OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Niní Montiám

Elena Isabel de Ampudia Montilla, artistikoki Nini Montián (Madril, 1917 – ibidem, 1986ko martxoaren 9a) madrildar aktorea izan zen, aretoko komedia generoan espezializatua.

## Bizitza

Madrilen jaio zen 1911n, Juan de Ampudia eta López de Ayala (1852-1929) eta Elena Montilla Casal bigarren emaztea, filipinar jatorrikodunaren alaba zen. Bere aita V. Eskualde Militarreko kapitain jeneral izatera iritsi zen militar nabarmena izan zen.
Espainiako Bigarren Errepublikan hasi zuen bere ibilbide artistikoa. 1935ean Espainiako Santa Isabel interpretatu zuen Madrilgo Eslava antzokian.
Aretoko komediak izenez ezagutzen den generoan espezializatu zen.
Espainiako Gerra Zibilaren ostean, antzerki konpainia bat osatu zuen, eta batez ere Teatro Españolen antzezten zuen. Konpainia horretako kide izan ziren Carola Fernán Gómez eta Maria Luisa Ponte.
1940ko hamarkadatik aurrera Madrilgo gizartearen dama garrantzitsua bihurtu zen. Eva Perón eta Juan Domingo Perónekin izandako adiskidetasunarengatik nabarmendu zen, azken hau Espainiara erbesteratu zenean.
1963an istripu larria izan zuen ongintzazko antzezpen batean.
Madrilen hil zen 1986ko martxoaren 9an, pankreako minbizi baten ondorioz, 1984. urte inguruan atzemandakoa. Hiri horretako Almudenako hilerrian lurperatu zuten.

## Filmografia

Besteak beste, film hauetan parte hartu zuen:
* El Milagro del Cristo de la Vega (1941)
* La mariposa que voló sobre el mar (1948)
* Las cuatro noches de la luna llena (1963)

## Erreferentziak

* ↑ González, David. (2023-03-05). «Vida oculta Niní Montián,madame del Franquismo : Secretos Régimen» elcierredigital.com (Noiz kontsultatua: 2024-06-29).
* ↑ (Gaztelaniaz) Ander, Álex. (2023-09-10). «Niní Montian, la actriz que destacó como relaciones públicas del franquismo y madame arreglaplanes» Vanity Fair (Noiz kontsultatua: 2024-06-29).
* ↑ La actriz Niní Montián murió en Madrid en el secreto de sus más allegados. 11 de marzo de 1986.
* ↑ Pérez, Guillermo C. r g. (2015-10-27). «LANCEROS DE VILLAVICIOSA: LOS CORONELES DEL "VILLAVICIOSA" (55) FRANCISCO AMPUDIA LÓPEZ DE AYALA» LANCEROS DE VILLAVICIOSA.
* ↑ «Información teatral. Niní Montíam y Luís Ro­ses, en la Casa de AHORA» Ahora: 31. 17 de septiembre de 1935.
* ↑ «Listado de teatros. Documentos para la historia del teatro español. Centro de Documentación Teatral. INAEM. Ministerio de Cultura» www.teatro.es.
* ↑ Mi rincón. Niní Montiam. 28 de marzo de 1982, 124-125 or..
* ↑ Romo Pedrejón, Luis Fernando. (2017). El proceso de fabricación del `rumor de celebridad´ como factor de posicionamiento y potenciación de personajes en la prensa del corazón. Análisis de casos en ¡Hola! y Pronto. Universitat Autònoma de Barcelona, 161 or..
* ↑ Alcalá. (29 de junio de 1963). Dicen desde Madrid. Barcelona, 21 or..
* ↑ «Niní Montiam» Internet Movie Database.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98456083
* Multimedia: Niní Montiam / Q98456083
# Oxido nitriko

Oxido nitrikoa edo nitrogeno monoxidoa kolorerik eta usainik gabeko gasa da, NO formula duena, Hales eta Priestley-ek 1772an aurkitua.
Giro-tenperaturan aireko oxigenoarekin erreakzionatu eta nitrogeno dioxidoa (NO$_2$) eratzen du. Ez da sukoia eta nekez urtzen da uretan. Amoniakoa 500 °C-tik gora katalisi bidez oxidatuz, ur-disoluzioan dagoen azido nitrosoa deskonposatuz edo arku elektriko bidez nitrogenoa eta oxigenoa elkarrekin erreakzionaraziz lortzen da. Oso toxikoa da, eta narritatu egiten ditu sudurzuloa eta begiak. Atmosferako kutsatzailea da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskalterm: [Ingurumena Hiztegi Entziklopedikoa] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi Terminologikoa] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q207843
* Multimedia: Nitric oxide / Q207843
# Oxidasaren proba

Oxidasaren proba laborategian bakterioak identifikatzeko erabiltzen den teknikaren bat da.

## Oinarria

Mikrobio aerobioek, arnasketa izeneko prozesu biokimikoaren bidez, oxigeno molekularra oxidatzen dute, zitokromoek parte hartzen duten arnas katearen bide katabolikoan (glukolisi eta Krebs zikloaren ondoren gertatzen dena). Zitokromo-oxidasa entzima (oxidasa ere deitua) arnas kate horren azken kate-maila da, elektroiak oxigenoari ematen dizkiona.
Bakterio asko zitokromo-oxidasa entzimaren jabeak dira. Bakterio horiek erraz oxidatzen den erreaktibo batekin kontaktuan jartzerakoan oxidasaren jarduera antzematen da. Erreaktibo horrek ez du kolorerik egoera erreduzituan, eta kolorea hartzen du oxidatzerakoan.
Bakterio anaerobioek ez dute oxidasarik.

## Prozedura

Hutsik dagoen Petri plaka batean iragazi-papera ipini. Ereite-euskarri batekin agarrean hazitako kolonia baten inokulua hartu, eta iragazi paper gainean jarri.
Paper gainean dagoen inokuluari oxidasaren erreaktiboaren 3 tanta gehitu, eta kolorearen agerpenari so egin.
* oxidasa (+): arrosa edo lila kolorea agertzen da inokuluan, segundo gutxitan
* oxidasa (-): hasierako kolorea mantentzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576379
# Oxidatzaile

Oxidatzaile bat erredox erreakzio batean elektroi bat jasotzen duen konposatu kimiko bat da. Agente oxidatzaileak elektroiak irabazten dituenez esaten da erreduzitua izan dela.
Agente oxidatzailea bera da erreduzitzen dena, elektroiak berak hartzen dituelako, baina erreaktantea da oxidatzen dena, elektroiak galtzen duelako. Oxigenoa da honen adibiderik nabarmenena, baina oxidatzaile guztiek (adibidez, kloro trifluoridoak) ez dute oxigenorik euren barnean.
Adibidez, burdin(III) oxidoaren formazioa burdinaren oxidazioz ematen da:
    $4Fe(s)+3O_{2}(g)\to 2Fe_{2}O_{3}(s)$

## Ikus, gainera

* Erredox
* Oxidazio-egoera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187689
* Multimedia: Oxidizing agents / Q187689
# Oxidazio/hartzidura proba

Oxidazio/hartzidura proba (O/H) laborategian bakterioak identifikatzeko erabiltzen den teknikaren bat da.

## Oinarria

Proba honek mikroorganismoek azukreak katabolizatzeko dauden bi bideetatik zein jarraitzen duten argitzen du: bide oxidatiboa, atmosferako oxigenoa erabiltzen duena, ala hartziduraren bidea, oxigenorik gabekoa.
Proba burutzeko bi saiodi prestatzen dira: bietako batean oxigenoaren sarrera oztopatzen da, giro anaerobioa sortzeko. Horrela, mikrobio aerobioak oxigenoa duen saiodian haziko dira, eta hartzitzaileak bi saiodietan edo oxigenorik gabeko saiodian, oxigenoarekiko duten tolerantziaren arabera. Inongo saioditan hazten ez diren bakterioek ez dituzte azukreak katabolizatzen.
Gluzidoak katabolizatzerakoan (bide oxidatibo ala hartzidurakoaren bidez) ingurua azidotzen da. Azidotasuna hazkuntza-inguruak duen pH-aren adierazle batek agerian jartzen du, kolorez aldatuz (urdin koloretik horira pasatuz). Bakterioak ez baditu gluzidoak degradatzen hazkuntza- inguruak urdin dirau.

## Prozedura

Ereite-euskarri batekin agarrean hazitako kolonia baten inokulua hartu, identifikatu nahi den bakterioa duena.
Ziztadaz egindako ereitea egin O/H-ren hazkuntza-ingurua (Hugh-Leifson hazkuntza-ingurua, alegia) duten bi saiodietan. Saiodi bati baselina botatzen zaio gero, oxigenoaren sarrera eragozteko eta ingurugiro anaerobio bat sortzeko, hartzidura errazten duena.
Bi saiodiak inkubatu 48 orduz 37º C-tan, eta emaitzak aztertu.
Mikrobio hartzitzaileek bi saiodietan edo baselina duen saiodian sortzen dituzte azidoak, pH-aren adierazlea urdin koloretik horira aldatuz. Oxidazioa burutzen dutenek, aldiz, baselinarik gabeko saiodia besterik ez dute azidotzen, baselinako saiodiak urdin jarraituz.
Emaitza posibleak honako hauek dira:
* O/H: +/- : mikrobioa aerobio hertsia da (oxidazioa burutzen du, ez du hartzitzen)
* O/H: +/+ : mikrobio fakultatiboa (oxidazioa eta hartzidura burutzen ditu)
* O/H: -/+ : mikrobio anaerobio hertsia (hartzidura besterik ez du burutzen)
* O/H: -/- : mikrobioak ez ditu gluzidoak katabolizatzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265402
# Oxido

Oxidoa oxigeno atomo bat edo gehiago duen konposatu bitarra da, oxigeno hori oxidazio-egoera -2an egonik. Oxidoak egoera gaseoso, likido edo solidoan egon daitezke tenperatura egoera normalean. Barietate handia dago, izan ere, elementu kimiko gehienek oxigenoarekin lotura egonkorrak sor ditzakete; batzuek, egoera bat baino gehiagotan, gainera. Horregatik, egoera ioniko edo kobalenteak izan ditzake. Oxido nitrikoa (NO) edo nitrogeno dioxidoa (NO$_2$), biak dira oxidoak, adibidez. Anhidridoak oxido ez-metalikoak dira, ur molekula bat galdu dutenak.
Oxido mota asko dago. Oso ezagunak dira, adibidez, ura (hidrogenoaren oxidoa) eta karbono dioxidoa (CO$_2$). Ia gai bakun guztiek, gas nobleek izan ezik, eratzen dituzte oxidoak. Oxido guztiek ez dute egonkortasun bera; metalek eratzen dituzten oxidoak dira egonkorrenak. Hidrokarburo alifatiko batzuek ere oso erraz oxidatzen dira, butileno oxidoa, etileno oxidoa eta abar eratuz.

## Oxidoen sailkapena

Orain dela urte gutxi arte oxidoak bi talde nagusitan sailkatzen ziren, oxigenoarekin elkartua zegoen elementua metala izan ala ez. Lehenengoei oxidoak deitzen zitzaien eta bigarrenei anhidridoak. Oxidoek urarekin erreakzionatuz hidroxidoak eratzen dituzte; eta anhidridoek, berriz, azidoak. Gaur egun denei oxido izenaz deitzen zaie, eta tasunak zehazteko oxido basikoa (hidroxidoak eratzeko joera baldin badu), oxido azidoa edo oxazidoa (azidoak eratzeko joera baldin badu), eta oxido anfoteroa (tarteko joera baldin badu) deiturak erabiltzen dira.
Azkenaldi honetan bada oxidoak sailkatzeko beste modu bat, oxidoa osatzen duten gai bakunen artean egiten diren lotura motak eta sortzen diren egiturak kontuan hartzen dituena. Horrela, hiru oxido mota bereizten dira: kristal erako ioi oxidoak, kristal erako oxido kobalenteak eta oxido kobalente lurrunkorrak.

## Ikus, gainera

* Herdoil

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50690
* Multimedia: Oxides / Q50690
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Oxidasa

Oxidasa oxigeno molekularra elektroi-hartzaile gisa erabiliz oxidazio-erredukzio erreakzio bat katalizatzen duen entzima da. Oxidasak oxidorreduktasen azpitalde bat dira. Oxidasak odolean eta animalien eta landareen ehunetan aurkitu dira, baina batez ere Boletus eta Lactarius generoetako onddoetan. Hiru multzotan sailkatzen dira:
* Fenoloxidasak: metal bati lotutako proteinez osatuta daude; metala kobrea da ia beti, eta haren zeregina fenolak kinonara oxidatzea da.
* Zitokromooxidasak: burdin proteinak dira. Arnasketan parte hartzen dute, eta zitokromoaren berroxidazioa bultzatzen.
* Peroxidasak: burdina dute beren molekulan, eta oxidazio-erreakzioak katalizatzen dituzte.
Oxidasa guztiek indarra galtzen dute zianuro, azido sulfhidriko eta karbono oxidoen eraginez.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1983069
# Oxidazio-zenbaki

Oxidazio-zenbakia koordinazio-konposatu bateko atomo zentralak izango lukeen karga da, atomo zentralak partekatzen dituen elektroi-bikote guztiak erauztean estekatzaile guztiak ere erauziko balira. Konposatu ez-organikoen nomenklaturan erabiltzen da. Zenbaki erromatar baten bidez adierazten da; plus ikurra ez da idazten oxidazio-zenbakia positiboa denean. Oxidazio-zenbakia elementuaren ikurraren goi-indize gisa idazten da, adibidez Fe$^{III}$, baina baita elementuaren izenaren ondoren parentesi artean ere, addibidez burdina(III). Azken kasuan, ez da espaziorik uzten elementuaren izenaren eta oxidazio-zenbakiaren artean.
Normalean, oxidazio-zenbakia eta oxidazio-egoera berdinak dira. Hala ere, kasu gutxi batzuetan atomo estekatzailea ez da atomo zentrala bezain elektronegatiboa (esaterako, iridio fosfina konplexuetan), eta orduan oxidazio-egoera ez da oxidazio-zenbakiaren berdina izaten.

## Ariketak

* Oxidazio-zenbakia
* Oxidazio-zenbakia lantzeko ariketa I.
* Oxidazio-zenbakia lantzeko ariketa II.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25472715
# Oxidiazol

Oxidiazola heteroziklo aromatikoen klase bat da C$_2$H$_2$N$_2$O formula duena. Lau isomero ditu:
| 1,2,3-oxidiazola | 1,2,4-oxodiazola | 1,2,5-oxodiazola edo furazanoa | 1,3,4-oxodiazola |
Isomero hauen artean 1,2,3-oxidiazola, 1,2,5-oxidiazola eta 1,3,4-oxidiazola botika askotan ageri dira hala nola, erraltegrabirra, butalamina, oxolamina eta plekonarila. Bestalde, 1,2,3-oxidiazola ez-egonkorra da eta eraztuna ireki egiten da bere tautomero dizetonikoa eratuz.

## Erreferentziak

* ↑ Joule, John A.. (2013). Heterocyclic Chemistry.. (5th ed. argitaraldia) Wiley ISBN 978-1-118-68164-0. PMC 929526439. (Noiz kontsultatua: 2022-11-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1227206
* Multimedia: Oxadiazoles / Q1227206
# Nordseebilder

Nordseebilder (euskaraz: «Ipar itsasoaren eszenak») op. 390, Johann Strauss semea musikagileak egindako valsa da. 1879an egin zuen.

## Historia

Opor batzuetan Johann Strauss eta bere bigarren emaztea zen Angelika Föhr uhartean dagoen Wyk herrian egon ziren, Ipar Frisian. Hango izadiak eragin handia izan zuen musikagilearengan. Lan honetan Straussek itsas ekaitzak eta haizeak 3/4 konpasean deskribatzen ditu.
Vienan lehen aldiz musikagilearen anaia zen Eduardek Musikvereinen egindako kontzertu batean zuzendu zuen lehen aldiz, 1879ko azaroaren 16an.

## Deskribapena

Valsaren sarrera itsasoaren baretasuna azaltzen du. Hurrengo gaiek olatuen arrotzeko prozesua adierazten dute. Azkenik, Ipar itsasoaren ekaitz bortitza akorde gogorren eta metalezko musika-tresnen bitartez adierazten da. Amaieran hasierako gaia berriz ere jasotzen du amaiera dirdiratsuan bukatzeko.
1. vals

## Erreferentziak

* ↑ Peter Kemp, The Johann Strauss Society of Great Britain.

## Kanpo estekak

* Valsa Youtuben.
* Datuak: Q3878407
# Nordseeinsel Memmert. Gebiet

Nordseeinsel Memmert. Gebiet Alemaniako udalerria da. [] estatuan dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25092
* Multimedia: Memmert / Q25092
# Nordsehl

Nordsehl Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Schaumburg barrutia|Schaumburg]] barrutian. 2014an 723 biztanle zituen 5,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q670421
* Multimedia: Nordsehl / Q670421
# Nordmann izei

Nordmann izeia edo Kaukasoko izeia (Abies nordmanniana) Pinaceae familiako espezie baten izen arrunta da.
Kaukasian jatorria duen izei honek bi azpiespezie ditu:
* Abies nordmanniana subsp. nordmanniana.
* Abies nordmanniana subsp. equi-trojani (syn. A. bornmuelleriana, A. equi-trojani).

## Erreferentziak

* ↑ USDA PLANTS. PLANTS Profile for Abies balsamea (balsam fir). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148920
* Multimedia: Abies nordmanniana / Q148920
* Espezieak: Abies nordmanniana
# Nordperd

Nordperd Alemaniako lurmuturra da, Rügen uhartean dagoena. Uharteko ekialdeko muturra da eta koniferaz beterik dago.

## Erreferentziak

* ↑ Biotopbogen Aktives Kliff nördlich NSG "Nordperd" (PDF; 26 kB)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328100
* Multimedia: Nordperd / Q328100
# Nordrach

Nordrach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Ortenau barrutia|Ortenau]] barrutian. 2014an 1.920 biztanle zituen 37,75 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q533652
* Multimedia: Nordrach / Q533652
# Nordre Land

Nordre Land Norvegiako udalerria da. Oppland konderrian kokatua dago. 955.27 km² ditu eta 6.636 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Nord-Aurdal Gausdal Lillehammer Gjøvik Søndre Land Sør-Aurdal Etnedal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q486741
* Multimedia: Nordre Land / Q486741
# Nordmaling udalerria

Nordmaling Suediako udalerria da. Västerbottengo konderrian kokatua dago. 2472,26 km² ditu eta 7.059 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Örnsköldsvik udalerria Bjurholm udalerria Vännäs udalerria Umeå udalerria

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q514722
* Multimedia: Nordmaling Municipality / Q514722
# Nordreisa

Nordreisa Norvegiako udalerria da. Troms konderrian kokatua dago. 3437.64 km² ditu eta 4.665 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Skjervøy Kvænangen Kautokeino Gáivuotna–Kåfjord Enontekiö Lyngen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q494059
* Multimedia: Nordreisa / Q494059
# Nordstemmen

Nordstemmen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Hildesheim barrutia|Hildesheim]] barrutian. 2014an 12.042 biztanle zituen 60,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q555657
* Multimedia: Nordstemmen / Q555657
# Osmia simillima

Osmia simillima erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia simillima» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2650514
* Multimedia: Osmia simillima / Q2650514
# Osmia lignaria

Osmia lignaria erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia lignaria» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2243042
* Multimedia: Osmia lignaria / Q2243042
# Osmia nigriventris

Osmia nigriventris erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia nigriventris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1954782
* Multimedia: Osmia nigriventris / Q1954782
# Osmia subfasciata

Osmia subfasciata erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia subfasciata» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1965230
* Multimedia: Osmia subfasciata / Q1965230
# Osmia taurus

Osmia taurus erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia taurus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3142263
* Multimedia: Osmia taurus / Q3142263
# Osmia pumila

Osmia pumila erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia pumila» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2114693
* Multimedia: Osmia pumila / Q2114693
# Osmia ribifloris

Osmia ribifloris erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia ribifloris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2591475
* Multimedia: Osmia ribifloris / Q2591475
# Osmia rufa

Osmia rufa erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia rufa» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q303261
* Multimedia: Osmia bicornis / Q303261
* Espezieak: Osmia bicornis
# Osmia montana

Osmia montana erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia montana» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1816634
* Multimedia: Osmia montana / Q1816634
# Osmia parietina

Osmia parietina erle espezie bat da, Osmia generoan eta Megachilidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Osmia parietina» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2121537
* Multimedia: Osmia parietina / Q2121537
# Otaku

Otaku (japonieraz: おたく/オタク) bat, nagusiki, manga eta anime japoniarraren zale amorratua da.
Japonian, hitz honen sinonimotzat har daitezke friki, baztertu edo marjinatu. Japoniarrentzat mingarria da norbait otaku bat dela esatea. Mendebaldean, ordea, otaku hitzak pertsona bat animazio japoniarraren jarraitzaile dela esan nahi du, eta ez du zertan konnotazio negatiborik eduki.

## Otaku motak

* Anime otakua: animeen fanatikoak.
* Full Bring Otaku: animea gustuko dute eta animeetan adituak dira.
* Manga otaku: mangen zale amorratuak dira, aldizkari eta komiki ezberdinen jarraitzaileak.
* Gamer otaku edo Gēmu (japonieraz: ゲーム) otakua: bideo-jokoak eta kontsola desberdinak gustatzen zaizkie.
* Pasokon (japonieraz: パソコン) otaku: ordenagailuekiko zaletasun itzela eta grina duten otakuak dira
* Gunji (japonieraz: 軍事) otaku: taktika, estrategia, eta teknika eta armamentu militarrarekin zerikusia duten gaien zaleak.
* Gore otaku: gustuko dituzte indarkeria eta odola ageri diren filme, manga eta animeak.
* Cosplayers: beraien gustuko anime, manga, edo pelikuletako pertsonaien mozorroaz jantziz bereizten dira.
* Mahō (japonieraz: 魔法) otaku: Fantasiazko liburu, anime eta filmeen fanatikoak dira.
* Vocalovers: vocaloid-en jarraitzaileak.
* Yuri otaku-a: yuri generoko animeen fanatikoak.
* Fujoshi edo yaoi otaku-a: yaoi generoko animeen fanatikoak.
* Hikimori otaku-a: anime, manga eta bideo-jokoak gustuko izan eta etxetik inoiz ateratzen ez dena.

## Ikus, gainera

* Manga
* Anime

## Kanpo estekak

* Datuak: Q194448
* Multimedia: Otaku / Q194448
# Otalora

Otalora honakoa izan daiteke:
* Otearen lorea (Ulex generoa, gehienetan Ulex europaeus)
* Otalora-Gebara jauregia, Arabako Arratzu-Ubarrundiako Zurbao herrian dagoen jauregia
* Otalora jauregia, Gipuzkoako Aretxabaletako herrigunean dagoen jauregia.
* Otalora dorretxea, Gipuzkoako Aozaratza auzoan dagoen dorretxea.
# Otalora dorretxea

    Artikulu hau Aretxabaletako Aozaratza auzoko dorretxeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Otalora».
Otalora dorretxea Gipuzkoako Aretxabaleta udalerriko Aozaratza auzoan dagoen dorretxe bat da. Hain zuzen ere, auzo horretara iritsi baina piska bat aurretik, errepidearen eskuinera dago. Ez da Aretxabaletako herrigunean dagoen izen berdineko Otalora jauregiarekin nahastu behar.

## Historia

Otalora familiak bazituen harremanak Espainiako errege familiarekin eta Karlos I.ari eta haren seme Filipe II.ari emandako zerbitzuengatik Sancho de Otalora jaunari hainbat opari egin zizkioten, tartean Zeraingo Aizpeko burdin meategia eta Otaloran dorretxea eraikitzeko baimena. Erdi Aroan babes funtzioa galdu zuenean jauregi bihurtu zen.
Dorretxeak antzinako dotoretasun eta sendotasuna mantendu du: armarria, zelataleku errenazentista, teilatu bikaina, harginlana, ate eta leihoetako erremateak, gezi-leihoak eta abar. Euskadiko Kutxak erosi eta gaur egun Ikasbide erakundearen egoitza da, Ikasketa Koperatiboen Zentrua delakoa.

## Arkitektura

Muino baten gainean dagoenez eraikinak bi alderdi ondo bereiziak ditu: alde batetik etxea eta bestetik babes dorrea.
Eraikinaren alde interesgarriena aurrealdea da. Erdi erdian, sarreraren gainean, Otalora eta Aiala-Galartza familien armarri handia dago. Eskuman, leihoaren azpian armarri inperiala ere badu, familiak zuen boterearen erakusgarri. Fatxadaren ezkerraldean dauden leihoak eta balkoiak fintasun handiko moldurez apainduta daude, pizkundeko estiloan. Balkoia inguratzen harlanduzko kasetoiak daude eta alboetan idulkia duten bi zutabe dotore ditu.
Hegoaldeko fatxadan solairu nagusian egurrezko korridore bikaina du, eraikinari jauregi itura ematen diona.

## Iruditegia

* Otalorazelaitik
* Otalora dorretxea, atzean Kurtzebarri mendia.
* Otalora dorretxea.
* Sarrerako armarria.
* Aretxabaleta-Urkulu bidegorritik

## Erreferentziak

* ↑ User, Super. Otalora Dorretxea (Aretxabaleta). (Noiz kontsultatua: 2017-09-09).
* ↑ Ondare historikoa — Aretxabaletako Udala. (Noiz kontsultatua: 2017-09-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492545
* Multimedia: Otalora dorretxea / Q20492545
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Eleizgarai bidea (Aretxabaleta)