OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antonio Baztan

Antonio Baztan Goñi (Lodosa, 1848ko apirilaren 1-Ibidem, 1928ko irailaren 2) Nafarroa Garaiko politikari kontserbadore ezaguna izan zen. Oso aktiboa izan Nafarroako politikan Borboien berrezarkuntza garaian. Hogei urtez lurraldeko diputatua izanik, Foru Aldundiaren burua bi aldiz izan zen. Espainiako politikan ere hartu zuen parte, probintzi desberdinen gobernadorea izanik: Castelló, Santander, Zamora, Salamanka, Oviedo, Huesca eta Alacant. Bigarren Karlistaldian Alfontso XII.aren alde borrokatu zuen; dena dela, politikan oportunista ospea izan zuen. Romanonesko kondearekin harreman politiko estua izan zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Diccionario biográfico de los diputados forales de Navarra (1840-1931). Ángel García-Sanz Marcotegui. Nafarroako Gobernua, 1996.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q89681751
# Antonio Beduzzi

Antonio Beduzzi (Bolonia, 1675 – Viena, 1735eko martxoaren 4a) arkitekto eta margolari italiarra izan zen; dena dela bere ibilbide nagusia Vienan egin zuen, XVIII. mendearen hasieran.

## Ibilbidea

Bolonian jaioa, graduatu ondoren, Vienara joan zen bizitzera, eta han Louis Burnaciniren lekua hartu zuen arkitekto gisa Vienako gortean, 1708an. Giovanni Gioseffo Dal Soleren ikaslea izan zen, eta bere lanik garrantzitsuenen artean Melk Abadiaren barrualdea eta aldarea nabarmendu daitezke; lan horiek Jakob Prandtauerren berreraikuntza barrokoaren ondoren. Beste lan garrantzitsuak Leopoldsbergeko San Leopoldo Eliza, Klosterneuburgen, Vienatik gertu; Passauko Katedralaren Museoa; Vienako Kärntnertortheater proiektua; Vienako Palais Niederösterreicheko Landhaussaaleko freskoak.

## Iruditegia

* Kristoren aurkezpena tenpluan
* San Joseren apoteosia
* Egiptorako ihesaldia
* Mariaren koroatzea
* Maria Sortzez Garbia

## Bibliografia

* Eva Wodarz-Eichner, Narrenweisheit im Priestergewand; Herbert Utz Verlag, Munich, 2007, ISBN 978-3-8316-0660-3

## Erreferentziak

* ↑ https://dbpedia.org/page/Antonio_Beduzzi
* ↑ https://books.google.es/books?id=ClKEb0Jz7JYC&pg=PA135&lpg=PA135&dq=Antonio+Beduzzi&source=bl&ots=pTl3UreL2O&sig=XJOPXTGnDg9Ya-p7g4Z36CWMIWI&hl=es#v=onepage&q=Antonio%20Beduzzi&f=false

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Antonio Beduzziri buruzko bideoa.
* Datuak: Q78856
* Multimedia: Antonio Beduzzi / Q78856
# Antonio Barrios

Antonio Barrios Seoane (Getxo, 1910eko maiatzaren 21a - Donostia, 2002ko abuztuaren 19a) euskal herritar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

## Ibilbidea entrenatzaile moduan

* 1945-1948: Real Valladolid
* 1949-1950: Real Valladolid
* 1950-1951: Racing de Santander
* 1951-1952: CD Málaga
* 1952-1954: Athletic Club
* 1954-1955: Atlético Tetuán
* 1955-1957: Atlético de Madrid
* 1957-1958: Real Betis
* 1959-1960: RCD Espanyol
* 1960-1961: Elche CF
* 1961-1963: Sevilla FC
* 1963-1964: Real Sociedad
* 1964-1965: Athletic Club
* 1966-1967: Real Betis
* 1967: Sevilla FC
* 1968: Real Valladolid
* 1969-1971: Real Betis
* 1972: Recreativo de Huelva
* 1973-1974: Osasuna

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2398814
# Argoed (Caerphilly)

Argoed, Galesko udalerri, komunitate eta hautes-barruti bat da, Caerphilly konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q378738
* Multimedia: Argoed, Caerphilly / Q378738
# Argoed (Powys)

Argoed, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Nantmel komunitatean dago, Cardiff hiriburutik 88 kilometrora, Wye ibaiaren ibaiadarra den Nant Treflyn errekaren bazterrean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16200258
# Argogorytes mystaceus

Argogorytes mystaceus erle espezie bat da, Argogorytes generoan eta Crabronidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Argogorytes mystaceus» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q916103
* Multimedia: Argogorytes mystaceus / Q916103
# Argol

Argol Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da. Bro Kernev eskualde historikoan kokatzen da.

## Demografia

Demografia bilakaera :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 |
| 899 | 819 | 766 | 700 | 698 | 746 |
| 1962tik aurrera : Bi erroldetan erregistratu gabeko biztanleria ||||||

## Administrazioa

Auzapezen zerrenda :
| Agintealdia | Auzapeza | Alderdia |
| 2001-2008 | François Godoc | |
| 2008- | Henri Le Pape | |

## Kanpo estekak

* Argoleko Udal webgunea (Frantsesez)
* Datuak: Q221650
* Multimedia: Argol / Q221650
# Argol Perseokoa

Argol Perseokoa Masami Kurumadak idatzi eta marraztutako manga eta animea den Saint Seiyako pertsonaia bat da. Perseuseko zilarrezko zalduna da XX. mendean. Jatorrizko istorioan duen agerpen bakarra zilarrezko zaldunen sagan da. Istorioko protagonista nagusiak diren brontzezko zaldunek berarekin eta beste zenbait zilarrezko zaldunekin topo egiten dute. Zilarrezko zaldun hauek brontzezko zaldunak Lehiaketa Galaktikoan euren onura propioan parte hartzeagatik zigortzera bidalitako zilarrezko zaldunen bigarren taldekoak dira. Ikki Fenixekoak garaitu zituen Dante Zerberokoa eta Capella Aurigakoa eta Argolen aurka borrokatzeko prestatu zen, baina Dante oneratu zen eta Shun Andromedakoak garaitu zuen. Honen ondoren, Argolek Hyôga Beltxargakoa eta Shun harri bihurtu zituen, eta, ondorioz, Shiryu Dragoikoak aurre egin behar izan zion. Borrokaren hasieran, Shiryuk, Argolek aldean zeraman ezkutuan agertzen zen Medusaren irudia ez ikusteko, benda batekin estali zituen bere begiak, baina horrek ez zuen ezertarako balio izan, bere besoetako bat harri bihurtuta geratu bait zen. Horren ondorioz, bere burua itsutu behar izan zuen, ikusmena sakrifikatuz, Medusaren irudia ez ikusteko modu bakarra zena. Hala lortu zuen Argolen aurkako garaipena.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)http://es.saintseiya.wikia.com/wiki/Algol_de_Perseo
# Argolets (Tolosa Okzitaniako metroa)

A linea (Tolosako metroa) :
Argolets edo Los Argolets (Argoulets, frantsesez) Tolosa Okzitaniako metroaren geltokia da, Tolosa Okzitania udalerrian kokatuta dagoena, rue de Gaillac eta complexe sportif Alex-Jany artean hain zuzen.
Geltokia 2003ko abenduaren 20an ireki zen, Tolosa Okzitaniako metroaren linea Belmont eta Balmar-Gramont arteko luzapenarekin.

## Sarbideak

* Rue de Gaillac

## Historia

2003ko abenduaren 20an ireki zen Argolets geltokia, 2001ean hasitako lanen ondoren, 1993an linea ireki zenean. Beraz, ez da beti Tolosa Okzitaniako metroaren linearen terminoa izan: 2003. urtera arte, linearen terminoa Belmont geltokia zen.
Geltokiak lanak izan ditu 2017-2019 urteen artean, lineako arraunak bikoizteko proiektuaren baitan, 26-52 metro artean. Lan horiek jada existitzen diren kaien antolamenduan oinarritu dira, oraindik ustiatu gabe baitaude.

## Geltokia

* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik
* ←    Roseda eta Bassa-Combaraino
* Balmar-Gramonteraino →
* Alboko nasa, jaitsiera eskuinetik

## Konexioak
### Hiriko busa

Geltokia 33 43 eta 76 linearekin konekta da.

### Hiriarteko busa

Geltokia Arc-en-Ciel sarearen 760 linearekin konekta da.

## Irudiak

* Geltokiko eraikina
* Geltokiko korridorea
* Aparkalekua, inguruan
* Leiho bat, Balmar-Gramonteko norakoko nasan

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Accueil» www.midimobilites.fr (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).
* ↑ "4p A4 bikoitz Ligne A_planche.pdf", goialdean gouv.fr (2018ko uztailaren 3an kontsultatua)

## Ikus, gainera

* Tolosa Okzitaniako metroa
* A linea (Tolosa Okzitaniako metroa)

## Kanpo estekak

* Tisséo web gune ofiziala
* Datuak: Q2861054
* Multimedia: Argoulets (Toulouse metro) / Q2861054
# Argoed (Flintshire)

Argoed, Galesko iparraldeko komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mold eta Buckley udalerrien artean dago.
2011ko erroldaren arabera 5.837 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20579208
* Multimedia: Argoed, Flintshire / Q20579208
# Argolibiu

Argolibiu, gaztelaniaz Argolibio, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Samartín parrokian dagoen herri bat da, Amieva udalerrian. 2018an 41 biztanle zituen.
* Datuak: Q65080339
* Multimedia: Argolibiu / Q65080339
# Artzain mate

| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
| 8 | | | | | | | | | 8 |
| 7 | | | | | | | | | 7 |
| 6 | | | | | | | | | 6 |
| 5 | | | | | | | | | 5 |
| 4 | | | | | | | | | 4 |
| 3 | | | | | | | | | 3 |
| 2 | | | | | | | | | 2 |
| 1 | | | | | | | | | 1 |
| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
Artzain matea edota Artzain xake matea, xakean ero matearen ondoren xake matea emateko modurik azkarrenetakoa da, eta zuriaren lau mugimendu eta beltzaren hiru mugimendurekin gauzatzen da.
Artzai mateari batzuetan lau mugimenduko xake-matea ere esaten zaio, nahiz eta badiren beste modu batzuk xake-matea lau mugimendutan emateko.

## Mugimenduak

Jokaldi honen ondoren gauzatzen da:
* e4 e5
* Dh5 Zc6??
* Ac4 Zf6
* Dxf7++
Mate patroi bera hainbat bariazioen bidez lor daiteke. Adibidez, zuriek 2. Ac4 joka dezakete. Bariazio guztietan, oinarrizko ideia bera da: dama eta alfila koordinatuta f7 gelaxkaren erasora begira jartzea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q746474
# Artzainen gurtza (Mantegna)

Artzainen gurtza 1450 inguruan Andrea Mantegna italiar margolariak egindako margolan ezaguna da, Borso d'Este dukeari esker egina. 1925etik aurrera Metropolitan Museum of Arten dago.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3605556
* Multimedia: Adoration by the shepherds by Andrea Mantegna (Metropolitan Museum of Art) / Q3605556
# Artzainaren jauzia

Artzainaren jauzia edo "Salto del Pastor" edo "Brinco" gazteleraz, Kanariar Uharteetako jarduera tradizionala da, hango artzainek erabilitakoa. Makila luze batzuetaz baliatuta, haitzetatik jaisteko antzinako teknika bat da. Beheko partean, makilek metalezko zatia daukate, lurrean tinko sartu eta eusteko.
Tenerife, La Palma, La Gomera eta El Hierro uharteetan "lanza" edo "astia" izena hartzen dute makilek, 3 eta 4 m-koak direnak. Gran Canarian, "Garrote" en (3 m, 2.7 kg). Eta Fuerteventura eta Lanzaroten, "lata" (2.5-3 m).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)"Federación de Salto del Pastor Canario" webgune ofiziala.
* (Gaztelaniaz)"Jurria: Guardianes del garrote" dokumentalaren webgunea.
* Datuak: Q1620576
* Multimedia: Shepherd's leap / Q1620576
# Artzain kaparrondo

Artzain kaparrondoa (Boscia albitrunca; ingelesez: Shepherd's tree, afrikaansez: Witgat, sothoeraz: Mohlôpi, tswaneraz: Motlôpi, venderaz: Muvhombwe, xhoseraz: Umgqomogqomo, zulueraz: Umvithi) Hegoafrikako zuhaitz babestua da, sabana eta veld eremuetan bizi dena.
Capparaceae familiako kidea, erdialdeko Kalaharin 1974an topaturiko espezimen batek 68 metroko sustraiak zituen, inoiz aurkitutako sustrairik luzeena izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Boscia albitrunca. in: Plantz Afrika..
* ↑ J. Canadell, R. B. Jackson, J. B. Ehleringer, H. A. Mooney, O. E. Sala & E.-D. Schulze. (2004-12-3). «Maximum rooting depth of vegetation types at the global scale» Oecologia 108 (4): 583–595. doi:10.1007/BF00329030..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3643502
* Multimedia: Boscia albitrunca / Q3643502
* Espezieak: Boscia albitrunca
# Artzain nindagoienian

Artzain nindagoienian (euskara batuaz, Artzain nengoenean) Nafarroako Baztan eskualdeko Lekaroz herrian jatorria duen euskal abesti herrikoi zaharra da. Egile ezezagunekoa da. Resurreccion Maria Azkuek Lekarotzeko Martina Goikoetxea andrearengandik abestuta jaso zuen.
2004ko irailean Hiru Truku taldeak Azkarateko estudioan grabatu eta urte bereko azaroan bere Nafarroako kantu zaharrak diskoan kaleratu zuen.

## Hitzak

| Artzain nindagoienian mendi gorenian, gogoetan jartzen nintzen ni haur nintzenian. Artzaina gogoetan denbora joan eta, antxurik ederrena bordatik gal eta. Joaiten naiz elizara mezaren entzutera, ene maitea ikusi niri so zagola. | So eiten diot hari hark ere bai niri, gero biek irri; nik neure buruari - Marka ona duk hori. Aitak alabari: - Zer debru dun hori? Ez niganat ekarri arima galgarri. Artzainak alferrak ditun, ase eta ongi nahi, hobe dun bertzetarik edozein nahi. |

## Kanpo estekak

* Hiru Trukuren "Artzain nindagoienian" abestiaren bertsio osoa hemen entzungai. 2:42 minutu.
* Datuak: Q12254246
# Artzain txakur bohemiar

Artzain txakur bohemiarra (txekieraz, Chodský Pes, Chodskoko txakurra) Txekiar Errepublikako txakur-arraza bat da. 2019tik, nazioarteko onarpena dauka, NFZren sailkapeneko lehen taldean dagoelarik, artzain txakurren taldean.

## Ezaugarriak

Artzain-txakur arraza zaharra da. Bohemiako hego-mendebaldean ohikoa, Chodsko eskualdean, Domažlice hiriaren inguruan, etxaldeak zaintzen ohikoa.
Tamaina eta pisu ertaina du (49-55 cm-ko altuera eta 18-25 kg inguruko pisua). Ilajea luzea eta trinkoa da, klima gogorra jasaten laguntzen diona. Silueta angeluzuzen harmoniatsua du: trinkoa eta ondo proportzionatua, Belarri txiki eta puntazorrotzak tente izaten ditu; mutur beltza dauka. Trosta arinekoa da, eta presarik gabea, eta hori da arraza honen ezaugarri tipikoetako bat.
Arraza honetako txakurrak aktiboak dira, eta prestasun ona dute obedientzia bidez trebatzeko. Zaintzaile onak dira, etxe inguruak zaintzeko gauza eguraldi txarra denean ere. Pertsona arrotzak kontuz tratatzen behar ditu, babes-sena handia dutelako; beraz, oso gaztetatik sozializatu behar dira, ingurunearekin harreman ona izan dezaten. Erraz entrenatzen dira, eta, aldarte egonkorra dutenez, ondo konpontzen dira haurrekin eta beste maskotekin.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko wikipediako «Pastor bohemio» artikulutik itzulia izan da, 2021-10-13 data duen 138998198 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2021-10-13 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ Sitio oficial del Kennel Club Checo
* ↑ Chodsky Pes. Federation Cynologique International

## Kanpo estekak

* Datuak: Q37746
* Multimedia: Chodský pes / Q37746
# Artzain gezurtia

Artzain gezurtia Esoporen alegia bat da. Alegiaren bertsio ezberdinak zabaldu izan dira, Euskal Herrian artzainak Inaxio edo Pello izena hartu ohi duelarik. Pello izena Sergéi Prokófiev musikari errusiarraren Pello eta otsoa (errusieraz: Петя и волк) ipuin musikatuaren erreferentzia bat da.

## Istorioa

Inaxio artzaina erabat aspertuta zegoen mendian ardiak zaintzen. Beraz, menditik otsoa zetorrela buila egin zien lanean jarduten zuten baserritarrei, gezurti. Baserritarrek, larriturik, segituan makilak eta sardeak hartu zituzten ardiak babestera, baina igotzerakoan, ohartu ziren, ardiak lasai-lasai zeudela eta hor otsorik ez zegoela. Beraz, baserritarrak, lanera joan ziren berriro. Handik egun batzuetara, Inaxio gezurtiak broma berbera egin zien mendi beherean soroan lanean zebiltzan emakume eta gizonei. Hauek ere, gora igo eta ardiak lasai zeudela ohartzean, konturatu ziren Inaxio gezurretan ari zela eta honek barre egiten zien sinisturik korrika igo zirelako: "Inuxente, inuxente, zakurraren buztana tente" esaten zien. Herritarrak, nazkaturik, gehiago ez ziotela sinistuko esan zioten. Hortik egun batzuetara, ilunabarrean, Inaxio artzaina gazta egiten ari zela, ardi guztiak orroka eta zalapartaka hasi ziren. Korrika atera zen txabolatik eta hara non ikusten duen benetako otsoa ardi artean. Segituan lanean zebiltzan herritarrei ohi egin zien otsoa etorri zela ohiukatuz, baina herritarrek, ez zioten sinetsi eta otsoak ardiak akabatu zituen Inaxiok negar egiten zuen bitartean.

## Irakaspena

Lan honen irakaspena zintzotasunaren balioa eta horren gainean pertsonek izan dezaketen konfiantza da; izan ere, hori gaizki erabiliz gero, sinesgarritasuna gal daiteke. Herrikideen fede ona gehiegikeriaz erabiltzeagatik artzaina sinesgarritasuna galtzera iristen da, bere artaldeari kalte larria eraginez eta bere biziraupen ekonomikoaren iturria kaltetuz.
Greziar bertsioaren amaieran agertzen den irakaspena, "Honek, gezurtiei nola saritzen zaien erakusten du: egia esaten badute ere, inork ez die sinesten" da. Honek, Diogenes Laerziok bere Filosofo argien bizitzak obran Aristotelesi egotzitako baieztapen bati erreferentzia egiten dio. Aristotelesi gezurrak esaten dituztenek zer irabazten duten galdetu zioten, eta, berak, "Egia esaten dutenean, ez zaiela sinesten" erantzuten zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Gezurrak» Zientzia Kaiera 2013-10-15 (Noiz kontsultatua: 2020-10-31).
* 1 2 Artzain gezurtia
* ↑ (Gaztelaniaz) El pastorcillo mentiroso. (Noiz kontsultatua: 2020-11-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1190945
* Multimedia: The Shepherd's Boy and the Wolf / Q1190945
# Artzain txakur

Artzain txakurra, ardi txakurra edo artzanora artzainari artaldea zaintzen eta lekuz aldatzen laguntzen dion txakurra da. Kanpoko itxuraz, artzain txakurraren barietate anitz daude; animalia bizkorrak eta azkarrak izan ohi dira, ikasketarako gaitasun handikoak, eta aurreikusi gabeko arazoei aurre egiteko gai direnak.

## Euskal Herriko artzanorak

Artzanor edo artzakur izenarekin, artaldeak otsoetatik eta beste basa harrapari batzuetatik babesteko erabiltzen diren zakur handiak izendatu ohi dira. Euskal Herriko bertako bi arraza daude:
* Nafar artzanora
* Pirinioetako mendiko zakurra
Txakur horiei eta artzaintzarako erabilitako beste txakurrei artzain txakur zein ardi txakur deritze. Artzanorak ez diren arraza horiek artaldeak gobernatu eta gidatzeko erabiltzen dira. Ipar Euskal Herrian txakur mota horiei guztiei sumise deritze. Euskal Herriko bertako hainbat arraza daude.
* Euskal artzain txakurra
* Piriniotar ardi txakurra
* Landetako Labrit txakurra
Ardi txakurrez gain, bada Euskal Herrian bertako beste txakur arraza bat, bereziki mendiko behiak gobernatzeko erabiltzen dena:
* Enkarterriko billanoa

## Arrazak
### I taldeko arrazak

| Austrakialo Kelpiea | Groenendael Belgikako artzain txakurra | Malinois Belgikako artzain txakurra | Tervueren Belgikako artzain txakurra | Laekenois |
| Txekoslovakiako txakur otsoa | Kroaziako artzain txakurra | Alemaniako artzain txakurra | Ca de Bestiar | Kataluniako Gos d'Atura |
| Beauceron | Briard | Berger de Picardie | Piriniotar ardi txakur ile luzea | Piriniotar ardi txakur aurpegi garbia |
| Collie bizartsua | Mugako Colliea | Ile luzedun Colliea | Ile laburdun Colliea | Bobtail |
| Shetland artzain txakurra | Welsh Corgi Cardigan | Welsh Corgi Pembroke | Bergamasco | Maremmano-Abruzzese |
| Komondor | Kuvasz | Mudi | Puli | Pumi |
| Holandako artzain txakurra | Sarlooseko txakur otsoa | Schapendoes | Lautadetako Poloniako artzain txakurra | Podhaleko Poloniako artzain txakurra |
| Cão da Serra de Aires | Slovenský Cuvac | Hegoealdeko Errusiako artzain txakurra | Australiako artzain txakurra |

#### Behin-behinean onartutako arrazak

| Errumaniako Mioritzako artzain txakurra | Karpatoetako artzain txakurra | Suitzako artzain txakur zuria | Garafiako artzain txakurra |

### V taldeko arrazak

| Norvegiako buhunda | Finlandiako Laponiako txakurra | Västgötaspets |
| Islandiako artzain txakurra | Suediako Laponiako txakurra | Laponiako txakurra |

#### Behin-behinean onartutako arrazak

* Taiwango txakurra

### Arraza ofizialki ez onartuak

Leongo artzain txakurra.

## Ikus, gainera

* Ardi txakurren lehiaketa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren hiztegian, Euskalterm, Elhuyar, 5000 Adorez hiztegietan artzain(-)txakur ageri da.
* ↑ Euskaltzaindiaren hiztegian, Zehazki, Labayru, 5000 Adorez hiztegietan ardi(-)txakur ageri da.
* ↑ Elhuyar, Labayru, 5000 Adorez hiztegietan artzanor ageri da.
* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2019-11-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38967
* Multimedia: Herding Breeds / Q38967
# Anpizilina

Anpizilina antibiotiko betalaktamikoa da, penizilina familiakoa. Penizilina erdi-sintetikoa da, hots, penizilina naturaletik (G penizilinatik) abiatuta metodo kimikoen bidez eraldatutako molekula dugu. Penizilina klasikoaren aldean, anpizilinak espektro mikrobiar handiagoa du: bakterio Gram positiboak ez ezik, zenbait Gram negatiboren aurka ere eraginkorra baita.
1961. urtean merkaturatu zen estreinakoz.
Bere jarduerari dagokionez, penizilina guztien antzera anpizilinak bakterioen zelula hormaren sintesia inhibitzen du, giza gorputzaren zelulak kaltetu gabe.
Bere egitura kimikoak eta jarduerak antza handia du beste penizilina erdi-sintetikoarekin: amoxizilinarekin, hain zuzen ere. Oso erabilia da mundu osoan sendagai moduan, hainbat infekzio tratatzeko: meningitis bakteriarra, salmonelosi eta sukar tifoidea, gonorrea, septizemia, otitis, pneumonia bakteriarra, zistitis, faringitis, etab. Espektro zabaleko antibiotikotzat jotzen da.
Antibiotiko hau ez da erabili behar penizilinari alergia dioten gaixoekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q244150
* Multimedia: Ampicillin / Q244150
# Anoushka Shankar

Anoushka Shankar bengaleraz: অনুষ্কা শংকর Londres, Erresuma Batua, 1981ko ekainaren 9a ) abeslari, artista eta sitar konpositorea da. Ravi Shankar interpretatzaile indiarraren eta Sukanya Rajan bankuko langilearen alaba da eta Norah Jones abeslariaren ahizpa erdia.

## Familia eta hezkuntza

Anoushka Shankar Londresen jaio zen eta haurtzaroa Londres eta Delhi artean igaro zuen. Nerabezaroan Encinitasen, Kalifornian, bizi izan zen eta San Dieguitoko Akademian graduatu zen, ohoreekin, 1999an. Shankar-ek musikan karrerari heltzea erabaki zuen, unibertsitateko karrera segitu beharrean.
2010ean Joe Wright zuzendari britainiarrarekin ezkondu zen. Bi haur izan zituzten eta 2018an dibortziatu ziren. Londresen bizi da bere bi semeekin.

## Ibilbidea

Shankar txikitatik hasi zen aitarekin sitarra jotzen ikasten: hamahiru urterekin, emanaldi publiko bat eman zuen eta lehen grabaketa kontratua 16 urterekin izenpetu zuen.

### Omenaldi kontzertua

2002ko azaroaren 29an, Concert for George emanaldia zuzendu zuen Londresko Royal Albert Hallen. George Harrisonen omenezko kontzertua izan zen.

## Sariak

* British House of Commons Shield, 1998.
* "Urteko Emakumea" saria ( Kareena Kapoor, Ritu Beri eta Rhea Pillai- rekin partekatua) 2003ko Emakumeen Nazioarteko Egunean.

## Aktibismoa

Shankar animalien eskubideen defendatzailea da baita PETA-ren aldekoa ere (Pertsonak animalien tratu etikoaren alde). Bera eta aita zerbitzu publikoko iragarki batean agertu ziren, animalien sufrimenduaren aurka. Gainera, Nazio Batuen bozeramailea da Indiako elikagaien programan.

## Diskografia
### Estudioko albumak

* Anoushka (1998)
* Anourag (2000)
* Rise (2005)
* Breathing Under Water (2007)
* Traveller (2011)
* Traces of You (2013)
* Home (2015)
* Land of Gold (2016)

### Zuzenekoak

* Live at Carnegie Hall (2001)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «El hipnótico viaje musical de Anoushka Shankar» euronews 2020-02-13 (Noiz kontsultatua: 2020-06-09).
* ↑ «Anoushka Shankar Biography» www.musicianguide.com (Noiz kontsultatua: 2020-06-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) Galilea, Carlos. (2006-06-23). «Anoushka Shankar, la 'sitarista'» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2020-06-09).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Anoushka Shankar» LA Phil (Noiz kontsultatua: 2020-06-09).
* ↑ «KFC Cruelty >> Celebrity Endorsements >> Patricia Manterola» web.archive.org 2007-03-01 (Noiz kontsultatua: 2020-06-09).

## Kanpo estekak

* Sitio oficial
* The show must go on - Elkarrizketa A Billion Hands Concert
* Anoushka Shankar: Different Worlds, One Musical Language
* Ekarrizketa Ravi Shankar's Concerto No. 3 for Sitar and Orchestra.
* Datuak: Q259379
* Multimedia: Anoushka Shankar / Q259379
# Anoxia (argipena)

Anoxia hitzak adiera zenbait ditu:
* anoxia, ehun batean gertatzen den oxigeno falta erabatekoa (ikus hipoxia);
* ekologian, anoxia, uretako oxigeno-eza;
* pedologian, anoxia, zoruko oxigeno-falta;
* entomologian, Anxia, koleopteroen genero bat.