OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ester Capella

Ester Capella i Farré (La Seu d'Urgell, 1963ko apirilaren 3a) kataluniar abokatu eta politikari bat da. Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) alderdiko kidea da eta Kataluniako Parlamentuko legebiltzarkidea. 2018ko maiatzaren 19az geroztik, Kataluniako Generalitatearen justizia-kontseilaria da.
La Seu d'Urgell-en (Katalunia) jaioa, 1968an, Capellak zuzenbidea ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatean, abokatu izateko helburuarekin. 2007 eta 2011 artean Bartzelonako Udaleko zinegotzi izan zen. 2013an Espainiako Senatuko senatari izan zen hautatua, 2016. urtera arte, Diputatuen Kongresuko diputatu bihurtu zen arten. 2018ko ekainean, Kataluniako justizia-kontseilari izan zen izendatua.

## Hauteskunde-historia

Ester Capellaren hauteskunde-historia :
| Hauteskundeak | Barrutia | Alderdia | Koalizioa | # | Emaitza |
| 2007 | Bartzelona | Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) | Kataluniako Ezker Errepublikanoa-Acord Municipal (ERC-AM) | 2 | Hautatua |
| 2011 | Bartzelona | Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) | Unitat per Barcelona (UpB-ERC-Ri.Cat-DCat-AM) | 3 | Ez-hautatua |
| 2015 | La Pobla de Segur | Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) | Kataluniako Ezker Errepublikanoa-Acord Municipal (ERC-AM) | 11 | Ez-hautatua |
| 2015 | Bartzelona | Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) | Esquerra Republicana de Catalunya–Catalunya Sí (ERC-CatSí) | 3 | Hautatua |
| 2016 | Bartzelona | Kataluniako Ezker Errepublikanoa (ERC) | Esquerra Republicana de Catalunya–Catalunya Sí (ERC-CatSí) | 3 | Hautatua |

## Erreferentziak

* ↑ (Katalanez) «Resultats i fitxa» Diari Oficial de la Generalitat de Catalunya (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
* ↑ https://bop.diba.cat/temp/04_07099a29999.pdf%5B%5D
* 1 2 3 4 5 «Consulta de resultados electorales. Ministerio del Interior» www.infoelectoral.mir.es (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
* ↑ https://bop.diba.cat/temp/04_062011002021.pdf
* ↑ «Butlletí Oficial de la Província de Lleida. 22/4/2015, núm. 76.» Butlletí Oficial de la Província de Lleida (Noiz kontsultatua: 2020-09-08).
* ↑ https://www.boe.es/boe/dias/2015/11/24/pdfs/BOE-A-2015-12734.pdf
* ↑ https://www.boe.es/boe/dias/2016/05/31/pdfs/BOE-A-2016-5186.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19999367
* Multimedia: Ester Capella / Q19999367
# Ester Cosani Sologuren

Rita Cosani Sologuren (1914ko abenduaren 24a - 2001eko martxoa) txiletar idazle eta ilustratzailea izan zen. Ester Cosani ezizena erabiliz, Txileko lehen haur literaturako buruetako bat bezala ezagutu zen 1930eko hamarkadaren amaieran eta 1940ko hamarkadaren hasieran argitaratutako lanen bitartez.

## Karrera

Cosaniren marrazkilari lana El Colegial aldizkarian hasi zen. Geroago, 1941ean sinatu zuen Txileko Marrazketa Aliantzaren gutuna idazten parte hartu zuen, Carmen Eysaud, Elizabeth Wilkens eta Elena Poirier marrazkilariekin batera. 1951n Antzerki Nazionaleko Zuzendari Saria eman zioten La casa de las ratas lanagatik. La caja de música izeneko haurrentzako irratsaio bat ere kontatu zuen.

## Obrak

* Leyenda de la quena (1938)
* Leyendas de la vieja casa (1938)
* Para saber y contar (1939)
* Las desventuras de Andrajo (1942)
* Cuentos a Pelusa (1943)
* La casa de las ratas (1943)
* Cuentos a Beatriz (1957)
* Una historia de ángeles (1957)
* Rimas (1994)
* Cuentos de Tocorí de la Sierra (1995)

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) «Cosani Ester» Qué de Libros.
* ↑ (Gaztelaniaz) Peña Muñoz, Manuel. «Breve historia de la literatura infantil chilena» Lectura Viva.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Literatura infantil chilena (1821–2002)» Memoria Chilena.
* ↑ (Gaztelaniaz) García, Mauricio. «Mujeres e Historieta en Chile» ErgoComics.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5849308
# Errotazismo

Errotazismo izan daiteke:
* Errotazismo, hizkuntza fenomenoa;
* Errotazismo, hizketako nahasmendua.
# Errotatiba

Errotatiba zilindro birakarizko inprimagailua da; mugimendu birakari horri esker bestelako inprimagailuak baino askoz azkarrago inprimatzen du. Egunkariak inprimatzeko erabiltzen da batez ere.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/06/16 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q911814
* Multimedia: Rotary printing presses / Q911814
# Errotarri

Errotarria edo ehotarria aleak eta beste materialak (mineralak, esaterako) bereziki errotetan ehotzeko harri bat da, irina eta xehatutako beste materialak eskuratzeko. Bikoitzak izaten dira: azpiko harria finkoa da eta gainekoa mugikorra; era horretan bi harrien arteko marruskaduraz harrien tartean dauden aleak xehetzen doaz. Harrien azalera ez da guztiz laua izaten, kurbatuak baizik, irina eta xehatutako materiala kanporatzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q670985
* Multimedia: Millstones / Q670985
# Errotatxueta

Errotatxueta (garaiko mapetan, Rotachueta) Abandon zegoen baserri baten izena da, gaur egungo Casilda Iturrizar parkean, Bilbon. Bere lurren inguruan, Espainiako Bigarren Errepublikaren garaian, Bilboko lehen ikastola eraiki zen, Lehenengo Euzko Jaurlaritzak adibide gisa erabili nahi zuena.

## Historia

Baserria noiztik existitzen zen daturik ez dago. 1889ko mapa batean agertzen da, bere lurrak trenak erdibituta. 1905eko urriaren 5eko Gaceta de Madriden agertzen denez, The Sierra Company Limiteden jabetzarena zen, eta Compañía del ferrocarril de Bilbao a Portugalete trenbide enpresaren aurka salaketa jarri zuen, trenbideak euren lurra erditik mozteaz gain, alde batetik bestera igarotzeko zuten atea itxi zietelako.

## Erreferentziak

* ↑ «Gaceta de Madrid num 278 de 1905. Boletín Ordinario» webcache.googleusercontent.com (Noiz kontsultatua: 2022-05-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111906871
# Errotazio sinkrono

Astronomian, gorputz baten traslazio eta errotazio periodoen balioak bat egiten dutenean, errotazio sinkronoa gertatzen dela esaten da. Honen eraginez, gorputz horrek beti aurpegi berdina erakusten dio orbitatzen duen gorputzari.
Efektu honen adibiderik esanguratsuena Ilargiarena da; izan ere, Lurretik beti aurpegi berdina ikusten da, ez da Ilargiaren aurpegi ezkutua inoiz ikusten. Sinkronia hau modu naturalean jazotzen da, marea giltzadura deritzon prozesuaren eraginez. Izan ere, Ilargiak ez ezik, gainerako planeten satelite askok ere errotazio sinkronoa dute euren planetekiko.

### Errotazio sinkronoa duten gorputz batzuk

| PLANETA | SATELITEA |
| Lurra | Ilargia |
| Marte | Fobos, Deimos |
| Jupiter | Metis, Adrastea, Almatea, Tebe, Io, Europa, Ganimede, Callisto |
| Saturno | Pan, Atlas, Prometeo, Pandora, Epimeteo, Iano, Mimas, Entzelado, Telesto, Tetis, Calipso, Dione, Rhea, Titan, Iapeto |
| Urano | Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, Oberon |
| Neptuno | Proteo, Triton |
| Pluton | Karonte (baita Pluton honekiko ere) |

### Ilargia

Ilargiaren kasuan, bai traslazio bai errotazio periodoek 4 aste baino zerbait gutxiagoko iraupen bera dute. Hori dela eta, berdin dio Ilargira Lurretik noiz begiratzen dugun, beti aurpegi bera ikusiko dugu. Lurretik ikus ezin dezakegun Ilargiaren zatiari Ilargiaren aurpegi ezkutua deritzo. Lehendabiziz 1959. urtean Luna 3 sonda sobietarrak aurpegi ezkutua behatu zuen.
Nahiz eta traslazio eta errotazio periodoak bat etorri, Lurretik Ilargiaren gainazalaren %59a ikustea posible da, librazio eta paralelazio fenomenoei esker. Librazioak orbita eszentrikoa dela eta Ilargiaren abiaduraren aldaketen eraginez sortzen dira. Honek gainazalaren 6º inguru gehiago behatzea ahalbidetzen digu. Bestalde, paralelazioa efektu geometriko bat da: Lurraren gainazaletik baliteke behatzailea Lurraren eta Ilargiaren zentroak lotzen dituen lerrotik distantzia nahikora egotea, eta horri esker, Ilargiaren gainazalaren beste 1º inguru arte ere behatzea posible da.

## Ikus, gainera

* Errotazio periodoa
* Orbita periodoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109144
# Errotazaxar

Errotazaxar (gaztelaniaz: Errotazar) Iruña hiriko Arrotxapea auzoko auzune bat da.
Auzunea Errotazaxar, Artika eta Arga kaleen elkarguneko inguruan dago.

## Izena

Errota zahar baten presentziatik hartzen du izena (errota zaharra → errotazahar → errotazaxar).

## Barne hartutako bideak

Auzuneak ez ditu oso ondo definitutako mugak, baina honako bide hauek sartu ohi dira auzunean:
* Ponpeio plaza: Arga ibaia eta Arbizu kaleen artean.
* Arga ibaia kalea: Arbizu eta Errotazaxar kaleen arteko tartean.
* Errotazaxar kalea: Arga ibaia eta Antsoain kaleen arteko tartean.
* Artika kalea: Errotazaxar eta Ibaiaren Andre Mari kaleen arteko tartean.
* Igari kalea: kale osoa.
* Izaba kalea: kale osoa.
* Xampedro monasterio zaharra kalea: kale osoa.
* Ibaiaren Andre Mari kalea: kale osoa.
* Uskartze kalea: kale osoa.
* Nunilo Deuna kalea: kale osoa.

## Garraioa

Auzune honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren 2 linea daude:
Eskualdeko Hiri Garraioa Errotazaxar :
Eguneko Zerbitzua :
iea  6  Arrotxapea ↔ Unibertsitate Publikoaiea 6  Arrotxapea → Unibertsitate PublikoaIRUÑA (Arrotxapea)Bernardino Tirapu 77 • Bernardino Tirapu 55 • Bernardino Tirapu 29 • Bernardino Tirapu/Anelier • Arga/Bernardino Tirapu • Arga/Ponpeio • VergelIRUÑA (Alde Zaharra)Labriteko AldapaIRUÑA (2. Zabalgunea)Amaia 12 • Amaia 22 • EHGIRUÑA (Arrosadia)Zangoza /21 • Zangoza /37 • Gaiarre 36 • Sebastian Albero (Hegoalde) • Sebastian Albero/Katalunia • Nafarroako Unibertsitate PublikoaIkus artikulua: 6. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 6  Unibertsitate Publikoa → ArrotxapeaIRUÑA (Arrosadia)Nafarroako Unibertsitate Publikoa • Taxoare/Katalunia • EHGIRUÑA (2. Zabalgunea)Agoitz 37 • Paulino Caballero 39 • Paulino Caballero 15IRUÑA (Alde Zaharra)Nafarroako Gorteen 3IRUÑA (Arrotxapea)Vergel • Arga/Ponpeio • Arga/Bernardino Tirapu • Bernardino Tirapu/Anelier • Bernardino Tirapu 28 • Bernardino Tirapu /3 • Bernardino Tirapu/Barandiaran • Bernardino Tirapu 77Ikus artikulua: 6. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea  14  Udaletxea ↔ Arrotxapea — Artikaiea 14  Udaletxea → Arrotxapea — ArtikaIRUÑA (Alde Zaharra)Donejakue (Merkatua)IRUÑA (Arrotxapea)Arga/Bernardino Tirapu • Arga/Ponpeio • Artika/Errotazahar • Artika /13 • Artika 18 • Artika 32 • Julio Caro BarojaBERRIOBEITI (Artika)Iturria 4Ikus artikulua: 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)iea 14  Artika — Arrotxapea → UdaletxeaBERRIOBEITI (Artika)Iturria 4 • Artika /2bisIRUÑA (Arrotxapea)Julio Caro Baroja • Artika /16 • Artika (Osasunetxea) • Artika/Errotazahar • Arga/Ponpeio • Arga/Bernardino TirapuIRUÑA (Alde Zaharra)Donejakue (Merkatua)Ikus artikulua: 14. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :

## Erreferentziak

* ↑ «Nafarroako Datu Espazialen Azpiegitura» idena.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2020-06-19).

## Ikus, gainera

* Arrotxapea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q102188067
# Euskal Hiria sutan

Euskal Hiria sutan Xabier Montoiak 2006 urtean argitaraturiko liburua da, Bernardo Atxagak sortu zuen "Euskal Hiria" kontzeptuarekin eta alfabetoari loturiko izenburu labur-laburrez jositako hogeita hamar bat ipuinekin osatuta. "Dardara", "Maitatu", "Xera" bezalako hitz bakarreko izenburuak erabili zituen Atik Zraino eta bukatzeko beste bi istorio labur eta ohar bat gehitu zuen. 2006. urtean argitaratu eta 2007. urteko Euskadi Literatura Saria jaso zuen. Ipuinotan sarkasmoa, kritika ideologikoa eta errealitatearen ikuspuntu gordina dira nagusi.

## Kanpo estekak

* SUSA. Kritiken hemeroteka. (Liburu honi egindako kritikak eta Xabier Montoiaren lanei egindako kritikak ikusteko webgunea).
* Datuak: Q12257593
# Euskal Herriko zaldi arrazak

Euskal Herriko zaldi arrazak Euskal Herrian soilik zein euskal lurralde eta ingurukoen hedatutako bertako zaldi arraza dira, eremu urriko arrazak izanik. Antzinakoak ziren eta egun desagertutako hainbat zaldi arraza eta mota basatiak sailkapen honetan sartu daitezke ere.

## Euskal Herriko zaldi eta asto arrazak honakoak dira

* Aurizko zaldia.
* Euskal Herriko mendiko zaldia.
* Ordunteko behorra.
* Nafar behoka
* Pottoka.
* Zaldi montxinoa.

### Desagertutako etxeko bertako zaldi arrazak

* Nafar zaldia.

## Desagertutako zaldi arraza basatiak honakoak dira

Euskal Herritik desagertutako bertako zaldi eta asto arraza basatiak honakoak dira:
* Tarpan. Egungo bertako arrazetan eragin handiena izan zeun zaldia da.
* Przewalski zaldia.
* Equus ferus przewalski. Zaldi espezie hau uste da egungo przewalski zaldiaren arbasoa zela, Euskal Herrian nahiko hedatua eta labar-pinturetan agertzen dena.
* Enzebroa. Ez dago argi abere misteriotsu hau zaldi arraza bat zen edota basastoekin zer ikusirik gehiago omen zutela. Azken aldean joera gehiago dago enzebroa garai bateko eta tarpanetik etorritako basazaldiekin lotzeko.
Egungo bertako zaldi arrazetan, pottokak, montxinoak, eragina izan zuela (tarpana baino txikiagoa) uste da.

## Zaldiaren historia Euskal Herrian

Bertako arraza askoren kasuen legez, adituak ez dira ados jartzen bertako euskal zaldi arrazen jatorriari buruzko zenbait puntuetan. Dena den, argi dago bertako zaldi arrazek hainbat arbaso komunak dauzkatela. Hau dela eta, neurri handi batean, lautzako zaldiaren zein zaldi montxinoaren jatorria pottokaren jatorriarekin zer ikusirik handia daukala. Beraien jatorria, seguruenik, azken izotzaldia eta gero bertan geratutako zaldiak dira. Nafar behoka eta Auritzeko zaldiek antzineko pottoken eta kanpako zaldi arrazen eragina dute, txikiagoa nafar behokaren kasuan.
"Jatorri eta historia" atala.

## Zaldia Euskal kulturan

Bertako zaldiek eragin handia izan dute Euskal Herriko kulturan. Labar artetik hasita, irudigintzan edo mitologian.
* Zaldia euskal mitologian
* Zaldiko
* Zamalzain
* Zaldi proba
* Zaldiko (Lantzeko inauteria)
* Zaldiko-maldiko

## Erreferentziak

* ↑ Jose M. Gomez-Taberna, La caza en la prehistoria. Asturias, Cantabria, Euskal Herria. Colegio universitario de Ediciones Istmo, 1980.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517184
# Euskal Hiria

Euskal Hiria Bernardo Atxaga idazleak 1990eko hamarkadaren bukaeran sorturiko kontzeptu soziopolitikoa da, Euskal Herriko lurraldean bizi diren komunitateen arteko bizikidetza eta elkartasuna helburu utopiko moduan ezartzen duena, identitate anitzeko Euskal Herria proposatuz eta nazionalismo joerek ustez proposatzen duten nazio-kontzeptu esentzialistaren aurkakoa. Urteen poderioz, erakunde ofizialetatik alegoria hori jaso eta lurraldearen antolakuntza eredu jakin bat sustatzeko marketin-goiburutzat baliatu izan dute. Kritika horiek ere jaso ditu, Xabier Montoiaren Euska Hiria sutan lanean esaterako.

## Erreferentziak

* ↑ "Astoa eta Euskal Hiria" (Bernardo Atxagaren bloga)
* ↑ «Euskal Hiria sutan. Kritika.» berria.info.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12257556
# Euskal Herritar Unibertsala Saria

Euskal Herritar Unibertsala Saria (ofizialki Euskaldun Unibertsala Saria) euren ibilbideaz Euskal Herria atzerrian nabarmenki ordezkatu duten pertsona, elkarte edo erakundeei eskaintzen da. Sari honen helburua, Euskadiren irudi ona kanpora azaltzeari dagokionez nabarmendu diren Euskal Herriko norbanako, elkarte, talde edo erakundeak, saritzea da. Eusko Jaurlaritza Kanpo Harremanetarako Idazkaritza Nagusiak eta Euskadiko Kutxak eman ohi dute. 1996an sortu eta lehenbiziko saria 1997an eman zen. Azkenezko 2010ean eman zuten.
Gaur egun arte sarituak honako hauek dira:
* 2010: Edurne Pasaban
* 2009: Javier Agirresarobe eta Mikel Urmeneta
* 2008: Juan Mari Arzak
* 2007: Guggenheim Bilbao Museoa
* 2006: Auñamendi argitaletxea
* 2005: Joaquin Atxukarro
* 2004: Joane Somarriba
* 2003: Ainhoa Arteta eta Martin Ugalde
* 2002: Xabier Irala
* 2001: Pablo Mandazen 'anaia Gines'
* 2000: Juanito Oiarzabal eta Jon Sobrino
* 1999: Pedro Miguel Etxenike
* 1998: Donostiako Orfeoia eta Jorge Oteiza
* 1997: Jose Sebastian Laboa eta Eduardo Txillida

## Ikus gainera

* Ignacio Ellakuria Saria

## Erreferentziak

* ↑ Eusko Jaurlaritza. Euskaldun unibertsala saria. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11700328
# Euskal Hirigune Elkargoaren Kontseilua

Ipar Euskal Herriko Elkargoaren Kontseilua edo Kontseilu Orokorra, Iparraldeko udalerri gehienek osatzen duten Euskal Elkargoko legebiltzarra edo botere legegiledun biltzarra da. Bertan hartzen dira aipatutako erakundeak dituen arduren inguruko erabaki nagusiak, hala nola, aurrekontuaren inguruko erabakiak, egitasmoak, zerbitzu publikoetako ordezkaritzak, etab.
Horretaz gain, Ipar Euskal Herriko erakundeak, dagozkion erabakiak hartzeko, beste hainbat biltzar gauzatzen ditu: Kontseilu Iraunkorra, Batzorde Eragilea eta Herriarteko Kontseilua. Aipatu beharra dago, Kontseilu Orokorrean batzordeek proposaturiko neurriak eztabaidatu eta onetsi edo ezeztatu egiten direla. Kontseilu Iraunkorra 69 kidek osatzen dute eta Elkargoko kontseiluak esleitzeaz gain, ordezkaritzak ere kudeatzen ditu. Batzorde Eragileak, 25 kidez eta Elkargoko lehendakariaz osatuta dagoenak, botere betearazlea du eta beraz, Kontseilu Orokorrean hartzen diren neurriak aplikatzea zein koordinatzea du eginkizun nagusitzat, sarritan biltzen da. Azkenik, Herriarteko Kontseiluak 233 ordezkari biltzen ditu.

## Erreferentziak

* 1 2 «Erabakitze guneak | EUSKAL HIRIGUNE ELKARGOA» www.communaute-paysbasque.fr (Noiz kontsultatua: 2018-11-27).

## Ikus, gainera

* Euskal Herria
* Ipar Euskal Herriko Elkargoa
* Ipar Euskal Herria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070649
# Eurinome

Eurinome, greziar mitologiako zenbait pertsonairen izena da.
* Ozeanide bat, Ozeano eta Tetisen alaba eta, Zeusekin, hiru Kariteen ama zena. Bere izenak "gobernu zabala" esan nahi du. Herak Hefesto olinpotik bota zuenean, Eurinomek eta Tetisek jaso zuten itsas hondotik. Boeziok eta beste egile batzuek, beste bertsio bat aipatzen dute, honetan, Ofionen ama izan zelarik, eta, honekin, titanak gobernatu zituen Kronosen garaiaren aurretik. Baina hau bere aitaren aurka altxatu zenean, Reak Eurinome garaitu eta Tartarora edo itsas hondora jaurti zuen. Egileren batzuk, Zeusekin, Asopo ibaiaren ama ere egiten dute.
* Eurinome izenarekin gurtzen zen Artemisa jainkosa Pigalia herri arkadiarrean, non urtean behin baino irekitzen ez zen tenplu bat zuen, sakrifizio publiko eta pribatuak egiteko. Jainkosaren estatuak, urrezko kateez lotua dagoena, arrain isatsarekin irudikatzen du oinen ordez, Artemisa eta aurretik deskribaturiko ozeanidearen gurtzak, bakar batean batu izanaren hipotesia sorrarazten duena.
* Lemnoseko Dorikloren alaba bat, Kodrorekin ezkondu zena. Ez zen batere zoriontsu izan, bere senarra, beste emakume batekin Trazian ezkondu izanaren zurrumurruak sinetsi ondoren.
* Ifitoren alaba bat, Talaorekin, Argoseko erregea eta Zazpiak Tebasen aurka izeneko espedizioaren buruzagia zen Adrastoren ama izan zena.
* Megarako Niso erregearen alaba bat, Glaukorekin ezkondua zegoena. Poseidonekin, Belerofonteren ama izan zen.
* Ninfa bat, Orkamo Persiakoaren alaba eta Helios jainkoaren maitea zen Leukotoeren ama.
* Arkadiako Likurgo erregearen emaztea, honekin, Anfidamante, Epoko, Anzeo eta Iasoren ama izan zena.
* Odiseoren zerbitzari bat, Odiseo kanpoan zegoen bitartean Peneloperen senar bihurtu nahi zutenak hil zitezen nahi zuena.
* Heriotzaren printzea, deabru nagusia deabruzale batzuen arabera; letagin handi eta zorrotzak ditu, zauriz beteriko gorputz bat, bere itsustasuna azeri larruarekin estaltzen du eta sarraskijalea da.

## Iturriak

* Apolodoro, Liburutegi mitologikoa i, iii.
* Apolonio Rodaskoa i.
* Hesuodo, Teogonia 908.
* Higino, Fabulak 70.
* Homero, Odisea xvii, xviii.
* Nono Panopolisekoa, Dionisiakoak ii.
* Ovidio, Metamorfosiak iv.
* Pausanias, Greziaren deskribapena viii.
* Tzetzes, Likofroni buruz 1191.
* Valerio Flako, Argonautikak ii.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q548099
* Multimedia: Eurynome (oceanid) / Q548099
# Eurimedonte Mirrinosekoa

Eurimedonte Mirrinosekoa (antzinako grezieraz: Εὐρυμέδων Μυρρινούσιος), Espeusipo filosofo greziarraren aita izan zen. Potonerekin ezkondu zen, Atenaseko Akademiaren sortzaile izan zen Platonen arrebarekin.
Eurimedonte, Mirrinosen jaio zen, Atenasetik hego-mendebaldera dagoen herri batean. Noiz jaio eta noiz hil zen ez da ezagutzen.
# Euripile

Euripile (antzinako grezieraz: εὐρυπύλη) amazonen erregina bat izan zen greziar mitologian. Amazona gerlariak zuzendu zituen Ninive eta Babilonia hirien kontra, Mesopotamian. Eustazio Tesalonikoaren arabera, Babilonia konkistatu bazuen izan zen Semiramis bertako erreginak itsustu egin omen zuelako bere transformazioekin, eta Euripilek bere edertasun originalera itzuli zuen Babilonia.

## Erreferentziak

* ↑ Arrian in Fragmenta historicorum Graecorum, vol. III. p. 595. .
* ↑ Ukert, F. A. (1849). Die Amazonen. Abhandlungen der philosophisch-philologischen Classe der Koniglich Bayerischen Akademie der Wissenschaften. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15439204
# Eurimedonte

Eurimedonte greziar mitologian, Kronos titanak Urano bere aita moztu zuenean, azken honen odoletik eta Gearengandik jaiotako erraldoietako bat zen. Bere jaiotza lekua, bere anaiena bezala, Flegrasen kokatzen da, Paleneko penintsulan, Trazian. Eurimedonte eta bere anaiak, Uranok lurpean giltzapeturiko titanak mendekatzeko jaio ziren. Izaki ia garaiezinak ziren, euren heriotzan hilkor bat eta jainko bat elkarlanean ibili ezean. Peribea izeneko alaba bat izan zuen. Gutxienengo baten bertsio baten arabera, Eurimedontek Hera bortxatu zuen, azken hau, oraindik, ume txiki bat zenean eta Prometeo izan zuen. Honek, Zeus haserre bizian jarri zuen.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk

* Eurimedonte Agamenonen auriga bat izan zen. Egistok hil zuen.
* Eurimedonte izeneko beste pertsonaia bat Minos eta lamia baten semea zen. Heraklesek hil zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143457
# Euripides

Euripides (antzinako grezieraz: Εὐριπίδης; Salamina, Antzinako Grezia, K.a. 480 – Pella, K.a. 406) poeta tragikoa izan zen. Bere garaikideek eszeptikoa zela aurpegiratu zioten, jainkoei jaierarik ez ziela, Greziako mitoak ez zitzaizkiola axola. Gerrak ahuldutako Atenas batean, jendeak tradizioak, legeak, erakundeak, antzinakoengandik jasotako morala gutxiesten zituen unean idatzi zuen Euripidesek. Nahiago zituen deskribatu gizakien grinak eta beren barneko izaera, antzinako heroien handitasun tragikoa goraipatzea baino, eta hartaz, Euripidesek bat egin zuen bere belaunaldikoekin. Hil ondoren lortu zuen ospea da horren lekukorik garbiena.

## Bizitza

Haren jatorriaz, bizitzaz, eta heriotzaz nahiko datu gutxi dago, eta sarri asmo txarrez esandakoak ezagutzen dira. Sokratesen adiskidea zen. Filosofoen eta sofisten irakatsiak entzun zituen, poesia eta antzertia idazten hasi aurretik. K.a. 455ean aurkeztu zituen, lehen aldiz, hiru obra Dionisoren omenetako lehian, Atenasen. Hirugarren geratu zen. Eskilo, Euripidesen areriorik gogorrena, urte horretan hil zen.
Bizi zela, ez zuten bere garaikideek aintzat hartu; baina Mazedoniako Arkelao erregearen gortean hil ondoren, Euripidesen ospea Grezia osora hedatu zen.

## Lanak

Idatzi zituen laurogeita hamabi obretatik, hemezortzi heldu dira gaurko eguneraino. Noiz idatzi zituen, batzuetan zail da zehazten. Hiru taldetan bana daitezke obra horiek:
* Hasteko, formaz eta edukiz klasikoak direnak: Medea (431), Hipolito (428), Ifigenia Aulisen (405) eta Bakanteak (405).
* Bigarren, tragedian teknika-berrikuntzak dakartzanak: Alzeste (438), Ion (418), eta Elektra (413).
* Eta, azkenik, garai hartan gertatzen ari zena jasotzen duten obrak: Heraklideak (430), Andromaka (426), Troiarrak (415) eta Helena (412).
Oraindik beste zenbait tragedia gaineratu behar dira: Hekuba (424), Erregutzaileak (424), Herakles haserre (424), Ifigenia Tauriden ( 414), Feniziarrak (410) eta Orestes (408).
Data ezaguna ez bada ere, Euripidesek drama satiriko bat idatzi zuen, Ziklopea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48305
* Multimedia: Euripides / Q48305
# Euripilo

Greziar mitologian, Euripilo, zenbait pertsonaiaren izena da:
* Pindaroren arabera, Triton jainkoaren haragitzea da.
* Kos uharteko hiriko erregea, Heraklesek hil zuena.
* Troiako Gerrako greziar gerlari bat, tesaliar armada baten burua
* Telefo eta Astiokeren seme bat, misiar armada bat zuzendu zuena. Makaon hil zuen, eta, greziar itsasontziak erretzen saiatzen zen bitartean, Neoptolemok hil zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1146975