OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak zaldi arkuduna

Gizonezkoen zaldi arkuduna 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 3an egin zen, Bercy Arenan. Rhys McClenaghan irlandarrak lortu zuen urrea, Nariman Kurbanov kazakhstandarrak zilarra eta Stephen Nedoroscik estatubatuarrak brontzea.

## Sailkapena

| Pos | Gimnasta | D emaitza | E emaitza | Guztira | Qual. |
| 1 | Rhys McClenaghan (IRL) | 6.3 | 8.900 | 15.200 | Q |
| 2 | Stephen Nedoroscik (USA) | 6.4 | 8.800 | 15.200 | Q |
| 3 | Max Whitlock (GBR) | 6.6 | 8.566 | 15.166 | Q |
| 4 | Takaaki Sugino (JPN) | 6.5 | 8.533 | 15.033 | Q |
| 5 | Oleg Verniaiev (UKR) | 6.6 | 8.433 | 15.033 | Q |
| 6 | Nariman Kurbanov (KAZ) | 6.4 | 8.600 | 15.000 | Q |
| 7 | Hur Woong (KOR) | 6.7 | 8.200 | 14.900 | Q |
| 8 | Loran de Munck (NED) | 6.4 | 8.366 | 14.766 | Q |
| 9 | Zou Jingyuan (CHN) | 5.9 | 8.700 | 14.600 | R1 |
| 10 | Nils Dunkel (GER) | 6.4 | 8.166 | 14.566 | R2 |
| 11 | Shinnosuke Oka (JPN) | 5.9 | 8.566 | 14.466 | R3 |

## Finala

| Pos | Gimnasta | D emaitza | E emaitza | Guztira |
| 01 ! | Rhys McClenaghan (IRL) | 6.600 | 8.933 | 15.533 |
| 02 ! | Nariman Kurbanov (KAZ) | 6.700 | 8.733 | 15.433 |
| 03 ! | Stephen Nedoroscik (USA) | 6.400 | 8.900 | 15.300 |
| 4 | Max Whitlock (GBR) | 6.900 | 8.300 | 15.200 |
| 5 | Oleg Verniaiev (UKR) | 6.600 | 8.366 | 14.966 |
| 6 | Takaaki Sugino (JPN) | 6.700 | 8.233 | 14.933 |
| 7 | Hur Woong (KOR) | 6.700 | 7.600 | 14.300 |
| 8 | Loran de Munck (NED) | 6.500 | 7.233 | 13.733 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117156641
# Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak zorua

Gizonezkoen zorua 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 27 eta abuztuaren 3an egin zen, Bercy Arenan. Carlos Yulo filipinarrak irabazi zuen urrea, Artem Dolgopyat israeldarrak zilarra eta Jake Jarman britainiarrak brontzea.

## Sailkapena

| Pos | Gimnasta | D emaitza | E emaitza | Guztira | Qual. |
| 1 | Jake Jarman (GBR) | 6.6 | 8.366 | 14.966 | Q |
| 2 | Carlos Yulo (PHI) | 6.3 | 8.466 | 14.766 | Q |
| 3 | Rayderley Zapata (ESP) | 6.3 | 8.300 | 14.600 | Q |
| 4 | Illia Kovtun (UKR) | 6.2 | 8.333 | 14.533 | Q |
| 5 | Luke Whitehouse (GBR) | 6.5 | 8.033 | 14.533 | Q |
| 6 | Zhang Boheng (CHN) | 6.1 | 8.366 | 14.466 | Q |
| 7 | Artem Dolgopyat (ISR) | 6.4 | 8.066 | 14.466 | Q |
| 8 | Milad Karimi (KAZ) | 6.3 | 8.133 | 14.433 | Q |
| 9 | Shinnosuke Oka (JPN) | 5.8 | 8.533 | 14.333 | R1 |
| 10 | Ryu Sung-hyun (KOR) | 6.6 | 7.666 | 14.266 | R2 |
| 11 | Joel Plata (ESP) | 5.7 | 8.466 | 14.166 | R3 |

## Finala

| Pos | Gimnasta | D emaitza | E emaitza | Pen. | Guztira |
| 01 ! | Carlos Yulo (PHI) | 6.6 | 8.400 | | 15.000 |
| 02 ! | Artem Dolgopyat (ISR) | 6.4 | 8.566 | | 14.966 |
| 03 ! | Jake Jarman (GBR) | 6.6 | 8.333 | | 14.933 |
| 4 | Illia Kovtun (UKR) | 6.2 | 8.333 | | 14.533 |
| 5 | Milad Karimi (KAZ) | 6.3 | 8.200 | | 14.500 |
| 6 | Luke Whitehouse (GBR) | 6.3 | 8.166 | | 14.466 |
| 7 | Rayderley Zapata (ESP) | 6.2 | 8.233 | 0.100 | 14.333 |
| 8 | Zhang Boheng (CHN) | 6.1 | 8.133 | 0.300 | 13.933 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117156650
# Gimnastika artistiko maskulino

Gimnasia artistiko maskulinoa (GAM) kirol olimpiko bat da, karakterizatua dago mugimendu oso kordinatuak eta prezizio handikoak direlako. Partaideak (gimnastak) 6 aparatutan parte artzen dute eta indarra, malgutasuna, oreka, abiadura eta arintasun gehiena demostratzen saiatzen dira. "Salto", "lurra", "zaldia arkuekin", "eraztunak", "barra paraleloak" eta "barra fijoa"

### Lurra

Lurra aparatuan gimnastak aparatu guztiaren lurrazala kubritu behar du. Partaidea 3 - 5 diagonal (serie akrobatikoak) ditu direkzio ezberdinetan. Ariketan gutxienez elementu bat aurreraka egin behar da eta beste bat atzeraka. 50 eta 70 s artean iraun behar du

### Eraztunak

Aparatua 5 metrokoa da. Bi eraztun zintzilik daude 2,75 metrotara. Eraztunak 50 zentrimetotara daude haien artean eta zurezkoak edo burdinezkoak dira normalean. Eraztunak 9 zentimetroko erradioa dute eta aparatu honetan egin behar den proban indarra eta oreka lantzen da nagusiki. Zenbat eta kontrol gehiago izan aparatuan ariketa egin bitartean epaileak puntuazio gehiago jarriko diote.

### Barra

2.40 metroko luzeera duen barra bat da metalezko estruktura batekin eutsita, lurrekiko paraleloa da. 2.80 metalezko egitura batez dago osatua. Proba egiteko indarra eta oreka oso beharrezkoak dira. Partaideak mugimendu errutina akrobatikoan egin behar dituzte gelditu gabe. Elementu batek beste bati lotuta egon behar du hasierako mugimenduaren jarraitasuna eta norabidea mantenduz.

### Jauzia

Jauzia bai maskulinoan bai femeninoan konpetitzen den kategoria da. Tranpolin baten laguntzarekin motxal batik pasa behar zara akrobaziak eginez. Motxalaren altuera kategoria bakoitzan desberdina izan daiteke eta luzeera 1'2m dira. Tranpolinera iristeko 25 metroko luzeera eta metro bat zabalera duen tapete batetatik karrerila hartzen dute gimnastek.

### Barra paraleloak

Balanzean ohinarritzen da aparatu hau. Elemento akrobatikoak egiteko 1'5 metroko bi barren artean balanzeatu behar zara. Bien barrak lurretik 1,92 metrotara daude eta berahien artean 42-52 zentimetro daude. Elementu batzutan gimnasta barra bakarran apoiatzen da, eta elementu zahienetan barrak ikuspegitik galtzen ditu (mortalentean adibidez). Aparatu hau bakarrik mutilen kategorietan ikus daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216856
# Gimnesia uharteak

Gimnesia uharteak (antzinako grezieraz, Gymnēsiai) antzinako grekoek Balearretako bi uharte handiei emandako izena da: Mallorca eta Menorca. Kultura talaiotikoa garatu zuen herria bizi zen bertan. Greziarrek Pitiusak (Eivissa eta Formentera) uharte hauengandik bereizten zituzten, orduan.
Cabrera uhartea eta uharte txikiago batzuk (hala nola Dragonera, Conejera edo Airearen Uhartea) Gimnesietako artxipelagoaren zati direla uler daiteke, edo, Cabrera eta Conejeraren kasuan, Cabrera artxipelagoa izeneko azpiartxipielao baten zati direla.
Izena bertan bizi ziren Balearretako habailarien ondorioz jarri zieten, armarik gabe baitzihoazen, hau da, biluzik (gymnós).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1248991
# Glosa

Glosa (grezieratik, γλώσσα glossa, euskaraz 'mingaina', baita ere 'mintzaira') liburu baten orri bazterretan edo lerro artean idatzitako oharra da. Ohar horretan testuarekin lotutako azalpena ematen da, hizkuntza berean edo beste hizkuntza desberdin batean. Ondorioz, glosa mota asko egon daiteke, luzera edo edukieraren arabera; izan daiteke hitz bakar bat edota esaldi, paragrafo baten itzulpena edo antzeko beste testuen erreferentzia.
Glosa multzo batek glosario izena du. Esan behar da glosen bilketa, glosario moduan, lexikografiaren hasiera izan zela eta horrela sortutako lanak lehen hiztegiak izan zirela. Erdi Aroan glosagile lana bazegoen eta haien edukia lege testuekin lotutako komentarioak zirenean, haien lanak apparatus bezala ezagutzen ziren.
Glosak, askotan, inprenta aurreko garaietako ezaugarriak dira. Garai horietan liburu gutxi zeuden eta zeudenak zehaztasun guztiekin irakurtzen ziren.

## Teologian eta Zuzenbidean

Erdi Aroan Bibliaren teologian oso genero arrunta izan zen. Askotan buruz ikasten ziren, nork idatzi zuen jakin barik. Bibliako zenbait pasarte horrelako glosekin lotzen ziren biak bat izango balira bezala.
Garai bereko zuzenbidean ere, Erromatar zuzenbideaz eta Zuzenbide kanonikoaz idatzitako glosak erreferentzia elementu garrantzitsuak ziren. Sedes materiae izena jaso zuten, hau da, gaiari buruzko laguntza. Ezagunak dira 1160 urtearen inguruan Pedro Lombardok Salmoei buruz idatzi zituen Magna glossatura in Psalmos izenburukoa adibidez.

## Hizkuntzalaritzan

Glosa erraz bat testu batean kakotxen artean markatzen da eta ondoren atzerriko hizkuntzaren hitza. Adibidez:
* Kosakoen txalupa mota bat da chaika ‘antxeta’.

## Literaturan

Glosa forma poetiko bat da. Funtsean poema baten komentarioa beste poema baten bidez eta jatorrizko poemaren lerroak tartean jartzean datza, esaterako ahapaldi bakoitzaren amaiera moduan.

## Musikan

Musika terminologia glosa emandako melodia baten apaintzea da. Musika instrumentalari egokitzen zaio. Glosak jatorrizko melodiaren zabaltzea zen.
* Datuak: Q1132324
# Glosario

Glosarioa idatzizko lan batean erabilitako hitzak eta horien esanahiak zehazten dituen zerrenda bat da. Arlo jakin batean erabiltzen diren erdal terminoen itzulpenak jasotzen dituen zerrenda ere izan daiteke; hala nola marketin-glosarioa eta kimika-glosarioa, etab. Maiztasun gutxiko terminoen bildumak izan ohi dira.
Euskaraz ezagutzen den glosariorik zaharrena Aymeric Picaud (Parthenay-le-Vieux, XII. mendea) monje, idazle eta erromes frantziarrarena da. Codex Calixtinus edo Liber Sancti Jacobi eskuizkribuan, Donejakue bidea egiteko oharrak ematen zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q859161
* Multimedia: Glossaries / Q859161
# Glositis

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Glositisa mingainaren hantura akutua edo kronikoa da. Batzuetan, zenbait gabezia-egoeratan aurkitutako kolore gorri haragitsuko mingainari glositis esaten diogu. Mihiaren papilen atrofiak eta aho-mukosaren argaltzeak eragin dute. Kasu batzuetan, aldaketa atrofikoek hantura eta azaleko ultzerak ere eragiten dituzte. Anomalia horiek B12 bitaminaren, erriboflabinaren, niazinaren edo piridoxinaren gabezietan aurki daitezke.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1324237
* Multimedia: Glossitis / Q1324237
# Félix Ziem

Félix Ziem (Beaune, 1821eko otsailaren 26a - Paris, 1911ko azaroaren 10a) frantziar Barbizongo eskolako margolaria izan zen.
Dijongo Arte Ederren Eskolan ikasi zuen eta, hasiera batean, arkitekto gisa lan egin zuen. 1839an Marseillara joan zen eta Adolphe Monticellirekin ikasi zuen. 1841ean Veneziara bisita egin ondoren, margolaritzari ekin zion. Veneziako paisaiak, natura hilak eta erretratuak egin zituen. 1857-58an Otomandar Inperioa eta Egiptorako bidaia baten ondoren, gai margolan orientalistak egin zituen.

## Iruditegia

* Veneziako Kanal Handia (1890-1900)
* Émile Loubet Frantziako presidentea Frantziako eta Italiako eskuadroiak bisitatzen Toulonen (1901)
* Istanbulgo ikuspegia
* Konstantinopla, v. 1850-1900,
* Autoerretratua
* Félix Ziemen hilobia, Père-Lachaise hilerria, Paris

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466224
* Multimedia: Félix Ziem / Q466224
# Félix Zuaznabar

Félix Zuaznabar (Donostia, Gipuzkoa, 1790 – Irun, Gipuzkoa, 1860) gipuzkoar militar liberala izan zen.

## Biografia

Iberiar Penintsulako Gerra garaian, gudarostean sartu zen frantsesei aurre egitearren. Oso denbora gutxian tenienteorde egin zuten, eta gudu askotan nabarmendu zen. Irungo guduan jarrera ausarta izan zuen, eta Zuaznabartarren Gurutzeaz saritu zuten.
Karlisten aurka borrokatu zen ondoren, Elisabet II.a Espainiakoaren konpainia ospetsuarekin lehenik eta txapelgorriekin ondoren. Gipuzkoako Foru Aldundiko talde armatuko buruzagia izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12258047
# Félix de Blochausen

Félix de Blochausen baroia (Schielen, 1834ko martxoaren 5a - ibidem, 1915eko azaroaren 15a) luxenburgoar politikaria izan zen. Luxenburgoko lehen ministroa izan zen 1874tik 1885era.
Abokatu eta diputatu ibilbide laburra izan zuen 1866an Victor de Tornacoren gobernuan Barne ministro izendatu aurretik. 1872tik 1873ra Diputatuen Ganberako presidentea izan zen.
1874ko abenduan lehen ministro izendatu zuten. Zigor eta hezkuntza legeak erreformatu zituen eta lehen hezkuntza derrigorrezko bihurtu zuen. 1885eko otsailean dimititu zuen.
* Datuak: Q641102
* Multimedia: Felix de Blochausen / Q641102
# Félix de Guarania

Félix de Guarania edo jaiotzez Félix Giménez Gómez (Paraguarí, 1924ko azaroaren 20a - Lambaré, 2011ko martxoaren 14a) idazle paraguaiarra izan zen, batez ere poesia landu izan zuena eta guaranierazko ikerlari handia izan zena. 85 liburu baino gehiago idatzi zuen, tartean gaztelerazko lan klasikoen itzulpenak (Miguel de Cervantes, Gustavo Adolfo Bécquer, José Hernández edo Federico García Lorca).
Halaber hainbat hiztegi eta gramatika liburu argitaratu zituen, besteak beste "Diccionario Mitamî" (umeentzat), "Diccionario Ñe'ê aty mirî", "Gran diccionario Katygara", "Ñe’erekokatu ha ñe’ê morangatu" (gramatika eta literatura), "Tabla sinóptica para una nueva gramática guaraní", "Ñe’êypy rechauka. Ñe’ê rekokatu kuaa / Enciclopedia-Diccionario etimológico gramatical", "Ortografía Razonada de la Lengua Guaraní", "Nuevo Arte y Tesoro de la Lengua Guaraní" (entziklopedia) eta "Diccionario "Ñande ayvu tenonde porãngue’i" (hiztegia).
Alfredo Stroessneren diktaduraren garaian erbesteratu zen 26 urtez, komunista izanik, baina hala ere aktibismo soziala eta kultura indigenaren aldeko borroka ez zituen bertan behera utzi. Hori dela-eta, Giza Eskubideen defendatzaile moduan hainbat sari eta aipamen jaso zituen. Besteak beste, 2007an "honoris causa" doktore izendatu zuen Asunción-eko Unibertsitateak.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Portal guaraní" webgunean
* (Gaztelaniaz)"Poesías en guaraní" bloga
* Datuak: Q3757210
* Multimedia: Félix Giménez Gómez / Q3757210
# Félix Álvarez

Félix Álvarez Palleiro (Santander, 1966ko maiatzaren 26a), Felisuco izengoitiz ezaguna, espainiar umorista, telebista aurkezle eta politikaria da. 2016ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Herritarrak - Herritarron Alderdiaren zerrendetan.
# Giuseppe Vicino

Giuseppe Vicino (Napoli, 1993ko otsailaren 26an jaioa) italiar arraunlaria da
Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, lemazainik gabeko lauko proban brontzezko bi domina lortu zituen Rio 2016an, Rio de Janeiro, Matteo Castaldo, Matteo Lodo eta Domenico Montronerekin batera eta Tokyo 2020an, Tokio, Matteo Castaldo, Matteo Lodo eta Marco Di Costanzorekin batera.

## Nazioarteko emaitzak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| 2020 | Tokyo Japonia | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| Munduko arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2015 | Aiguebelette-le-Lac Frantzia | 01 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| 2017 | Sarasota (Florida) Estatu Batuak | 01 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| Europako Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2012 | Varese Italia | 03 ! | Zortzikoa |
| 2014 | Belgrado Serbia | 03 ! | Lemazain gabeko laukoa |
| 2017 | Račice (Litoměřiceko barrutia) Txekiar Errepublika | 01 ! | Lemazain gabeko bikoa |
| 2020 | Poznan Polonia | 03 ! | Lemazain gabeko bikoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Giuseppe Vicino" olimpedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Giuseppe Vicino" FISAren datu basea. (Ingelesez)
* Datuak: Q3771621
* Multimedia: Giuseppe Vicino / Q3771621
# Giuseppe Terragni

Giuseppe Terragni (Meda, Lombardia, 1904ko apirilaren 18 – Como, 1943ko uztailaren 19) arkitekto italiarra zen, gehien bat Mussoliniren erregimen faxistaretzat lan egin zuena. Arkitektura arrazionalista italiarraren sustatzaile eta burua izan zen. Lanik ezagunena Comoko Casa del Fascio deritzana da, 1932-36 urteetan eraikia probintziako Alderdi Faxistaren egoitza izateko.
1921 urtean Milango Politeknikoan izena eman zuen, Scuola Superiore di Architettura delakoan, eta 1926 urtean diplomatu zen. 1927an, Rassegna italiana aldizkarian Gruppo 7 taldearen lau artikuluak argitaratu zituen, Arrazionalismo Italiarraren manifestutzat hartzen direnak. Talde hau, Terragniz gain, Adalberto Libera, Luigi Figini, Gino Pollini, Guido Frette, Sebastiano Larco eta Carlo Enrico Ravak osatzen zuten.

## Lan garrantzitsuak

* 1929 : Novocomum eraikina, Como
* 1930 : Lehen Mundu Gerran hildakoei Monumentua, Erba, Como
* 1932 : O aretoa Iraultza Faxistaren Erakustaldian
* 1932-36 : Casa del Fascio, Como
* 1933-35 : Rustici Etxea, Milan
* 1936-37 : Sant'Elia haurtzaindegia, Como
* 1938 : Danteum proiektua, Erroma
* 1938-40 : Casa del Fascio, orain Palazzo Terragni, Lissone
* 1939-40 : Giuliani-Frigerio apartamentu eraikina, Como

## Kanpo estekak

* (Italieraz):Centro studi Giuseppe Terragni Lan guztiak
* (Italieraz):Danteum proiektuaren webgunea
* (Italieraz):Terragniren jaiotzaren mendeurrena ospatzeko webgunea, biografia eta lanekin
* Datuak: Q458653
* Multimedia: Giuseppe Terragni / Q458653
# Giuseppe Ungaretti

Giuseppe Ungaretti (Alexandria, Egipto, 1888ko otsailaren 8a - Milan, 1970eko ekainaren 1a) italiar poeta izan zen. Ikasketak Frantzian egin zituen, eta Literaturako irakasle izan zen Brasilgo Sao Pauloko Unibertsitatean (1937). Popolo d´Italia eta Gazzetta del popolo egunkarietan idatzi zuen. Frantziako dekadentismoaren eragina (Rimbaud, Mallarmé, Valéry eta abarrena) nabari da haren obretan, eta haren ondorioz Italian sortu zen hermetismoaren aitzindaria izan zen. Obra nagusiak: Il porto sepolto (1916, Urperatutako Kaia); Allegria (1931, Poza Eduardo Gil Berak 1992an euskaratua); Sentimento del tempo (1933, Denboraren sendimendua); Il dolore (1947, Mina); La terra promessa (1950, Agindutako lurra); Un grido e paesaggi (1952, Oihu bat eta ikuspegi batzuk). Saiakera-bilduma bat Il deserto e dopo (Basamortua eta gero) egin zuen, halaber. Shakespeareren, Luis de Góngoraren, Stéphane Mallarméren eta William Blakeren obra batzuk italierara itzuli zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311802
* Multimedia: Giuseppe Ungaretti / Q311802
# Giuseppe Tartini

Giuseppe Tartini (Pirina, Istria, Veneziako Errepublika, 1692ko apirilaren 8a - Padua, Italia, 1770eko otsailaren 26a) barroko garaiko italiar musikagilea eta biolinista izan zen.

## Biografia

Txikitatik ikasi zuen biolina jotzen. Paduako Unibertsitatean ikasten ari zela, baimenik gabe ezkondu zen. Haren ondorioz, 1713. urtean Paduatik ihes egin zuen eta Asisko monasterioan babestu zen, eta han biolina eta akustika bere kasa ikasi, biolinaren hariak eta arkua hobetu, "Deabruaren Trinoa" sonata ezaguna idatzi, eta biolin kontzertuak eman zituen. 1715. urtean barkamena jaso zuen eta Paduara itzuli zen.
1721-1723. urteetan Paduako San Antonio elizako lehen biolinista izan zen, eta 1723-1725. urteetan Kinsky kondearen musika zuzendaria, Pragan. 1727. urtean biolinista eskola bat antolatu zuen Pragan, Europako biolinista ospetsuenak erakarri zituena: Nardini, Pasqualino, Carminato, eta Pagin, besteak beste.
1740. urtean terzo suono edo hirugarren hots izeneko tonua aurkitu zuen. Biolinerako idatzi zuen batik bat (100 kontzertutik gora; 42 bat sonata); eta eliz musika (bost zatitako Miserere bat, eta lau zatitako Salve Regina bat).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108555
* Multimedia: Giuseppe Tartini / Q108555
# Giuseppe Tornatore

Giuseppe Tornatore (1956ko maiatzaren 27a, Bagheria, Sizilia) italiar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilari bat da.
1988an Cinema Paradiso filma zuzendu eta honekin 1989ko Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia
### Zuzendari gisa

* 1986 - Il camorrista
* 1988 - Cinema Paradiso
* 1990 - Stanno tutti bene
* 1991 - La domenica specialmente
* 1993 - The King of Ads
* 1994 - Una pura formalità
* 1995 - Lo schermo a tre punte
* 1995 - L'uomo delle stelle
* 1996 - Ritratti d'autore
* 1998 - La leggenda del pianista sull'oceano
* 2000 - Malèna
* 2006 - La sconosciuta
* 2009 - Baarìa
* 2010 - L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo
* 2013 - La migliore offerta

### Aktore gisa

* 2011 - Leopoldo Trieste, un intruso nella fabbrica dei sogni

### Gidoigile gisa

* 1984 - Cento giorni a Palermo, Giuseppe Ferrara.
* 1986 - Il camorrista
* 1988 - Cinema Paradiso
* 1990 - Stanno tutti bene
* 1994 - Una pura formalità
* 1995 - Il grande Fausto, Alberto Sironi.
* 1995 - Lo schermo a tre punte
* 1995 - L'uomo delle stelle
* 1998 - La leggenda del pianista sull'oceano
* 2000 - Malèna
* 2006 - La sconosciuta
* 2009 - Baarìa
* 2009 - Everybody's Fine, Kirk Jones.
* 2010 - L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo
* 2013 - La migliore offerta

### Ekoizle gisa

* 1997 - Il figlio di Bakunin, Gianfranco Cabiddu.
* 2000 - Il manoscritto del principe, Roberto Andò.

### Soinu bandaren konposatzailea

* 1994 - Una pura formalità

### Argitaratzaile gisa

* 1994 - Una pura formalità

## Kanpo loturak

* Giuseppe Tornatore zinema zuzendariaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q53045
* Multimedia: Giuseppe Tornatore / Q53045
# Giuseppe Sinopoli

Giuseppe Sinopoli (Venezia, 1946ko azaroaren 2a - Berlin, 2001eko apirilaren 20a) italiar musikagile eta zuzendaria. Medikuntzako ikasketak egin zituen eta Paduako Unibertsitatean graduatu zen; musika ere ikasi zuen Veneziako Kontserbatorioan. Psikiatra eta kirurgialari gisa lan egin zuen eta Veneziako Kontserbatorioko irakasle izan da. 1975ean musika garaikideko talde bat sortu zuen eta musika garaikideko programak antolatu ditu Berlingo Orkestra Filarmonikoarekin. Konposizioari dagokionez, lanak idatzi ditu ganbera musikako taldeetarako, abesbatzetarako eta ahotserako, baliabide elektronikoez lagunduta jotzekoak gehienak. Londresko Elkarte Filarmonikoko zuzendari nagusi, 1983an, eta Dresdengo Estatu Antzokiko zuzendari musikal, 1990ean, izendatu zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/2/13 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q316903
* Multimedia: Giuseppe Sinopoli / Q316903
# Giuseppe Torelli

Giuseppe Torelli (Verona, 1658ko apirilaren 22a - Bolonia, 1709ko otsailaren 8a) italiar musikagilea eta biolin-jotzailea iza zen.
1686-1695. urteetan Boloniako San Petronio elizako musikaria izan zen. Vienako (1695) eta Brandenburgoko (1697) gorteetan izan zen, eta 1701. urtean San Petroniora itzuli zen. Hamabi Concerti grossi idatzi zituen, eta garai hartan ohi zena baino musika-tresna gehiago erabili zituen orkestran. Bestalde, gitarrarako kontzertu bat, tronpetarako kontzertuak, sinfoniak, oratorioak eta harizko tresnetako orkestrarako lanak idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q207532
* Multimedia: Giuseppe Torelli / Q207532