OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zalamea de la Serena

Zalamea de la Serena Badajozko udalerria da, La Serena eskualdean dagoena. Pedro Calderón de la Barca antzerkigileak idatzitako Zalameako alkatea antzezlanaren eszenatokia egiteagatik da ezaguna udalerria. Ezin da zehatz-mehatz zehaztu herri horren antzinatasuna, nahiz eta gertu dagoen Cancho Roano aztarnategia bezalako aztarna arkeologikoek historiaurreko populazio baten presentzia agerian uzten duten. Gainera, Zalamea de la Serenak Distylo erromatar hilobi bakarra du Iberiar penintsulan, k.o. I. mendean datatua (102. urtea).
Zalamea harro dago, halaber, Antonio de Nebrijak 1492an idatzi zuen gaztelerazko lehen gramatikaren sorlekua izateaz, Europa osoko hizkuntza erromantzeen gramatiken artean ere lehena izan baitzen, eredu gisa erabilita.
Docenario alkate-auzoa udalerriaren parte ere bada.

## Herritar ezagunak

* Jon Paredes Manot, "Txiki" (1954-1975) frankismoak fusilatutako ETAkidea herrian jaio zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Fernández Castro, M. C.. (1997). La Prehistoria de la Península Ibérica. in: Historia de España. I Bartzelona: Editorial Crítica, 310 or. ISBN 84-7423-830-7..
* ↑ Lázaro Carreter, Fernando. Lengua Española, historia, teoría y práctica. Ediciones Anaya, 1974
* ↑ Zalamea, Cuna de la primera gramática española. Diario Hoy, 13 diciembre 1992
* ↑ Entidades locales menores y pedanías de Badajoz
* ↑ Memoria, bala zorroan gordeta, Berria, 2011ko urtarrilaren 23a.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1613344
* Multimedia: Zalamea de la Serena / Q1613344
# Zalana

Zalana, (korsikeraz: Zalana) Korsikako iparraldeko udalerria da, Korsika Garaia departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera, 138 biztanle ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Populations légales 2013 | Insee» www.insee.fr (Noiz kontsultatua: 2016-12-27).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q145011
* Multimedia: Zalana / Q145011
# Zalama

Zalama mendia Ordunteko mendilerroaren mendebaldeko muturrean dago, eta Kantabria, Burgos eta Bizkaia arteko muga markatzen du.
1.336 metrorekin Bizkaiko hirugarren mendirik altuena da, Gorbeia eta Aldamin aurretik eta Anboto atzetik dituela. Enkarterriko tontorrik garaiena da halaber, gainetik eskualdearen ikuspegi bikaina dagoelarik.
Eusko Jaurlaritzak parke eoliko bat eraiki nahi izan zuen Zalama mendia eta Ordunte bitartean, baina Karrantzako herritarren aurkako iritzia dela eta, bertan behera geratu zen.
Karrantzako ibarraren hego-mendebaldean kokatuta dago.

## Abiapuntuak

* Los Tornos mendatetik (Ordu 1 15 min.).
* Aguera de Montijatik (Ordu 1 45 min.).
* Lanzas Agudasetik (2 ord. 30 min.).
* Campo Calerotik (3 ord.).

## Erreferentziak

* ↑ EODA: Karrantza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9097437
# Zalamea la Real

Zalamea la Real Huelvako probintzian dagoen udalerri andaluziarra da. 412 m-ko altueran eta Huelvatik 67 km-tara kokaturik, 2007ko datuen arabera 3.477 biztanle zituen 240 km²-tan banaturik.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Zalamea la Realeko udalaren webgunea
* (Gaztelaniaz) Zalamea la Real posta kodea.
* Datuak: Q1611833
* Multimedia: Zalamea la Real / Q1611833
# Zalakarte

Zalakarte, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Lakabe herrixka berpiztuaren gainean mendizaleek gutxi ibilitako mendi batzuk gailentzen dira, Elke ikusgarriak itzalduta: Zalakarte (944m), Atxote (1057m), Ermitaldea (1164m) eta Peñarroya edo Lakarri (1004m). Gain bakartiak dira, pinuek eta mediterranear landarediak estalita, eta gehienetan harkaitz deserosoek koroatuta. Azken honek ordea, talaia eder bihurtzen ditu tontor hauek, nondik inguruko mendi eta ibarren paisaia zabalaz gozatu ahal izanen baitugu.

## Kanpo estekak

Zalakarte, http://www.euskal-herria.org/.
# Zalambdalestes

Zalamnbdalestes Goi Kretazeoan Mongolian bizi izan zen ugaztun karenduna izan zen. Ezagutzen den karendunik zaharrenetarikoa da eta Dinosauroekin batera bizi izan zen.
Zalambdalestesek satitsu baten antza zuen, musu luzearekin, hagin handiak, burmuin txikia eta begi handiak. 20 bat zentimetro luze zituen eta buruak 5 zentimetro baino ez. Bere hanketan atzapar handiak zituen, baina ezin ziren kontrako noranzkoan jarri, beraz baliteke ez izatea gai zuhaitzetan igotzeko. Ziurrenik bere dieta intsektuz osatua zegoen.

## Erreferentziak

* ↑ Palmer, D., ed (1999). The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals. London: Marshall Editions. p. 201. ISBN 1-84028-152-9.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q765555
* Multimedia: Zalambdalestes lechei / Q765555
# Zalakain abenturazalea (Pío Baroja)

    Artikulu hau Zalakain abenturazalea eleberriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Baroja».
Zalakain abenturazalea (gaztelaniaz: Zalacaín el aventurero) delakoa Aitzgorriko etxea (1900), Labrazgo maiorazkoa (1903) eta Altzateko jaun-en kontu zaharra (1922) eleberriekin batera Pío Baroja idazle donostiarraren Eusko Lurra (tetralogia) osatzen zuen hirugarren eleberria izan zen.
Martin Zalakain gaztearen bizipenak eta abenturak kontatzen ditu, Bigarren Karlistaldiaren garaian. Lehenbiziko argitalpena 1908an inprimatua izan zen. 2001an Espainiako El Mundo egunkariak XX. mendeko ehun eleberri onenen artean nabarmendu zuen.

## Sinopsia

* Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Martin Zalakain Urbia izeneko fikziozko herriko gazte euskalduna da. Mutil bihurria da. Ama hil ondoren, Migel Tellagorri zahar ostatuzaleak hezitzen du. Karlos Ohando herriko jauntxoa gorrotatzen du. Ohando Martinen arrebaren atzetik dabil eta honek engainatu ez dezan, Martinek bere laguna den Bautista Urbiderekin ezkontzea lortzen du. Senar-emazte berriak Zaro izeneko Iparraldeko udalerri batera bizitzera joango dira, baina gerora Bautista Martinekin batera abenturetan murgilduko dira.
Abenturak Bigarren Karlistaldian girotuta daude, Zalakain eta Bautista, Kapistun deituriko gizon batekin batera Iparralde eta Hegoaldearen arteko mugan estraperlo negozioetan dabiltza. Lan hauetan dabiltzalarik, Zalakain eta Bautista Santa Kruz apaizaren taldearekin elkartuko dira, behartuta, baina azkenean biek ihes egitea lortuko dute.
Lizarran eta jeneral karlistak engainatu nahian, espetxeratu egingo dute. Zalakainek espetxetik ihes egin, Katalina andregaia hango komentutik erreskatatu eta harekin ezkonduko da. Karlisten erretiradan Karlos Ohandoren morroi batek erailtzen du eleberriaren amaieran.

## Euskerazko itzulpenak

* Koro Navarro, 2006an.

## Erreferentziak

* ↑ Lista completa de las 100 mejores novelas en castellano del siglo XX. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11705460
* Multimedia: Zalacaín el aventurero / Q11705460
# Zihiga

Zihiga Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1836an Gamererekin batera Gamere-Zihiga udalerria osatu zuen.

## Toponimia

Frantsesezko toponimoa Cihigue da. Toponimoa Cihiga idatzi zuten 1520an eta Zuberoako ohituretan.

## Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| 163 | 153 | 184 | 173 | - | - | - | - | - |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
Iturria : Cassini proiektua

## Ikustekoak

Erdi Aroko Andre Mariren eliza, 1828an berreraikia izan zen.

## Euskara

Zihigan Basabürüako euskara egiten da, zuberotarra.

## Erreferentziak

* ↑ Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
* ↑ 1520ko Zuberoako ohiturak, Pauen 1760an argitaratuak
* ↑ EHESS: Cassini proiektua
* ↑ Mérimée datu-basea
* 1 2 «Zuberotarra - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* 1 2 «Gamere-Zihiga - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).
* ↑ «Basabürüa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2972373
# Ziguinchor (eskualdea)

Ziguinchor Senegalgo 14 eskualde administratiboetako bat da. Herrialdearen hego-mendebaldean dago, Casamanceko mendebaldean (frantsesez: Basse Casamance). Iparraldean Gambiarekin du muga eta hegoaldean Ginea Bissaurekin. 7.339 kilometro koadroko eremua du, eta 2013an 549.151 biztanle zituen. Hiriburua Ziguinchor da.
Dakarrekin itsasoz edo Gambia zeharkatuz baino ez dago komunikaturik.

## Departamenduak

* Bignona departamendua
* Oussouye departamendua
* Ziguinchor departamendua

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) oussouye.org
* Datuak: Q822692
* Multimedia: Ziguinchor Region / Q822692
# Zigoze

Zigoze (aragoieraz, gaztelaniaz eta ofizialki Sigüés) Zaragozako probintziako udalerria da, Jazetanian, Esako urtegiaren ondoan dagoena. Geografikoki Erronkariko aurreneko udalerria da.

## Geografia

Asso-Veral, Escó eta Tiermas antzinako herriak egun udalerrian daude. Esako urtegiak urez bete du udalerria.

## Demografia

Zigozeko bilakaera demografikoa :
| 1842 | 1877 | 1887 | 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2010 |
| 338 | 647 | 618 | 611 | 662 | 620 | 696 | 713 | 712 | 611 | 499 | 380 | 254 | 196 | 176 | 93 |

## Politika

Zigozeko alkateen zerrenda :
| Agintaldia | Alkatea | Alderdi politikoa |
| 1979–1983 | Daniel Salinas Samitier | Zentro Demokratikoaren Batasuna |
| 1983–1987 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 1987–1991 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 1991–1995 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 1995–1999 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 1999–2003 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 2003–2007 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 2007–2011 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 2011–2015 | Daniel Salinas Samitier | Partido Aragonés |
| 2015–2019 | Eduardo Abadia Mainer | Partido Aragonés |

## Ondarea

* San Esteban eliza
* Arrostako gaztelua
* Pomartarren dorrea
* San Joan baseliza

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua
* ↑ INE

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1640279
* Multimedia: Sigüés / Q1640279
# Zigrasita

Zigrasita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Zigrasita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {MgZr(PO4)2 * 4H2O}}$. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zigrasite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zihlman (Maryland)

Zihlman Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Allegany konderrian dago, Maryland estatuan. 331 biztanle ditu, 3,884114 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Allegany konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3887713
# Ziguatera

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Ziguatera janari-intoxikazio mota bat da, zenbait biotoxina dauzkaten koral uharrietako arrainak kontsumitzeagatik sortzen dena. Beherakoa, goragalea, oka, azkura, espasmoak, mialgia, parestesia, arnasestua, takikardia, hotz eta bero sentipenen alderantzikatzea eta hipotentsioa dira sintomarik ohikoenak. Sintoma neurologiko batzuek hilabeteak iraun ditzakete.
Ziguatoxina eta maitotoxina dira ziguatera eragiten duten toxinak, eta koral uharrietako dinoflagelatu espezie batzuek ekoizten dituzte. Dinoflagelatu horietaz elikatzen diren arrainen erraietan metatzen dira, eta kontzentratuz joaten dira kate trofikoan zehar; besteak beste, meroan, txitxarro arruntean, txelba arruntean, lehoi arrainean, berdel erraldoian eta barrakudan izan daitezke toxina kontzentrazio handiak. Arrain horiek jan ezkero, intoxikazioa gertatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Arrisku emergentea: ziguatera. elikagaiensegurtasuna.elika.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ Pearn, J.. Neurology of ciguatera. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry 2001; 70:4-8, jnnp.bmj.com (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).
* ↑ Ziguatera intoxikazioaren arriskua murrizteko neurriak – FDA 2013. FDA, 2013ko apirilak 3, elikagaiensegurtasuna.elika.eus (Noiz kontsultatua: 2020-12-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q181831
# Ziguinchor

Ziguinchor Senegalgo hego-mendebaldeko hiria eta Casamance ibaiaren ertzeko portua da. Ziguinchor departamenduko, Ziguinchor eskualdeko eta Casamance eskualde historikoko hiriburua da. 2013an 205.294 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Ziguinchor, senegalaisement.com
* (Frantsesez) Ziguinchor, kassoumay.com
* Datuak: Q202776
* Multimedia: Ziguinchor / Q202776
# Zigoto

Zigotoa, biologian, gameto arra eta emea elkartzerakoan sortzen den zelula da, ugalketa sexualean. Bere zitoplasma eta organuluak obuluarenak dira.
Zigotoaren nukleo zelularra bi gametoen nukleoek elkartu eta bat egiten dutenean sortzen da. Kromosomen kopuruari dagokionez, beraz, zigotoa diploidea da (2n), gametoak haploideak (n) diren bitartean.
Animaliengan, zigotoa obulua eta espermatozoidea elkartzerakoan sortzen da. Mitosiaren bidez behin eta berriz zatitzen da, eratzen diren zelulak baturik mantenduz. Zatiketa hauek egitura desberdinak sortuko dituzte, enbrioiaren bilakaera osatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q170145
* Multimedia: Zygote / Q170145
# Zihara Enbeita

Zihara Enbeita Gardoki (Gernika-Lumo, 1976ko abuztuaren 25a) bertsolaria, gai-jartzaile, bertso-eskolako irakaslea kazetaria eta UEUko komunikazio taldeko kidea.
Txikitan Jon Lopategik gidatutako bertso-eskolan eta Muxikako Garriko bertso-eskolan aritu zen. Hainbat bertso saio eta txapelketatan partu hartu zuen 1988tik 1998ra arte, Gai-jartzailea eta bertso-eskolako irakaslea izan da, eta bertsolaritzaz ere idatzi du bere kazetari lanean.
| « | Lopategiren eragina ez da mugatzen oholtza gainean dabiltzan bertsolarietara. Bertsolaritza ez da bakarrik bertsotan egitea. Batzuk ez gara bat-batean aritu eskolartekotik harago, baina ahozkotasuna landu dugu, idatzi egiten dugu, kazetaritzan aritzen gara. | » |
| —Zihara Enbeita |||
Kazetari aritu izan da Bertsolari aldizkarian, Bizkaia Irratian esatari (2003-2004), Argian (2007-2011), Berrian (100 baino gehiago dira idatzi zituen kolaborazioak 2013tik 2016ra bitarte Larrepetit izeneko atalean), EiTBko Azpimarra saioko kolaboratzailea (2015-2016), eta UEUko hasieran prentsa-bulegoan (2001-2005) eta 2016tik komunikazio-taldean.
Lagundu nire kabuz egiten webgunea sortu zuen ikuspuntu pedagogikotik umeen garapenerako beharrezko ez den edozein laguntza murrizte aldera, umeentzako traba delakoan. Hainbat pedagogoren iritzia bildu du horretan. Ideia nagusia da seme-alabek, esaten ez badigute ere, etengabe hau eskatzen digutela "lagundu egidazu nire kabuz egiten".

## Erreferentziak

* 1 2 Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Zihara Enbeita - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2019-02-09).
* ↑ «Araba Eta Bizkaiko Bertsolari Txapelketa (6. 1998)» BDB Bertsolaritzaren datu-basea (Noiz kontsultatua: 2019-02-23).
* ↑ Zihara Enbeitaren zenbait bertso (18). (Noiz kontsultatua: 2019-02-23).
* ↑ Berasategi Otamendi, Gorka. (2019-02-08). «Jon Lopategi bertsolaria hil da» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-02-10).
* ↑ Berasategi Otamendi, Gorka. (2019-02-08). «Jon Lopategi bertsolaria hil da» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-02-09).
* ↑ «Argiako egilea: Zihara Enbeita» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-02-10).
* ↑ Berria.eus. «Zihara Enbeita | Berria.eus» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-02-09).
* ↑ UEUko lantaldea: Nor da Nor? – UEU365. (Noiz kontsultatua: 2019-02-09).
* ↑ «Lagundu nire kabuz egiten» Scoop.it (Noiz kontsultatua: 2019-02-10).
* ↑ Enbeita, Zihara. (2013). «Lagundu nire kabuz egiten» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-02-10).

## Kanpo estekak

* @ziharae Twitter kontua
* Zihara Enbeita. Artizarra sare sozial profesionalean
* Zihara Enbaitaren artikuluak Berria egunkarian
* Zihara Enbeita Guraso.eus atarian (Gurasoen premiak asetzeko gunea)
* Datuak: Q61659780
# Zena (Oklahoma)

Zena Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Delaware konderrian kokatuta dago, Oklahoma estatuan. 181 biztanle ditu, 9,112693 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2210123
* Multimedia: Zena, Oklahoma / Q2210123
# Zena (New York)

Zena Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Ulster konderrian dago, New York estatuan. 1.038 biztanle ditu, 7,601661 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Ulster konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3459973
# Zena Tooze

Zena Tooze (1955eko maiatzaren 3a) kanadar biologoa eta ekologista da. 1991tik Nigerian lan egiten du primateak zaintzeko.

## Ibilbide profesionala

Biologian lizentziatu zen Dalhousie Unibertsitatean, Halifaxen, Eskozia Berrian, 1987an.
1994an, Toozek "Centre for Education, Research and Conservation of Primates and Nature" (CERCOPAN) sortu zuen, Primateen eta Naturaren Hezkuntza, Ikerketa eta Kontserbaziorako irabazi asmorik gabeko gobernuz kanpoko erakundea, egoitza Nigeriako Cross River estatuan duena. CERCOPAN mehatxupean eta desagertzeko bidean dauden basoko tximinoak birgaitzeko eta kontserbatzeko proiektua da. Bere lanaren zati handi bat basa-animalien haragiaren salerosketaren bidez umezurtz geratu diren tximino gazteen zaharberritzean datza. CERCOPANen misioa Nigeriako primateen kontserbazioa da, oihanaren kudeaketa iraunkorrari, komunitatearekiko lankidetzari, hezkuntzari, primateen berregokitzeari eta ikerketari esker.
CERCOPANeko harrera komunitatea Iko Esai da, Cross River Parke Nazionalaren ondoan dauden 200 km$^2$-ko basoen babesean parte hartzen duena. Gutxienez sei tximino espezie daude birgaitze- eta kontserbazio-programan inplikatuta, Cercopithecus sclateri, Cercopithècus preussi eta Cercopithecus erythrotis espezie endemikoak barne. CERCOPANeko zuzendaria 1995az geroztik izanik, Toozek zuzendari berri bati eman zion lekua 2009ko urtarrilean. Data horretan, «Fundatzaile eta Sendatzaile» titulu ofiziala eskuratu zuen, Erresuma Batuan erregistratutako ongintza-erakundearentzako administrazio-kontseiluaren buru.

## Saria eta aintzatespenak

2005ean, Whitley Bikaintasun Saria jaso zuen naturaren kontserbazioaren lidergoan.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Stadler, Marta Macho. (2017-05-03). «Zena Tooze, bióloga» Mujeres con ciencia (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* ↑ (Ingelesez) «Primate communities in Cross River State, Nigeria» Whitley Award 2004-12-31 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).
* 1 2 «The Whitley Fund for Nature» web.archive.org 2007-07-24 (Noiz kontsultatua: 2024-06-08).

## Kanpo estekak

* CERCOPAN
* Zena Tooze WFN-n
* Datuak: Q8068992
# Zeewolde

Zeewolde (entzun) Herbehereetako Flevoland probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 20.927 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Flevoland

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q184454
* Multimedia: Zeewolde / Q184454
# Zefalosporina

Zefalosporina antibiotiko beta-laktamiko multzo baten izena da, penizilinaren familia kimiko berekoak. Lehenengo zefalosporinak Cephalosporium izeneko onddo batetik lortu ziren, 1948an; Giuseppe Brotzu zientzialari italiarrak somatu zuen onddo horrek ekoizten zuela substantzia bat, Salmonella bakterioaren hazkuntza eragozten zuena.
Zefalosporina guztiek penizilinaren antzeko mekanismoa erabiltzen dute bakterioen aurka: zelula hormari eraso egiten diote. Zehazki, zelula horma bakteriarra osatzen duten peptidoglikano molekulen lotura inhibitzen dute. Zelula horma osatu ezean bakterioak hiltzen dira.
Zefalosporina asko merkaturatu dira aken 50 urteotan. Gehien erabiltzen direnak 3. belaunaldiko zefalosporinak dira, lehenak baino eraginkorragoak. Zefalosporinak penizilinari erresistentzia garatu dioten bakterioen aurka erabiltzen dira batik bat.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q271021
* Multimedia: Cephalosporin antibiotics / Q271021
# Zefalotina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Zefalotina zefalosporinen taldeko lehen belaunaldiko antibiotiko bat da. Familiaren lehenengo medikamentua izan zen eta oraindik dago salgai. Zain barneko injekzio baten bidez ematen dute, ahoz ez baita ondo hartzen. Penizilinarekiko hipersentikortasuna duten pazienteentzat baliagarria izan daiteke.
Batez beste 0,7 orduko bizitza du eta C$_{16}$H$_{15}$N$_2$NaO$_6$S$_2$ formula du.

## Erreferentziak

* ↑ Osakidetza. Penizilina eta haren eratorrietako alergia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2736126
* Multimedia: Cefalotin / Q2736126
# Zeelandar Flandria

Zeelandar Flandria (nederlanderaz: Zeeuws-Vlaanderen ˌzeːu̯sˈflaːndərə(n) ahoskatua; zeelandieraz: Zeêuws-Vlaonderen; mendebaldeko flandrieraz: Zêeuws-Vloandern) Zeelandako hegoaldean dagoen eskualde historikoa da, Eskalda ibaiaren hegoaldeko ertzean dagoena. Eskualde hau, kulturalki, Flandriatik hurbil dago, izan ere, bere dialektoa flandrieratik hurbilago dago holanderatik baino.
Eskualde horrek jarduera ekonomiko ondo garatua du, eta ibai-lautaden gainean eratzen da, nekazaritza, zenbait industria-gunea eta Ipar Itsasoko kostaldean eta hiri historikoetanjarduera turistikoari esker.
Sluis (euskaraz: «esklusa»), Terneuzen eta Hulst udalerriek osatzen dute eskualdea. Hiri nagusia Terneuzen da, portu-hiria eta industria-gune garrantzitsuak dituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q184430
* Multimedia: Zeelandic Flanders / Q184430
# Zefalonia

Zefalonia (grezieraz: Κεφαλονιά edo Κεφαλλονιά) Greziako uhartea da, Joniako uhartediko handiena. Itaka eta beste uharte txiki batzuekin batera, gaur egungo Greziako Kefallinia nomo edo probintzia osatzen du. 746 km$^2$ eta 35,801 biztanle (2011) ditu uharteak. Hiriburua eta portu nagusia Argostolion da. Ardo-, brodatu-, alfonbra- eta itsasontzi-ekoizpenak garrantzi handia du. Aipagarriak dira Kraniiko aztarnak, mizenastarren hilobiak eta Hagios Georgios gaztelu veneziarra. Mizenastarren garaian garrantzi handiko uhartea izan zen. Geroztik erromatarren, normandiarren, veneziarren, napolitarren eta turkiarren mende izan zen, besteren artean. 1815ean Britainiaren babespeko herri izendatu zuten, eta 1864an Greziaren esku geratu zen.

## Klima

Datu klimatikoak (Argostoli (1981–2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 14.3 | 14.1 | 15.7 | 18.5 | 22.9 | 27.0 | 29.5 | 29.9 | 26.9 | 23.5 | 19.0 | 15.5 | 21.5 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 11.3 | 11.1 | 12.3 | 14.9 | 19.7 | 22.6 | 25.1 | 25.7 | 23.0 | 19.9 | 15.9 | 12.6 | 17.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.3 | 8.0 | 9.0 | 11.2 | 14.5 | 18.2 | 20.6 | 21.6 | 19.1 | 16.3 | 12.8 | 9.7 | 14.2 |
| Euria (mm) | 93.1 | 100.0 | 66.6 | 49.7 | 20.4 | 10.5 | 1.3 | 5.6 | 31.3 | 94.7 | 155.9 | 150.0 | 779.1 |
| Euri egunak (≥ 1.0 mm) | 9 | 9 | 9 | 5 | 3 | 1 | 0 | 1 | 3 | 7 | 11 | 12 | 70 |
| Iturria: meteo-climat-bzh ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 154. arauaː Europako eskualde historiko-politiko nagusiak. .
* ↑ moyennes 1981/2010. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178488
* Multimedia: Kefalonia / Q178488
# Zeelanderazko Wikipedia

Zeelanderazko Wikipedia Wikipediaren zeelanderazko edizioa da. 2009ko urriaren hasieran 744 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 188.a zen.

## Kanpo estekak

* Zeelanderazko Wikipedia
* Datuak: Q2111591
* Multimedia: Zeelandic Wikipedia / Q2111591