OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Abade

Abade edo abat monasterio bateko burua da. Bizkaian apaizei horrela ere diote.

## Historia

Monasterioko abadea monasterioko fraideek hautatzen dute, oro har, baina Eliz agintaritza gorenak onartu behar du bere kargua hartu ahal izateko. Kargu hori bizitza osorako izaten da, kargua onartu dionak kentzen ez badu; eta dimisioa ere, Eliz agintaritzak onartu arte ez da baliozkoa. Abade kargua, Sortaldeko kristauen artean sortua, San Benitok zabaldu zuen Europan. Gaur egun, antzina bezala monasterio bakoitza bere buruaren guztiz jabe eta aske izan ordez, hierarkia batean mailakaturik daude, monasterioak bezala abadeak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/3/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q103163
* Multimedia: Abbots / Q103163
# 2015eko Getxoko Zirkuitua

2015eko Getxoko Zirkuitua :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 70. Getxoko Zirkuitua |
| Txapelketa | 2015 UCI Europe Tour 1.1 |
| Data | 2015.eko uztailak 31 |
| Luzera | 170 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Algorta |
| Helduera-lekua | Algorta |
| Taldeak | 10 |
| Parte-hartzaileak | 80 |
| Amaitu dutenak | 68 |
| Bataz besteko abiadura | 42,03 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Nacer Bouhanni (Cofidis, Solutions Crédits) |
| Txapeldunordea | Juan José Lobato (Movistar Team) |
| Hirugarrena | Carlos Barbero (Caja Rural-Seguros RGA) |
| Eskalatzailerik onena | Imanol Estévez (Murias Taldea) |
| Gazte onena | Bernardo Ayuso |
| Talderik onena | Movistar Team |
| ◀2014 | 2016▶ |
| Dokumentazioa ||
LVXX. Getxoko Zirkuitua- XV. Ricardo Otxoaren Memoriala 2015eko uztailaren 31n egin zuten. 17 km luzera zuen zirkuituak Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, 10 bira egin ondoren, guztira 170 km osatu zuen. 1.1. maila zuen.
10 taldek eta 80 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 68 amaitu zirenak. Garailea Nacer Bouhanni frantziarra izan zen. Mendiko sailkapena Imanol Estévezek, neoprofesionalena Bernardo Ayusok eta euskaldunena Enrique Sanzek irabazi zuten.

## Sailkapen orokorra

2014 << 2015eko Getxoko Zirkuitua >> 2016 :
| Zbk. | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1.a | Nacer Bouhanni | Cofidis, Solutions Crédits | 4 o 02 min 21 s |
| 2.a | Juan José Lobato | Movistar | d.b. |
| 3.a | Carlos Barbero | Caja Rural-Seguros RGA | d.b. |
| 4.a | José Joaquín Rojas | Movistar | + 3 s |
| 5.a | Roman Maikin | RusVelo | d.b. |
| 6.a | Enrique Sanz | Movistar | + 5 s |
| 7.a | Ángel Madrazo | Caja Rural-Seguros RGA | d.b. |
| 8.a | Ibai Salas | Burgos-BH | d.b. |
| 9.a | Egoitz García | Murias | d.b. |
| 10.a | Amets Txurruka | Caja Rural-Seguros RGA | + 8 s |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20819749
# 2015eko Kataluniako Volta

2015eko Kataluniako Volta :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 95. Kataluniako Volta |
| Txapelketa | UCI World Tour 2015 |
| Etapak | 7 |
| Datak | martxoak 23 – 2015.eko martxoak 29 |
| Luzera | 1.238,1 km |
| Herrialdea | Espainia |
| Irteera-lekua | Calella |
| Helduera-lekua | Bartzelona |
| Taldeak | 24 |
| Bataz besteko abiadura | 40,582 km/o |
| Emaitzak ||
| Txapelduna | Richie Porte (Team Sky) |
| Txapeldunordea | Alejandro Valverde (Movistar Team) |
| Hirugarrena | Domenico Pozzovivo (AG2R La Mondiale) |
| Eskalatzailerik onena | Tom Danielson (Cannondale-Garmin) |
| Sprinter onena | Lluís Mas (Caja Rural-Seguros RGA) |
| Gazte onena | Wilco Kelderman (LottoNL-Jumbo) |
| Talderik onena | BMC Racing Team |
| ◀ 2014 | 2016▶ |
| | Dokumentazioa |
2015eko Kataluniako Volta Kataluniako Volta lasterketaren 95. edizioa izan zen. Martxoaren 23 eta martxoaren 29 bitartean jokatu zuten. Calella eta Bartzelona lotu zituen, guztira 1.238,1 km eginez zazpi etapatan. 2015eko UCI WorldToureko bostarren ekitaldia izan zen.

## Ibilbidea

| Etapa | Data | Etapako hiriak | type | Luzera (km) | Etapako garailea | Sailkapen orokorreko liderra |
| 1 | mark 23 | Calella – Calella | bitarteko etapa | 185,2 | Maciej Paterski | Maciej Paterski |
| 2 | mark 24 | Mataró – Olot | etapa gorabeheratsua | 191,8 | Alejandro Valverde | Maciej Paterski |
| 3 | mark 25 | Girona – Girona | bitarteko etapa | 156,6 | Domenico Pozzovivo | Pierre Rolland |
| 4 | mark 26 | Tona – La Molina | mendiko etapa | 188,4 | Tejay van Garderen | Bart De Clercq |
| 5 | mark 27 | Alp – Valls | etapa gorabeheratsua | 195,4 | Alejandro Valverde | Richie Porte |
| 6 | mark 28 | Cervera – PortAventura World | bitarteko etapa | 194,1 | Sergei Chernetskiy | Richie Porte |
| 7 | mark 29 | Bartzelona – Bartzelona | etapa gorabeheratsua | 126,6 | Alejandro Valverde | Richie Porte |

## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra

Iturria : ProCyclingStats :

### Mendiko sailkapena
## Kanpo estekak

* Datuak: Q19255203
* Multimedia: Volta a Catalunya 2015 / Q19255203
# 2015eko Kolonbia eta Venezuelaren arteko krisia

2015eko Kolonbia eta Venezuelaren arteko krisia Juan Manuel Santos (Kolonbia) eta Nicolás Maduro (Venezuela) presidenteen gobernuen artean sortutako krisi diplomatiko, humanitario eta ekonomikoa izan zen. Venezuelako lurraldean ustez talde paramilitarretako kideak egoteagatik eragin zuen eta, ondoren, Venezuelako gobernuak Kolonbiarekin muga egiten duen Táchira estatuko hainbat udalerritan salbuespen-egoera ezarri, eta, ondorioz, muga mugarik gabe itxi zuen. Itxierak 2015eko irailaren 7an hedatu ziren Zulia estatuko eremuetara. Hil bereko 15ean, gobernuak neurriak Apure estatuko udalerrietara eta Zulia estatuko eremu gehigarrietara zabaldu zituen. Ondoren, hilaren 22an, salbuespen-egoeraren zortzigarren eremu bat aktibatu zen Venezuelako Amazonas estatuan, bai eta Apure estatuko beste hiru udal-erakunde berri ere, neurriarekin bat egin zutenak. 2010eko erroldaren arabera, 700.000 kolonbiar baino gehiago bizi ziren Venezuelan urte horretan, herrialdean modu irregularrean sartu ziren milaka etorkinak kontuan hartu gabe. Veneuzelarrek milaka kolonbiar deportatu zituzten. 2017an, abokatu talde batek salaketa bat jarri zuen Nicolas Maduroren aurka «gizateriaren aurkako delituengatik» Kolonbiako Fiskaltzaren aurrean, kolonbiarren deportazioen ondorioz.
Gatazkak gutxitu egin ziren, 2015eko abuztuan tentsioak piztu eta hilabete batzuetara. 2016ko uztailerako, Venezuelako gobernuak Kolonbian sartzeko aukera eman zien venezuelarrei, eta, Venezuelako eskasiaren ondorioz, ehunka mila venezuelarrek aukera baliatu zuten elikagaiak lortzeko. 2016ko abuztuaren 12an, Venezuelako Gobernuak ofizialki ireki zuen Kolonbiako muga.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La Asamblea Nacional aprueba el estado de excepción y advierte que podría extenderse a toda la frontera» Globovisión 2015-8-25.
* ↑ (Gaztelaniaz) Instituto Nacional de Estadística. (2011). Procesamiento de microdatos censales. .
* ↑ (Ingelesez) «Venezuela manufactures a dispute with neighboring Colombia» The Washington Post 2015-9-1.
* ↑ (Ingelesez) «Venezuelans cross into Colombia after border is reopened» BBC News 2016-8-13.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20886711
* Multimedia: Venezuela–Colombia migrant crisis / Q20886711
# 2015eko Korrika

2015eko Korrika edo 19. Korrika Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hemeretzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta Durangoko Azoka omendu zen bere 50. urteurrena baitzen. Euskahaldun! leloa izan zuen.

## Ibilbidea

Urepelen abiatu zen martxoaren 19an eta Bilbon bukatu hilaren 29an. Azken kilometroa Lorea Agirre kazetariak egin zuen eta ondoren berak idatzitako mezua irakurri zuen.

## Korrika atzerrian

Edizio honetan ere hainbat Korrika antolatu zituzten atzerrian zeuden euskaldunek, Parisen esate baterako martxoaren 7an ospatu zen. Beste toki batzuk honako hauek izan ziren: Katalunia, Amerikako Estatu Batuak, Txekia, Alemania, Hungaria, Errusia eta Irlanda.

## Korrika Kulturala

Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia

Hainbaten artean egin zuten abestia, Sautrela olerkian oinarrituriko hitzekin eta Oskorrik orduan egin zuen musikarekin.
Euskara da kanpora eta guztiok Korrikara
O, Euskara lauda ezan Urepele herria handikan baitu Korrikak hasiera berria Bilbon ospatzekotan ba kilometro azkena Xalbadorren babesean emanen du lehena
Urepeletik Bilbora abia dadin Korrika! Urepeletik Bilbora abia dadin Korrika! Euskara da kanpora eta guztiok Korrikara.
Euskaldunak herrietan ahaldun gaitezen eta gure mintzaeraz denak harro gagozen, Urepeletik Bilbora lekukoa gidatzen Giza katea eten gabe oro laster goazen
Urepeletik Bilbora...
Euskahaldun den guztiak burua altxa beza, gorenean ikusteko euskaldunon hizkuntza. Korrikazale guztiek hauxe eskatzen dute, nola zabaldua dagon prezia bezate.
Urepeletik Bilbora...
Gogoa konpli dezala euskal jendarteak, euskahaldun bihurtuz datozen urteak. Hamar egun eta gauez Korrika ta Euskara; euskahaldunei eskerrak pizturik sugarra.
Urepeletik Bilbora...
Batzuk herriaz orroit, euskaraz ahantzi bertzek euskara maite, herria gaitzetsi; hizkuntza ta herria berex ez doatzi, berek nahi daukute konpreniarazi bata bertzea gabe ez daizkela bizi.
Urepeletik Bilbora...

## Erreferentziak

* ↑ Korrika - Auñamendi Eusko Entziklopedia. (Noiz kontsultatua: 2017-08-31).
* ↑ «Pariseko Korrika» La Casa Vasca de París | Pariseko Eskual Etxea (Noiz kontsultatua: 2017-09-02).
* ↑ EiTB. Korrika babesten dabiltza munduko bazter guztietan. (Noiz kontsultatua: 2017-09-02).
* ↑ AEK. (2014-11-27). DENOK KORRIKARA. (Noiz kontsultatua: 2017-09-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61069292
* Multimedia: Korrika 2015 / Q61069292
# 2015eko Frantziako Tourreko 10. etapa

2015eko Frantziako Tourreko 10. etapa :
| Datu orokorrak ||
| Lasterketa | 10، 2015eko Frantziako Tourra |
| Mota | Mendiko etapa |
| Data | 2015.eko uztailak 14 |
| Luzera | 167 km |
| Herrialdea | Frantzia |
| Irteera-lekua | Tarbe |
| Helduera-lekua | Belaguako mendatea |
| Etaparen emaitza1. Chris Froome(Team Sky) Kenneth Vanbilsen(Cofidis, Solutions Crédits) ||
| Sailkapen orokorra etaparen amaieran Chris Froome(Team Sky) ||
| Beste sailkapenak etaparen amaieranPuntukoa André Greipel(Lotto-Soudal)Mendikoa Chris Froome(Team Sky)Gazterik hoberena Nairo Quintana(Movistar Team)Taldea Sky ||
| ◀ 9 | 11 ▶ |
| | Dokumentazioa |
2015eko Frantziako Tourreko 10. etapa 2015eko uztailaren 14an Tarben hasi zen eta San Martingo Harrian amaitu zuen, 2015eko Frantziako Tourrean. Etapak 167 kilometro zituen. Etapak Zuberoa zeharkatu zuen, Irurin (124. km) tarteko sprint bat ere izanda.
Frantziako Jaiegun Nazionalean, Sky taldeko Christopher Froome britainiarrak irabazi zuen.

## Etapako sailkapena

| | Txirrindularia | Taldea | Denbora |
| 1 | Chris Froome (GBR) | SKY- | 4h 22' 07" |
| 2 | Richie Porte (AUS) | SKY | + 59" |
| 3 | Nairo Quintana (COL) | MOV | + 1' 04" |
| 4 | Robert Gesink (NED) | TLJ | + 1' 33" |
| 5 | Alejandro Valverde (ESP) | MOV | + 2' 01" |
| 6 | Geraint Thomas (GBR) | SKY | + 2' 01" |
| 7 | Adam Yates (GBR) | OGE | + 2' 04" |
| 8 | Pierre Rolland (FRA) | EUC | + 2' 04" |
| 9 | Tony Gallopin (FRA) | LTS | + 2' 22" |
| 10 | Tejay van Garderen (USA) | BMC | + 2' 30" |

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) López-Egea, Sergi. (2015-7-14). «El magnífic es diu Froome» El Periódico de Catalunya.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19946563
* Multimedia: Tour de France 2015, étape 10 / Q19946563
# Alger Hiss

Alger Hiss (Baltimore, Maryland, Ameriketako Estatu Batuak, 1904ko azaroaren 11a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1996ko azaroaren 15a) legelari eta diplomatikoa izan zen. Sobietar Batasuneko espioi izateaz akusatu zuten Bigarren Mundu Gerran, eta zina hausteagatik kondenatu egin zuten 1950ean, mezulari komunista bati Estatu Departamentuko sekretuen berri eman izana ezkutatzeagatik. Auzi hark nazioarteko arreta bereganatu zuen, eta hil zen arte Gerra Hotzaren lekuko adierazgarrienetako bat izan zen Hiss. Bere karrera politikoa eta, batzuen ustez, baita haren espioi-karrera ere, 1936an hasi zen, Estatu Batuetako Estatu Departamentuan lanean hasi zenean. Harvard Unibertsitatean ikasia zen, eta Rossevelten lehendakaritzapean lan egina, nekazaritzako eta justiziako sailetan.
Estatu Departamentuko kide gisa, Yaltako bake konferentzian izan zen aholkulari, 1945ean, nazio aliatuen buruzagiak Europako mapa berrantolatzeko elkartu zirenean. Hurrengo urtean, Nazio Batuen erakundearen sorrera-batzordean aritu zen lanean. Bere akusatzaile nagusi eta komunista izandako Whitaker Chambers editorearen arabera, Alger Hiss Estatu Batuetako Alderdi Komunistako kide izan zen, gobernuarentzat lanean aritu zen urteetan, eta gobernuaren sekretuak igorri zituen Sobietar Batasunera. Garai hartan, Estatu Batuetako gobernuarentzat lanean ari ziren ustezko komunisten aurkako sorgin-ehiza edo esetsaldi luze eta zoroa izan zen, eta Hissi bost urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. 1954an irten zen kartzelatik, eta hil zen arte bere errugabetasuna defendatu zuen beti. Hissen erruaren edo errugabetasunaren kasua berriro plazaratu zen 1990eko hamarraldian, historialariek Sobietar Batasuneko artxiboetara jotzeko aukera izan zutenean. 1992an, errusiar jeneral Dmitri Volkogonovek, KGBko eta artxibo militarretako historialariak, Hiss Sobietar Batasuneko espioi izan zelako inolako frogarik ez zegoela adierazi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q549966
* Multimedia: Alger Hiss / Q549966
# Algerri

Algerri Kataluniako udalerria da, Noguera eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 469 biztanle zituen. 54,32 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.103 | 1.091 | 1.097 | 993 | 975 | 911 | 760 | 675 | 639 | 554 | 499 | 469 |

## Ikus, gainera

* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Algerriko udalaren webgunea.
* Datuak: Q1770837
* Multimedia: Algerri / Q1770837
# Algete

Algete Madrilgo Erkidegoko udalerria da, Comarca de Alcalá eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 20.204 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Madrilgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q472604
* Multimedia: Algete / Q472604
# Alger (Washington)

Alger Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Skagit konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 507 biztanle ditu, 6,764135 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Skagit konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1509251
* Multimedia: Alger, Washington / Q1509251
# Algerera

Algerera (alguerès) Sardiniako Alguer (edo Alghero) hirian mintzatzen den katalanaren aldaera da. Algerera gutxiengo baten hizkuntza gisa onartzen du Italiako errepublikak eta Sardiniako Erkidego Autonomoak (sardinierarekin batera).
Egun, algerera katalanaren ekialdeko dialektoen multzoko aldaera da, italieraren, sardinieraren eta gaztelaniaren eragin handia badu ere. Era berean, katalanaren arkaismoak mantzentzen ditu, katalanez mintzatzen diren gainontzeko lurraldeekiko isolaturik egotearen ondorioz.

## Erabilera

1990eko hamarkadan Alguerreko biztanleriaren % 30 mintzatzen zen algereraz eta % 65k ulertzen zuen. Biztanleen erdiak, era berean, sardinieraren dialektoak ere (logudorearra eta korsikeraren eragina duen sasarearra) ulertzen zituen.
2004an Kataluniako Generalitateak bultzatutako ikerketa batek ondoko emaitzak eman zituen:
| | Jatorriko hizkuntza | Ohiko hizkuntza |
| Italiera | % 59,2 | % 83 |
| Algerera | % 22,4 | % 13,9 |
| Sardiniera | % 12,3 | % 2,8 |
| Iturria: Alguerreko hizkuntz ohiturei buruzko inkesta |||

## Ikus, gainera

* Katalanaren dialektoak
* Italiako hizkuntzak

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Algereraren egoerari buruzko bideoa
* Datuak: Q585704
# Algermissen

Algermissen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Hildesheim barrutia|Hildesheim]] barrutian. 2014an 7.798 biztanle zituen 35,62 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q574412
* Multimedia: Algermissen / Q574412
# Alger konderria (Michigan)

Alger konderria (ingelesez: Alger County) Michiganko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Munising da. 2010eko zentsuaren arabera 9.601 biztanle zituen, Alger kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Alger konderriak 13.073,57 kilometro koadro ditu. Horietatik 10.703,55 ura dira. Beste 2.370,02 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,73 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 9.601 pertsonetatik 8.327 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 114 dira. 607 beltzak edo afroamerikarrak. 387 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 31 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 0 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 249 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q486210
* Multimedia: Alger County, Michigan / Q486210
# Algernon Charles Swinburne

Algernon Charles Swinburne (Londres, Ingalaterra, 1837ko apirilaren 5a - Putney, Londres, Ingalaterra, 1909ko apirilaren 10a) ingeles poeta eta kritikaria izan zen.

## Biografia

Etonen eta Oxfordeko Balliol Collegen egin zituen ikasketak. Italian zehar ibili ondoren, D.G. Rossetti, G. Meredith eta W.S. Landor ezagutu zituen Londresen, ingeles dekadentismoaren bultzatzaile nagusiak, eta haien lagun egin zen. Ch. Baudelaireren miresle izan zen, eta haren bideari jarraituz, arauen eta gizartearen kontra jarri zen, eta artea arteagatik defenditzeari ekin zion. Garai hartako lanek kritika zorrotzak ekarri zizkioten, baina eragin handia izan zuten belaunaldi gazteengan. 1867. urtean Swinburnek Mazzini ezagutu zuen, eta Italiaren askatasunaren alde idatzi zuen. Ondoren, politika gai zuten beste lan batzuk ere idatzi zituen. Lan haiekin poeta madarikatuaren ospea bereganatu zuen. 1879. urte inguruan, alkoholismoan guztiz murgilduta zegoela, Theodore Watts-Dunton lagunak Putneyn zuen etxera eraman zuen. Han bizi izan zen hogeita hamar urtez, Watts-Duntonen zaintzapean, eta hari esker idatzi zituen Swinburnek lan nagusiak.
Aipagarriak dira bere poesia-lanak: Atalanta in Calydon (1865, "Atalanta Calydonen"); Poems and Ballads (1866, 1878, 1889, "Poemak eta baladak"); Songs of the Springtides (1880, "Marearen kantuak"); Tristam of Lyonesse (1882, "Lyonesseko Tristan"); antzerki-lanak: Chastelard (1865); Bothwell (1874); Mary Stuart (1881); idatzi kritikoak: Essays and Studies (1875, "Saiakerak eta azterketak"); Shakespeare (1880); Victor Hugo (1886) eta Ben Jonson (1889) monografiak; politika-lanak: Ode to Mazzini (1856-1857, Mazziniri oda); A Song of Italy (1867, "Italiako kantua"); Songs Before Sunrise (1871, "Ilunabar aurreko kantuak").

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q315511
* Multimedia: Algernon Charles Swinburne / Q315511
# Alger (Ohio)

Alger Ohioko herri bat da. Hardin konderrian kokatua dago. 2010ean 860 biztanle zituen, 0,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hardin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1030204
* Multimedia: Alger, Ohio / Q1030204
# Amarante (Piauí)

Amarante Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 17.235 biztanle ditu 1.155,205 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22059801
* Multimedia: Amarante (Piauí) / Q22059801
# Amarante (Portugal)

Amarante Portugalgo Portoko barrutian dagoen kontzejua da. 2006ko erroldaren arabera, herriak 61.471 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

| Aboadela Aboim Ansiães Ataíde Bustelo Canadelo Candemil Carneiro Carvalho de Rei Cepelos (Amarante) Chapa Fregim Freixo de Baixo Freixo de Cima | Fridão Gatão Gondar Jazente Lomba Louredo Lufrei Madalena (Amarante) Mancelos Oliveira Olo Padronelo Real Rebordelo | Salvador do Monte Sanche Santa Cristina de Figueiró Santiago de Figueiró São Gonçalo (Amarante) São Simão de Gouveia Telões Travanca Várzea Vila Caiz Vila Chã do Marão Vila Garcia |

## Demografia

Biztanleria (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 1.416 | 15.918 | 32.931 | 37.796 | 47.823 | 54.159 | 56.092 | 59.638 | 56.217 |

## Jaiak eta ospakizunak

* Festas de São Gonçalo - Ekainean ospatzen dira
* Procissão dos diabos - Amaranteko deabruen jaia.

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Amaranteko udalaren webgunea.
* Datuak: Q454875
* Multimedia: Amarante / Q454875
# Amaranto

Amaranthus generoa amaranto izenarekin ezagutzen diren hainbat espezie barne hartzen dituen belarren talde kosmopolita bat da. Egun itxura guztietako 60 espezie inguru ezagutzen dira. Genero honetako kideen ezaugarri eta erabilerak oso hurbilekoa duen Celosia generoaren antzekoak dira.
Talde honetako zenbait espezie belar txartzat hartzen diren arren, erabilera asko dauzkate barazki gisa, sasizereal gisa eta apaindura gisa.
Izena grezieratik datorkio: amarantos, (Αμάρανθος or Αμάραντος), "zimeltzen ez dena".

## Espezie nabarmenak

* Amaranthus acanthochiton
* Amaranthus acutilobius
* Amaranthus albus
* Amaranthus arenicola
* Amaranthus australis
* Amaranthus bigelovii
* Amaranthus blitoides
* Amaranthus blitum
* Amaranthus brownii
* Amaranthus californicus
* Amaranthus cannabinus
* Amaranthus caudatus (kiuitxa)
* Amaranthus chihuahuensis
* Amaranthus chlorostachys
* Amaranthus crassipes
* Amaranthus crispus
* Amaranthus cruentus
* Amaranthus deflexus
* Amaranthus dubius
* Amaranthus fimbriatus
* Amaranthus floridanus (Floridako amarantoa)
* Amaranthus greggii
* Amaranthus hybridus
* Amaranthus hypochondriacus
* Amaranthus leucocarpus
* Amaranthus lineatus (Amaranto australiarra)
* Amaranthus lividus
* Amaranthus mantegazzianus (Gaztelako kinoa)
* Amaranthus minimus
* Amaranthus muricatus (Amaranto afrikarra)
* Amaranthus obcordatus
* Amaranthus palmeri
* Amaranthus paniculus
* Amaranthus polygonoides (Amaranto tropikala)
* Amaranthus powelii
* Amaranthus pringlei
* Amaranthus pumilus
* Amaranthus quitensis
* Amaranthus retroflexus
* Amaranthus rudis
* Amaranthus scleropoides
* Amaranthus spinosus
* Amaranthus standleyanus
* Amaranthus thunbergii
* Amaranthus torreyi
* Amaranthus tricolor
* Amaranthus tuberculatus
* Amaranthus viridis
* Amaranthus watsonii
* Amaranthus wrightii
* Datuak: Q156344
* Multimedia: Amaranthus / Q156344
* Espezieak: Amaranthus
# Amaraun

Amarauna, armiarma-sarea edo armiarma-ehuna armiarmek intsektuak harrapatzeko eratzen duten zeta antzeko ehunezko sarea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188691
* Multimedia: Spider webs / Q188691
# Amarante do Maranhão

Amarante do Maranhão Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 37.091 biztanle ditu 7.438,194 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q947834
* Multimedia: Amarante do Maranhão / Q947834
# Amarantita

Amarantita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Amarantita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Fe³⁺₂O(SO₄)₂*7H₂O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Amarantit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q454926
* Multimedia: Amarantite / Q454926