OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Joy (Illinois)

Joy Illinoiseko herri bat da. Mercer konderrian kokatua dago. 2010ean 417 biztanle zituen, 1,11 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mercer konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2672207
# Joxepa Darceles Bengoetxea

Joxepa Darceles Bengoetxea (Hondarribia, Gipuzkoa, 1888 – 1972) emagina izan zen.

## Bizitza

Ezagutu zutenen esanetan emagin berezi eredugarria izan zen Joxepa, batez ere bere lanerako ahalmenagatik. Bere jakinduriari esker, sendatzen zituen hainbat eta hainbat gaixotasun.
Hitz gutxiko emakume zen, oso isila eta beti ahoan belar bat omen zeukan (berak bazekien zein) egarria saihesteko. Bere lehenengo semea hil zenean erabaki zuen beste emakumeei erditzen laguntzea. Edozein ordutan atea jotzen bazioten, irteten zen eta ateratzen zen baserri zein kale etxeetara joateko.
Ez zuen tresnarik erabiltzen, ezta xiringatxorik ere, ur beroa eta xaboia baino ez zuen behar izaten. Ardaiz kazetariak horrela jaso zituen Joxeparen hitzok:
   «Emagina izatera dedikatu nintzen… Ene Jainkoa! Ezin dut gogoan izan zein erditzetan izan nintzen. Asko izan ziren.» (“Me consagré por entero a ser partera… ¡Dios mío! No puedo recordar los partos que tuve que asistir. Fueron muchísimos”.)
Hori zela eta, Joxepari, oraindik bizi zelarik, esker oneko omenaldia eskaini zioten bere familia eta lagunek. Bere etxeko biloben hitzetan: “Pertsona ona, maitagarria, beti laguntzeko prest, emankorra, paketsua, jakintsua… erakutsi diguna gure bizia modu berezi batera eramaten”.

## Erreferentziak

* ↑ Aintzina eta gaur. Emakume talde liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130246192
# Joxepa Inaxi Elizegi

Joxepa Inaxi Elizegi Bengoetxea (Asteasu, Gipuzkoa, 1864ko urtarrilaren 12a - ??) gipuzkoar bertsolari bat izan zen. Mikaela Elizegi bertsolariaren ahizpa eta Pello Errota bertsolariaren alaba zen.
Senideetan bigarrena zen eta bertsotan zekiena.

## Bertsoak

| « | “Gure ahizpa Joxepa Inaxi senideetan bigarrena genduan, eta bertsotan zekiana zan. Garai hartan Astiasuko plazan bi sagardotegi ere baziran. Sagardorik ez genduan etxean, errotan, eta kaletik eramaten genduan. Ta gure ahizpa hori sagardo eske joango zan, da han bi mutilzahar bertsotan ari omen ziran. Aitaren gainean-edo ariko ziran, da orduan gure ahizpa horrek bertso hau bota zien:” Bertsotan ari dira bi galtza-jario, bat …………… bestia Antonio, jendia emen dago hoik diala merio, aita guriarentzat ez dute balio. | » |
| Mikaela Elizegi, "Pello Errotaren bizitza bere alabak kontatua" (Antonio Zavala) ||
| « | “Behin batean, gure ahizpa Joxepa Inaxi, sagardotegian toriatu egin zuten, bertsotan hasteko alegia, eta gure ahizpa horrek horrela kantatu zien: Gogorikan ez daukat, lotsa bestetikan, horra emakumea naizen partetikan; toriatzen banazue aldamenetikan, ederrak aditzeko zaute nigandikan. Eta hori esanda alde egin zuan handik, gehiago ez kantatzeagatik» | » |
| Mikaela Elizegi, "Pello Errotaren bizitza bere alabak kontatua" (Antonio Zavala) ||
Mikaelak kontatzen du bere ahizpa Joxepa Iñaxi bertsolaria 20 urte ingururekin Argentinara joan zela. Mikaelak xehetasun bat eman zuen kontakizunean, emakumeen migrazioarekiko dugun iruditegiarekin bat ez datorrena:
| « | “Orduan neskatxa kuadrillak joaten ziren, eta gure ahizpa ere bere neskatxa lagunekin joan zen”. Joxepa Inaxik nahi zuen bere ahizpa Mikaela Argentinara joatea, eta honek ezetz esaten zion. Kartaz elkarri bertso bana jarri zioten gai horren inguruan, eta Mikaelak gorde zituelako dugu hauen berri: Joxepa Inaxi: Nere ahizpa Mikela nik abixaturik, ez duela etorri nahi bidean bakarrik, ez det nahi eukitzea etxean negarrik, hor gelditzen bazera zeretzat alferrik. Mikaela: Ahizpa, bidaltzen dizut horren errespuesta, oraindik ni juatea segurua ezta, horrenbeste enpeñoz gelditzea gaitz-ta, akaso joango naiz mudakorra naiz-ta. | » |
| Mikaela Elizegi, "Pello Errotaren bizitza bere alabak kontatua" (Antonio Zavala ||

## Erreferentziak

* ↑ Joxepa Inaxi Elizegi: XIX. mendeko sagardotegiko bertsolaria. Estitxu Eizagirre. Gaitzerdi, eguneroko estropozu egindako buruazioak. 2018ko urriaren 10a. Argia.eus

## Kanpo estekak

* Joxepa Inaxi Elizegi: XIX. mendeko sagardotegiko bertsolaria. Estitxu Eizagirre. Gaitzerdi, eguneroko estropozu egindako buruazioak. 2018ko urriaren 10a. Argia.eus
* Datuak: Q57203043
# Joxepa Iñazi Azkue

Joxepa Iñazi Azkue XIX. mendeko bertsolaria.

## Sariak

1899ko irailaren 16an Zumarragako Euskal Jaietan lehen saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01etpd158aa64558419b9ec5ed77644af02263cda. (2021-01-19). «'Orainmenean. Bertsolaritzaren genealogia feministak'» www.kulturklik.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q114840717
# Julia Xilova

Julia Vitalievna Xilova (errusieraz: Юлия Витальевна Шилова; Artiom, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1969ko maiatzaren 11) errusiar idazlea da, zenbait detektibe-eleberriren egilea. Ikasketaz legelaria eta psikologoa da.
1999an hasi zen detektibe-nobelak idazten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4523856
* Multimedia: Julia Shilova / Q4523856
# Julia Zornoza

Julia "Julita" Zornoza Iriarte (Etxalar, Nafarroa Garaia) argazkilaria eta moldatzailea izan zen.Nafarroan, estudio batean argazkiei ukituak egiten aritu zen lehen emakumeetako bat. 36ko gerran errepresaliatua izan zen: atxilotu ostean, frankistek Altsasuko kaleetan barrena eraman zuten ilea moztuta.

## Biografia

Julia, Altsasun, herrian barrena burua arradatuta desfilatzera behartu zuten agintari frankistek umiliazio ekitaldi batean, bere amaren besotik, txistu eta danbolin hotsean, garai hartan ohitura bihurtu zen eran.
Juliak argazkigintzan egin zituen lanetatik ez da ezer iritsi gaur egunera.

## Erreferentziak

* ↑ SLU, Herritar Berri. (2021-03-04). «IRAGAN MENDEETAKO EUSKAL EMAKUME ARGAZKILARIAK» GAUR8 (Noiz kontsultatua: 2021-03-06).
* ↑ Urkizu, Urtzi. «Andre begiz, klik» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
* ↑ «Euskal-Museoa» www.euskalmuseoa.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).
* ↑ altsasumemoria. (2014-10-31). «Zornoza Iriarte, Julita» Altsasu Memoria (Noiz kontsultatua: 2021-08-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105762591
# Julia Zesaris

Julia Zesaris hitzak sarrera desberdin izan ditzake:
* Julia Zesaris: Gaio Marioren emaztea eta Julio Zesarren izeba.
* Julia Zesaris: Julio Zesarren alaba.
* Julia Zesaris: Zesar Augustoren alaba.
# Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoa

Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoa, Santander hirian dago, hiri honetako Casimiro Sainz kalean.

## Museoa

Gune hau (gaur egun publikoari itxia dagoena kokapen berriaren zain), historiaurrearen ikerketa eta begiztapenerako nazioarteko garrantzi handikoa, XXI. mendearen hasieran erreformatua eta berdefinitua izan zen, 2001eko abendutik, bilduma zaharrak eta indusketa berrienetan aurkitutako materialak nahastuta dituen gelak erakutsiz. Bertan, enpresa nazionalek, Caja Cantabria kasu, zein nazioartekoek, Texnai japoniarra kasu, parte hartu dute. Erkidegoko Gobernuaren egoitza berria, museoa eta aurreko egoitza aurkitzen diren tokian eraikitzeak, museoa, Ekialdeko Azoka birmoldatuaren beheko solairuetara eramatea behartu du, behin betiko Kantabria Museoan ezarri aurretik, Santanderreko Vaguada de las Llamasen proiektatua.

## Funtsa

Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoaren indarretako bat, Goi Paleolito garaiko arte mugikorreko bere bilduma da, munduko aberatsenetako bat. Baina ez da bertan aurkituko den bakarra. Museoko hondakinik antzinakoenak, El Castillo kobazulotik datoz, 100 mila urte baino gehiago dituztenak. Gainera, Musteriar aroko erremintak ere badaude, 100 mila eta 40 mila urte bitartean dituztenak, baita Epipaleolito, Kalkolito eta Brontze Aroko txatal mota oro ere. Jakina den bezala, Kantabriaren historiak garrantzi berezia du, kantabriar herriaren objektu ugari nabarmenduz.

## Kanpo loturak

* Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoa
* (Gaztelaniaz):Kantabriako kultura
* (Gaztelaniaz): Kantabriako museoak
* (Gaztelaniaz):Museoak Santanderren: MUPAC
* Datuak: Q2364085
* Multimedia: Museo de Prehistoria y Arqueología de Cantabria / Q2364085
# Kanta kosakoak

Kanta kosakoak kosakoek sortutako abestiak dira, gaur egun Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial gisa sailkatuak.

## Dnipropetrovsk eskualdea, Ukraina

Dnipropetrovsk kosaokoen abestiak (ukraineraz: Козацькі пісні Дніпропетровщини), Dnipropetrovsk eskualdeko Zaporozhian Cossacks-en abestiak premiazko babesa behar duten kultura-ondare ukiezintzat jotzen dira. Tradizioz, gizonezkoek abesten dute. Gaur egun, emakumeek dantzatzen dituzte, eta gutxitan talde mistoetan. UNESCOren zerrendan Krynytsia, Bohuslavochka eta Pershotsute ahozko taldeak aipatzen dira.

### Kultura-ondare ukiezinaren zerrenda

2014 Dnipropetrovskeko eskualdean hasi zen kosakoen abestiak UNESCOren Ondare Ukiezinaren Zerrendan sartzearen aldeko ekimen-taldea. 2016ko azaroaren 28an, kultura ondare ukaezina babesteko batzordeak, Dnipropetrovsk eskualdeko kanta zakarrak sartu zituen premiazko babesa behar duten Kultura Ondare Ukiezinaren Zerrendan. Komitearen arabera, lan horiek, eskualdeko komunitate kosakoek
kantatzen dituztenak, gerraren tragediaz eta soldaduen esperientzia pertsonalez hitz egiten dute. Letrek lotura espiritualak dituzte iraganarekin, baina entretenigarriak ere badira.

### Ikerketa

Cossacken abestien transkribatutako lehen konplexua 1997an argitaratu zuen bandurako Victor Kyrylenko jokalariak. 2000ko lehenengo hamarkadako urteetan, Dnipropetrovsk-eko Unibertsitate Nazionaleko funtzionarioek espedizioak egin zituzten Dnipropetrovsk eskualdera herri-kanta gehiago transkribatzeko.

## Kanpo estekak

* Dnipropetrovsk Region-en Cossacken abestiak
* Datuak: Q12111341
# Kantabria (argipena)

Kantabria izenak adiera hauek ditu:
* Kantabria, Espainia iparraldeko autonomia erkidegoa.
* Kantabria mendilerroa, Araba hegoaldeko Toloño mendilerroa aipatzeko batzuetan erabiltzen den izena.
* Kantabria uhartea, Mesozoikoan existitu zen uhartea.
* Kantabriako dukerria, VI. mendean sortutako dukerria.
* Kantabria, Euskal Herri historikoari edo haren mendebaldeko zati bati deitzeko Erdi Aroan eta Aro Modernoan erabili izan den izendapen historikoa.
* Kantabria hiria, antzinako hiria.
# Kantabriako Diputazioaren Bandera

Kantabriako Diputazioaren Bandera Santanderren jokatu zen estropada baten izena da. Hiru ekitaldi izan zituen.

## Kantabriako Diputazioaren Bandera

| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1988 | San Pedro | Camargo | Zierbena |
| 1989 | Zumaia | Santurtzi | Castropol |
| 1990 | Zierbena | Samertolameu (Meira) | Zumaia |

## Kantabriako Bandera

1990eko denboraldia ixteko kantabriarrek bakarrik parte hartu zuten bigarren bandera bat ere jokatu zen, Bandera de Cantabria izenarekin.
| Urtea | Irabazlea | Bigarrena | Hirugarrena |
| 1990 | Ciudad de Santander | Castro Urdiales | Santoña |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3114214
# Kantabriako Gobernua

Kantabriako Gobernua (gaztelaniaz: Gobierno de Cantabria) autonomia erkidego horretan botere betearazlea jarduten duen erakundea da.

## Historia

1999ko estatutu-erreforma arte, Kantabriako Eskualdeko Diputazioa (gaztelaniaz: Diputación Regional de Cantabria) izena zuen. 1982an autonomia aldarrikatu aurretik, Santanderko Diputazio Probintzialarekin Santanderreko probintzia gobernatzeko ardura zuen. Espainiako Gerra Zibilean, erkidegoaren lurraldea Santander, Palentzia eta Burgosko Probintzia arteko Kontseiluak zuzendu zuen 1937ko otsaila eta abuztua bitartean, autonomiaren aurrekaritzat hartu izan dena.
2016ko abuztuaren 29ra arte, Mariano Rajoyk jarduneko 253 egun bete zituen arte, Kantabriako Gobernua izan zen bake-garaian jarduneko gobernu batek denbora gehien izan zuen Espainiako administrazio publikoa. Hain zuzen ere, bitartekotasun-egoera 1994ko azaroaren 7an hasi zen, Juan Hormaechea (UPCA) presidenteak epailearen epaiak behartuta dimisioa aurkeztu zuenean. Haren ordezkoa, José Joaquín Martínez Sieso (PP), 1995eko uztailaren 17ra arte ez zuten izendatuko, 1995eko maiatzaren 28an hauteskunde autonomikoak egin ondoren. Guztira, Kantabriak 252 egun eman zituen jarduneko gobernu batekin.

## Presidenteak

* 1982-1984: José Antonio Rodríguez (CParen zerrendetan independente)
* 1984-1987: Ángel Díaz de Entresotos (APren zerrendetan independente)
* 1987-1990: Juan Hormaechea (AP)
* 1990-1991: Jaime Blanco (PSC-PSOE)
* 1991-1995: Juan Hormaechea (UPCA)
* 1995-2003: José Joaquín Martínez Sieso (PP)
* 2003-2011: Miguel Ángel Revilla (PRC)
* 2011-2015: Ignacio Diego (PP)
* 2015-2023: Miguel Ángel Revilla (PRC)
* 2023-egun: María José Sáenz de Buruaga (PP)

## Erakunde publikoak

* Cantur
* Sican
* Sodercan
* Gesvican
* Puertos de Cantabria
* Emcan (Servicio Cántabro de Empleo)
* PCTCan
* Servicio Cántabro de Salud (SCS)

## Erreferentziak

* ↑ http://centrodeestudiosmontaneses.com/wp-content/uploads/DOC_CEM/BIBLIOTECA/EDICION_CEM/una_efimera_autonomia_2011.pdf

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q578851
* Multimedia: Government of Cantabria / Q578851
# Kanta aberria

Kanta aberria euskal abesti abertzalea da. Hitzak Telesforo Monzónenak dira; doinua, berriz, Pantxoa eta Peiorena.

## Abestiaren hitzak

Zatirik ospetsuenetariko bat besterik ez dugu aipatuko, Monzónek sorturiko hitzak oraindik egile eskubideen pean daudelako: Frantzian sortu zituen, Frantziako legean egile eskubideak egilea hiltzen denetik 70 urteko indarraldia du, eta Monzón 1981ean hil zen.
| « | Kantazak, euskalduna, kantazak hire herria! Kantazak, euskalduna, hire aberria! [...] Euskadi odoletan dute herrestatu, ezpata ukalditan puskatu! Gu Euskadiko semek, hor behar ixildu, maitatzea omen da bekatu! Ez, euskalduna, ez! Ez gaiten ba lotsatu! Ulitxak lehoia aurtiko du! | » |
| Telesforo Monzón ||

## Erreferentziak

* ↑ Wikipediagileak: «Législation française sur le droit d'auteur», Wikipedia, l´encyclopédie libre. 2010-10-21ean eskuratua.

## Ikus, gainera

* Pantxoa eta Peio

## Kanpo estekak

* Pantxoa eta Peioren "Kanta aberria" abestiaren bertsioa entzungai
* Datuak: Q12261255
# Kantabriako Alderdi Erregionalista

Kantabriako Alderdi Erregionalista (gaztelaniaz: Partido Regionalista de Cantabria, PRC) Kantabriako (Espainia) alderdi erregionalista da. 1978ko amaieran sortu zuten, Asociación para la Defensa de los Intereses de Cantabria (ADIC) elkartean Kantabria Gaztela eta Leonen parte bat izan ez zedin. 1995 eta 2011 artean Kantabriako Gobernuan izan zen, 2003ra arte PPrekin eta gero PSOErekin. 30 udalerrik alderdi honen alkate bat dute, nagusiena Reinosa izanik.
1988tik aurrera bere idazkari nagusia Miguel Ángel Revilla da. Buruzagi horrek Espainiaren batasunaren aldeko posizio estrategikoa adierazi du 2020ko urtarrilean, printzipio nagusi gisa, Espainiako gobernu koalizioei begira.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) PRC-ren webgunea
* Datuak: Q2366462
* Multimedia: Partido Regionalista de Cantabria / Q2366462
* ↑ (Gaztelaniaz) «Revilla a Pedro Sánchez: Cantabria prefiere quedarse sin tren a que España se rompa» www.lasnoticiasdiarias.com (Noiz kontsultatua: 2020-01-03).
# Kantabriako Behatoki Astronomikoa

Kantabriako Behatoki Astronomikoa (gaztelaniaz: Observatorio Astronómico de Cantabria) Kantabriako Gobernuaren Ingurumen Kontseilaritzak kudeatzen duen behatoki astronomiko bat da. Eraikina Valderredible udalerrian dago, itsas mailatik 1080 metroko altueran.
Kantabriako Behatoki Astronomikoa behaketa-, didaktika- eta dibulgazio-erreferentziazko zentroa da, astronomiari zuzendua. 2007an sortu zuten. Ingurumen Ikerketa Zentroak (CIMA) kudeatzen du, sail horren mendeko erakunde autonomoa, Kantabriako Unibertsitatearekin, Valderredibleko Udalarekin eta Kantabriako Astronomia Elkartearekin batera.
Ritchey-Chrétien motako teleskopio nagusi bat du, 40 cm-ko diametrokoa, eta bigarren mailako teleskopio batzuk, hainbat helburutarako erabiltzen direnak. Behatokiak jarduera didaktiko, dibulgatzaile, behatzaile eta zientifiko ugari garatzen ditu. J96 kodea du.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) List Of Observatory Codes. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9051571
# KAS gidaritza blokea

KAS Gidaritza Blokea 1978ko irailean HASI alderdiak bere Lehen Kongresuaren bigarren zatian onartutako ponentzia da. Bertan KAS osatzen zuten erakundeen (HASI, LAB, ASK, LAIA eta ETA(m), 1979an Jarrai eta 1988an Egizan ere batu ziren, KAS blokearen gazte eta emakumeen erakunde bezala, hurrenez hurren) arteko antolakuntza forma ezarri zen, independentzia eta sozialismoaren helburu taktiko eta estrategikoen baitan.

## Testuingurua

1978an HASIren zuzendaritzak KAS lehentasunezko akordiorako marko bezala definitzen zuen, ulertzera emanez koordinadora barneko erakundeek bere autonomia estrategiko eta taktikoa mantendu behar zutela. Jarrera honek ez zuen HASIko militantziaren onespena jaso, zeinak, KASi Gidaritza Blokearen funtzioa ematen zion, ETA(m)k babestutako jarrera.
1978ko irailean Lekeition antolatutako Lehen Kongresuaren bigarren zatiak "KAS Gidaritza Blokea" ponentzia onartu zuen. HASIko zuzendaritzako kideak, gutxiengoan, alderditik atera ziren gerora Euskadiko Ezkerran integratzeko.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Manual Ideologico» (PDF) Jarrai: 25 - 31. (Noiz kontsultatua: 2016-06-02).
* ↑ (Gaztelaniaz) Giacopuzzi, Giovanni. (1992). ETA Historia Política de una Lucha Armada. Txalaparta, 47-49 or. ISBN 84-86597-70-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65216474
# KAS Alternatiba

KAS Alternatiba Francisco Franco hil eta berehala aldaketa politikorako aukeren aurrean, KAS koordinadoran bildutakoen programa politikoa da. 1976ko abuztuaren 30an, KAS Alternatiba aurkeztu zuten Iruñean. Ezker Abertzalearen programa politikoa eta ETAk armak uzteko gutxieneko baldintzak biltzen zituen. Hego Euskal Herriko lau lurraldeentzat Autonomia Estatutua eta horren markoan Euskal Herriko Behin-behineko Gobernuaren eraketa. Borroka armatua uzteko, gutxieneko baldintza gisa planteatu zen programa hau urte luzez.

## Alternatibaren puntuak

1976an idatzi zen Alternatibak honako puntu hauek zituen:
* Askatasun demokratikoak.
* Amnistia, Preso Politikoen askatasuna
* Espainiako polizien desegitea edo bestela Hego Euskal Herritik alde egitea.
* Alderdi politiko guztiak legeztatzea, independentistak barne, euren estatutuak aldatu gabe.
* Langile klasearen bizi-egoera hobetzea
* Euskadiren subiranotasun nazionala onartzea
* Hego Euskal Herrirako autonomia zabaleko erregimena eratzea
1978an aldaketa gutxi batzuk egiteaz gainera, honako puntua gehitu zioten:
* Euskara Hego Euskal Herriko lehen hizkuntza bihurtzea.
Puntu hauetariko bakoitzak bere azpiatalak zituen, baina horrela laburtzen zen normalean. Horrezkero, KAS alternatibako hainbat puntu aldatu egin dira, baita babesten duten erakundeak ere.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/kas-alternatiba-aurkeztu-zuten-irunean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4892503
* Jatorrizko testuak: KAS alternatiba
# Jules Dalou

Aimé-Jules Dalou (Paris, 1838ko abenduaren 31 – ibidem, 1902ko apirilaren 15a) frantziar eskultorea izan zen.
Higanot langile-familia batean jaio zen, eta sekularismo eta sozialismo errepublikarraren giroan hezi zen. Jean-Baptiste Carpeauxen ikaslea izan zen, Dekorazio Arteen Eskolan sartzen lagundu zion eta han Alphonse Legros eta Henri Fantin-Latourren lagun egin zen.
1854an Parisko Arte Ederren Eskolan sartu zen eta François-Joseph Dureten eskoletara joan zen. 1861ean izan zuen bere lanen lehen erakusketa Parisko Aretoan, baina bere ideologia politiko ezkertiarra zela eta, Frantziako Bigarren Inperioan bere ibilbidea geldirik ikusi zuen. Orduan eskultura apaingarrian hasi zen lanean eta Auguste Rodinekin adiskidetu zen.
Parisko komunan parte hartu zuenez, 1871n Londresera erbesteratu behar izan zuen. Bere lagun Legrosen laguntzarekin, lan egin ahal izan zuen, eta irakaskuntzan ere jardun ahal izan zuen erbestealdiko zortzi urteetan. 1879an amnistia jaso zuen eta Parisera itzuli ahal izan zen.

## Iruditegia

* Monument to Jean-Charles Adolphe monumentua, Paris
* Victor Noir hilobia, Père Lachaise hilerria
* Errepublikaren garaipena, Place de la Nation, Paris
* Errepublikaren garaipena
* Delacroix monumentua, Luxenburgoko Lorategiak, Paris
* Bakanal, Jardin des Serres d'Auteuil, Paris
* Dalouren estudioa 1899an
* Dalouren estudioa c. 1902–1905
* Lanaren monumentuaren zirriborroak, Petit Palais
* Irakurlea, circa 1871–1879. Petit Palais
* Albert Ludovici, Sr., 1873
* George James Howard
* Boussingault
* La Fraternité des Peuples (1883)
* Auguste Blanquiren hilobia (1885), Père-Lachaise hilerria
* Sileneren garaipena, 1885, Luxenburgoko lorategiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551648
* Multimedia: Jules Dalou / Q551648
# Jules Dumont d'Urville

Jules Sébastien César Dumont d'Urville (Condé-sur-Noireau, Frantzia, 1790eko maiatzaren 23a - Meudon, Frantzia, 1842ko maiatzaren 8a) itsasgizona izan zen. Egeo itsasoan eta Itsaso Beltzean bidaldi hidrografikoak egin ondoren (1819-1820), Ozeano Barea zeharkatu zuen Astrolabe itsasontzian (1826-1829). Hiru urte horietan, uharte askoren hidrografia aztertu zuen (Zeelanda Berria, Bretainia Berria eta abar). 1837tik 1840ra, Louis-Philippe et Joinville eta Adelia lurraldeak ikertu zituen Antartikan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Dumont d'Urville basea
* Datuak: Q204735
* Multimedia: Jules Dumont d'Urville / Q204735
* Espezieak: Jules Dumont d'Urville
# Jules Bordet

Jules Bordet (Soignies, Belgika, 1870eko ekainaren 13a - Brusela, Belgika, 1961eko apirilaren 6a) sendagilea izan zen. Zenbait behaketa egin ondoren, sueroa 55 °C-an irakin ezkero antigorputzak ez zirela desegiten ikusi zuen. 1906an kukutxeztularen baziloa aurkitu zuen, eta gaixotasun horren kontrako immunizazio modua ere bai. 1919an Medikuntzako Nobel saria eman zioten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211787
* Multimedia: Jules Bordet / Q211787
# Jules Breton

Jules Adolphe Aimé Louis Breton (Courrières, 1827ko maiatzaren 1a - Paris, 1906ko uztailaren 5a) frantziar margolaria izan zen.
1843an Gantera joan zen pintura ikastera eta Felix de Vigne eta Hendrik Van der Haert izan zituen irakasle. 1846an Anberesen ikasi zuen eta 1847an Parisko Arte Ederren Eskolan. Margolari errealisten laguna izan zen eta Parisko Aretoan erakutsi zuen. Belgikan ezkondu ondoren, 1852an Frantziara itzuli zen.
Landa eta nekazari eszenak margotu zituen, Artois eskualdekoak batez ere, eta oso ezaguna izan zen bere garaian, Frantzian eta Estatu Batuetan. Olerkigintza eta beste artista batzuen bizitzaz ere idatzi zuen.

## Iruditegia

* Hegatxabalaren kantua, 1884
* Lanegunaren amaiera, 1886-87
* Bakarmenaren zeremonia bat Kergoaten (1891)
* Emakume bretoia ardatzari eusten, c. 1869

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282043
* Multimedia: Jules Breton / Q282043