OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Euskal blogosfera

Euskal blogosfera euskaraz idatzitako blogek eratutako blogosfera da, 2001ean sortua. Izan ere, urte hartan abiatu zen Sustatu, euskarazko lehenengo bloga. Ordutik, euskal blogosfera handituz joan da, komunitateak apurka-apurka sareratuz. Sei urte geroago, 5.500 blog inguru ziren euskaraz, horietatik 3.000 bat aktibo edo bizirik, Joxe Aranzabal blogariaren ikerketaren arabera (2007ko uztaila).

## Historia

2001eko urriaren 29a data garrantzitsua da euskal blogosferan, orduan hasi baitzen martxan Sustatu blog kolektiboa, lehenengoa izan dena. 2001eko azaroaren hasieran bigarren plataforma sortu zuen EHUko Gorka J. Palazio irakasleak 300 ikasleren blogak sortuz Berriemaile.com domeinuan eta Wordpress-en lehen bertsioarekin, sistema hori euskaratuta.
2003ko otsailean Jabi Zabala Sarean.com webgunean bere blog pertsonala idazten hasi zen, aitzindaria izaten. Gaur egun ere, oso blog irakurria eta jarraitua da.
Aurrerantzean, beste blogari solte batzuk agertzen joan ziren, baina nabarmentzekoa da Eibar.org komunitatea, euskarazko dozena bat blog pertsonal batu zituena 2004an; halakorik egiten lehenengoak izan ziren. Luistxo Fernandez eibartarra izan zen sortzaileetarikoa, eta beste hainbat blogariren artean, hor dihardute Xabier Mendiguren Elizegi eta Julen Gabiria idazleek.
Geroago, 2005eko otsailean, sortu zuten Goiena.net komunitatea, gaur egun euskarazko komunitate handienetan bigarrena dena (EHUrena da handiena).

## Plataformak

* Blogari.net: 2.435 blog (2007ko uztailean).
* Blogak.com: 1.200.
* Nireblog.com: 588.
* Mundua.com: 250.

## Komunitateak

* EHU: 500 bat blog (2007ko uztailean).
* Goiena.net: 123.
* Jakintza Ikastola (Ordizia): 110.
* Deustuko Unibertsitatea: 44.
* Eibar.org: 23.
* Uztarria.com: 23.
* Berria egunkaria: 18.
* Txintxarrisfera: 18.
* Argia aldizkaria: 16
* Mahats Orriak (Mahatserria): 15.

## Blogak
### Kolektiboak

* Appleberri.com
* Barnezine
* Eremulauak
* Sustatu.eus
* Zabaldu.com
* Zuzeu.eus

### Pertsonalak

* Sarean.com (Jabi Zabala)
* Ingelesen hilerria (Luistxo Fernandez)
* Faroa (Joxe Aranzabal)
* Harrikadak (Mikel Iturria)
* Lagun batek esan dit lagun batek esan diola (Julen Gabiria)
* Ondo pasatzeko jaio ginen (Patxitrapero)
* Zerdiok (Oier Aranzabal)
* www.Palazio.org (Gorka J. Palazio)
* www.garagardoahotsa.com

## Kanpo estekak

* Azkue Fundazioa: Blogintza
* Euskal blogosferaren planeta
* Mundua.com plataforma
* Eibar.org Blog Komunitatea
* Uztarria.com Blog Komunitatea
* Goiena: 'Zenbat blog daude euskaraz?'
# Euskal dantza doiñuak

Euska Dantzak doiñuak 1975ean Argia Dantza Taldeak plazaratutako estudioko grabazioa da. Lan honetan taldearen ikerketan bildutako dantza tradizional batzuk.

## Musiken zerrenda

Doinu guztiak herrikoiak dira.

### A aldea

* 01 - "Baztan"
* 02 - "Iribesko ingurutxoa"
* 03 - "Txakolin"
* 04 - "Punta motz"
* 05 - "Zortzinango"
* 06 - "Aitormena"
* 07 - "Ezpata joko nagusia"
* 08 - "Usurbilgo doiñuak"

## B aldea

* 01 - "Arantzako mutil dantza"
* 02 - "Dantza luze"
* 03 - "Muxikoak"
* 04 - "Makilari dantza"
* 05 - "Karrika dantza"
* 06 - "Hegi"
* 07 - "Katalina"
* 08 - "Ostalerrak"

## Kanpo estekak

* Azalpenak eta doinuak.
* Datuak: Q25475618
# Euskal egutegia

Euskal egutegia antzinako euskaldunek erabiltzen omen zuten egutegia da.
Antzinako euskal asteak hiru egun bide zeuzkan: astelehena (ilena), asteartea (martitzena) eta asteazkena (eguaztena). Urteko hilak, ordea, mundu zabalean bezalatsu, ilargiaren arabera antolatu ziren, haien izenek erakusten diguten moduan (urtarrIL, otsaIL eta abar).
Hala ere, aspalditik du Euskal Herriak sartaldeko egutegia. Julio Zesarren egutegia finkatu zen pixkanaka euskaldunen artean, erromanizazioak eta batez ere kristautzeak aurrera jo ahala.

## Euskarazko egutegi idatzia

Iritsi zaigun euskarazko egutegi antzinakoena Joanes Leizarragak egindako itzulpena da, Kalendrera izenekoa (Arroxela, 1571). Bertan, juliotar egutegiaren azalpenak ematen dira, bisurtea eta ilargialdiak nola kalkulatu. Hauek dira han ageri diren 12 hilen izenak: urtarrila, otsaila, martxoa, apirila, maiatza, ereiaroa, uztaila, agorrila, buruila, urria, hazila eta abendua.

## Kanpo estekak

* Euskal egutegia, erabili.com gunean
* Kalendrera, Klasikoak gunean
* Datuak: Q12257583
# Euskal borroka (kirola)

Euskal borroka borroka kirolaren estilo bat da, Euskal Herrian XX. mende hasiera arte praktikatzen zena. Gaur egun, 2009tik, Lapurdin, Borroka 64 taldearen eskutik, berreskuratzeko,saiakerak ematen ari dira. Frantziako Kultura Ondare Inmateriala bezala sailkatuta dago, joku alorrean.

## Ezaugarriak

2009tik praktikatutako borroka aintzinakoaren interpretazio librea da, Euskal Herriko kirol eta jai kodeetan ere inspiratuta bai jantzietan baita ere musikan (txalaparta). Borroka batek batez beste 15 eta 20 segundo artean irauten du. Bi aurkari aurrez aurre jartzen dira, zelai belartsu batean. Borroka espazioa klarionez marrazten da, 1,20 zabalekoa eta 10 metro luzekoa; beraz, pasilu luze baten itxura du.
Kirol honen mugimendu batzuek arte martzialak gogorarazten dituzte, esaterako jauziak edo liskarrak.

## Historia

Borroka Kristoren garaian sortu omen zen eta borroka pagano batean du bere jatorria. Bernard Cabos, Borroka 64 taldeko presidentaren iritziz, mitologikoki Mari jainkosaren omenez egiten zen. Aurkaria altxatzeak lurrarekiko kontaktua galdu zuen eta, beraz, Lurraren energia eta botere guztia galtzen zuen ere bai. Kirol honen irudiak III. mendeko Bizkaiko zeramiketan aurkitu da irudikatuta. XV. eta XVI. mendeetan, Elizak erritu paganoak debekatu zuen eta, ondorioz, borroka estilo hau desagertu egin zen. Ziur aski modalitate desberdinak egongo ziren baina egun bakarrik gerriko estilokoa dago kodifikatuta.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20200115064611/https://www.culture.gouv.fr/Sites-thematiques/Patrimoine-culturel-immateriel/L-inventaire-national-du-PCI/Inventaire-national/Jeux
* ↑ www.lejpb.com/paperezkoa/20120727/354189/fr/Borroka-lutte-qui-bat-pour-exister
* ↑ https://www.sudouest.fr/2011/07/26/la-lutte-basque-s-invite-aux-fetes-460300-719.php

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Frantziako Kultura Ondarearen fitxa.
* (Frantsesez):Euskal borrokari buruzko artikulua Le Journal du Pays Basque2012/07/27ko egunkarian.
* Datuak: Q22944244
# Ezpatagaña

Ezpatagaña mendia Zuberoan kokaturik dago eta Nafarroa Behereko mugatik hurbil. 1535 metro ditu.

## Ikus, gainera

* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109331861
# Ezpata txiki

Ezpata txikia, egun, ezpataren aurrekaria izateagatik ezagutzen da. Ezpata, esgriman erabiltzen den hiru armetako bat da.
Jatorrian, ezpata txikia arma gogorra, arina zen, 750 gramoko pisua zuen orri batekin. Honek, ezer gutxi adierazten duela dirudi, baina, orriaren formarekin, zeharkako sekzioan hiruki erakoa zena, eta 1,09 eta 1,14 metroko bere luzerarekin konbinatuz gero, ezpata txikia itxura izugarriko arma zen. Janzki bezala erabiltzen zen uniforme batzuetan.
Arma honek jatorri frantziarra du, eta arropa ezpatatik garatu zen. Ez da mozteko gai, baina oso arina da, oso zurruna bere hiruki formako sekzioagatik, estokadak emateko eta kolpeak saihesteko bikaina izaki. Mosketarien pelikuletan ikusten diren ezpatak dira. Bere funtzio garrantzitsuena, jantziaren zati izatea zen arren, ezpata txikia, dueluetan, arma hilgarria zen.
Ezpata txikiaren aldaketa bat sortu zen entrenamendu arma bezala erabilia: floretea. Hau, lehenik esgrima klasikoaren eta denbora asko beranduago, kirol esgrimaren hiru armetako bat izango zen.
Ezpata txikia da, floretea eta sablearekin batera, esgrima klasikoaren hiru armetako bat. Kirol esgrimaren sorrerarekin batera, ezpata txikiak ezpatara eboluzionatzen du, egun, olinpiar kirol honetan erabiltzen dena. Ezpata txikia eta ezpataren arteko ezberdintasunik nabarmenena, bigarrenak, mutur kamutsa duela da, arerioa ez zauritzeko.

## Ezpata kirol esgriman

Lehen adierazi den bezala, ezpata, esgriman erabiltzen den hiru armetako bat, floretea eta sablearekin batera, ezpata txikiarengandik dator. Ordutik dimentsio eta arau zehatz batzuk ditu.
Bere gehienezko luzera 110 zentimetrokoa da, eta, bere gehienezko pisua 770 gramokoa. Esgriman erabiltzen diren armetatik, astunena da. Bere orria altzairu tenplatu malguzkoa edo altzairu maraginezkoa da, hiruki formako sekzioduna eta ertz moztailerik gabekoa.
Ukitua estokada bidez gertatzen da, hau da, armaren muturrarekin bakarrik. Bertan, sentsore elektroniko bat dago. Baliozko ukitze tokia gorputz osoa da, mozorroa bera barne.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23954892
* Multimedia: Smallswords / Q23954892
# Ezpatak golde bihurtu

Ezpatak golde bihurtu gatazkan erabilitako armak erabilera zibil baketsurako tresna bilakatzeari erreferentzia egiten dion esamolde edo metafora da. Isaiasen liburuan du jatorria:
| « | Herri asko joango dira hara, esanez: "Zatozte, igo gaitezen Jaunaren mendira, Jakoben Jainkoaren etxera; bere bideak erakutsiko dizkigu, eta gu haren bidexketan ibiliko gara; Siondik irakatsiko baitu Jaunak, Jerusalemdik hitz egingo". Hark epaituko ditu nazioak erabakiko herrialde askoren auziak. Ezpatak golde bihurtuko dituzte eta lantzak igitai. Ez da naziorik nazioaren aurka altxatuko, ez dira gehiago gudurako prestatuko. | » |
| —Is 2:3-4 |||
Hebreerazko אֵת hitza maiz erabiltzen da gizateriaren onurarako den tresna bati aipamen egiteko, gerran erabiltzen diren armekin kontrajarrita, ezpatarekin lotzen dena (hebreeraz: חֶרֶב‎, ḥereḇ), antza duen baina kontrako erabilera duen tresna. Bibliako mesianismotik haratago, politikan ere erabili izan den esamoldea da. 1993tik 2013ra bitarte arma nuklearrak deuseztatu eta euren erregaia zentral nuklearretan erabiltzeko programari Megatoiak Megawatt Programa izena eman zitzaion.
Biblian, era berean, kontrako erreferentzia ere aurki daiteke, goldeak ezpata bilakatzeko mezuarekin:
| « | Bihur itzazue goldeak ezpata eta igitaiak lantza. Makalak ere esan beza: «Gudari ausarta naiz!» | » |
| —Jl 4:10 |||

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314835
* Multimedia: Swords into plowshares / Q314835
# Ezpataren Anaia Livoniarrak

Ezpataren Anaia Livoniarrak (latinez: Fratres militae Christi, literalki, Kristoren Armadaren Anaitasuna), Kristoren Zaldunak, Ezpataren Anaiak, Zaldun Ezpataeramaleak eta Livoniako Kristoren Milizia bezala ere ezaguna, ordena militarra izan zen, Alberto Buxhoeveden Rigako gotzainak (Livoniako Printze-Gotzaina) 1202an sortutakoa, fraide-gerlari alemaniarrez (Livoniakoak) osaturik zegoena. Nagusiki, zaldun tenplarioen estatutuetan oinarritua zegoen.
Sortu zenetik, ordenak, gotzaindegiaganako ustezko menpekotasuna ez zuen kontutan hartzen. 1218an, gotzainak, Danimarkako Valdemar II.a erregeari, ordenaren aurkako laguntza eskatu zion, baina erregeak, Anaitasunarekin adostasun bat lortu zuen eta Estonia iparraldea konkistatzeko probestu zuen.
Ordenaren kuartelak Viljandin (Fellin), egungo Estonian aurkitzen ziren, non gazteluaren harresiak oraindik zutik dauden. Beste gotorleku batzuk Zesis (Wenden), Sigulda (Segewold) eta Aizkraukle (Ascheraden) ziren. Viljandi, Kuldiga (Goldingen), Aluksne (Marienburg), Tallinn (Reval)eko komandanteak eta Paideko (Weissenstein) Bailea, Ordenako Maisuaren bost partaideko kontseiluaren partaide ziren.

## Ordenaren Maisuak

* Wenno (Rohrbachekoa?) 1204-1209
* Volkin (Naumburgekoa?) 1209-1236

## Livoniako Maisuak (Ordena Teutonikoa)

* Hermann Balk 1237–1238
* Dietrich von Grüningen 1238–1242
* Dietrich von Grüningen 1244–1246
* Andreas von Stierland 1248–1253
* Anno von Sangershausen 1253–1256
* Burchard von Hornhausen 1256–1260
* Werner von Breithausen 1261–1263
* Konrad von Mandern 1263–1266
* Otto von Lutterberg 1266–1270
* Walther von Nortecken 1270–1273
* Ernst von Rassburg 1273–1279
* Konrad von Feuchtwangen 1279–1281
* Wilken von Endorp 1281–1287
* Konrad von Herzogenstein 1288–1290
* Halt von Hohembach –1293
* Heinrich von Dinkelaghe 1295–1296
* Bruno 1296–1298
* Gottfried von Rogga 1298–1307
* Conrad von Jocke 1309–1322
* Johannes Ungenade 1322–1324
* Reimar Hane 1324–1328
* Everhard von Monheim 1328–1340
* Burchard von Dreileben 1340–1345
* Goswin von Hercke 1345–1359
* Arnold von Vietinghof 1359–1364
* Wilhelm von Vrymersheim 1364–1385
* R. von Eltz 1385–1389
* Wennemar Hasenkamp von Brüggeneye 1389–1401
* Konrad von Vietinghof 1401–1413
* Diderick Tork 1413–1415
* Siegfried Lander von Spanheim 1415–1424
* Zisse von Rutenberg 1424–1433
* Franco Kerskorff 1433–1435
* Heinrich von Bockenvorde 1435–1437
* H. Vinke von Overbergen 1438–1450
* Johann Osthoff von Mengede 1450–1469
* Johann Wolthuss von Herse 1470–1471
* Bernd von der Borch 1471–1483
* Johann Fridach von Loringhofe 1483–1494
* Wolter von Plettenberg 1494–1535
* Hermann Hasenkamp von Brüggeneye 1535–1549
* Johann von der Recke 1549–1551
* Heinrich von Galen 1551–1557
* Johann Wilhelm von Fürstenberg 1557–1559
* Godert (Gotthard) Kettler 1559–1561

## Kanpo estekak

* Datuak: Q157605
* Multimedia: Livonian Brothers of the Sword / Q157605
# Ezpatadantzariak (margolana)

Ezpatadantzariak Aurelio Arteta euskal margolariaren koadroa da, eta 1913an burutu zuen. Egun, egun Gasteizen, Arabako Arte Ederren Museoan, gordetzen da.

## Deskribapena

Erromeria bateko eszena bat da. Bertan, lau gizon agertzen dira ibiltzen ezpata dantzarako jarreraz. Janzkera oro har zuriek, txapel eta gerriko zein zapi gorriekin kontrastea egiten dute. Koadro honetan eta "Erromeria" sorta osoan Artetaren kromatismoa guztiz deigarria da.

## Sorrera

1913an, lehenengo aldiz, Aurelio Artetak mandatuz egin zuen margolan-sorta bat, ziklo bat bailitzan, eta hor kokatzen da Ezpatadantzariak. Margolan guztiek ere euskal erromeria hartzen dute gaitzat. Zuiako markesaren jantokirako egin zuen, Murgian (Araba). Era horretan, talde-konposizio moduko bat egiteko aukera izan zuen.
Sorta horretan, Artetak ihes egiten die bigarren irakurketa haragikoi eta ironikoei, ezin bestean. Deskribapen errealistaren eta adierazpen alegorikoaren artean kokatzen da, eta koloreari indar berezia ematen hasten zaio. Bestalde, lehen planoko irudien inguramendu definituekin aurrez aurre, atzealdeak lauso samarrak izaten dira: ihes egiten dio kokapen jakin bat irudikatzeari, baita giza irudien gorputz ezaugarriak zehazteari ere.

## Erreferentziak

* 1 2 González de Durana, J. 2008, 32. or.
* ↑ González de Durana, J. 2008, 33. or.

## Iturriak

Gonzalez de Durana, Javier. (2008). Aurelio Arteta. Madrid: Fundación Mapfre / Instituto de la Cultura ISBN 978-84-9844-111-6..

## Kanpo estekak

Arabako Arte Ederren Museoa
* Datuak: Q25825398

## Gehiago irakurri

* Miguel Ángel Marrodán, Aurelio Arteta. Colección Temas Vizcaínos, 1979 ISBN 84-500-3071-4
* Jaime Brihuega, Aurelio Arteta. Una mirada esencial. Edorta Kortadi, 1988 ISBN 84-87184-48-0
* Matilde Marcos Macías, Arteta : estudio de la figura, Euskal Herriko Unibertsitatea, 1998 ISBN 84-8373-107-X
# Ezpata (eskrima)

Ezpata modernoa, sable eta floretearekin batera, eskrimazko hiru armetako bat da. Ezpata txikitik dator, eskrima klasikoaren berezko armetako batetik. Frantziar jatorria du.
Estokada-arma bat da, non ukitzea armaren puntarekin egiten bada bakarrik den baliozkoa, non sentsore elektroniko batek detektatzen duen.
Helduleku bat du, frantsesa edo ortopedikoa/anatomikoa izan daitekeena; kazolatxo bat eta orria, triangelu-formako sekziokoa. Ezpata-dueluak dira eskrima klasikoarekiko leialenak, eta, beraz, errealistenak: ukitzearen azalera baliozkotzat gorputz osoa dute, eta horietan ukitu baten eta bestearen arteko ordena kronologikoa baino ez da kontuan hartzen, konbentzio-araurik gabeko burko bikoitzak zenbatzeko aukerarekin.

## Erreferentziak

* ↑ Garret, Maxwell R.; Kaidanov, Emmanuil G.; Pezza, Gil A. (1994). Foil, Saber, and Épée Fencing: Skills, Safety, Operations, and Responsibilities. Penn State University Press. 178. orr. ISBN 0271010193.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q840419
* Multimedia: Fencing (épée) / Q840419
# Epeo

Epeo, greziar mitologian, Panopeoren semea izan zen. Troiako Gerrako espedizioan parte hartu zuen hogeitamar itsasontziren buru. Troiako Zaldiaren sortzailea izateagatik ezaguna da.
Gerra amaitu ondoren, Italiara itzuli zen, non, Virgilioren arabera, Metaponto eta Pisa hiriak sortu zituen.
Tradizio baten arabera, Metaponton sagaratu zizkion Artemisa jainkosari, zurezko zaldi ospetsua eraikitzeko erabili zituen tresnak.
Homeroren Iliada lan ospetsuan, Patrokloren omenezko hil jokoetan, Akilesek mando bat ematen dio boxeoan trebeena den akaiarrari. Epeo, hoberena izateaz harrotzen da, eta Eurialo garaituz frogatzen du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q278930
# Epeolus bifasciatus

Epeolus bifasciatus erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus bifasciatus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4687524
* Multimedia: Epeolus bifasciatus / Q4687524
* Espezieak: Epeolus bifasciatus
# Epeolus compactus

Epeolus compactus erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus compactus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q939634
* Multimedia: Epeolus compactus / Q939634
# Epentesi

Fonologian, epentesia (grezierazko ἐπένθεσις hitzetik ekarria) hitz baten barnean etimologiaz ez dagokion fonema bat agertzea da. Berez gertatzen da hizkuntzen bilakaeran. Adibidez, euskaraz u bokal epentetikoa dago liburu-n (lat. libru-tik dator) eta i apiril-en (lat. aprile-tik), lehenagoko euskaldunek ez baitzuten br bezalako kontsonante-talderik onartzen maileguetan. Gaztelaniaz, e erori ondoren, bi silaben arteko muga markatzen laguntzen duen b bat agertzen da: humerum > hom 'ro > hombro 'sorbalda'). Elementu epentetikoa b da. Autore batzuek epentesi izena hitzen barneko intrusioetarako bakarrik erabiltzen dute, eta beste batzuek edozein posiziotan erabiltzen dute, hasierakoa barne, nahiz hasierakoari beste batzuek protesi izena ematen dioten. Literatura teknikoan, epentesiari anaptixi ere deitzen zaio.
Figura erretoriko gisa ere erabil daiteke nahita, hitz edo neologismo berri bat sortuz.
Epentesiaren arrazoiak askotarikoak dira; adibidez, beste hizkuntza bateko hitz bat norberaren hizkuntzaren forma kanonikora egokitzeko edo hizkuntzaren egitura fonologikoaren araberako artikulazioa errazteko izan daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ «Epentesi». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-6-12.)
* ↑ (Gaztelaniaz) Auger, Julia. (2001). (PDF) Phonological variation and Optimality Theory: Evidence from word-initial vowel epenthesis in Vimeu Picard. in: Language Variation and Change. 13 Indiana University, 253–303 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q878035
# Epeolus autumnalis

Epeolus autumnalis erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus autumnalis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2195145
* Multimedia: Epeolus autumnalis / Q2195145
# Epeolus canadensis

Epeolus canadensis erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus canadensis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q525652
* Multimedia: Epeolus canadensis / Q525652
# Epeolus cruciger

Epeolus cruciger erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus cruciger» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q148644
* Multimedia: Epeolus cruciger / Q148644
* Espezieak: Epeolus cruciger
# Epenwöhrden

Epenwöhrden Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 757 biztanle zituen 13,52 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q533471
* Multimedia: Epenwöhrden / Q533471
# Epeolus carolinus

Epeolus carolinus erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus carolinus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2325716
* Multimedia: Epeolus carolinus / Q2325716
# Epeolus glabratus

Epeolus glabratus erle espezie bat da, Epeolus generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Epeolus glabratus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1899523
* Multimedia: Epeolus glabratus / Q1899523
# Fanny Pelopaja

Fanny Pelopaja 1984. urtean Vicente Arandak eginiko thrillerra da, Andreu Martinen Prótesis eleberrian oinarrituta.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Bartzelonan polizia batek harreman sadomasokista bat du prostituta batekin. Poliziak prostituta erabiliko du arma-trafikatzaile bat harrapatzeko eta prostituta mendekua hartuko du.

## Aktoreak

* Fanny Cottençon: Estefania Sánchez, "Fanny Pelopaja"
* Bruno Cremer: Andrés Gallego
* Ian Sera: Manuel "El gato"
* Francisco Algora: Julián
* Berta Cabré: La Nena
* Paca Gabaldón: soziologoa
* Eduardo MacGregor: Calvo
* Joaquín Cardona: Pérez
* Roberto Asla: Pelo Blanco
* Jordi Serrat: polizia
* Marta Padovan: Pilar
* Carles Sales: gizon bat
* Daniel Medrán: makarroia

## Erreferentziak

* ↑ Majarín, Sara. (2013). Una vida de cine: Pasión, Utopía, Historia: Lecciones de Vicente Aranda. Editorial Zumaque S.L. ISBN 9788494011016..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3576648
# Fanny Mendelssohn

Fanny Mendelssohn (jaiotzez Fanny Cäcilie Mendelssohn) (Hanburgo, 1805eko azaroaren 14a - Berlin, 1847ko maiatzaren 14a), lehenago Fanny Hensel izenekoa, musikagile eta piano jolea, Felix Mendelssohnen arreba eta Moses Mendelssohn filosofo judu-alemanaren biloba.

## Biografia

Hamburgon jaio zen, bere aita, Abraham Mendelssohn, bankari ona zen eta Berlingo filantropoa, horri esker Fannyk heziketa ezin hobea izan zuen, bere nebak, Felix Mendelssohnek, bezala. Txikitatik eduki zuen musikarako dohain ikaragarria, honengatik bere ikasketak konposaketaren inguruan zuzendu ziren. Gaztetan Ignaz Moscheles, Sir George Smart eta Carl Friedrich Zelter bezalako musika munduko pertsonez inguratua egon zen. Garaiko gizarteak, mutilen aldeko joeraren ondorioz, Mendelssohn Bartholdy familian zerikusi handia izan zuen: bere anaia Felix bere dohain musikalarekiko lagundu, hezi eta babestu zuten bitartean, Fannyrekin , "emakume izateagatik", ez zen horrelakorik gertatu. Fannyren patua etxekoandre ona izatea zen. 1829. urtean Wilhelm Hensel margolariarekin ezkondu zen. Fanny Felix baino piano-jole hobea izan zen. Jendaurreko bere lehen agerraldia 1838an izan zen, 1. kontzertua anaiaren pianoarentzat.

## Konposizioak

Guztira 466 pieza musikal konposatu zituen. Bere lanak: pianorako trio bat eta liburu anitzeko bilduma bat pianorako kanta askorekin. Bere kantetako asko bere anaiaren liburuetan agertzen dira: opus 8an eta 9an. Bere "Italia" kanta, Viktoria erreginaren gogokoena zen eta uste zuen Felixek konposatu zuela. Bere pianorako pieza askok, Felixenen antzera, "hitzik gabeko kanten" itxura hartzen dute. Modu batean generoaren sortzaileetako bat izan zen. Bere kanten artean: Italien, Im Herbste, Sehnsucht, Bergeslust, Ferne, Harfners Lied, Warum sind denn die Rosen so blass, Ach! Die Aumen sind es weider, Ich wandelte unter den Baumen, Abendbild, Nach Suden, Kommen und Scheiden, Gondellied eta Lied fur Klavier (azken hau pianorako bakarrik) aurki ditzakegu.
* Datuak: Q57286
* Multimedia: Fanny Mendelssohn / Q57286
# Fanny Uribe

Fanny Esther Uribe López (Ekuador, 1963ko urriaren 14a) ekuadortar biologoa eta politikaria da. Galapagoak probintziako azken prefektu hautatua izan zen.
1996an hasi zen politikagintzan, Herri Demokrazia alderdi politikoaren Galapagoak probintziarako diputatu alterno gisa. 1998ko Ekuadorko hauteskunde legegileetan diputatu nazional hautatu zuten. Galapagoak probintziarako Kontserbazio eta Garapen Iraunkorreko lege bereziaren bultzatzaileetako bat izan zen Kongresu Nazionalean.
2004ko sekzio-hauteskundeetan Galapagoetako probintzia-prefektu hautatu zuten. Horrenbestez, kargu hori bete zuen lehen emakumea izan zen. 2008ra arte egon zen karguan, Ekuadorko 2008ko Konstitutzioak Galapagoetako Probintzia Kontseilua deuseztatu zuenean.
2013ko Ekuadorko hauteskunde legegileetan Avanza alderdi politikoarekin aurkeztu zen eta Galapagoetarako asanbleakide nazionala hautatu zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27982086
* Multimedia: Fanny Uribe / Q27982086