OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ezka

Ezka Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Ibaiaren beheko zatia Espainiako Aragoitik ere igarotzen da. 36,7 kilometro luzerarekin, Erronkaribarreko Izaban jaiotzen da, Belagua eta Belabarze ibaiek bat egin zutenetik, 771 metroko altueran, eta Aragoi ibaian isurtzatzen da, Zigoze udalerriko Ezkoze herriko inguruan, 447 metroko altueran.
Ibilbidean zehar, 506 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu, eta Izabatik igarotzean 3,050 metro kubiko segundoko batez besteko emaria hartzen du segundoko, eta 10,826 metroraino igotzen dira Zigoze parean. Izabako minimoa 0,621 da abuztuan eta 5,688ko maximoa martxoan; Zigozeko zifrak 1,972koak dira abuztuan eta 19,482koak otsailean.
Bere ibilbidean, Erronkariko ibaxa eta Berdungo Kanala zeharkatzen ditu.

## Ibilbidea
### Ibaiadarrak

Ezka ibaia osatzen duten ibaiak:
* Belagua
* Belabarze
Ezka ibaia bezala:
* Zolako erreka (eskuinaldea)
* Belozkarreko erreka (eskuinaldea)
* Urrutiagako erreka (ezkerraldea)
* Orobaleko erreka (eskuinaldea)
* Mendigatxako erreka (ezkerraldea)
* Ibargoitiko erreka (eskuinaldea)
* Errekagatxako erreka (ezkerraldea)
* Anzkako erreka (eskuinaldea)
* Gardalar ibaia (ezkerraldea)
* Bizkanzuko erreka (ezkerraldea)
* Kuskulletako erreka (eskuinaldea)
* Botxolako erreka (ezkerraldea)
* Olegiko erreka (ezkerraldea)
* Arandarigoitiko erreka (eskuinaldea)
* Ugañaingo erreka (ezkerraldea)
* Axandako erreka (ezkerraldea)
* Basariko erreka (ezkerraldea)
* Bintze ibaia (eskuinaldea)
* Texarreko erreka (ezkerraldea)
* Txaretzeko erreka (eskuinaldea)
* Arandaribeitiko erreka (eskuinaldea)
* Zurrustapeko erreka (eskuinaldea)
* Gazteluberriko erreka (eskuinaldea)
* Garonako erreka (eskuinaldea)

### Zehartatutako herriak

* Izaba
* Urzainki
* Erronkari
* Burgi
* Obelba
* Zigoze

### Nabarmendutako zubiak

* Urzainkiko zubia
* Erronkariko zubia
* Burgiko zubia

## Irudiak

* Ibaia Urzainkin
* Ibaia Erronkarin
* Ibaia Burgin
* Ibaia Burgin
* Burgiko arroila

## Oharrak

* ↑ /és̻ka/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza lehengo silaban

## Erreferentziak

* «Nafarroako Datu Espazialen Azpiegitura» idena.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-10-29).
* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
* ↑ «EDUKIERA-ESTAZIOAK: Estazio foronomikoaren datuak (Ezka Izaban)» ceh.cedex.es (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).
* ↑ «EDUKIERA-ESTAZIOAK: Estazio foronomikoaren datuak (Ezka Zigozen)» ceh.cedex.es (Noiz kontsultatua: 2022-02-06).

## Ikus, gainera

* Aragoi
* Nafarroa Garaiko ibaiak
* Euskal Herriko ibaiak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257711
* Multimedia: Esca/Ezka River / Q12257711
# Ezkaba aldizkaria

Ezkaba aldizkaria Iruñeako Arrotxapea auzoko aldizkaria da.
2020ko urrian, 277. zenbakia kaleratu du, eta auzoko hainbat tokitan eskura egoteaz gain, etxe gehienetara ere iristen da, aldizkariaren lan taldeak postontziz postontzi banatzen baitu. Interneten ere eskura dago.
Proiektu herrikoia da, boluntarioz osatua, eta Arrotxapeako dendari askoren babesa dauka, horietariko askok iragarkia jarri ohi dutelako aldizkarian.
Editorialarekin hasita, auzoak dituen arazoei nahiz proiektuei heltzen die, eta, maiz, aldizkariaren orrietatik at ateratzen diren egitasmoak bultzatzen dituzte: esate baterako, auzoko parkeetan pilatzen den zaborraren aurkako kanpainak sustatu dituzte, edo "bookcrossing" gisako ekimenak antolatu dituzte.
Erredakzio talde iraunkorrak argitaratzen dituenez gain, hainbat orrialdetan, auzoko taldeek ere haien kolaborazioak idazten dituzte: Gaztetxeak, euskalgintzak, liburutegiak, eta abarrek.
Tokian tokiko hedabidea izateaz gain, beste talde batzuekin batera auzoko dinamiketan parte hartzen du. KORRIKAren edizioan, auzoko kolektiboek hartzen dituzten kilometroen barruan, Ezkaba aldizkarikoek haien tartea ere izan zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «ezkaba revista» Issuu (Noiz kontsultatua: 2020-10-06).
* ↑ www.noticiasdenavarra.com (Noiz kontsultatua: 2020-10-06).

## Kanpo estekak

* Aldizkaria Facebooken.
* Datuak: Q109330817
# Ezizen

Ezizen edo goitizen norbaiti, nabarmentzen duen ezaugarriren bat dela eta, jartzen zaio.
Interneten IP helbidearen ordez erabiltzen dute, nickname anglizismoa (nick laburtua) izena duena.
Ezizenak eta hipokoristikoak ezberdinak dira. Azkenak izen berezien familia-erak dira, adibidez, Patxi hipokoristikoa Frantzisko izen bereziaren ordez.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Ikus, gainera

* Izengoiti.
* Epitetoa.
* Gainizena
* Goitizen.
* Heteronimo.
* Hipokoristikoa
* Izen artistikoa
* Izengoitia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q49614
* Multimedia: Nicknames / Q49614
# Ezjakintasun

Ezjakintasuna edo ezjakitea ezjakina denaren nolakotasuna da. Ezjakina irakaskuntzarik hartu ez duena; zerbaiti buruz ezer gutxi dakiena da. Hainbat zentzutan uler daiteke, dagokion tradizioaren arabera: mendebaldekoa edo ekialdekoa. Hinduismoaren eta budismoaren arabera, ezjakitea abidyā edo moha deitzen da, eta sufrimenduaren kausen katearen lehen etapa da (duhkha), baita karmaren hiru pozoietako -ezjakintasuna, desira eta higuina- bat ere. Mendebaldeko filosofian, agnotologiak aztertzen du eta bi mota bereizten dira:
* Ezjakintasun jakintsua, "jakiterik ez dagoela dakiena".
* Ezjakintasun sakona, "jakiterik ez dagoen ezjakintasuna" edo lañotasuna.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Ezjakin. in: Euskaltzaindiaren Hiztegia..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q815577
* Multimedia: Ignorance / Q815577
# Ezkaba (argipena)

Ezkaba zenbait lekuren izena da, denak elkarri lotuak:

## Jatorrikoa

* Ezkaba: mendia.
** Ezkabako edo San Kristobaleko gotorlekua: mendi horretan dagoena.

## Mendiaren hegoaldean

* Ezkaba: Iruñeko auzoa.
* Ezkaba Plaza: Iruñeko Txantrea auzoko plaza.
* Ezkaba Ikastetxe Publikoa: Antsoainen.

## Mendiaren iparraldean

* Ezkabarte: udalerria.
* Ezkaba: Ezkabarteko herria.
# Etxabakoizko errepide lotunea

Etxabakoizko errepide lotunea Nafarroako Zizur Nagusia udalerriko autobide errepide lotunea da.
A-12 eta A-15 autobiak elkarrekin lotzen ditu.

## Historia

AP-15 autobidearen Berriozar eta Noain arteko zatia 1991n inauguratu zen. Bestalde, Iruña eta Gares arteko A-12 autobidea 2004an ireki zuten. Hor sortu zen errepide lotunea.

## Autobiak edo Autobideak

* A-12 edo Donejakue Bidearen autobia (Iruña ↔ Burgos)
* A-15 edo Nafarroako autobia (Noain ↔ Berriozar)

## Erreferentziak

* ↑ http://camaradecomptos.navarra.es/imgx/informes/Todo9618.pdf
* ↑ (Gaztelaniaz) Angulo, Cristina. (1995-05-05). «Inaugurada la autovía de Leizaran tras seis años de obras bajo la sombra de ETA» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-05-30).
* ↑ http://camaradecomptos.navarra.es/imgx/informes/Todo9307.pdf
* ↑ (Gaztelaniaz) RIEZU, MIGUEL ÁNGEL. (2008-04-20). «Itínere saca a bolsa la Autopista de Navarra | Últimas noticias de la actualidad comarcal de Navarra en Diario de Navarra» diariodenavarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-05-30).

## Ikus, gainera

* Etxabakoitz
* A-12
* A-15

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99935045
# Etxabarri (Allin)

    Artikulu hau Nafarroako Allingo kontzejuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri».
Etxabarri Allingo kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 61 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Etxabarriko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 67 | 67 | 66 | 68 | 74 | 71 | 66 | 61 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2892274
* Multimedia: Echávarri / Q2892274
# Etulain

Etulain Nafarroa Garaiko iparraldeko kontzejua da, Anue udalerrikoa. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 21 biztanle zituen.

## Demografia

Etulaingo biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 21 | 20 | 21 | 21 | 21 | 22 | 20 | 21 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3059408
* Multimedia: Etulain / Q3059408
# Etumeta

Etumeta Errezilgo auzoa da, Errezildik Aizarna doan bidean eta Gazume mendiaren ekialdera, Erdoiztara joateko bidegurutzea. Etumetako Benta izeneko eraikina dago bertan, erdi puntuko arku birekin, non kondairak dioenez, Ignazio Loiolakoak atseden hartu zuen Erromatik etxera zetorrela.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257344
* Multimedia: Etumeta (Errezil) / Q12257344
# Etxabarri (Aberin)

    Artikulu hau Nafarroako Aberingo auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri».
Etxabarri Aberingo auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak biztanle bakarra dauka.

## Kokapena

Etxabarri Aberingo gune nagusitik iparraldera dago, Lizarrarako bidean, eta NA-122 errepidearen ondoan.

## Historia

XIX. mendean herria hutsik zegoen eta Sanjuandarren jaurerria izan zen. Gorabehera handiak izan ditu historian zehar eta hainbat aldiz egon da husturik.

## Demografia eta biztanleria

Etxabarriko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 |

## Ikus, gainera

* Aberin

## Kanpo estekak

* Etxagunea NA-122 errepidetik ikusia Google Street View-n.
* Datuak: Q12257346
* Multimedia: Caserío de Echávarri / Q12257346
# Eskala-erregela

Eskala-erregela edo eskalimetroa erregela berezi bat da, triangelu baten hiru aldeetan banatuta, edo hainbat erregela zapal muturretik elkartuz, eskala graduatu bat baino gehiago dituena. Maiz erabiltzen da eskala desberdinak dituzten marrazkietan neurtzeko. Ertzean eskala kalibratuak dituen eremua dauka eta nahikoa da haren ardatz longitudinalaren inguruan biratzea eskala egokia ikusteko. Erregelan ez dauden eskalak neurtzeko ere erabil daiteke (kalkuluak burutuz).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1257896
* Multimedia: Scale rulers / Q1257896
# Eskala (argipena)

Eskala terminoa, beste batzuen artean, kideko gauzen hurrenkera ordenatu bat adierazteko erabiltzen da. Hurrengoetan aurki daiteke:

### Kartografian

* Eskala (kartografia): mapa edo plano baten irudikatutakoaren neurriaren eta neurri errealaren arteko erlazioa;

### Geologian

* Garai geologikoa: lurraren historia banatzeko erabiltzen diren unitateak;
* Mohs eskala: gogortasunaren arabera sailkatutako hainbat mineralen zerrenda;

### Sismologian

* Momentu magnitude eskala: lurrikara baten energia neurtzen duen eskala;
* Richter eskala: lurrikaren indar suntsitzailea neurtzeko balio duen eskala logaritmikoa;
* Shindo eskala: lurrikaren intentsitatea zehazteko eskala, lurraren gainazaleko puntu bakar baten mugimendua zehazten duena;
* Mercalli eskala: inguruan bizi diren pertsonek jasandako suntsipenetan oinarritatuta lurrikarak neurtzeko eskala kuantitatiboa;

### Meteorologian

* Beaufort eskala edo Beauforten Haizearen indar-eskala: haizearen intentsitatea neurtzeko neurri enpirikoa, itsasoaren egoeran, olatuetan eta haizearen indarrean oinarritua;
* Fujita eskala edo Fujita-Pearson eskala: tornadoen indarra neurtzeko eskala bat da, eraikuntzetan eta landaredian eragindako kalteetan oinarritua;

### Tenperatura eskalak

* Kelvin eskala;
* Celsius eskala;
* Fahrenheit eskala;
* Rankine eskala;
* Delisle eskala;
* Newton eskala;
* Reaumur eskala;
* Romer eskala;

### Matematikan

* Eskala logaritmikoa: kopuru baten ordez kopuru horren logaritmoa erabiltzen duen eskala;

### Estatistikan

* Neurketa-eskala edo neurketa-maila: neurketa bat egiteko modua;
** eskala nominala
** eskala ordinala
** tarte-eskala
** ratio-eskala

### Ekonomian

* Eskala-errendimendua;

### Soziologia eta psikologia

* Giza eta gizarte zienzietako eskalak: objektu baten (gehienetan, pertsona bat) ezaugarri bati buruz jasotako zenbait behaketa modu kuantitatiboan bateratu eta pertsona horiek ezaugarri horri buruz eskala bakun edo anizkoitz batean ordenatu edo baloratzeko prozeduren multzoa;
** Likert eskala: galderak erantzuten dituenak hainbat baieztapenekiko adostasun maila adierazten duen galde sorta mota;
** Guttman eskala: galderak dikotomikoetan oinarritutako galde sorta mota;
* Thurstone eskala bereziki jarrerak neurtzeko metodo eta prozeduren multzoa;

### Musikan

* Musika eskala, printzipio akustiko baten arabera sailkatzen den soinu multzo ordenatuen segida;
** Eskala kromatikoa;
** Eskala diatonikoa;
** Beste eskala batzuk: ikus kategoria:Musika eskalak;

### Beste batzuk

* Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskala (ingelesezko siglengatik ezagunagoa, INES edo International Nuclear Event Scale);

## Ikus, gainera

* Ratio (argipena)
* Eskalabilitatea: teknologian, sistema, sare edo prozesu baten lanerako gaitasuna, erantzuna edo tamaina handitzeko ahalmena;
* L'Escala: Kataluniako kostaldeko udalerria;
* Escala: Okzitaniako udalerria;
* La Scala (italieraz: Teatro alla Scala): munduko opera antzokirik ospetsuenetako bat, Milanen (Italia) kokatutakoa;
# Eskala (kartografia)

Eskala objektu baten benetako dimentsioen eta hura irudikatzen duen marrazkiaren neurrien arteko proportzio-erlazioa da. Adibidez, eskala batek 1:15 000 proportzioa adierazten badu, mapako zentimetro batek bizitza errealean 15.000 irudikatzen ditu.
Lehenengo forma globo sortzailearen tamainaren eta Lurraren tamainaren arteko erlazioa da. Globoa sortzen duen eredu kontzeptuala Lurra murrizten da, eta hortik abiatuta proiektatzen da mapa. Lurraren tamainaren eta globo sortzailearen arteko erlazioari eskala izendatua deitzen zaio (= eskala nagusia = frakzio adierazgarria). Mapa askok eskala izendatua adierazten dute, eta barra-eskala bat ere erakuts dezakete (batzuetan eskala giza izendatzen da ere), eskala irudikatzeko.
Eskala ez den bigarren kontzeptua mapa bateko eskalaren aldaketari aplikatzen zaio. Puntu kartografiatuaren eskalaren eta eskala nominalaren arteko erlazioa da. Kasu horretan, eskala eskala-faktorea da (= puntu-eskala = eskala partikularra).
Maparen eremua Lurraren kurbadurari kasurik ez egiteko bezain txikia bada, hiri baten planoaren kasuan bezala, balio bakar bat erabil daiteke eskala gisa, neurketa-errorerik eragin gabe. Eremu handiagoak estaltzen dituzten mapetan, edo Lur osoan, maparen eskala ez da hain erabilgarria izango, baita alferrikakoa ere, distantziak neurtzeko. Maparen proiekzioa funtsezkoa da mapa osoan eskala nola aldatzen den ulertzeko. Eskala nabarmen aldatzen denean, eskala-faktorea kontabiliza daiteke. Tissoten adierazlea maiz erabiltzen da mapa bateko puntu-eskalaren aldaketa azaltzeko.

## Historia

Mapen eskala kuantitatiboaren oinarriak Txina zaharrean daude, eta testuen bidez frogatu da mapen eskalaren ideia dagoeneko K.a. II. mendean erabiltzen zela. Antzinako lur-neurtzaile eta kartografo txinatarrek baliabide tekniko handiak zituzten mapak egiteko, hala nola zenbatzeko hagatxoak, arotz-eskuaira, berun-haria, zirkuluak marrazteko iparrorratzak eta inklinazioa neurtzeko mira-hodiak. Lekuak identifikatzeko koordenatu-sistema hasiberri bat postulatzen zuten erreferentzia-markoak antzinako astronomo txinatarrek intsinuatu zituzten, zerua zenbait sektore edo ilargi-logiatan banatzen baitzuten.
Hiru Erresumen garaiko Pei Xiu kartografo eta geografo txinatarrak eskalan marrazten ziren azalera handiko mapa multzo bat sortu zuen. Zenbait printzipio landu zituen, kartografiatzen ari zen lurzoruaren neurrietan eskalaren sendotasunaren, norabide-neurrien eta doikuntzen garrantzia azpimarratzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Aplanando la Tierra: Two Thousand Years of Map Projections, John P. Snyder, 1993, pp. 5-8, ISBN 0-226-76747-7. Se trata de un estudio de prácticamente todas las proyecciones conocidas desde la antigüedad hasta 1993.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193642
* Multimedia: Scales (ratio) / Q193642
# Eskala diatoniko

Eskala diatoniko bat (grezierazko diatonikos hitzetik) 7 notako eskala musikal bat da, 5 tonuz eta 2 tonuerdiz banatua. Tarte horiek antolatzeko moduaren arabera, eskala mota bat baino gehiago lortzen dira, batez ere eskala maior eta eskala minor. Solfeo barruan, eskalako gradu bakoitza adierazten duten 7 silabak hauek dira: "Do - Re - Mi - Fa - Sol - La - Si" edo "C - D - E - F -G - A - B" sistema ingelesean)
Eskala diatonikoak Europako musika-tradizioaren funtsezko egitura dira. Eskola pitagorikoaren akustika-ezagutzaren bilakaeraren ondorio dira. Haren kideek Monocordi izeneko tresna bat eraiki zuten, hari batez osatua. Hari horren luzera aldatuz egin zitekeen soinu desberdinak sortzeko. Emandako $f$ maiztasun batetik abiatuta balio hauek defini zitezkeela ikusi zuten:
* Zortziduna: Soka bat beste baten erdia zenean, soinua errepikatu egiten zen, baina askoz zorrotzagoa.
* Bostuna: Sokaren luzera jatorrizko sokaren luzeraren $2/3$ bazen, soinua jatorrizkoaren $3/2$ zen.Pianoko 5 tekla zuriko saltoari dagokio.
* Lauduna: Sokaren luzera jatorrizko sokaren $3/4$ zenean, orduan maiztasunen arteko proportzioa $4/3$-koa zen.
* Eskala oso baten 7 notak pianoan ("Do - Re - Mi - Fa - Sol - La - Si").
* "Do - Re - Mi - Fa - Sol - La - Si" edo "C - D - E - F -G - A - B"
* Pianoko hiru eskala jarraian
Pitagorasek aurkitu zituen proportzio horiek, batezbesteko aritmetiko, geometriko eta harmonikoen eta zenbaki arrunten mistizismoaren ezagutzek eraginda, batez ere lehenengo laurak (tetrakis). Esperimentuak egin zituen sokaren luzera-proportzio batzuekin: ½, 2/3 (½ eta 1eko batezbesteko harmonikoa) eta ¾ (½ eta 1eko batezbesteko aritmetikoa), eta soinu atseginak sortzen zituztela ikusi zuen, eta proportzio horietan oinarritutako eskala bat eraiki zuen. Aipatutako tarteei diapasoi, diapente (bostun) eta diatessaron (laudun) deitu zien.

## Erreferentziak

* ↑ «Escala mayor y escala menor - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
* ↑ Eskalak - javimusika. 2022-01-14 (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).
* ↑ «Soinu musikalak» www.ehu.eus (Noiz kontsultatua: 2023-04-04).

## Ikus, gainera

* Pianoaren maiztasunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23702413
* Multimedia: Diatonic scales / Q23702413
# Eskala-errendimendu

Ekonomian, eskala-errendimenduek ekoizpen-faktore guztiak proportzio berdin batean gehitzean, ekoizpena proportzio berean igotzen den adierazten dute. Batera igotako ekoizpen-faktoreen proportzio berean igotzen bada ekoizpena, eskala-errendimendu konstanteak daude; adibidez, ekoizpen-faktore guztiak bikoiztean, ekoizpena ere bikoizten bada.
Ekoizpena ekoizpen-faktoreen igoera baino gehiago igotzen bada, eskala-errendimendu gorakorrak daudela edo eskala-ekonomiak gertatzen direla esaten da.
Eskala-errendimendu beherakorrak edo eskala-desekonomiak daudela esaten da ekoizpena ekoizpen-faktoreak baino proportzio txikiagoan igotzen direnean. Nabarmendu behar da eskala-errendimenduak aztertzean ekoizpen-faktore guzti guztiak igotzen direla batera. Faktore mota bat konstante mantendu (gehienetan, kapital finkoa) eta bestea aldatzen denean, ekoizpenaren bilakaerak errendimendu beherakorren legeari jarraiki izaten da, zeinaren arabera ekoizpenaren gehikuntzak edo produktibitatea gero eta txikiagoa izango den.
Ekoizpen-prozesu batean eskala-ekonomiak sortzeko zenbait arrazoi daude, makinak eta bestelako kapital finkoaren erabilera-maila hobezinera heldu ez izana. Adibidez, 100 lanordu sartuta zelai batean, traktore-erdia dugula (traktorea beraz ezin da erabili), ekoizpena 200 unitatekoa bada; faktoreak bikoiztuz, traktore oso batekin eta 200 lanordu sartuta, seguru asko 200×2=400 baino askoz gehiago ekoiztuko da. Ostera, eskala-desekonomiak sortzeko arrazoietako bat, ekoizpena maila bat gainditzean, ekoizpen prozesua kudeatzeko beharrezko administrazio eta antolakuntzaren zailtasuna izaten da.
Eskala-ekonomiak daudenean, batez besteko kostua murriztu egiten da, kostu marjinala batez besteko kostua baino txikiagoa da eta kostu totala gero eta erritmo txikiagoan gehitzen da, unitateak ekoiztu ahala. Ekoizpen-funtzio batean hiru zati bereizi ohi da: lehenengo zati batean, eskura dauden ekoizpen-faktoreen erabilera eskasa erabiltzen denean, eskala-ekonomiak edo eskala-errendimendu gorakorrak daude; bigarren zati batean, errendimenduak konstanteak dira eta hirugarren zati batean, ekoizpen-faktoreen erabilera erabatekoa denean, eskala-desekonomiak edo eskala-errendimendu beherakorrak daudela esaten da.

## Ikus, gainera

* Kostu-kurba

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282942
* Multimedia: Returns to scale / Q282942
# Eskala (giza eta gizarte zientziak)

Giza eta gizarte zientzietan, eskala objektu baten (gehienetan, pertsona bat) ezaugarri bati buruz jasotako zenbait behaketa modu kuantitatiboan bateratu eta pertsona horiek ezaugarri horri buruz eskala bakun edo anizkoitz batean ordenatu edo baloratzeko prozeduren multzoa da. Adibidez, eskala-prozedurak adimena neurtzeko talde bateko pertsonei egindako galde sortetan jasotako erantzunak bateratu eta pertsona horiek eskala kuantitatibo batean kokatzeko erabiltzen dira. Eskala-prozedurak desberdinak dira zein den behaketak eta datuak neurtu eta jasotzeko metodoa: Guttman eskala hainbat item edo galderetan bai/ez motako erantzunak bildu diren egoeretarako erabiltzen da eta Likert eskalan datuak hainbat baieztapenekin adostasuna neurtzen duten 1-5 edo 1-7 bitarteko balioak erabiltzen dira. Helburua jasotako datuetatik pertsonak eta erabilitako item edo galderak ikertzen ari den ezaugarriari buruz neurtzea da.
# Eskaintza ekaitzari

Eskaintza ekaitzari (gaztelaniaz: Ofrenda a la tormenta) Dolores Redondoren eleberria da, Baztango Trilogia arrakastatsuaren hirugarren eta azkena.
2014an Fernando Rey Escalerak Erein argitaletxearentzat euskaratu zuen.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hilabete joan da Foruzaingoko Amaia Salazar inspektoreak bere semea heriotzatik salbatu eta Berasategi doktorea atxilotu zuenetik. Amaiak oraindik arriskuan ikusten du bere burua, ordea. Elizondoko neskatiko baten bat-bateko heriotzak susmoak piztuko ditu: haurrak gorriune bat du aurpegian, eta aita haurraren gorpua eramaten saiatu da.

## Erreferentziak

* ↑ amazon.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q76858677
# Eskaiola

Eskaiola, igeltsu naturaletik lortzen den produktu industrial bat da.
Kalitate handiko eta ale oso fineko igeltsua da, igeltsu natural mineralean duen proportzioa %90etik gorakoa delarik, oso purua beraz.
Espainian, eraikuntzan asko erabiltzen den material bat da, zuri kolorekoa, ale finekoa, ezpurutasun oso gutxi ditu, igeltsu zuriak baino gutxiago, eta "sabai faltsu"etan erabiltzen da, baita eraikinen paramentuetako akaberetan ere.
Hitza, italierako Scaglióla hitzetik dator, Scágliaren txikigarria, latinetik Scaliolae, talkoaren antz apur bat duen harri zuria.
XIX. mende hasierararte, eskaiola bezala igeltsu eta igeltsu espatiko nahasketa bat ulertzen zen, kola urez oreatua. Ikuspegi tradizionaletik, igeltsua eta eskaiolaren arteko ezberdintasuna, igeltsu naturalean duten purutasuna, eta, batez ere, granulometria da, eskaiola finagoa baita. Igeltsuak %70a baino gehiagoko purutasuna duen bitartean, eskaiolak %90etik gorakoa izan behar du. Industria arloan, ez dago bata eta bestearen arteko ezberdintasunik. Akaberazko igeltsu edo eskaiolak, proiektatzekoak...
Eskaiolaren konposaketa kimikoa, gehienbat erdihidrataturiko kaltzio sulfatoa da:CaSO$_4$2•H$_2$O, igeltsu natural arrastoekin eta III. faseko Anhidritarekin batera, konposaketaren arabera ezaugarri ezberdinak izan ditzakeelarik.

## Erabilerak

* Ore bezala: eskaiola, hauts eran aurkezten da, 20 kilo inguruko zakuetan enbasatua. Urarekin oreatua, oso akabera fina behar duten luzituetan erabiltzen da, eusteetan (orohar espartzuarekin batera...). Gehigarriekin nahastua iztukadurak egiteko erabiltzen da.
* Konformatua: eskaiola, lantegietan moldeatzen da, forma ezberdinekin, elementu apaingarriak egiteko: zutabeak, soingainak, moldurak eta baita altzariak ere.
* Plaketan: eskaiola mikrobeira zuntzarekin nahasten da, nahiko erresistentzia duten plakak eratzeko. Sabai faltsuak edo barne espazioen banaketarako panelak egiteko erabiltzen da.
* Perlitarekin nahastua, arindu egiten da eta propietate bereziak ematen dizkio, isolatzaile, suaren aurkako babesle bezala...
Osasunaren Nazioarteko Erakundea, gorputzadarrak, bertako hezurren bat apurtuz gero, geldi edukitzeko beste modu aurreratuago batzuen bila ari da, uste denez, eskaiola larruazalaren gainean jartzea arriskutsua izan baitaiteke, aurkitu denez, larruazaleko minbizia eragin baitezake tenperatura oso altuekin konbinatuz gero.

## Igeltsulana

Eskaiola, igeltsulan ekonomikoa egiteko erabili izan da, dagozkien molde negatiboak sortuz, eta, hauengandik, ondoren, positiboak.

## Ikus, gainera

* Igeltsulan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1415022
* Multimedia: Scagliola / Q1415022