OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# José Erviti

José Erviti Segarra (Iruñea, Nafarroa, 1852ko abuztuaren 4a - Donostia, Gipuzkoa, 1900eko urtarrilaren 9a) musika irakaslea izan zen.

## Bizitza

Madrilgo Musika Kontserbatorioan egin zituen ikasketak. Emilio Arrieta maisuak eskaturik Meridara jo eta bertan ospe handiko Musika Banda eta Orkestra Akademia sortu zuen. Ondoren Donostiara hurbildu eta Erviti Musika Etxearen zuzendari izan zen. Harena da La Navarra obra. Errenterian hain ezaguna den Zentenarioa kalejiraren egilea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Jose Maria Iraola
* Teodoro Gamon
* Hipolito Gezala
* Zentenarioa
* Madalenak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260613
* Multimedia: José Erviti / Q12260613
# José Escobar

José Escobar Saliente, Josep Escobar i Saliente edo besterik gabe "Escobar" (Bartzelona, 1908ko urriaren 22a - 1994ko martxoaren 31) komikigile kataluniar oparoa izan zen. Haurrentzako lanak izan ziren egin zituenak, gaztelaniaz nagusiki baina baita katalunieraz apur bat ere.
"Zipi eta Zape" anaia biki bihurriak eta "Carpanta" goseti amorratua (Espainiako Gerra Zibilaren osteko egoera islatzen zuena) izan ziren bere pertsonaiarik ezagunenak.
Beste lan batzuk:
* "Tres Pelos y Kid Pantera".
* "Doña Tula, suegra".
* "Blasa, portera de su casa".
* "El mago Assieres".
* "El profesor Tenebro".
* "Filomeno y su taxi Genovevo".
* "Don Óptimo y Don Pésimo".
* "Plim, el magno".
* "Terre y Moto".

## Ikus, gainera

* Gaztelaniazko literatura.
* Datuak: Q3085231
# José Enrique Varela

Jose Enrique Varela Iglesias (San Fernando, 1891ko apirilaren 17a - Tanger, 1951ko martxoaren 24a) militar espainiarra izan zen, ezaguna Espainiako Gerra Zibilean parte hartu eta Francoren diktaduran egindako zereginengatik. Antonio Lizartzak Nafarroa Garaira ekarri zuen militarki erreketea prestatu eta 1936ko estatu kolpea emateko, baita laudorio ugari jaso ere karlista euskal herritarrengandik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q930045
* Multimedia: José Enrique Varela / Q930045
# José Espartza

    Artikulu hau pilotariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Espartza (argipena)».
José Espartza Antón (Lodosa, 1929ko uztailaren 19a – Lodosa, 2018ko apirilaren 4a), pilota munduan Espartza bezala ezaguna, euskal herritar pilotaria izan zen.
1952an, Donostian, buruz buruko munduko lehendabiziko txapelduna izan zen 36 metroko pilotalekuan. Hurrengo urtean profesional bilakatu eta ez zuen garaipen handirik lortu nahiz eta zenbait urtez bigarren mailako buruz buruko txapelketan parte hartu.

## Bibliografia

* Historia de la Pelota en Navarra. Diario de Navarra ISBN 84-89103-38-0..
* Datuak: Q5801732
# José Higinio Uriarte García del Barrio

José Higinio Uriarte García del Barrio (Asuncion, Paraguai, 1843ko urtarrilaren 11 – 1909ko apirilaren 21a) paraguaitar politikaria izan zen. 1877ko apirilaren 22a eta 1878ko azaroaren 25a bitartean Paraguaiko Errepublikako presidentea izan zen, ordura arte presidentea zen Juan Bautista Gill hil eta berehala presidentetzan ordezkatuz.
Errepresalia sorta hasi zuen Facundo Machain presidente ohiaren hilketarekin amaitutako krimenaren erantzuleen aurka, hiriburuko poliziako espetxean, abokatu bikaina izanik, akusatuen defentsa bere gain hartu baitzuen.
Uriarteren gobernuak 500.000 dolarreko kapitalarekin Paraguaiko Bankua sortzea, Seminario Conciliar sortu zuen 1878ko legea eta Paraguairen aldeko Rutherford Hayesen epaia (Hayes laudoa) nabarmentzen dira.
* Datuak: Q26554
* Multimedia: Higinio Uriarte / Q26554
# José Ignacio Alkorta

José Ignacio Alkorta Etxebarria (Zornotza, 1910eko maiatzaren 31 - Bartzelona, 1983ko abuztuaren 18a) bizkaitar apaiza eta filosofoa izan zen. Irakaslea izan zen La Lagunako Unibertsitatean eta Bartzelonako Unibertsitatean non errealismo transzendental bultzatu zuen.
# José Ignacio Bilbao Iturburu

José Ignacio Bilbao Iturburu (?, 1958 – Bilbo, Bizkaia, 2000ko abuztuaren 29a) bizkaitar musikagilea zen.

## Biografia

Juan Esteve eta Juan Cordero irakasleekin konposizioa ikasi ondoren, Gotzon Aulestia, Roman Alís edota Jose Luis Campana maisuekin zabaldu zituen ikasketak. Elektroakustikako ikastaro osagarriak egin zituen, baita gregoriano, musikologia eta zuzendaritza arloetakoak ere.
Arriaga Kontzertuen Elkarteko Zuzendaritzako kide zen, eta hartan hainbat emanaldi eta kultura ekitaldi antolatu zituen, eta Bilboko Goi Musika Kontserbatorioko irakasle izan zen orobat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260824
# José Hierro

José Hierro del Real (Madrid, 1922ko apirilaren 3a - Madrid, 2002ko abenduaren 21a) espainiar poeta izan zen.

## Bizitza

1947an argitaratu zituen lehenengo bi poema liburuak: Tierra sin nosotros (Lurra gu gabe) eta Alegría (Poza). Indar dramatikoa antzematen zaio Hierroren poesiari, eta gehiegikeria erretorikoak arbuiatzen zituela. Lekukotasuna eta intimismoa lantzen zituen, eta ardura berezia erakutsi zuen denboraz eta oroimenaz. Harenak dira, Con las piedras, con el viento (1950, Harriekin, haizearekin), Quinta del 42 (1952, 42ko kinta), Estatuas yacentes (1955, Estatua etzanak), Libro de las alucinaciones (1964, Eldarnioen liburua).
1974an bere ordu arteko liburu guztiak bildu zituen Lo que sé de mí (Neure buruaz dakidana) izeneko bilduman. Azken lanak, Agenda (1991); Prehistoria literaria (1992, Literatura historiaurrea); Cuaderno de Nueva York (1998, New Yorkeko koadernoa) eta Guardados en la sombra (2002) dira. 1998an, Espainiako letretako sari nagusia eman zioten, Cervantes saria, eta 1999an, Espainiako Erret Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak

* Alegría, 1947
* Tierra sin nosotros, 1947.
* Con las piedras, con el viento, 1950.
* Quinta del 42, 1952.
* Antología, 1953
* Estatuas yacentes, 1955.
* Cuanto sé de mí, 1957.
* Poesías completas. 1944-1962, 1962.
* Libro de las alucinaciones, 1964.
* Problemas del análisis del lenguaje moral, 1970.
* Cuanto sé de mí, 1974.
* Quince días de vacaciones, 1984.
* Reflexiones sobre mi posía, 1984.
* Cabotaje, 1989.
* Agenda, 1991.
* Prehistoria literaria, 1991.
* Emblemas neurorradiológicos, 1995.
* Sonetos, 1995.
* Cuaderno de Nueva York, 1998.
* Guardados en la sombra, 2002.
* José Hierro. Poesías completas (1947-2002), 2009.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/11/21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* Euskarari ekarriak: Jose Hierro Ekarriak.armiarma.eus
* (Gaztelaniaz) Jose Hierroren biografia eta poemak Amediavoz.com
* Datuak: Q770123
* Multimedia: José Hierro / Q770123
# José Ignacio Bartolache

José Ignacio Bartolache Díaz Posada (Guanajuato, 1739ko martxoaren 30a - Mexiko Hiria, 1790eko ekainaren 10a) mexikar mediku eta matematikaria izan zen. El Mercurio Volante egunkarian fisika eta medikuntzari buruzko artikuluak argitaratu zituen. Zenbait lan nahuatlera itzuli zituen. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea izan zen.
* Datuak: Q17462584
* Multimedia: José Ignacio Bartolache / Q17462584
# José Hilario López

José Hilario López Valdés (Asunción de Popayán, 1798ko otsailaren 18a - Campoalegre, 1869ko azaroaren 27a) kolonbiar militar eta politikaria izan zen, Granada Berriko Errepublikako presidentea 1849 eta 1853 artean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2580777
* Multimedia: José Hilario López / Q2580777
# José Ibarburu

José Ibarburu Urkola (Donostia, 1928ko otsailaren 21a - 2018ko irailaren 22a) euskal arraunlaria izan zen. Manuel bere lehengusua ere arraunlaria zen.
Loiolatarra, Amaikak Bat eta Ur Kirolak izan zituen klubak. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen Ur-Kirolakeko ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Entziklopedia
* ↑ www.sports-reference.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12260822
# José Ignacio Askasibar

José Ignacio Askasibar Zarrao (Elgeta, 1943ko azaroaren 28a - ) euskal txirrindulari bat izan zen, profesionala 1969 eta 1971 artean.

## Palmaresa

1965
* 2. Kantabriako Itzulian
1967
* 2. Kantabriako Itzulian
* 4. Espainiako errepide txapelketan (amaterurrentzako)
1968
* Santikutz Klasika
* 8. Nafarroako Itzulian
1969
* Bizkaiko Sari Nagusia
1970
* 7. Nafarroako Itzulian

## Taldeak

* Mobylette GAC (1965)
* La Casera (1969-1970)
* Futebol Clube do Porto-Antraco (1971)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20004366
# José Merino Ferrer

José Merino Ferrer (León, 1950eko abuztuaren 27a – Barakaldo, Bizkaia, 1988ko ekainaren 3a) atletismo entrenatzailea izan zen eta lan istripu baten ondorioz hil ostean, Ermuko Gaztela eta León Kultur Etxeak bere omenezko izena jarri zion jada korritzen zen lasterketari.

## Biografia

León hiriburuan jaio zen eta 1979an etorri zen Ermura lanera. Zaldibarren ziharduen piezak leuntzen eta kromatzen jarduten zuen enpresa baten eta aisialdian, korrika egiteaz gain, beste batzuk entrenatzen zituen: atletismo taldeko umeekin hasi zen eta geroago nagusien entrenatzaile bilakatu zen.
Gaztela eta León Kultur Etxeko bazkidea zen 1984tik eta elkarteak herrian antolatzen zituen ekintzetan beti parte hartzekoa zen.
Lanean, makina batek eztanda egin izanaren ondorioz, larriki zaurituta eraman zuten ospitalera eta hiru egunera hil zen, istripuan kaltetutako beste hiru lankideak bezala.

## Jose Merino Memoriala

Ermuko Gaztela eta León Kultur Etxeak hiri-lasterketa bat antolatzen zuen, elkarteko bazkide eta haien seme-alabei zuzendutakoa eta urte batzuetara Ermuko Cross Lasterketa deituko zutena. Ordutik aurrera bete-betean sartu zen Jose Merino kirol horretan eta denboratxoa eman zuen korritzen eta entrenatzaile gisa, harik eta lan Istripua gertatu zen arte.
Hil eta hilabete batzuetara, udazken berean, elkarteko lagun eta bazkideen ekimenez, Cross Lasterketak izena aldatu zuen eta Jose Merino Memoriala deituko zen aurrerantzean. 1988a zen eta ordutik COVID-19ren ondoriozko 2020. urtearen eten bakarrarekin burutu izan da.
Hasieran bazkideak bakarrik parte hartu ahal zuten modura, gerora edonork izena emateko aukera zabaldu zen. Inguruko herrietako korrika zaleen artean lasterketa ospetsua da eta Ermutik kanporako antxitxiketalari ugari gerturatzen da urtero bertara.

### Lasterketa

Irailaren azken zapatuan edo urriaren lehenengoan ospatzen den hiri ibilbidea da, 10 kilometrokoa, zirkuitoari lau bira emanez osatzen dena: lasterketa Zubiaurre kalean abiatu eta kalez kaleko ibilbidea egiten du: Baldespinako Markesa, Diputazio, San Pelaio, VI. Mendeurrena, Okinzuri eta berriro Zubiaurre, hasiera lekuraino.
Kategoria desberdinetan korritzen dute parte-hartzaileek. Elkarteko kideak arduratzen dira aurreko eta eguneko antolaketaren gora behera guztiez, hainbat erakunde, taberna eta enpresen babesarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «303 - Prentsa - drogetenitturri.eus» drogetenitturri.eus (Noiz kontsultatua: 2024-09-13).
* ↑ Beldarrain, Gabriel. (2023-10-04). «Gabriel Beldarrain: XXXV Memorial José Merino. Ermua» Gabriel Beldarrain (Noiz kontsultatua: 2023-12-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q123598016
# José Miaja

José Miaja Menant (Oviedo, 1878ko apirilaren 20a - Mexiko Hiria, 1958ko urtarrilaren 14a) militar espainiarra izan zen, Madrileko defentsan oso garrantzitsua izan zena. Espainiako Gerra Zibila bukatu arte borrokatu zuen eta hau bukatzean, Frantziara eta Mexikora erbesteratu zen.
* Datuak: Q1659005
* Multimedia: José Miaja / Q1659005
# José Miguel Alzérreca

José Miguel Alzérreca Saldes (Santiago, 1845eko maiatzaren 7a - Placilla, Valparaíso ondoan, 1891ko abuztuaren 28a) Txileko soldadua izan zen, gerran parte hartu zuena. Pazifikoan eta 1891ko Gerra Zibilean.

## Biografia

Joaquín Alzérrega baserritarraren eta Ramona Saldesen semea. Institutu Nazionalean hasi zituen ikasketak eta gero Eskola Militarrean sartu zen. 1865ean Armadan sartu zen bigarren teniente gisa. Espainiaren aurkako gerran parte hartu zuen, 1866an Valparaísoko bonbardaketan egonik. 1868an Araukaniako Okupazioan parte hartu zuen Traiguén eta Cautínen gertaeretan borrokatuz.
Gero Ozeano Bareko Gerran jardun zuen, eta Antofagastako bonbardaketetan egon zen Huáscar monitore perutarraren aurka. 1879an Pisagua hartzen aritu zen, San Frantzisko, Los Angeles eta Pajonales de Samako guduetan. 1880ko Tacnako guduan hiria okupatu zuen lehenetako bat izan zen. Urte horretan bertan Morro de Arica hartzen parte hartu zuen. 1880 eta 1881 artean Chorrillos eta Mirafloresko guduetan nabarmendu zen Limako Kanpainan eta Peru barnealdeko Sierra Kanpainan parte hartu zuen. 1887an Koronel Efektibora igo zuten.
1886an José Manuel Balmaceda Errepublikako presidentearen laguntzaile izendatu zuten eta 1891ko urtarrilean, Armadako matxinada piztu zenean, Txileko Santiagoko alkate izendatu zuten. Conconeko guduan parte hartu zuen Valparaíso dibisioko komandante nagusi gisa, eta porrot nabarmena izan zuen. Hurrengo hilabeteetan, Balmaceda presidentearen aurkarien aurkako errepresioa antolatu zuen hiriburuan, Santiagoko aristokraziaren zati handi baten gorrotoa irabaziz.
"Valparaíso" 2. dibisioaren burua hartu zuen José Antonio Gutiérrez koronelaren heriotzaren ondoren. Geroago Placillako guduan hil zen Gurutze Gorriko anbulantzian artatzen ari zela eta bere gorpua kongresuko tropek basatiki moztuta.
José Miguel Alcérrecaren aitortza bere lagun Óscar Viel almiranteari:
| « | No he podido encontrar la muerte en Concón, pero buscaré en la segunda batalla si la fatalidad derrumba nuestro Ejército. | » |
1922ko irailaren 19an, bere gorpua lurpetik atera eta, Orozimbo Barbosa jeneralarenekin batera, Santiagora eraman zuten, Hilerri Nagusiko Armadako mausoleoan lurperatzeko.

## Omenaldiak

Gaur egun Arica eta Parinacota eskualdeko General Lagos udalerriko Coronel Alcérreca herriak bere izena darama.

## Bibliografia

* Carlos Gispert (2000) - Txileko Entziklopedia, Hiztegia, 1. liburukia . OCEAN argitaletxea.

## Erreferentziak

* 1 2 3 FamilySearch. José Miguel Alzérreca Valdés. .
* ↑ Icarito. José Miguel Alcérreca Saldes. .
* ↑ «José Miguel Alzérreca Saldes - Genealogía Chilena en Red» www.genealogiachilenaenred.cl.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5943885
# José Mendizabal

José Mendizábal Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa

1947
* 2. Santikutz Klasikan
# José Miguel Azaola

José Miguel Azaola Uriguen (Bilbo, 1917 – Alcalá de Henares, 2007ko irailaren 8a) bilbotar idazlea izan zen
Salamancako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Gaztetan, Blas de Otero, Jaime Delclaux eta Lauaxetarekin batera, Alea taldeko sortzaileetako bat izan zen. Donostian Lar eta Egan aldizkarietan lan egin zuen. Gero Madrilen eta Friburgon bizi zen, europeismoa bultzatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. José Miguel de Azaola Urigüen. .
* ↑ «José Miguel de Azaola, vasco y europeísta» El País 2007/09/12.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22443763
# José Miguel Bengoa

José Miguel Bengoa Ojanguren (Angiozar, 1947ko maiatzaren 5a) gipuzkoar txirrindulari ohia da, profesionala 1972 eta 1973 artean.

## Palmaresa

1971
* 4. Nafarroako Itzulian
1972
* 8. Manuel Galera Memorialean
1973
* Errioxako Itzuliko etapa bat
* 9. Aragoiko Itzulian

## Taldeak

* Kas-Kaskol - (1972-73)

## Kanpo estekak

* José Miguel Bengoa - ProCyclingStats
* José Miguel Bengoa – FirstCycling.com
* Datuak: Q124219504
# José Miguel Arregi Aranzegi

José Miguel Arregi Aranzegi (Tolosa, Gipuzkoa, 1941eko martxoaren 27a) gipuzkoar futbol jokalari ohia da. Real Sociedaden aritu zen 1960ko eta 1970eko hamarkadetan. Aurrelari moduan aritzen zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Real Sociedad» www.realsociedad.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).
* ↑ «Arregui, José Miguel Arregui Arancegui - Footballer» www.bdfutbol.com (Noiz kontsultatua: 2021-03-21).

## Ikus, gainera

* Puertollanoko heroiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106092481
# Juan Fernando Fonseca

Juan Fernando Fonseca (Bogota, 1979ko maiatzaren 29a), musikaren munduan Fonseca deitua, kolonbiar abeslari, egile abeslari eta ekoizlea da, pop musika eta Kolonbiako erritmo folklorikoak fusionatzen dituena. Sei Grammy Latino irabazi ditu.

## Diskografia

| Estudioko albumak 2002: Fonseca 2005: Corazón 2008: Gratitud 2011: Ilusión 2014: Sinfónico 2015: Conexión 2015: Homenaje (A la Música de Diomedes Díaz) Zuzeneko albumak 2010: Live Bogotá | Singleak "Confiesáme" "Te Mando Flores" "Como Me Mira" "Hace Tiempo" "Enrédame" "Arroyito" "Paraíso" "Estar Lejos" (Willie Colónekin) "Desde Que No Estás" "Eres Mi Sueño" "Ay Amor" "Si te acuerdas de mi" "Alma de hierro" "Amor Eterno" "Entre Mi Vida y la Tuya" "Ya no Me Faltas" "Vine a Buscarte" |

## Erreferentziak

* ↑ Webgune ofiziala, fonseca.net
* Datuak: Q943904
# Juan Fernandez plaka

Juan Fernandez plaka, mikroplaka tektoniko bat da. Bere hedadudra, 0,00241 estereorradianekoa da, eta, orohar, Nazca plakarekin lotua dago.
Ozeano Barearen ekialdean dago, non ozeano honen zati txiki bat hartzen duen. Izena ematen dion Juan Fernandez uhartedia, ekialderago dago, Nazca Plakan.
Juan Fernandez plakak, Pazifiko plaka, Nazca plaka eta Antartikako plakarekin muga egiten du.
Beste plakekin dituen mugak, Ozeano Barearen Ekialdeko dortsalak eratzen ditu, plakaren mendebaldeko ertzean.
Juan Fernandez plaka, milioi bat urteko 22,52ºko errotazio abiaduran mugitzen da, 35º 91' ipar longitudean eta 70º 17' eki longitudean kokatutako polo baten arabera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q588314
# Juan Felipe Aguirre

Juan Felipe Aguirre Tabares (Medellín, 1996ko abuztuaren 29a ) erdiko atzelari gisa jokatzen duen futbolari kolonbiarra da eta bere egungo kluba Uruguaiko Lehen Mailako Montevideo Wanderers da, Celayak lagatakoa.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.ovaciondigital.com.uy/futbol/wanderers-cerro-contratacion-campeon-mathias-abero.html

## Kanpo estekak

* Fitxa AS Kolonbian
* Datuak: Q51060159
# Juan Fernández (Txile)

    Artikulu hau Juan Fernández komunari buruzkoa da; uhartedia gaitzat duena beste hau da: «Juan Fernandez uhartedia»
Juan Fernández Ozeano Barearen hegoaldean dagoen Txileko komuna bat da. Valparaíso eskualdeko Valparaíso probintzian kokatuta dago, itsasertzetik 650 km-ra. 2002ko erroldan, 633 biztanle zituen.
Komunak hiru uharte hartzen ditu: Más a Tierra edo Robinson Crusoe uhartea (93 km$^2$), Más a Fuera edo Alejandro Selkirk uhartea (88 km$^2$) eta Santa Clara uharte txikia, Más a Tierra uhartearen hego-mendebalean. Biztanle guztiak Robinson Crusoe uharteko San Juan Bautista izeneko herrian biltzen dira, Cumberland badiaren ertzean.

## Toponimia

Komunaren izena 1563an uharteak aurkitu zituen Juan Fernández itsasgizon espainiarraren omenez da.

## Ikus, gainera

* Juan Fernandez uhartedia

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Juan Fernándezeko udalaren webgunea.
* Datuak: Q14454
* Multimedia: Juan Fernández (comuna) / Q14454
# Juan Ezenarro Mendia

Juan Ezenarro Mendia "Txori-txiki" (Antzuola, Gipuzkoa, 1890 – Irun, Gipuzkoa, 1945eko urtarrilaren 19a) euskal olerkaria zen. 1915ean Irunen jarri zen bizitzen baina Hendaian herbesteratu zen Espainiako Gerra Zibilagatik. 1944an Irunera itzuli zen. Han hil zen urte bat beranduago.

## Lanak

Batik bat Euskal Esnalea, El Bidasoa eta Euskalduna agerkarietan idatzi zituen bere olerki gehienak. Bere poesia nagusiak Pachi arro (1918) eta Agur Bidasoa (1924) dira.
Euskal Herriari eta maitasunari opaturiko poema batzuk ondu zituen: Amari (1917), Amaren maitasuna (1917), Euskaldunak, Entzun euskalduna eta Arrantzalia.

## Kanpo estekak

* Juan Ezenarro literaturaren zubitegian
* Juan Ezenarroren bertso eta olerkiak

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q12260981
# Juan Fernández (aktorea)

Juan Fernández Mejías (Sevilla, 1957) andaluziar bikoizketa aktorea da. Bere lanik garrantzitsuena Eddie Murphy aktorearen ahotsa bikoiztea izan da.

## Aktoreen ahotsa

Bere ahotsa ohikoa izaten da gazteleraz Eddie Murphy, Joe Pesci, Rick Moranis eta Bernie Mac bikoiztean, besteak beste.
* Datuak: Q5949433
* Multimedia: Juan Fernández Mejías / Q5949433
# Itsuki Ueda

Itsuki Ueda (japonieraz: 上田 樹, Ueda Itsuki, 2001eko ekainaren 28a -) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Zweigen Kanazawa.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q86208221
# Itsuki Yamada

Itsuki Yamada (japonieraz: 山田 樹, 1990eko urriaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Blaublitz Akita.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q16233666
# Itsukushima

Itsukushima uhartea (japonieraz: 厳島) edo Miyajima uhartea (japonieraz: 宮島) Setoko Barne Itsasoaren mendebaldean dagoen uhartea da eta Hiroshima prefeturari dagokio. Bereziki ezaguna da UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Itsukushima santutegiarengatik. Honetaz gain Japoniako hiru ikuspegi ederrenen artean dago Amanohashidate eta Matsushimarekin batera.

## Geografia

Hiroshimako Badian dagoen uharte txikia da, 30'39 km² baino ez du azaleraz, eta 2005 arte Miyajima herriari bazegokion ere (hortik bere izen popularra) gaur egun Hatsukaichi hiriaren parte da. 2.000 biztanle inguru ditu eta uharte sakratua denez ezin da zuhaitzik moztu, eta bertan jaio edo hiltzea ere debekaturik dago. Hegaztientzat paradisua da eta oreinak libre dabiltza Mijayima herrian.
Horrela beraz basoak estaltzen du uhartea, zuhaitz gehienak astigarrak dira, eta punturik altuena 535 metroko garaiera duen Misen mendia da. Oinez igo daiteke baina teleferikoa ere badago.

## Historia

Itsukushima santutegia VI mendekoa dela uste da baina gaur egungo itxura Taira no Kiyomori gerlariak eman zion 1168an. Bestalde IX mendean Kōbō Daishi (弘法大師) monje budistak hainbat tenplu eraiki zituen bertan, denen artean aipagarriena bere izena daraman Daishō-in tenplua da dudarik gabe.
1555 urtean Mōri Motonari jauntxoak Miyajimako borroka irabazi zuen eta Toyotomi Hideyoshik Senjō-kaku tenplua eraiki zuen santutegiaren ondoan.

## Ondasun nabarmenak

* Itsukushima santutegia
* Daishō-in tenplua
* Senjō-kaku tenplua
* Miyajimako historia eta folklore museoa.
* Misen mendia
* Lorategi Botanikoak.

## Iruditegia

* Itsukushima santutegia.
* Daishō-in.
* Senjō-kaku tenpluko pagoda.
* Misen mendiaren gailurra.
* Oreinak.
* Lorategi Botanikoak.

## Ikus, gainera

* Setonaikai Parke Nazionala

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Turismo bulegoaren webgunea
* Datuak: Q875301
* Multimedia: Miyajima / Q875301
# Itsulapiko (jolasa)

Itsulapikoarena neska-mutilak Garizumako igandeetan ibiltzen ziren jokoa zen. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Bidankozen, Nafarroa Garaian, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak

Plazako balkoi batetik bestera soka lotzen zen, erdi parean, beste soka batez lurrezko itsulapikoa zintzilikatzen zen. Jokoan banan-banan aritzen ziren, begiak estalita eta makila eskuan zutela. Helburua itsulapikoa haustea zen aldez aurretik erabakitako denboraren barruan. Itsulapikoa hautsitakoan, beste bat jartzen zen haren ordez, harik eta jokorako prestatutako guztiak apurtu arte.

## Erreferentziak

* ↑ https://elearning3.hezkuntza.net/015253/pluginfile.php/1106/mod_resource/content/1/ume_jolasak_eusko_ikaskuntza.pdf, 28. or.
* ↑ Juan Garmendia Larrañaga - Xabier Mendiguren Bereziartu: Juan Garmendia Larrañagaren hiztegi etnografikoa. Donostia: Ikastolen Elkartea, 2003. 103.or.

## Ikus, gainera

* Piñata