OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hampton Court jauregia

Hampton Court jauregia errege-jauregi bat da, Londresen hego-mendebaldean, Richmond upon Thames eta Kingston upon Thames udalerrien artean. Jauregia Londresen zentrotik 18,8 kilometrotara dago, Tamesis ibaiaren ertzean.

## Historia

1514 inguruan eraikia izan zen, Wolsey kardinalarentzat. Baina kardinalak Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren begikotasuna galdu zuenean, jauregia erregearen eskuetara pasa zen, eta erregeak handitu egin zuen.
Hurrengo mendean, Gilen III.a erregeak jauregia berreraiki eta handitzeko egitasmo erraldoi bati ekin zion, Hampton Court Versaillesko jauregiaren pareko egitearen irrikak bultzaturik. Birmoldaketa-lan horiek 1694an gelditu ziren, eta haien ondorioz, Hampton Court jauregia gaur egun bi arkitektura-estilo ezberdin eta kontrajarrietan eraikitako hegalez osaturik agertzen da: Tudor estiloko hegala, zaharrena, eta barrokoa, berriagoa. Hala eta guztiz ere, bi zatietan adreilu gorrixka-arrosa erabili izanak estilo-bitasun horri halako batasun-kutsu bat ematen dio, bai eta hegalak nolabaiteko oreka simetrikoan kokatuta egoteak ere.
Gaur egun, jauregia jendeari irekita dago, eta Londresen inguruetara egin ohi diren turismo-txangoen helmuga nagusietako bat da. Hampton Court jauregia eta St. James jauregia (St. James's Palace, ingelesez) dira Henrike VIII.aren jabetzakoak izan ziren jauregi ugarietatik gaur den egunean zutik dirauten bakarrak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q205666
* Multimedia: Hampton Court Palace / Q205666
# Hampton (New Jersey)

Hampton New Jerseyko borough bat da. Hunterdon konderrian kokatua dago. 2010ean 1.401 biztanle zituen, 3,97 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hunterdon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1086532
* Multimedia: Hampton, New Jersey / Q1086532
# Hampton Falls (New Hampshire)

Hampton Falls Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Rockingham konderrian kokatuta dago, New Hampshire estatuan. 2.403 biztanle ditu, 12,5 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Rockingham konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2417133
* Multimedia: Hampton Falls, New Hampshire / Q2417133
# Gössitz

Gössitz Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Orla-Kreis barrutian. 2014an 323 biztanle zituen 12,87 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q629259
* Multimedia: Gössitz / Q629259
# Gösta Pettersson

Gösta Pettersson (Värgärdä, 1940ko azaroak 23) suediar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1970eko hamarkadan zehar.
Profesional bezala, bere lorpenik handienak 1971ko Italiako Giroa irabazi izana eta 1970eko Frantziako Tourra sailkapen nagusiko 3. postuan amaitzeak izan ziren. Olinpiar Jokoetan ere hiru domina lortu zituen 1964 eta 1968ko edizioetan, brontzezko bat Tokion 1964an eta zilarrezko eta brontzezko bana Mexikon 1968an.

## Palmaresa zaletu mailan

* Urrezko domina 1969ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan taldekako erlojupeko 100 kilometrotan.
* Urrezko domina 1968ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan taldekako erlojupeko 100 kilometrotan.
* Urrezko domina 1967ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan taldekako erlojupeko 100 kilometrotan.
* Zilarrezko domina 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako erlojupeko 100 kilometrotan.
* Brontzezko domina 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan banakako erlojupekoan
* Brontzezko domina 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako erlojupeko 100 kilometrotan
* Brontzezko domina 1964ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan banakako erlojupekoan.

## Palmaresa

1967
* Marokoko Itzulia
1968
* Milk Race
1970
* Romandiako Tourra
* 3. Frantziako Tourrean
* Sabatini Kopa
* Baracchi Garaikurra
1971
* Italiako Giroa
* Apeninoetako Giroa
* 2. Paris-Nizan
* 2. Sardiniako Giroan
* 2. Setmana Catalanan
1972
* 6. Italiako Giroan eta etapa 1
* 2. Apuliako Giroan.
1973
* Etapa 1 Suitzako Itzulian.
* 3. Tirreno-Adriatikoan.
1974
* 2. Suitzako Itzulian

## Taldeak

* Ferretti (1970-1972)
* Scic (1973)
* Magniflex (1974)

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 |
| Italiako Giroa | 6 | 1 | 6 | 13 | 10 |
| Frantziako Tourra | 3 | UT | — | — | — |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

Gösta Pettersson - ProCyclingStats
* Datuak: Q460268
* Multimedia: Gösta Pettersson / Q460268
# Göta

Göta (suedieraz: Göta älv, Suediako ibaia da, herrialdeko nagusienetariko bat dena.
Västra Götalandeko konderrian kokaturik, gautak bertan bizi ziren.

## Geografia

Ibai honek Vänern aintzira eta Kattegat itsasoaren arteko 44 metroko desnibela betetzen du eta hauetatik 32 Trollhättan urjauzietan jeisten ditu. 93 kilometrotako luzera dauka, baina Vänern aintzirara urak isurtzen dituen Klarälven ibaiaren jarraipena dela kontsideratuz Eskandinaviako ibai luzeena izango litzateke, 740 kilometroko luzera izango bait luke.
Ipar-ekialdetik zuzen hegoalderantz jotzen du ibilbidean. Bohus gotorlekuan bi adarretan banatzen da Göteborgen ahoa izan baino lehen.

## Arriskua

Ibaiaren inguruan luiziak izateko arrisku handia dago eta 15 luizi handiren erregistroak daude, aipagarrienak 1150, 1648, 1950, 1957 eta 1977an gertaturikoak. Azken honetan 67 etxe suntsitu zituen, 9 pertsona hil eta 600 etxerik gabe utziz. 5-6 minutu iraun zituen eta 27 hektarea estali zituen lurrak.

## Göta ubidea

XIX mendean 614 kilometroko Göta ubidea eraiki zen Göteborg eta Itsaso Baltikoa lotu zituena, Suedia mendebaldetik ekialdera zeharkatuz. Mendebaldeko zatiak Göta ibaia hartzen du Göteborgetik Vänern aintzirararte.

## Iruditegia

* Vänern aintzira.
* Trollhättan urjauziak.
* Göta ibaia Kungälv udalerrian.
* Göta ubidea.
* Göteborg.
* Älvsborgsbron (Göteborg).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214748
* Multimedia: Göta älv / Q214748
# Götaplatsen

Götaplatsen Göteborg hiriko enparantza nagusia da. Boulevard nagusia den Kungsportsavenyen etorbidearen muturrean dago.

## Historia

1923 arte nekazal eremua izan zen baina Göteborgen 300 urteurrena ospatzeko egin zen Nazioarteko Industria Erakusketarekin batera Götaplatsen inauguratu zen. Sigfrid Ericson eta Arvid Bjerke arkitektoek diseinatu eta eraiki zuten. Hegoaldean eskailera zabalak egin zituzten urte berean inauguraturiko Arte Ederren Museora iristeko.
1931an Poseidonen estatua ezarri zuten bertan.

## Eraikinak

Hainbat eraikin kultural daude enparantzaren inguruan:
* Arte Ederren Museoa (1923an inauguratua)
* Hiriko Antzokia (1934)
* Kontzertu Aretoa (1935)
* Liburutegi publikoa (1967)

## Iruditegia

* Poseidonen estatua.
* Kungsportsavenyn.
* Arte Ederren Museoa.
* Hiriko Antzokia.
* Kontzertu Aretoa.
* Urteberriko ospakizuna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1559698
* Multimedia: Götaplatsen / Q1559698
# Göteborg Hiriko Museoa

Göteborg Hiriko Museoa (suedieraz: Göteborgs stadsmuseum), Suediako Göteborg hirian dagoen historia eta kultura museoa da.

## Historia

1861ean ireki zituen ateak Ekialdeko India Etxean (suedieraz: Ostindiska huset). Hau Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren bulegoak harteko eraiki zen XVIII mendean.

## Bildumak

Hiriko historia eta kultura azaltzen dituen museoa da, bereziki Suedia mendebaldean oinarritzen da eta Bikingoen Arotik gaur egunera arteko bilakaera erakusten du. Suediako Ekialdeko Indiako Konpainiaren historiaren inguruko erakusketa ere badago.
Göteborgeko itsasgintzaren historia aparteko museo batean dago.
Honetaz gain göteborgtarrentzako foro publiko bat ere bada, hiriaren inguruko ideia eta ikuspegiak azaltzeko aukera ematen duena.

## Iruditegia

* Eraikinaren aurrealdea.
* Älvsborg gotorlekuaren maketa.
* Erdi Aroko bataio harria.
* Askekarr itsasontziaren hondarrak.
* Brontzezko hebilak.

## Kanpo estekak

* (Suedieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3107846
* Multimedia: Museum of Gothenburg / Q3107846
# Gössenheim

Gössenheim Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Main-Spessart (barrutia)|Main-Spessart]] barrutian. 2014an 1.183 biztanle zituen 11,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q508471
* Multimedia: Gössenheim / Q508471
# Gösta Mittag-Leffler

Magnus Gustaf (Gösta) Mittag-Leffler (1846ko martxoaren 16a - 1927ko uztailaren 7a) suediar matematikari bat izan zen. Bere ekarpen matematikoak nagusiki funtzioen teoriarekin lotuta daude, gaur egun analisi konplexua deitzen duguna.

## Biografia

Mittag-Leffler Stockholm-en jaio zen, John Olof Leffler eskolako zuzendariaren eta Gustava Wilhelmina Mittag-en semea; gero bere amaren ezkondu aurreko abizena gehitu zion bere aitaren abizenari. Anne Charlotte Leffler idazlearen neba zen. Uppsalako Unibertsitatean matrikulatu zen 1865. urtean, eta 1872an bere doktore-tesia burutu zuen. Unibertsitateko irakasle bihurtu zen urte berean. Stockholms nation elkarteko komisarioa (presidentea) ere izan zen (1872-1873). Ondoren bidaiatu zuen Parisera, Göttingenera eta Berlinera, Weierstrassen agindupean ikasiz azken toki horretan. Matematikako irakaslea izan zen (Lorenz Lindelöfen ondorengoa) 1877tik 1881era bitartean Helsinkiko Unibertsitatean eta, ondoren, Stockholmeko Unibertsitate Eskolan (geroago Stockholmeko Unibertsitatea) matematikako irakasle nagusia izan zen. 1891 eta 1892 urteen artean unibertsitateko presidentea izan zen eta 1911an katedra hartatik erretiratu zen. Mittag-Leffler negoziotan sartu zen eta negozio gizon arrakastatsua izan zen, baina Europako ekonomiaren beherakada batek 1922. urtean bukatu zuen bere aberastasunarekin.
Elkarte hauetako kidea izan zen: Suediako Zientzien Errege Akademia (1883), Finlandiako Zientzien eta Letren Elkartea (1878an, geroago ohorezko kidea), Uppsalako Suediako Errege Elkartea, Lundeko Geografia Errege Elkartea (1906) eta atzerriko 30 ikasketa elkarte, Londresko Errege Elkartea (1896) eta Parisko Zientzien Akademia barne. Oxfordeko Unibertsitatean eta beste hainbat unibertsitatetan ohorezko doktoretza jaso zuen.
Mittag-Leffler emakumeen eskubideen defendatzaile konbentzitua izan zen eta lagungarria izan zen Sofia Kovalevskaya Matematika irakasle osoa izateko Stockholmen —munduko lehenengo emakumea posizio hori edukiz—. 1903an Nobel Sarien Batzordeko kide izateagatik Marie Curie fisikariarentzat eta Pierre senarrarentzat saria izan zen. Mittag-Lefflerrek Acta Mathematica aldizkari matematikoa sortu zuen (1882), Oscar erregearen babesarekin, eta, neurri batean, Signe Lindfors bere emaztearen dirutzaz ordaindu zuen. Liburutegi matematiko handi bat bildu zuen Djursholmeko Stockholmeko auzoan. Etxea eta bere edukiak Mittag-Leffler Institutu bezala Zientzien Akademiari eman zizkioten.

## Ikus, gainera

* Mittag-Lefflerren funtzioa
* Mittag-Lefflerren izarra
* Mittag-Lefflerren batukaria
* Mittag-Lefflerren teorema
* Mittag-Leffler Institutua
* Mittag-Lefflerbreen (glaziarra)
* Datuak: Q357154
* Multimedia: Gösta Mittag-Leffler / Q357154
# Göteborg Hiriko Antzokia

Göteborg Hiriko Antzokia (suedieraz: Göteborgs stadsteater) Göteborg hiriko antzoki nagusia da. Götaplatsen enparantzan dago.

## Historia

1934an ireki zituen ateak. Carl Bergsten arkitektoak diseinatu zuen estilo neoklasikoan. Zeresan ugari eman zuen modaz pasata zegoela esanez baina barrualdeko estilo intimo eta demokratikoak kritikoen onespena jaso zuten. Areto nagusiak 600 ikuslerentzako tokia dauka.
Suediako antzezle garrantzitsuak izan dira bertan, Gösta Ekman eta Ingmar Bergman besteak beste.

## Kanpo estekak

* (Suedieraz)(Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3118440
* Multimedia: Göteborgs stadsteater / Q3118440
# Goa Hiri Zaharra

Goa Hiri Zaharra edo Goa Velha portugesez, Indiako Goa estatuaren Ipar Barrutian dagoen hiri historikoa da. Goa Hiri Zaharra XV. mendean sortu zuten Bijapur Sultanateko agintari musulmanek Mandovi ibaiko portu gisa. Ondoren, ia etengabe Portugalen menpe egon zen, XX. mende arte. Bere garai onenean 200.000 biztanle omen zituen. Goa Zaharra Panaji hiritik hamar kilometrotara dago eta oso jende gutxi bizi da bertan.

## Historia

Hiria XV. mendean sortu zuten Bijaburreko agintariek, Mandovi ibaiaren ertzeko portu gisa. Govapuri hiria ordezkatzeko eraiki zuten. Goa Zaharra Sultanerriaren Adil Shahen erregealdian bigarren hiriburua izan zen. Gotortuta zegoen, eta bertan Shah jauregia altxatzen zen, bere meskita eta tenpluekin batera. Hiria portugaldarrek hartu zuten eta 1510az geroztik haien menpe egon zen Portugalgo Indiaren egoitza administratibo gisa. Erregeordearen egoitza 1759an egungo Panajira (Pangim orduan) edo Goa Berrira eraman zuten, 9 kilometro mendebaldera.
XVI. mendearen erdialdean, Goa kolonia portugaldarra, bereziki Goa Zaharra, kristautze-gune bihurtu zen Indian. Erlijio-orden guztiek bertan eraiki zituzten beren kuartel nagusiak. Biztanleria 200.000 biztanle ingurukoa zen 1543an. Malariak eta kolerak hiria suntsitu zuten XVII. mendean, eta, neurri handi batean, hiria abandonatuta gelditu zen: 1775ean soilik 1.500 biztanle geratu ziren. Goa zaharra, dena dela, hiriburu gisa 1843 arte mantendu zen nahiz eta errege-ordea Pangimera joan; urte horretan hiriburu ofizial Panaji bihurtu zen. lekualdatu zela ofizial egin zen arte (Ponnj«Konkanin», «Nova Goa» portugesez eta «Panjim» ingelesez). Hiri abandonatua "Velha Goa" bezala ezagutu zuten, Nova Goa hiriburu berritik (egungo Panajitik) bereizteko.
1961ean Goa Zaharra Indian integratu zen, gainerako Goa printzerriarekin batera.

## Monumentuak

* Goako katedrala
* Bóm Jesus basilika
* Errosarioaren Andre Mariaren eliza
* San Frantzisko Asiskoaren eliza
* Santa Katalinaren kapera
* San Agustin elizaren erorkinak
* Jainkoaren Goi Arduraren eliza

## Iruditegia

* Goako eliza zaharra edo Santa Katalina kapera.
* Bóm Jesus basilika.
* Bom Jesus basilikaren habearte nagusia.
* Frantzisko Xabierkoaren hilobia.

## Erreferentziak

* ↑ de Mendonça, Délio (2002). Conversions and citizenry: Goa under Portugal 1510–1610. Concept Publishing Company. ISBN 978-81-7022-960-5.

## Ikus, gainera

* Goako elizak eta komentuak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q553907
* Multimedia: Old Goa / Q553907
# Goa

    Artikulu hau Indiako estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Goa (argipena)».
Goa (konkaneraz गोंय ɡɔ̃j) India mendebaldeko estatua da, Errepublika osoko txikiena dena.

## Geografia

Goa Indiako mendebaldeko kostaldean dago, Konkan izeneko eskualdean, hain zuzen ere. Konkan Mendebaldeko Ghat mendiak mendilerroak banatuta dago Dekan goi-ordokitik. Estatuko mendirik altuena 1.167 metroko Sonsogor da. Mendebaldean, Goak 101 kilometroko kostaldea du Arabiako itsasoan. Mugakideok ditu: iparraldean, Maharashtra; eta ekialdean eta hegoaldean, Karnataka.

## Historia

1510ean, Timoji bertako buruzagiari esker, Portugalek Bijapur erregeak mendean hartu eta Velha Goa (euskaraz: Goa Zaharra) sortu zuen. 1560an Inkisizioa eratu eta goatar asko kristautasunera aldatu ziren.
XX. mendea arte, Portugaldar Inperioaren menpe egon zen, eta Britainiar Inperiotik 1947an Indiak independentzia lortu arren, Portugalek bere bere indiar barrendegien jabetasuna negoziatzeari uko egin zion. 1961eko abenduaren 12an, Indiako armadak Vijay operazioa hasi eta Goa, Daman eta Diu anexionatu zituen. Hasieran gobernuak berak administratua izan bazen ere, 1987ko maiatzaren 30ean, Goa India hogeita bostgarren estatua bihurtu zen.

## Barrutiak

Estatua bi barrutitan banatuta dago: Ipar Goa eta Hego Goa. Ipar Goako hiriburua Panaji da; Hego Goakoa, berriz, Margao.
Barrutiak hamaika talukatan banatuta daude:
* Ipar Goako talukak: Bardez, Bicholim, Pernem, Ponda, Sattari eta Tiswadi.
* Hego Goako talukak: Canacona, Mormugao, Quepem, Salcete eta Sanguem.
Goako hiri nagusiak Vasco, Margao, Mormugao, Panjim eta Mapusa dira.

## Erreferentziak

* ↑ Indiako Gobernuaren webgunea

## Kanpo estekak

* Estatuko webgune ofiziala
* Datuak: Q1171
* Multimedia: Goa / Q1171
# Goa (argipena)

Goa izenak hainbat adiera du:
Eta aurrekoarekin lotuta:
* Goa Hiri Zaharra edo Goa Velha, hiri koloniala izan zena.
* Ipar Goa edo North Goa barrutia.
* Hego Goa edo South Goa barrutia.
Gainerakoak:
* Go_A, musika talde ukrainarra.
* Goas, Okzitaniako herria.
* Go jokoa.
Ikus, halaber:
# Goardetxe (Aralar)

Goardetxe edota Guardetxe Aralar mendikateko Nafarroako lurraldean zegoen mendi-aterpe bat zen, San Migel Aralarkoaren santutegia eta Baraibar herriaren arteko errepidearen bihurgune batean, Larraun eta Sakanako haranen arteko mendi eremuan. 2009an eraitsi zuten.
Artzain, mendizale, txangozale eta eskiatzaileen ohiko abiapuntua zen, Nafarroa aldetik Igaratzara joateko. Bestalde, leku honetatik hurbil Albia trikuharria dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479169
# Go jokalarien sailkapena

Go jokalarien sailkapena burutzeko, betidanik kyū (級）eta dan（段) teknikak erabili izan dira (biek ere maila" adierazi nahi dute).
Txinan, Japonian eta Korean Go jokalari profesional zen afizionatuak sailkatzeko bi maila ezberdin erabiltzen dira: behe mailakoak (kyū) eta goi mailakoak (dan). Azkeneko sailkapen mailako jokalariak Go txapelketeta profesionaletara aurkezten dira eta horietatik batzuk, Go jokotik bizi dira. Kyū mailaren barnean beste hainbat azpimaila daude, zehazki, 30 kyū-ko jokalariak maila baxuenekoak dira eta 1 kyū-ko jokalariak mailarik altuenekoak. Dan sailkapeneko jokalarietan ordea, 1 dan-eko jokalariak mailarik baxuenekoak dira eta 9 dan-ekoak mailarik altuenekoak. Beraz, 1 kyū-ko jokalari bat mailaz igotzen denean, 1-dan-eko jokalari bilakatzen da.
Txinan ordea ez dira afizionatuak profesionaletatik bereizten, bertan sistema ireki bat dago martxan, hau da, edozein jokalarik hartu dezake parte txapelketetan eta beraz, edozeinek irabazi ditzake sariak ere. Japonian ordea, Goaren akademiak jokalari profesionalak afizionatuetatik bereizten ditu.

## Kyu eta dan mailak

Go mahai-jokoaren sailkapena :
| Maila mota | Maila | Egoera |
| Digitu bikoitzeko kyu (級,级,급) (koreeraz, geup) | 30-20k | Hasiberria |
| Digitu bikoitzeko kyu (laburtuta: DDK) | 19-10k | Noizbehinkako jokalaria |
| Digitu bakarreko kyu (laburtuta: SDK) | 9-1k | Erdi-mailako afizionatua |
| Dan mailako hasiberria (段,단) | 1-7d (8d izendapen berezi bat da) | Goi-mailako afizionatua |
| Dan mailako profesionala | 1-9p (10p izendapen berezi bat da) | Jokalari profesionala |

## Ikus, gainera

* Go
* AlphaGo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1361620
# Goalpara barrutia

Goalpara barrutia Indiako barruti bat da, Lower Assam dibisioan, Assam estatuan. 1.008.183 biztanle ditu 1.824 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Bongaigaon barrutia

## Ikus, gainera

* Assam

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42522
* Multimedia: Goalpara district / Q42522
# Habana-Güines burdinbidea

Habana-Bejucal-Güines burdinbidea, 1837ko azaroaren 10ean inauguratua, Kuba, Espainia eta Hispanoamerikako lehen trenbidea izan zen, eta ia hamaika urte aurreratu zitzaion Iberiar Penintsulan irekitako lehen trenbideari, Bartzelona-Mataró burdinbidea.

## Aurrekariak

1767an, Lorenzo de Montalvo y Montalvo Macurigesko kondeak nabigazio-kanal bat eraikitzeko eskatu zuen, Güines eta Habana lotuko zituena, baso aberastasunak, kafea, azukrea eta horien deribatuak garraiatzeko.

## Historia

1830ean, orduko Kubako gobernadore nagusi Francisco Dionisio Vivesek Burdin Bideen Batzordea sortu zuen Habana-Güines trenbidearen eraikuntza aztertzeko. Urte hartako abenduan, proiektua gelditu egin zen, eta 1832an berriro hasi zen, Villanuevako konde Claudio Martínez de Pinillos habaneroa Habanako Sustapen Batzordearen lehendakari izendatu zutenean.
1834ko urriaren 12an, Elisabet II.a erreginak Habana-Güines izeneko lehen linea eraikitzeko baimena eman zuen. Errege Sustapen Batzordeak trenbidea eraikiko luke eta Ingalaterran negoziatutako bi milioi pesoko jesapena lortuko luke. Lanak Alfred Cruger estatubatuarra izan zuen ingeniari nagusi.
Lanak 1835eko azaroaren 9an hasi ziren, Bejucaleraino hiru urte eta Guineseraino bost urte atzeratuko zirela kalkulatuz. Afrikar, espainiar, kanariar, txinatar, yukatekar eta kreole esklabo eta libertu beltzek esku hartu zuten, esplotazio maila handian.
1837ko azaroaren 19an, 27,5 km-ko lehen tartea ireki zen Kubako hiriburutik Bejucalera, Ingalaterrako lehen tren zerbitzu publikoa egin eta hamabi urtera. Latinoamerikako lehen trenbidea izango litzateke eta Espainiako lehena, eta Ameriketako bigarrena, Estatu Batuen ondoren. Penintsulako Espainiak 1848tik aurrera bakarrik izango luke garraiobide hori.
1839. urtearen amaieran, Habanako trenbidea 44,5 km-raino osatu zen, eta proiektatutako helmugara iritsi zen, Güines hirira, garai hartan nekazaritza- eta azukre-eskualde aberatsaren burua zena Habanako hego-ekialdean.
Burdinbideak Kuban garatzearen motorra azukre-industria izan zen, eta horrek garraiobide eraginkorra behar zuen azukrea eta eztiak portuetara eramateko, ondoren esportatzeko. Ondorioz, tokiko interes pribatuak nagusitu ziren garapenaren hasierako fasean. Habanako sareaz gain, tokiko trenbide-sareak garatu ziren Matanzas, Cárdenas, Cienfuegos eta Sagua La Grande abiapuntutzat hartuta, irlaren mendebaldean eta erdialdean, hau da, azukre-ekoizpena zegoen tokian.

## Sustatzailea

Marcelino Carrero Portocarrero Andaluziako publizistak sustatu zuen, El Camino de Hierro Habana - Güines izenarekin, eta baimena eskatu zion Francisco Dionisio Vives Kubako gobernadore eta kapitain nagusiari.
Maria Kristina Borboikoa gobernadoreak baimena eman zion Sustapen Batzordeari, 1834ko abenduaren 12an, bere errentak hipotekatzeko Ingalaterrarekiko mailegua amortizatzeko, eta horri esker egin zituen obrak.

## Erreferentziak

* 1 2 ecured.cu Ferrocarril Habana-Güines González González, investigador de la Oficina de Monumentos y Sitios Históricos de la provincia de Mayabeque.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5860702
# Habakuk

Habakuk (hebreeraz: חֲבַקּוּק‎; arabieraz: حيقوق‎) Itun Zaharreko igarle txikietako bat da. Bere izena bera duen liburua K.a. 600 urte inguruan idatzi zen. Elkarrizketa moduan eraturik dago; igarleak Jainkoari galdetzen dio ea noiz amaituko den herri santuaren zigorra, babiloniarren uztarripetik askatzeko. Yahvek zapaltzaileen hondamendia iragar dezan agintzen dio, hala gertatuko baita aurki.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012-12-1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q135106
* Multimedia: Habakkuk / Q135106
# Habanako Antzoki Nagusia

Habanako "Alicia Alonso" Antzoki Nagusia (gaztelaniaz: Gran Teatro de La Habana "Alicia Alonso") Habanako eraikina da, Kubako Ballet Nazionalaren egoitza dena. 1834 eta 1838 artean eraikia, Tacón Antzokia bere garaian Amerika osoko handienetariko eta luxuenetariko bat izan zen. Bertatik Enrico Caruso edo Sarah Bernhardt pasa ziren. Egungo eraikina galiziar etorkinek finantzatu eta 1914an amaitu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ De las Cuevas Toraya, Juan. (2001). 500 años de construcciones en Cuba. Madril: D. V. Chavín.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1461939
* Multimedia: Gran Teatro de La Habana / Q1461939
# Habach

Habach Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Weilheim-Schongau (barrutia)|Weilheim-Schongau]] barrutian. 2014an 1.111 biztanle zituen 12,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q302477
* Multimedia: Habach / Q302477