OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Beste mundua

Beste mundua edo munduaz haraindikoa kontzeptu erlijiosoa da, aitzinindoeuropar erlijio historikoari lotutako mitologia konparatibotik sortua. Hitza latinezko orbis aliusetik («beste mundua / beste Lurra») datorren kalko semantikoa da, Lucano poeta erromatarrak Beste mundu zelta baten deskribapenean darabiltena. Hortik eratortzen dira ingelesezko otherworld, italierazko oltremondo edo alemanezko Jenseits ere.
Zenbait kontzeptu erlijioso, mitologiko edo metafisiko (naturaz gaindiko izakien erresuma eta hilen erresuma, esaterako) mundu osoko kulturetan konpara daitezke.

## Indo-Europa berreraikitzea

Indoeuropar motako mitologia askok sinesmen bera dute heriotzatik harantzago den beste mundu batean ere, eta kasu askotan, hala nola mitologia persiarretan, greziarretan, germaniarretan, zeltetan edo eslaviarretan, ur batzuk (gehienetan, ibaia) zeharkatu behar dira bertara iristeko, eta arimak gizon handiago batek gidatzen ditu. Greziar mitologian, ibai horretako urek bekatuak eta oroitzapenak garbitzen zituzten; zelten eta germaniar mitoetan, berriz, urek jakindurian murgiltzea adierazten dute, eta iradokitzen dute ezen, hildakoaren oroitzapenak garbitzen ari diren bitartean, haien inspirazioa lortuko lukeen ur-edale bat egongo zela. Arima bidaiariak, normalean, txakur zaindari bat aurkitu du beste mundurako sarreran. Horren adibide dira Zerbero, Hadesen hiru burudun txakur grekoa, eta hinduisten Sarvarā, Yamaren txakurretako bat; agian haien izenak ḱerberos ("motaduna ") hitzetik eratorriak dira.
Beste mundua hainbat moduetan deskribatzen da mitologiaren arabera, belardiak, uharteak edo eraikinak barne, eta horrek zaildu egiten du jakitea nola irudikatzen zen beste mundua aitzinindoeuropar jatorrizko erlijioan. Jakina da jainkozko bikien mitemaz, Yemo baitzen hilen agintaria eta Manu bikia, lehen gizona.

## Erreferentziak

* 1 2 Gods, goddesses, and mythology, Volume 11, C. Scott Littleton, Marshall Cavendish, 2005,
* 1 2 The Lost Beliefs of Northern Europe Hilda Ellis Davidson, Routledge, 2002 ISBN 0-203-40850-0, ISBN 978-0-203-40850-6. pp.67-76
* 1 2 3 4 5 6 The Oxford introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European world J. P. Mallory, Douglas Q. Adams, Oxford University Press, 2006, ISBN 0-19-928791-0, ISBN 978-0-19-928791-8. Page 439.
* ↑ Death, war, and sacrifice: studies in ideology and practice, Bruce Lincoln, University of Chicago Press, 1991, ISBN 0-226-48200-6, ISBN 978-0-226-48200-2. Pages. 32-38

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16354816
* Multimedia: Otherworld / Q16354816
# Besteen odola

Besteen odola (frantsesez: Le Sang des autres) Simone de Beauvoir idazle frantsesak 1945eko abuztuaren 1ean plazaratu zuen eleberria da. 1984an Claude Chabrol zuzendariak zinemara eraman zuen. Euskaraz, Oier Alonsok itzulita, 2001ean plazaratu zen. Irakurlegoak berotasunez jaso zuen eta kritikaren aldetik ere arrakasta handia izan zuen.

## Argumentua

Liburuak erresistentzia eta okupazioaren goibeherak kontatzen ditu. Horrela laburtu du liburua Txalaparta argitaletxeak: "Jean Blomart, etxe oneko semea, kontzientziaren ausikiekin bizi da gaztetatik: bere jatorri burgesaren eta langile-klasearen artean hautatu beharraz, hasieran; komunisten estrategiaren eta sindikalismo hutsaren artean, gero; neska baten maitasun sutsua onartu edo ez, bitartean; naziei aurre egitekotan armak eskuetan hartu edo ez, hurrena. Norberaren ekintzek beste batzuen bizitzan ere ondorio zuzenak izaten baititu, norbere odola ez ezik, besteena ere jokoan jarriz. 1945ean kaleratutako eleberri honek II. Mundu Gerraren aurreko giroa eta Frantziako Erresistentzia azaltzen ditu batik bat, baina, horrez gain, hainbat pertsonaiaren erretratu bikainak eskaintzen dizkigu, beren kontraesan eta gazi-gozo guztiekin: Hélène, Paul, Marcel, Madeleine...".

## Zineman

Eleberria 1984an moldatu zen zinemarako. Filma frantziar-kanadiarra zen eta zuzendaria Claude Chabrol. Aktore nagusiak, bestetik, hauek ziren: Jodie Foster, Michael Ontkean, Sam Neill eta Lambert Wilson.

## Euskarazko bertsioa

* Besteen odola, "Literatura Unibertsala", Ibaizabal, 2001. ISBN: 978-84-1360-029-1. Itzultzailea: Oier Alonso. 2021ean berriro ere plazaratu zen "Urrezko biblioteka" sailean.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.txalaparta.eus/eu/liburuak/besteen-odola
* ↑ https://www.imdb.com/title/tt0088038/reference

## Kanpo estekak

* Oier Alonsoren hitzaurrea eta eleberri osoa (2001eko edizioa).
* Datuak: Q859873
# Bestiac

Bestiac Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ariège departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 21 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Bestiac udalerrian erroldatutako biztanleak 16 ziren. Familiak 8 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak) eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 40 etxebizitza zeuden, 6 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 33 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 25 etxeak ziren eta 1apartamentu bat zen. 6 etxebizitza nagusietatik 4 bere jabearen bizilekua ziren, 1 alokairuan okupaturik zegoen eta 1 doan lagata zegoen; 3 etxek lau gela zituzten eta 3 etxek bost zituzten. 3 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 1 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 5 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Bestiac udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 4 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 0 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 11 ziren, horien artean 10 aktiboak ziren eta1 inaktiboa zen. 10 pertsona aktiboetatik 9 lanean zeuden (5 gizon eta 4 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). Pertsona inaktibo bakarra "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zegoen.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra informazio eta komunikazio enpresa batena zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1082908
* Multimedia: Bestiac / Q1082908
# Bestea da mundua (Orbetarrak I)

Bestea da mundua Joan Mari Irigoien idazleak idatzitako Orbetarrak trilogiaren lehen atala da, 2008an "Elkar"rrek argitara emandakoa. Regina Aldasoro eta Nazario Orbe dira bi protagonista nagusiak, eta narrazioak bitan agertuko du banatuta kontakizuna, liburuaren azken aldean bat egiteko. Hamaika kapitulu bikoitz horietan gazteen haurtzaro eta gaztaroaren berri izango dugu, baita haien familien bilakaerarena ere. XIX. mendeko amaierako urteetan da girotua, industrializazioa Euskal Herrian sartu zeneko garaia.

## Ikus, gainera

* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* Bixente Serrano Izko / Berria, 2008-11-16 / Liburuari eginiko kritika Kritiken hemerotekan
* Iratxe Esnaola / Gara, 2008-11-21 / Liburuari eginiko kritika Kritiken hemerotekan
* Javier Rojo / El Correo, 2008-10-04 / Liburuari eginiko kritika Kritiken hemerotekan
* Bestea da mundua "Elkar"ren webgunean
* Datuak: Q12255090
# Bestiario de Don Juan de Austria

Bestiario de Don Juan de Austria, Burgosko Santa María de la Vid monastegian gordeta dagoen eskuizkribua, 1570 inguruan Martin Villaverdek prestatutako bestiarioa da. Physiologus bestiario ospetsuaren bidea jarraituz, egileak Joan Austriakoari eskaini zion liburua.

## Ezaugarriak

Bestiario hau gaztelaniaz ezagutzen den bakarra dugu. Liburuaren ezaugarri nagusia ilustrazioak dira, tematika horretan ziur aski aberatsena eta, halaber, enigmatikoena. Zientzia aldetik ez da oso fidegarria, esaterako landareak ez dira aipatzen. Egia esateko, bere 484 orrialdetan, izaki errealak eta fikziozkoak nahasten ditu, adibidez munstroak. Estilo aldetik grabatuak naif artea izango den estilotik gertu dago.

## Atalak

Bestiario hau zazpi ataletan dago antolatuta:
* 1. Arrainak
* 2. Hegaztiak
* 3. Animaliak
* 4. Munstroak
* 5. Joan Austriakoari eskainitako aholku moralak
* 6. Granadako konkistaren gorazarre
* 7. Gizona den horren anatomia

## Martin Villaverde

Egilearen inguruan informazio gutxi dago, gehiena liburutik beratik aterata. Horren arabera badakigu Extremadura ezagutu zuela eta Cuacos de Yusten edo inguruan bizi izan zen. Medellín herria ere aipatzen da liburuan.

## Erreferentziak

* ↑ Liburuan "Villaxide" sinadura dator.
* ↑ https://web.archive.org/web/20160826065606/http://siloe.es/es/facsimiles/bestiarios/bestiario_de_don_juan_de_austria/
* ↑ https://delpergaminoalaweb.wordpress.com/tag/bestiario-de-d-juan-de-austria/
* ↑ http://www.todolibroantiguo.es/anecdotas/bestiario-juan-de-austria.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): Siloe argitalextearen aurkezpena.
* Datuak: Q25477206
# Bestibulu-aparatu

Bestibulu-aparatua ugaztun gehienetan oreka, higidura eta orientazio espaziala ahalbidetu eta kontrolatzen dituen sistema da, barne-belarrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q596832
* Multimedia: Challenges to physical balance / Q596832
# Beste istorio bat

Beste istorio bat Arkada Social musika taldearen 3. diskoa da, 2012. urtean Mauka Musikagintza diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Partaideak

* Hodei (ahotsa eta baxua).
* Brian (gitarra).
* Julio (bateria eta koruak).
* Mikel (gitarra).

## Kantuen zerrenda

* Dinero para plomo
* Borroka amaigabea
* Gauzak gaizki dihoaz
* Todo sigue igual
* Quiero salir
* Nafarroa hilezkorra
* Sigue luchando
* Betirako

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255088
# Bestensee

Bestensee Alemaniako udalerria da. Brandenburgo estatuan kokatuta dago, [[Dahme-Spreewald (barrutia)|Dahme-Spreewald]] barrutian. 2014an 6.860 biztanle zituen 38,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q582789
* Multimedia: Bestensee / Q582789
# Berca

Berca Errumaniako udalerri bat da, Buzau konderrian. 7.741 biztanle ditu, 73,28 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Berca $^{(en)}$ Băceni $^{(en)}$ Cojanu $^{(en)}$ Joseni $^{(en)}$ Mănăstirea Rătești $^{(en)}$ Pâclele $^{(en)}$ Pleșcoi $^{(en)}$ Pleșești $^{(en)}$ Rătești $^{(en)}$ Sătuc $^{(en)}$ Tâțârligu $^{(en)}$ Valea Nucului $^{(en)}$ Viforâta $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2716494
* Multimedia: Berca, Buzău / Q2716494
# Berbintzanako zubia

Berbintzanako zubia Argako Erriberako Berbintzana udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Arga ibaiaren gainean. Berbintzanako sarrerako ate nagusia, Arga ibaia gainditzen du, Tafallatik datorren errepidearen etorrera ahalbidetuz.
Gaur egun arkupetan zintzilikatuta daude helduleku batzuk eta gazteak ibiltzen dira udan horietan kulunka eta ibaira botatzen.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | BERBINTZANA. (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

## Ikus, gainera

* Berbintzana
* Argako Erribera
* Arga

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113172863
# Bercedoko geltokia

Bercedo Espainiako Gaztela eta Leongo tren geltoki bat da, Merindad de Montija udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Bilbo — Leon

## Zerbitzuak
### Eskualdeko tren

Renfe Feve
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
R4Bilbo ConcordiaAmetzola • Basurto–Ospitalea • Zorrotza–Zorrozgoiti • Irauregi • Zaramillo • Sodupe • Aranguren–Geltokia • Aranguren–Geralekua • Zalla • Balmaseda • Arla–Berron • Ungo–Nava • Mercadillo • Cadagua • Bercedo • Quintana • Espinosa de los Monteros • Redondo • Sotoscueva • Pedrosa • Dosante–Cidad • Robredo–Ahedo • Soncillo • Arija • Llano • las Rozas • Montes Claros • los Carabeos • Mataporquera • Cillamayor • Salinas de Pisuerga • Vado–Cervera • Castrejon de la Peña • Villaverde–Tarilonte • Santibañez de la Peña • Guardo–Geralekua • Guardo–Geltokia • la Espina • Valcuende • Puente Almuhey • Cerezal de la Guzpeña • Prau de la Guzpeña • Llama de la Guzpeña • Valle de las Casas • Sorriba • Cistierna • la Ercina • Boñare • la Veciella • Matallana de Toriu • San Feliz • Asuncion/UniversidadLeon Matallana :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107976032
# Berbintzanako aerodromoa

Berbitzanako aerodromoa Berbintzanako udalerri nafarrean dagoen erabilera publikoko aerodromoa da.

## Kanpo estekak

* Aerodromoari buruzko informazioa
* (Gaztelaniaz) Nafarroako aerodromoen zerrenda
* Datuak: Q12255011
# Berbikiz

Berbikiz Gordexolako auzoa da, El Molinar eta Aranguren arteko bidean dagoena.
San Joan Berbikizkoa baseliza du.

## Erreferentziak

* ↑ EODA: Gordexola

## Kanpo estekak

* Gordexolako udalaren webgunea.
* Datuak: Q12255010
# Berborita

Berborita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Berborita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: . Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Berborit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q957922
* Multimedia: Berborite / Q957922
# Bercenay-le-Hayer

Bercenay-le-Hayer Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 175 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Bercenay-le-Hayer udalerrian erroldatutako biztanleak 142 ziren. Familiak 64 ziren, horien artean 20 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 28 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 98 etxebizitza zeuden, 70 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 25 bigarren erresidentzia ziren eta 3 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 98etxeak ziren. 70 etxebizitza nagusietatik 60 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek gela bat zuen, 3 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 20 etxek lau zituzten eta 37 etxek bost zituzten. 57 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 31 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 36 etxetan bat baino gehiago zituzten.

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 99 ziren, horien artean 77 aktiboak ziren eta 22 inaktiboak ziren. 77 pertsona aktiboetatik 70 lanean zeuden (39 gizon eta 31 emakume) eta 7 langabezian zeuden (7 emakume eta 7 emakume). 22 pertsona inaktiboetatik 12 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Diru sarrerak

2009an Bercenay-le-Hayer udalerrian 70 unitate fiskal zeuden, 162 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 19.136 euro zen.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 6 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 2 zerbitzu enpresak ziren.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Bercenay-le-Hayer udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Revenus fiscaux des ménages en 2008
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q981892
* Multimedia: Bercenay-le-Hayer / Q981892
# Bolsenako Korporalaren miraria

Bolsenako Korporala oihal zati bat, elizako liturgian erabiltzen den korporal bat, 1263an gertaturiko mirari eukaristiko bati lotua, zeinak Gorpuzti ospakizunaren instituzionalizazio liturgikoa eragin zuen. Bolsena hirian (Umbria, Italia) gertatu zen miraria, baina erlikia nagusia gertuko beste hiri batean gordetzen da, Orvieton, non katedralean kapera berezi bat daukan Korporalak.

## Kondaira

Pragako Petrus izeneko apaiz bat Erromara joan zen 1263 eta 1264 urteen artean, erlikia sakratu entzutetsuak ikustera eta adin ertainean ohikoa zen indulgentziak lortzera. Bidean, Bolsena gelditu zen Santa Kristina santutegian otoitz egiteko eta meza egiteko. Ospakizunean zehar zalantzak izan zituen transubstantziazioaz, eta orduan gertatu zen miraria: federik gabeko apaizak korporalaren gainean ostia zatizean, odol-jarioa isuri zen hartatik korporala gorriz zipriztinduz. Isuriak utzitako forma Kristoren aurpegi gisa interpretatu zen. Odolak aldarearen eskilarako marmola ere zikindu zuen.
Transubstantziazioak esan nahi du eukaristian ogia eta ardoa, fisikoki eta benetan Kristoren haragi eta odola bilkatzen direla; eta horretaz zalantza izateagatik gauzatu zen miraria Bolsenan.
Urbano IV.a aita santua gertuko hiri batean bizi zen orduan, Orvieton, eta bere aginduz, Tomas Akinokoak ikertu zuen miraria, Orvietoko gotzain zorduan, Bonaventura de Bagnoregio frantziskotarrarekin batera. Ikerketak ontzat eman zuen miraria, eta gainera Tomasek Orvietora eraman zuen Korporala, Bolsenan lauza zipriztinduak gorde zituztelarik, bigarren nailako erlikia gisa. Urbano IV.ak ofizialki baieztatu zuen miraria eta Gorpuzti jaia (Corpus Christi, Kristoren gorputza) ezarri zuen orduan ofizialki. Lehenago eta ondoren ere elizak onartu izan ditu era honetako mirari eukaristikoak, baina jaia ezarri zuena Bolsenako hau izan zen.
Orvietoko katedralean kapera berezi bat du erlikiak, kondaira argitzen duten freskoez margotua, eta bertan gordeta dago korporala. Prozesioan atera ohi dute Gorpuzti egunez urtero hirian. Bolsenan ere aldarearen lauza odolez tindatua ere ateratzen dute egun bereko prozesioan, Infiorata deitzen dioten prozesioan.

## Erreferentziak

* ↑ «Eucharistic Miracle of Bolsena-Orvieto, Italy» archive.ph 2001-01-11 (Noiz kontsultatua: 2022-04-27).
* ↑ Girovagate. «La storica Infiorata di Bolsena, dove ebbe origine il Corpus Domini» GIROVAGATE - IDEE DI VIAGGIO (Noiz kontsultatua: 2022-04-28).

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, katalanezko Wikipediako «Corporal de Bolsena» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-03-17ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q5172383
* Multimedia: Eucharistic miracle of Bolsena / Q5172383
# Biderkadura garatzea

Biderkadura bat garatzea, biderkadura hori batuketa moduan idaztea da. Horretarako biderketaren banakortasuna gehiketarekiko (kenketarekiko) erabiltzen da, hots:
$k$, $a$ eta $b$ zenbakiak edozein izanik, $k\times (a+b)$ biderkadura $k\times a+k\times b$ batura moduan idazten da erran nahi baita $k\times (a+b)=k\times a+k\times b$.
Era berean $k\times (a-b)=k\times a-k\times b$.
Adibidez:
    $2(a+5)=2a+2\times 5=2a+10$
    $2(3a+5)=2\times 3a+2\times 5=6a+10$
    $2(a-5)=2a-2\times 5=2a-10$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216981
# Biderkatzaile (argipena)

Biderkatzaile terminoak adiera zenbait ditu:
* ekonomian, biderkatzailea, aldagai aske batean izandako aldaketa jakin batek mendeko beste aldagai batean duen eragin proportzionalaren neurria;
* optimizazio matematikoan, Lagrangeren biderkatzailea, hoberenatze baldintzatuan agertzen den kontzeptu bat;
* elektronikan, biderkatzailea, gailu mota bat.
# Biderdi

    Artikulu hau Ugaoko plataformari buruzkoa da; Bizkaiko mendia gaitzat duena beste hau da: «Biderdi (Ganekogorta)»
Biderdi Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Ugaon sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 427 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %17,05.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255168
# Biderkari

Biderkaria edo produktua biderketa adierazten duen idazkera matematikoa da.

## Notazioa

Notazioa greziar pi Π letra larriz adierazten da honela:
m < n balio guztietarako
    $\prod _{k=m}^{n}a_{k}=a_{m}\cdot a_{m+1}\cdot \quad \dots \quad \cdot a_{n}$
m = n bada:
    $m=n\;,\quad \prod _{k=m}^{n}a_{k}=\prod _{k=m}^{m}a_{k}=a_{m}$
m –n baino handiagoa bada, biderketaren elementu neutroaren balioa esleitzen zaio, bat:
    $m>n\;,\quad \prod _{k=m}^{n}a_{k}=1$
Indukzioz honela defini daiteke.
1. Definitzen da
       $\prod _{k=1}^{1}a_{k}=a_{1}$
2. n ≥ 1 bada, honela definitzen da
       $\prod _{k=1}^{n+1}a_{k}=\left(\prod _{k=1}^{n}a_{k}\right)a_{n+1}$

## Adibidea

Biderkaria beste berdintasun garrantzitsu batzuk definitzeko erabil daiteke. Beraz, n = 1 hartuz eta bigarren berdintasuna aplikatuz, lortuko dugu:
    $\prod _{k=1}^{2}a_{k}=\left(\prod _{k=1}^{1}a_{k}\right)(a_{2})=a_{1}a_{2}$ .
n = 2 definituta, bigarren berdintasuna berriro aplika daiteke n = 2rekin lortzeko
    $\prod _{k=1}^{3}a_{k}=\left(\prod _{k=1}^{2}a_{k}\right)(a_{3})=(a_{1}a_{2})a_{3}$ .
Horrela, biderketaren elkartze-legea erabiliz, produktua ${\mathit {(a_{1}a_{2})a_{3}}}\,\!$ berdina da ${\mathit {a_{1}(a_{2}a_{3})}}\,\!$ eta, beraz, segurtasunez baztertu dezakegu parentesien erabilera eta besterik gabe erabiltzea
    $a_{1}\,a_{2}\,a_{3}=\prod _{k=1}^{3}a_{k}$ .
Orduan edozein $n\in \mathbb {N}$rentzat erabil daiteke arrazoibide hori nahasteko arriskurik gabe.
Biderkariaren beste adibide ezagun bat n! definitzeko erabiltzen dena da. ( n faktoriala ) honela:
    $\prod _{k=1}^{n}k=n!$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58623169
# Biderkatzaile (ekonomia)

Ekonomian, biderkatzailea aldagai makroekonomiko batean izandako aldaketak beste batean eragiten duen efektuari deritzo, bereziki eragindako efektuaren neurria hasierako aldaketarena baino handiagoa denean. Adibidez, administrazio publikoek 100 milioi euro gastatzean, herrialdeko Barne Produktu Gordina 150 milioi euro gehitzen denean, gastu publikoaren biderkatzailea 150/150=1.5 dela esaten da. Biderkatzaile mota anitz bereizten da ekonomian, aldagai eragingarria eta efektua zein diren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1053266
# Biderdi (Ganekogorta)

Biderdi, Larrentxu edo Txosnagane Bizkaiko mendia da, Ganekogortako mendilerroan dagoena, izen bereko mendiaren ondoan kokatutakoa.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255169