OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bad Lausick

Bad Lausick Alemaniako hiri-udalerri bat da, Saxonia estatuan. Azken zentsuaren arabera 8.191 biztanle zituen, 70,03 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10739
* Multimedia: Bad Lausick / Q10739
# Bad Lauterberg im Harz

Bad Lauterberg im Harz Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q309505
* Multimedia: Bad Lauterberg im Harz / Q309505
# Bad Lippspringe

Bad Lippspringe Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Paderborn barrutia|Paderborn]] barrutian. 2014an 15.203 biztanle zituen 51,01 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183307
* Multimedia: Bad Lippspringe / Q183307
* Webgune ofiziala
# Begoña del Teso

Begoña del Teso (Donostia, Gipuzkoa, 1955) zinema-kritikari eta kazetaria da. Euskal Herriko hainbat hedabidetan euskaraz nahiz gaztelaniaz lan egin izan du: Euskadi Irratia, Diario Vasco, Berria, ...

## Bizialdia
### Zinema kazetaria

Itzultzaile izateko prestatu zen, hizkuntzek eskaintzen dituzten joko maltzurrak oso gustuko dituelako. Baina gero, bidean zinema, motoak, zezenak eta komunikabide batzuk gurutzatu ziren. Alemana ikasten du, oso maitea duen Berlin hiria hobeto ezagutzeko.
Ohiko kolaboratzailea izaten da Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiarekin eta Fantasiazko eta Beldurrezko Zinemaren Astearekin.
Banpiroen, motorren, zezenen eta Corto Maltesen inguruko gaiekin zaletasun amorratua du. Baita eskrima, Londres, Berlin, Venezia, boxeoa, Macbeth eta Maléfica-rekin.
Zinema kritikak idazteaz gain, zezenketei buruzkoak ere idazten ditu.

### Gorputz zaildua

Zodiac batek harrapatu zuen Donostiako Kontxan, Castillejo de Jacan basurde batek hozka egin zion, Lasturren bi behi gorrik iraulita, Santa Barbara suziriak erreta Donostiako 27. poligonoan, eta bere motorretan hezur batzuk apurtu ditu.
Baina egunero bainatzen da itsasoan, eta kirol-eskrima egiten du.

## Sariak

* 2021ean Euskal Kazetariak ataleko saria eman zioten Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak.
* Josu Martinez-en liburu bat aurkezten (2022)
* Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldia (2014)
* Korner Festibala 2019 Zinea
* Aurkezle Victoria Eugenia Antzokian (2017)

## Erreferentziak

* 1 2 «Begoña del Teso | El Diario Vasco» www.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ Teso, Begona Del. «Begona Del Teso» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* 1 2 3 «Begoña Del Teso | Erein» www.erein.eus (Noiz kontsultatua: 2022-05-06).
* ↑ «Del Tesoren, Beriainen eta Fraileren lanak saritu dituzte» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-10-21).

## Kanpo estekak

* Begoña del Teso. Diario Vasco egunkariko artikuluak
* Begoña del Tesori eginiko elkarrizketa. Habe.com.
* (Gaztelaniaz) Begoña del Tesori eginiko elkarrizketa, Donostiako Beldurrezko eta Fikziozko Zinemaldiaren inguruan
* Elkarrizketa: Ezin ditut irakurleak aspertu, ezta nagusiak ere Berria, 2021.11.06
* Datuak: Q12254916
* Multimedia: Begoña del Teso / Q12254916
# Begoña geltokia (Madril)

Begoña geltokia, Madrilgo metroaren geltoki bat da, Espainiako Madril hiriburuko Fuencarral-El Pardo eta Chamartín barrutien artean.
1982ko ekainaren 10ean inauguratu zen.
* Datuak: Q2482166
* Multimedia: Estación de Begoña (Madrid) / Q2482166
# Begoñako Andra Mari eliza (Sestao)

Begoñako Andra Mari eliza edo Begoñako eliza (Parroquia de Nuestra Señora de Begoña edo Iglesia de Nuestra Señora de Begoña, gazteleraz) eraikin eta eliza katolikoa da.
Elizaren apez burua Fidencio Berrade abadea zen.

## Iruditegia

* Dorrea.
* Dorrea.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La Santa Misa» Misas.org (Noiz kontsultatua: 2021-08-12).
* ↑ (Ingelesez) «Parroquia de Nuestra Señora de Begoña, Sestao. Horario de misas)» www.santamisa.es (Noiz kontsultatua: 2021-08-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q108060771
# Begoñako Andre Maria

Begoñako Andra Mari edo Begoñako Andre Maria Begoñako (Bilboko auzoa, udalerri berezitua 1925era arte) Andra Mariren adbokazioa da. Pio X.ak Bizkaiko Jaurerriko zaindari izendatu zuen 1903an, nahiz eta lurralde honetan debozio handia jaso izan duen 1676tik (dokumentu zaharrenen arabera).
Bizkaiko, eta bereziki Bilboko, fededunek Begoñako Amatxu izenez ezagutzen dute. Bere jai nagusia urriaren 11n ospatzen da, nahiz eta abuztuaren 15ean ere jai eta elizkizun bereziak egiten diren bertan.
Begoña hitzak Bego-oina esan nahi du bizkaieraz. Zure Oinetan zentzua eman ohi zaio.

## Begoñako Amatxuri ereserkia

    Begoñako Andra Mari
    Bizkaiko zaindari.
    Zure seme maitaleak
    Zugana kantari.
    Itsas gizon sinesdunak
    Zugan dabe kabi
    artzain gaixo menditarrak
    Zugan euren begi.
    Lugin eta langileak
    Zuri otoilari.
    Aberatsak ta txiroak
    zaituela argi.
    Ama maite bihotzeko
    bigun eta garbi.
    Bizkaiko seme-alabak
    hartu ta zain beti.

## Antzinako Mari eta kristautasuna

Euskaraz ohikoagoa izan da, XXI. mendean ere, Begoñako Andra Mari erabiltzea Begoñako Ama Birjina baino. Erdaraz baina "la Virgen de Begoña" erabiltzen da gehienetan eta ez dago Begoñako Andra Mari izenaren itzulpen zuzeneko baliokiderik. Nonbait hor egon daiteke kristautasunaren aurreko lekuko bat, herri gogoan Mari pertsonaiarekin zegoen sentimendu positiboaren lekukoa. Kristautasuna ezarri zen garaian, sinismenetan eta gurtzan mito femeninoa herri xehean zabaltzeko, errazagoa izango baitzen (Andra) Mari kontzeptuaren bidez aurkeztea eta ez, berez azaltzeko nahiko konplikatua den ama birjina kontzeptuaren bidez (amatasuna eta birjintasuna aldi berean agertzea ez da oso erraza ulertzeko).

## Ikus, gainera

* Begoñako basilika
* José María Yanguas
* Mari

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3302136
# Begoñako hilerria

Begoñako hilerria Begoñako errepublika izan zen udalerriaren hilerria da. Begoñako errepublika izan zenaren lekuko garrantzitsuenetako bat da. 1813an zabaldu zuten, hildakoak elizetatik kanpo lurperatzera behartu zutenean. Bilboko hilerri zaharrena da. 1943an lurperatu zuten azken hildakoa lurpeko hobietan eta 2003an panteoietan. 2006an itxi zuten.
2021ean 'Begoñako Argia' izena duen proiektua martxa jarri zen, Begoñako hilerria kendu eta parke bat egiteko. Parkea sortu aurretik, ordea, bertako hezurrak atera, aztertu eta sailkatuko ditu Aranzadi zientzia elkarteak. Hilerriko gainerako elementuak ere aztertuko dituzte arkeologia, biologia eta antropologiaren ikuspuntuetatik.
Aranzadiko historialariek erakundeetako artxiboak aztertu zituzten. 1936ko gerran hil eta Begoñan lurperatutako 40 lagunen zerrenda osatu zuten; gehienak, 1937an hilak. Anartz Ormaza arkitekto eta Aranzadiko kidea da proiektuaren koordinatzailea. Garai bakoitzean hilobietan zer eratako harriak erabili ziren ere aztertu nahi zuten, Laura Damas EHUko Geologia Fakultateko ikertzailearen zuzendaritzapean.
* Bernabe Garamendiren panteoia
* Frankismoan iraun zuten euskarazko hitzak
* Urkaregitarren panteoia

## Erreferentziak

* 1 2 3 Goikoetxea, Jakes. «Autopsia hilerri bati» Berria (Noiz kontsultatua: 2021-10-31).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109352534
* Multimedia: Begoñako hilerria / Q109352534
# Becedas

Becedas Ávilako udalerria da, Piedrahita eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 300 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ávilako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q512237
* Multimedia: Becedas / Q512237
# Bebristsije

Bebristsije (georgieraz: ბებრისციხე), Natsijvari (ნაციხვარი) bezala ere ezaguna, Mtskheta hiriaren iparraldean erortzeko zorian dagoen gotorleku bat da, Georgiako Mtsika-Mtianetiko eskualdean. Harkaitz harritsu baten gainean kokatzen da, Aragvi ibaiaren eskuineko ertzean (Kurako ahotik 1,5 km-ra), georgiar errepide militarraren ondoan. Gotorlekuak Mtskhetako iparraldeko sarbidea defendatzen zuen, ibaiaren ibarra estutzen den lekuan, mendietatik etor zitezkeen erasoen aurrean. Georgiako monumentu arkeologikoa da. Gaur egun, gotorlekuaren dorrea, mendebaldeko harresia eta gainerako harresien zatiak gordetzen dira. Gazteluaren solairuak, ia triangularra, gutxi gorabehera, 1. 500 m$^2$-ko azalera du, eta horietatik 600 m$^2$ patioan daude.
* Aurrien Satelite bidezko irudia
* Gotorlekuaren ikuspegia
* Gotorlekuaren ikuspegia
* Gotorlekuaren ikuspegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12862508
* Multimedia: Bebris-Tsikhe / Q12862508
# Because the Night

Because the Night (euskaraz Gaua... lako), Bruce Springsteen eta Patti Smith estatubatuar rock musikariek konposatutako abesti bat da. 1978an Patti Smithek Easter (Pazko) diskoan argitaratu zuen.
Euskal Herrian Tahures Zurdos nafar rock taldeak Aurora Beltrán abeslariak gaztelaniaz abestutako La noche es ... (because the night) izenburupeko bertsioa argitaratu zuen.

## Kanpo estekak

* Because the Night abestia entzungai, Youtube.com (Ingelesez)
* La noche es ... (because the night) abestia entzungai, Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q2333404
# Beceda de Saut

Beceda de Saut (okzitanieraz Beceda de Saut, frantsesez eta ofizialki: Bessède-de-Sault) Okzitaniako udalerria da. Administratiboki Aude departamenduko Frantziako udalerria da, Languedoc-Rousillon eskualdean.

## Ikus, gainera

* Aude departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q585469
* Multimedia: Bessède-de-Sault / Q585469
# Bebrina

Bebrina Kroaziako udalerri bat da, Brod-Posavina eskualdean. Azken zentsuaren arabera 2.817 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1284427
* Multimedia: Bebrina / Q1284427
# Beccles

Beccles, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 10.123 biztanle zituen.
* Datuak: Q813574
* Multimedia: Beccles / Q813574
# Because of You (Gustaphen abestia)

"Because of You" Belgikako Gustaph abeslariaren kanta bat da, 2023ko urtarrilaren 13an argitaratua. Belgika ordezkatu zuen 2023ko Eurovision Abesti Lehiaketan, Eurosong 2023 irabazi ostean, Belgikako Eurovision sailkapen lehiaketa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Gustaph wins 'Eurosong 2023' in Belgium with 'Because of You'» eurovision.tv 2023-01-14 (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).
* ↑ (Ingelesez) «Gustaph wins Eurosong and will represent Belgium at Eurovision 2023» ESCXTRA.com 2023-01-14 (Noiz kontsultatua: 2023-05-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q116203542
* Multimedia: Because of You / Q116203542
# Bego Etxebarria Bilbao

Bego Etxebarria Bilbao (Gernika, Bizkaia, 1942-Donostia, 2018ko ekainaren 7a) euskaltzale bizkaitarra izan zen. Gernikarra zen jaiotzez, baina Eibarren hazi zen eta Donostian pasatu zituen bere bizitzako urte asko. Ofizioz bankako langile izan zen.

## Gaztetatik euskararen munduan

Euskararen mundua Eibarren ezagutu zuen, besteak beste, Juan San Martin, Imanol Laspiur eta Serafin Basauriren eskutik. 1950. hamarkadako iluntasunaren ostean, 1960. hamarkadan itxaropenerako tarte bat sortu zen. Euskara kalera irteten hasi zen, euskal jaiak sortu eta ugaritu ziren... Bego ere mugimendu horretan murgildu zen hamarkada osoan, euskarazko klaseak eta alfabetatzeko programak bultzatuz. Bertan euskaraz idazten irakasten zuten, testuak landu, hitzaldiak antolatu, eta abar.
Euskara batua sortzearen aldeko Ermuko zinean (1968), besteak beste, Eibarko Idazle eta euskaltzale gazte batzuk ere egon ziren. Ipar Euskal Herrian Euskal Idazkaritzak 1964an onartutako gomendioak onartuz eta erabiliz, denbora laburrean ohitura bihurtu zituzten. Geroago, 1970ean Batasunaren Kutxa liburuaren sarreran, Baionan eta Eibarren Ermuko zina berretsi eta sinatutako hirurogeita hiru euskaltzale eta idazleen zerrenda argitaratu zen. Horien artean baziren lehen aipatutako eibartarrak: Imanol Laspiur, Juan San Martin, Serafin Basauri eta Bego Etxebarria.

## Ekintzaile

Bizitzan zehar hainbat taldetan aritu izan zen militante: frankismo garaian klandestinitatean aritu zen langile-komiteetan; ondorengo urteetan, bankako euskara-taldeko kide izan zen, eta Sare eta Gure Esku plataformetan ere parte hartze aktiboa izan zuen urteetan zehar. Herri Batasunan eta ezker abertzaleko antolakuntza desberdinetan ere ibili izan zen. Mugimendu sozialei dagokienez, Euskal Herrian Euskarazen eta Amnistiaren aldeko mugimenduan aritu zen, besteak beste. Eta azken urteetan, Bagera euskaltzaleen elkartean, Ikasbide elkarteko eta Donostiako kantu jiran, Amarako ezker abertzalean, elkarrizketa filosofikoetan… Zerrendak ez du etenik.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Agirre, Gorane. (1990). «Hizkuntz lurraldetasuna artergai Bat soziolinguistika aldizkarian.» Berria (Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.) (Noiz kontsultatua: 2022-03-01).
* ↑ «Bego Etxebarria euskaltzalea zendu da» Irutxuloko Hitza 2018-06-07 (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).
* ↑ «Euskarazko irakasmaterialaren idazkuntzaren garapena. Amaitu gabeko historia kolektiboaren atal baten bertsio pertsonala. (Jose Ramon Etxebarriaren hitzaldia) — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (Noiz kontsultatua: 2019-06-20).
* ↑ «Batasunaren kutxa» www.euskaltzaindia.eus (Jakin) 193 (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).
* ↑ «Bego Etxeberria euskaltzaleari omenaldia egin diote» Irutxuloko Hitza 2018-06-30 (Noiz kontsultatua: 2020-08-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98153159
# Begonia

Begonia edo andere-belarra (Begonia) Begoniaceae familiako genero baten izen arrunta da, 1.400 espezie inguru dituena. Klima azpitropikal eta tropikal hezeko eskualdetan jatorria du.
Lorategiko landarea da, hosto eder eta lore ikusgarrikoa.

## Espezie hautatuak

* Begonia acerifolia
* Begonia acetosa Vell.
* Begonia bataiensis Kiew
* Begonia boliviensis
* Begonia bowerae Ziesenh.
* Begonia brevicyma C. DC.
* Begonia Brevirimosa Irmsch
* Begonia broussonetiifolia A. DC.
* Begonia cardiocarpa Liebm.
* Begonia carletonii Standl.
* Begonia carpinifolia Liebm.
* Begonia coccinea
* Begonia conchifolia A. Dietr.
* Begonia convallariodora C. DC.
* Begonia cooperi C. DC.
* Begonia copeyana C. DC.
* Begonia corredorana C. DC.
* Bégonia crispagte
* Begonia cucullata var. cucullata Willd.
* Begonia dichroagte
* Begonia dietrichiana Irmsch
* Begonia dregei
* Begonia eiromischa Ridl.
* Begonia elaeagnifolia Hook.f
* Begonia estrellensis C. DC.
* Begonia fischeri Schrank
* Begonia foliosa Kunth
* Begonia foliosa var. miniata ( = Begonia fuchsioides Hook.)
* Begonia glabra Aubl.
* Begonia goegoensis Br. N.E.
* Begonia grandis Dryand.
* Begonia guaduensis Kunth
* Begonia heracleifolia Cham. & Schltdl.
* Begonia heydei C. DC.
* Begonia hirsuta Aubl.
* Begonia ignea (Klotzsch) Warsz. ex A. D.C.
* Begonia imperialis Lem.
* Begonia involucrata Liebm.
* Begonia listida
* Begonia lubbersii
* Begonia maculata
* Begonia masoniana
* Begonia metallica
* Begonia multinervia Liebm.
* Begonia natalensis
* Begonia nelumbiifolia Schltdl. & Cham.
* Begonia oaxacana A. DC.
* Begonia octopetala L'Héritier
* Begonia parviflora Poepp. & Endl.
* Begonia plebeja Liebm.
* Begonia quaternata L. B. Sm. & B. G. Schub.
* Begonia rajah Ridl.
* Begonia rex Putz.
* Begonia salaziensis Gaudich. & Warb.
* Begonia scharffii Hook.
* Begonia schmidtiana Regel
* Begonia seemanniana A. DC.
* Begonia semiovata Liebm.
* Begonia × semperflorens-cultorum hort.
* Begonia sericoneura Liebm.
* Begonia strigillosa A. Dietr.
* Begonia tiger
* Begonia tonduzii C. DC.
* Begonia udisilvestris C. DC.
* Begonia urophylla Hook.
* Begonia urticae L. f.
* Begonia venosa Skan.
* Begonia vestita C. DC.

## Galeria

* Begonia aconitifolia
* Kultibar bat
* Hostoa

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158617
* Multimedia: Begonia / Q158617
* Espezieak: Begonia
# Begonte

Begonte Lugoko probintziako Terra Cha eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 3.550 biztanle zituen 126,8 km$^2$tan banaturik.

## Begonteko parrokiak

Begonteko biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:
* Baamonde (Santiago)
* Baldomar (San Xoán)
* Begonte (San Pedro)
* Bóveda (Santalla)
* Carral (San Martiño)
* O Castro (Santa María)
* Damil (San Salvador)
* Donalbai (San Cristovo)
* Felmil (Santiago)
* Gaibor (San Xiao)
* Illán (Santiago)
* Saavedra (Santa María)
* San Fiz de Cerdeiras (San Fiz)
* San Martiño de Pacios (San Martiño)
* San Vicente de Pena (San Vicente)
* Santalla de Pena (Santalla)
* Trobo (Santa María)
* Uriz (Santo Estevo)
* Virís (Santa Helena)

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Begonteko udalaren webgunea
* Datuak: Q959803
* Multimedia: Begonte / Q959803
# Begoña

Begoña izan daiteke:

## Antropologia

* Begoña: emakumezko izena.

## Toponimia

* Begoña: Bilboko barrutia.
* Begoña: Bilboko auzoa.
* Begoña (Begoñako errepublika): Bizkaiko udalerria, 1925ean Bilbok anexionatu zuen arte.

## Erlijioa

* Begoñako basilika: Bilboko eliza.
* Begoñako Andre Maria: Bizkaiko zaindaria.
# Bego Zubia Gallastegi

Bego Zubia Gallastegi (Arrasate, Gipuzkoa, 1965) kazetaria, dokumentalgilea eta Unibertsitateko irakaslea da.

## Biografia

Bego, Informazio Zientzietan lizentziaduna da, Kazetaritza espezialitatea egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatean

### Kazetari ibilbidea

* Arrasate Press (kazetari lnaneta)
* Egin (Arrasateko korrespontsal, Debaldea ataleko koordinatzaile, Gizartea saileko buru)
* Gara (Nazioarteko erredaktore eta Gizartea saileko buru)
* 2005etik aurrera Elhuyar: Teknopolis zientzia-dibulgazio saioan (ETB 1, ETB 2) gidoilari/erredaktorea.

### Dokumentalgile

Film luze dokumentalen zuzendaritza
* Sagardoa Bidegile (2016). Zuzendari eta gidoigile. Donostiako 63. Zinemaldiko Culynari atalean estreinatu zen.
* Urak aske (2022). Zuzendari eta gidoigile.
* Erresistente (2023). Zuzendari.

### Irakasle

* Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) Kazetaritza I eta Ikus-entzunezko Komunikazioa sailetan irakasle (guztira 4 ikasturte).

## Sariak

* 2017. Euskal Ingurumen Kazetaritza Saria , “Gau bat Pirinioetako desmanarekin” ikus-entzunezkoarekin.2022. VII Premio de Periodismo Foro.
* Transfiere (finalista). Deskarbonizazioa helburu lanarekin.

## Erreferentziak

* 1 2 Sarriegi, Enekoitz Telleria. (2023-09-16). ««Bakterioei presioa egin diegu, eta arazo global bat sortu dugu»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ «Bego Zubia (Directora del documental 'Sagardoa Bidegile'): «Aunque sabemos de sidra, todavía hay mucho que aprender»» El Diario Vasco 2016-04-23 (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ «FITXA TEKNIKOA» SAGARDOA BIDEGILE 2015-09-16 (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ BEGO ZUBIA: ‘Urak aske’ dokumentala - Goienagusi. 2022-02-26 (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ ‘Urak aske’, Bego Zubia arrasatearraren dokumentala - Goienagusi. 2022-03-11 (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ Komunikazioa. (2022-03-03). «Irutxuloko HITZA» URAK ASKE dokumentala (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).
* ↑ Oliden, Kepa. (2023-09-09). «Zubia presenta un documental sobre las bacterias resistentes a los antibióticos» El Diario Vasco (Noiz kontsultatua: 2023-09-16).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Bakterioei presioa egin diegu, eta arazo global bat sortu dugu Berria, 2023.09.16
* Bego Zubia. Urak aske YouTube
* Elhuyar Aldizkarian argitaratutako lanak
* Datuak: Q107907446
# Begoniaceae

Begoniazeo (Begoniaceae) Cucurbitales ordenako landareez esaten da. Belar landareak dira; hosto asimetrikoak, osoak edo erdibituak izaten dituzte, eta loreak sexu-bakarrak. Mundu osoko eskualde tropikal eta azpitropikaletan jatorria duten 1400 espezie inguruk osatzen dute. Espezie guztiak, bat izan ezik, Begonia generokoak dira. Beste generoa, Hillebrandia, Hawaii uhartedian endemikoa da eta monotipikoa da. Lehen Symbegonia generoak ere familia osatzen zuen baina 2003an egindako ikerketa molekular batzuen ondorioz, adituek bere kideak Begonia generoan sailkatzen dituzte.

## Erreferentziak

* ↑ Angiosperm Phylogeny Group. (2009). «An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III» Botanical Journal of the Linnean Society 161 (2): 105–121. doi:10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Laura Lowe Forrest, Mark Hughes & Peter M. Hollingsworth. (2005). «A phylogeny of Begonia using nuclear ribosomal sequence data and morphological characters» Systematic Botany 30 (3): 671–682. doi:10.1600/0363644054782297..
* ↑ Wendy L. Clement, Mark C. Tebbitt, Laura L. Forrest, Jaime E. Blair, Luc Brouillet, Torsten Eriksson & Susan M. Swensen. (2004). «Phylogenetic position and biogeography of Hillebrandia sandwicensis (Begoniaceae): a rare Hawaiian relict» American Journal of Botany 91 (6): 905–917. doi:10.3732/ajb.91.6.905. PMID 21653447..
* ↑ L. L. Forrest & P. M. Hollingsworth. (2003). «A recircumscription of Begonia based on nuclear ribosomal sequences» Plant Systematics and Evolution 241 (3–4): 193–211. doi:10.1007/s00606-002-0033-y..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q161189
* Multimedia: Begoniaceae / Q161189
* Espezieak: Begoniaceae
# Begoña (auzoa)

Begoña Bilboko auzoa da, laugarren barrutian kokatuta dago, Begoñako barrutian alegia.
Auzoak hiriko gune ezagun asko biltzen ditu, Begoñako basilika eta Dolaretxe esaterako. Zumalakarregi etorbideak bitan banatzen du auzoa, ekialdean Begoñalde taldea, eta mendebaldean Pedro Cortes Taldea aurkitzen direlarik.
Auzoak 5.719 biztanle zituen 2006an eta 19,56 hektareako azalera.
1925ra arte Bizkaiko udalerria izan zen orduko Begoñako Errepublikan 2020ko hiru barruti hauek sartzen ziren: Uribarriko barrutia, Otxarkoaga-Txurdinagako barrutia eta oraingo Begoñako barrutia. Beraz, Begoña auzo hau, Begoñako barrutian dago eta hau Begoñako Errepublikako zati bat zen 1924an.

## Etimologia

Lujua barrutian «Vecunienses hoc munierunt (Vecuniarrek hau egin zuten)» dioen inskripzioaren berri eman zuen Gabriel Henaok XVII. mendean. Vecunienses erromatar garaiko herritar-izen hori, Vecunia izeneko herri edo hiri bateko biztanleei zegokien eta Vecunia izan hori, mende batzuk geroago Begoña izena bilakatu bide zen. Emil Hübnerrrek inskripzio faltsutzat eman zuen arren Mikel Unzueta eta Fernando Fernández Palacios arkeologoek, 2003an plazaratutako lan batean, egungo "Begoña" "Vecunia" toponimotik etor daitekeela defendatu zuten. Inskripzioa benetakoa izan zela argudiatu izan dute eta Vecunia izena zelta hizkuntza batekin lotu zuten.Izen hori Loiu inguruan zegoen harritzar batean jasota omen zegoen. Ez dago garbi Vecunia horren mugak non zeuden baina, antza, Loiuraino ailegatzen zen bi ikerlari horien esanetan .
Euskara oinarri hartuta, Begoña izenean "beheko muinoa" edo "behe muino" irakurri izan dute beste ikerlari batzuek, Juan Ramón Iturriza, Andres Eliseo Mañarikua, besteak beste.

## Kale garrantzitsuenak

* Pedro Cortes Taldea
* Lezamako trenbide Zaharra
* Zumalakarregi etorbidea

## Iruditegia

* Zumalakarregi etorbidearen ikuspegia.
* Begoñako basilika.
* Mallonako galtzada.

## Ikus, gainera

* Mahatserri
* Begoñako errepublika
* Begoñako Andre Maria
* Begoña (barrutia)
* Vecunia

## Erreferentziak

* ↑ Unzeta, Miguel eta Fernández, Fernando, 2003. Vecunienses hoc munierunt. Complutum, 2013,24 (1) lib.: 131-150 or.
* ↑ «LEHOINABARRA: EL SIGNIFICADO DE BEGOÑA Y EL FAKE VECUNIA» LEHOINABARRA (Noiz kontsultatua: 2024-05-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3813836
* Multimedia: Begoña (neighborhood) / Q3813836