OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Broccostella

Broccostella Italiako udalerri bat da. Frosinoneko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean. 2.681 biztanle ditu, 11,79 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Broccostellak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Arpino Campoli Appennino Fontechiari Posta Fibreno Sora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116559
* Multimedia: Broccostella / Q116559
# Broberg/Söderhamn Bandy

Broberg/Söderhamn Bandy :
| Taldearen informazioa ||
| Herrialdea | Suedia |
| Sorrera | 1919 |
| Modalitatea(k) | Bandya |
| Liga | Suediako Bandy Liga |
| Webgunea | www.brobergsoderhamn.se |
| Organigrama ||
| Entrenatzaile nagusia | Peter Isaksson |
Broberg/Söderhamn Bandy Suediako bandy talde arrakastatsuenetakoa da, Munduko onenetakoa ere bai. Söderhamn udalerrian du egoitza.

## Gizonezkoen palmaresa
### Suedian: 5

* Suediako Bandy Liga (5): 1947, 1963, 1964, 1976, 1977

### Nazioartean: 4

* Munduko Bandy Kopa:
** Txapelduna (4): 1975, 1977, 1978, 1983
** Finalista (2): 1974, 1981

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q4097124
# Broc

Broc izan daiteke:
* Broc (uhartea), Aturriko uhartea
* Broc (Suitza), Suitzako udalerria.
* Broc (Maine-et-Loire), Frantziako udalerria.
# Brocarden aieru

Zenbakien teorian, Brocarden aieruak n>1 balioetarako (p$_n$)$^2$ eta (p$_{n+1}$)$^2$ren artean gutxienez lau zenbaki lehen daudela dioen aierua da, non p$_n$ ngarren zenbaki lehena den. Aieru honek egia dioela uste da, baina egundaino oraindik ez da frogatu.
Jarraikako zenbaki lehenen karratuen artean dauden zenbaki lehenen kopurua 2, 5, 6, 15, 9, 22, 11, 27... da.
Jarraikako bi karraturen artean gutxienez zenbaki lehen bat dagoela dioen Legendreren aieruak p$_n$ ≥ 3rentzat jarraikako bi zenbaki lehenen karratuen artean gutxienez bi zenbaki lehen daudela esan nahi du, p$_{n+1}$ - p$_n$ ≥ 2 bait da.

## Ikus, gainera

* Riemannen hipotesia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q509160
# Bubenheim (Mainz-Bingen)

Bubenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Mainz-Bingen (barrutia)|Mainz-Bingen]] barrutian. 2014an 883 biztanle zituen 4,38 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q282270
* Multimedia: Bubenheim (Rheinhessen) / Q282270
# Bubenreuth

Bubenreuth Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Erlangen-Höchstadt (barrutia)|Erlangen-Höchstadt]] barrutian. 2014an 4.552 biztanle zituen 4,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q503669
* Multimedia: Bubenreuth / Q503669
# Buber

Buber:
* Margarete Buber-Neumann (1901–1989)
* Martin Buber (1878–1965)
* Paula Buber (1877–1958)
* Salomon Buber (1827–1906)
# Bubesheim

Bubesheim Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Günzburg barrutia|Günzburg]] barrutian. 2014an 1.450 biztanle zituen 7,76 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505835
* Multimedia: Bubesheim / Q505835
# Bubendorf

Bubendorf Suitzako udalerria da. Basilea Herrialdea kantonamenduan dago, Liestal barrutia barrutian. 2014an 4,389 biztanle zituen 10,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66532
* Multimedia: Bubendorf / Q66532
Liestal Ramlinsburg Lausen Seltisberg Lupsingen Ziefen Niederdorf
# Bubenheim

Bubenheim Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Donnersberg barrutia|Donnersberg]] barrutian. 2014an 415 biztanle zituen 2,94 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q167171
* Multimedia: Bubenheim (Pfalz) / Q167171
# Buberos

Buberos Soriako probintziako eta Gomarako eskualdeko udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 42 biztanle zituen 18,53 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q831987
* Multimedia: Buberos / Q831987
# Bubiera

Bubiera Bohobé edo Bube–Benga Bioko uharteko hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu subfamiliakoa. Bubi eta wovea herrien hizkuntza, bere hiru aldareek (iparraldekoa, hegoaldekoa eta eki-erdialdekoa) 50.000 hiztun inguru dituzte. Gabon eta Kamerunen ere bubierazko hiztunak ere badaude. Ekuatore Gineako eskualde kontinentaleko kostaldean ere, hiztun batzuk daude, nahiz eta azkenaldian wumbokoera pasa.
Justo Bolekia Boleká irakasleak gramatika bat eta zenbait hiztegi argitaratu ditu. Hona hemen 1 eta 10 zenbakizkoen konparaketa lexikoa:
| Zbk. | Iparraldekoa | Eki-erdialdekoa | Hegoaldekoa |
| 1 | buule | buule | muule |
| 2 | eppa | eppa | memba |
| 3 | betta | betta | metta |
| 4 | yeele | yeele | myeeme |
| 5 | betto | betto | metto |
| 6 | ra'a 6 | ra'a 6 | metto na muule 5+1 |
| 7 | ra'a la buule 6+1 | ra'a la buule 6+1 | metto na memba 5+2 |
| 8 | yeele ketoppa 4x2 | ra'a la eppa 6+2 | metto na metta 5+3 |
| 9 | yeele ketoppa la buule 4x2+1 | baa buule ka yo 10-1 | metto na myeene 5+4 |
| 10 | yo | yo | myo |

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua- Ekuatore Ginea. (Noiz kontsultatua: 2016-9-23).
* ↑ Hammarström, Harald. (2013). Review of the Ethnologue. (16. argitaraldia).
* ↑ Junyent, C.. Las lenguas del mundo. , 66 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35110
# Brady Lake (Ohio)

Brady Lake Ohioko herri bat da. Portage konderrian kokatua dago. 2010ean 464 biztanle zituen, 0,81 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Portage konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2469943
* Multimedia: Brady Lake, Ohio / Q2469943
# Bradypodion

Bradypodion kamaleoi genero bat da, Afrikako hegoaldean bizi dena.

## Espezieak

* Bradypodion atromontanum (Branch, Tolley & Tilbury, 2006)
* Bradypodion caeruleogula (Raw & Brothers, 2008)
* Bradypodion caffer (Boettger, 1889)
* Bradypodion damaranum (Boulenger, 1887)
* Bradypodion dracomontanum (Raw, 1976)
* Bradypodion gutturale (Smith, 1849)
* Bradypodion kentanicum (Hewitt, 1935)
* Bradypodion melanocephalum (Gray, 1865)
* Bradypodion nemorale (Raw, 1978)
* Bradypodion ngomeense (Tilbury & Tolley, 2009
* Bradypodion occidentale (Hewitt, 1935)
* Bradypodion pumilum (Gmelin, 1789)
* Bradypodion setaroi (Raw, 1976)
* Bradypodion taeniabronchum (Smith, 1831)
* Bradypodion thamnobates (Raw, 1976)
* Bradypodion transvaalense (Fitzsimons, 1930)
* Bradypodion ventrale (Gray, 1845)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2323897
* Multimedia: Bradypodion / Q2323897
* Espezieak: Bradypodion
# Brady udalerria, Williams konderria (Ohio)

Brady udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Williams konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.621 biztanle zituen, 28.6 milia karratu (74 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Brady udalerriak 973 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 24.450 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4955239
* Multimedia: Brady Township, Williams County, Ohio / Q4955239
# Branchinella basispina

Branchinella basispina krustazeo espezie da, Thamnocephalidae familiakoa.
Australiako endemismoa da. IUCNren Zerrenda Gorrian dago jasota, hau da, arriskuan dagoen espezie gisa.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.iucnredlist.org/species/3050/9552598

## Kanpo estakak

* Datuak: Q308726
# Branchiopoda

Branchipoda ur-gezan bizi diren krustazeo klase bat da. Izkira txiki baten itxura dute. Talde nahiko heterogenea da eta 900 bat espezie deskribatu izan dira. Batzuk ezagunak dira akuarioetarako jaki gisa saltzen direlako, adibidez Artemia eta Daphnia.
Euren ezaugarri nagusia aurrealdean dituzten apendize batzuk kdira, buruaren aldean, xafla itxurarekin. Horietako bakoitza lobulu ezberdinetan banatzen da eta xafla brankial bat dute kanpoaldean.
Ez da izen antzekoa duen Brachiopodarekin nahastu behar.

## Familiak

* Familia
* Acantholeberidae
* Afrograptidae
* Antronestheriidae
* Artemiidae
* Bosminidae
* Branchinectidae
* Branchipodidae
* Cercopagidae
* Cercopagididae
* Chirocephalidae
* Chydoridae
* Cyclestheriidae
* Cyzicidae
* Daphniidae
* Douglasocaridae
* Dumontidae
* Dumontiidae
* Eosestheriidae
* Euestheriidae
* Eurycercidae
* Gondwanotrichidae
* Holopediidae
* Ilyocryptidae
* Ketmeniidae
* Lepidocarididae
* Leptestheriidae
* Leptodoridae
* Leptodorosididae
* Limnadiidae
* Linderiellidae
* Lioestheriidae
* Loxomegaglyptidae
* Lynceidae
* Macrothricidae
* Macrotrichidae
* Moinidae
* Neothricidae
* Neotrichidae
* Ophryoxidae
* Parartemiidae
* Podonidae
* Polyartemidae
* Polyartemiidae
* Polygraptidae
* Polyphemidae
* Prochydoridae
* Pseudopenilidae
* Sayciidae
* Sididae
* Streptocephalidae
* Tanymastigiidae
* Thamnocephalidae
* Triopsidae
* Datuak: Q188360
* Multimedia: Branchiopoda / Q188360
* Espezieak: Branchiopoda
# Bruselako errege-erreginen jauregia

Bruselako errege-erreginen jauregia (frantsesez: Palais Royal de Bruxelles; nederlanderaz: Koninklijk Paleis van Brussel; alemanez: Königlicher Palast von Brüssel) Belgikako hiriburuan dagoen errege-erreginen egoitza ofiziala da. Hala ere, errege-erreginak ez dira bertan bizi, Laekengo errege-erreginen gazteluan baizik.
Jada XIX. mendean eraikia izan arren, egungo fatxada 1900 inguruan eraiki zuten Leopoldo II.a Belgikakoak hala aginduta.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q635307
* Multimedia: Royal Palace, Brussels / Q635307
# Bruselako geltoki zentrala

Bruselako geltoki zentrala (frantsesez: Bruxelles-Central, nederlanderaz: Brussel-Centraal), Bruselako geltokirik handiena eta herrialdeko bigarrena da. Orduro 96 tren igarotzen dira bertatik. Hiriaren erdialdean dago, eta Bruselako bost geltoki nagusietako bat da.

## Metroa

Belgika eta nazioarteko tren zerbitzuez gain, tunel batetik oinez Bruselako metroaren Gare Centrale - Centraal Station geltokira joan daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q800588
* Multimedia: Brussels Central station / Q800588
# Bruselako metroa

Bruselako metroa (nederlanderaz: Brusselse metro; frantsesez: Métro de Bruxelles), Belgikako Brusela hiriko garraiobide publikoa da. 1976ko irailaren 20an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 32,2 kilometro dauzka.
2008an 136 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak

| Ibilbidea (frantsesez / nederlanderaz) | Zabaltze urtea | Luzera | Geltokiak |
| Gare de l'Ouest–Stockel / Weststation–Stokkel | 2009 | 12,5 km | 21 |
| Simonis (Leopold II)–Simonis (Elisabeth) / Simonis (Leopold II)–Simonis (Elisabeth) | 1988/2009 | 10,3 km | 19 |
| Erasme–Herrmann-Debroux / Erasmus–Herrmann-Debroux | 2009 | 17,3 km | 28 |
| Roi Baudouin–Simonis (Elisabeth) / Koning Boudewijn–Simonis (Elisabeth) | 2009 | 15,5 km | 26 |

## Argazkiak

* Delacroix geltokia.
* Merode geltokia
* De Brouckére geltokiko sarrera.
* U3 trena.

## Ikus, gainera

* Brusela

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Metroaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q506298
* Multimedia: Brussels metro / Q506298
# Bruselako udaletxea

Bruselako udaletxea (frantsesez: Hôtel de Ville; nederlanderaz: Stadhuis) Belgikako hiriburuko udaletxea da. Grand-Place izeneko plaza ospetsuan dago.
Alde zaharrena 1402 eta 1420 artean eraiki zuten Jacob van Thienenen agindupean. Bost urte geroago Karlos Ausarta Borgoinako dukeak hala aginduta, bigarren zatia eraikitzeri ekin eta 1444an amaitu zuten. Gilen de Voghel izan zuen arkitektoa, 1452an Magna Aula ere eraiki zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1255327
* Multimedia: Brussels town hall / Q1255327
# Biktimismo

Biktimismoa bere burua biktimatzat hartzen edo erakusten duenaren jarrera. Biktima ezusteko kasuagatik edo besteren erruagatik kalte pertsonalizatua jasaten duena da. Biktimista, aldiz, biktimaz mozorrotzen da, kontzienteki edo inkontzienteki, existitzen ez den eraso edo galera bat simulatuz eta inguruari edo gainerakoei modu okerrean erantzukizuna egotziz.
Logikari dagokionez, biktimismoa erretorika demagogikoa da, aurkariaren argudiaketa modu faltsu batean desprestigiatu nahi duena, inposatua edo autoritarioa dela adieraziz. Horretarako, subjektu biktimistak bere aurkaria erasotzaile gisa kokatzen du inplizituki, biktimaren jarrera hartzen baitu eztabaidaren testuinguruan.
Psikologian, pertsonalitate biktimista edo joera psikologiko biktimista bat — jokabide patologiko batera irits daitekeena, nahasmendu paranoide gisa — norberak pairatzen dituen gaitzen errua besteei egozteko eta inoren errukian babesteko joera bat da. Joera horren ezaugarria errealitatearen deformazio ezkorra da; izan ere, subjektuak atsekabea sentitzen du eta ezin du autokritikarik egin. Kexaren kulturaren oinarrietako bat da.

## Erreferentziak

* ↑ «biktimismo». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2024-08-27.)
* ↑ Diccionario Espasa escolar de la lengua española, víctima, Editorial Espasa-Calpe, 1996. ISBN 8423966704
* ↑ (Gaztelaniaz) «Victimismo» ecured.cu.
* 1 2 Deguate.com, El victimismo: la costumbre de culpar, (Gaztelaniaz)
* ↑ Ángel Aguirre Baztán, Estudios de Etnopsicología y Etnopsiquiatría, pág 124, Universidad de Barcelona, editorial Marcombo, 1994. ISBN 8426709656

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3437709
# Bikuina

Bikuina (Vicugna vicugna) Hego Amerikan bizi den gamelidoa da. Bere izena kitxuatik dator (wik'uña).
Bereziki altiplanoak bizi dira, Peruko hegoaldean (non ugariak diren), Boliviako parte batean, Txileko iparraldean eta Argentinako iparmendebaldean.
Bikuinak dira gamelidoen artean txikienak, 45 kilogramoko pisua dute eta metro bateko luzeeran izan ohi dute. Animalia basatia da. Bere kolorea beigea da goikaldean eta txuria behekaldean. Bikuinen ilea bereziki fina da.
3.200 metroko altueratik gora bizi dira, eskualde hotz eta lehorretan. Belarjaleak dira, euren senideak diren llama, alpaka eta guanakoa bezala. Gameluekin alderatuta, egunero ura edan behar dute eta horregatik putzuetatik gertu bizi dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167797
* Multimedia: Vicugna vicugna / Q167797
* Espezieak: Lama vicugna
# Bikram Samwat

Bikram Samwat edo Vikram Samvat (devanagari alfabetoan: विक्रम संवत्) Indiako Vikramāditya enperadoreak ezarritako egutegia da. Indian oso erabilia izateaz gain, Nepalgo egutegi ofiziala da.

## Hilabeteak

| Zbk. | Izena | Nepaleraz | Egun |
| 1 | Baishākh | बैशाख | 30 / 31 |
| 2 | Jeṭha | जेष्ठ edo जेठ | 31 / 32 |
| 3 | Asār | आषाढ़ edo असार | 31 / 32 |
| 4 | Sāun | श्रावण edo साउन | 31 / 32 |
| 5 | Bhadau | भाद्र edo भदौ | 31 / 32 |
| 6 | Asoj | आश्विन edo असोज/अगहन | 30 / 31 |
| 7 | Kartik | कार्तिक | 29 / 30 |
| 8 | Mangsir | मार्ग edo मंसिर | 29 / 30 |
| 9 | Push | पौष edo पुष/पूस | 29 / 30 |
| 10 | Magh | माघ | 29 / 30 |
| 11 | Falgun | फाल्गुन edo फागुन | 29 / 30 |
| 12 | Chaitra | चैत्र edo चैत | 30 / 31 |
| Zbk. | Izena | Iparraldeko Indiako hizkuntzez | Egun |
| 1 | Vaishakh | वैशाख edo बैसाख | 30 / 31 |
| 2 | Jyeshtha | ज्येष्ठ edo जेठ | 31 / 32 |
| 3 | Aashadh | आषाढ़ | 31 / 32 |
| 4 | Shraawan | श्रावण edo सावन | 31 / 32 |
| 5 | Bhadrapad | भाद्रपद edo भादो | 31 / 32 |
| 6 | Ashvin | आश्विन | 30 / 31 |
| 7 | Kartik | कार्तिक | 29 / 30 |
| 8 | Aghrahaayan | अग्रहायण edo मार्गशीर्ष | 29 / 30 |
| 9 | Paush | पौष edo पुष/पूस | 29 / 30 |
| 10 | Magh | माघ | 29 / 30 |
| 11 | Phalgun | फाल्गुन edo फागुन | 29 / 30 |
| 12 | Chaitra | चैत्र or चैत | 30 / 31 |

## Erreferentziak

* ↑ Balfour, Edward; Quaritch, B.. (1885). The Encyclopædia of India and of Eastern and Southern Asia. , 502 or..

## Ikus, gainera

* Egutegi hindu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1370848
# Biktima

    Artikulu hau ezusteko batengatik edo nahita kalteak jasan dituen pertsonari buruzkoa da; sakrifizio batean eskaintzen den pertsona edo animalia gaitzat duena beste hau da: «Sakrifizio»
Biktima istripu, hondamen, eraso edo bestelako ekintza baten eraginez kalteak pairatzen dituen pertsona da, fisikoak, psikologikoak nahiz bere eskubideei dagozkienak.

## Ikus, gainera

* Biktimak euskal gatazkan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1851760
* Multimedia: Victims / Q1851760
# Biktor Olaeta

Biktor Olaeta Torrezuri (Lumo, 1922 – Bilbo, 2007ko urriaren 21a) euskal koreografo bat izan zen. Espainiako Gerra Zibila dela eta, herbesteratu behar izan zuen, 1942 urtean Hego Euskal Herrira itzuli arte. Bere aita Segundo Olaeta ere koregorafoa izan zen. Elai-Alai taldearen eta Olaeta Balletaren sortzailea.
Olaeta Baletak taldean guztira ia hamar mila ikasle hartu zituen. Olaeta Baleta izeneko Bilboko akademiaren zuzendari izan zen Olaeta berrogeita hamar urteetan zehar.
Biktor Olaeta euskal balletaren sortzailea dugu, dantza klasikoa eta euskal dantza tradizionalak bat egiteko lan egin zuen eta, besteak beste, haur balletak, hain gauza berri eta aparta, eratzeko gai izan zen koreografo gernikarra. Bere bizitza osoa eman zien euskal dantzen indarrak, tinkotasunak, gozotasunak eta, berak zioen moduan, dantzon oinarrian dagoen "aireak" gozatzen.
Bilaketa eta aurkikuntzez, erbestealdi eta abenturaz betetako bizitza oparoa izan zuen, zeinetan musikak ere dantzak bezain leku garrantzitsua izan zuen, hala klarinetea edo silbotea jotzeko gaitasuna zuen, nola udal banda bat zuzendu ere.
Euskal dantzak eta musikak osperik handienera irits zitezen eta mundu osoan ezagun bihur zitezen xedeari eskaini zion bere denbora, horregatik Bartzelona, Madril, Bilbo edo New Yorkeko ikusle ez gutxiren oroimenean elizateko aurreskua, Zuberoako maskarada, sagardantza, San Migel Arretxinagako edo Amaya operako ezpatadantza... zuzendu zituen.
| « | Dantza maite dut, beti egon naiz dantzaren munduan, Mungian eta Bilbon. Urte asko egin nituen Olaeta balletean. Víctor Olaeta erreferentea izan dut, 50 urte egin arte egon nintzen berarekin dantzatzen. Asko ikasi nuen berarekin. Dantza munduan, herri honek eman duen erreferenterik inportanteena da. Zalantzarik ez daukat. | » |
| —Iñaki Goirizelaia. |||

## Lanak

* Kasket y Oinka-mantenirin;
* Cuatro estaciones;
* Aiko Maiko;
* Atalayero de Matxitxak;
* Urbeltzeko lamiñak.

## Erreferentziak

* ↑ López Echevarrieta, Alberto. (D.L. 2010). Víctor de Olaeta (1922-2007) músico, "dantzari" y coreógrafo. BBK ISBN 978-84-8056-299-7. PMC 776489487. (Noiz kontsultatua: 2021-11-01).
* ↑ dantzancom. «Víctor de Olaeta (1922-2007) - Músico, dantzari y coreógrafo» dantzan.eus (Noiz kontsultatua: 2021-11-01).
* ↑ Elustondo, Miel Anjel. «Iñaki Goirizelaia: "Diru publikoa Euneiz finantzatzeko erabiltzea onartezina da"» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-11-01).
* ↑ Elustondo, Miel Anjel. «Iñaki Goirizelaia: "Diru publikoa Euneiz finantzatzeko erabiltzea onartezina da"» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-11-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12255197
# Bikupula karratu giroelongatu

Bikupula karratu giroelongatua :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_{44}$ – J$_{45}$ – J$_{46}$ |
| Aurpegi kopurua | 24 hiruki 10 karratu |
| Ertz kopurua | 56 |
| Erpin kopurua | 24 |
| Erpin-konfigurazioa | 8(3.4$^3$) 2.8(3$^4$.4) |
| Simetria-taldea | D$_4$ |
| Propietateak | Ganbila, kirala |
| Poliedro duala | - |
| Garapena ||
Geometrian, bikupula karratu giroelongatua Johnsonen solidoetako bat da (J$_{45}$), bikupula karratu bat (J$_{28}$ edo J$_{29}$) "giroelongatuz" eraiki daitekeena, erdian antiprisma oktogonal bat txertatuz.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Gyroelongated square bicupola" MathWorld-en.
* Datuak: Q2501156
* Multimedia: Gyroelongated square bicupola / Q2501156
# Bizitasun propietate

Konkurrentzian, bizitasun propietateak adierazten du zerbait ona noizbait gertatuko dela. Hau da, jarritako helburua lehenago edo beranduago lortuko dugula. Bizitasun propietateak aurrerapen bat behar du.
Aurrerapen propietate batek adierazten du beti emango dela kasua non ekintza noibait izango den egikaritua. Aurrerapenaren aurkakoa: gosez hil, ekintza inoiz egikaritzen ez den egoera.
Sistema batek bizitasun propietateak betetzen dituen galdetzea ez da oso esanguratsua. Nahikoa da infinitu kasutan sistema behatzea, eta sistema errealak ez egikaritzea inoiz. Bizitasuna garrantzitsuena den propietatearen hurbilketa da.

## Adibidea
#### Bide bakarreko zubiaren problema

Ibai bateko zubi bat oso estua da, eta soilik kotxe bat konkurrenteki mugi daiteke, soilik norabide berean mugitzen badira. Segurtasun botxaketa bat gertatuko da aldi berean bi kotxe zubian sartzen badira norabide ezberdinean. Ezkerretik eskubira kotxe urdinak eta eskubitik ezkerrera kotxe gorriak.
Kolore bakoitzeko kotxe bat baino gehiago daudenean, posible da lehenengoz kotxe gorri bat zubian sartzea, eta ondoren kotxe gorriak sartzen jarraitzea, urdinei inoiz pasatzen ez utziz(edo alderantziz).
Bizitasun propietatea betetzeko, kasu honetan lehenago edo beranduago kotxe urdinak zubia zeharkatu beharko luke(edo beste kasuan gorria). Hau egiteko nahikoa da semaforo bat ezartzea eta horrela gorriak eta urdinak zeharkatuko dute zubia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Liveness properties. Joost-Pieter Katoen
* Datuak: Q12255316
# Bizitza-luzera

Bizitza-luzera, bizi-luzetasun, longebitate terminoak biologiarekin eta izaki bizidunen gorputzak osatzen dituzten zelulen eta organoen bilakaerarekin lotutako kontzeptuei eta haien bizitzaren ondorengo aldaketei dagozkie. Gizakiaren kasuan, bizitza-luzerak lotura garrantzitsuak ditu gizartearen alderdi demografikoekin eta gizabanakoaren alderdi soziologikoekin. Bizitza-luzera lotuta dago zahartzaroarekin edo organismo batek izan ohi duen batezbesteko bizi-itxaropenarekin.
Bizitza luzerari buruzko gogoetak, normalean, bizitzaren laburra onartzearekin lotuta egoten dira, eta eztabaida izaten dute bizitza normala den mugatik haratago zabaltzeko metodoei buruz. Zientzia ez ezik, bidaiei, zientzia-fikzioari eta eleberri utopikoei buruzko literatura ere izan da gaia.

## Bizi-itxaropena

Denbora-tarte jakin batean populazio jakin batek bizi duen urte-kopuruaren batezbestekoa da bizi-itxaropena. Gizonezkoetan eta emakumezkoetan banatzen da, eta medikuntzaren kalitateak, higieneak, gerrek eta abarrek eragiten diote, nahiz eta gaur egun indarkeriarik gabeko heriotza duten pertsonei bakarrik egiten zaien erreferentzia. Bizi-itxaropena gizarte-adierazle gisa erabiltzen dute soziologoek herrialde baten garapen-maila neurtzeko, baina datuak erlatiboak izan daitezke, gerrek, epidemiek, indarkeriak eta adierazle ekonomikoez bestelako fenomenoek alda ditzaketelako. Kasu askotan, herrialde azpigaratuetako, garapen-bidean dauden edo kultura naturaletako pertsonek bizitza luzea izan dezakete, eta horrek ez du esan nahi zenbat eta garapen handiagoa izan, orduan eta bizi-itxaropen handiagoa izango dutenik.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar, Hiztegia. «longevidad» Elhuyar Hiztegia (Noiz kontsultatua: 2023-07-12).
* ↑ Euskalterm - www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-12).
* ↑ Euskalterm - www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2023-07-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1066907
* Multimedia: Longevity / Q1066907