OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Martzelino Soroa

Martzelino Soroa Lasa (Donostia, Gipuzkoa, 1848ko apirilaren 27a - ib., 1902ko uztailaren 20a) euskal antzerkigilea, kazetaria eta idazlea izan zen. «Omar-Celin-Oasor», «Plancha Baser», «Tarra» eta «El Suscriptor primitivo» ezizenak erabili izan zituen kazetaritza lanak izenpetzeko.

## Bizitza eta lanak

Donostiako Parte Zaharreko Puyuelo kalean (gaurko Fermin Calbeton) jaio zen. Zuzenbide ikasketak egin zituen Valladoliden, baina ez zuen inoiz abokatu lanik egin. 1878an La Infantil del Gimnasio taldea sortu zuen, eta talde horrekin aritu zen bere antzerki lanak jokatzen. Zirkua egiten ibili zen, eta suzko akrobazia egiten ari zela erredura larriak izan zituen 1871n.
Euskara irakasle izan zen, modu partikularrean bere zerbitzuak egunkarietan eskainiz.
Bigarren Gerra Karlistaren ondorioz Lapurdira ihes egina zela Iriyarena zartzuela idatzi eta estreinatu zuen 1876an, Ziburuko El Trueno elkartean. Jokatzaileen artean, Toribio Altzaga gaztea zegoen. Obra gaztelaniaz idatzita dago, tartean euskarazko esaldi batzuk dituelarik. Halako arrakasta izan zuen, non Soroa euskara hutsean idazten hasi zen. Bere lanetako batzuk honakoak dira:

### Itzulpenak

* Antton Kaiku (1878), frantsesetik itzulia.
* Euskal Naparren joaera edo emigrazioa; José Colá y Goiti (1988, Itxaropena)

### Antzerkia

* Gabon (1880)
* Au ostatuba! (1884)
* Alcate berriya (1884)
* Beti oquer (1885)
* Aizeac ecarri eta aizeac eraman (1885)
* Urrutico inchaurrac (1886)
* Barrenean arra (1886)
* Gorgonioren estuasunac (1888)
* Ezer ez eta festa (1889)
* Abec istillubac! (1894)
* Baratzan (1964, Auspoa)
* Bañan ¿zein naiz ni? Jostirudi-moldaera gizon bakarrentzat. Bi egintzan. (1907, J. Baroja)

## Kritika

Martzelino Soroaren lana ederki lotzen zaie arintasun-erraztasunei. Ordainetan, gizarteari moldatzen oso ondo asmatzen du. Horregatik, haren obra oso arrakastatsua izan zen. Soroak Gipuzkoako herrietan barrena egindako ibileren ondorioz, jarraitzaileak bai Donostian, bai lurralde osoan zehar izan zituen: Pepe Artola, Gorostidi, Mokoroa, Illarramendi.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako idazleen zerrenda
* Euskal Herriko antzerkia

## Kanpo estekak

* «Martzelino Soroa», Literaturaren Zubitegia.
* Datuak: Q12263189
# Martzeloren antzokia

Martzeloren antzokia, Antzinako Erroman eraikitako antzoki bat da, partzialki kontserbatua dagoena. Sant'Angelo rionean kokaturik dago.

## Historia

Julio Zesarrek bultzatu zuen bere eraikuntza, eta Augustoren agintaldian amaitua izan zen, K.a. 13 eta K.a. 11 bitartean. Augustoren iloba zen Marko Klaudio Martzelori eskainia izan zen, erruki bezala, printze hau, goizegi hil baitzen, K.a. 23an, eraikin hau Marteren Zelaian altxatua izan aurretik. K.a. 17an, eraikuntza lanak oraindik amaitu gabe zeudenean, Augustok, antzokian, ludi saecularis ospetsuak ospatu zituen, Horaziok kantatuak. Inaugurazio egunean, Augustok, ustekabe arin bat jasan zuen: eserleku ofiziala hautsi egin zen eta, enperadorea, bizkarrez erori zen.
Kalkuluen arabera, kabeak (129,80 metroko diametroa), 15.000 eta 20.000 pertsonentzako tokia zuen, Zesarren Erromako bigarren antzokirik handiena bihurtuz, Ponpeioren antzokiaren ondoren. Koroarentzako guneak, 37 metroko diametroa du; eskenategiak, honen hondarrik ez dagoelarik, absidedun gela bana zuen albo banatan, horietako batetaz, oraindik, pilastra bat eta zutabe bat zutik geratzen direlarik. Eskenategiaren atzean, zirkuluerdi formako exedra handi bat zegoen, bi tenplu txikiekin.
Fatxadako materiala, Barcoko harrobiko trabertinoa da, Tivoliko bainuetatik gertu, Koliseoan erabilitako bera. Eta Koliseoan bezala, arkuak, gainjarritako ordena klasikoez estaltzen dira, kasu honetan dorikoa (toskanarra) behean eta jonikoa goian.
64ko sutean kaltetua izan zen, baita Vespasiano eta Vitelio enperadoreen arteko guduetan ere, eta, azkenik, IV. mendearen hasieran bertan behera utzia izan zen. Berehala, harrobi bezala erabilia izan zen, eta, jada IV. mendean bertan, bere blokeak, Zestio zubia konpontzeko erabili ziren. 1150ean gotorleku bihurtua izan zen, beranduago berriz suntsitzea eragotzi zuena.
XIII. mendean, eraikina, Savelli familia nobleak okupatu zuen; XVIII. mendean, Orsinitarren jabetzara pasa zen. Kabearen kanpo fatxadako hirugarren solairuan dagoen Pizkunde garaiko jauregia, Baldassare Tommaso Peruzzi arkitektoak eginikoa da.
Martzeloren antzokia, gaur egun ikus daitekeen bezala, 1926 eta 1932 bitartean eginiko meritu handiko zaharberritze eta artifizial eta okupatzaileen askapen lan baten ondorio da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q659138
* Multimedia: Theater of Marcellus / Q659138
# Martzelino Baskaran

Martzelino Baskaran Larreategi (Eibar, 1871 – 1952ko maiatzaren 28a) euskal herritar politikaria izan zen. Eibarko PSOE alderdiko eta UGT sindikatuko bultzagileetako bat izan zen. Hiriko zinegotzia izan zen hainbat aldiz, baita alkateordea ere, 1919. urtean. Halaber, Alfa kooperatiba sortu zenetik (1920), bertako Administrazio Kontseiluko lehendakaria izan, zen 1936. urtera arte. Gerra ostean, kartzelan egon zen. Parlamentaria ere izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12263188
# Luc-Armau

Luc-Armau (okzitanieraz Lo Luc-Armau) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q533096
* Multimedia: Luc-Armau / Q533096
# Luc-sur-Orbieu

Luc-sur-Orbieu ( frantsesez eta ofizialki: Luc-sur-Orbieu) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193947
* Multimedia: Luc-sur-Orbieu / Q193947
# Luc Abalo

Luc Abalo (1984ko irailaren 6a, Ivry-sur-Seine, Paris) Norvegiako Elverum Handball-en jokatzen duen eskubaloi-jokalari frantziarra da; eskuin hegalean aritzen da. 2008ko Olinpiar Jokoetatik 2021ekoetara parte hartu du, eta lau aldiz izan da dominadun olinpikoa.

## Biografia

Aita togoliar eta ama ginear baten semea, Ivryren teknikariek detektatu zuten. Abiadura, trebetasuna eta jauzi izugarria ditu ezaugarri. Frantziako selekzioaren kide garrantzitsua da.

## Kirol Ibilbidea

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina |
| 2008 | Pekin Txina | 01 ! |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 01 ! |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 02 ! |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! |
| Munduko Txapelketa |||
| Urtea | Lekua | Domina |
| 2009 | Kroazia | 01 ! |
| 2011 | Suedia | 01 ! |
| 2017 | Frantzia | 01 ! |
| 2019 | Alemania Danimarka | 03 ! |
| Europako Txapelketa |||
| Urtea | Lekua | Domina |
| 2006 | Suitza | 01 ! |
| 2008 | Norvegia | 03 ! |
| 2010 | Austria | 01 ! |
| 2014 | Danimarka | 01 ! |
| 2018 | Kroazia | 03 ! |

## Klubak

* 1996-2008: US Ivry Handball.
* 2008-2011: Ciudad Real eskubaloia.
* 2011-2012: BM Atlético Madril.
* Paris Saint Germain Handball.
* 2020-: Elverum Handball.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q445961
* Multimedia: Luc Abalo / Q445961
# Luc-sur-Aude

Luc-sur-Aude ( frantsesez eta ofizialki: Luc-sur-Aude) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926388
* Multimedia: Luc-sur-Aude / Q926388
# Masato Suzuki

Masato Suzuki (japonieraz: 鈴木 正人, 1971ko apirilaren 22a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23828710
# Masato Tamada

Masato Tamada (japonieraz: 玉田 真人, 1976ko abuztuaren 25a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sanfrecce Hiroshima.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11572724
# Masato Tokida

Masato Tokida (japonieraz: 常田 克人, 1997ko azaroaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q27920125
# Masato Yamasaki

Masato Yamasaki (japonieraz: 山崎 理人, 1980ko apirilaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga eta Mito HollyHock.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4845561
# Masato Saito

Masato Saito (japonieraz: 斉藤 雅人, 1975eko abenduaren 1a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Omiya Ardija.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q1524308
# Masato Sakurai

Masato Sakurai (japonieraz: 桜井 正人, 1986ko irailaren 25a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kataller Toyama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6782724
# Masato Sasaki

Masato Sasaki (japonieraz: 佐々木 雅人, 1992ko apirilaren 9a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako YSCC Yokohama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23666633
# Masato Tachibana

Masato Tachibana (japonieraz: 立花 雅人, 1980ko urtarrilaren 11 - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23888502
# Masato Yamazaki

Masato Yamazaki (japonieraz: 山﨑 雅人, 1981eko abenduaren 4a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita, Gamba Osaka eta Montedio Yamagata.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q514131
* Multimedia: Masato Yamazaki / Q514131
# Masato Yamazaki (1990)

Masato Yamazaki (japonieraz: 山﨑 正登, 1990eko maiatzaren 12a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol eta YSCC Yokohama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q10516325
# Mancot

Mancot, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Queensferry eta Hawarden udalerrietatik milia bat ingurura dago, eta Chester hiritik 6 miliatara.
2011ko erroldaren arabera 3.496 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3405295
* Multimedia: Mancot / Q3405295
# Manco Inka

Manco Inka izan daiteke:
* Manco Cápac, lehen Sapa Inka.
* Manco Inka Yupanqui, Vilcabambako lehen Sapa Inka.
# Mancor de la Vall

Mancor de la Vall Mallorca uharteko udalerria da, Raiguer eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.199 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q988696
* Multimedia: Mancor de la Vall / Q988696
# Manco Capac

Manco Capac edo —kitxuaz— Manqu Qhapaq ere deitua, lehen Sapa Inka eta Cuscoko Inka kulturaren fundatzailea izan zen. Inken mitologian, Eguzkiaren semea zen. Elezaharrak dioenez, Eguzkiak urrezko makila bat eman zion, eskualde emankorrik aurkitzen bazuen lurpean sartuko zena. Cuscoko haranean aurkitu zuen bila zebilen lurra; han bizitzen jarri eta Cusco hiria sortu zuen. Zenbait kronikatan aipatzen badute ere, egiaz existitu ote zen zalantzan dago.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/08/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* Datuak: Q165968
* Multimedia: Manco Capac / Q165968
# Mancos (Colorado)

Mancos Coloradoko herri bat da. Montezuma konderrian kokatua dago. 2010ean 1.336 biztanle zituen, 1,6532 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Montezuma konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q518551
* Multimedia: Mancos, Colorado / Q518551
# Manco Inka Yupanqui

Manco Inka Yupanqui (kitxuaz: Manqu Inka Yupanki; 1516–Vilcabamba, 1544), Manco Capac II.a (kitxuaz: Manqu Qhapaq) ere deitua, Inken enperadorea izan zen. Huayna Capacen semea. Pizarrok enperadore egin zuen, baina konturatu zenean lurralde haiek aiseago konkistatzeko izendatu zutela, Cusco setiatu zuen (1536). Ezin eutsi izan zion setioari eta Ande mendietara ihes egin zuen. Diego Méndez-ek hil zuen Vilcabanban.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/1/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* 1 2 Euskaltzaindia. (PDF) 189. arauaː Amerindiar buruzagien izenak. .
* Datuak: Q332049
* Multimedia: Manco Inca / Q332049
# Manco Kapac probintzia

Manco Kapac probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Manco Kapac) Boliviako La Paz departamenduko probintzia bat da. 367 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 22892 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1325738
* Multimedia: Manco Kapac Province / Q1325738
Txantiloi:La Paz departamenduko probintzia aurkibidea
# Matroska

Matroska edukiontzi formatu ireki estandar multzo bat da, (.mkv, .mka, .mks eta .mk3d luzapena duten fitxategien formatua da). fitxategi informatiko bat da, nahi beste bideo, irudi, audio edo azpitituluen pista sartzeko aukera ematen duen fitxategia.
Mkvren helburua, formatu unibertsal bezala eduki audiobisual eta multimedien memoriarako zerbitzua ematea da. Alegia filmak, telebistako programak, bideo-jokoak, irudiak eta testuak gordetzeko.
Audio, bideo eta azpitituluak pakete berdin batean biltzen dituen edukiontzi honek, fitxategia prozesamendu potentzia nahikoarekin, edozein gailutan erreproduzitzeko aukera ematen du.
Matroska deitura "matrioxka" kontzeptutik dator. Matrioxka edo errusiar panpina, bata bestearen barnean sarturik doazen panpinen multzoa da.
AVI, MP4 eta ASF edukiontzien antzeko ezaugarriak dituen software librea da, baina aipatutakoak ez bezala, iturri guztiz askea da. Ez da formatu jabeduna, eta beraz, ez du copyrightik ordaintzen, eta ez dago copyrighten mugen menpe.
      * Matroska motako fitxategiak; .MKV dira bideoetarako, .MKA audio fitxategietarako, .MKS azpitituluetarako eta .MK3D 3D bideo estereoskopikoetarako.

## Ezaugarriak

Honako hauek dira Matroxka edukiontziaren ahalmenetako batzuk:
* Bideo pista txandaketa bat edo hainbat eta pista bat bestearen atzetik erreproduzitzeko programazioa.
* Soinu eta bideoa VFRn (Framerate Variable) ikusi eta entzuteko aukera.
* Kalitate handiko edukiak gordetzeko aproposa.
* Funtzio aurreratuak azpitituluetan; SSA/ASS eta PGS.
* Hainbat kapitulu fitxategi bakar batean biltzeko aukera.
* Bideoa bistaratzea denbora errealean, deskarga betetzen ari den bitartean, edo streaming.
* Barne-bilatzaile hobetua (seeking).
* Gainkostu gutxiago, hau da fitxategi mota honek baliabide informatikoen optimizazioa dakar.
* Edozein motatako fitxategiak gehitzeko aukera.

## Ahuleziak

Bi desabantaila nagusi dituzte MKV motako fitxategiek:
* Gailu batzuk oraindik ez dute formatua antzematen eta ez dira edukia modu egokian erreproduzitzeko gai.
* Memoria baxua duten telefono adimendunetan, MKV fitxategien tamaina handiak oztopatu egiten du erreprodukzioa. Sare sozial, posta elektroniko edo mezuen bitartez zabaltzea ere eragozten du fitxategien tamainak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Matroska. 2020-04-02 (Noiz kontsultatua: 2020-05-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Andrés, Rubén. (2018-08-04). «Qué son los archivos MKV y cómo ver películas MKV en el ordenador» ComputerHoy (Noiz kontsultatua: 2020-05-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El formato MKV: el estándar del vídeo de alta calidad - Graphmanía» Graphmania VerticalPOP 2017-10-26 (Noiz kontsultatua: 2020-05-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q223535
* Multimedia: Matroska / Q223535
# Matràseko geltokia

Matràs Lapurdiko autobus geltoki bat da, Baiona udalerriko Santizpirita auzoan kokatuta dagoena.
Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen.

## Sarbideak

* Maubec kalea, 138

## Historia

Geltokia 2021eko apirilaren 26an ireki zen jendearentzat, Tram'Busaren T2 linearen trazatuaren zati gisa.
Lehenago "Matras" bezala ezagutzen zen.

## Zerbitzuak
### Hiriko autobusa

iea  30. linea (Txik Txak)TarnoseMora plaza 40 42  • Espainiako kaleaBokaleBiribilgunea 40  • Pichepaou • Chic à Chic • Candite • Aragoi • Montespan • Latapi • Pikesarri • Pitarré 42  • Barthassot • Bar Jean • Bokaleko geltokia 42 51  • Péri Duvert 42 56 A1  • Bramarie • Duprat • San Bernardo zubia 56 BAIONADévaille • Laharia • Amade • le Bridon • Matràs T2  • Zitadela T2  • Maubèc T1 T2  • Baionako geltokia T1 T2 5 56 51 53 54  XL'R   7   • Reduit Boufflers 11 12 13 5 6 30 48 50  • Done Andere plaza 5 N1  • Arsenal 5 N1  • Jenioaren zubia • Lauga • Cassin 30 N6  • Jacques Loeb • Kontserbatorioa • Arteetako hiria • Lanbide unibertsitatea 5 ANGELUCuzacq • Aritxaga • Plaisance • Artemis 34  • Musak • Galois-Montauri • Minerva 34 36  • Bernain–Montòri T1 3 4 34 36  • Bernain • Guztietarako etxea • Liburutegia • Lamota plaza • Quintaou–Endarra 34 36 :

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Ipar Euskal Herria: Tram'Busaren T2 linea apirilaren 26an irekiko da» SudOuest.fr (Noiz kontsultatua: 2021-04-17).
* ↑ Chronoplus. (2019-03-18). Chronoplus sareko mapa. .

## Ikus, gainera

* Txik Txak
* 2. linea

## Kanpo estekak

* Txik Txak sareko webgune ofiziala
* Datuak: Q106540760
iea  Tram'Busa :
# Mats Grambusch

Mats Jürgen Grambusch (1992ko azaroaren 4a) Alemaniako belar-hockey jokalaria da eta Rot-Weiss Köln eta Alemaniako talde nazionalean jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro | 03 ! | Gizonezkoa |
| 2024 | Paris | 02 ! | Gizonezkoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2013 | Boom | 01 ! | Gizonezkoa |
| 2015 | Londres | 02 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Mats Grambusch» Rio2016.com (Rio 2016 Organising Committee for the Olympic and Paralympic Games).
* ↑ (Alemanez) «Nationalspieler Portraits» www.hockey.de (German Hockey Federation).
# Mats Hummels

Mats Julian Hummels (Bergisch Gladbach, 1988ko abenduaren 16a) alemaniar futbolaria da.
Bayern Munich eta Borussia Dortmund talde alemaniarretan jokatu du. 2010ean egin zuen debuta Alemaniako futbol selekzio nazionalarekin eta 2016an munduko txapeldun izan zen taldeko kideetako bat izan zen.

## Palmaresa

Borussia Dortmund
* Bundesliga: 2010–11, 2011–12
* DFB-Pokal: 2011–12, 2020–21
* Alemaniako Futbol Superkopa: 2013, 2014, 2019
* UEFAko Txapeldunen Liga txapeldunordea: 2012–13
Bayern Munich
* Bundesliga: 2016–17, 2017–18, 2018–19
* DFB-Pokal: 2018–19
* Alemaniako Futbol Superkopa: 2016, 2017, 2018
Alemania
* Munduko Futbol Txapelketa: 2014

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110053
* Multimedia: Mats Hummels / Q110053
# Matsu uharteak

Matsu irlak, ofizialki Lienchiang Konderria Ekialdeko Txinako itsasoan dagoen 36 uharte eta uhartetxoz osatutako uhartedi bat da. Taiwanek (Txinako Errepublika) gobernatzen du, baina Txinako Herri Errepublikako kostaren hego-ekialdean daude zuzenean. Uhartedi hau da Taiwango gobernuak kontrolatzen dituen lurraldeen artean txikiena bai azaleran zein populazioan, eta Fujian Probintziaren parte nominalki diren bi konderrietako bat.
Gaur egun Taiwanen esku dagoen Lienchiang Konderria 1949an Txinako Gerra Zibila izan aurretik Lienchiang Konderri zabalago baten parte zen, baina kontinentean zegoen eremu guztia Txinako Herri Errepublikaren kontrolpean geratu zen, uharteak Txinako Errepublikaren kontrolpean geratu ziren bitartean. Honen ondorioz, bi gobernuen artean banatutako izen bereko entitate administratibo bakarra da.

## Erreferentziak

* ↑ «Lienchiang County» www.matsu.gov.tw (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ (Ingelesez) «Local governments» english.president.gov.tw (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).
* ↑ Japan. Gaimush. Jhbu. (1938). Shina chimei shsei. Tky : Nihon gaiji kykai (Noiz kontsultatua: 2023-04-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q609255
* Multimedia: Lienchiang County / Q609255
# Matronazgo

Matronazgoa emakumeek burutzen duten mezenasgo mota da. Orokorrean salbuespen bat diren arren, botere-eliteen barnean obra artistikoen mezenas bilakatutako kasu ugari daude, bai Erdi Aroan eta baita Aro Modernoan ere. Murrizketaz eta mugaz betetako mundu batean eliteetako emakumeek, sustapen artistikoa erabili zuten, onartua eta batzutan aintzatesia zen jarduteko modu gisa. Horrela sortzen da matronazgo deitutakoa, gizarte-maila altuko emakumeek egiten duten mezenasgo mota bat. Emakume hauek bultzatutako proiektuak, erainkuntzan haien parte-hartzea handia adierazten dutenak, gai erlijiosoekin lotuak daude, hileta-kaperak eta komentuen fundazioak izan daitezkelarik.
Isabella D’Este, Margarita Austriakoa edo Isabel Katolikoa bezalako emakumeen salbuespenezko kasuak kenduta, jarduera artistikoak finantzatu eta zuzendu dituzten emakumeak, ahazturaren biktima izan dira, kolektibo maskulinoetan, hau da patronazgoan, zentratu baitira historialariak. Ondorioz emakumeek egindako mezenasgoa garaian zein historiografian alde batera utzi da, baita arlo politikoan paper garrantzitsua izan zutenena ere, haien matronazgoa baloratzea,noble-familia baten kide izateagatik dela esanez, eta ez emakume izateagatik. Azken urteotan ordea, historiografiaren orain arteko kontakizunari bira ematen saiatu dira historialari ugari, emakumeen protagonismoa eta mezenasgo artistikoan zuten parte-hartze aktiboa berreskuratzen saiatuz. Euskal Herrian, Goi Aro Berrian zehar, Maria Lazkanokoa matronazgoa burutu zuen emakume baten adibide bikaina da.

## Erreferentziak

* GARCÍA PÉREZ, Noelia, “El patronazgo artístico femenino y la construcción de la historia de las mujeres: una asignatura pendiente de los estudios de género”, in BOSCH FIOL, Esperanza, FERRER PÉREZ, Victoria Aurora y NAVARRO GUZMÁN, Capilla (Eds.), Los feminismos como herramientas de cambio social (I): Mujeres tejiendo redes históricas, desarrollos en el espacio público y estudios de las mujeres, Palma de Mallorca, Universitat de les Illes Balears, 2006, 121-126 orr..
* OLMEDO SÁNCHEZ, Yolanda Victoria, “El mecenazgo arquitectónico femenino en la Edad Moderna”, en DÍEZ JORGE, María Elena (Ed.), Arquitectura y mujeres en la historia, Madrid, Síntesis, 2015, 243-249 orr.