# Nabarniz

Nabarniz Bizkaiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Busturialdekoa. 255 biztanle zituen 2016. urtean.

## Geografia
### Ingurune naturala eta klima

Nabarniz itsas mailatik 360 metro gorago dago batez beste. Herriko punturik altuena Iluntzar mendia da (728 m).
Klima ozeanikoa du, Euskal Herriko kostaldetik hurbil dauden herri guztiek dutena. Urteko prezipitazioak 1.300 l/m3 inguru izaten dira, eta tenperatura 12-13 gradu zentigrado batez beste. Inguruko herriak baino altuera handiagoan dagoenez, Nabarnizek hotz eta haizete handiagoak jasaten ditu.

### Udalerri mugakideak

Nabarnizek mugakide ditu Ispaster eta Gizaburuaga ipar-ekialdean, Aulesti hego-ekialdean, Mendata hego-mendebaldean, eta Arratzu eta Kortezubi ipar-mendebaldean.

### Auzoak

Herriak sei auzo ditu guztira: Ikazurieta, Intxaurraga, Uribarri-Zabaleta, Elexalde, Merika eta Lekerika.

## Historia

Nabarnizen bizi izandako lehen biztanleen aztarnak Kristo aurreko 2800. urte ingurukoak dira. Garai hartako giza hezurrak aurkitu dira Ikazurieta auzoan dagoen Ondaro haitzuloan. Horrez gain, bi gune arkeologiko garrantzitsu daude: Ilunzar median dagoenaren inguruan bi proposamen egin dira. Burdin Aroko herri harresitu gisa deskribatu bada ere, erromatar kanpamendu militarra izan daiteke. Bestalde Maruelezako kastroa dago Arrola mendian. Mendi hori toki estrategikoa zen Gernikako itsasadarraren behatokia zelako. Burdin aroaren ostean erromatarrak etorri ziren Euskal Herrira.
Erromatarren inperioaren erorketatik Erdi Arora doazen bost mendeetako argibide gutxi dago. Dena den, X. mendetik aurrera, gaur egungo auzoak eratuz joan ziren, betiere baseliza baten inguruan. Ikazurieta auzoa San Kristobal baselizaren inguruan, Uribarri San Miguel baselizaren inguruan, Merika auzoa San Gregorioren inguruan, Lekerika auzoa Santiagoren inguruan eta Elexalde Andra Maria elizaren inguruan. Nabarnizko ekonomiaren ardatza nekazaritza izan da betidanik, eta horren oinarri baserria. Baserri bakoitzak bere ortua, abelburuentzako zelaiak eta fruta arbolak ditu. Baserriak bertan bizi zirenei behar zutena eskaintzen zieten unitate buruaskiak ziren.
XX. mendeak aurrera egin ahala, gauzak aldatuz joan ziren. Bizkaiko nekazaritza-herri gehienetan gertatu bezala,landa mundua gainbehera etorri zen industrializazioaren garapena zela eta. Gauzak horrela, baserriak eta herria bera hustuz joan ziren eta herriko biztanle askok Gernikara lehenik eta Bilbora ondoren jo zuten, bizimodu hobearen bila. Biztanleriaren jaitsierak behea jo zuen 2001ean eta ordutik apur bat igo da, baina XX. mende hasierako biztanle kopurutik oso urruti oraindik ere.

### Anexioa

1960ko hamarkadan Euskal Herriko hainbat herri txikirekin gertatu bezala, Nabarniz ere, indarrez beste udalerri handiago bati anexionatzera behartu zuten. Horrela, 1964an Nabarniz Gernika-Lumoko auzo bilakatu zen. 1987an, berriz, Gernika inguruko beste hainbat herrik egin bezala, independentzia berreskuratu zuen.

## Demografia

Busturialde eskualdean biztanle gutxien daukan herria da.
* Nabarnizko biztanleria
1970 eta 1980ko erroldetan Nabarnizko biztanleria Gernikako biztanleriarekin bat hartzen da, anexioa dela eta.

## Euskara

Nabarnizen hitz egiten den euskara bizkaieraren aldaera bat da, tarteko hizkera, Busturialdeko euskaran kokaturik dagoena.
Udalaren arabera, biztanleen % 98 da euskalduna; Busturialdeko herririk euskaldunena da. 2010an Euskal Herri osoan biztanleen euskara mailari buruz egindako inkestaren arabera, Nabarnizko bizilagunen %83,84 dira euskaldunak, hala ere 2001ean %94,3 ziren euskaldunak. 2011an egindako inkesta baten arabera %63,4ak erabiltzen du euskara.

## Politika

Nabarnizko alkatea Jose Antonio Maruri Urizar da, Euskal Herria Bildu koaliziokoa.
2011ko udal hauteskundeen emaitzak honakoak izan ziren:
Honenbestez Bilduk gehiengo osoa du Nabarnizen.

## Azpiegiturak

Nabarniz Gernika eta Ereño arteko BI-3242 errepideak zeharkatzen du iparraldetik hegoalderako norabidean.
Garraio publikoari dagokionez, Bizkaibusen A3526 lineak herria Gernikarekin lotzen du astelehenetik ostiralera, honako ordutegian, 07:35, 14:00 eta 19:30

## Kultura

Nabarnizek honako egunetan ospatzen ditu bere jaiak:
* San Kristobal jaiak: uztaileko bigarren astean ospatzen dira.
* Santiago eguna: uztailaren 25a.

### Ondasun nabarmenak

Nabarnizen hainbat baseliza eta eliza daude, baina garrantzitsuena Elexalde auzoko Andra Mari eliza da. XV. mendean eraiki zen, aurretik bertan egondako monasterio baten eraikuntzaren gainean.
Marueleza oppiduma, kastroa edo herri gotortua, Nabarniz, Arratzu eta Mendata artean dagoen Arriola mendian dago, eta Ilunzar erromatar kanpalekua, Illunzar mendian.

## Nabarniztar ospetsuak

* Jose Zabala Arana (1894-1936), euskal idazlea.
* Generoso Ruiz Idarraga (1900-?), margolaria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ Martínez Velasco, Antxoka. (2003/7). «¿A qué etnia y territorio prerromano pertenece el campamento militar romano de Illunzar (Nabarniz-Bizkaia)?» Kobie. Paleoantropologia saila. (Bilbo) 27 ISSN 0214-7971. (Noiz kontsultatua: http://www.bizkaia.eus/fitxategiak/04/ondarea/Kobie/PDF/2/kobie_27_%C2%BFA%20QUE%20ETNIA%20Y%20TERRITORIO%20PRERROMANO%20PERTENECE%20EL%20_8.pdf).
* ↑ «33 egun itsasontzian eta bat trenean - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-12-05).
* 1 2 «Tartekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-07-16).
* 1 2 «Nabarniz - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-07-16).
* ↑ «Busturialdekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-07-16).

## Ikus, gainera

* Busturialdea

## Kanpo estekak

* Nabarnizko Udalaren webgunea.
* Datuak: Q765761
* Multimedia: Nabarniz / Q765761
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Nabarniz