OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ban Zhao

Bān Zhāo (txinera tradizionalez: 班昭; Wade–Giles: Pan Chao; Anling, egungo Xianyangetik gertu, Shaanxi, Txina, 45 – 116), kortesiazko izena Huiban (惠班), ezagutzen den lehen txinatar emakume historialaria da. Bere neba Ban Gurekin batera Mendebaldeko Hanen historia idatzi zuen, Hanen liburua izenekoa. Emakumeentzako ikasgaiak ere idatzi zuen, emakumeak esanekoak izan behar zirela gomendatzen zuen liburu garrantzitsua. Astronomia eta matematikan interes handia zuen, eta hainbat olerki idatzi zituen, eztabaida, iruzkin eta saiakerekin batera. Bere garaian Txinako emakume pentsalari garrantzitsuena izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177081
* Multimedia: Ban Zhao / Q177081
# Ban Jelačićen plaza

Ban Jelačićen plaza (kroazieraz: Trg bana Jelačića) Zagrebeko alde zaharraren bihotzean dagoen plaza ezaguna da. Ilica eta Radićeva etorbideen arteko bidegurutzea da.
Oinezkoentzako enparantza denez jendea biltzen den plaza nagusia da.

## Historia

XVII mendean eratu zen eta hasierako izena Harmica izan zuen. Hala ere, gaur egun inguruan dauden eraikinen artean zaharrena 1827koa da. 1866an Josip Jelačić banaren estatua ezarri zuten Austriako agintariek eta Ban Jelačićen plaza izena hartu zuen. 1947an Jugoslaviako gobernuak estatua kendu zuen.
Hasieran Medveščak errekak zeharkatzen zuen plaza baina 1898an estali egin zen eta Manduševac iturria eraiki zen.
1987an unibertsitateen topaketa egin zenean hiria berpiztu nahian enparantza berriztu zen. 1990an independentzia lortu zenean Josip Jelačić erreferentziatzat hartua izan zen eta berriz ezarri zen estatua enparantzaren erdian.

## Iruditegia

* Plazaren ikuspegia.
* Josip Jelačić banaren estatua.
* Gaueko ikuspegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q377002
* Multimedia: Jelačić Square (Zagreb) / Q377002
# Banaadir

Banaadir Somaliako eskualde (gobolka) bat da. Bere hiriburua Muqdisho da.

## Ikus, gainera

* Somalia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q806070
* Multimedia: Banaadir Region / Q806070
# Bampton (Devon)

Bampton, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da, Devon konderrian.
2011n 1.260 biztanle zituen.
* Datuak: Q1229091
* Multimedia: Bampton, Devon / Q1229091
# Bamyan

Bamyan edo Bamiyan (paxtuneraz: بامیان‎) Afganistango hiri bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. Kabul hiriburutik 240 kilometrotara, izen bereko probintziako hiriburua da. 2007an 137.304 biztanle zituen.
Hazarajat (hazara etniaren aberria) eskualde historikoko hiriburua, bere Budagatik ospetsua da. Antzinako Zetaren Bidean kokatua, hiria, ekialde eta mendebaldearen arteko bidegurutze batean dago, Txina eta Ekialde Ertainaren arteko merkataritzari esker aberastu zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214495
* Multimedia: Bamyan / Q214495
# Ban Ki-moon

    Hau korear izena da, abizena Ban du.
Ban Ki-moon (Hangulez: 반기문, Hanjaz: 潘基文; Eumseong, 1944ko ekainaren 13a - ) Hego Koreako Atzerri ministroa eta Kofi Annanen ondorengoa Nazio Batuen Erakundearen idazkari nagusi karguan, 2006an hautatu ondoren.
| « | All agree that climate change is an existential threat to humankind Denok badakigu aldaketa klimatikoa gizakiarentzat mehatxu bat dela | » |
| NYTimes ||

## Kanpo estekak

* Berriak eskaintzen duen informazioa
* (Ingelesez) BBCk Ban Ki-Mooni buruz eskaintzen duen informazioa
* Datuak: Q1253
* Multimedia: Ban Ki-moon / Q1253
# Axut! (antzerki taldea)

Axut! Nafarroa Beherean sortutako antzerki kolektiboa da.
Ximun Fuchs zuzendaria eta Manex Fuchs aktorea dira taldea eramaten dutenak. Beste antzerki talde batzuekin batera Igor Elortza eta Unai Iturriagak idatzitako hainbat lan antzeztu dituzte.
Hasieran euskaraz eta frantsesez aritu zen taldea, baina geroago euskara hutsera aldatu zen.

## Antzezlanak

* Errautsak (2010)
* Hamlet (2013)
* Francoren bilobari gutuna (2016)
* Zazpi senideko (2017)
* Zaldi urdina (2019)
* Amua (2021)
* Hondamendia (2022)

## Sariak

* 2011: Errautsak. Donostia Saria, 2010ko Antzezlan Onena.
* 2011: Errautsak. Txalo Saria, Azpeitiako XXVIII, Antzerki Txapelketan
* 2017: Francoren bilobari gutuna, Donostia Saria, 2016ko Antzezlan Onena.

## Erreferentziak

* ↑ Goenaga, Aizpea; Barea, Pedro. (2021). Antzerkia. Etxepare Euskal Institutua, 70 or. (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ «Errautsak» www.errautsak.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-24).
* ↑ «Antzerkia: Hamlet» www.durango-udala.net (Noiz kontsultatua: 2019-11-24).
* ↑ «Francoren Bilobari Gutuna_Berriak» www.franco.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-24).
* ↑ «DonostiaEuskaraz.eus - 17. Antzerki Saria» www.donostiaeuskaraz.eus (Noiz kontsultatua: 2018-02-18).
* ↑ Berria.eusLizarralde, Mikel. (2017-03-03). ««Memoria bizia» saritu dute» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-05-19).
* ↑ Irratiak, Euskal. (2018-03-13). «"Zazpi senideko" anaitasunaren inguruko zazpi istorio biltzen dituen antzerki obra» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-11-24).
* ↑ «Zaldi Urdina» zaldiurdina.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-24).
* ↑ «Amua antzezlanak emanen dio hasiera Auñamendiko Antzerki zikloari» Irati Irratia 2021-06-22 (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) Gutierrez, Uxue. (2022-11-01). «Grezia tragikoa Euskal Herri garaikidean» Deia (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ Fernandez Iglesias, Arantzazu. (2022-10-26). «Mindura beltza» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-11-03).
* ↑ «‘Errautsak’ obrari eman diote Donostia Antzerki saria» Oarsoaldeko Hitza 2011-03-10 (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).
* 1 2 «Errautsak» Euskal Kultur Erakundea (Noiz kontsultatua: 2024-09-14).

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda
* Arantxa Hirigoien

## Kanpo estekak

* Axut!-en webgunea
* Datuak: Q85966881
# Aya Kōda

Aya Kōda (japonieraz: 幸田 文, Kōda Aya, Tokioko prefektura, 1904ko irailaren 1a-Ishioka, Ibaraki, 1990eko urriaren 31) japoniar eleberrigile eta saiakeragilea izan zen, baita Japoniako Arte Akademiako kidea ere.

## Bizitza
### Lehen urteak

Kōda 1904ko irailaren 1ean jaio zen Terajima-chō barrutian, Tokioko prefekturan (gaur egungo Tokio hiria), Kōda Rohan eta honen emazte Kimiren bigarren alaba izan zen. Bere ama Kōdak bost urte zituenean hil zen eta bere aita hiru urte geroago ezkondu zen berriro. Lehen hezkuntzako eskolan 1917an graduatu zen eta Tokioko Nesken Goi Eskolan sartu zen. Neba gazteena, Shigetoyo, 1926an hil zen.
1928an, Kōda (hogeita lau urte zituenean) Ikunosuke Mihashi sake-merkatariarekin ezkondu zen. Hurrengo urtean, bikoteak lehen alaba izan zuen, Tama. 1936an, familiaren negozioak porrot egin zuen eta Kōda Tsukijin likore-denda bat administratzera pasa zen 1938an Mihashirengandik dibortziatu zen arte. Dibortzioaren ondoren, Kōda Tokiora joan zen bizitzera bere aitarekin, alaba berarekin eramanez. Bigarren Mundu Gerran, Kōda aitari bere lanarekin laguntzen dedikatu zen, bere alabak geroago Koishikawa no Ie (小石川の家, "La casa de Koishikawa") eleberrian deskribatuko zuen bezala.

### Literatur ibilbidea

1947an, aita hil zitzaion eta Kōda bere lehen lanak idazten hasi zen; bere aitarekin izandako bizitzari buruzko memoria sorta bat, Zakki eta Shūen izenburupean bilduak. Aurrerago, Chichi (父, « Nire aita ») eta Konna koto (こんなこと, «Horrelako kasu bat ») saiakerak argitaratu zituen, esaneko alaba baten eskrituratzat hartuak izan zirenak eta arrakasta kritiko handia lortu zutenak. Hurrengo ipuin, eleberri eta saiakerek emakumeen bizitzak, familia eta Japoniako kultura tradizionala arakatu zituzten. 1949an, Kōdak Misokaze izeneko saiakera bilduma argitaratu zuen, non bere haurtzaroko oroitzapenak kontatzen diren. Hala ere, 1950ean, Yanagibashiren geishen lokal batean lan egin behar izan zuen neskame gisa, baina bi hilabete geroago utzi zuen lan hori, gaixotasun baten ondorioz.
Geishen lokalean bizitako esperientzietan oinarrituta, 1955etik (1956an argitaratua) serializatutako Nagareru eleberria idatzi zuen Kōdak. Lan horrek 3.er Shinchōsha Saria irabazi zuen 1956an, baita Japoniako Arte Akademiaren saria ere 1957an. Yomiuri Saria ere jaso zuen, Kuroi Susorengatik. Japoniako Arte Akademiako kide bihurtu zen 1976an.

## Heriotza

1988ko maiatzean, garuneko odoljario baten ondorioz, Kōdak tratamendua jaso zuen. 1990eko urriaren 31n, Ishiokako ospitale batean hil zen, bihotzeko gutxiegitasun baten ondorioz, 86 urte zituela. Bere alaba Tama Aoki eta biloba Nao Aoki, idazleak dira.

## Idazlanak

* Kuroi Suso (黒い裾)
* Nagareru (流れる)
* Tou (闘)
* Otōto (おとうと)
* Misokkasu (みそっかす)
* Zakki (雑記)
* Shūen (終焉)
* Soso no Ki (葬送の記)

## Erreferentziak

* ↑ «市川ゆかりの著作家　幸田露伴» City of Ichikawa.

## Kanpo estekak

* City of Ichikawa ((Japonieraz))
* Datuak: Q276260
* Multimedia: Aya Kōda / Q276260
# Axuri beltza

Axuri beltza emakume dantza eta abesti herrikoia da. Dantza honen jatorria Nafarroako Zaraitzuko Jaurrieta udalerrian dago.
Juan Antonio Urbeltz nafar folkloristak Zaraitzu haraneko Jaurrietako emakumezkoen Axuri dantza eta Baztan haraneko Lekaroz udalerriko Zikiro Beltza doinua uztartu edo elkartu zituen. Bernardo eta Jose Estornes anai argitaratzaile eta jakintsuek Urbeltzi jadanik Azkueren Antzinako Euskal Kantutegian jasoa zegoela erran zioten.
Horrela, aspaldiko legez 1969ko maiatzaren 4ean Donostiako Victoria Eugenia antzokian Argia Dantza Taldearen eskutik estreinatu eta berreskuratu zen, Juan Antonio Urbeltz-en ikerketei esker.

## Hitzak

Axuri beltza ona duk baina xuria berriz hobea dantzan ikasi nahi duen horrek nere oinetara begira.
Festan dabiltza salto ta brinko pozez ertenik plazara guk ere parte hartu nahi degu eta bagoaz dantzara.
Aupa mutilak, aupa neskatxak baztertu barruko lotsa alaitasunez poztu ditzagun gorputza eta bihotza.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.diariovasco.com/20090505/cultura/axuri-beltza-cumple-anos-20090505.html "En 1967, mientras recogían las danzas de Otxagabia, al folklorista navarro Juan Antonio Urbeltz y a Marian Arregi -entonces novia, poco después esposa y siempre estrecha colaboradora- les llamó mucho la atención una referencia a una danza cantada de Jaurrieta -una danza «de mozas»- que encontraron en unos folletos sobre los valles de Roncal y Salazar editados por la Editorial Auñamendi. Los sabios editores, Bernardo y José Estornés Lasa, les facilitaron nuevas pistas indicándoles que habían tomado la referencia del cancionero de Azkue, donde figuraba con el título de Axuri beltza."

## Kanpo estekak

* Hendaiako Gaztelu-Zahar abesbatza "Axuri beltza" abestuz entzungai
* "Axuri beltza" dantza 2008an Txileko Nafarroako Etxean dantzatzen ikusgai
* "Axuri beltza" akordeoiaz jota entzungai
* Datuak: Q12254553
# Axutla (udalerria)

Axutla Mexikoko udalerri bat da. Puebla estatuan kokatua dago. 2010ean 947 biztanle zituen 188,17 km²ko azaleran. Herriburua [[Axutla (Axutla)|Axutla]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3893112
# Aya Miyama

Aya Miyama (japonieraz: 宮間 あや, Miyama Aya, 1985eko Urtarrilaren 28a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2003 | 6 | 2 |
| 2004 | 1 | 2 |
| 2005 | 9 | 2 |
| 2006 | 17 | 3 |
| 2007 | 17 | 6 |
| 2008 | 18 | 4 |
| 2009 | 1 | 1 |
| 2010 | 17 | 2 |
| 2011 | 18 | 4 |
| 2012 | 16 | 3 |
| 2013 | 7 | 1 |
| 2014 | 17 | 4 |
| 2015 | 13 | 4 |
| 2016 | 5 | 0 |
| Guztira | 162 | 38 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* ↑ 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 Japan Football Association
* Datuak: Q236534
* Multimedia: Aya Miyama / Q236534
# Axut

Axut 1977 urtean eginiko film esperimentala zen. Jose Maria Zabalak egin zuen film hau. Axut 1976ko Veneziako Biurtekoan estreinatu zen, eta bere egilearen 35 mm-ko film luze bakarra da. Obra irekia, surrealista eta sinbolikoa da, eta elkarrizketarik eza soinu-bandaren aberastasunak ordezkatzen du, azken buruan, egilea Mikel Laboaren kolaboratzailea izan zen.
Zabalaren hitzetan, argumenturik topikoena, adulterioarena, metafora gisa erabiltzea zen oinarrizko ideia. Adulterioa bera maitasunaren metafora egokia da, Eros jainkoarena, zeharka izaerazko gutuna ematen baitio, hain otzandu eta gehiegikeriaz erabili ondoren kontzeptu huts bihurtu den egoera batean edo, are okerrago, bere zentzua bere ezeztapen bihurtu den egoera batean.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Tradizionala eta modernoa nahasten dituen ikonografia batetik abiatuta (fraideak, sorginak, exekutiboak, artzainak, karlistak, lapurrak, soldaduak, nanoak...) eta musikaz eta soinuez osatutako soinu banda batekin jarraituz, Zabalak zirku metafisiko bat konposatu zuen. Doinu honek modu poetiko eta umoristikoan euskal errealitateko hainbat alderdi ukituko ditu.

## Aktoreak

* Koldo Garate
* León Poplawsky
* Pedro Campillo
* Maria Ziegier
* Elena Irureta
* Maite Dorronsoro
* Amaia Zabala
* Carlos Zabala
* Iñigo Atolagirre
* José Luis Zumeta
* Miguel Ángel Oscoz
* Fernando Díaz Peral

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Pagán, Alberte. [https://albertepagan.eu/a-toupeira/zabala/ Historias de la radio o La expresión de lo inmediato. Entrevista a JOSE MARI ZABALA. ] (Noiz kontsultatua: 2023-07-17).
* ↑ Euskadiko Filmategia. Axut. .

## Kanpo estekak

* Filmaren hasiera Youtuben.
* Filmaren beste zatia Youtuben.
* Filmaren beste zatia Youtuben.
* Filmaren bukaera Youtuben.
* (Gaztelaniaz):Filmaren inguruko informazioak eta Jose Mari Zabalarekin elkarrizketa Alberte Pagánen eskutik.
* Datuak: Q12254554
# Axyrostola

Axyrostola Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Axyrostola acherusia da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Axyrostola acherusia | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4830726
* Espezieak: Axyrostola
# Arlabango mendilerroa

    Artikulu hau mendilerroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arlaban».
Arlabango mendilerroa Araba eta Gipuzkoa artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Jarindo mendia da, 895 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Arlaban mendateak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Jarindo, 895 m 42°59′53″N 2°36′19″W﻿ / ﻿42.9979349°N 2.6054158°W﻿ / 42.9979349; -2.6054158 (Araba)
* Albertia, 867 m 42°59′00″N 2°36′55″W﻿ / ﻿42.9833716°N 2.6153949°W﻿ / 42.9833716; -2.6153949 (Araba)
* Maroto, 864 m 42°59′02″N 2°35′34″W﻿ / ﻿42.9839781°N 2.5928717°W﻿ / 42.9839781; -2.5928717 (Gipuzkoa)
* Isuskitza, 801 m 42°58′16″N 2°35′36″W﻿ / ﻿42.9711838°N 2.5934098°W﻿ / 42.9711838; -2.5934098 (Araba)
* Cruz de Urbina, 698 m 42°56′41″N 2°37′09″W﻿ / ﻿42.9448557°N 2.6192032°W﻿ / 42.9448557; -2.6192032 (Araba)

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendilerroa Arlabango mendilerroa (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56881978
* Multimedia: Arlaban mountain range / Q56881978
# Arlanpeko dama

Arlanpeko dama Lemoan (Bizkaia) aurkitutako emakume-irudikapen prehistoriko bat da, harri bloke handi batean grabatua.

## Aurkikuntza

Lemoako Arlanpeko kobazuloan aurkitu zuten, 2011n, Joseba Rios-Garaizar arkeologoaren zuzendaritzapean. Bizkaian aurkitutako emakumearen irudikapenik ikonografikoena eta esanguratsuena da.

## Ezaugarriak

Emakume-itxurako grabatuak dira, harri handi batean egindakoak, duela 17.500 urte inguru, eta horietako bat osorik dago. Grabatuak oso eskematikoak dira, eta arrokaren alde bietan agertzen dira. Irudietako bitan lehen marrak bakarrik ikusten badira ere, beste bat oso-osorik dago. Enborra, besoak, hankak eta burua ditu, eta estiloak bat egiten du Europa erdialdean eta Frantzian aurkitutako antzeko beste hainbat grabatugaz, nolabaiteko batasun kulturala adieraziz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070535
* 1 2 3 «Historiaurrea berdinzaleagoa zen» https://hiruka.eus (Noiz kontsultatua: 2018-10-20).
# Arlanzako eskualdea

Arlanzako eskualdea :
| Herrialdea | Espainia |
| Autonomia erkidegoa | Gaztela eta Leon |
| Probintzia | Burgos |
| | Eskualdearen mapa, udalerrika zatiturik. |
Arlanzako eskualdea (gaztelaniaz: Comarca del Arlanza) Burgosko probintziako mendebaldean dagoen eskualdea da, Arlanza eta Esgueva ibaiek zeharkatzen duena.

## Udalerriak

Eskualdeak 46 udalerri ditu (parentesi artean toki-erakunde txikiak)
| Avellanosa de Muñó (3) Cebrecos Ciadoncha Cilleruelo de Abajo Cilleruelo de Arriba Ciruelos de Cervera (1) Covarrubias (1) Cuevas de San Clemente Espinosa de Cervera Fontioso Iglesiarrubia | Lerma (6) Madrigal del Monte (1) Madrigalejo del Monte (1) Mahamud Mazuela Mecerreyes Nebreda Olmillos de Muñó Peral de Arlanza Presencio Puentedura | Quintanilla de la Mata Quintanilla del Coco (1) Quintanilla del Agua y Tordueles (2) Retuerta Royuela de Río Franco (1) Santa Cecilia Santa Inés Santa María del Campo Santibáñez del Val (1) Solarana Tejada | Tordómar Torrecilla del Monte Torrepadre (2) Valdorros Villafruela Villahoz Villalmanzo Villamayor de los Montes Villangómez (2) Villaverde del Monte (1) Villaverde-Mogina Zael |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3780550
* Multimedia: Arlanza / Q3780550
# Arlabango tunela

Arlabango tunela edo Isuzkitzako tunela Eskoriatza eta Arratzu-Ubarrundia artean dagoen Arlaban mendatea zeharkatzen duen errepide-tunel bat da.
Euskal Herriko errepide-tunelik luzeena da, 3.377 metrorekin: 2 kilometro Gipuzkoako aldean eta 1,3 Arabakoan. AP-1 autobidean kokaturik, obra guztiak Gipuzkoako Bidegi agentziak egin zituen, eta lanak bukatu zituztenean, Arabak ordainduko zuen zegokion zatia.
2009ko apirilaren 6an autobide zati honen inaugurazioa egin zuten Isuzkitzako tunelean, Juan Jose Ibarretxe Lehendakaria, Markel Olano Gipuzkoako Diputatu Nagusia eta Xabier Agirre Arabako Diputatu Nagusia zuedelarik.
Gipuzkoako Foru Aldundiak kereila bat jarri zuen tunela egitean ustez egon ziren irregulartasunen harira, 'Bidegi auzia' izenaz ezagutzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Urzelai, Xabi. (2009-04-02). «Astelehenean irekiko dute Eskoriatza eta Arlaban arteko AP-1 autobide zatia» Goiena.net.
* ↑ Goikoetxea, Garikoitz. (2015-05-07). «Bigarren atala 'Bidegi auzian'» Berria.
* ↑ Iraola, Arantxa. (2016-01-22). ««Manipulazioa» da oro» Berria.

## Kanpo estekak

* Inaugurazioaren argazkia.
* Datuak: Q23688110
# Arlanzón (Burgos)

Arlanzón Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 424 biztanle zituen.

## Demografia

Bilakaera demografikoa :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 |
| 637 | 618 | 635 | 591 | 488 | 517 | 509 | 315 | 583 | 404 | 375 | 424 |

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1614748
* Multimedia: Arlanzón / Q1614748
# Arlagain

Arlagain, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Garrantzi estrategiko handia izanik, Orbaitzetako ola babesteko hainbat gotorleku eraiki ziren inguruko mendietan. Horietako bat Arlekia izenekoa dugu, Arlagain mendiko gandor harritsuan kokaturik.

## Kanpo estekak

Arlagain, http://www.euskal-herria.org/.
# Arlanzón

Arlanzón esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:
* Arlanzón, Burgos probintziako herria.
* Arlanzón ibaia, Burgos probintziako ibaia.
# Arlanza

Arlanza Burgos eta Palentziako ibaia da, Pisuergaren ibaiadarra dena. Neila mendizerran, Quintanar de la Sierratik gertu, jaioa 160 kilometroko ibilbidea egiten du. Bitartean Castrovido, Salas de los Infantes, Hortigüela, Tordómar, Covarrubias edo Lerma zeharkatzen ditu.
Ezkerraldetik Zumel, Abejón, Ciruelos, Mataviejas, Revilla eta Franco ibaiak eta eskuinaldetik Pedroso, de San Martín, Cubillo eta Arlanzón ditu ibaiadar nagusiak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14760
* Multimedia: Arlanza River / Q14760
# Ardie Savea

Ardie Suemalo Savea (Wellington, 1993ko urriaren 14a) Zeelanda Berriko errugbi jokalaria da, hirugarren lerroko hegal eta hirugarren lerroko erdiko postuetan aritzen dena. 2024tik aitzina, Japoniako Errugbi Ligako Kobelco Kobe Steelers taldean jokatuko du. 2016ko ekainaren 1ean egin zuen debuta Zeelanda Berriko selekzioarekin, Aucklanden, Galesen aurka, Julian Savearen anaia da.
2019an, World Rugbyren urteko jokalari onena sarirako izendatua izan zen, eta 2023an saria irabazi zuen.

## Ibilbidea

* Wellington: 2012-2023
* Hurricanes: 2013-2023
* Kobelco Kobe Steelers: 2024-

## Palmaresa
### Hurricanes

* Super Rugby:
** irabazlea: 2016
** bigarrena: 2015

### Zeelanda Berriko selekzioa

* The Rugby Championship
** irabazlea: 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2023

## Erreferentziak

* ↑ Ardie Savea jugará en Japón. aplenorugby.com.ar (Noiz kontsultatua: 2023-10-26).
* ↑ Ardie Savea. stats.allblacks.com (Noiz kontsultatua: 2023-10-26).
* ↑ 2019 Rugby World Cup: All Blacks flanker Ardie Savea nominated for World Rugby Player of the Year. nzherald.co.nz (Noiz kontsultatua: 2021-3-25).
* ↑ Ardie Savea named World Rugby Men's Player of the Year 2023. world.rugby (Noiz kontsultatua: 2023-11-1).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4788055
* Multimedia: Ardie Savea / Q4788055
# Ardi latx muturgorri

Ardi latx muturgorria edo ardi latx burugorria Euskal herriko bertako ardi arraza bat da. Ardi latxaren bi mota daude, egun bi arraza ezberdintzat jotzen direnak, ardi latx muturbeltza eta ardi latxmuturgorria. Hainbat adituren ustez, Ipar Euskal Herriko manex ardiak (manex ardi burubeltza eta manex ardi burugorria) ardi latxaren barietateak baino ez dira. Hala ere, arraza ezberdintzat hartzen dituzte sailkapen ofizialek.

## Arrazaren historia

Ardi honi latx izena, dirudienez, duen ilea oso latza delako eman zitzaion. Antzinakoak dira oso, eta gaur arte heltzearen arrazoia honako hau da: mendetan debekatuta egon zela kanpoko beste edozein arrazako ardirik ekartzea.

## Bibliografia

* Razas ovinas Españolas. Antonio Sanchez Belda. Maria C. Sanchez Trujiñano. Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación. 1987. ISBN 84-341-0203-X

## Ikus, gainera

* Aari, Euskal mitologian ardiari buruzko kontuak jakiteko.
* Martak

## Kanpo estekak

* Ardi latxaren elkartearen webgunea
* Arrazari buruzko bideoa
* Datuak: Q12253893
* Multimedia: Latxa burugorri / Q12253893
# Ardien dermatitis pustular

Ardien dermatitis pustularra edo ektima kutsakorra ardi eta ahuntzei erasaten dien gaixotasun biriko kutsakorra da, Parapoxvirus generoko birus batek eragina. Azalean erupzio edo negelak azaltzen dira, eta ondoren zarakarrak, ezpain inguruetan batez ere, baina baita genitaletan, hanketan eta barrualdean ere. Zoonosia da gizakiarentzat.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Albaitaritza Hiztegia] [2018]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q681970
* Multimedia: Orf (animal disease) / Q681970
* Espezieak: Orf virus
# Ardifuir

Ardifuir, Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4788059
* Multimedia: Ardifuir / Q4788059
# Ardi Galduak

Ardi Galduak 2001ean Arrasaten sortu zen punk taldea da. Hamar bat kontzertu egin zituzten Euskal Herrian.

## Taldekideak

* Pepin (ahotsa)
* Urtzi (gitarra)
* Hodei (gitarra)
* Alkorta (baxua)
* Olazi (bateria)

## Diskografia

* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253891
# Ardi euskal-bearnotar

Ardi euskal-bearnotarra Euskal Herriko bertako ardi arraza baten izena da.

## Ezaugarriak

Ardi euskal-bearnotarrak Karrantzako ardien oso antzekoak dira. Hau dela eta, zenbait abeltzainek biak nahasten dituzte, baina guztiz arraza ezberdinak dira.

## Banaketa

Arraza Zuberoan eta Bearno Garaian hedatzen da.

## Erabilera

Zuberoako zein Bearnoko ardi esnearen ekoizpen gehiena arraza honek ematen du. Esne hau Ossau-Irati gasna ospetsua egiteko erabiltzen da.

## Begira

* Aari, Euskal mitologian ardiari buruzko kontuak jakiteko.
* Martak
* Ossau-Irati

## Erreferentziak

* ↑ «Ardi+euskal-bearnotar». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2021-04-04.)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2886402
* Multimedia: Basco-béarnaise / Q2886402