OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Friendly Persuasion

Friendly Persuasion (euskaraz: "Pertsuasio adiskidetsua") western filma da, William Wyler estatubatuar zinemagileak 1956an zuzendu eta ekoitzi zuena. Jessamyn Westek 1945ean argitaratu zuen izenburu berdineko eleberrian oinarriturik dago. Gary Cooper, Dorothy McGuire, Anthony Perkins, Richard Eyer, Robert Middleton, Phyllis Love, Peter Mark Richman, Marjorie Main eta John Smith izan ziren aktore nagusiak.
Oscar sarietarako sei izendapen eta Urrezko Globoetarako bi jaso zituen, baina bat ere ez zuen irabaztea lortu. Aldiz, Canneseko Zinemaldian Urrezko Palma irabazi zuen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1862, Indiana. Jess Birdwell nekazaria (Gary Cooper) seme-alaba ugariko familia bateko aita da, edozein indarkeria mota erabiltzeari uko egiten dion eta bakean eta lasai bizi nahi duen kuakero komunitate batekoa. Baina AEBtako Gerra Zibilak proban jarriko ditu beren sinismenak, Joshek (Anthony Perkins), familiako seme nagusiak, Unionisten Armadan izena eman eta gerran parte hartu nahi baitu; jarrera horrek atsekabea eragingo du familian.

## Aktoreak

* Gary Cooper: Jess Birdwell
* Dorothy McGuire: Eliza Birdwell
* Anthony Perkins: Josh Birdwell
* Richard Eyer: Little Jess Birdwell
* Robert Middleton: Sam Jordan
* Phyllis Love: Mattie Birdwell
* Peter Mark Richman: Gard Jordan (Mark Richman)
* Walter Catlett: Quigley irakaslea
* Richard Hale: Purdy
* Joel Fluellen: Enoch
* Theodore Newton: Harvey maiorra
* John Smith: Caleb Cope
* Marjorie Main: Hudspeth alarguna
* Edna Skinner: Opal Hudspeth
* Marjorie Durant: Pearl Hudspeth
* Frances Farwell: Ruby Hudspeth

## Kanpo estekak

* Friendly Persuasion filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Friendly Persuasion filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q1621402
* Multimedia: Friendly Persuasion / Q1621402
# Friedrichswerth

Friedrichswerth Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Gotha barrutia|Gotha]] barrutian. 2014an 493 biztanle zituen 4,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q569037
* Multimedia: Friedrichswerth / Q569037
# Frielendorf

Frielendorf Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Schwalm-Eder barrutia|Schwalm-Eder]] barrutian. 2014an 7.345 biztanle zituen 85,83 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q428950
* Multimedia: Frielendorf / Q428950
# Friend of Dorothy

Ingelesezko argot homosexualean, Friend of Dorothy (euskaraz: «Dorothyren adiskidea») gizon homosexual bat edo, zentzu zabalean, LGBTQ taldeko edozein kide izendatzeko erabiltzen den eufemismo bat da. Bigarren Mundu Gerratik behintzat dokumentatuta dago esaldia; garai hartan, Estatu Batuetan legez kanpokoak ziren ekintza homosexualak. Norbait Dorothyren adiskidea dela esatea sexu-orientazioari buruz hitz egiteko erabilitako eufemismoa zen, besteek esanahia jakin gabe.

## Erreferentziak

* ↑ Speaking in queer tongues : globalization and gay language. University of Illinois Press 2004, 98 or. ISBN 0-252-02871-6. PMC 51726909..
* ↑ «Homomasculinity: Framing Keywords of Queer Popular Culture» www.jackfritscher.com.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2919166
# Funilândia

Funilândia Brasilgo udalerri bat da, Minas Gerais estatuan kokatua. 4.686 biztanle ditu 199,797 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Minas Gerais

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1757125
* Multimedia: Funilândia / Q1757125
# Funing barrutia

Funing barrutia (txinera tradizionalez: 抚宁区) Txinako barruti bat da, Qinhuangdao barruan. Azken zentsuaren arabera 517.073 biztanle zituen 1057 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1331690
* Multimedia: Funing District / Q1331690
# Funikulu

Botanikan, funikulua eseriak ez diren hazi-hasikinak edo haziak karenarekin lotzen dituen kirtentxoa da.

## Erreferentziak

* ↑ r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f, r01etpd158aa64558419b9ec5ed77644af02263cda. «Euskalterm - Euskararen corpusa - Euskadi.eus» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-05-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5871755
* Multimedia: Funiculus / Q5871755
# Funikular

Funikularra malda oso pikoak igotzeko erabiltzen den garraiobidea da. Kablez loturiko bi kabina ditu eta igogailu baten moduan dabil, kabina bat igotzen denean, bestea jaisten da.
XIX. mendean sortutako garraiobidea da. Lurrun-makinarekin zebilen munduko lehenengo funikularra Rue Terme Croix Rousserekin batzen zuen. 1862an inauguratua izan zen Lionen.
Ondoren, hurrengo funikularrak instalatu ziren:
* Budapestekoa, 1870ean.
* Vienakoa, 1873an.
* Istanbulekoa, 1875ean.
* Britainia Handikoa, 1876an.
* Suitzakoa, 1888an.
* Fløibanen, 1918an.
* Santiagokoa, 1925ean.
Motor elektrikozko lehenengo funikularra Suitzakoa izan zen.

## Funikularrak Euskal Herrian

* Artxandako funikularra (Bilbo, Bizkaia)
* Igeldoko funikularra (Donostia, Gipuzkoa)
* Oinutsen funikularra (Iruñea, Nafarroa Garaia)
* Larreinetako funikularra (Trapagaran, Bizkaia)
* Larrungo tren ttipia (Sara, Lapurdi)
* Mamarigako funikularra (Santurtzi, Bizkaia)

## Kanpo estekak

* Artxandako funikularra
* Igeldoko funikularra
* Larreinetako funikularra
* Datuak: Q142031
* Multimedia: Funiculars / Q142031
# Garapen pertsonal

Garapen pertsonala edo hazkunde pertsonala pertsona batek bere bizitzaren garapen positiboa, bere buruarekiko duen jarrerari eta besteekiko harremanei buruz, bultzatu eta aurrera eramateko burutzen dituen ekimenen multzoa eta horietarako jaso ditzakeen laguntza da. Norberak bizitza pertsonalean hobetzeko; hobetzeko harremanetan, hobetzeko lan kontuetan, hobetzeko osasun kontuetan. Garapen pertsonala hobetzeko teknika eta aholku multzoari esaten zaio. Batez ere XX. mendetik hona Garapen pertsonaleko liburu asko argitaratu dira, (saiakeraren azpigenero bihurtu dira garapen pertsonaleko liburuak). Bestalde, garapen pertsonala lantzeko mintegiak antolatzen dira, ikastaroak antolatzen dira, etab.
Norberaren helburuak hobeto doitzeko eta helburu horiek lortzeko aholku eta tekniken multzoari esaten zaio garapen pertsonal.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10998095
* Multimedia: Personal development / Q10998095
# Garapen psikomotor

Garapen psikomotorra mugimenduen eta zentzumenen eskuratzearen eboluzioa da, banako baten bizitzan zehar. Garapen hau oso garrantzitsua da jaioberri eta haurrarengan, bizitzaren garai horretan eskuratzeak ugariak baitira.
Psikomotrizitatean oinarritzen da.

## Gaitasun motorrak

Haur hezkuntzan gaitasuna esaten denean trebetasun motorra zein fisikoa lantzeko baliagarriak diren gaitasunak etortzen zaizkigu gogora.
Eduki pertzepzio-motorrak tratatzen direnean, gaitasun fisikoak eta gaitasun motorrak lantzen dira.

### Gaitasun fisikoak

Gaitasun fisikoa garatzeko gaitasunak: indarra, malgutasuna, abiadura eta erresistentzia. Hauek bigarren hezkuntzan lantzen dira.

### Gaitasun motorrak

Gaitasun motorrak ohiturazko eta oinarrizko trebetasun eta abilezien bitartez garatuko dira, hauek direlarik: lasterketak eta ibilketak, bestelako lekualdaketak, jauziak, birak, orekak…
Gaitasun motorra garatzeko gaitasunak: Koordinazioa (dinamiko orokorra eta ataletakoa), oreka, gorputz eskema eta espazio-denborako egituraketak. Hauek haur hezkuntzan lantzen dira.
* Koordinazioa: mugimendu bat burutzerakoan giharrek modu eraginkorrez elkarren artean adosteko eta osatzeko duten gaitasuna da. Bi koordinazio mota aztertu ohi dira:
** Atalkako koordinazioa: ikusmen eremua eta mugikortasun zehatzaren arteko lotura adierazten du: manipulazioak, jaurtiketak, harrerak…
** Koordinazio dinamiko orokorra: egitura nagusiko mugimenduak, bertan gihar multzo askok parte hartzen dute: lekualdatzeak, jauziak, birak…
* Oreka: gorputza jarrera batean mantentzeko gaitasuna da. Bi oreka mota bereizten dira:
** Estatikoa: geldirik gaudenean, egoera egonkorra, lekualdaketarik gabe, grabitate-gune sostengu oinarri parean kokatua dugu. Zutik, adibidez.
** Dinamikoa: mugimenduan, desplazamenduan, grabitate-gunea lekuz aldatzen da. Lasterketan, adibidez.
* Gorputz eskema: jarrera mantendu, erori gabe mugitu, objektuak maneiatu ahal izateko adar eskeletikoek burututako egokitzapena da. (Giharretako tentsio-laxatze txandaketa). Jaio berriek gihar tentsio erreflexuak dituzte. Gorputz eskema borondatezko mugimenduekin garatzen denez, eskolan estimulatu behar dugu: lauzangokako desplazamenduak, geldiketak, gorputza egoeraz aldatu mugimendua egokitzera behartuz, oreka mantendu… Gorputz eskema gaizki eratuz gero, kanpoko mundua eta pertsonen arteko harremana kaltetzen da.
* Espazio-denborako egituraketak: Espazio eta denboraren arteko harremana oso estua da. Mugimenduaren analisian denbora eta espazio parametroak bereiztezinak dira, erabat elkarlotutako aldagaiak ditugu. Keinu guztiak eta desplazamendu guztiak espazioan egiten dira, baina aldi berean denboran ere. Edozein jarduera motor nahitaez eta ezin banatutako eran espazio/denborari dagokie; honela denboraren nozioa, hasiera batean, umearentzat nozio motor eta keinuzkoa da: keinu baten, desplazamendu baten edo uzkurdura baten iraupena.

## Ikus, gainera

* Garapen kognitiboa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3757197
# Garapenaren nahasmendu orokortu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du aholku medikorik ematen
Garapenaren nahasmendu orokortua Interakzio sozialaren eta komunikatzeko gaitasunen garapenaren narriadura kualitatiboak ezaugarritzen duen nahasmendua, haurtzaroan hasi ohi dena. Retten sindromea eta autismoaren espektroko nahasmendu guztiak garapenaren nahasmendu orokortuak dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ (Ingelesez) National Dissemination Center for Children with Disabilities (NICHCY). (2003ko urria). Disability Info: Pervasive Developmental Disorders (FS20). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6691991
* Multimedia: Pervasive developmental disorders / Q6691991
# Garapenaren atzerapen konstituzional

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Garapenaren atzerapen konstituzionala hipogonadismo-mota da. Garapenaren atzerapen konstituzionala, eskeletoaren hazkundearen aldi baterako atzerapena deskribatzen duen termino bat da, eta, beraz, atzerapena eragiten duen anormaltasun fisikorik ez duen haur baten altuera. Garaiera laburra gurasoengandik (familiarengandik) heredaturiko hazkunde-patroiaren emaitza izan daiteke, edo itxurazko arrazoirik gabe gertatzen dena (idiopatia). Haurtzaroan, pixkanaka, hazkundeak behera egiten du, eta, azkenean, abiadura normala hartzen du. Garapenaren atzerapen konstituzionala altuera laburreko eta nerabezaroko kausa ohikoena da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]
* ↑ Aguilar, Daniela; Castano, Gabriel. (2020). «Constitutional Growth Delay» StatPearls (StatPearls Publishing) PMID 30969602..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5164324
# Galesko azpibanaketak

1996. urtetik aurrera Gales 22 eremu administratibotan banaturik, banaketa hau herrialde honetako konderri historiko eta hirigunetan oinarrituta dagoelarik. Eremu administratibo horiek “eremu nagusi” izena jasotzen dute (ingelesez principal area), eta kontseilu bana daukate tokiko gobernuaren eskumenei buruzko legeak egiteko: hala nola hezkuntza, ingurumena eta mugikortasuna. Hiru motako eremu nagusi daude: hiriak (3), konderriak (9) eta konde-udalak (10). Hiru eremu motek eskumen eta botere berdinak dituzte.

## Hiriak

Galesen sei hiri daude guztira, zeinetatik hiru eremu nagusiak ere badira. Ondoren sei hiri horien izena (euskaraz eta galesez) eta hiri izaera lortu zuten urtea ageri dira:
* Bangor - urte ezezaguna
* Cardiff (Caerdydd) - 1905
* Swansea (Abertawe) - 1969
* St Davids (Tyddewi) - 1994
* Newport (Casnewydd) - 2002
* St Asaph (Llanelwy) - 2012

## Tokiko kontseiluak

Eremu administratiboek haien burua gobernatzeko kontseilu bana daukate, eta kontseilu horien osaera hautatzeko hauteskundeak bost urtean behin izaten dira. Ondorengo taulan azken hauteskundeen (2017) ondorengo tokiko kontseiluen osaera ikus daiteke:
Tokiko kontseiluen osaera (2017) :
| Eremu nagusia | Eserlekuak | Eserlekuak | Eserlekuak | Eserlekuak | Eserlekuak | Eserlekuak | Eserlekuak |
| Eremu nagusia | Lab | Plaid | Con | LD | Ind. | Besteak | Guztira |
| Anglesey | 2 | 14 | 0 | 1 | 13 | 0 | 30 |
| Blaenau Gwent | 13 | 1 | 0 | 0 | 28 | 0 | 42 |
| Bridgend | 26 | 3 | 11 | 1 | 13 | 0 | 54 |
| Caerphilly | 50 | 18 | 0 | 0 | 5 | 0 | 73 |
| Cardiff | 40 | 3 | 20 | 11 | 1 | 0 | 75 |
| Carmarthenshire | 22 | 36 | 0 | 0 | 16 | 0 | 74 |
| Ceredigion | 1 | 19 | 0 | 8 | 13 | 0 | 41 |
| Conwy | 8 | 10 | 16 | 4 | 21 | 0 | 59 |
| Denbighshire | 13 | 9 | 16 | 1 | 8 | 0 | 47 |
| Flintshire | 34 | 0 | 6 | 5 | 25 | 0 | 70 |
| Gwynedd | 1 | 41 | 0 | 1 | 26 | 6 | 75 |
| Merthyr Tydfil | 14 | 0 | 0 | 0 | 16 | 0 | 30 |
| Monmouthshire | 10 | 0 | 25 | 3 | 5 | 0 | 43 |
| Neath Port Talbot | 43 | 15 | 0 | 1 | 5 | 0 | 64 |
| Newport | 31 | 0 | 12 | 2 | 5 | 0 | 50 |
| Pembrokeshire | 7 | 6 | 11 | 1 | 35 | 0 | 60 |
| Powys | 7 | 2 | 19 | 13 | 30 | 1 | 72 |
| Rhondda Cynon Taf | 47 | 18 | 4 | 1 | 5 | 0 | 75 |
| Swansea | 48 | 0 | 8 | 7 | 9 | 0 | 72 |
| Torfaen | 29 | 0 | 4 | 0 | 11 | 0 | 44 |
| Vale of Glamorgan | 14 | 4 | 23 | 0 | 6 | 0 | 47 |
| Wrexham | 12 | 3 | 9 | 2 | 26 | 0 | 52 |
| Guztira | 472 | 202 | 184 | 62 | 322 | 7 | 1249 |

## Polizia eta suhitzaile zerbitzuak
### Polizia indarrak

Galesen lau polizia indar daude, honako hauek direlarik:

### Suhiltzaile eta erreskate zerbitzuak

Galesen hiru suhiltzaile indar daude. Gaur egungo Galesko Suhiltzaile Zerbitzuak 1996an antolatutakoak dira. Zerbitzu bakoitzak bere ardurapean dagoen eremua hartzen du. Hauek direlarik:

## Oharrak

* ↑ Llais Gwynedd
* ↑ Ingalaterra eta Galesko Alderdi Berdea

## Erreferentziak

* ↑ (Galeseraz)(Ingelesez) «2017ko tokiko hauteskundeen emaitzak» BBC (Noiz kontsultatua: 2020/6/12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q683738
* Multimedia: Subdivisions of Wales / Q683738
# Galesko emakumezkoen errugbi selekzioa

Galesko emakumezkoen errugbi selekzioa (galesez: Tîm rygbi'r undeb cenedlaethol merched Cymru) Galesen ordezkaria da errugbi partida ofizialetan. 1987an jokatu zuen aurreneko partida, eta 1991n Munduko Errugbi Koparako sailkatu zen. 1994koan, berriz, laugarrena izan zen. Sei Nazioen Txapelketa irabazi ez duen arren, 2009an gertu ibili zen, bigarren egin baitzuen Ingalaterrarekin berdinduta; horrez gain, Koroa Hirukoitza irabazi zuen.

## Palmaresa
### Munduko Kopa

* Parte hartzeak (8): 1991, 1994, 1998, 2002, 2010, 2014, 2017, 2021
* Laugarrena (1): 1994

### Sei Nazioen Txapelketa

| | Ingalaterra | Frantzia | Irlanda | Italia | Eskozia | Espainia | Gales |
| Parte hartzeak | 27 | 24 | 25 | 16 | 27 | 7 | 27 |
| Garaipenak | 18 | 6 | 2 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| Slam Nagusiak | 16 | 5 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 |
| Koroa Hirukoitzak | 22 | - | 2 | - | 1 | - | 1 |
| Zurezko koilarak | 0 | 0 | 5 | 3 | 9 | 2 | 6 |
* Bigarrena (1): 2009
* Koroa Hirukoitza (1): 2009

### Europako Errugbi Kopa

* Irabazlea (0)
* Finalista (1): 2008

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5255989
# Galesko Unibertsitatearen Erregistroa

Galesko Unibertsitatearen Erregistroa Galesko Cardiff hiriburuan dagoen eraikin bat da, Cathays Parkean. Galesko Unibertsitatearen bulego-egoitza nagusia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7896550
* Multimedia: University of Wales Registry / Q7896550
# Galesko basamortua

Galesko basamortua edota Galesko basamortu berdea (ingelesez Desert of Wales edota Green Desert of Wales) Erdialdeko Galesen dagoen lurralde bat da, bere izena bertan inongo errepide edo herririk ez egoteari eta sarbide zaila izateari zor dio.
Erresuma Batuan moor izendapenez ezagutzen diren eremuetako bat da.

## Eremua

Izendapena XIX. mendeko ingeles bidaiariek sortu zuten eta ez du galesezko izendapen parekiderik. Gutxi gorabehera galesez Elenydd deitzen den lurraldearen mugekin bat egiten du, eta Kanbriar mendietan dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5264080
# Galesko bandera

Galesko bandera (galesez Baner Cymru edo Y Ddraig Goch; ingelesez Flag of Wales edo The Red Dragon) Galesko bandera ofiziala da, herrialde honetako bandera ofizialtzat 1959an onartu zelarik. Y Ddraig Goch edo Herensuge Gorria ikurraren jatorria Galesko lurraldea Erromatar Inperioaren zati zen garaian kokatzen da. Herensuge hau erromatar cohorteek zeramatzaten herensugeetatik eratorria izatea litekeena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185692
* Multimedia: National flag of Wales / Q185692
# Galesko Unibertsitatea

Galesko Unibertsitatea (galesez: Prifysgol Cymru; ingelesez: University of Wales) Galesko Cardiff hiriburuan dagoen unibertsitate bat da. 1893an Aberystwyth, Bangor eta Cardiff hirietako ikastetxeak elkartuz sortu zen. Galesko unibertsitate zaharrena da eta Erresuma Batuko bigarren handiena.

## Kanpo estekak

* Galesko Unibertsitatearen webgune ofiziala (Ingelesez) (Galeseraz)
* Datuak: Q1072029
* Multimedia: University of Wales / Q1072029
# Genplesita

Genplesita mineral bat da eta fleischerite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Genplesita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca3Sn(SO4)2(OH)6*3H2O}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Genplesite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Genrikh Jagoda

Genrikh Grigorievitx Jagoda (errusieraz: Ге́нрих Григо́рьевич Яго́да; Rybinsk 1891ko azaroaren 7a–Mosku, 1938ko martxoaren 15a), Jenokh Gerxevitx Ieguda (errusieraz: Енох Гершевич Иегуда) jaioa, sobietar politikaria izan zen, jatorriz judua. Boltxebikeen aldekoa izan zen 1907tik aurrera. Politikan kargu asko izan zituen; 1917ko Iraultzaren ondoren OGPU erakundeko buruzagia eta Barne Arazoetako komisarioa eta Politburoko kidea izan zen, besteak beste. Bukharinekin batera Stalinen kontrako konplotak antolatu zituelako salatu eta hil zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q141869
* Multimedia: Genrikh Yagoda / Q141869
# Genozidioari aurrea-hartzeko Aholkulari Bereziaren Bulegoa

Genozidioaren prebentzioari buruzko Aholkulari Bereziaren Bulegoa Nazio Batuen Erakundearen agentzia espezializatua da.

## Genozidioaren Prebentzioarako Aholkulari Bereziak

| Aholkulari berezia | Herrialdea | Agintaldia |
| Adama Dieng | Senegal | 2012ko uztailaren 17a - egun |
| Francis Deng | Sudan | 2007ko abuztuaren 1etik - 2012ko uztailaren 31ra |
| Juan Méndez | Argentina | 2004ko abuztuaren 1etik 2007ko abuztuaren 1era |

## Babesteko erantzukizunari buruzko aholkulari bereziak

| Aholkulari berezia | Herrialdea | Agintaldia |
| Jennifer Welsh | Kanada | 2012ko ekaina - egun |
| Edward Luck | AEB | 2008ko otsailaren 21etik - 2012ko ekainaren 21era |

## Ikus, gainera

* Genozidioa
* Genozidio Hitzarmena
* Genozidioaren Biktimen Duintasun eta Oroitzarako eta honen Prebentzioarako Nazioarteko Eguna

## Kanpo estekak

* Sitio Oficial de la Oficina del Asesor Especial sobre la Prevención del Genocidio
* Framework of Analysis for Atrocity Crimes (ingelesez)
* Plan of Action for Religious Leaders and Actors to Prevent Incitement to Violence that Could Lead to Atrocity Crimes (ingelesez)
* Datuak: Q6049292
# Gens

Antzinako Erroman, gens delakoa (latinez, gens, gentis) nomen bereko familia taldeak biltzen dituen instituzio bat da, guztiek, ustez, arbaso komun bat zutela adierazten duena, kultu bera partekatzen zuten eta amankomuneko ohitura batzuk zituzten. Gens zehatz batekoa izateak, gens horretako gainontzeko kideekiko eskubide eta betebehar batzuk zituen: elkarri laguntzea behar zenean, gensaren ondasunen jabe izateko eskubidea, komuneko tokian lurperatua izatea edo gens bereko beste pertsona batekin ezkontzeko debekua.

## Europako Zuzenbidean eragina

Erromatar oinordekotza zuzenbidearen jatorria, gens bereko kideen ondasunak, mortis causa ondasun oinordekotza gertatzen denean, gensaren barnean geratu behar direla dioen ideian dagoela nabarmendu behar da. Egungo zuzenbide kontinentalaren legedi gehienek, Erromatar zuzenbidearen eragina jaso dute, printzipio honen ezaugarri bereizgarriak, legitimoen eta oinordekotza intestatuen kalkuluetan erakutsiz. Honela, alargunaren legitima, espainiar zuzenbidean, beti usufruktuan datza, ezingo dena betikotu eta hildakoaren ondasunak, zuzenean honen oinordeko bihurtu ez ziren pertsonentzako ihes ez zuzenik ez du ekarriko.

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) française, Académie. «Dictionnaire de l’Académie française» www.dictionnaire-academie.fr (Noiz kontsultatua: 2023-08-05).

## Kanpo estekak

* Les gentes (familles) romainesTusculan
* (fr) Liste de nomina
# Genozidio Hitzarmena

Genozidio-Krimena Prebenitzeko eta Zigortzeko Hitzarmena (GKPZH) –ingelesez, CPPCG bezala laburtua– edo Genozidio-Hitzarmena, genozidioa kriminalizatzen duen eta bertan parte hartzen duten Estatuak debekua betetzera behartzen dituen nazioarteko ituna da. Genozidioa delitu gisa kodetu zuen lehen tresna juridikoa izan zen hau, bai eta Nazio Batuen Batzar Nagusiak aho batez onartutako lehen giza eskubideen ituna; izan ere, GKPZHa 1948ko abenduaren 9an adostu zen, Nazio Batuen Batzar Nagusiaren hirugarren saioan. Hitzarmena 1951ko urtarrilaren 12etik dirau indarrean; egun, 2021erako, 152 estatukide ditu barnean.

## Erreferentziak

* ↑ «Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide» United Nations Audiovisual Library of International Law.

## Ikus, gainera

* Genozidio
* Nazio Batuen Gutuna
* Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala
* Nazio Batuen Erakundea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q865344
# Genpei Gerra

Genpei Gerra (japonieraz: 源平合戦, Genpei kassen, Genpei gassen) , antzinako Japonian, 1180 eta 1185 artean (Heian Aroaren amaiera), eta Taira eta Minamoto klanen arteko gatazka zibil batzuen izena da. Gerra zibil honen ondorio zuzena, Minamoto klanaren garaipena eta honen ondorioz Taira erori izana izan zen. Samuraiek Japoniaren aginte politiko eta militarra eskuratu zuten, eta japoniar historian lehen shogunerria-Kamakura shogunerria - ezartzea ahalbidetu zuen, Minamoto no Yoritomo buru zuena.
Genpei Gerra, klaneko buruzagi zen Minamoto no Yorimasak, Tairatarrena ez zen beste hautagai bat tronurako babestu zuenean hasi zen. Ujiko gudua, Kyotoko kanpoaldean gertatua, bost urteko gerra baten hasiera izan zen. Gerra, berez, hiru etapatan zehar garatu zen: lehen etapa (1180ko ekaina), Yorimasak armetara deitzean zentratua egon zen, Mochihitorentzat, Taira no Kiyomoriren biloba zen Antokuren esku geratu zen tronua berreskuratzeko. Matxinada hau berehala itzali zuten Tairatarrek egun batzuk geroago. Bigarren etapan (1180ko iraila), behin Yorimasa hila, bere oinordekoa zen Minamoto no Yoritomo izan zen protagonista, eta 1181eko erdialdera arte luzatu zen, herrialde osoan bi urte irauten zuen gosete batek behartutako su-etena aldarrikatu zen arte. Hirugarren eta azken etapa, 1183ko hasieran hasi zen, eta Minamoto klanak 1185eko Dan-no-urako itsas guduan lortutako garaipenarekin amaitu zen, Heian Aroaren amaiera eta Kamakura Aroaren hasiera adierazten duena, Japoniako garai klasikotik feudal garairako trantsizioa suposatu zuena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q737542
* Multimedia: Genpei War / Q737542