OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jon Larrauri

Jon Larrauri San Millán (Bermeo, Bizkaia, 2001eko abuztuaren 28a) Euskal Herriko futbolaria da. Lezaman hezia, atzelari gisa jokatzen du.

## Kirol Ibilbidea

2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.
| Taldea | Maila | Denboraldia | Liga | Liga | Kopa | Kopa | Champions League | Champions League | Europa League | Europa League | Conference League | Conference League | Superkopa | Superkopa | Denera | Denera |
| Taldea | Maila | Denboraldia | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G | JP | G |
| San Ignacio | 3. | 2020/21 | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| San Ignacio | Denera | Denera | 16 | 0 | - | - | - | - | - | - | | | - | - | 16 | 0 |
| Leioa | 3.F | 2021/22 | 15 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 1 |
| Leioa | Denera | Denera | 15 | 1 | 4 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 19 | 1 |
| Gernika | 2.F | 2021/22 | 13 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 0 |
| Gernika | 2.F | 2022/23 | 13 | 0 | 0 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 13 | 0 |
| Gernika | 2.F | 2023/24 | 26 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 27 | 0 |
| Gernika | 2.F | 2024/25 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Gernika | Denera | Denera | 52 | 0 | 1 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 53 | 0 |
| Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | Ibilbide osoan | 83 | 1 | 5 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | 88 | 1 |

## Kanpo estekak

* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Datuak: Q123530721
# Jon Larrinaga Muguruza

    Artikulu hau txirrindulariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Jon Larrinaga».
Jon Larrinaga Muguruza (Amurrio, 1990eko azaroaren 22a) arabar txirrindularia da, 2013tik aurrera profesionala dena.

## Palmaresa

2008
* San Isidro Sari Nagusia
2010
* 2. La Trinidad Sarian
* 3. Udaberri Sarian
2011
* 3. Oñati Sarian
2012
* 2. Sabin Foruria Oroimenezkoan
* 2. Loinaz Proban
* 3. Lehendakari Txapelketan
2013
* Tour de Gironde eta etapa bat
* Joaquim Agostinho Garaikurrako etapa bat
2014
* Tour de Girondeko etapa bat (taldekako erlojupekoa)
2015
* Critérium des deux valléeseko etapa bat
* 3. Gilbert Bousquet Sari Nagusian

## Taldeak

* Euskadi (2013-2014)
* Guidon Sprinter Club de Blagnac Vélo Sport 31 (2015)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13975406
* Multimedia: Jon Larrinaga / Q13975406
* ↑ Abizena Muguruza idaztea, euskal herritar horren aukera pertsonala da. Izan ere, Euskaltzaindiak, euskara baturako, Mugurutza onartu du deitura horren grafiatzat. Ikus Euskal Onomastikaren Datutegia
# Jon Larrinaga

Jon Larrinaga izan daiteke:
* Jon Larrinaga Apraiz (1948-) bizkaitar politikaria;
* Jon Larrinaga Muguruza (1990-) arabar txirrindularia.
# Jon Lazkano Agirre

Jon Lazkano Agirre (Bergara, Gipuzkoa, 1969ko otsailaren 21a) euskal alpinista bat da.
Patagonia eta Baltoro Muztagheko mendietako hormetan punta-puntako igoerak burutu eta gutxi ezagututako lekuak ezagutzera eman ditu.

## Kanpo estekak

* Jon Lazkanoren biografia irakurgai. Aulamendi entziklopedia (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q57024970
# Jon Lazkano (argipena)

Jon Lazkano hurrengo pertsona izan daiteke:
* Jon Lazkano Alzaga (1961), bizkaitar irakasle eta politikaria.
* Jon Lazkano Agirre (1969), gipuzkoar alpinista.
# Judutegi

Judutegia Erdi Aroan juduak bizi ziren auzoa izan zen. Hasieran kristauen intolerantziak eta juduen bere batasuna mantentzeko gurak sortuak, gero derrigorrezko bilakatu ziren. 1555ean Paulo IV.ak Erroman lehendabiziko judutegi legala sortu zuen. Hurrengo hiru mendeetan Europako herrialde askok bereak sortu zituzten, Frantziako Iraultzak sistema kendu arte. Erromakoa azkena izan zen, 1870ean Viktor Emanuel II.a Italiakoak kendu zuena.
Euskal Herrian hiribildu nagusi guztiek bere judutegia izan zuten: Balmaseda, Gasteiz, Lizarra, Tutera edo Baionakoa ospetsuak izan ziren.

## Ikus, gainera

* Aljama
* Ghetto
* Baionako judu hilerria

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Judutegi. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9016264
* Multimedia: Jewish quarters / Q9016264
# Judy (filma)

Judy 2019ko Rupert Goold ingeles zinema zuzendariaren biografia film bat da. Judy Garland aktore eta abeslariaren bitzitzan oinarritutako Peter Quilter antzerkigilearen End of the Rainbow antzezlanaren egokitzapena da. Renée Zellweger, Jessie Buckley, Finn Wittrock, Rufus Sewell eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.
Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Zellweger) eskuratu zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1960ko hamarkadaren amaieran, Londresen kontzertu sorta bat emateko prestatzen ari da Judy Garland, The Wizard of Oz filmeko izarra. Baina ahotsa ahuldu egin zaio denborarekin eta Judy sufritzen ari da, bere bizitza osoa Hollywooden esku jarri ondoren.

## Aktoreak

* Renée Zellweger: Judy Garland
** Darci Shaw: Judy Garland gaztea
* Finn Wittrock: Mickey Deans
* Rufus Sewell: Sidney Luft
* Michael Gambon: Bernard Delfont
* Jessie Buckley: Rosalyn Wilder
* Richard Cordery: Louis B. Mayer
* Bella Ramsey: Lorna Luft
* Royce Pierreson: Burt
* Andy Nyman: Dan
* Arthur McBain: Askith
* John Dagleish: Lonnie Donegan
* Gemma-Leah Devereux: Liza Minnelli
* David Rubin: Noel
* Lewin Lloyd: Joey Luft
* Fenella Woolgar: Margaret Hamilton
* Gus Barry: Mickey Rooney

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) ‘Judy’: Telluride Review. (Noiz kontsultatua: 2019-12-31).

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q55615419
# Judukatalan

Judukatalana, katalaniko izenarekin ere ezaguna —hebreeraz, "qatalanit" (קאטאלנית)—, batez ere katalan lurraldeetako komunitate juduek hitz egiten zuten hizkuntza zen. Batzuen ustez, hebreerazko eragina zuen katalanaren dialekto hutsa zen.
Judu-erromantze honek shuadit (edo judu-proventzera) hizkuntzaren antz handia zuen, bi gizataldeok etniaz eta politikaz erabat bananduta egon arren, batez ere arabiarrek Iberiar penintsula hartu zutenetik. Judukatalanaren urrezko garaia XII. mendetik 1492ra bitartean izan zen, 1492an juduak penintsulatik bota baitzituzten.

## Kanpo estekak

* (Katalanez) «Judeocatalà», Enciclopèdia Catalana.
* (Katalanez) «Judeocatalà», Linguamundi.
* (Katalanez) «Parles catalànic?»
* Datuak: Q1711179
# José Florit Capella

José Florit Capella (Bartzelona, Katalunia, 1941) katalan historialaria da.

## Biografia

Historiako ikasketak 1956an egin zituen, eta doktoregoa 1971n lortu zuen, Bartzelonako Unibertsitatean. Irakaskuntza Ertainetako irakasle izan ondoren, 1965az geroztik unibertsitatean jardun du irakasle gisa. 1987az geroztik historia garaikideko sailburu izan da Bartzelonako Unibertsitatean, eta 1992an irakasgai horretako katedra lortu zuen.
Doktore-tesia Espainiako aisialdiari buruz egin zuen, eta hainbat artikulu argitaratu ditu gai horretaz. Bestalde, zenbait ikerketa egin ditu Bartzelonako Ateneoko Artxiboaz, Kataluniako gaur egungo ikonografiaz eta pedagogiaren berrikuntzaz, zinema-informazio iturritzat hartzen duen irakaskuntzaz hain zuzen.
Horiez gainera, aipagarriak dira lan hauetarako idatzi zituen artikulu-bildumak: La historia día a día (1965, "Historia egunez egun"), Los descubrimientos geográficos portugueses (1969, "Portugaldarren aurkikuntza geografikoak"), El desarrollo económico de la América inglesa en el siglo XVIII (1970, "XVIII. mendeko garapen ekonomikoa ingelesen Ameriketan"), Política exterior de Washington (1970, "Washingtongo kanpo-politika"), Protagonistas de la historia (2 ale, 1982, "Historiako protagonistak"), Historia Universal (1982, "Historia Unibertsala"), Arrels. Historia de Catalunya (1983, "Erroak. Kataluniaren Historia"). Gainera, "Espainiaren Historia" obraren VI. alearen zuzendari izan da, A. Jutglar eta B. Muniesarekin batera.
Aldizkari espezializatuetan (Antrhopos, Universitas eta Historia y Cinema) ere idazten ditu artikuluak. Zinemari buruzko mintegi bateko zuzendari ere bada.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260818
# José Francisco Calí Tzay

José Francisco Calí Tzay (1961eko irailaren 27a) abokatua eta diplomazialaria da.
Nazio Batuen Giza Eskubideen Kontseiluko Herri Indigenen Eskubideei buruzko Errelator Bereziaren kargua hartu zuen 2021etik aurrera, Victoria Tauli-Corpuz-en agintaldiak 2020an amaitu ondoren. Nazio Batuen errelatore berezi gisa, herri indigenen eskubideen ustezko urraketak ikertu eta herri indigenen eskubideei buruzko nazioarteko arauen aplikazioa sustatu behar du. Ahalmen horri dagokionez, berak eta David R. Boydek Suediari eskatu zioten 2022aren hasieran ez emateko Beowulf Mining konpainia britainiarrari lizentzia bat Gallok eskualdean (Sami herri indigenaren etxea) dagoen Kallak burdin mineralaren meategirako, esanez aire zabaleko meategiak arriskuan jarriko zituela ekosistema babestua eta elur-oreinen migrazioa.

## Erreferentziak

* ↑ ADVANCE UNEDITED VERSION Mr. José Francisco CALI TZAY. OHCHR.
* ↑ Johan Ahlander (10 February 2022), UN advisers urge Sweden to stop mine in home of indigenous Sami Reuters.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q87769624
# José Francisco Gana

José Francisco Gana López (Santiago, 1791ko azaroaren 13a - ib., 1864ko urtarrilaren 20a) Txileko militarra eta politikaria izan zen. Agustín Gana Darrigrandi eta Dolores López Guerreroren semea zen. Aitona, José Francisco Gana Ametzaga, plentziarra zen. 1808an armadan sartu zen Erresumako erregimentuko tenienteorde bezala. 1812an zerbitzutik erretiratu zen, bere aita errealistek preso hartu eta Callaoko kartzelara bidali zutelako; berak lagundu zion eta presoen matxinadan parte hartu zuen.

## Bizitza militarra

1820an Txileko armadan sartu zen eta Peru Askatzeko Espedizioan parte hartu zuen, non zenbait ekintzatan parte hartu zuen, kapitain mailara iritsiz. Yungayren garaipenaren ondoren, Peru Garaiko kanpainetan parte hartu zuen, eta sarjentu nagusi bihurtu zen.
Txilen, 1825ean, gerrilletan "Los Pincheira" izeneko gaizkile taldearen aurka jardutea egokitu zitzaion. 1826an Ramón Freirerekin batera joan zen Chiloéra tropa errealisten aurka egin zen behin betiko kanpainara, Pudeto eta Bellavistan garaituak izan zirenak.

## Erreferentziak

* ↑ «Familia Gana | www.genealog.cl» www.genealog.cl (Noiz kontsultatua: 2021-04-01).
* Datuak: Q5939784
* Multimedia: José Francisco Gana López / Q5939784
# José Folgado

José Folgado Blanco (Morales de Rey, Espainia, 1944ko apirilaren 3a - Madril, Espainia, 2020ko martxoaren 23a) espainiar politikaria izan zen, Alderdi Popularrekoa.

## Bizitza

1974az geroztik Ekonomia Zientzietan doktorea zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Horrez gain, Ogasun Publikoko eta Zerga Sistemetako irakasle titularra zen unibertsitate berean.
Espainiako Enpresaburu Elkarteen Konfederazioaren Ekonomia Saileko zuzendaria izan zen.
1996ko Espainiako hauteskundeetan Alderdi Popularra nagusitu eta gero, maiatzean Aurrekontuetako eta Gastuetako estatu-idazkari izendatu zuten. 2000ko apirilean Ekonomiako, Energiako eta ETEetako estatu-idazkari izendatu zuten. 2002ko uztaila eta 2004ko martxoa bitartean Energiako, Industria Garapeneko eta ETEetako estatu-idazkaria izan zen.
Espainiako Diputatuen Kongresuko diputatua izan zen VII. Eta VIII. legegintzaldietan Zamorako probintziatik hautatua. 2007ko ekainetik 2012ko martxora arte Tres Cantoseko alkatea izan zen. 2012ko martxoaren 8tik 2018. urtearen bukaerara arte Red Eléctrica de España enpresako presidentea izan zen, garai hartan Espainiako sare elektrikoa kudeatzen zuen eta % 20-ko kapital publikoa zuen enpresa alegia. Jordi Sevillak ordeztu zuen REE enpresako presidentetzan.
2020ko martxoaren 23an hil zen COVID-19 birusak jota.
* Datuak: Q5939731
* Multimedia: José Folgado / Q5939731
# José Francisco Antón Idróquilis

José Francisco Antón Idróquilis, edo Patxi Antón Idróquilis, arabar enpresaria. Egun, Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen Zuzendaria da, Arabako Foru Aldundiaren konfiantzazko kargua dena.

## Biografia

Gasteizko Goi Mailako Ostalaritza eskolan hasi zen, non ikasketa zuzendari izan zen. Ondoren, hanbat enpresaren kudeatzeile eta zuzendaria izan da, besteak beste Zarautzeko Karlos Arguiñanoren Sukaldaritza Eskolan, ABRA-Errioxar Arabako Elartean zuzendari, BAKH Baskonia Kirol Hirian eta Lumagorri S.L.-n. Hainbat enpresaren aholkularia zen, baita Vitoria-Gasteiz Wine City elkarteko lehendakaria.
2017an, Arabako Foru Aldundiarean Indesa 2010 S.L. entitate autonomoan hasi zen, José Luis Alonso Quilchanoren ordez. 2019tik Gizarte Ongizaterako Foru Erakundearen Zuzendaria da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Exprés, Norte. (2017-03-07). «La Diputación ficha a Patxi Antón» Norte Exprés | Noticias de Vitoria-Gasteiz y Álava. (Noiz kontsultatua: 2022-02-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Carlos Ibarlucea, Inmaculada Sánchez y Patxi Antón nuevos nombramientos de la Diputación Foral de Álava • GasteizBerri.com» GasteizBerri.com 2019-07-24 (Noiz kontsultatua: 2022-02-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Dependencia.Info. «DomusVi abre las puertas de la remodelada residencia Gazalbide en el corazón de Vitoria» Dependencia.Info (Noiz kontsultatua: 2022-02-06).

## Ikus, gainera

* Gizarte Ongizaterako Foru Erakundea
* Arabako Foru Aldundia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110828810
# José Francisco Arakistain

José Francisco Arakistain Agirregabiria (Eibar, Gipuzkoa, 1935eko maiatzaren 15a) euskal herritar futbolari ohia da. Aurrelari lanetan aritzen zen. 4 urtez aritu zen Eibarrren, 28 gol sartuz.

## Kirol ibilbidea

* Eibar (1954-1958)
* Real Sociedad (1959-1962)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q106447969
# José Francisco Zelaya y Ayes

José Francisco Zelaya y Ayes (Juticalpa, Olancho, Honduras, 1798 - Lepaguare, Olancho, Honduras, 1848ko urriaren 20a) dibisioko jeneral maila zuen militarra izan zen, eta Hondurasko politikaria. Hondurasko Kongresuak aukeratu zuen behin-behineko lehen presidente gisa. 1839ko irailaren 21etik 1841eko urtarrilaren 1era arte gobernatu zuen. Geroago, 1848ko Konstituzioa aldarrikatu zuen Batzar Konstituziogileko presidenteorde ere izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q887862
# José Francisco Urrejola Menchaca

José Francisco Urrejola Menchaca ( Concepción, 1877ko azaroaren 11 – Santiago, 1946ko azaroaren 19a) politikari eta abokatu txiletarra izan zen. José Manuel Urrejola Unzueta eta Maria Isabel Menchaca Sandersen semea.

## Ikasketak

Enrique Molina Garmendia Lizeoan eta Seminario penquistan hasi zituen ikasketak. Gero Santiagora emigratu zuen, eta han Lege-ikasketak egin zituen Txileko Unibertsitatean, 1901eko apirilaren 1ean titulua lortuz. Bere graduko memoria "Lurren Zuzenbideari" buruzkoa izan zen, bere ahalegin nagusia herrialdean inoiz ikusiko ez zuen nekazaritza erreforma bat izan zelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5939829
# Ipodròm (Tolosa Okzitaniako tranbia)

1. linea (Tolosako tranbia) :
2. linea (Tolosako tranbia) :
Ipodròm (Hippodrome, frantsesez) Tolosa Okzitaniako tranbiaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, rue Ella Maillart eta avenue de Lardenne artean hain zuzen.
Geltokia 2010ko abenduaren 11an ireki zen, Tolosa Okzitaniako tranbiaren linea Arenas eta Aeroconstellacion arteko luzapenarekin.

## Sarbideak

* Rue Ella Maillart

## Historia

2010ko abenduaren 11an ireki zen Zenit geltokia.

## Konexioak
### Igarotze azkarreko autobusa

Geltokia L4 eta L5 linearekin konekta da.

### Hiriko busa

Geltokia 67 linearekin konekta da.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Accueil» www.midimobilites.fr (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).

## Ikus, gainera

* Tolosa Okzitaniako tranbia
* 1. linea (Tolosa Okzitaniako tranbia)
* 2. linea (Tolosa Okzitaniako tranbia)

## Kanpo estekak

* Tisséo web gune ofiziala
* Datuak: Q68021927
* Multimedia: Hippodrome (Toulouse tramway) / Q68021927
# Ipojuca

Ipojuca Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 98.932 biztanle ditu 527,107 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1796462
* Multimedia: Ipojuca / Q1796462
# Iporanga

Iporanga Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 4.333 biztanle ditu 1.152,059 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q593535
* Multimedia: Iporanga / Q593535
# Ipnopidae

Ipnopidae arrain aulopiformeen familia da, Atlantikoko, Indiako eta Ozeano Bareko ur epel eta tropikaletan bizi dena.

## Espezie eta generoak

FishBaseren arabera, familiak 28 espezie ditu, 4 generotan banaturik:
* Bathymicrops generoa (Hjort eta Koefoed, Murray eta Hjort, 1912)
** Bathymicrops belyaninae (Nielsen eta Merrett, 1992)
** Bathymicrops brevianalis (Nielsen, 1966)
** Bathymicrops multispinis (Nielsen eta Merrett, 1992)
** Bathymicrops regis (Hjort eta Koefoed, 1912)
* Bathypterois generoa (Günther, 1878)
** Bathypterois andriashevi (Sulak eta Shcherbachev, 1988)
** Bathypterois atricolor (Alcock, 1896)
** Bathypterois bigelowi (Mead, 1958)
** Bathypterois dubius (Vaillant, 1888)
** Bathypterois filiferus (Gilchrist, 1906)
** Bathypterois grallator (Goode eta Bean, 1886)
** Bathypterois guentheri (Alcock, 1889)
** Bathypterois insularum (Alcock, 1892)
** Bathypterois longicauda (Günther, 1878)
** Bathypterois longifilis (Günther, 1878)
** Bathypterois longipes (Günther, 1878)
** Bathypterois oddi (Sulak, 1977)
** Bathypterois parini (Shcherbachev eta Sulak, 1988)
** Bathypterois pectinatus (Mead, 1959)
** Bathypterois perceptor (Sulak, 1977)
** Bathypterois phenax (Parr, 1928)
** Bathypterois quadrifilis (Günther, 1878)
** Bathypterois ventralis (Garman, 1899)
** Bathypterois viridensis (Roule, 1916)
* Bathytyphlops generoa (Nybelin, 1957)
** Bathytyphlops marionae (Mead, 1958)
** Bathytyphlops sewelli (Norman, 1939)
* Ipnops generoa (Günther, 1878)
** Ipnops agassizii (Garman, 1899)
** Ipnops meadi (Nielsen, 1966)
** Ipnops murrayi (Günther, 1878)

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1853408
* Multimedia: Ipnopidae / Q1853408
* Espezieak: Ipnopidae
# Ipoh

Ipoh (malaysieraz: Ipoh; txinera tradizionalez: 怡保; pinyinez: Yí bǎo) Malaysiako hiria da, 1880 inguruan sortua.
2010eko datuen arabera, hiriak 657.892 biztanle zituen; gune metropolitarrak, ordea, 1,5 milioi biztanletik gora ditu. Perak estatuko hiriburua, herrialdeko hirugarren hiririk handiena da. Eztainu meategiei esker hazi zen.

## Klima

Datu klimatikoak (Ipoh) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 32.9 | 33.7 | 33.9 | 33.7 | 33.5 | 33.3 | 33.0 | 33.0 | 32.5 | 32.4 | 32.1 | 32.1 | 33.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 22.6 | 23.0 | 23.4 | 23.9 | 24.0 | 23.7 | 23.2 | 23.3 | 23.2 | 23.1 | 23.1 | 22.8 | 23.3 |
| Euria (mm) | 132.3 | 149.8 | 169.9 | 259.1 | 210.9 | 151.8 | 156.6 | 157.8 | 216.0 | 297.2 | 275.4 | 251.1 | 2427.9 |
| Euri egunak (≥ 1.0 mm) | 9 | 10 | 12 | 14 | 14 | 10 | 10 | 12 | 15 | 18 | 18 | 15 | 157 |
| Iturria: World Meteorological Organisation ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .
* ↑ World Meteorological Organisation. World Weather Information Service — Ipoh. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q271619
* Multimedia: Ipoh / Q271619
# Iponuba

Iponuba egungo Baena udalerriko Minguillar muinoan finkatutako Betikako iberiar-erromatar hiri baten izena da.
Pliniok aipatua, garrantzi handiko aurkikuntza arkeologikoak egin dira bertan: greziar anforak, oso ospetsua den Baenako Lehoi Emea, giza enborrak...

## Ikus, gainera

* Torreparedones
* Baenako Lehoi Emea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9009214
# Kaabu

Kaabu, Gabu, Ngabou edo N'Gabu Mendebaldeko Afrikako mandinga erresuma edo inperio bat izan zen, gaur egun Ginea Bissauko eta Senegaleko lurrak okupatu zituena 1537. eta 1867. urteen artean. Kaabu jatorriz Maliko inperioaren probintzia bat izan zen, botere zentralaren beherakadaren ondorioz independentzia lortu zuena.

## Historia

XVI. mendea aurrera egin ahala, Maliko inperioak, gainbeheran, galdu zituen probintzia gehienak, eta bere tamaina txikitu egin zen, inperioa sortu zuten mandingen jatorrizko lurrak hartu arte. Probintziek, Kaabu barne, independentzia lortu zuten, erresuma independente berriak sorraraziz. Kaabuk 1537. urtean independentzia lortu zuen, Sama Koli erregea (Kaabu Mansaba edo Farim Kaabu) aldarrikatuz, Kaabu probintziako ordezkari gisa gobernatu zuena eta Tiramakhan Traore-ren biloba izan zena. Estatu berriak Maliko ondare kulturala mantendu zuen. Izan ere, ondare horietako bat da Kaabuko agintariek Maliko inperioarekin harreman historikoan oinarritu zutela lidergoa izateko eskubidea.
Kaabu-k harremanak mantendu zituen europarrarekin, batez ere portugesekin, esklaboen merkataritza mantentzen zuenekin.
Inperioaren boterea XIX. mendearen hasieran hasi zen gain behera etortzen. Garai hartan, Fula talde etnikoak, Islamera bihurtu zirenak, Mendebaldeko Afrikako herrialde ez-musulmanei aurre ematen hasi ziren. 1867an, Futa Tooro-k, bere erreinuetako batek, Kaabu erasotzeko jihad bat deitu zuen, Kansalako gerra deitu zitzaiona. Indar islamikoek Kansala, hiriburua, hamaika egunez setiatu zuten Kansalako batailan, eta bukatu ondoren sua eman zioten. Suteak Kaabu independentearen azken agintaria hil zuen, baita jende askok, bai defendatzaileak eta erasotzaileak ere. Batailaren ondoren, Fouta Dgallonen erresumak, Kansalako setioaren arduradun nagusietakoak, Kaabu anexionatu zuen, menpeko estatu bezala, Portugalgo erreinuak erabat kentzea erabaki zuen arte, XIX. eta XX. mendeen aldaketaren artean gertatu zena.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) (COR), Instituto Del Tercer Mundo. (2008-03-13). Guia Del Mundo 2008/ Guide to the World 2008. IEPALA Editorial ISBN 9788467523003. (Noiz kontsultatua: 2018-01-28).
* ↑ (Ingelesez) Volume V - Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (Noiz kontsultatua: 2018-01-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q862478
# K bitamina

K bitamina gizakiak behar duen bitaminatako bat da. Ezaugarri nagusia bitamina honen premien %50a hesteetako bakterio onuragarriek sortzea da. Ondorioz, gabezia ez-ohikoa izaten da. Beharren beste erdia (30-40 mg/eguneko) arrautza, gazta, gibela eta barazki berdeak (espinakak, ziazerbak...) dietan sartuz lortuko da.
Zerbaitek eraginda maila horretara iristen ez bada, gatzapenean izango dira arazoak, gatzapen-substantziak sortaraztea (protronbina, esaterako) baita bitamina honen egitekoa. Beraz, arrazoirik gabeko odoljarioak eta orbaintzeko zailtasuna duten zauriak dira gabeziaren sintomak. Hori zuzentzeko, lehenik arrazoiak ezagutu behar dira (hesteetako arazoren bat, elikatzeko ohitura desegokiak, …) eta, ondoren, horren arabera konponbidea ezarri.
K bitaminaren hiru mota daude: K$_1$, K$_2$ eta K$_3$. K$_1$ da zenbait janaritan dagoena, K$_2$ hesteetako bakterioek ekoizten dutena eta K$_3$ bitamina sintetikoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]

## Ikus, gainera

* A bitamina edo erretinola
* B taldearen bitaminak
* C bitamina edo azido askorbikoa
* D bitamina edo kolekaltziferola
* E bitamina edo tokoferola

## Kanpo estekak

* Datuak: Q182338
* Multimedia: Vitamin K / Q182338
# K (argipena)

K letrarekin hainbat gauza ezberdin adierazten dira:
* Potasioaren ikur kimikoa.
* Mila adierazteko aurrizkia.
* Kilobyteen laburpena (normalki KB).
* Caraten laburpena, urreren purutasuna neurtzeko.
* Kelvin graduen ikurra.
* Izar laranjen sailkapen ikurra.
* Ketamina drogaren laburpena.
* Kretazeoaren laburpena, batez ere K/T mugan erabilita.
* K Kula Shakerren diska.
* K Records diskoetxe amerikarra.
* K Korear abeslaria.
* K-Teoria, topologia eta algebrako teoria.
* K programazio hizkuntza.
* KDE mahaigainean erabiltzen den letra.