OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sofia Karlota Bavarian

Sofia Karlota Bavarian (1847ko otsailaren 23a - 1897ko maiatzaren 4a) Luis Filipe Frantziakoaren biloba politikoa, Elisabet Austriakoaren ahizpa kuttuna eta Luis II.a Bavariakoaren emaztegaia izan zen. Possenhofenen jaioa Maximiliano Josef Bavarian eta Luisa Bavariakoaren alaba zen. 1867ko urtarrilaren 22an Luis II.a Bavariakoarekin ezkonduko zela iragarri zuten, baina ezkontzaren data behin eta berriz atzeratu ostean, Luisek ezkontza bertan behera utzi zuen, Sofia Karlotak ezkontzako argazkilaria izango zen Edgar Hanfstaenglekin harremana hasi ostean.
Beste senargai batzuk proposatu zituzten Sofia Karlotarentzat, euren artean Luis Biktor Austriakoa, homosexual eta trabesti ezaguna eta Frantzisko Josef I.a Austriakoaren, Maximiliano I.a Mexikokoa eta Luis I.a Portugalgoaren anaia. Beste hautagai bat Filipe Württembergekoa izan zen, bere aurreko senargaiaren lehengusua. Sofiak hautagai guztiei ezetz esan zien eta bere izeba Amalia Augusta Bavariakoarekin joan zen bizitzera. Bertan Fernando Orleansekoa, Alençongo dukea, ezagutu zuen. 1868an ezkondu ziren eta harreman oso ona mantedu zuten, baita bere koinatu Margarita Adelaida Orleansekoarekin.
Ezkondu eta urtebetera Teddingtonera mugitu ziren, Ingalaterran. Bertan izan zuten euren lehen alaba, Luisa Orleansekoa.
Sofia 1897ko maiatzaren 4an hil zen Parisko Bazar de la Charité sute batean. Erreskatatzen saiatu ziren arren, berak laguntzari uko egin zion, bazarrean zeuden beste emakumeak salba zitzaten esanez.
* Datuak: Q60912
* Multimedia: Duchess Sophie in Bavaria / Q60912
# Split album

(Ingelesez) split album edo, euskaraz, album partekatua bi egile edo musika talde gehiago artean egindako diskoa da. Normalean, ekoiztetxe txikietan egiten dira eta musika ez oso komertziala izaten da. Ohikoa da talde berrien artean, horrela, haien lehenengo lanak era merke batez plazaratzeko.

## Historia

Splitak binilo-diskoekin hasi ziren. Euskarri horretan, alde bana artista edo talde baten eskuetan gelditzen zen. CDak sortu zirenean oinarrizko ideia mantendu zen nahiz eta beste euskarri horretan bi alde ez izan. XX. mendeko 80. hamarkadatik nagusiak ez diren estiloetan erabili izan dira split diskoak: punk rock, hardcore, grindcore, black metal, noise, indie rock...
Splitak normalean marginalitatean gelditu ohi dira. Dena dela, salbuespenak badira. Esaterako, 1977an, Paco Ibáñezek eta Cuarteto Cedrón talde argentinarrak Pablo Nerudaren poemekin split bat egin zuten, hau da, biniloa erdi eta erdi banatuta. Disko hori Ibañezen diskografiako garrantzitsuenetariko bat izan da.

## Abantailak

* Ekoizpenaren gastuak partekatu daitezke. Gauza bera promozio gastuekin gertatzen da. Etekinak ere, egotekotan, partekatu beharko.
* Artista baten jarraitzaileek bestea ezagutu dezakete. Normalean biltzen direnak, estilo aldetik, hurbilak izaten dira.
* Elkarrekiko sinergiak sortzen dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q368281
# Spodocybe trulliformis

Spodocybe trulliformis Hygrophoraceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoak: Clitocybe parilis, Clitocybe trullaeformis.

## Deskribapena

Kapela: 4 cm arteko diametrokoa, infundibiliformea, batzuetan papilosoa, gris ilun kolore uniformekoa, orbanekin edo pikortsutik ezkatatsu samarrera.
Orriak: Zurixkak, estu, dekurrente samarrak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 2 cm inguruko garaierakoa eta 0,4 cm inguruko lodierakoa, zurbiletik ia kolore berekora.
Haragia: Zurbila, irin usainekoa. Espora jalkina zuria.
Etimologia: Clitocybe hitza grekotik dator, burua esan nahi du, kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Txina.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 134 or. ISBN 84-282-0865-4..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115532431
# Split Kobory/Metralleta

Split Kobory/Metralleta, Metralleta talde Zarauztarraren eta Kobory talde Oreretarraren arteko elkarbanaturiko diska da. Diska hau, LP formatuan kaleratu zuten 2008 urte amaieran.
Metralleta taldearen abestiak, Erdoiztako eskola zaharrean grabatu ziren 2007ko Otsailaren 9 eta 11ren bitartean grabatu ziren Iñigo Etxaberen laguntzaz. Abesti guztiak, Metralletarenak dira Smell Of Shit izan ezik, Rouse talde Kataluniarrarena da eta.
Koboryk berriz, 2008 urte bukaeran grabatu zuen bere entsegu lokalean. Abesti guztiak taldearenak dira, Fuck On The Beach izan ezik. Abesti hau, Fuck On The Beach talde Japoniarrarena da eta.

## Abestien zerrenda

Metralleta
* Jaten duguna gara
* Ireki begiak
* Bidegurutzeak
* La vida no es una tombola
* Solamente jugar
* Haz una banda
* Matamachos
* Buenos corazones, malos corazones
* PNV maite haugu
* Smell of Shit (Rouse)
Kobory
* Hay que
* Cuando las aves...
* ...Destaparon la verdad
* Naturaleza viva, humanidad muerta
* No hacen nada
* Futuro incierto
* Fuck on the Beach (Fuck On The Beach)
* Consentidos
* Sobrevivir
* Orereta es gris
* Quien barre?

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12267673
# Spofford (Texas)

Spofford Texasko hiri bat da. Kinney konderrian kokatua dago. 2010ean 95 biztanle zituen, 0,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kinney konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q971048
# Split Metralleta/Diskoiraa

Split Metralleta/Diskoira, Metralleta eta Diskoiraa talde Zarauztarren artean elkarbanaturiko single-a da. EP hau, 2009. urtean kaleratu zuten.
Metralletaren abestiak, Kobory taldearekin batera kaleraturiko Split Kobory/Metralleta diska berbereko abestietako sesio berdineko kantuak dira, 2007ko Otsailaren 9, 10 eta 11ean, Erdoiztako eskola zaharrean grabatuak.
Diskoirakoek berriz, 2009 urte hasieran, Donostiako Amara auzoko entsegu lokal batzuetan grabatu zuten, Iñigo Etxaberen laguntzaz. Abesti guztiak taldearenak dira, No te debo nada abestia izan ezik, Los Crudos talde Estatu Batuarrarena da eta.

## Abestien Zerrenda

Metralleta
* Sistemak
* Mass Media
* ¿Cuanto vale tu voto?
* Maita nazazu
* Maldito jodido bastardo (Urdaci)
* Tabernari lapurra
Diskoiraa
* Alternatiba?
* ¿Merece la pena?
* Noche de Conciertos
* Utzi pakean bizikletak
* No te debo nada (Los Crudos)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12267675
# Splott

Splott, galesez: Y Sblot, Galesko Cardiff hiriburuko barruti eta komunitate bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7578756
* Multimedia: Splott / Q7578756
# Splügen

Splügen Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Rheinwald $^{(en)}$ barrutian. 2014an 378 biztanle zituen 60,49 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64195
* Multimedia: Splügen / Q64195
Nufenen Safien $^{(en)}$ Mesocco Sufers Madesimo Medels im Rheinwald $^{(en)}$
# Sorso

Sorso Italiako udalerri bat da. Sassariko probintzian kokatuta dago, Sardinia eskualdean. 14.397 biztanle ditu, 67,01 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Sorsok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castelsardo Sassari Tergu Sennori

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391396
* Multimedia: Sorso / Q391396
# Sorta

Matematikan, sorta bat espazio topologiko bateko multzo irekiei atxikita dauden eta haiekiko lokalki definituta dauden datuak (multzoak, talde abeliarrak, eraztunak) sistematikoki arakatzeko tresna da. Adibidez, multzo ireki bakoitzerako datuak multzo ireki horretan definitutako funtzio jarraituen eraztuna izan daitezke. Datu horiek ondo portatzen dira multzo ireki txikiagoetan soilik erabil daitezkeelako, eta, gainera, multzo ireki bati esleitutako datuak multzo ireki txikiagoen bildumei esleitutako datu-bilduma bateragarri guztien baliokideak dira, jatorrizko multzo irekia estaltzen baitute (intuizioz, datu bakoitza bere zatien batura da).
Sortak aztertzen dituen matematikaren eremuari sorten teoria deitzen zaio.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Weisstein, Eric W.. «Sheaf» mathworld.wolfram.com (Noiz kontsultatua: 2022-12-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q595298
# Sort

Sort Kataluniako udalerria da, Pallars Sobirà eskualdeko hiriburua dena eta Lleidako probintzian ere kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.382 biztanle zituen. 105,1 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 946 | 953 | 1.110 | 976 | 875 | 941 | 1.288 | 1.854 | 1.548 | 1.571 | 1.851 | 2.382 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q12690
* Multimedia: Sort / Q12690
# Soldadu

    Artikulu hau armada erregular bateko kideari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Soldadu (argipena)».
Soldadua, bere zentzurik orokorrenean, bere borondatez edo soldadutza betez, herrialde burujabe bateko indar armatuetan izena eman duen gizabanako bat da, herrialde hori eta bere interesak defendatzeko entrenamendua eta taldea jasoz. Indar armatu horietako kide den heinean, armadan antolatutako militar bihurtzen da. Armadaren barnean, soldadu taldeak, orokorrean, izen ezberdineko gorputz edo armetan banatzen dira, hala nola, infanteria, itsas infanteria, artilleria, zalditeria, etab.
Soldadu hitza, gradu militar bati ere erreferentzia egiten dio, orokorrean, maila baxuena eskalafoian ("soldadu soil" bezala ere ezagutzen dena).
Soldadu, berez, armada erregulatu baten kidea da. Bere bizimodua gerra egitea duen gizabanakoari gerrari edo gerlari diogu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Soldadu. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Ikus, gainera

* Militar
* Gudari
* Datuak: Q4991371
* Multimedia: Soldiers / Q4991371
# Soldano

Soldano Italiako udalerri bat da. Imperiako probintzian kokatuta dago, Liguria eskualdean. 982 biztanle ditu, 3,47 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Soldanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Perinaldo San Biagio della Cima Vallebona

## Kanpo estekak

* Datuak: Q269816
* Multimedia: Soldano / Q269816
# Soldata masa

Soldata masa enpresa batean langileei ordaindutako soldata guztien batura da. Soldata masaren totala langile kopurua edo horien soldatak gehitu edo murrizteagatik alda daiteke.

## Ikus, gainera

* Soldata

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18638951
# Soldadura

Soldadura edo Soldaketa bi materialen arteko bategitea burutzen den fabrikazio prozesu bat da (orokorrean metalak edo termoplastikoak), normalki fusio edo koaleszentzia baten bidez lortzen da, prozesu honetan bi piezak urtuaz soldatzen dira eta betegarri urtu bat gehituz (metal edo plastikoa), azken honek soldatu behar diren piezek baino fusio-puntu txikiagoa izan behar du, urtutako materialaren bustialdia lor dadin ("soldadura bustidura"), hau hoztean lotura sendo bat bilakatzen da. Batzuetan presioa beroarekin batera erabili ohi da, edo bestela bere buruz, soldadura egin dadin. Hau soldadura biguinarekin (ingelesez, soldering) eta soldadura gogorrarekin (ingeleraz, brazing) kontrakotasunean dago, kasu hauetan bi lan piezen arteko lotura lortzeko fusio puntu baxuko materialaren urtzea behar da, betiere lan piezak urtu gabe.

## Erreferentziak

* ↑ Hiztegi Batua Euskal Prosan
* ↑ Elhuyar Hiztegia

## Ikus, gainera

* Oxiebaketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131172
* Multimedia: Welding / Q131172
# Soldadu soil

Soldadu soila indar armatuetako kidea da, dagoeneko sartu dena, baina aginte-katean errekluta egin ondoren mailarik baxuenean dagoena.
Izan ere, ez du inor bere agindupean. Espainiako Armadan, "soldadu" besterik ez diote esaten, nahiz eta soldadu soil izendapena hobeto ulertzen den.
Armaden oinarrizko elementua da eta, hein handi batean, soldaduak ondo prestatzea indar armatuen eraginkortasunaren elementu nagusia da.
Itsas-armadan, itsas infanterian izan ezik, soldaduen ordez marinelak daude. Bere nagusirik hurbilena kaporala da. Biak, kaporala eta soldadua, troparen parte dira.
STANAG 2116 NATOren gradu militarren eskalan OR-1 izena hartzen du..

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) www.royalnavy.mod.uk. (1996-3-13). NATO standardization agreement. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158668
* Multimedia: Privates / Q158668
# Soldadu (argipena)

Soldadu hitzak adiera zenbait ditu:
* soldadu edo militarra, armada erregular bateko kidea;
* soldadu, hierarkia militarrean maila beherenean dagoen militarra.
# St. Regis Park (Kentucky)

St. Regis Park Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.454 biztanle zituen, 0,91 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2112695
# St. Rosa (Minnesota)

St. Rosa Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 68 biztanle zituen, 0,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stearns konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2035946
# St. Stephen (Hego Carolina)

St. Stephen Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkeley konderrian dago, Hego Carolina estatuan. 1.571 biztanle ditu, 6,270283 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Berkeley konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2920522
* Multimedia: St. Stephen, South Carolina / Q2920522
# St. Silvester

St. Silvester Suitzako udalerria da. Friburgo kantonamenduan dago, Friburgo kantonamendua barrutian. 2014an 958 biztanle zituen 7,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68042
* Multimedia: St. Silvester / Q68042
# St. Stephan

St. Stephan Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Obersimmental-Saanen barruti administratiboa barrutian. 2014an 1,339 biztanle zituen 60,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66798
* Multimedia: St. Stephan BE / Q66798
# St. Stephens (Ipar Carolina)

St. Stephens Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Catawba konderrian dago, Ipar Carolina estatuan. 8.852 biztanle ditu, 25,468452 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Catawba konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2024197
# St. Robert (Missouri)

St. Robert Missourieko hiri bat da. Pulaski konderrian kokatua dago. 2010ean 4.340 biztanle zituen, 20,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pulaski konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q968335
# St. Simons (Georgia)

St. Simons Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Glynn konderrian kokatuta dago, Georgia (AEB) estatuan. 14.982 biztanle ditu, 44,265104 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Glynn konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1523372
* Multimedia: St. Simons, Georgia / Q1523372
# St. Stephen (Minnesota)

St. Stephen Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 851 biztanle zituen, 9,53 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stearns konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1839651
# Sigmoidoskopia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Sigmoidoskopia prozedura mediko inbaditzailea da. Ondestearen eta kolon sigmoidearen barrualdea aztertzea ahalbidetzen du, hau da, ondestetik hurbilen dagoen heste lodiaren zatia. Prozedura hori proba diagnostiko gisa erabili ohi da, eta, ikusizko azterketaz gain, biopsiak erauzteko aukera ematen du, terapeutika endoskopikoa egitea ere ahalbidetzen duen arren. Prozedura hori egiteko sigmoidoskopio bat erabiltzen da (endoskopio motz bat), eta horren muturra (hodi mehe bat) pazientearen uzkitik sartzen dute.
Kasu batzuetan, sigmoidoskopia kolonoskopiaren alternatiba bat da, adibidez kolon eta ondesteko minbizia izateko arriskua duten biztanleen baheketan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Onkologia Hiztegia] [2015]
* ↑ (Gaztelaniaz) Giménez, Salvador. «Lo que hay que saber sobre la sigmoidoscopia flexible» Medicina 21.
* ↑ (Gaztelaniaz) Díaz Tasende, José; Marín Gabriel, José Carlos. (2011). «Utilidad de la sigmoidoscopia en el cribado del cáncer colorrectal en población con riesgo medio» Gastroenterología y Hepatología Continuada (Elsevier) 10 (4): 187-190..
* ↑ (Gaztelaniaz) Fernández Lantigua, Isabel. (2010-4-28). «El éxito de la alternativa a la colonoscopia» El Mundo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q941169
* Multimedia: Sigmoidoscopy / Q941169
# Sigmund Jähn

Sigmund Werner Paul Jähn (Morgenröthe-Rautenkranz, 1937ko otsailaren 13a - Strausberg, 2019ko irailaren 21a) Ekialdeko Alemaniako aireko indarreko kidea eta lehen alemaniar austronauta izan zen. Soyuz 31 eta Soyuz 39 misioetan parte izan zuen. Geroago Europako Espazio Agentzian lan egin zuen.
* Datuak: Q57229
* Multimedia: Sigmund Jähn / Q57229
# Serpent (kriptografia)

Serpent blokeen bidezko zifratze simetrikoko algoritmo bat da. Finalista izatera iritsi zen NIST-en "Advanced Encryption Standard" lehiaketan, Rijndael-en atzetik. Serpent Ross Anderson, Eli Biham eta Lars Knudsenek sortua izan zen.
AESen beste partehartzaileen antzera, Serpentek 128 biteko blokeak erabiltze ditu eta 128, 192 eta 256 biteko luzerako gakoak jasan ditzake. Zifratzea 32 biteko 4 blokeen gainean egiten diren 32 aldaketa-permutazio iterazioen bidez egiten da. Gainera DES algoritmoak bezala, Serpent algoritmoak hasieran eta bukaeran kriptografi esanahirik gabeko permutazioak geitzen dizkio, honela enkriptatu aurreko zifratzea optimizatzen du eta eraginkortasun konputazionala hobetu. Iterazio bakoitzak S-Box beraren 32 kopia erabiltzen ditu bitak launaka hartuz. Serpent eragiketak paraleloki egiteko sortua izan zen, bit bateko 32 desplazamenduak erabiliz.
Serpentek AESko beste partehartzaile batzuk baino ikuskera arduratsuagoa bereganatu zuen, segurtasun marjina handiagoa aukeratuz. Bere diseinatzaileek baieztatu zuten 16 iterazio nahikoak izango liratekeela erasoak sahiesteko baina nahiago izan zuten 32 jartzea, algoritmoaren sendotasuna ziurtatzeko etorkizuneko kriptoanalisietatik babestua geratu ahal izateko.

## Segurtasuna

Eraginkorra suertatzen bada, XSL eraso batek Serpent ahuldu dezake (baina ez AES makalduko lukeen bezala). Hala ere, kriptoanalista askok uste dute, XLS eraso baten inplementazioa Indar gorria baino neketsuagoa izango litzatekeela.

## Kanpo estekak

* Serpenten Web Orria
* Datuak: Q1501904
# Serpentina (minerala)

Serpentinak, pseudomorfismo kasuan izan ezik, kristal eran ez agertzeagatik bereizten diren mineral talde bat dira. Magnesio silikato batzuen eraldaketa produktuak dira, bereziki olibinoa, piroxenoak eta anfibolak.
Konposaketa: Magnesio eta Burdina silikatoa. Bere formula kimikoa:
* hedatua: $Mg_{6}[Si_{4}O_{10}(OH)_{2}](OH)_{6}\,$
* sinplifikatua: (MgFe)3Si2O5(OH)4
Sistema monoklinikoan kristalizatzen diren hiru mota polimorfo daude: lizardita, antigorita eta krisotiloa. Azken biek, gainera, polimorfo ortoerronbikoak dituzte.
Antigorita eta lizardita orokorrean trinkoak eta bikor finekoak dira, krisotiloa asbesto formako itxurakoa eta zuntztsua den bitartean.
Bost serpentina mota daude:
* Antigorita, berde ilun kolorekoa eta zeharrargitsua
* Krisotiloa edo asbestoa. Zuntz fin eta paraleloz osatua, erraz banatzen direnak (isolatzaile termikoa)
* Serpentina arrunta: kolore ilunekoa, batzuetan koloreanitza
* Serpentina noblea: kolorea berde eta hori bitartekoa da
* Serpentina masiboa berde antrikoa: berdexka jaspeatua, apainketarako erabilia.

## Mineralogia

* Oinarrizko mota: Sedimentarioa
* Taldea: Magnesio silikatoak
* Azpiklasea: Filosilikatoak
* Kristal sistema/Egitura: Monoklinikoa, laminatxo eran
* Konposaketa kimikoa: Silizioa, oxigenoa, berilio zati bat eta aluminioa ditu.
* Eraketa: Meatokietan.
* Gogortasuna mohs eskalan: 2
* Testura: Hauskorra ildotzeekin
* Dentsitatea: 2.6
* Kolorea: Berde esmeralda metalikoa, gorria, morea, marroia, beltza eta zuria
* Dizdira: tintaroia
* Propietateak: Burdin altzairutua lortzeko 1535 °Cko tenperaturan.
* Erabilerak: Eskultura eta objektuak zizelkatzea
* Legenda edo historia: Duela 5.000 urte inguru egiptoarrek hematitea erabiltzen zuten baina ez zekiten burdina banatzen eta euren tresnak kobrezkoak ziren.
* Ohar bereziak: Meatokietan daude

## Kanpo estekak

* Datuak: Q335249
* Multimedia: Serpentine / Q335249
# Serpa

Serpa Portugalgo Bejako barrutian dagoen udalerria da. 2011ean 15.623 biztanle zituen.

## Historia

Erromatarrak iritsi aurretik populatua izan bazen ere hauek izan ziren lehenengo asentamendua eraiki zutenak, Beja hiriburuaren ondoan. VIII mendean mairuek eskuratu zuten eta lau mendez izan zen hauen eskutan harik eta portigaldarrek eskuratu zuten arte.
Espainiarekiko mugan egonik gotorleku garrantzitsua izan da historian zehar eta harresi sendoak eraiki izan ditu beti. Honetaz gain gari soro zabalek inguratzen dute Serpa.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

* Brinches
* Pias
* Salvador (Serpa)
* Santa Maria (Serpa)
* Vale de Vargo
* Vila Nova de São Bento (antzina, Aldeia Nova de São Bento deitua)
* Vila Verde de Ficalho

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 7.512 | 9.662 | 17.357 | 29.445 | 32.476 | 20.784 | 17.915 | 16.723 | 15.623 |

## Energia

2007an munduko eguzki-plaka multzo handienetakoa eraiki zen Serpan.

## Iruditegia

* Herriaren ikuspegia.
* Akueduktua.
* Serpako gaztelua.
* Udaletxea.
* Harresietako sarrera.
* Eguzki plakak.

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Serpako udalaren webgunea.
* Datuak: Q550963
* Multimedia: Serpa / Q550963
# Serpens (konstelazioa)

Serpens edo Sugea —latinez: Serpens— zeruko ipar hemisferioko konstelazio bat da. Antzinako grezieraz Ὄφις esan nahi du. Gaur egungo 48 konstelazioen artean bitan banatua dagoen bakarra da: Serpens Caput ("Suge Burua") mendebaldean eta Serpens Cauda ("Suge Isatsa") ekialdean.
II. mendean Klaudio Ptolomeok sailkatutako 48 konstelazioetako bat da.

## Izar nagusiak

| HR zenbakia | Bayerren izendapena | Izena | Itxurazko magnitudea |
| HR5854 | α | Unukalhai | 2,65 |
| HR6869 | η | | 3,26 |
| HR5881 | μ | | 3,53 |
| HR6561 | ξ | | 3,54 |
| HR5867 | β | | 3,67 |
| HR5892 | ε | | 3,71 |
| HR5789 | δ | | 3,8 |
| HR5933 | γ | | 3,85 |
| HR5879 | κ | Gudja | 4,09 |
| HR6581 | ο | | 4,26 |
| HR6446 | ν | | 4,33 |
| HR5868 | λ | | 4,43 |
| HR5842 | ι | | 4,52 |
| HR6710 | ζ | | 4,62 |
| HR7141 | | Alya | 4,62 |
| HR5899 | ρ | | 4,76 |
| HR6093 | σ | | 4,82 |
| HR5972 | π | | 4,83 |
| HR7142 | | | 4,98 |
| HR5694 | | | 5,06 |

## Oharrak

* ↑ Euskaltzaindiaren 173. arauak honako hau gomendatzen du: "Euskaraz, konstelazioen izenak adierazteko, komeni da nazioarteko formak —latinezko grafia— erabiltzea, hainbat komeniago testuak zenbat eta teknikoago edo jasoago izan. Nolanahi ere, latinezko izenen itzulpenak edo egokitzapenak ere —azalpen-izenak— erabil daitezke, bigarren mailan, testu didaktikoetan edo azalpen gisa".

## Erreferentziak

* ↑ «Konstelazioak (88 konstelazio ofizialak)» 173. Astroen izenak. Euskaltzaindia, 21 or..
* ↑ (Ingelesez) Reynolds, Michael D. (2005). Binocular Stargazing. Stackpole Books, 104 or. ISBN 9780811731362..
* ↑ (Ingelesez) Kanas, Nick. (2012). Star Maps: History, Artistry, and Cartography. Springer New York, 111 or. ISBN 9781461409175..
* ↑ (Ingelesez) «Serpens (The Snake) Constellation» The Sky Live.
* Datuak: Q8910
* Multimedia: Serpens (constellation) / Q8910