# Arama

Arama Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Goierri eskualdean kokatua. Landa-udalerri txiki eta euskalduna da, probintziako txikiena, eta eskualdean biztanle gutxien daukana Altzaga eta Gaintzarekin batera. Izan ere, 210 biztanle zituen 2016an.

## Geografia
### Udalerri mugakideak

* Iparraldean: Itsasondo
* Hegoaldean: Zaldibia
* Mendebaldean: Ordizia
* Ekialdean: Altzaga

### Auzoak

Aramak bi gune nagusi ditu: behean, herrigunea, udaletxea eta kale nagusia dituena; goian, baserriek osatutako gunea.
* Arama udalerriaren ikuspegi panoramikoa. Ezkerraldean, Itsasondo udalerria eta N-1 errepidea; eskuinaldean, mendiaren goialdean, Altzaga udalerria.

## Zerbitzuak

* Liburutegia
* Bake epaitegia
* Haur txokoa
* Soinketa aretoa
* Frontoia
* KZ gunea
* Gazte lokala

## Historia

XIV. mendean Ordiziaren menpe zegoen, inguruko beste herri batzuk bezala, baina 1615eko otsailaren 13an hiribildu titulua jaso zuen.
XIX. mendean krisialdian sartu zen, gerrateen ondorioz.

## Demografia

2019an Aramak 202 biztanle zituen, horietatik % 19,31k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoen kopurua % 8,91 zen.
* Aramako biztanleria
* Datu-iturria: www.ine.es

## Politika
### 2011 eta 2015eko udal hauteskundeak

2011 eta 2019 urteen artean Asier Mujika izan zen alkatea.

### 2019ko udal hauteskundeak

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Aramako Herri Batzarrak, 49 boto; Aramako Herritarrek, 46 boto. Horren ondorioz, Luis Garmendia (Aramako Herri Batzarra) izendatu zuten alkate.

### Udal hauteskundeen jarraipen historikoa

| Alderdi politikoa | 2015 | 2015 | 2011 | 2011 | 2007 | 2007 | 2003 | 2003 | 1999 | 1999 | 1995 | 1995 | 1991 | 1991 | 1987 | 1987 | 1983 | 1983 | 1979 | 1979 |
| Aramako Herri Batzarra (AHB) | %52,99 | 3 | %84,04 | 5 | %54,55 | 4 | %87,88 | 5 | %82,83 | 5 | %92,47 | 5 | - | - | - | - | %80,85 | 5 | - | - |
| Aramako Herritarrak (AH) | %35,04 | 2 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Alderdi Popularra (PP) | - | - | %2,75 | 0 | %0,07 | 0 | %1,01 | 0 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Arama Lantzen (AL) | - | - | - | - | %44,06 | 1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| Herri Batasuna (HB) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | %85,53 | 5 | - | - | - | - | - | - |
| Independenteak | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | %80,00 | 5 | - | - | - | - |
| Arama Hautesle Elkarte | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | %100 | 5 |
| Euskadiko Lanaren Alderdia (PTE) | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | %0,00 | 0 |

### Alkateak

Hauek izan dira Aramako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia |
| Joaquin Mugica Tolosa | 1979 | 1983 | Arama Hautesle Elkarte |
| | 1983 | 1987 | Aramako Herri Batzarra |
| | 1987 | 1991 | Independenteak |
| | 1991 | 1995 | Herri Batasuna |
| | 1995 | 1999 | Aramako Herri Batzarra |
| | 1999 | 2003 | Aramako Herri Batzarra |
| | 2003 | 2007 | Aramako Herri Batzarra |
| | 2007 | 2011 | Aramako Herri Batzarra |
| Asier Mujika Otegi | 2011 | 2015 | Aramako Herri Batzarra |
| Asier Mujika Otegi | 2015 | 2019 | Aramako Herri Batzarra |
| Luis Garmendia Sagastume | 2019 | Jardunean | Aramako Herri Batzarra |

## Ekonomia

2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: lehen sektorea BEGaren % 0,5. Bigarren sektorea % 80,6. Hirugarren sektorea % 17,1. Eraikuntza % 1,9.

## Jaiak

* San Martin jaiak

## Euskara

Aramako euskara erdialdeko euskararen (gipuzkeraren) aldaera bat da, sartaldeko euskararen barnean kokatzen den Goierriko euskara, hain zuzen. Urolaldeko hizkerarekin batera osatzen du Sartaldeko azpieuskalkia, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakartu samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa. 2016an herritarren % 83,33 euskalduna zen.

## Ondarea

* Aramako pilotalekua: herrigunean dago.
* San Martin eliza: herrigunean dago.

## Aramar ospetsuak

* Nekane Erauskin (1962), politikaria.
* Iker Irribarria (1996), esku huskako pilotaria.
* Oier Calvillo (1996), futbolaria.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
* ↑ «Liburutegia» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ «Bake epaitegia» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ «Haur Txokoa» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* 1 2 «Soinketa Aretoa» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ «KZgunea» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ «Gazte lokala» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* 1 2 3 «Web Eustat. Aramako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* 1 2 3 «Asier Mujika: "Herria aktibatzea behar-beharrezkoa da, mugitu beharra dauka"» Goierriko Hitza 2015-10-06 (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ (Ingelesez) Berria.eus. «Udal eta foru hauteskundeak» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* 1 2 «Makilak aldatu dira eskuz» Goierriko Hitza 2019-06-17 (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* 1 2 «Aramako Udala» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 2015.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 2011.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 2007.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 2003.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1999.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1995.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1991.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1987.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1983.
* ↑ Aramako udal hauteskundeak 1979.
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz kontsultatua: 2021-02-02).
* ↑ «Herriko jaiak» Arama (Noiz kontsultatua: 2020-04-02).
* ↑ «Iza Mujika, Eugenio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-24).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-24).
* ↑ «Agurainen mantentze aldera, erdara ikasten - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-24).
* ↑ «Arama - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).
* ↑ «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).
* ↑ «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).
* ↑ «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-08-30).

## Kanpo estekak

* Aramako berriak Goierriko Hitzan
* Aramako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1625902
* Multimedia: Arama / Q1625902
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Arama