OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hugo van der Goes

Hugo van der Goes (Gante, 1440 aldean - Auderghem, Brusela inguruan, 1482) flandestar margolaria eta miniatura egilea izan zen. Tommaso Portinarik eskatu zion Jaiotzaren triptikoa obrak eragin handia izan zuen Florentziako margolariengan. Beste Artzainen adorazio bat eta Andre Mariaren heriotza egin zituen; jarreren eta izaeren adierazpen sakona egin zuen lan haietan.

## Bizitza

Hugo van der Goes Ganten jaio zen ziur aski. Ez da ezagutzen prestakuntza eta heziketa lanak zein lantegitan egin zituen. Joos van Wassenhoverekin batera hainbat lan egin zuen, eta, besteak beste, zeremonia berezietarako hiriak apaintzen aritu ziren elkarrekin: Ganteko jai liturgikoetan (1468-1469; 1472-1473), Brujasen Karlos Izukaitzaren eta Margarita Yorkekoaren ezkontzan, eta beste hainbatetan.
1467an pintoreen elkarteko maisu hartu zuten, eta elkarteko dekano hautatu zuten behin baino gehiagotan. Handik urtebetera, lantegia utzi eta San Agustinen erregelapeko kalonjeen Rode Klooster komentuko anai bihurtu zen (Bruselatik hurbil). Komentuan bizi izan zen bitartean, nerbioetako gorabeherak izan bazituen ere, bere lanbidearekin jarraitzeko aukera izan zuen; zenbait daturen arabera, Austriako enperadore izango zena ere bisitan joan omen zitzaion komentura. Bere garaiko pintore ospetsuenetako bat izan zen, eta hala iraun zuen XVI. mendea arte; gero haren ospea lausotu egin zen XIX. mendea arte, eta XX. mendean, berriz, XV. mendeko bigarren erdialdeko flandriar pintore nagusitzat hartua izan zen.

## Lanak

Van der Goesen lan nagusia Jaiotzaren triptikoa da (Uffizi Galeria, Florentzia), Tommaso Portinari florentziarraren enkarguz egin zuena. Mende horretan margotu zen lan nagusietako bat izan zen. Van der Goesen handitasuna erakusten duten beste lan batzuk dira Adan eta Eva (Kunsthistorisches Museum, Viena), Artzaien adorazioa (Gemäldegalerie, Berlin) eta Andre Mariaren heriotza (Groeningemuseum, Brujas).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q215251
* Multimedia: Hugo van der Goes / Q215251
# Hugoldsdorf

Hugoldsdorf Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 133 biztanle zituen, 14,23 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q632679
* Multimedia: Hugoldsdorf / Q632679
# Hugo Weaving

Hugo Wallace Weaving (Ibadan, Nigeria, 1960ko apirilaren 4a) zinema eta antzerkiko ingeles-australiar aktore bat da. The Matrix filmetako trilogian Smith ajentea, Eraztunen Jauna: Eraztunaren Elkartea (2001), Eraztunen Jauna: Bi dorreak (2002), Eraztunen Jauna: Erregearen Itzulera (2003) filmetan Elrond elfoa, V for Vendetta (2006) V pertsonaia eta Captain America: The First Avenger (2011) filman Red Skull ("Garezur Gorri") pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia

| Urtea | Filma | Pertsonaia | Oharrak |
| 1980 | ...Maybe This Time | 2. ikaslea | |
| 1983 | City's Edge | Andy White | |
| 1986 | For Love Alone | Johnathan Crow | |
| 1987 | Melba | Charles Armstrong | |
| 1987 | The Right Hand Man | Ned Devine | |
| 1988 | Dadah Is Death | Geoffrey Chambers | |
| 1990 | ...Almost | Jake | |
| 1991 | Proof | Martin | |
| 1992 | Road to Alice | Morris | |
| 1993 | Frauds | Jonathan Wheats | |
| 1993 | Reckless Kelly | Sir John | |
| 1993 | The Custodian | Church detektibea | |
| 1994 | Exile | Innes | |
| 1994 | The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert | Anthony 'Tick' Belrose/Mitzi Del Bra | |
| 1994 | What's Going On, Frank? | Supermerkatuko kutxazaina | |
| 1995 | Babe | Rex, artzain txakurra | ahotsa |
| 1997 | True Love and Chaos | Morris | |
| 1997 | Halifax f.p: Isn't It Romantic | Tom Hurkos detektibe sarjentua | |
| 1998 | Babe: Pig in the City | Rex, artzain txakurra | ahotsa |
| 1998 | Bedrooms and Hallways | Jeremy | |
| 1998 | The Interview | Eddie Rodney Fleming | |
| 1998 | The Kiss | Barry | |
| 1999 | Strange Planet | Steven | |
| 1999 | Little Echo Lost | Echo Man | |
| 1999 | The Matrix | Smith agentea | |
| 2001 | Russian Doll | Harvey | |
| 2001 | The Old Man Who Read Love Stories | Rubicondo (Dentista) | |
| 2001 | The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring | Elrond | |
| 2002 | The Lord of the Rings: The Two Towers |
| 2003 | The Lord of the Rings: The Return of the King | |
| 2003 | The Matrix Reloaded | Smith agentea | |
| 2003 | The Matrix Revolutions | |
| 2003 | After the Deluge | Martin Kirby | |
| 2004 | Everything Goes | Ray | |
| 2004 | Peaches | Alan | |
| 2005 | Little Fish | Lionel Dawson | |
| 2006 | Happy Feet | Noah | ahotsa |
| 2006 | V for Vendetta | V | |
| 2007 | Transformers | Megatron | ahotsa |
| 2008 | The Tender Hook | McHeath | |
| 2009 | Transformers: Revenge of the Fallen | Megatron | ahotsa |
| 2009 | Last Ride | Kev | |
| 2010 | The Wolfman | Aberline detektibea | |
| 2010 | Oranges and Sunshine | Jack | |
| 2010 | Legend of the Guardians | Noctus eta Grimble | ahotsa |
| 2011 | Captain America: The First Avenger | Red Skull / Johann Schmidt |
| 2011 | Transformers: Dark of the Moon | Megatron | ahotsa |

## Kanpo estekak

* Hugo Weaving aktorearen IMDBko gitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q42204
* Multimedia: Hugo Weaving / Q42204
# Hugo Wolf

Hugo Wolf (Windischgraz, Austria, 1860ko martxoaren 13a - Viena, Austria, 1903ko otsailaren 22a) esloveniar jatorriko austriar musikagilea eta musika-kritikaria izan zen.

## Biografia

1875. urtean Vienako Kontserbatorioan hasi zen ikasten, baina bidali egin zuten. Pianoko eskolak eman behar izan zituen bizimodua ateratzeko. 1884-1887. urteetan musika-kritikaria izan zen Vienan, eta etsai asko izan zituen Wagner goraipatu eta Brahmsi eraso ziolako.
1888. urtean Wolfek 300 bat lied idatzi zituen Mörike, Eichendorff eta Goetheren testuen gainean. Bestalde, 1891. urtean Spanisches Liederbuch kanta-bilduma idatzi zuen, espainiar kantuei buruzkoa, eta 1892-1896. urteetan, berriz, Italianisches Liederbuch, kantu italiarrei buruzkoa. Beste lan aipagarri batzuk: Der Corregidor (1896) opera, pianorako lanak, orkestrarako lanak eta ganberako musika.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q215747
* Multimedia: Hugo Wolf / Q215747
# Hugo von Hofmannsthal

Hugo von Hofmannsthal (Viena, Austria, 1874ko otsailaren 1a - Rodaun, Viena ondoan, Austria, 1929ko uztailaren 15a) austriar olerkari eta antzerki-idazlea izan zen.

## Biografia

Zuzenbide eta literaturako ikasketak amaiturik, Rodaunen erretiratuta bizi izan zen, eta tarteka Frantziara eta Mediterraneoko herrialdeetara bidaiak egiten zituen.
Hasierako olerkiak eta drama poetikoak Vienako dekadentismoaren arauen araberakoak dira: Gestern (1891, Atzo); Der Tod des Tizian (1892, Tizianoren heriotza); Der Tor und der Tod (1893, Eroa eta heriotza). Venezia gertaleku duen Der Abenteurer und die Sängerin (1899, Abenturazalea eta kantaria) izenburuko obran, Hofmannsthalek bere gai kutuna erabili zuen: aldaketaren eta beti bat izateko premia moralaren arteko gatazka.
1901ean poesia idazteari utzi zion, estetizismo subjektiboan ixteko arriskuari ihes egitearren. Teatro klasikoaz interesaturik, moldaerak apailatu zituen: Elektra (1904); Ödipus und die Sphinx (1906, Edipo eta esfingea); Ariadne auf Naxos (1912, Ariadna Naxosen). Richard Straussek bere operetarako hartu zituen haietako batzuk.
Erdi Aroko misterioetan inspiraturiko obra bat ere badu, bereetatik ospetsuena: Jedermann (1911). Urte berean Der Rosenkavalier (Arrosaren zalduna) drama musikalaren libretoa idatzi zuen, R. Straussentzat.
Calderonen antzerkian oinarritu zen beste bi obratan: Das Salzburger grosse Welttheater (1922, Salzburgoko munduko antzoki handia) eta Der Turm (1925, Dorrea).
Prosaz ere badu obrarik: Das Erlebnis des Marschalls von Bassompierre (1900, Bassompierre mariskalaren abentura); Andreas oder die Vereinigten (1932, Andrea edo aliatuak), amaitu gabeko eleberria; Die Frau ohne Schatten (1916, Itzalik gabeko emakumea).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q51513
* Multimedia: Hugo von Hofmannsthal / Q51513
# Hizkuntza isolatzaile

Hizkuntza-tipologiari dagokionez, hizkuntza isolatzaileak hitz monoformatikoak erabiltzen dituen eta prozedura deribatibo edo flexibo bat edo oso gutxi dituen hizkuntzak dira; beraz, hitz konplexuak, ia beti, hitz-elkarketaren emaitza dira.
Txinera moderno estandarra, kra-dai hizkuntzak eta austronesiar hizkuntzak hizkuntza isolatzaileen adibide adierazgarriak dira. Amerikako hizkuntzen artean, makro-jê hizkuntzak oso isolatzaileak dira. Hizkuntza isolatzaileetako hitz guztiek ez dute morfema bakar bat, eta, adibidez, txineraz eta thaieraz konposizioz osatutako hitz polisilabikoen adibide ugari daude).
Hizkuntza isolatzaile hizkuntza sintetikoen (eranskariak edo malgukariak) mota osagarria adierazten dute. Konparazio tipologikorako baliagarriak diren datu-baseen arabera, munduko hizkuntzen % 14 baino gutxiago isolatzaileak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]
* ↑ M. Haspelmath, M. S. Dryer, D. Gil, B. Comrie, 2005
* ↑ David Strecker (1987): "Thai Languages" The Major Languages of East and South-East Asia, B. Comrie (ed), Routledge, Londres. ISBN 0-415-04739-0
* ↑ E. Ribeiro y H. Van der Voort, 2010.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7423311
# Hizkuntza ibero-erromantzeak

Hizkuntza ibero-erromantzeak hizkuntza erromantzeen azpitaldea dira, erromatarrek 415. urte inguruan okupaturiko lurraldeetan (Iberiar penintsula, Galiaren hegoaldea, Magreb-en iparraldea eta geroko konkistak) garatuak.
Ibero-erromantzeen taldearen barnean hizkuntza galaikoportugesa (eta haien egungo ondorengoak, galiziera eta portugesa), astur-leonesa, gaztelania eta aragoiera daude.

## Sailkapen orokorra

Hizkuntza ibero-erromantzeak hizkuntza erromantzeen talde konbentzionala dira, nahiz eta autore askok terminoa zentzu geografikoan erabiltzen duten, eta ez nahitaez filogenetikoan. Filogenetikoki, desadostasunak daude ibero-erromantzearen taldearen barruan zer hizkuntza hartu behar diren kontuan; izan ere, adibidez, autore batzuek uste dute ibero-ekialdekoek, hizkuntza okzitano-erromantzeak ere deitzen zaienek, lotura estuagoa izan dezaketela hizkuntza galo-erromantzeekin mendebaldeko hizkuntza iberikoekin baino (ibero-erromantze nuklearra). Eta aragoierak Iberiar penintsulako hizkuntza erromantzeetan duen posizioak ere desadostasunak sortzen ditu.
Ohiko multzo geografiko bat honako hau da:
* Mendebaldeko hizkuntza ibero-erromantzeak (ibero-erromantze nuklearra)
* Ekialdeko ibero-erromantzeak (okzitano-erromantzea eta, agian, aragoiera)
* Mozarabiera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q749533
* Multimedia: Iberorromance languages / Q749533
# Hizkuntza idatzi

Hizkuntza idatzia, batzuetan komunikazio idatzia ere deitua, idazketaz sortutako mezua da, gehienetan ahozko hizkuntzaren osagarri moduan erabiltzen dena. Komunikazio idatziaren kodeak ahozkoak baino egonkorragoak eta zurrunagoak izaten dira, eta gehienetan forma- eta normalkuntza-eskakizunak bete behar dituzte, hala nola ortografiaren bitartez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1149626
# Hizkuntza klasiko

Hizkuntza klasikoa hizkuntza hil batzuk izendatzeko erabiltzen den esamoldea da. Hizkuntza horiek, hiztun-komunitate bateko ohiko komunikazio-hizkuntza gisa desagertu arren, oraindik ere ikasten eta erabiltzen dira helburu kultural bereziekin eta beren matrize-ezaugarriengatik hizkuntza-ikerkuntzarako xedeekin.
Europan, antonomasiaz, hizkuntza klasiko nagusiak latina eta antzinako greziera dira; sanskritoak, berriz, antzeko funtzioak bete ditu Indiako azpikontinentean eta haren ondoko eskualdeetan. Txinera klasikoa ere kultura-hizkuntza izan da Txinan, Japonian, Korean eta Vietnamen. Amerikan maia klasikoan, nahuatl klasikoan eta kitxua klasikoan antzematen dira ezaugarri horiek.
Askotan, hizkuntza klasikoak neologismo zientifikoetarako eta bestelakoetarako lexemen eta formatzaileen iturri izaten dira. Grezierak, latinak, sanskritoak eta txinera klasikoak funtzio hori bete dute planetako hainbat eskualdetan. Antzina, sumerrera hizkuntza klasikoa izan zen Akadtar eta Babiloniar Inperioetan. Antzinako Egipton, egiptoera klasikoa ikasten jarraitu zuten, ahozko hizkuntza demotikoa izan arren.

## Erreferentziak

* ↑ Sapir, Edward. (1921). Language: An introduction to the study of speech. New York: Harcourt, Brace and Company, 164 or. ISBN 4-87187-529-6..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q949174
# Hierophis

Hierophis Colubridae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Europa eta Asian bizi dira.

## Espezieak

* Hierophis andreanus (Werner, 1917)
* Hierophis gemonensis (Laurenti, 1768)
* Hierophis spinalis (Peters, 1866)
* Hierophis viridiflavus (Lacépède, 1789)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q134871
* Multimedia: Hierophis / Q134871
* Espezieak: Hierophis
# Hieronimo Sirakusakoa

Hieronimo (grezieraz Ἰερώνυμος), (Sirakusa K.a. c.231-Lentini K.a. 214) Sirakusako tiranoa zen K.a. 215-214 bitartean, nekez 13 hilabetez.
Hieron II.aren biloba eta Gelon II.aren semea, 15 urte zituela errege bilakatu zen eta egoera larri bati aurre egin behar zion: Cannaeko guduan kartagotarrek erromatarrak garaitu ondoren, Sirakusako Erromatar Errepublikaren kontrakoek presioa egiten zuten aliantza apurtzeko (Hieron II.ak berretsi zuena). Hieronimok zalantzazko jarrera erakutsi ohi zuenez aitona oraindik bizirik zegoenean, hamabost kideko kontseilua sortu zuten hura laguntzeko. Haren izaera aldakorra eta bortitza zen. Gortean izan zituen eragin txarrak zirela medio, aitonak ez bezala, luxua gogoko zuen eta boterea harrokeriaz erabili zuen. Polibioren arabera, Hieronimo prostituta batekin ezkondu zen eta honi erregina titulua eman zion. Kontselarien artean Adranodoro eta Zoipo zeuden, Gelonen suhiak, zeinek Kartagoko aliantzari eutsi zioten. Lehena Demarataren senarra zena, erregearen konfiantza irabazteko argudioaz, beste kideak konbentzitu zituen kontseilua aukeratzeko eta honela, koinatuak Hieronimo hobetu kontrolatu ahal zuen. Aliantza gauzatzeko, ohore guztiekin Hanibalen enbaxadoreak (Hipokrates eta Epizides) jaso zituzten baina Erromatik bidalitakoak etsaiak bailiran tratatu zituzten. Hasieran, Kartagorekin sinatutako itunak Sizilia bitan banatzen zuen: Hegoaldeko Himera ibaiaren mendebala Hanibalentzat zen eta ekialdea, berriz, Hieronimorentzat. Geroago, tiranoak mendebaldeko eskualdea nahi izan zuen eta kartagotarrek amore eman zuten hain preziatu zen aliatua ez galtzeko. Hieronimok 15.000 soldadu bildu zituen kartagotarrek utzitako hiriez jabetzeko, baina laster, Dinomenesen biktima izan zen Lentinin konspirazio batean.

## Erreferentziak

* ↑ http://Euskaltzaindia, Araua 0076, izen klasikoak
* ↑ Polibio, VII, 7, 3.
* ↑ Livio, XXIV, 4.1 e 4.6.
* ↑ Polibio, III, 114-116.
* ↑ Livio, XXIV, 4.5.
* ↑ Polibio, VII, 7, 5.
* ↑ Livio, XXIV, 4.2.
* ↑ Livio, XXIV, 5.8-14.
* ↑ Polibio, VII, 2, 3; Livio, XXIV, 6.1-3.
* ↑ Polibio, VII, 3, 1-9; Livio, XXIV, 6.4-6.
* ↑ Polibio, VII, 4, 1-2; Livio, XXIV, 6.7.
* ↑ Polibio, VII, 4, 3-8; Livio, XXIV, 6.8-9.
* 1 2 Livio, XXIV, 7.1-2.

## Bibliografia
### Lehen mailako informazio iturriak

* GRC) Appiano di Alessandria, Historia Romana (Ῥωμαϊκά), VII e VIII. Ingelesez.
* (GRC) Polibio, Storie (Ἰστορίαι), VII. Ingelesazko bertsioak.
* (GRC) Estrabon, Geografia, V. Ingelesazko bertsioa.
* (LA) Tito Livio, Ab Urbe condita libri, XXI-XXX. Wikisource-logo.svg

## Ikus, gainera

* Sirakusako tiranoak
* Sirakusako tiranoen familia zuhaitza
| Aurrekoa | Sirakusako tiranoa | Ondorengoa |
| Hieron II.a | K.a. 215-214 | Adranodoro |
# Hierro

    Artikulu hau Kanarietako uharteari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hierro (argipena)».
Hierro (gaztelaniaz: El Hierro) Afrikako kostaldeko uharte bat da, Ozeano Atlantikoan kokatua, Espainiarena. Kanariar uharteetan txikiena da. Santa Cruz Tenerifekoko probintzian dago. 10.688 biztanle zituen 2006an, eta 268 km$^2$ ditu. Hiriburua Valverde da.

## Klima

Datu klimatikoak (Hierroko aireportua) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 28.5 | 29.4 | 32.6 | 33.2 | 31.4 | 32.0 | 32.4 | 33.8 | 33.3 | 34.2 | 32.4 | 28.3 | 34.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 20.9 | 20.8 | 21.4 | 21.6 | 22.6 | 24.0 | 25.0 | 26.1 | 26.5 | 25.6 | 23.7 | 22.2 | 23.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 18.8 | 18.6 | 19.0 | 19.3 | 20.3 | 21.7 | 22.8 | 23.7 | 24.1 | 23.3 | 21.6 | 20.0 | 21.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 16.6 | 16.4 | 16.7 | 17.0 | 17.9 | 19.3 | 20.5 | 21.3 | 21.7 | 20.9 | 19.5 | 17.8 | 18.8 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 8.0 | 9.0 | 9.2 | 10.0 | 10.0 | 10.0 | 14.0 | 14.2 | 15.2 | 11.0 | 12.0 | 9.6 | 8.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 28 | 29 | 20 | 14 | 2 | 1 | 0 | 0 | 2 | 12 | 26 | 33 | 170 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) | 3 | 2 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 2 | 4 | 19 |
| Eguzki orduak | 140 | 158 | 184 | 197 | 233 | 229 | 210 | 234 | 210 | 189 | 157 | 143 | 2339 |
| Hezetasuna (%) | 74 | 76 | 74 | 74 | 74 | 75 | 77 | 78 | 77 | 76 | 74 | 74 | 75 |
| Iturria (1): Agencia Estatal de Meteorología (bataez bestekoak 1981–2010) ||||||||||||||
| Iturria (2): Agencia Estatal de Meteorología (muturrekoak 1973–egun) ||||||||||||||

## Udalerriak

* La Frontera: 5.570 biztanle 2005ean.
* Valverde (hiriburua): 4.907 biz.
* El Pinar: 1.910 biz.

## Toponimia guantxea

Kolonizazioaren eraginez, jatorrizko guantxe hizkuntza galdu zen, eta gaur egun gaztelania hitz egiten da gehienbat. Hala ere, oraindik badira hainbat toponimo guantxe: Azofa, Erese, Guarazoca, Isora, Taibique, Tamaduste, Tigaday, Tiñor eta abar.

## Erreferentziak

* ↑ 159. araua. Euskaltzaindia (Noiz kontsultatua: 2010-10-6).
* ↑ Euskaltzaindia. 70. araua: Mundu zabaleko uharte nagusiak. (Noiz kontsultatua: 2012-5-21).
* ↑ (Gaztelaniaz) Agencia Estatal de Meteorología. Valores climatológicos normales. Hierro Aeropuerto. .
* ↑ (Gaztelaniaz) Agencia Estatal de Meteorología. Valores extremos. Hierro Aeropuerto. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Hierroko Cabildoaren webgunea
* Datuak: Q1036287
* Multimedia: El Hierro / Q1036287
# Hieronymus Holzschuherren erretratua

Hieronymus Holzschuherren erretratua Albrecht Dürer margolari ospetsuak 1526an egin zuen margolana da. Margolanaren goiko ezker aldean zera irakur daiteke: «HIERONIMOS HOLTZSHVER AÑO DO[ME]NI 1526 ETATIS SVE 57». Erabili zuen teknia ohol gaineko olioa izan zen. Berlingo Gemäldegalerie museoan erakusten da.

## Historia

Lana Nurenbergen egin zen, margolariak Johann Kleberger eta Jakob Muffel ere erretratatu zituen urte berean. Hieronymus Holzschuher nuremburgar patrizio bat zen, hiriko senatari eta septemviro, goi mailako familia noble batean jaioa. Jakob Muffelen taularen antzeko neurriek iradokitzen dute bi obrak aukera ofizialen baterako margotuak izan zirela eta herriko areto publiko batean ikusgai egon zirela.
Erretratua margotuaren familiarena izan zen, 1884ra arte. Bermargotzerik, garbiketa txarrik edo zaharberritze desegokirik ez egoteak, bere kontserbazio egoera ezin hobea albideratu du, Durerok zehatz-mehatz zaintzen zituen xehetasun guztiekin, hala nola aurpegiaren erreprodukzio perfektua eta ilez ile margotutako bizar zuria.

## Ezaugarriak

Margolanak 48 × 36 zm. ditu. Protagonistak busto erdia eta hiru laurden ditu, ezkerretara biratuta, begiak ikusleari begira, atzealde neutro baten gainean, gris urdinxka. Obraren izaera ofiziala hurbileko planoak azpimarratzen du.
Azal zabaleko mantu ilun bat janzten du protagonistak, eta begirada harro eta fidakorra erakusten du; Jakob Muffelen erretratuan, aldiz, begirada hutsunean galdutakoa bezala agertu zen: kontraste hori desiratua zen, izan ere, Durerok ondo ezagutzen baitzituen bi gizonak, haien herrikideak, eta, gainera, elkarren lagunak baitziren.
Taularen gainean Holzschuher eta Münzer familien armarriak daude, bi ereinotz-adarren arteko konposizio heraldiko landu baten barruan, garaiko ohituren arabera.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.wga.hu/html_m/d/durer/1/10/3holzsch.html
* ↑ https://www.thehistoryofart.org/albrecht-durer/portrait-of-hieronymus-holzschuher/
* ↑ Costantino Porcu (argitaratzailea), Dürer, Milan, Rizzoli, Milán 2004.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3937568
* Multimedia: Hieronymus Holzschuher (1469-1529) mit Deckel (557E) by Albrecht Dürer / Q3937568
# Hierro (argipena)

Hierro izan daiteke:

## Biografiak

* Manolo Hierro (1962-), espainiar futbolaria
* Fernando Hierro (1968-), espainiar futbolaria
* Ignacio Hierro (1978-), mexikar futbolaria

## Toponimoak

* Cueva del Hierro, Gaztela-Mantxako udalerria
* Hierro, Kanarietako uhartea
* Hierroko aireportua, uharteko aireportua

## Besteak

* Hierro, 2009ko filma
* Hierro, Bilboko egunkaria
* Hierro, espainiar telesaila
* Puerta de Hierro (Madril), Madrilgo monumentua
# Hierro (egunkaria)

    Artikulu hau egunkariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hierro (argipena)».
Hierro Bilbon 1937tik 1983 arte argitaratutako egunkaria izan zen, frankismoak Bilbo hirian zuen egunkari nagusienetariko bat izan zena.

## Historia

FET y de las JONS alderdiak sortu zuen, Euzkadi egunkariaren makinaria aprobetxatuz. Ez zuen La Gaceta del Norte edo El Correo Español-El Pueblo Vasco egunkariek bezain besteko arrakasta eta 1945ean, une gorenean, 20.000 ale baino ez zituen saldu. Julio Campuzano nolabaiteko neurritasun ezartzen saiatu arren, Francisco Francoren heriotzan gainbeheran zegoen. 1983ko otsailaren 4an itxi zuten.

## Zuzendariak

* José Antonio Giménez-Arnau
* José Molina Plata
* José Luis Banús
* Julio Campuzano
* Laureano Muñoz Viñarás

## Kanpo estekak

* Datuak: Q26206372
# Hierro (telesaila)

    Artikulu hau telesailari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Hierro (argipena)».
Hierro Pepe Coira eta Alfonso Blancok sortutako telesail dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hierro, Kanaria uharteetako irlan girotua, argitu gabeko hilketa baten inguruko istorioa da.

## Pertsonaiak

* Candela Peña - Candela Montes
* Darío Grandinetti - Antonio Díaz Martínez
* Juan Carlos Vellido - Alejandro Morata
* Saulo Trujillo - Daniel
* Mónica López - Reyes
* Kimberley Tell - Pilar Díaz
* Tania Santana - Idaira
* Marga Arnau - Ángela
* Yaiza Guimaré - Elvira
* Maykol Hernández - Braulio
* Cristóbal Pinto - Tomás
* Isaac B. Dos Santos - Yeray
* Ángel Casanova - Nicolás "Nico"
* Mari Carmen Sánchez - Asunción
* Luifer Rodríguez - Bernardo
* Antonia San Juan - Samir

## Erreferentziak

* ↑ «Hierro» Berria 2019-06-29 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64511687
# Hidroxokobalamina

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Hidroxokobalamina, B$_{12a}$ bitamina bezala ere ezaguna, elikagaietan aurkitzen den bitamina bat da, bere sintesi bakterianoan elikadura-osagarri bezala erabiltzen dutena. Osagarri bezala, B$_{12}$ bitaminaren eskasia tratatzeko erabiltzen dute, anemia perniziosoa barne.
Hidroxokobalamina 1949an patentatu zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) WHO Model Formulary 2008. World Health Organization, 251 or. ISBN 9789241547659..
* ↑ (Ingelesez) Fischer, Janos; Ganellin, C. Robin. (2006). Analogue-based Drug Discovery. John Wiley & Sons, 489 or. ISBN 9783527607495..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q73972
* Multimedia: Hydroxocobalamin / Q73972
# Hidrozincita

Hidrozincita]] =

## Ezaugarriak

Hidrozincita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Zn5(CO3)2(OH)6}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hidrozincite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).