OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Indravarman II.a

Indravarman II.a, Khmer Inperioko errege bat izan zen, 1218tik 1243 arte gobernatu zuena.
Jayavarman VII.a eta Indradevi erreginaren semea, bere aita bezala, budista da. Bere inperio zabalaren zati ezberdinen artean batasuna mantentzen saiatu zen.
1220an bere borondatez, Champaren ebakuazioa eta Cham Paramesvara Jaya Varman II.a printzearen tronuratzea egin zen erresumaren gobernari bezala.
Bere oinordekoa, Jayavarman VIII.a izan zen, jatorri ezezagunekoa, dirudienez, aurreko gobernariekin inongo loturarik ez zuena.

## Bibliografia

* George Cœdès, Les États hindouisés d'Indochine et d'Indonésie Paris (1964)
* Datuak: Q880886
# Indre

    Artikulu hau departamenduari buruzkoa da; ibaia gaitzat duena beste hau da: «Indre (ibaia)»
Indre Erdialdea-Loira Harana eskualdeko departamendua da (36), Indre ibaiak zeharkatua.
Prefektura Châteauroux hirian dago.

## Mugakideak

Mugakide ditu iparraldean Loir eta Cher, ekialdean Cher, hegoaldean Creuse eta Vienne Garaia eta mendebaldean Indre eta Loira eta Vienne.

## Pertsonaia ezagunak

* Luc Montagnier (1932-), GIB birusaren ikertzaile ezaguna den mikrobiologoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 36. araua: Frantziako Errepublikako eskualde- departamendu- eta hiriburu-izenak. .

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Departamenduaren webgune ofiziala
* Datuak: Q12553
* Multimedia: Indre (department) / Q12553
# Indra Sistemas

Indra Sistemas, S.A. enpresa multinazional espainiarra da, garraioari, defentsari, energiari, telekomunikazioei, finantza-zerbitzuei eta sektore publikoari aholkularitza zerbitzuak eskaintzen ditu. Espainiako defentsa-kontratista handienetako bat da, SIPRIren txostenen arabera sektoreko munduko 100 konpainia handienetako izanda. Indra 1999ko uztailaren 1etik Espainiako IBEX 35 hautaketa-indizen dago.
2022ko ekitaldian 3.851 milioi euroko diru-sarrerak eta 56.735 langile baino gehiago zituen, 46 herrialdetako tokiko presentzia eta 140 herrialde baino gehiagoko merkataritza-eragiketak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «España, grande en la industria militar» Cinco días 2011/02/23.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cuentas anuales consolidadas e informe de gestión de Indra Sistemas y sus sociedades 2022. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Indraren webgunea
* Datuak: Q1661823
* Multimedia: Indra Sistemas / Q1661823
# Indre (ibaia)

Indre (frantsesez: Indre) Frantziako ibaia da, Loiraren ibaiadarra dena.

## Zeharkatutako udalerriak

* Cher
* Indre (ibaiaren izena duena): La Châtre, Châteauroux
* Indre eta Loira: Loches

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q217347
* Multimedia: Indre river / Q217347
# Indravarman III.a

Indravarman III.a, batzuetan Srindravarman ere bai, Khemertar Inperioko angkortar erregeetako bat izan zen. Historikoki, gutxien dokumentatua dagoenetako bat da, eta, honen ondorioz, bere erregealdiak zenbat iraun zuen eztabaidatzen da, baina, ziur asko, 1295 eta 1308 artean gobernatuko zuen, bere aurreko erregea izan zen Jayavarman VIII.ak, tronua 1295ean utzi baitzuen, eta, bere ondorengo izan zen Indrajayavarman 1308an errege bihurtu baitzen.
# Indrajayavarman

Indrajayavarman Khemertar Inperioko errege bat izan zen, VIII. eta XV. mendeen artean hego-ekialdeko Asian existitu zen antzinako erresuma bat. 1308 eta 1327 bitartean gobernatu zuen.

## Erregealdia

Indrajayavarman, Shiva jainko hinduistaren jarraitzaile sutsua izan zen, eta brahmanen apaiz kastak, beraz, beragan eragin handia izan zuen.
Budisten jazarpen handi bat hasi zuen bere domeinuetan, Budaren irudiak ere suntsitu zituelarik. Bere jarrerak, kexu erlijiosoen gehikuntza eta tailandiarren Kanputxeaganako erasoen berrabiaraztea eragin zuen, fede budista defendatzeko aitzakiarekin.
1327. urtean, bere oinordekoa, bere seme Jayavarman IX Parameçvara izan zen.
# Indre By

Indre By (euskaraz: «barneko hiria») Kopenhageko alde zaharra da. 4'65 km²-ko azalera dauka eta 26.223 pertsona bizi dira bertan.

## Geografia

Kanal nagusiak bitan banatzen du Indre By, mendebaldean alde zaharra bera eta ekialdean uharte artifizialen gainean eraikitako Christianshavn auzoa daude. 2007tik aurrera biek barruti bera osatzen duten arren, Christianshavnek bere kontseilu propioa mantentzen du.

## Historia

Barrutiaren mugek Kristian IV.aren garaian (1588-1648) Kopenhagek zeukan zabalera erakusten dute. Hiri gotortua zen eta putzuek inguratzen zituzten harresiak.
Lau ate zeuden hirira sartzeko; Vesterport ("Mendebaldeko atea"), gaur egungo udaletxearen(Rådhus) ondoan, Nørreport ("Iparraldeko atea") Nørreport geltokiaren ondoan, Østerport ("Ekialdeko atea") Kastellet gotorlekuaren inguruan, eta Amagerport ("Amager atea", hegoaldeko atea) Christianshavn eta Amager uhartearen artean. Ate hauek 1856an eraitsi ziren.
Aintzira artifizialak ere eratu ziren hiriaren inguruan babes funtzioarekin. Gaur egun aintziren irauten dute. Aintziren inguruko lurretan etxeak eraikitzea debekaturik zegoen, hiriaren kanpoaldea baitzen, abeltzaintzarako erabiltzen ziren beraz. Gaur egun eremu oso populatuak dira.
1869an Errege Etxeak udalari saldu zizkion babes egitura guztiak eta honek denak bota zituen hiria zabaldu ahal izateko. Harresiak egon ziren tokian parkeen eraztuna eratu zen eta putzuak ere berriztu egin ziren.

## Ondasun nabarmenak

* Amalienborg jauregia.
* Slotsholmen uhartea: Christiansborg jauregia, Børsen (Burtsa) eta Danimarkako Errege Liburutegia daude bertan.
* Rosenborg jauregia.
* Rådhus.
* Lorategi Botanikoak.
* Danimarkako Errege Antzokia.
* Langelinie parkea: bertan daude sirenatxoaren eskultura eta Gefion iturria.
* Nyhavn kanala.
* Strøget karrika.
* Christianshavn auzoan:
** Christiania hiri librea.
** Salbatzailearen eliza.
** Kopenhageko Opera Etxea.

## Iruditegia

* Amalienborg jauregia.
* Christiansborg jauregia.
* Børsen.
* Rosenborg jauregia.
* Rådhus udaletxea.
* Nyhavn kanala.
* Lorategi Botanikoetako beirazko negutegia.
* Gefion iturria.
* Strøget karrika.
* Kopenhageko Opera Etxea.
* Salbatzailearen eliza.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q367402
# Indre eta Loira

Indre eta Loira (frantsesez Indre-et-Loire) Frantziako Erdialdea-Loira Harana eskualdeko departamendua da (37), Indre eta Loira ibaiek zeharkatua.
Prefektura Tours hirian dago.
Mugakide ditu Loir eta Cher, Indre, Vienne, Maine eta Loira eta Sarthe departamenduak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 36. araua: Frantziako Errepublikako eskualde- departamendu- eta hiriburu-izenak. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12556
* Multimedia: Indre-et-Loire / Q12556
# Indra (mitologia)

Indra, vedismoko (hinduismoaren aurreko erlijioa) jainko nagusia zen Indian. Heroi eta protagonista nagusi bezala agertzen da Rig-veda lanean (K. a. XI. mende inguruan). Atmosferaren eta ikus daitekeen zeruaren jainkotzat hartzen da.
Beranduago, hinduismoan, erdijainko (jainko txikiak) guztien errege bihurtu zen, eta Brahma, Vishnu eta Shivak gainditu zuten.
Bere arma, tximista da (vashra). Bere vajana (ibilgailua), Airavata elefantea da, Indrak, euria erorarazten duen hodeia irudikatzen duena.
Beste gauza batzuen artean, eskuineko begi-niniaren jainko gobernaria da (ezkerreko begi-ninikoa, bere emazte Indrani edo Sachi delarik).
Bere larruazala, zuria edo horia da, eta, bere gorputza, betiledun begiz josia dago, munduan gertatzen den guztia ikustea ahalbidetzen diotenak.
Izatez, begi horiek, Gotama jakintsuaren madarikazio-bedeinkapen bat izan zen. Indrak, jakintsuaren emaztea zen Ahalya liluratu zuen. Aszetak, adulterio honen berri izatean, Indraren gorputza, hamarnaka bulbaz betetzea eragin zuen. Indrak, penitentziak egin zituen barkamena eskatzeko, eta, jakintsuak, azkenik amore eman zuen, bulba horiek begi bihurtuz.
Hinduismoko testuetan, Indra, jainko nagusi bezala duen postua galtzeko beldurra duen jainko bat da. Horregatik, jainkoak, Vishuamitra bezalako gizakiren batek, hurrengo berraragitze batean igotzea eta Indraren postua hartzea ahalbidetuko dion karma irabazteko hersturak egiten dituela jakiten duenean, honek, zeruko emagaldu edo apsarak (Urvashi, Rambha edo Menaka kasu) bidaltzen ditu, gizaki hori liluratu eta aurrerapen mistikoa galarazteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128335
* Multimedia: Indra / Q128335
# Honey Creek udalerria, Delaware konderria (Iowa)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Delaware konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.018 biztanle zituen, 36.46 milia karratu (94.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerriak 365 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.813 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1893692
# Honey Creek udalerria, Crawford konderria (Illinois)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Crawford konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.435 biztanle zituen, 48.32 milia karratu (125.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerrian 727 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.293 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5893522
# Honey Creek udalerria, Howard konderria (Indiana)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Howard konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.344 biztanle zituen, 14.72 milia karratu (38.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerriak 862 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.281 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5893531
# Honey Point udalerria, Macoupin konderria (Illinois)

Honey Point udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Macoupin konderrian. Azken zentsuaren arabera 227 biztanle zituen, 37.03 milia karratu (95.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Point udalerrian 106 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 47.491 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8000040
# Honeybourne

Honeybourne, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.
2001ean 1.619 biztanle zituen.
* Datuak: Q303559
* Multimedia: Honeybourne / Q303559
# Honey Creek udalerria, Iowa konderria (Iowa)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Iowa konderrian. Azken zentsuaren arabera 303 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerriak 146 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 34.550 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9040235
# Honey Creek udalerria, Vigo konderria (Indiana)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Vigo konderrian. Azken zentsuaren arabera 17.400 biztanle zituen, 34.08 milia karratu (88.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerriak 6134 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.847 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7995410
# Honey Creek udalerria, White konderria (Indiana)

Honey Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, White konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.188 biztanle zituen, 42.36 milia karratu (109.7 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Honey Creek udalerriak 480 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.307 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10748580
# Honey Grove (Texas)

Honey Grove Texasko hiri bat da. Fannin konderrian kokatua dago. 2010ean 1.668 biztanle zituen, 7,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Fannin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981126
* Multimedia: Honey Grove, Texas / Q981126
# Honeydon

Honeydon, Ingalaterrako erdialdean dagoen herrixka bat da, Bedfordshire konderrian.
* Datuak: Q1521215
* Multimedia: Honeydon / Q1521215
# Irakite-entalpia

Irakite-entalpia, (ikurra: $\Delta_{v}H$), irakite-bero eta lurruntze-bero gisa ere ezagutzen dena, substantzia baten kantitate jakin bat gas bihurtzeko behar den energia da. Substantziaren irakite-puntu normalean neurtzen da, nahiz eta sarritan balioak 298 K-eko tenperaturarekiko zuzenduta ematen diren. Zuzenketa hau txikia izan ohi da, neurtutako balioaren ziurgabetasuna baino txikiagoa askotan. Neurketa-unitate erabiliena kJ/mol da, baina badaude beste unitate batzuk ere, hala nola kJ/kg, kcal/mol, etab.
Kondentsazio-entalpia (kondentsazio-bero ere deitzen zaio) aurrekoaren berdina ba, baina aurkako ikurrarekin: irakitean entalpia-aldaketa positiboa da beti, eta kondentsazioan negatiboa da beti (substantziak beroa igortzen du).
Likido batek (edo solido batek, sublimazioa gertatzen denean) molekula arteko elkarrekintzak gainditzeko behar den energiatzat har daiteke irakite-entalpia. Helioak, esaterako, irakite-entalpia baxua dauka, 0.0845 kJ/mol-ekoa, helio-atomoen arteko Van der Waalsen indarrak oso ahulak baitira. Bestalde, ur likidoa osatzen duten molekulak oso sendoak diren hidrogeno-lotura bidez lotuta daude eta, beraz, beren irakite-entalpia, 40.8 kJ/mol, aski altua da. Dena den, kontuz aritu behar da irakite-entalpia molekulen arteko loturen indarra neurtzeko erabili nahi bada, indar hauek hein batean iraun egiten baitute gas egoeran (esaterako, hidrogeno fluoruroaren kasuan) eta orduan kalkulatutako lotura-indarra benetakoa baino txikiagoa izango baita. Metalek batez ere, gas egoeran lotura kobalentedun molekulak eratzen dituzte; kasu horietan, atomizazio-entalpia erabili behar izaten da loturaren energiaren balioa neurtzeko.
Badago fenomeno hau ikusteko beste modu bat, kondentsazio-entalpiaren bitartez. Gas bat likido fasera kondentsatzen denean gertatzen den entropia-jaitsiera konpentsatzeko, gas horrek ingurura bota behar duen berotzat har daiteke kondentsazio-entalpia. Irakite-puntuan likidoa eta gasa oreka kimikoan daudenez, (T$_b$), Δ$_v$G = 0, honek zera dakar: $\Delta \,_{v}S=S_{gas}-S_{liquid}=\Delta \,_{v}H/T_{b}$
Ez entropia ez entalpia ez direnez tenperaturarekin askorik aldatzen, balio estandarrak, goian ez bezala, tenperaturaren araberako zuzenketarik egin gabe erabiltzen dira. Aldiz, presioa 100 kPa-koa ez bada, zuzenketa bat egin behar da, gas baten entropia bere presioarekiko proportzionala baita. Likidoen entropia gutxi aldatzen da presioarekin; beraz, alde horretatik ez da zuzenketarik behar.

## Zenbait substantziaren balioak

Irakite-entalpiaren arabera ordenatutako zenbait substantzia:
| Konposatua | Irakite-entalpia (kJ/mol$^{-1}$) | Irakite-entalpia (kJ/kg$^{-1}$) |
| Amoniakoa | 23,35 | |
| Butanoa | 21,0 | 362 |
| Etanola | 38,6 | 841 |
| Metanoa | 8,19 | 510 |
| Metanola | 37,4 | 1.100 |
| Propanoa | 15,7 | 356 |
| Ura | 40,65 | 2.260 |

## Ikus, gainera

* Urtze-entalpia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483538
* Multimedia: Enthalpy of vaporization / Q483538
# Irakite-puntuaren handitze

Irakite-puntuaren handitzea edota irakite-puntuaren areagotzea disolbatzaile puru bat disolbagarri batekin nahastu eta disoluzio bat sortzean jasaten duen irakite-puntuaren handitze edo areagotzea da. Adibidez, gatzarekin nahastutako urak gatzarik gabeko uraren aldean irakite-puntua altuagoa duenez beranduago irakiten du. Irakite-puntuaren handitzearen magnitudea, $\Delta {\mathit {T}}_{b}\$, disoluzioaren irakite-tenperatura eta disolbatzailearen irakite-tenperaturaren arteko diferentzia kalkulatuz jakitzen da, hots, ${\mathit {T}}_{b}\$ y ${\mathit {T}}_{b}^{*}\$.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q913306
* Multimedia: Boiling-point elevation / Q913306
# Irakeko bandera

Irakeko bandera :
| Erabilera | |
| Proportzioa | 2:3 |
| Erabakia | 2008 |
| Koloreak | Zuria Gorria Beltza |
Irakeko bandera 2008ko urtarrilaren 22an erabakitakoa da. Urtebeterako eperako onartu zen eta, beraz, behin-behineko bandera da. Tamaina berdineko hiru errenkadaz osatua dago: gorria, zuria eta beltza. Errenkada zurian arabieraz Allahu Akbar ("Jainkoa handiena da") irakur daiteke, letra beltzez.

## Bandera historikoak

* Irakeko bandera 1921-1959 epean.
* Irakeko bandera 1959-1963 epean.
* 1963-1991eko bandera.
* Irakeko bandera 1991-2004 epean.
* 2004tik 2008ra Irakeko bandera ofiziala.

## Arrakastarik gabeko proposamenak

* 2004an proposatutako bandera; berehala baztertutakoa.
* 2008ko lehen proposamena (ez zen aukeratu).2008ko lehen proposamena (ez zen aukeratu).
* 2008ko bigarren proposamena (ez zen aukeratu).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162781
* Multimedia: National flag of Iraq / Q162781
# Irakoitz Etxeberria

Irakoitz Etxeberria Manterola (Orio, 1976ko azaroaren 3a) traineru estropadetako patroia izandakoa da, Kontxako Bandera bat irabazi zuen Orio Arraunketa Elkartearekin.

## Kirol ibilbidea

1992a hasi zen Orion arraunean eta 2006an egin zuen debuta talde nagusiarekin. 2007an Kontxako Bandera irabaztea lortu zuen eta ligan bigarren egin zuen. 2008an Kontxan bigarren postua eskuratu zuen eta liga irabazi ez arren patroirik onena aukeratua izan zen. 2010an arrauna uztea erabaki zuen.
Oriok 2009an maila galdu zuen eta urtebete egin zuen KAE Ligan. TKEra itzuli zenean Aitor Carrillok taldea utzi zuen lanarekin konpaginatu ezin zuelako eta Irakoitzek txopara itzultzea erabaki zuen. Ordutik aurrera maila bikainean aritu da trainerua eta 2013an Kontxan bigarren egin zuen eta 2014an Ligan izan zen bigarrena.

## Palmaresa

* Kontxako Bandera:
** Txapelduna (1): 2007.
** Bigarrena (2): 2008 eta 2013.
* Espainiako Traineru Txapelketak (0): bigarrena 2015ean.
* TKE Ligak (0): bigarrena 2007 eta 2014an.
* Patroirik onena (1): 2008.
* Euskadiko Traineru Txapelketak (0): bigarren 2006 eta 2007an.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketak (3): 2008, 2013, 2014.
* Bandera nagusiak:
** El Corte Ingles Bandera (1): 2008.
** Zarauzko Ikurrina (1): 2006 . Bigarren 2007 eta 2014an.

## Ikus, gainera

* Orio Arraunketa Elkartea
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21707161
# Irakite

Irakitea isurkariaren masa osoan eta tenperatura jakin batean gertatzen da, lurruntzea ez bezala, azken hori isurkariaren azalean soilik eta edozein tenperaturatan gertatzen baita.

## Irakite puntua

Irakite puntua isurkari batek irakiteko behar duen tenperatura da. Isurkari baten irakite puntua atmosferaren presioaren arabera aldatzen da, isurkari batek lurrun asearen presioa eta kanpoko presioa berdinak direnean irakiten baitu. Isurkari baten irakite puntua 0’037° C igotzen da atmosferaren presioa milimetro bat handitzen den aldiko. Isurkari arruntenen irakite puntuak, atmosferaren presio normalean, hauek dira: ur hutsa, 100° C; itsasoko ura, 103° C; amoniakoa, -34° C; nitrogenoa, -196° C; kloroa, -34° C; hidrogenoa, -253° C; merkurioa, 357° C; oxigenoa, 183° C.

## Irakite konstantea

Irakite konstantea isurkari baten irakite puntuaren igoera adierazten duen zenbatekoa. Formula honen arabera kalkulatzen da irakite konstantea (Clausius–Clapeyron ekuazioa):
    $T_{\text{B}}={\Bigg{\frac {1}{T_{0}}}-{\frac {R\,\ln {\frac {P}{P_{0}}}}{\Delta H_{\text{vap}}}}{\Bigg )}^{-1},$
non:
    $T_{B}$ irakite puntu presio batean,
    $R$ gasen konstante ideala,
    $P$ lurrinezko presioa,
    $P_{0}$ presioa, non $T_{0}$ ezaguna da (normalean 1 atm eta 100 kPa artean),
    $\Delta H_{\text{vap}}$ likidoaren irakite-entalpia
    $T_{0}$ irakite tenperatura,
    $\ln$ logaritmo hiperbolikoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-9-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41716
* Multimedia: Boiling / Q41716
# Irakite-puntu

Likido baten irakite-puntua likidoaren lurrun-presioa eta inguruneko presioa berdina izateko likidoak izan behar duen tenperatura da. Beste modu batera esanda, materia egoera likidotik egoera gaseosora igarotzeko erdietsi behar den tenperatura da.
Hutsean dagoen likido baten irakite-puntua, presio atmosferikoaren pean dagoenean baino baxuagoa da. Era berean, giro-presioa altuagoa bada, irakite-puntua ere altuagoa izango da. Beraz, likido bakoitzaren irakite-puntua aldatu egiten da presioa aldatu ahala. Likido baten irakite-puntu normala (irakite-puntu atmosferikoa ere deitzen dena) aurrekoaren kasu berezi bat besterik ez da: itsas mailan dagoen presioaren pean (alegia, atmosfera 1 edo 760 mmHg), giro-presioa eta likidoaren lurrun-presioa berdinak direnean gertatzen da.
Irakite-puntura iristean, molekula gehienek likidoaren gainazal-tentsioa hausteko aski energia daukate. Irakitea gertatzen denean, tenperatura konstantea da, energia-ekarpen handiagoen ondorioa molekula gehiagok ihes egitea baita (ez tenperatura igotzea).
Likido bat irakite-puntutik gora berotu daiteke likidoan asaldurarik ez dagoenean, esaterako ura ontzi leun batean berotzen denean mikrouhin labe batean. Modu horretan gainberotutako likido batean asaldura txiki bat eragiten bada, irakite lehergarria gerta daiteke.
Likido ase bat lurrun bihurtzeko behar den bero-kantitateari lurruntze-bero deritzo.
Likidoak irakite-puntuaren azpitik ere lurrun bihur daitezke, lurruntze deritzon prozesuaren bitartez. Lurruntzea gainazaleko fenomeno bat da; bertan, gas/likido azaleratik hurbil dauden molekulak lurrun-fasera ihes egiten dute. Bestalde, irakitean likidoaren edozein tokitan dauden molekulak egiten dute ihes, likido barruan burbuilak sortuz.

## Zenbait substantziaren irakite-puntuak

* Nitrogenoa: -196 °C
* Oxigenoa: -183 °C
* Ura: 100 °C
* Merkurioa: 357 °C
* Aluminioa: 2.060 °C

## Ikus, gainera

* Izozte-puntu
* Urtze-puntu
* Puntu hirukoitz
* Tenperatura kritiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1003183
# Ipar Brabante

Ipar Brabante (entzun) hegoaldean dagoen Herbehereetako probintzia da. 2005ean 2.415.946 biztanle zituen eta bere hiriburua 's-Hertogenbosch da baina hiririk handiena Eindhoven da. Belgikarekin egiten du muga hegoaldean.
Probintzia honako 64 udalerriek osatzen dute.

## Pertsonaia ezagunak

* Vincent Van Gogh (1853-1890), margolaria.

## Ikus, gainera

* Herbehereen banaketa administratiboa

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren 154 araua - Europako eskualde historiko-politikoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1101
* Multimedia: North Brabant / Q1101
# Ipar Chungcheong

Ipar Chungcheong (koreeraz: 충청북도, Chungcheongbuk-do) Hego Korea erdialdeko probintzia da. 1896an sortu zen, Chungcheong probintziaren ipar-ekialdeko eremua oinarri hartuta. 7.405 kilometro koadroko eremua du, eta 2017an 1.631.088 biztanle zituen. Hiriburua Cheongju da.

## Banaketa administratiboa

Chungcheongbuk-do hiru hiri (si) eta zortzi konderritan (gun) banatuta dago.
| Mapa | # | Izena | Hangul | Hanja | Biztanleria (2012) | Azpibanaketak |
| — Hiri espezifikoa — ||||||
| | 1 | Cheongju | 청주시 | 淸州市 | 845,325 | 4 ilban-gu — 3 eup, 10 myeon, 30 haengjeong-dong |
| — Hiria — ||||||
| | 2 | Chungju | 충주시 | 忠州市 | 208,404 | 1 eup, 12 myeon, 12 haengjeong-dong |
| | 3 | Jecheon | 제천시 | 堤川市 | 137,612 | 1 eup, 7 myeon, 9 haengjeong-dong |
| — Konderria — ||||||
| | 5 | Eumseong konderria | 음성군 | 陰城郡 | 92,581 | 2 eup, 7 myeon |
| | 6 | Jincheon konderria | 진천군 | 鎭川郡 | 63,344 | 1 eup, 6 myeon |
| | 7 | Okcheon konderria | 옥천군 | 沃川郡 | 53,337 | 1 eup, 8 myeon |
| | 8 | Yeongdong konderria | 영동군 | 永同郡 | 50,732 | 1 eup, 10 myeon |
| | 9 | Goesan konderria | 괴산군 | 槐山郡 | 37,705 | 1 eup, 10 myeon |
| | 10 | Jeungpyeong konderria | 증평군 | 曾坪郡 | 34,194 | 1 eup, 1 myeon |
| | 11 | Boeun konderria | 보은군 | 報恩郡 | 34,500 | 1 eup, 10 myeon |
| | 12 | Danyang konderria | 단양군 | 丹陽郡 | 31,334 | 2 eup, 6 myeon |

## Erreferentziak

* ↑ South Korea: Administrative Division. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2018-4-13).
* ↑ Population. Chungcheongbuk-do.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q41066
* Multimedia: Chungcheongbuk-do / Q41066
# Ipar Besiberri

Ipar Besiberri (katalanez: Besiberri Nord) Pirinioetako hiru-milako mendi bat da, 3.008 metroko garaiera baitu. Katalunian dago, Alta Ribagorça eskualdeko La Vall de Boí eta Vilaller udalerrien eta Arango haraneko Naut Aran udalerriaren artean, Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionalaren mugan.

## Ikus gainera

* Kataluniar Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4896265
* Multimedia: Besiberri Nord / Q4896265