# Etxe orratz

Etxe orratza, zeru-harraskaria edo zeruorratza solairu edo garaiera askoko eraikina da. Eraikinon arrazoiak asko dira: lurzoruaren kostu handia, hiriaren ikur bat eraikitzeko nahia...
Etxe orratza definitzeko era asko daude: erabilienaren arabera, 150 metro baino gehiagoko eraikina da. 300 metrotik gorakoek supergaraiak izena dute.

## Ezaugarriak

Hainbat arrazoirengatik eraikitzen dira. Lurzorua garestia denean, eraikin baxuak altxatzea ez zaie eraikuntza enpresei errentagarria izaten: horregatik, eraikin bertikalak hobesten dira. Prezio horiek hirien erdiguneetan garestienak izaten direnez, etxe orratzak normalean bertan egoten dira. Horrez gain, etxe orratzek boterea islatzen dute, eta toki askotan ikur modura ere altxatzen dira.
Horrez gain, auzo edo gune berrien plangintza egiten denean ere, lekuotan eraikin garaiak eraikitzen. Esaterako, Bilboko Abandoibarra auzo berriaren plangintzan, 165 metroko Iberdrola Dorrea auzo berriaren eraikinik garaiena eta ikurra izango da.
Etxe orratzak gaur egun kontinente guztietan daude eta hainbat ereduren arabera eraikitzen dira. Ameriketako Estatu Batuetan esaterako, etxe orratzak hirien erdigunean egoten dira. Gehienetan bulegoak biltzen dituzten dorreak dira, eta noizbehinka etxebizitza dorreren bat egoten da. Hiriaren erdigunea inguratuz, garaiera baxuko etxe eta bestelako eraikinak ageri dira.
Asiako herri gehienetan, ordea, eta askotan leku falta dela eta, etxe orratzak hiri guztian zehar eraikitzen dira. Normalean, bulegoak biltzen dituzten dorreak erdigunean egoten dira, eta hiriaren gainontzekoan, etxebizitza dorreak. Hong Kongen, adibidez, eraikinen % 90 hogei solairutik gorako dorreak dira. Azken urteetan, gero eta etxebizitza dorre garaiagoak eraikitzen ari dira , 80 solairuko Sorrento dorre taldea, kasu.

## Historia

Etxe orratza Chicagon sortu zen XIX. mende bukaeran. 1871n, hiri hartan izan zen suteak hiri gehiena deusezturik utzi zuen. Udalak hiria berreraikuntzeko plangintza prestatu zuen, hainbat arkitekto eta ingeniariren lana batuz, Chicagoko eskola izenaz ezagutzen den mugimendu historiografikoan: hiriaren itxura berrian pentsatzerakoan, eraikin berriak hiriaren lehenagoko egituran zelan kokatu eta egitura seguruagoak eraikitzea erabaki zuten.
Mugimendu hartako kideen artean, William Le Baronek, tipologia berria proposatu zuen: etxe orratza. Horrek dentsitatea bertikalki pilatzeko aukera ematen zuen, eta igogailuaren asmakizunarekin batera, teknikoki errazagoa da horrelakoak eraikitzea. Horretarako, altzairuzko egitura metalikoak dauzkaten eraikin handiak altxatu zituzten. Munduko lehen etxe orratza 15 solairuko Reliance Building izan zen, Chicagon.
Laster etxe orratzak eraikitzeko moda New Yorkera ere zabaldu zen, XX. mende hasiera eta 1929ko krisialdi ekonomikoaren artean, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago eta New York lehia bizian aritu ziren, munduko etxe orratzik garaiena eraikitzeko. Herrialdeak bizi zuen egoera ekonomiko onaren islada, hainbat dorre eta eraikin berri altxatu ziren. 1933ean Empire State Buildinga inauguratu zenean, mende hasieran hasitako garaiari amaiera eman zitzaion.
Ondorengo gerrateetan etxe orratzen eraikuntzak etenaldia bizi izan zuen. 1960ko hamarkadan zehar, ordea, "etxe orratzen sukarra" berpiztu egin zen eta New Yorken World Trade Centerreko dorre bikiak eraiki ziren (410 m, garai hartan munduko dorrerik garaienak). Dena den, handik gutxira Chicagon eraikitako Sears Dorreak munduko eraikinik garaienaren titulua kendu zien.

## Etxe orratzak Asian

Gaur egun ehundaka etxe orratz dago mundu osoan. Urteetan zehar Estatu Batuetan eraikitzen baziren ere, laster Europa eta Hego Amerikan ere eraikitzen hasi dira. Hong Kongen garapena 1960ko hamarkadan hasi zen, oraindik Erresuma Batuko kolonia zela. Horrez gain, Singapur, Hego Korea eta Japonian dorre itzelak altxatu ziren. Etxe orratzak Asiako hiri bizimoduaren parte bilakatu dira, ohikoak dira etorbide zabalak eta 50 solairutik gorako dorreak.

### Txina

1990eko hamarkadatik aurrera Txinak gogor ekin dio etxe orratzak eraikitzeari. Herrialdeak bizi duen egoera ekonomiko onak (urtero BPGa % 10 baino gehiago hazten da), eta nekazaritza guneetatik hirietara doan immigrazio handiak eraginda, dorreak eraikitzeko eskaria oso handia da. Hong Kongez gain, beste hiri askotan ere eraikitzen ari dira, Shanghai, Beijing, Taipei, Chongqing eta abar. Shanghain grin hori nabari-nabaria da: duela hamar urte ortuak baino ez zeuzkan Pudong barrutian, egun 500 etxe orratz baino gehiago daude, batzuk —adibidez,, Jin Mao Dorrea— 400 metrotik gorakoak dira.
Horrez gain, 300 eta 400 metro inguruko dorreak eraikitzeko proiektuak Txinako hiri askotan ageri dira, Guangzhou, Harbin, Shenzhen eta abar. Etorkizunean, etxe orratzaren paradisua izango da Txina

## Etxe orratzak munduan

Txinaz gain, beste herrialde askotan etxe orratzak eraikitzen ari dira. Horren adierazgarri nagusia Dubai da: duela hogei urte hirixka zena, egun milioi eta erdi biztanle baino gehiago dituen hiria da, eta etxe orratzak eraikitzeko dozenaka proiektu daude. Eraikuntzako sektorearen adituen arabera, munduko garabien % 15 bertan dago: dorre haietako batzuk, gainera, munduko eraikinik garaienak izango dira, Burj Dubai dorrea, esaterako, 700 metro baino gehiago izango dituela aurreikusten da.
Panama Hirian bestalde, etxebizitza dorre asko altxatzen ari dira. Ameriketako Estatu Batuetako bizilagun askok euren bizitokia ezartzen du hirian, behin jubilatu eta gero. Higiezinen merkatuak eskaintzen dituen prezio merkeak direla eta, hainbat proiektu aurkeztu dira, 200 eta 400 metro bitarteko dozenaka dorre berri.

## Munduko etxe orratzik garaienak

| Postua | Eraikinaren izena | Udalerria | Herrialdea | Garaiera (m) | Solairuak | Urtea |
| 1. | Burj Khalifa | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 828 metro | 162 | 2010 |
| 2. | Shanghai Center | Shanghai | Txina | 632 metro | 128 | 2015 |
| 3. | Abraj Al Bait | Meka | Saudi Arabia | 601 metro | 120 | 2012 |
| 4. | Pingan International Finance Centre | Shenzhen | Txina | 599 metro | 115 | 2016 |
| 5. | Goldin Finance 117 | Tianjin | Txina | 597 metro | 117 | 2016 |
| 6. | One World Trade Center | New York | AEB | 541 metro | 104 | 2014 |
| 7. | CTF Finance Centre | Guangzhou | Txina | 530 metro | 111 | 2016 |
| 8. | Taipei 101 | Taipei | Taiwan | 509 metro | 101 | 2004 |
| 9. | Shanghai World Financial Center | Shanghai | Txina | 492 metro | 101 | 2008 |
| 10. | International Commerce Center | Hong Kong | Txina | 484 metro | 118 | 2010 |
| 11. | Petronas Dorrea 1 | Kuala Lumpur | Malaysia | 452 metro | 88 | 1998 |
| 11. | Petronas Dorrea 2 | Kuala Lumpur | Malaysia | 452 metro | 88 | 1998 |
| 13. | Nanjing Greenland Financial Center | Nanjing | Txina | 450 metro | 89 | 2010 |
| 14. | Willis Dorrea | Chicago | AEB | 442 metro | 108 | 1974 |
| 15. | KK 100 | Shenzhen | Txina | 442 metro | 97 | 2011 |
| 16. | West Tower | Guangzhou | Txina | 438 metro | 103 | 2010 |
| 17. | Wuhan Center | Wuhan | Txina | 438 metro | 88 | 2016 |
| 18. | 432 Park Avenue | Chicago | AEB | 426 metro | 85 | 2015 |
| 19. | Trump International Hotel & Tower | Chicago | AEB | 423 metro | 96 | 2010 |
| 20. | Jin Mao Dorrea | Shanghai | Txina | 421 metro | 88 | 1998 |
| 21. | Two International Finance Centre | Hong Kong | Txina | 415 metro | 88 | 2003 |
| 22. | Al Hamra dorrea | Kuwait | Kuwait | 413 metro | 77 | 2011 |
| 22. | Princess Tower | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 413 metro | 101 | 2012 |
| 24. | 23 Marina | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 395 metro | 89 | 2012 |
| 25. | CITIC Plaza | Guangzhou | Txina | 391 metro | 80 | 1997 |
| 26. | Capital Market Authority | Riad | Saudi Arabia | 385 metro | 76 | 2016 |
| 27. | Shun Hing Square | Shenzhen | Txina | 384 metro | 69 | 1996 |
| 28. | Eton Place Dalian Tower | Dalian | Txina | 383 metro | 80 | 2014 |
| 29. | Central Market | Abu Dhabi | Arabiar Emirerri Batuak | 381 metro | 88 | 2014 |
| 29. | Empire State Building | New York | AEB | 381 metro | 102 | 1931 |
| 31. | Elite Residence | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 380 metro | 91 | 2011 |
| 32. | Central Plaza | Hong Kong | Txina | 374 metro | 78 | 1992 |
| 33. | Federatsia - Vostok dorrea | Mosku | Errusia | 373 metro | 95 | 2016 |
Iturria: Skyscraperpage.com

### Eraikitzen ari diren 400 metrotik gorako etxe orratzak

| Eraikinaren izena | Udalerria | Herrialdea | Garaiera (m) | Solairuak | Egoera | Amaiera urtea |
| Kingdom Tower | Jeddah | Saudi Arabia | 1000 metro | 167 | Eraikitzen | 2020 |
| Suzhou Zhongnan Center | Suzhou | Txina | 729 metro | 137 | Eraikitzen | 2021 |
| Wuhan Greenland Center | Wuhan | Txina | 636 metro | 118 | Eraikitzen | 2018 |
| Pearl of the North | Shenyang | Txina | 565 metro | 111 | Eraikitzen | 2018 |
| Lotte World Tower | Seul | Hego Korea | 555 metro | 123 | Eraikitzen | 2016 |
| Chow Tai Fook Binhai Center | Tianjin | Txina | 530 metro | 97 | Eraikitzen | 2017 |
| Zhongguo Zun | Beijing | Txina | 520 metro | 118 | Eraikitzen | 2018 |
| Lotte Town Tower | Busan | Hego Korea | 510 metro | 107 | Eraikitzen | 2020 |
| International Commerce Center | Chongqing | Txina | 468 metro | 99 | Eraikitzen | 2019 |
| Tianjin R&F Guangdong Tower | Tianjin | Txina | 468 metro | 91 | Eraikitzen | 2019 |
| Lakhta Center | San Petersburgo | Errusia | 463 metro | 86 | Eraikitzen | 2018 |
| Riverview Plaza | Wuhan | Txina | 460 metro | 82 | Eraikitzen | 2016 |
| The Wharf IFC | Changsha | Txina | 452 metro | 88 | Eraikitzen | 2018 |
| Suzhou Supertower | Suzhou | Txina | 450 metro | 92 | Eraikitzen | 2017 |
| World One | Mumbai | India | 442 metro | 117 | Eraikitzen | 2017 |
| China Resources Centre Block A | Nanning | Txina | 442 metro | 90 | Eraikitzen | 2018 |
| 106 Tower | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 433 metro | 107 | Eraikitzen | 2018 |
| Marina 101 | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 426 metro | 101 | Eraikitzen | 2015 |
| Huaguoyuan Project | Guiyang | Txina | 406 metro | 65 | Eraikitzen | 2017 |
| Nanjing Olympic Suning Tower | Nanjing | Txina | 400 metro | 89 | Eraikitzen | 2017 |

### Proiektuan dauden 400 metrotik gorako etxe orratzak

| Eraikinaren izena | Udalerria | Herrialdea | Garaiera (m) | Solairuak | Egoera | Amaiera urtea |
| Mubarak Dorrea | Kuwait Hiria | Kuwait | 1001 metro | | Proiektua | |
| Sky City | Changsha | Txina | 838 metro | 220 | Proiektua | |
| Caiwuwei Financial Center | Shenzhen | Txina | 666 metro | | Proiektua | |
| Wangjiadun Proiektua | Shenzhen | Txina | 646 metro | 115 | Proiektua | |
| Koreako Trenbide Konpainiaren Dorrea | Seul | Hego Korea | 615 metro | 150 | Proiektua | |
| Incheongo Dorreak | Incheon | Hego Korea | 610 metro | 150 | Proiektua | |
| Oryx Dorrea | Doha | Qatar | 600 metro | | Proiektua | |
| Barwa Dorrea | Doha | Qatar | 570 metro | 108 | Proiektua | |
| Dragon Tower | Jiangyin | Txina | 538 metro | 118 | Proiektua | |
| The Pentominium | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 516 metro | 120 | Eraikuntza geldirik | 2014 |
| Yangtze Star | Nanjing | Txina | 510 metro | | Proiektua | |
| Al Quds Endowment Tower | Doha | Qatar | 495 metro | 100 | Eraikuntza geldirik | 2014 |
| Xiaobailou Union Plaza | Tianjin | Arabiar Emirerri Batuak | 488 metro | 108 | Proiektua | |
| Sun Valley Tianhe | Chongqing | Txina | 450 metro | 95 | Proiektua | |
| Dubai Dorreak | Doha | Qatar | 437 metro | 88 | Eraikuntza geidirik | |
| Diamond Tower | Jeddah | Saudi Arabia | 432 metro | 93 | Eraikuntza geidorik | 2017 |
| Chongqing International Financial Center | Chongqing | Txina | 431 metro | 102 | Eraikuntza geidirik | |
| Shenyang International Finance Center | Shenyang | Txina | 420 metro | 89 | Proiektua | |
| Lingnan Tiandi | Foshan | Txina | 415 metro | | Proiektua | |
| Shenzhen International Trade Center | Shenzhen | Txina | 400 metro | 88 | Proiektua | |
| Xujiahui Tower | Shanghai | Txina | 400 metro | | Proiektua | |
| Suzhou West Lake Dorreak | Suzhou | Txina | 400 metro | | Proiektua | |

### Proiektuan dauden beste etxe orratz batzuk

| Eraikinaren izena | Udalerria | Herrialdea | Garaiera (m) | Solairuak | Egoera | Amaiera urtea |
| Eraikinaren izena | Udalerria | Herrialdea | Garaiera (m) | Solairuak | Egoera | Amaiera urtea |
| Al Burj | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 1050 metro | 228 | Proiektua | |
| Mubarak Dorrea | Kuwait Hiria | Kuwait | 1001 metro | | Proiektua | |
| Koreako Trenbide Konpainiaren Dorrea | Seul | Hego Korea | 615 metro | 150 | Proiektua | |
| Errusia Dorrea | Mosku | Errusia | 612 metro | 118 | Proiektua | |
| Chicago Spire | Chicago | Estatu Batuak | 610 metro | 150 | Proiektua | |
| Incheongo Dorreak | Incheon | Hego Korea | 610 metro | 150 | Proiektua | |
| Oryx Dorrea | Doha | Qatar | 600 metro | | Proiektua | |
| Shenzhen International Trade Center | Shenzhen | Txina | 600 metro | | Proiektua | |
| Barwa Dorrea | Doha | Qatar | 570 metro | 108 | Proiektua | |
| Nanjing Lu Dorrea | Tianjin | Txina | 550 metro | 100 | Proiektua | |
| Dragon Tower | Jiangyin | Txina | 538 metro | 118 | Proiektua | |
| China CITIC Plaza | Beijing | Txina | 520 metro | 118 | Proiektua | |
| The Pentominium | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 516 metro | 120 | Eraikuntza geldirik | 2014 |
| Xiaobailou Union Plaza | Tianjin | Arabiar Emirerri Batuak | 488 metro | 108 | Proiektua | |
| Jialin Fanying | Chongqing | Txina | 460 metro | 102 | Proiektua | |
| Sun Valley Tianhe | Chongqing | Txina | 450 metro | 95 | Proiektua | |
| Dubai Towers | Jeddah | Saudi Arabia | 448 metro | 87 | Proiektua | |
| Shenyang International Finance Center | Shenyang | Txina | 420 metro | 89 | Proiektua | |
| 2 World Trade Center | New York | Estatu Batuak | 408 metro | 76 | Proiektua | |
| Lighthouse Tower | Dubai | Arabiar Emirerri Batuak | 400 metro | 66 | Proiektua | |
| Shenzhen International Trade Center | Shenzhen | Txina | 400 metro | 88 | Proiektua | |

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Emporis
* (Ingelesez) Skyscraperpage
* Datuak: Q11303
* Multimedia: Skyscrapers / Q11303