OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Le Mesnil-au-Grain

Le Mesnil-au-Grain Frantziako udalerria da, Calvados departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean. 2013an 69 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Le Mesnil-au-Grain udalerrian erroldatutako biztanleak 56 ziren. Familiak 20 ziren, horien artean 4 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 29 etxebizitza zeuden, 25 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 1 bigarren erresidentzia bat zen eta 3 hutsik zeuden. 26 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 25 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 1ek bi zituen, 2 etxek hiru zituzten, 2 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 14 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 10 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Le Mesnil-au-Grain udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 4 |
| 4 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 8 | 30-34 | 4 |
| 0 | 25-29 | 4 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 1 | 15-19 | 6 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 0 |
| 8 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 31 ziren, horien artean 25 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 25 pertsona aktiboetatik 23 lanean zeuden (12 gizon eta 11 emakume) eta 2 langabezian zeuden (1 gizon eta 1 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 1 ikasten zegoen eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra argiketaria zen.
2000. urtean Le Mesnil-au-Grain udalerrian 4 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q844265
* Multimedia: Le Mesnil-au-Grain / Q844265
# Krupina

Krupina Eslovakiako udalerri bat da, Krupinako barrutian kokatuta. 88,67 km²ko azalera du eta 7944 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1135. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q756667
* Multimedia: Krupina / Q756667
# Krupp sendia

Krupp sendia Alemaniako industri gizonen familia bat da. Dinastia honek munduko enpresa handienetakoa sortu zuten eta Alemaniako industrializazioaren sinbolo bihurtu ziren XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran. 1999an Thyssen AGrekin batu eta gero ThyssenKrupp AG industri taldea bihurtu zen.
Alfred Kruppek (1812-1887) bere aitaren galdarategia Alemaniako lehenengo industria astun bihurtu zuen. Friedrich Alfredek (1854-1902) inperio siderometalurgikoa sortu zuen Alemaniako estatuko itsasontzien eta arma astunen eskaerari erantzuteko.
Mundu mailan altzairuaren ikur bihurtuta eta garaiko hainbeste asmakuntza iraultzaileen ondorioz, Alemaniak izan zituen gerra guztietan armagintza funtzezkoa izan zen. Besteak beste beraien lantegietan egin zituzten armak gerra hauetan erabili ziren askotan erabakiorrak bihurtuta: Franko-Prusiar edo Frantzia-Prusia Gerra, Lehenengo Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerra. Aurreko gerretaz aparte, Krupp lantegietan egindako hainbeste arma erabili zituzten XIX. eta XX. mendeetan egondako guda askotan.

## Krupp dinastia

* Amalie Krupp (1732-1810)
* Friedrich Krupp (1787-1826), lantegiaren sortzailea
* Alfred Krupp (1812-1887), "Kanoien erregea"
* Friedrich Alfred Krupp (1854-1902), Margarethe Kruppekin ezkondu zen, ezkondu aurretik Freiin von Ende (1854-1931)
* Bertha Krupp (1886-1957), Gustav Krupp von Bohlen und Halbacharekin ezkondu zen (1870-1950)
* Alfred Krupp von Bohlen und Halbach (1907-1967), "Azken Krupp"
* Arndt von Bohlen und Halbach (1938-1986) (haren eskubidei uko egin zien Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftungaren alde, 1966)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159656
* Multimedia: Krupp / Q159656
# Krunkel

Krunkel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Altenkirchen (barrutia)|Westerwaldeko Altenkirchen]] barrutian. 2014an 609 biztanle zituen 2,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q658657
* Multimedia: Krunkel / Q658657
# Krunoslav Lovrek

Krunoslav Lovrek (1979ko irailaren 11 - ) Kroaziako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako NK Zagreb eta HNK Hajduk Split.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q114569
# Krupp (Washington)

Krupp Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Grant konderrian dago, Washington estatuan. 49 biztanle ditu, 0,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Grant konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1509867
# Krupkaita

Krupkaita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Krupkaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {PbCuBi3S6}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Krupkaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Krupski Młyn udalerria

Krupski Młyn Poloniako Silesiako voivoderriko landa-udalerri bat da, Tarnowskie Góry barrutian kokatuta. 39,08 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3217 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553689
* Multimedia: Gmina Krupski Młyn / Q553689
ieaSilesiako voivoderriko udalerriak :
# Lake Park (Florida)

Lake Park Floridako herri bat da. Palm Beach konderrian kokatua dago. 2010ean 8.360 biztanle zituen, 6,1 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Palm Beach konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q629401
* Multimedia: Lake Park, Florida / Q629401
# Lake Park (Iowa)

Lake Park Iowako hiri bat da. Dickinson konderrian kokatua dago. 2010ean 1.105 biztanle zituen, 4,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Dickinson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1930455
* Multimedia: Lake Park, Iowa / Q1930455
# Lake Petersburg (Illinois)

Lake Petersburg Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Menard konderrian dago, Illinois estatuan. 740 biztanle ditu, 5,279358 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Menard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5483138
# Lake Placid (Florida)

Lake Placid Floridako herri bat da. Highlands konderrian kokatua dago. 2010ean 2.126 biztanle zituen, 7,4 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Highlands konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1986499
* Multimedia: Lake Placid, Florida / Q1986499
# Lake Placid (New York)

Lake Placid New York estatuko herri bat da. Essex konderrian kokatua dago. 2010ean 2.521 biztanle zituen, 3,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Essex konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1801051
* Multimedia: Lake Placid (lake) / Q1801051
# Lake Park (Minnesota)

Lake Park Minnesotako hiri bat da. Becker konderrian kokatua dago. 2010ean 783 biztanle zituen, 2,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Becker konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2230363
# Lake Panasoffkee (Florida)

Lake Panasoffkee Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sumter konderrian dago, Florida estatuan. 4.072 biztanle ditu, 10,90223 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sumter konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2570574
* Multimedia: Lake Panasoffkee, Florida / Q2570574
# Lake Park (Georgia)

Lake Park Georgiako estatuko hiri bat da. Emanuel konderrian kokatua dago. 2010ean 733 biztanle zituen, 3,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Emanuel konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2615385
* Multimedia: Lake Park, Georgia / Q2615385
# Lake Park (Ipar Carolina)

Lake Park Ipar Carolinako herrixka bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 3.422 biztanle zituen, 2,03 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Union konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q623567
# Lake Placid

Lake Placid, AEBetako New York estatuko Essex konderrian dagoen herri txiki bat da. 2000ko erroldan, Lake Placidek 2.638 biztanle zituen. Herria, izen bereko lakutik gertu dago.

## Historia

Lake Placid, herri turistiko bezala, XIX. mendearen amaieratik garatzen hasi zen. Herri honetan, 1932ko eta 1980ko Neguko Olinpiar Jokoak ospatu ziren, herria, mundu osoan ospetsu bihurtuz.

## Geografia

Herria, Lake Placid lakuaren hegoaldeko ertzean dago. Herritik gertuago, Mirror Lake izeneko beste aintzira bat dago.
AEBetako Errolda Bulegoaren arabera, Lake Placidek 3,9 kilometro karratuko hedadura du, horietatik %9,87a, urei dagokiolarik

## Demografia

2000ko erroldaren arabera, Lake Placiden 2.638 pertsona bizi dira, 1.303 etxe daude eta 604 familia bizi dira bertan, emaitza bezala, kilometro karratuko 738,1 biztanleko dentsitatea duelarik. Hegoaldean, Lake Placideko aireportua dago.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Lake Placideko webgune ofiziala
* Datuak: Q192700
* Multimedia: Lake Placid, New York / Q192700
# Kumarina

Kumarina edo 1-bentzopiran-2-ona C 9H 6O 2 formula duen konposatu organikoa da. Egoera normalean (estandarrean) egitura kristalinoa eta koloregabea du. Egitura horri hainbat hondakin gehi dakizkioke, kumarinen familia osatuz. Kumarinak landareen bigarren mailako metabolitoen multzotzat hartzen dira. Etimologikoki, «kumarina» frantsesezko coumarou hitzetik dator, Hego Amerikako dipteryx odorata espezieari izendatzeko erabiltzen dutena. Naturan, landare ugaritan, eta kontzentrazio handian dipteryx odorata, anthoxanthum odoratum, ziabelar usaindun (galium odoratum), apo-belar (verbascum spp.), hierochloe odorata, cinnamomum cassia, itsabalki (melilotus sp.) eta panicum clandestinum espezietan topa dezakegu.
Kumarinak berez propietate antikoagulatzailerik ez duen arren, onddo mota askoren eraginez dikumarol antikoagulatzaile natural bihurtzen da. Hori gertatzen da 4-hidroxikumarina ekoiztearen ondorioz, gainera (jatorri naturaleko formaldehidoa dagoenean) dikumarola, hartzidura eta mikotoxinen produktua sortzen dute. Substantzia hori bazka horretatik elikatzen den ganaduaren "apo-belarraren gaixotasuna" izenez ezagutzen den gaixotasun hemorragikoaren erantzulea izan zen. Gaixotasun hori aztertu ondoren, hainbat agente antikoagulatzaile sintetizatu ahal izan dira, dikumarolaren antzekoak, hala nola warfarina.
Kumarinak balio klinikoa du berez, edema-aldatzaile gisa. Jakina da bentzopirona kumarinikoek- hala nola bentzopirona 5,6, bentzopirona 1,2 edo diosmina- zelulaz kanpoko albuma degradatzeko makrofagoak estimulatzen dituztela, eta horri esker likido edematosoak azkarrago berrxurgatzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Bye, A., King, H. K., 1970. The biosynthesis of 4-hydroxycoumarin and dicoumarol by Aspergillus fumigatus Fresenius. Biochemical Journal 117, 237-245.
* ↑ Casley-Smith,J.R., Morgan R.G., and Piller, N.B., 1993. Treatment of Lymphedema of the Arms and Legs with 5,6-Benzo-[alpha]-pyrone. The New England Journal of Medicine. Volume 329:1158–1163. Number 16.
* ↑ Australasyan Lymphology Association. Review of benzypyrone drugs and edema

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111812
* Multimedia: Coumarin / Q111812
# Kumasi

Kumasi Ghanako erdi-hegoaldeko hiri bat da, Ashanti eskualdeko hiriburua. Herrialdeko Akkra hiriburutik 250 km inguru ipar-mendebaldera dago. Bosumtwi lakua, Ghanako handiena, Kumasitik 32 km hegoaldera dago. "Lorategi-hiria" esaten diote Kumasiri, hain landare aberastasun handia dago eze.
2006. urtean 1.535.478 biztanle zeuden Kumasin: Ghanako bigarren handiena da. Biztanle gehienak ashantiak dira. Erlijioari dagokionez, gehienak kristauak dira (%84), hurrengo taldea musulmanena da (%11) eta beste erlijioetakoak ere badira.
Kofi Annan, Nazio Batuen Erakundeko zazpigarren idazkari orokorra, Kumasin jaiotakoa da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Population & Housing Census 2010 - District Analytical Report - Kumasi Metropolitan, 36. orria, Ghana Statistical Service, 2014.

## Kanpo estekak

* Gida eta argazkiak
* Datuak: Q182059
* Multimedia: Kumasi / Q182059
# Kumasko Sibila

Kumasko Sibila adinik ez zuen apoloniar orakulua zen, Kumasen. Eritreakoa zen, Joniako herri garrantzitsua (egungo Turkiaren mendebaldeko kostaldean). Bere aita Teodoro zen, eta, bere ama, lamia bat. Koriko mendiko leize-zulo batean jaio zela esaten da berataz. Profeziaren dohainarekin jaio zen, eta, bere aurreikuspenak, hitzneurtuan ematen zituen. Kumasko Sibila bezala, bere bizitza gehiena, egungo Campania probintzia italiarreko Kumas hirian pasa zuelako ezagutzen da.
Antzinatean, hamar sibila ezagunen artean, garrantzitsuentzat hartzen zen. Deifoba ere deitzen zitzaion, jainko forma esan nahi duen hitza. Apolo zen sibilen profeziak inspiratzen zituen jainkoa. Kumasko sibilari, desira handi bat emango ziola promes egin zion Apolok. Sibilak, harea eskukada bat hartu zuen bere eskuan eta hartu zuen eskukadan aurkitzen ziren lur partikulen kopurua haina urte bizitzea eskatu zuen. Baina betiereko gaztetasuna eskatzea ahaztu zitzaion. Hortaz, denbora pasa ahala, zahartzen joan zen eta Apoloren tenpluan eskegi zuten kaiola batean sartu zuten. Elezaharrak, bakoitzak 110 urte zituen 9 giza bizitza bizi izan zituela dio.
Berataz kontatzen den beste gauza bat, eta hala ikus daiteke Eneidan, egun batean, Eneas, Troiako printzea, Hadesetik gidatu zuela, bere aita Ankisesi bisita egiteko.
Beste batean, Tarkinio Superbo erromatar erregearen aurrean agertu zen, atso zahar bat bezala eta bederatzi profezia liburu eskaini zizkion, oso-oso garesti. Tarkinok ezezkoa eman zion, merkeago lortuko zituelakoan. Orduan sibilak, hiru liburu hautsi zituen, eta beste seirak, hasierako prezio berean eskaini zizkion. Berriz ere, Tarkinioren erantzuna ezezkoa izan zen, eta, berriz ere, sibilak beste hiru liburu hautsi zituen, geratzen ziren hirurak, hasierako prezio berean eskainiz. Tarkiniok, oraingoan, ezezkoa emanez gero libururik gabe geratuko zela jakinik, baiezkoa eman zion sibilari eta hasieran, bederatziengatik ordaindu behar izango zuena, hirugatik ordaindu behar izan zuen. Hiru liburu hauek, Jupiterren tenpluan gordeak izan ziren eta oso egoera berezietan kontsultatzen ziren. K. a. 83. urtean, suak deuseztu zituen jatorrizko Liburu Sibilarrak eta bilduma berri bat osatu behar izan zen, gaurko egunetara heldu ez direnak, 405. urtean, hauek ere deuseztatuak izan baitziren. Liburu hauek eragin handia izan zuten erromatar erlijioan Augustoren erregealdira arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q762835
* Multimedia: Sibyl of Cumae / Q762835
# Kumasko gudua

Kumasko gudua K.a. 474an gertatutako itsas-gudu bat izan zen. Alde batetik, Sirakusaren eta Kumasen konbinaturiko ontziteria zegoen eta beste aldetik etruriaren itsas-armada. Kumas greziar hiria K.a. VIII. mendean fundatu zen etruriar mugaren hegoaldean. K.a. 504an, Kumasko armadak etruriarrena irabazi zuen, nahiz eta hauek oraindik indar boteretsua izan. K.a. 474an, gai izan ziren flota bat osatzean, zuzeneko eraso bat egin zuten Kumasen kontra eta Kumasek laguntza eskatu zion Sirakusari. Hieron I.a Sirakusakoa, etruriar hedapena mozteko, aliatu zen Aristodemorekin (Kumasko tiranoa) eta Italiaren hegoaldeko beste itsas ondoko greziar hiriekin. K.a. 474an, greziarrek Kumasen (Napoliko golkoan) garaitu zuten etruriar flota. Porrotaren ostean, etruriarren eragin politiko gehiena desagertu zenItalian. Itsasoen kontrola galtzean, erromatarrek, samnitek eta galiarrek etruriarren lurraldeak menperatu zituzten. Sirakusarrek Olinpiako santutegi panhelenikoan etruriar kasko bat eskeini zuten, non indusketa batean alemaniarrek armadura bat aurkitu baitzuten. K.a. 415ean, etruriarrak atenastarren espedizioarekin joan ziren Sirakusaren kontra, beren gainbehera areagotzeko balio zuena. Pindarok, lehenengo Pitiar odan goraipatu zuen gudua.

# Erreferentziak

* ↑ BONFANTE, Larissa (1986): ''Etruscan life and afterlife: A handbook of Etruscan Studies''. Wayne State University Press. 75 orr. ISBN 0-8143-1813-4
* ↑ (www.historyofwar.org)
* ↑ (LEE L. Brice (2004.04.21): Wafare in the Roman Republic: From the Etruscan wars to the Battle of Actium. ABC-CLIO. 277 orria- ISBN 978-1-61069-299-1.)
* ↑ Diodoro Sikulo: XI, 51
* ↑ Pindaro: Pitika I, 140
* ↑ www.historyofwar.org
* ↑ The Cambridge Ancien History Cambridge University Press. 1923, 152 orria. ISBN 978-0-521-23347-7.
* ↑ TUNNER, Andrew J. Tunner; K. O. Chong-Gossard; Frderik Juliaan Vervaet (2010): Privat and Public Lies: The Discourse of Despotism and Deceit in the Graeco-Roman World. BRILL. 55. orria, ISBN 90-04-18775-8.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1892581
* Multimedia: Battle of Cumae 474 BC / Q1892581
# Kumaonera

Kumaonera (कुमाऊँनी) Indiako iparraldeko Kumaonen eta Nepalgo hegoaldeko Doti eskualdean hitz egiten den indo-ariar hizkuntza da. 1961ean egindako inkestaren arabera 1.030.254 hiztun zituen Indian. 2011n 2,2 milioi hiztun zirela kalkulatu zen. UNESCOren arabera, ez da arriskuan dagoen hizkuntzan, baina bere egoera ez da ziurra, hau da, kontserbazio lanak behar ditu. Devanagari alfabetoa erabiltzen du.

## Erreferentziak

* ↑ «Language in India» www.languageinindia.com (Noiz kontsultatua: 2024-05-19).
* ↑ «T.R. Vaidya - ADVANCED HISTORY OF NEPAL» web.archive.org 2005-02-09 (Noiz kontsultatua: 2024-05-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33529
# Kumas

Kumas (italieraz: Cuma; antzinako grezieraz: Κύμη, Kymē edo Κύμαι Kymai edo Κύμα Kyma; latinez: Cumae) Campanian, Italian, zegoen greziar kolonia izan zen. Grezia Handiko lehenengo kolonia izateaz gain, Kumasko Sibila orakuluaren egoitza ere izan zen. Hasieran etruriarrek eta gero erromatarrek Kumako alfabetoa hartu zuten, gero latindar alfabeto bilakatu zena. Kumako alfabetoa Eubea uhartean zuen oinarria.
Egun Cuma Bacoli udalerriko auzoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-1-27). Antzinateko hirien euskarazko izenak. .
* ↑ Perseus: Κύ̂μα

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243456
* Multimedia: Cumae / Q243456
# Kumano magaibutsu

Kumano magaibutsu (japonieraz Kumano magaibutsu|熊野磨崖仏}} erliebez mendian egindako eskultura erraldoi multzoa da. Heian garaikoak dira, hau da, 794tik 1185 urtera doan garaian. Japoniako Bungotakadan daude, Ōitako prefeturan. Japoniako ondare kultural moduan babestuak daude eta inguruak "toki historiko"aren izendapena du. Nahiko inguru isolatua da.

## Eskulturak

Bi dira eta hauek haien tamainuak:
* Fudō Myōō: 8,07 metro
* Dainichi Nyorai: 6,82 metro

## Ikus, gainera

* Daibutsu
* Usukiko harrizko Budak

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20120915093325/http://kunishitei.bunka.go.jp/bsys/maindetails.asp

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3200358
* Multimedia: Kumano Magaibutsu / Q3200358
# Kumaon

Kumaon (historikoki Kemāon gisa latinizatua) Indiako Uttarakhand estatuko zatiketa administratiboa da. Estatuaren ekialdeko erdia hartzen du, eta iparraldean Tibetekin, ekialdean Nepalekin, hegoaldean Uttar Pradeshekin eta mendebaldean Garhwalekin egiten du muga. Bere barruan sei barruti daude: Almora, Bageshwar, Champawat, Nainital, Pithoragarh eta Udham Singh Nagar.
Historikoki Manaskhand eta Kurmanchal izenekin ezagutu da. Bere historian zehar hainbat dinastiek agindu dute, nabarmenak Katyuri erregeak eta Chand erregeak. 1816an dibisioa ezarri zenean, britainiarrek Gorkha erresumatik konkistatu zuten, Kumaon Erresumak anexionatu zuenean 1790ean. India independizatu zenean Uttar Pradesh estatuaren parte izan zen. 2000. urtean zatiketa berria egin zen, eta Kumaon Uttarakhand estatuaren parte izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2299057
* Multimedia: Kumaon Division / Q2299057
# Kumarajiva

Kumarajiva (Skt; Jpn Kumaraju) (344-413) Antzinako Indian intelektual, filosofo eta itzultzaile ospetsua izan zen. Bere lan nagusia budismoaren testuak txinerara eramatea izan zen.

## Biografia

Aita, Kumarayana, Indiako erresuma baten ministroaren semea izan zen baina herentziari uko egin zion monje egiteko. Ama, Jivaka, Kusana erresumaren erregearen arreba gazteena zen. Kumarajiva zazpi urte zituenean, moja egin zen eta semearekin batera, Indian zehar ibili zen. Horri esker Kumarajivak budismoaren ikaskuntzan sakontzeko aukera izan zuen. Lehendabizi Hinayana budismoa ikasi zuen eta, ondoren, Shuryasoma maisuarekin, Mahāyāna budismoa ikasi zuen. Etxera itzuli zenean bere lana Mahayana budismoa zabaltzea izan zen. Haren ospea Txinaraino heldu zen.
328 urtean, Fu Chien, Jin dinastiaren gobernatzailea, Li Kuang jeneralari Kusan inbaditzeko, Kumarajiva harrapatzeko eta berarekin Xi'an hiriburura eramateko agindua eman zion. Li Kuangek Kumarajiva preso hartu zuen baina bueltatzeko bidean Jin dinastiaren erorketaz jakin zuen. Orduan, Li Kuangek Liang-choun gelditzeko erabakia hartu zuen. Han Kumarajiva hamasei urtez preso izan zuen. Azkenean, Kumarajiva, Yao Hsing gobernatzaileak gonbidatuta, 401 urtean, Xi'anera heldu zen. Han nazioaren maisua izendatu zuten eta buru belarri budismoaren testuen itzulpenari ekin zion.

## Itzulpenak

Pāli Kanonen arabera, Kumarajivak 35 obra 294 liburukietan itzuli zituen. Lan erraldoi hori hamar urtetan egin zuen. Garrantzitusak dira itzuli zituen Sutrak: Jakinduria Handiarena, Jakinduria Txikiarena, Amida Sutra, e.a. itzulpen hauek oso garbiak omen ziren, eta mendeetan erabili ziren. Horri esker budismoa Txinan eta Japonian zabaldu zen. Halaber, Kumarajivak jarraitzaile asko izan zituen, iturri batzuen arabera, 300 baino gehiago.

## Erreferentziak

* ↑ The Soka Gakkai Dictionary of Budhism. ISBN 4-412-01205-0
* ↑ https://web.archive.org/web/20211204111735/https://khyentsefoundation.org/the-life-and-legacy-of-kumarajiva/
* ↑ https://www.britannica.com/biography/Kumarajiva

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Kumarajivaren biografia eta obra.
* Datuak: Q335293
* Multimedia: Kumarajiva / Q335293
# Kumano Nachi Taisha

Kumano Nachi Taisha (japonieraz: 熊野那智大社) , Nachikatsuura herrian dagoen santutegi xintoista ezaguna da. 2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak izeneko multzoan. Japoniako Altxor Nazionala da.
Kumano santutegien multzoaren barnean ere sartzen da, Japoniako xintoismo eta budismoaren arteko bereizketaren aurretikoa baita. Kumano santutegi guztien artean 20 eta 40 km arteko distantziak daude eta erromes bide batek lotzen ditu.
Kumano Nachi Taisharen barnean dagoen tenplu budista oso ezaguna da, Seiganto-ji. Inguruan dagoen Nachi ur-jauzia eta Nachiko oihan primarioa ere Gizateriaren Ondare izendaturik daude.

## Iruditegia

* Hondō eraikina.
* Nachi ur-jauzia.
* Seiganto-ji.

## Ikus, gainera

* Seiganto-ji
* Kii mendizerrako toki eta erromes bide sakratuak

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Tanabeko kumano turismo bulegoa
* Datuak: Q710359
* Multimedia: Kumano-Nachi-shrine / Q710359