OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Perthes-lès-Brienne

Perthes-lès-Brienne Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 85 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Perthes-lès-Brienne udalerrian erroldatutako biztanleak 73 ziren. Familiak 26 ziren, horien artean 13 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 9 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 31 etxebizitza zeuden, 27 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 30etxeak ziren. 27 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren eta 2 alokairuan okupaturik zeuden; 1ek bi gela zituen, 4 etxek hiru zituzten, 5 etxek lau zituzten eta 16 etxek bost zituzten. 22 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 16 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Perthes-lès-Brienne udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 0 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 8 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 4 |
| 4 | 40-44 | 4 |
| 0 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 4 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 49 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 31 lanean zeuden (18 gizon eta 13 emakume) eta 4 langabezian zeuden (2 gizon eta 2 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 3 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 7 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Perthes-lès-Brienne udalerrian 6 nekazaritza-ustiategi zeuden, 894 hektarea erabiltzen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Exploitations agricoles

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1364816
* Multimedia: Perthes-lès-Brienne / Q1364816
# Perth eta Kinross

Perth eta Kinross (ingelesez Perth and Kinross, eskozieraz Perth an Kinross eta gaeleraz Peairt agus Ceann Rois) Eskoziako 32 kontseilu guneetako bat da. 2012ko erroldaren arabera 147.740 biztanle ditu. Bere hiriburua Perth da.

## Mugakideak

Aberdeenshire, Angus, Dundee Hiria, Fife, Clackmannanshire, Stirling, Argyll eta Bute eta Highland kontseilu guneekin mugatzen du.

## Historia

Perthshire eta Kinross-shire lehen aldiz 1929an elkartu zituzten eta 1975 arte egon ziren elkarrekin. 1996ko berrantolaketan berriz elkartu zituzten.

## Politika

41 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:
| Alderdi politikoa | Zinegotziak |
| Eskoziako Alderdi Nazionala | 18 |
| Alderdi Kontserbadorea | 10 |
| Liberal Demokratak | 5 |
| Eskoziako Laboristak | 4 |
| Alderdi Independientea | 4 |

## Hiri eta herriak

Hiri bakarra dago eskualdean Perth hiriburua hain zuzen ere.

### Herri nagusiak

* Perth / Peairt (hiriburua, 47.180 biztanle)
* Blairgowrie / Blàr Ghobhraidh (8.954 biz)
* Crieff / Craoibh (7.050 biz)
* Kinross / Ceann Rois (4.891 biz)
* Scone / Sgàin (4.430 biz)
* Auchterarder / Uachdar Àrdair (4.206 biz)

### Herri guztiak

| Abbots Deuglie Abernethy Aberfeldy Acharn Almondbank Alyth Amulree Auchlyne Auchterarder Balado Ballinluig Bankfoot Blackford Blair Atholl Blairgowrie eta Rattray Bridge of Balgie Bridge of Earn Burrelton Clunie Comrie | Coupar Angus Crieff Dull Dunkeld Dunning Errol Fearnan Finegand Forgandenny Forteviot Fortingall Glenfarg Glenshee Inchture Invergowrie Kenmore Killiecrankie Kingoodie Kinloch Rannoch Kinross | Kinrossie Kirkmichael Lawers Leetown Logierait Luncarty Madderty Meigle Meikleour Methven Milnathort Muthill Perth Pitlochry Scone Spittal of Glenshee Stanley St Fillans Trinafour Weem |

## Ondasun nabarmenak

* Perth.
* Blairgowrie eta Rattray.
* Crieff.
* Kinross.
* Scone jauregia (Perth).
* Balhousie gaztelua (Perth).
* Taymouth gaztelua.
* Blair gaztelua.
* Drummond gaztelua.
* Pitfour gaztelua.
* Menzies gaztelua.
* Balmanno gaztelua.
* Elcho gaztelua.
* Methveneko gaztelua.
* Dunkeldeko katedrala.
* Scone harria.
* Ben Lawers mendia (1.214 m).
* Lomond aintzira.
* Tay aintzira.
* Rannoch aintzira.
* Earn aintzira.

## Kanpo estekak

* Perth eta Kinrosseko Kontseiluaren webgunea
* Datuak: Q207679
* Multimedia: Perth and Kinross / Q207679
# Perthcelyn

Perthcelyn, Galesko udalerri bat da, Rhondda Cynon Taf konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25169434
# Pentano

Pentane bost karbono atomo dituen hidrokarburo asea da (formula kimikoa: C$_5$H$_{12}$). Petrolioaren eta gas naturalaren osagaia da. Airean oso erraz su hartzen duen fluido kolorgea da. Pisu espezifikoa 0,62 g/cm$^3$ du, eta 36 °C-an irakiten du. Ez da ongi disolbatzen uretan eta alkoholean, baina oso ongi bentzenoan eta eterrean. Petrolioaren destilazioz lortzen da. Disolbatzaile gisa erabiltzen da industrian, tenperatura oso txikiak neurtu behar dituzten termometroak egiteko, botikak ekoizteko bitarteko gisa, anestesiko gisa eta abar. Bera da pentanola lortzeko erabiltzen den lehengaia. Hiru isomero ditu: pentano lineala, isopentanoa eta neopentanoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q150429
* Multimedia: Pentane / Q150429
# Pentangle

Pentangle edo The Pentagle, Erresuma Batuko folk, rock, jazz eta folk rock musika atlde bat da. 1967an sortua izan zen.

## Dioskografia
### Singleak

* Travellin' Song/Mirage (1968) GB S BigT B1G109
* Let No Man Steal Your Thyme/ Way Behind The Sun (1968) (Reprise 0784)
* Once I Had A Sweetheart/ I Saw an Angel (1969) Transatlantic BIG124 UK #46
* Light Flight/Cold Mountain (1970) Transatlantic BIG128 UK #43
* Light Flight/Cold Mountain (1970) UK #45 - re-entry
* Play the Game/ Saturday Movie (1986) UK Making Waves SURF 107
* Set Me Free/ Come To Me Easy (1986) UK Making Waves SURF 121

### Bildumak

* The Pentangle — 1968 (Trasanlantic)
* Sweet Child — 1968 (Trasanlantic) (Doble, un disco en directo y otro en estudio)
* Basket of Light — 1969 (Trasanlantic)
* Cruel Sister — 1970 (Trasanlantic)
* Reflection — 1971 (Trasanlantic)
* Solomon's Seal — 1972 (Trasanlantic)
* Open the Door — 1985
* In The Round — 1986
* So Early In The Spring — 1989

### Jansch/McShee/Kirtley/Portman Smith/Conway

* Think of Tomorrow — 1991
* One More Road — 1993
* Live 1994 — 1995

### Jacqui McShee's Pentangle

* Feoffees' Lands — 2005

### Bildumak

* History Book - 1972
* Pentangling - 1973
* The Pentangle Collection - 1975
* Anthology - 1978
* At Their Best - 1983
* Essential Vol 1 - 1987
* Essential Vol 2 - 1987
* Collection - 1988
* Anniversary - 1992
* People On The Highway 1968 - 1971 - 1992
* Light Flight - 1997
* The Pentangle Family - 2000
* Light Flight: The Anthology - 2001

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1427551
* Multimedia: Pentangle (band) / Q1427551
# Pease (Minnesota)

Pease Minnesotako hiri bat da. Mille Lacs konderrian kokatua dago. 2010ean 242 biztanle zituen, 2,35 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Mille Lacs konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2038122
# Pearyren Lurraldea

Pearyren Lurraldea Groenlandiako iparraldean dagoen penintsula bat da, Ozeano Artikoan iparralderantz hedatzen dena. Garaipena fiordotik, mendebaldean, Independentzia fiordoraino, hegoaldean eta hego-ekialdean, eta Ozeano Artikorantz, iparraldean, Morris Jesup lurmuturrarekin, Groenlandiako kontinenteko punturik iparraldekoena, eta Bridgman lurmuturreraino, ipar-ekialdean. Lincoln itsasoak (Morris Jesup lurmuturraren mendebaldean) eta Wandel itsasoak mugatzen dute, Ozeano Artikoko bi itsasok. Oodaaq uhartea, munduko punturik iparraldekoena, iparraldeko kostaldetik ez oso urrun dagoen uharte bat da. Frederick E. Hyde fiordoak, Pearyren Lurra ekialdetik 150 kilometroko sakoneran ebakitzen duenak, bi zatitan banatzen du: hegoaldeko Pearyren Lurraldea eta iparraldeko Pearyren Lurraldea. Kostaldea fiordo txikiz horzturik dago. Pearyren Lurraldea ez da inongo udalerriren parte, baina Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkearen zati da. Eskualdearen tamaina 375 kilometrokoa da gutxi gorabehera, ekialdetik mendebaldera, eta 200 kilometrokoa iparraldetik hegoaldera, 57 000 km²-ko azalerarekin. Ipar polotik 700 kilometro hegoaldera dago.
Lehen, Pearyren Lurraldea uharte bat zela uste zuten, uharte nagusitik Pearyren kanalak banandua, Garaipen eta Independentziako fiordoen arteko ustezko lotura bat.
Elur-orein eta idi musketadunek bizirik diraute landaretza urriari esker, azaleraren % 5 soilik estaltzen baitu, eta 33 landare-espezie loredun hartzen baititu. Beste fauna-espezie batzuk azeri artikoa, otso polarra, hartz zuria eta erbi artikoa dira.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.jstor.org/pss/208628

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1484427
* Multimedia: Peary Land / Q1484427
# Pease udalerria, Belmont konderria (Ohio)

Pease udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Belmont konderrian. Azken zentsuaren arabera 12.849 biztanle zituen, 74.3 milia karratu (192 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Pease udalerriak 5821 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.519 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q925032
* Multimedia: Pease Township, Belmont County, Ohio / Q925032
# Peasmarsh

Peasmarsh, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian.
2011n 1.163 biztanle zituen.
* Datuak: Q2044503
* Multimedia: Peasmarsh / Q2044503
# Peaston

Peaston, Eskoziako etxalde bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Edinburgh hiriburutik 23 kilometro hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7158457
* Multimedia: Peaston / Q7158457
# Peat Inn

Peat Inn, Eskoziako etxalde bat da, Fife konderrian. Cupar udalerritik B940 errepidez zazpi milia hego-ekialdera dago, eta St Andrews udalerritik sei milia hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3898489
* Multimedia: Peat Inn / Q3898489
# Peatita-(Y)

Peatita-(Y) mineral bat da.

## Ezaugarriak

Peatita-(Y) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Li4Na12Y12(PO4)12(CO3)4(F,OH)8}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Peatite-(Y): Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Peato Mauvaka

Peato Mauvaka (Nouméa, Kaledonia Berria, 1997ko urtarrilaren 10a) frantziar errugbilaria da, orpokatzaile postuan aritzen dena. Kaledonia Berrian jaio zen, baina familiak Wallis eta Futunako jatorria dauka. 15 urterekin iritsi zen Metropolitar Frantziara. 2016tik Top 14an jokatzen du Stade Toulousain taldean. 2019ko abuztuaren 17an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Nizan, Eskoziaren aurka.

## Palmaresa
### Stade Toulousain

* Top 14
** irabazlea: 2019, 2021, 2023
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2021

### Frantziako selekzioa

* Autumn Nations Cup
** finalista: 2020
* Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 2022
** Grand Slam: 2022

## Erreferentziak

* ↑ Avec l'arrivée de Romain Taofifenua, le XV de France compte 4 originaires de Wallis et Futuna. la1ere.francetvinfo.fr (Noiz kontsultatua: 2023-10-22).
* ↑ Peato Mauvaka. itsrugby.co.uk (Noiz kontsultatua: 2023-10-22).
* ↑ Peato Mauvaka. en.espn.co.uk (Noiz kontsultatua: 2023-10-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28033370
* Multimedia: Peato Mauvaka / Q28033370
# Peasedown St John

Peadedown St John, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Somerset konderrian dagoen udalerri bat da.
2011n 6.446 biztanle zituen.
* Datuak: Q2582516
* Multimedia: Peasedown St John / Q2582516
# Peau d'âne (1970eko filma)

Peau d'âne 1970eko Jacques Demy frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Errege bat zoriontsu bizi da bere emazte ederrarekin eta alabarekin. Gainera, sekulako urre mordoa ematen dion asto baten jabe da. Baina erregina gaixotu egingo da; hala, hil aurretik erregeari zin eginaraziko dio, inorekin ezkontzekotan, erregina bera baino ederragoa izan beharko duela emaztegaiak.

## Aktoreak

* Catherine Deneuve : Peau d'âne
* Delphine Seyrig : la Fée des lilas
* Jacques Perrin : le Prince
* Jean Marais : le Roi bleu
* Micheline Presle : la Reine rouge
* Fernand Ledoux : le Roi rouge
* Pierre Repp : Thibaud, l'intendant
* Sacha Pitoëff : le Premier ministre
* Henri Crémieux : le chef des médecins

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1367513
# Peter Camenzind

Peter Camenzind (Peter Camenzind), Hermann Hesse idazle alemaniarraren lehen eleberria da. 1904an argitaratu zen. Idazlanak Hesse kezkatzen zuten gaietako asko ditu.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Eleberria honako esaldi honekin hasten da: Hasieran bazen mitoa, Jainko handiak indiar, greko eta germaniarren arimak inspiratu eta aditzera ematen zituen bezala, horrela dihardu egunero berriz ere haur bakoitzaren arima inspiratzen. Guztiz poetikoa da idazlan hau eta protagonistak berak poeta bihurtu nahi zuen. Peter Camenzindek Hesseren beste protagonista batzuk (adibidez, Estepako otsoa liburuaren Harry Haller) gogorarazten dizkigu. Haiek bezala, oso sakonki sufritzen du. Bere bidaia askotan (Alemania, Italia, Frantzia eta Suizatik), paisaiak eta jendearen emozioak dastatu nahi zituen. Liburuaren azken zatian San Frantzisko Asiskoaren ereduari jarraitu zion gizon elbarri bat zaintzen.
Peter Camenzindek bere ama galdu zuen gazte izanik. Horregatik, eta bere aitaren izaera bihozgabea dela eta, bere mendietako herrixka utzi zuen unibertsitatera joateko eta, bide batez, mundua ezagutzeko. Rosi Girtannerrekin maitemindu zen eta Richarden lagun min bihurtu zen. Hau hil zenean dena utzi zuen eta mundutik joan zen bizitzaren esperientzia anitzak dastatzera.
Bere aitaren eraginez, ardoa hartu zuen bizitzari aurre egiteko laguntzat. Elizabethekin maitemindu zen, baina hau beste mutil batekin ezkondu zen. Italiatik egindako bidaia batek guztiz aldatu zuen Peter, gauzen barruan edertasuna ikusteko bere gaitasuna sendotu zuen. Hala, Boppi elbarria zaintzen, beste gizakiak maitatzea zer zen esperimentatu zuen. Boppik eta Peterrek adiskidetasun sendo eta ederra gauzatu zuten. Boppi hil zenean Peter Camenzind bere herrira itzuli zen bere aita zaharra zaintzera eta, horrela, bere bizitzaren azken lana betetzera.

## Pertsonaiak

* Peter Camenzind: eleberriaren protagonista.
* Konrad Camenzind: Peterren osaba, ideia bitxiak eduki eta gauzatzen zituena, normalean arrakastarik gabe.
* Rösi Girtanner: Peterren lehen maitasun sekretua.
* Richard: piano-jolea, Peterren eraikin berean bizi eta bere lagun min bihurtu zena. Itota hil zen.
* Erminia Aglietti: margolaria. Richardek aurkeztu zion Peterri eta hau maitemindu egin zen. Hori azaldu baino lehen, Peterrek jakin zuen Erminia beste batekin maiteminduta zegoela.
* Elisabeth: Peterren beste maitasun bat, beste mutil batekin ezkondu zen Peterrek zalantza asko izan zituelako bere maitasuna azaltzeko.
* Annunziata Nardini: alarguna, Peter Italian egon zenean bere etxejabea izan zena. Peterrekin ezkontzeko ilusioa izan zuen.
* Zurgina eta bere sendia: Peterren lagunak. Alaba txikiena hil egin zen.
* Boppi: Zurginaren koinatu elbarria. Hasieran Peterrek nazka sentitu zuen beragatik. Gero adiskidetasun handia sortu zen haien artean eta Peterrek bere etxera eraman zuen. Han zaindu zuen Boppi hil zen arte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q576493
# Peter Burling (estropadalaria)

Peter Burling, (Tauranga, Zeelanda Berria, 1991ko urtarrilaren 1a) belan lehiatzen den kirolari zeelandaberritarra da.
Lau Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen: Pekin 2008an (Pekin), Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina eskuratu zuen; Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa irabazi zuen, eta Tokio 2020an (Tokio), berriro, zilarrezkoa irabazi zuen. Hiruretan, Blair Tuke lagun zuela, eta guztiak 49er proban eskuratu zituen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2012 | Londres Erresuma Batua | 02 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2016 | Rio de Janeiro Brasil | 01 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | 49er, gizonezkoa |
| Munduko Bela Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2011 | Perth Australia | 02 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2012 | Zadar Kroazia | 02 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2013 | Marseilla Frantzia | 01 ! | 49er |
| 2014 | Santander Espainia | 01 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2015 | Buenos Aires Argentina | 01 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2016 | Clearwater Estatu Batuak | 01 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2019 | Auckland Zeelanda Berria | 01 ! | 49er, gizonezkoa |
| 2020 | Geelong Australia | 01 ! | 49er, gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Peter Burling" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Peter Burling" ISAFen datu basea. (Ingelesez)
* ↑ "Rolex World Sailor of the Word Sailing Awards" ISAFen webgunean. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3720514
* Multimedia: Peter Burling / Q3720514
# Peter Brian Medawar

Peter Brian Medawar (Petrópolis, Rio de Janeiro, Brasil, 1915eko otsailaren 28a - Londres, 1987ko urriaren 2a) britainiar medikua izan zen.

## Bizitza

Libiar jatorriko britainiar industriari baten semea zen. Ingalaterran egin zituen ikasketak, Marlboroughen lehenbizi, eta Oxforden gero. Zoologia ikasi zuen, eta J. Z. Youngen ikasle izan zen. Ikasketak bukatuta, Zoologia eta Anatomia Konparatuko irakasle izan zen Londresko University Collegen, 1951n. Royal Societyko kide izendatu zuten 1960an, eta National Institute for Medical Researcheko lehendakari. Gerran erretako pertsonen larrua txertatzeko modua ikertu zuen, eta ikerketa horietan oinarri hartuta egin ziren, 1960ko hamarraldian, lehenengo giza organoen transplanteak. 1960an, Fisiologia eta Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, Frank Macfarlane Burnetekin batera, ehun txertatuen immunologia-tolerantziaren aurkikuntzagatik. Zaurietan ehuna osatzeko mekanismoa ikertu zuen, eta horrek sortzen zituen arazo immunologikoak. Orobat aztertu zituen zelulen hazkundea, zahartzea, immunitatea eta eraldatzea.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214209
* Multimedia: Peter Medawar / Q214209
# Peter Brook

Peter Stephen Paul Brook (Londres, Ingalaterra, 1925eko martxoaren 21a - Paris, 2022ko uztailaren 2a) britainiar antzerkigile eta zinemagilea izan zen.

## Biografia

Lehenengo lanak Oxfordeko unibertsitatean ikasten ari zela egin zituen. Berehala, ingeles antzerkigile ospetsuenetako bat bihurtu zen, eta Royal Shakespeare Companyko zuzendari izan zen 1962-1970 bitartean. William Shakespeareren Lear Errege lanaren ondoren (1962), Brookek estilo eta lan-metodo berri bat asmatu zituen, Espazio hutsa lanean definitu zuena 1968an: testua eta obra biluztea eta berezko ingurura eramatea, obra eta antzezlearen lana kutsatu zuten tradizioak baztertuaz.
1970. urteaz geroztik, Parisen hartu zuen bizilekua, eta Bouffes-du-Nord antzokian aritu zen. Poliki-poliki lanak oinarrira eramaten saiatu zen, baina mendebaldeko izpirituarekin oraindik ere, eta mendebaldeko forma dramatikoak eta beste kulturetako antzezpen moduen sintesia egin zuen, batez ere afrikarrak eta asiarrak. Askotan, bere lanetan, tapiz bat edo osagai bakar batzuk besterik ez ditu ipintzen eszenatokian, eta askotariko antzezleak jartzen ditu lanean; era horretan, lanek oihartzun berri eta ez akademikoa hartzen dute: Marat/Sade (1964), Mahabharata (1985), Nor da hemen? (1996)... Zineman ere egin du lanik Brookek: Eulien ugazaba (1963), Lear erregea (1971), Karmenen tragedia (1983)... Azken urteetan, antzerkiari buruzko zenbait liburu idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q49760
* Multimedia: Peter Brook / Q49760
# Peter C. Doherty

Peter C. Doherty (Brisbane, 1940ko urriaren 15a) australiar zientzialaria da. Albaitari-ikasketak egin zituen Queenslandeko Unibertsitatean. 1963-1967 urte-bitartean Animalia Ikerkuntzarako Institutuan lan egin zuen, Australiako gobernuarentzat, unibertsitate-eskolak ordaintzeko. Bien bitartean, australiar Nobel saridun Macfarlane Burneten lanari esker immunologiarekin zaletu zen, eta Australiako gobernuarentzako lanak bukatu orduko, ardien garuneko birus-infekzioei buruzko doktore-tesia prestatu zuen Edinburgoko Unibertsitatean, Eskozian. 1972an Australiara itzuli zen, Australiako Unibertsitate Nazionaleko Medikuntza Ikerkuntzako John Curtin Eskolako ikerkuntza-zuzendari gisa. Han egin zituen Nobel sariaren merezidun egin zuten ikerkuntzak. Rolf Zinkernagel zientzialari suitzarrarekin batera, T zelulen jarduera ezagutzeko saioak egin zituzten saguekin, zelula horiek birusak kutsatutako zelulak hiltzeko gaitasuna dutelako. 1975-1982 bitartean Wistar Institutuko irakasle izan zen, Filadelfian, eta Australian Medikuntza Ikerkuntzako John Curtin Eskolako Patologia Esperimentalaren sailburu gisa lan egin ondoren zenbait urtez, Estatu Batuetara itzuli zen 1988an, Memphisera, haurrentzako St. Jude ikerkuntza-erietxeko Immunologia Saileko zuzendari gisa. 1983an Paul Ehrlich saria irabazi zuen, Alemanian, 1986an Nazioarteko Gairdner Fundazioaren saria, eta 1995ean Medikuntza Ikerkuntzako Albert Lasker saria.
1996an Fisiologiako Nobel saria jaso zuen, Rolf Zinkernagelekin batera, hogeita hiru urte lehenago egindako aurkikuntzarengatik. Immunitate-sistemak birusak kutsatutako zelulak nola ezagutzen dituen aurkitzeagatik eman zioten saria. Garrantzi handiko aurkikuntza izan zen hura minbiziaren eta beste eritasun larri batzuen aurkako borrokan.
Erdi-autobiografikoa den liburu bat idatzi zuen, The Beginner's Guide to Winning the Nobel Prize; Melbournen argitaratu zen 2005ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) St. Jude ospitalearen web-orria
* (Ingelesez) Peter C. Dohertyren autobiografia, Nobel sarien web-orrian
* Datuak: Q309814
* Multimedia: Peter C. Doherty / Q309814