# Cádiz

Cádiz Espainiako hego-mendebaldeko hiri bat da, izen bereko probintziako hiriburua. 2013an 123.948 biztanle zituen.
Bere ekonomia, batez ere, merkataritzaren sektorean oinarritzen da, ontziolen presentziagatik eta portuko zein Zona Frankoko jarduerengatik. Cadizko ekonomiaren beste oinarrizko sektorea turismoa da, bertako hondartzengatik, herriko jaiengatik eta ondare historiko garrantzitsuagatik. Cadiz da, era berean, langabezia-maila handiena duen Espainiako probintzia, % 30 inguruko langabezia-mailarekin; 13k Badajoz eta Andaluziako beste probintzia batzuk dituzte atzetik, Kordoba, Jaén eta Granada barne.
Gaur egun, Cádiz bere historia luze eta eragingarriagatik da batez ere ezaguna, Gerra Punikoetan, Iberiaren erromanizazioan, Amerikaren aurkikuntzan eta konkistan edo Espainian bere lehen konstituzioarekin erregimen liberala ezartzean izan zuen garrantziagatik,

## Geografia

Cádiz Espainiako hegoaldean dago. Iberiar penintsulako herririk hegoaldekoenetariko bat da, Algecirasek bakarrik dago hegoalderago. Cádiz hiria Cádiz probintziako hiriburua da, eta probintzia hori Andaluziako zortzi probintzietako bat da. Herri handiak ditu auzoan, adibidez Puerto Real eta San Fernando. Metropolitar barrutia kontuan hartuta, Andaluziako hirugarren gune jendetsuena da, Sevillaren eta Málagaren ondoren.
Geografikoki edo estrategikoki hiri honek beti izan du garrantzia Iberiar penintsulan. Izan ere, Mediterraneo itsasoaren sarrera eta irteera kontrolatzen du; horregatik, antzina, oso hiri ospetsua izan zen. Cádiz Espainiako hiririk zaharrena ere bada, eta bertan kultura askotako herriak bizi izan dira: erromatarrak, arabiarrak...
Cádiz zerutik ikusita, agerian du penintsula dela. Dena dago urez inguratuta, zati txiki bat izan ezik, eta hori da Cádizko lehorreko sarrera naturala: autoz edo trenez sar eta irten daiteke. Horrez gain, lehorreko beste sarrera bat ere badute, artifiziala, zubi bat erabilita.

### Barrutiak

Hamar barruti daude hirian:

## Historia

* 1812ko martxoaren 19an Espainiako lehen Konstituzioa egin zuten hirian, "La Pepa" izenez ere ezaguna.

## Klima

Bertako klima beroa da, eguzki-ordu kopuru handia dauka, horregatik, iparraldeko jende asko joaten da bertara uda pasatzera. Hango eguraldia bestelakotu egiten da, ordea, Levanteko haize boladak daudenean.
Datu klimatikoak (Cádiz) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 14.6 | 16.7 | 17.2 | 19.7 | 20.1 | 23.8 | 26.5 | 27.4 | 27.7 | 25.8 | 16.6 | 16.3 | 21.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.8 | 11.0 | 12.9 | 13.7 | 15.5 | 19.4 | 21.7 | 21.5 | 21.8 | 19.7 | 12.3 | 10.1 | 15.7 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 83.0 | 73.0 | 60.0 | 61.0 | 31.0 | 9.0 | 2.0 | 4.0 | 14.0 | 67.0 | 77.0 | 118.0 | 603.0 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Argazkiak

* Hiriko alde zaharra Campo Surretik ikusia.
* Erromatar antzokia.
* Udaletxea
* San Antonio eliza
* Gurutze Santuaren Katedrala
* Gran Falla Antzokia 2023ko inauterietan

## Demografia

Cádizko biztanleria :
| 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 67.987 | 69.191 | 67.306 | 76.137 | 74.367 | 85.854 | 98.754 | 114.951 | 134.342 | 156.711 | 154.347 | 133.363 | 124.892 |

## Elkarteak

* Cadiz C.F., futbol taldea.

## Cadiztar ospetsuak

* Manuel de Falla (1876-1946), musikagilea.
* José Celestino Mutis y Bosio (1732-1808), doktorea eta botanikoa.
* Lola Rodríguez Aragón (1910-1984), soprano.
* Philip Libón (1785-1838), musikagilea.
* José Luis Rey Vila Sim (1900-1983), marrazkilaria.

## Hiri homonimoak

* Cádiz, Filipinak
* Cadiz, Ameriketako Estatu Batuak, Ohio estatua.

## Ikus, gainera

* Cádizko udalerrien zerrenda

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 32. arauaː Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. .
* ↑ https://web.archive.org/web/20121116080844/http://www.cadiz.es/Category/Estad__237_stica/Datos_estadisticos/540 Cádizko udalaren webgunea
* ↑ http://www.aemet.es/es/elclima/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=5960&k=and Agencia Estatal de Meteorología de España

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgune ofiziala
* Datuak: Q15682
* Multimedia: Cádiz / Q15682