OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ignazio Otsoa Oltzako Sanz

Ignazio Otsoa Oltzako Sanz, Iñaki Desormais izengoitiaz ere ezaguna (Iruñea, Nafarroa, 1940ko martxoaren 29a - ib., 2015eko apirilaren 20a), nafar poeta izan zen.

## Biografia

Zuzenbideko ikasketak egin zituen Zaragozan eta Kazetaritzakoak Iruñean. Nafarroako Unibertsitateko Soziologiako katedradun, Iruñeko Turismo Eskolako irakasle eta Espainiako Irrati Nazionaleko berriemaile izan zen Nafarroako hiriburuan.
Río Arga eta Elgacena aldizkarietan plazaratu zituen poema asko, eta sari ugari jaso zituen, bestalde.
Obra nagusiak: Ea bunker, ea, ea (1978. urteko Sanfermin odoltsuari buruzkoa), Matad al dinosaurio (1983), Pájaro de ojos ciegos (1987), Levitación sobre el caos (1987), Tiempo provisional (1988), Libro de infames ilusiones (1988), La desaparición ilimitada (1988) eta Adiós Pamplona-Agur Iruñea (1990).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12259476
# Ignazio Ibarretxe

Ignazio Ibarretxe (Lekeitio, 1708 – 1775eko martxoaren 14a) arkitekto bizkaitarra izan zen. Erretauleen arkitekturari esker ezaguna izan zen.

## Biografia

Jose Ibarretxe eta Ana Lariz gurasoak ziren. Ignazio Ibarretxe Maria Magdalena Axperekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituen baina bakar bat, Jose Antonio, bizirik iraun zuen. Posizio ekonomiko ona zuen batez ere arkitekto bezala egiten zituen lanetatik kanpo, lur-neurtzaile bezala lan egin zuelako eta administraziorako postu desberdinetan aritu zelako. XVIII. mendeko Euskal Herriko arkitektoen artean ospe handia izan zuen, Lekeitio inguruan mugitzen ziren artean garrantzitsuena izanik.

## Estiloa

Barroko berrantiar barruan Churrigueresco estilotik rokoko estilora joan zen aldatzen. Lekeitioko erretaula asko rokoko estilokoak dira, alegia.

## Obra

Bizkaiko eliza askotan haren erretaulak ikus daitezkeen. Hona hemen batzuk:
* Natxituako (Ea) Kontsolazioko Andra Mariaren elizako erretaula nagusia, 1735ko ingurukoa.
* San Antolin eta Santa Maria Magdalenaren erretaula Lekeitikoko Andre Mariaren Jasokundearen elizan , 1735ko ingurukoa.
* Santa katalina baselizaren zaharberritza, Lekeition, 1736koa.
* Andra Mariaren kaxa, Lekeitikoko Andre Mariaren Jasokundearen elizan, 1736an.
* Errosarioko Andra Maria, San Martin parrokia, Amoroton, 1737.
* Andra Mariaren sagrarioa, Markina-Xemein, 1738.
* Errosarioaren Andra Mariaren eta San Pedroren erretaulak, San Migel parrokian, Ereñon, 1743.
* Stanislao Kostkaren eta San Pedroren erretaulak San Jose parrokian, Lekeition, 1743an.
* San Pedroren erretaula Andre Mariaren Jasokundearen elizan, Lekeition, 1747an.
* Kristoren erretaula Andre Mariaren Jasokundearen elizan, Lekeition, 1748an.
* Purgatorioko arimen erretaula Andra Mari elizan, Ondarroan, 1750.
* San Pedroren erretaula Andra Mari elizan, Ondarroan, 1750.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Biografia Historiaren Errege Akademiako webgunean.
* Datuak: Q5913636
# Ignazio Omaetxebarria

Ignazio Omaetxebarria Martitegi (Izengoitiak: Aritzondo, Gisasola, Fray Peregrino, Aita Inazio) (Gernika, 29-7-1909 – ?, 4-6-1995) bizkaitar idazlea izan zen, frantziskotarra. Arantzazun, Munichen eta Mückengladbachen egin zituen Teologia ikasketak. Argia, Aranzazu, Ensayo, BRSVAP aldizkarietan argitaratu ditu lan aipagarrienak. Bestalde, Missionalia Hispanica eta Misiones Franciscanas aldizkarietan argitaratu ditu lan biografiko batzuk. Omaetxebarriaren obra nagusia Euskera, un poco de gramática y algo de morfología del verbo vasco (1959) da. Euskaraz, Lagunarteko meza (1956) izeneko liburuxka eta Abestu Errosarioa erlijio-obrak argitaratu zituen. Gazteleraz idatzirikoen artean nabarmentzekoak dira Francisco Beraskolaren (Sangre vizcaína en los pantanos de la Florida), Pascual de Vitoriaren (A la sombra del Gengiskhan) eta Teresalina Zubiriren (Una víctima perfecta) biografiak eta A la sombra del Gengis-Khan (1960). Euskaltzain urgazlea izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12259472
# Inazio Maria Manzisidor

Inazio Maria Manzisidor (Azkoitia, 1907 – Loiola, 1961) gipuzkoar idazlea izan zen. Jesuita. Euskaltzain urgazlea izan zen, eta hagiografia-lanak idatzi zituen, batik bat. Obra nagusiak: Deustoko atezain Garate Jesu-laguna (1936), Otoitz-Bidea (1948), Jesukristoren bizitza (1953), Gure Patroi aundia. Aita San Inazioren bizitza (1965), Santu Bizitzak, egunean egunekoa (1958-1959), Maiatzeko Loretako Irakurgaiak eta Igandeko Berri On hitzalditxoak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12259579
# Inazio Mujika

Inazio Mujika Iraola (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko azaroaren 18a) euskal idazlea eta editorea da. Erein argitaletxean lan egiten du. Itzulpengintzan eta gidoigintzan ere aritu izan da.

## Bizitza

Irakasle eta filologia ikasketak egin zituen. 1993an Alberdania argitaletxea sortu zuen, Jorge Giménez Bech-ekin batera. 1991-1993 bitartean, Lur argitaletxearen euskarazko hiztegi entziklopedikoaren erredakzio taldean lan egin zuen. 1994-1997 bitartean, Goenkale telesailerako elkarrizketak idazten jardun zuen. Karramarro Uhartea animaziozko film luzearen gidoilaria ere izan zen, Joxean Muñozekin elkarlanean. Filmak animaziozko film onenaren Goya Saria irabazi zuen 2002an. Bestalde, Oscar Wilderen Salome, Sylvain Saulnierren Marie ttikia eta Javier Aguirre Gandariasen Eguzkiak liburuak itzuli ditu euskarara.

## Lanak

80ko hamarkadako euskal narraziogintzaren ikur bilakatu zaigu Azukrea belazeetan (1987) bere lehen narrazio-bilduma.

### Narrazioa

* Azukrea belazeetan (1987, Erein)
* Tu Quoque (1991, Arabako Foru Aldundia)
* Itoak ur azalera bezala (1993, Kutxa fundazioa)
* Hautsaren kronika (1994, Alberdania)
* Matriuska (1995, Erein)
* Sagarrak Euzkadin (2007, Alberdania)

### Eleberria

* Gerezi denbora (1999, Alberdania)

### Haur eta gazte literatura

* Linkon (1991, Erein)
* Urguleko arima herratua (1997, Donostiako Udala): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Akeita gol (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Balearekin kantuan (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Dimitri eta itsas txakurrak (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Dimitri eta sorgina (2001, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Urrezko zuhaitza (2002, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Perla zuria (2002, Ttarttalo-Irusoin): Joxean Muñozekin elkarlanean
* Hans eta igela (2020, Erein)
* Ez apuratu (2020, Erein)

### Saiakera

* Xabier Lete (auto)biografia bat (2011, Alberdania) liburu honekin, "Euskadi Saria" eskuratu zuen.

## Sariak

* 2012 Euskadi saria, Xabier Lete (Auto)biografia bat obrarengatik.
* 1994 Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari
* 1992 Irun Hiria saria, Itoak ur azalera bezala ipuinarengatik.
* 1990 Ignacio Aldecoa saria, Tu quoque ipuinarengatik.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013-04-09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Retolaza, Iratxe. Azukrea belazeetan (1987). Inazio Mujika Iraola. .
* ↑ Azukrea belazeetan. (Noiz kontsultatua: 2023-03-25).
* ↑ Azukrea belzaeetan. Erein.

## Kanpo estekak

* «Inazio Mujika Iraola», Literaturaren Zubitegia.
* Datuak: Q11028853
# Inazio Larrañaga

Inazio Gregorio Larrañaga Lasa (Aldaba, Tolosa, 1892ko urriaren 3a - Hondarribia, 1975eko otsailaren 19a) gipuzkoar idazlea izan zen.
Altsasun eta Zangozan egin zituen apaiz ikasketak, kaputxinoen ordenan. Iruñean apaiztu zen 1919an. Lekarozen bederatzi urte irakasle egon ondoren, 1927an, Txinara joan zen misiolari. Pingliangeko elizbarrutian zela, 1950ko ekainaren 25ean, hango gotzain izendatu zuten. 1953an, Txinako gobernuak handik egotzi eta Euskal Herrira itzuli behar izan zuen. Hondarribiko abade-etxean bizi izan zen harrezkero.
Txinan zela, Txina´tik Kronikak eman zuen argitara Zeruko Argia aldizkarian. 1957an Euskaltzain urgazle izendatu zuten. Pan-pin haurrentzako aldizkariaren sortzaileetariko bat izan zen 1960ean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Catholic hierarchy
* Datuak: Q11864308
# Inazio Sarasua

Inazio Sarasua Arruti (Orio, 1910eko apirilaren 25a - Orio, 1994ko irailaren 15a) oriotar patroi eta arraunlari handietako bat izan zen, Kontxako 11 Bandera irabazi baitzituen, 6 arraunlari zela eta beste bost patroi lanetan. Arrantzalea ez zen lehenengo patroia izan zela esaten da.

## Kirol ibilbidea
### Arraunlari

1930an egin zuen debuta Orioko traineruarekin eta Kontxan bigarren eta Bilbon irabazi egin zuen.
1932an bakarkako bateletan arraun egiten hasi zen. Inazio Manterola "Txokolate" oriotarra zen orduko arraunlari onena bakarkako batelean eta honek animatu eta erakutsi zion estilo hortan arraun egiten. Berehala bihurtu zen Gipuzkoan jokaturiko ia estropada guztietako garaile, 1932an Zarautzen, 1933an Tolosa eta Irunen eta 1934ean Donostian eta Irunen. Hain handia izanik Sarasuak besteei ateratzen zien aldea, estropada mota hauek antolatzeari utzi zitzaiola. Orduan Ur-Kirolakek utzitako aulki mugikorreko skiffa probatu eta 1936an Espainiako txapelketa irabazi zuen. Berlingo Olinpiar Jokoetan parte hartzeko aukeratua izan zen eta Bartzelonan bidaia hastear zuela Espainiako Gerra Zibila hasi zenez etxera itzuli behar izan zuen.
Urte haietan 1933 eta 1934ko Kontxako Banderak ere irabazi zituen.
Gerra Zibilaren ondoren Orioren mailak goian jarraitzen zuen eta Inazio Sarasua arraunlari finkoa zen San Nikolasen tostetan.Horrela iritsi ziren 1939, 1940, 1942 eta 1944ko Kontxako Banderak ere. Bilbo aldean ere hainbat estropada irabazi ziren.
1944ean Espainiako Traineru Txapelketa abiatu zen eta Orio bigarren izan zen. 1946an txapeldun izan ziren, ordutik aurrera ordea Hondarribia eta Pedreña nagusitu ziren.

### Patroi

40. hamarkadako azken urteetan trainerua atera ezinda ibili ondoren 1951ean Inazio Sarasua patroi zela talde gaztea osatu zen Kontxako estropadetarako eta irabazle atera ziren. Honek animatuta Bilbora joan ziren Espainiako txapelketa jokatzera eta han ere garaile izan ziren. Hurrengo urteanere garaipen biak lortu zituzten. 1953an ere pronostikoa berdina zen eta Kontxa irabazi zuten baina Espainiako txapelketarik ez zen jokatu.
1954 urtea Sestaoko Iberiarena izan zen eta 1955ean Sarasua patroi zuen Oriok berriz irabazi zituen Kontxa eta Espainiako Txapelketa. Azkenengo garaipena 1958ko Kontxako Bandera izan zuen Inazio Sarasuak eta azken agerpena 1962ko Kontxa.

## Palmaresa

* Kontxako Banderak (11):
** Arraunlari (6): 1933, 1934, 1939, 1940, 1942 eta 1944.
** Patroi (5): 1951, 1952, 1953, 1955 eta 1958.
* Bilboko estropada zaharrak (8): 1930, 1934, 1935, 1935, 1939, 1940, 1942 eta 1943.
* Espainiako Traineru Txapelketa (4):
** Arraunlari (1): 1946.
** Patroi (3): 1951, 1952, 1953.

## Ikus, gainera

* Orio Arraunketa Elkartea
* Kontxako Bandera

## Bibliografia

* Orio en el Remo, 75 años de historia, Luis Azcue Aldaz
* Arrauna Euskal Herrian / El remo en Euskal Herria. Manu Etxeberria Sedano.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Auñamendi Eusko Entziklopedia
* Datuak: Q16517657
# Inazio Uria

Inazio (edo Inaxio) Uria Mendizabal (Azpeitia, Gipuzkoa, 1938ko urtarrilaren 4a – 2008ko abenduaren 3a) enpresaburua zen; bere bi anaiekin batera, Altuna y Uria eraikuntza enpresaren jabea. ETAk hil zuen, 2008ko abenduaren 3an.

## Bizitza

Inazio Uria igeltsero lanetan hasi zen, aita Alejandrorekin ikasi zuen lanbidean, alegia. Alejandroren eta Altuna sendiaren artean, eraikuntza enpresa txiki bat sortu zuten, eta, pixkanaka, arrakasta lortu zuen Gipuzkoan.
Altuna y Uría enpresak Euskal Autonomia Erkidegoko hiru probintzia hiriburuak lotuko zituen Euskal Y-aren trazaketaren zati bat egiteko kontzesioa lortu zuen, eta, hori zela-eta, 2007an, enpresak ETAren mehatxua eta sabotajea jasan zuen. Uria enpresa horretako goi kargua zen.

## Hilketa

2008ko abenduaren 3an, ETAk erail zuen, Loiolako (Azpeitia) Kiruri jatetxeko aparkalekuan, buruan bi tiro eginda. 2009ko martxoan, Ertzaintzak Beñat Aginagalderi egotzi zion Inazioren hilketa, bai eta PSOEko zinegotzi Isaías Carrascorena ere.
Hilketaren ondoren tentsio une gogorrak bizi ziren Azpeitiako udaletxean. Ezker abertzaleak ez zuen Uriaren hilketa gaitzetsi. Horren ondorioz, EAk Azpeitian ezker abertzalearekin zuen udal akordioa hautsi zuen abenduaren 3an.
Hurrengo egunean, abenduaren 4an, Aralarrek berdina egin zuen. Aralarren esanetan, "bizitzarako eskubidea beste edozein gauzaren gainetik" zegoen.
Ondoren, oposizioko taldeek zentsura mozioa aurkeztu zuten ezker abertzalearen kontra, eta EAJk Azpeitiako alkatetza berreskuratu zuen, izan ere hauteskundetan alderdi bozkatuena izatetik zetorren.

## Kanpo estekak

* Altuna y Uria enpresaren webgunea

## Erreferentziak

* ↑ http://www.argia.eus/albistea/inazio-uria-enpresaria-hil-dute-azpeitian
* ↑ (Gaztelaniaz) http://www.elmundo.es/elmundo/2009/03/10/espana/1236686319.html
* Datuak: Q4889077
# Inazio Fermin Ibero

Inazio Fermin Ibero (gaztelaniaz: Ignacio Fermín de Ibero) (Iruñea, 1530 inguru-1612ko urriaren 1a) monje zistertar, idazle, historialari nafarra eta Fiteroko betiko abade izan zen. Fiteroko abade bezala, gainera, Nafarroako Gorteetan eserlekua izan zuen, eta 1593, 1600 eta 1608koek, gainera, erresumako Diputazioko kide izendatu zuten.

## Biografia

Monje zistertarra. Nogalesko monasterioan (Astorga) hartu zuen abitua. Teologian doktorea, Durangoko katedra lortu zuen Alcalan, eta hiri bereko San Bernardo ikastetxeko errektore izan zen. Beste kargu batzuk ere izan zituen, tartean Ofizio Santuaren Kongregazino Santuko zentsore eta Fiteroko betiko abadea.
1608an Espainiako monasterio zistertar guztiak bisitatzeko eta eraberritzeko ahalmena zuen bikario nagusi izendatu zuten. Fiteroko abade bezala, Gorteetan eserlekua izan zuen, eta 1593, 1600 eta 1608koek, gainera, Erresumako Diputazioko kide izendatu zuten.
Ofizio Santuan zentsore papera bete zuen eta, beste liburuen artean, Diego Lizarrakoaren Enarrationes in evangelium secundum Lucam zentsuratu zuen.

## Obra

Bere literatur jarduera ordenaren eta bere monasterioaren historian oinarritu zen. Bere monasterioan instalatutako inprimategian 1603an Exordium sacri Ordinis cistercienses argitaratu zuen. Beste lan batzuk argitaratu gabe gelditu ziren: Exordium maius eta Relación histórica de la fundación y antigüedad de este real monasterio; bi hauek Madrilgo Artxibo Historikoan jasota daude baina beste bat, Grandezas del Cister, gaur egun galduta dago.

## Erreferentziak

* ↑ «Fray Ignacio de Ibero, abad de Fitero», Príncipe de Viana, 5, 1945, 283-291 or.
* ↑ http://www.enciclopedianavarra.com/?page_id=11338

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116693488
# Inazio Mari Atxukarro

    Artikulu hau Inaxiomari Atxukarro buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Atxukarro (argipena)».
Inazio Mari Atxukarro —Inaxio Mari edo Inaxiomari izenaz ere agertu ohi da— (Errezil, Gipuzkoa, 1912 – Tolosa, Gipuzkoa, 1987) euskal esataria, ipuin- eta pasadizo-kontalaria eta umorista izan zen.

## Biografia

1912an Errezilgo Exkerrania baserrian jaio zen. 1918an, gripe izurritea zela, aita, Axintxio Atxukarro, hil zitzaion. Familia, sei seme-alaba eta ama, egoera larrian gelditu zen orduan. Aurrera ateratzeko amak etxez etxe laguntzen zuen, bereziki jostunaren lanetan. 1960ko hamarkadan Segura Irratian eta Loiolako Herri Irratian kolaboratzaile gisa aritu zen. Zegaman aintzinako objetuen museo txiki bat ireki zuen baina zoritxarrez bera hil ondoren itxi egin zen. Pasadizo umoretsuen kontalaria, Gipuzkoan ospe handia lortu zuen urte horietan. Bertsolari txapelketetan sarritan gaijartzaile bezala aritu zen ere bai. Urte gogor haietan euskalzaletasunaren erreferente bat izan zen. Tolosako Yurramendi egoitzan hil zen , 1987ko abuztuaren 27an.

## Iritzi kritikoa

Atxukarro ahozko literaturaren egilea izan zen. Bere kontuak irratien bidez edo zuzeneko kontaketetan zabaldu ziren. Normalean, pasadizu umoretsuak eta ironikoak kontatzen zituen, askotan bere biografian oinarritutakoak. Haren umorea erraza da, intentzio txar gabekoa, baserritar munduarekin erabat lotuta. Hizkuntza ere oso herrikoia erabiltzen zuen: Goierriko gipuzkera. Literatura aldetik errekurtsoz aberatsa zen erabat bere hizkera: onomatopeiak, atsotitzak, hitz jokoak maisuki erabiltzen jakin zuen.

## Atxukarroren lanak

* Irriparrezko printzak. Donostia: Sendoa argitaldaria, 1982, 406 or. 2012an Gipuzkoako Foru Aldundiak berrargitaratuta, Auspoa bilduman, Loiolako Herri Irratian Atxukarrok egindako saio batzuen grabazioekin batera, CD formatuan; Jose Mari Iriondok apaildutako edizioa.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Felix Ibargutxi Otermin: «Inazio Mari Atxukarro», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* 1 2 Juan Luis Zabala, Berrian, 2012-11-20.
* ↑ Juan Mari Lekuona: «Aurkezpen bat egin asmoz», Irriparrezko printzak liburuan.

## Bibliografia

* Juan Luis Zabala: "Inaziomari Atxukarroren Irriparrezko printzak berrargitatu du Auspoak", Berria, 2012ko azaroaren 20, 34.or.

## Kanpo estekak

* «Lehen hegazkinak», Inazio Mari Atxukarrok sortutako kontakizun bat, Jon Kortabarriak irakurria.
* "Presente abandonaturaren museoa. Ramon Saizarbitoriak eta Koldo Izagirrek 1978an Zeruko Argiarako egindako elkarrizketa.
* "Teleponoa Errezilen" pasadizoa.
* "Pauliño zena" pasadizoa.
* "Barkatu jauna". Segundo Kalonjek Atxukarrori eskainitako bertsoak.
* Datuak: Q12259577
# Inpostorea (ipuina)

Inpostorea (ingelesez: Impostor) Philip K. Dickek idatzitako zientzia fikziozko ipuina da, 1953ko ekainean Astounding SF aldizkarian argitaratua. 2001ean Gary Flederrek zinemara eraman zuen.
2015ean Aritz Gorrotxategik Meettok argitaletxeentzat 'Ordaina' izeneko ipuin-bildumaren barnean euskaratu zuen. Guztira, hamaika narrazio kronologikoki ordenatuta biltzen ditu 'Ordaina'k, Dicken estiloa eta bilakaera hurbilagotik eta zehaztasun handiagoz hautemateko.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Spence Olhamek, lankide bati aurre egiten dio, eta gobernuko erakunde sekretu batetako liderrak salatzen du, androide iruzurti bat izateaz, Lurreko defentsak saboteatzeko diseinatua. Iruzurtiaren ontzia, kaltetu egin da, eta hiriaren kanpoaldean istripua izan du. Androideak, suposatzen denez, bonba bat lehertu behar du, planeta suntsituz, kode bat den esaldi bat erabiliz. Olhamek, ihes egin eta bere errugabetasuna frogatu behar du, benetako Spence Olham dela.

## Erreferentziak

* ↑ elkar.eus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8272647
# Inportazio

Herrialde bateko inportazioa beste herrialde batetik gertatzen den ondasun eta zerbitzuen sarrera bat da. Nazioarteko merkataritzaren bi osagaietako bat da, esportazioekin batera. Adibidez, Euskal Herriko hiritar batek Thailandiatik arroza ekartzen duenean, Euskal Herrian arroz-inportazio bat egin duela esaten da. Thailandian, berriz, Euskal Herrira arroz-esportazio bat egin dutela esango dute.
Inportazioek eragin nabarmena dute herrialde bateko ekonomiaren gainean:
* inportazioa burutzen duen herrialdeko enpresa eta kontsumitzaileek ondasun eta zerbitzuen eskaintza zabalagoa izaten dute;
* inportazioak bertako ekoizle eta enpresen akuilu izan daitezke, kanpokoak baino kalitate hobeagoko produktuak egitera behartuta izan daitezkeelako;
* hiritarrek inportatutako produktuak kontsumitzen badituzte bertako ekonomiaren aurka joan daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q62955
* Multimedia: Imports / Q62955
# Inposta

Arkitekturan, orokorrean, inposta, eraikin baten solairu ezberdinak banatzen dituen irtengune bati deritzo.
Inposta korritu, solairuen banaketa adierazten duen eraikin batetako kanpoko paramentuko xingola irtenari deritzo.
Inposta deitzen zaio, baita ere, pilastra baten gainean jartzen den kapitel antzeko prisma formako irtenguneari.
Arkitektura klasikoari dagokionez, inposta atezangoarekiko, kapitela zutabearekiko bezala da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q285661
* Multimedia: Imposts / Q285661
# Inpetigo

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Inpetigoa estreptokokoek eta estafilokokoek sortzen duten larruazaleko gaixotasun kutsakorra da, batez ere umeek pairatzen dutena. Babak eta besikulak agertzen dira larruazalean, gero zarakar bihurtzen direnak. Gaitzak ez ditu orbain iraunkorrak uzten, epidermisaren goiko zelulak besterik ez baitu kaltetzen.

## Etiologia

Bi bakterio izan daitezke inpetigoaren sortzaileak: Streptococcus pyogenes (A taldeko estreptokoko patogenoa) eta Staphylococcus aureus. Bigarren honek lehenengoak baino kasu gehiago eragiten ditu.
Umeen artean erraz kutsatzen da fomite edo kontaktu zuzenaren bidez. Agertzen diren babek gorputzean zehar zabaltzeko joera handia dute.

## Sintoma klinikoak

Inpetigoa larruazaleko edozein tokitan ager daiteke, baina ohikoagoa da aurpegian, besoetan eta hanketan. Infektatutako tokian gorritasuna, azkura eta babak agertzen dira, erraz puskatzen direnak. Puskatzerakoan likido gardena edo zornetsua darie, mikrobio sortzailearen arabera (Staphylococcus aureus-ek zornea sortzen du, adibidez). Likido horrek erraz kutsatzen du gaitza.
Likidoa galtzerakoan babak lehortu eta zarakarrak bilakatzen dira, ezti kolorekoak.
Ondo tratatzen ez denean konplikazio larriak azal daitezke: glomerulonefritis posestreptokozikoa, esaterako, giltzurrun-gutxiegitasuna eragiten duena. Hala ere, konplikazio hau urria izaten da.

## Tratamendua

Sintomak aztertzean egiten da gaitzaren diagnostikoa. Kasu gutxitan beharrezkoa da lagina hartzea babetatik, bakteriar-kultura bat egiteko.
Tratamendua antibiotikoen erabileran datza, era topikoan (kasu gehienetan) edo aho-bidetik. Bazitrazina eta mupirozina dira erabilienak. Erantzuna ona eta azkarra da kasu gehienetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28971
* Multimedia: Impetigo / Q28971
# Inpresioa, eguzkia sortzen

Inpresioa, eguzkia sortzen (frantsesez: Impression, soleil levant) Claude Monetek 1872-1873an egindako margolana da, Inpresionismoari izena eman ziona. Egun, Marmottan-Monet museoan dago, Parisen.
Le Havreko kaia da ageri, baina pintzelkada gutxi emanda; hortaz, irudi zehatza izan ordez, iradoki egiten dute koloreek. Honela azaldu zuen Monetek:
| « | Paisaia inpresioa baino ez da, une bateko inpresioa; horregatik izena, horrelako inpresioa eman baitzidan. Le Havreren inpresio bat irudikatu dut, leihotik hartutakoa, eguzkia laino artean eta atzealdean zenbait txaluparen soslaia... Izena galdetu zidaten katalogorako, eta Le Havreren ikuspegi bat ezin zen izan; orduan, “inpresioa jartzeko” esan nien. | » |
Margolana 1874an paratu zen ikusgai lehendabiziko aldiz, inpresionisten lehenengo erakustaldi independentean, nahiz eta oraindik izen hori ez izan. Louis Leroy kritikariak, koadro honen izena hartuta, “Inpresionisten erakustaldia” deitu zien bere kritikan.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 194. arauaː Artelanen izenak. Pintura, argazkigintza eta eskultura. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q328523
* Multimedia: Impression, soleil levant by Claude Monet / Q328523