuen. Gerra ostean ingeniaritza aeronautikoan graduatu zen Minnesotako Unibertsitatean 1949an. 1955ean Aireko Armadako proba pilotuen eskolan sartu zen eta 1959an Mercury programako zazpi astronautetako bat aukeratu zuten. Bigarren hegaldi espazial orbitalean parte hartzeko aukeratu zuten, baina gaixotasun baten ondorioz ezin izan zuen parte hartu. 1975ean Apollo-Soyuz batzeratzeko pilotuetako bat izan zen. 1982ra arte NASAn egon zen eta STS espazio-anezka garatzen lagundu zuen.
* Datuak: Q336810
* Multimedia: Deke Slayton / Q336810