OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Darmstadtio

Darmstadtioa (lehen ununilio eta eka-platino deiturikoa) elementu kimiko sintetiko bat da, Ds ikurra eta 110 zenbaki atomikoa dituena. Atomo superastunen multzokoa da. Elementu hau oso azkar desintegratzen da: 267tik 273ra arteko masa duten isotopoek milisegundoetan neurtzen diren erdibizitzak dituzte. Isotopo astunagoak, 279 eta 281ko masa atomikoa dutenak, geroago sintetizatu ziren eta egonkorragoak dira, beren erdibizitza 180 milisegundotakoa eta 11,1 segundotakoa baita, hurrenez hurren. 10.taldean agertzen denez, pentsa daiteke elementu hau metal solido diztiragarria dela.
Lehen aldiz sintetizatu zen 1994-ko azaroaren 9-an bere izena daraman herrian, Darmstadt (Hessen, Alemania). Aurkitzaileak P. Armbruster, S. Hofmann eta G. Münzenberg izan ziren.
Ez da inoiz ikusi izan eta atomo gutxi batzuk bakarrik sortu dira, berun isotopoen ($^{208}$Pb) bonbardaketaren ondorioz nikel ioiengana ($^{62}$Ni, 311 MeV), ioi azeleratzaile astun bat erabiliz.

## Erreferentziak

* ↑ Nachr. Chem. Tech. Lab. 42, 1234 (1994); Z. Phys. A

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1266
* Multimedia: Darmstadtium / Q1266
# Darndale

Darndale, irlanderaz: Darndál, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen eremu bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775682
* Multimedia: Darndale / Q3775682
# Darmstadt (eskualdea)

Darmstadt (alemanez Regierungsbezirk Darmstadt) Alemaniako eskualdea da, Hessen estatuko ipar-ekialdeko lurrak hartzen dituena. Bertan dago Darmstadt hiria, Estatu osoko hiriburua ere dena. Hala ere, Frankfurt da eskualdeko hiri nagusia.

## Hiriak eta barrutiak

Lau hiri aske ditu:
* Darmstadt
* Frankfurt am Main
* Offenbach am Main
* Wiesbaden
Hauez gain, hamaika barruti ditu:
* Bergstraße
* Darmstadt-Dieburg
* Groß-Gerau
* Hochtaunus
* Main-Kinzig
* Main-Taunus
* Odenwald
* Offenbach
* Rheingau-Taunus
* Wetterau

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7932
* Multimedia: Regierungsbezirk Darmstadt / Q7932
# Darnestown (Maryland)

Darnestown Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Montgomery konderrian dago, Maryland estatuan. 6.723 biztanle ditu, 45,858148 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Montgomery konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753634
* Multimedia: Darnestown, Maryland / Q753634
# Darney-aux-Chênes

Darney-aux-Chênes Frantziako udalerria da, Vosgeak departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 69 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Darney-aux-Chênes udalerrian erroldatutako biztanleak 69 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 24 etxebizitza zeuden, 23 familiaren etxebizitza nagusia ziren eta 1 bigarren erresidentzia bat zen. 22 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 23 etxebizitza nagusietatik 19 bere jabearen bizilekua ziren eta 4 alokairuan okupaturik zeuden; 3 etxek lau gela zituzten eta 20 etxek bost zituzten. 23 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 10 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Darney-aux-Chênes udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 4 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 8 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 0 | 40-44 | 0 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 4 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 41 ziren, horien artean 30 aktiboak ziren eta 11 inaktiboak ziren. 30 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (17 gizon eta 9 emakume) eta 4 langabezian zeuden (4 emakume eta 4 emakume). 11 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 6 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2000. urtean Darney-aux-Chênes udalerrian 3 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q656594
* Multimedia: Darney-aux-Chênes / Q656594
# Darney kantonamendua

Darney kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Vosgeak departamenduan dago, Ekialde Handia eskualdean. Guztira 82 udalerri ditu eta Darney da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125252
# Dorre Zuria (argipena)

Dorre Zuria terminoak hainbat adiera du:
* Dorre Zuria, Oreitiako jauregi bat (Araba).
* Dorre Zuria, Londresko dorrea deritzon gaztelu-jauregiaren dorre nagusia, eraikinaren jatorrizko egitura.
* Dorre Zuria, Minas Tirith hiriko eraikin bat, Eraztunen Jauneko fizkioan.
* The White Tower edo Dorre Zuria, 1950eko film estatubatuarra.
# Dorre Zuria

    Artikulu hau Oreitiako dorretxeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Dorre Zuria (argipena)».
Dorre Zuria Oreitia herrian (Gasteizko udelerrian) dagoen etxe-gotorleku bat da, 16. mendeko jauregi bat. Ondare kultural babestu gisa du sailkatua Eusko Jaurlaritzak.
Jatorrizko dorre originalaren ondoan, geroagoko bi etxe baxuago digu itsatsita. Ipar-ekialdeko fatxadan, Pizkundeko leiho bat nabarmentzen da. 21. mendean berriztuta dago, eta erabilpen pribatua du.

## Erreferentziak

* ↑ «Dorre Zuria etxe-gotorlekua. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).
* ↑ «Casa fuerte Torre Blanca en Oreitia, Álava | MonumentalNet» www.monumentalnet.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65948140
# Dorrance (Kansas)

Dorrance Kansasko hiri bat da. Russell konderrian kokatua dago. 2010ean 185 biztanle zituen, 0,88 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Russell konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2369821
* Multimedia: Dorrance, Kansas / Q2369821
# Dorre albarrana

Dorre albarrana (arabieraz: البراني‎, al-barrānī) defentsa-dorre mota bat da, harresiaren kanpoaldean dagoena, eta hari lotua arku edo zubi baten bidez. Igarobide hori erraz kendu edo suntsitu zitekeen, dorrea etsaien esku eroriz gero. Bai talaia gisa, bai harresia defendatzeko erabiltzen ziren.
Al-Andalusko musulmanek asmatu zituzten dorre albarranak, eta lehenbizikoak XII. mendekoak dira. Almohade dinastiak hedatu zuen haien eraikuntza. Iberiar penintsulako erresuma kristauetara ere zabaldu ziren eta, esate baterako, ordena militarren gotorleku gehienek izan ohi zituzten. Azkenak XVI. mendean eraiki ziren.
Hauek dira dorre albarrana aipagarrienetako batzuk:
* Badajozko Espantaperroseko dorrea, 1170ekoa. Adituen ustez, eraiki zen lehenbizikoa izan liteke.
* Sevillako Torre del Oro
* Kordobako Malmuertako Dorrea
* Talavera de la Reinako dorre multzoa
* Méridako alkazabako dorreak

## Erreferentziak

* ↑ Torre albarrana. Asociación Española de Amigos de los Castillos, xn--castillosdeespaa-lub.es (Noiz kontsultatua: 2023-6-17).
* 1 2 3 Torre albarrana. Castles of Spain, web.archive.org (Noiz kontsultatua: 2023-6-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3307670
* Multimedia: Albarrana towers / Q3307670
# Dorre kobazulo­txoko hezurra

Dorre kobazulo­txoko hezurra Oiartzungo Dorre kobazulo­txoan aurkitutako Paleolitoko arte higigarri adibide bat da.
Zaz­pi irudi ditu kubito batean landuak, nahiz eta osoak ez izan, bi lerrotan kokatuak: goialdean, orein bat, zaldi bat eta ahuntz bat; behealdean, sarrio bat, uro bat, ahuntz bat eta antropomorfo bat.
Agerpen honen ondoan zeinu ugari azal­tzen dira animalia-irudiekin antolatuak. Pieza hau bere ingurune ar­keologikotik at azaldu da, kobazuloan historiaurreko aztarnategiren bat ba ote zegoen jakiteko azaleko miaketan ari zirela. Joxe Migel Barandiaranek eta Jesus Altunak bere azter­ketan adierazi zutenez, Az­ken Madeleine aldiari dagokiona omen dirudi eta Pirinioen gaineko eskolarekin hobeto uztar­tzen omen da Santander eta Asturiaskoekin baino. Juan Maria Apellanizen ustez Isturi­tzeko azagaia baten egile berarena izan daiteke.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Euskal Herri Enblematikoa entziklopediako Euskal artearen historia I liburutik txertatu zen 2014-12-12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Apellaniz, J. M.. (1982). El arte prehistórico del Pais Vasco y de sus vecinos. Bilbo, 37 or..

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko artea Historiaurrean

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492333
# Dorre nagusi

Dorre nagusia Erdi Aroko gazteluen egitura zentrala da. Nabarmendutako dorre bat da, gaztelua inguratzen duen harresia baino garaiagoa, eta, orokorrean gainontzeko gotorlekutik isola zitekeen. Dorre nagusia da, jaunaren bizilekua dena eta gazteluaren funtziorik garrantzitsuenak betetzen dituena, gelarik garrantzitsuenak dituelarik eta, batzuetan, baita jaki biltegiak ere. Posiziorik babestuenean dago kanpotik eginiko eraso bati dagokionez, gainontzeko defentsak behera etorriko balira, dorre hau azkeneko babesleku bat izango litzatekeelarik.

## Ikus, gainera

* Dorre

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91165
* Multimedia: Keeps / Q91165
# Dorrao

Dorrao Nafarroa Garaiko mendebaldeko herri bat da, Ergoieneko udalerrikoa. Udalerrikideak bezala, kontzeju hau ere geografikoki bitan banatuta dago.
Udalerri modernoa sortu zuen fusioaren aurreko 1842ko erroldan udalerri independente gisa agertzen da.
2005eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 118 biztanle ditu. Kontzejuburua Ivan Resano Igoa da.

## Mugakideak

Herrigune nagusiak hego-mendebaldean Lizarraga, iparraldean Unanu eta hegoaldean Andiako mendilerroa mugakide ditu.

## Kultura

Dorraoko parrokia Asuntzionena da, eta San Joan bataiatzailea eta San Tomas baselizak ere aipatzekoak dira.
Herriko festak Andre Mariaren Jasokundearen omenez egiten dira, abuztuaren 14an hasita.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Dorrao herria udal webgunean
* Datuak: Q9088797
* Multimedia: Dorrao / Q9088797
# Dorre (Elortzibar)

Dorre Noain Elortzibarko kontzejua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 213 biztanle zituen.

## Kokapena

Dorre Noain Elortzibar udalerriaren ekialdean dago, A-21 autobidearen hegoaldean. Herri mugakideak honakoak dira: Imarkoain mendebaldean, Zabalegi ekialdean, Ezperun hegoaldean, eta Zulueta ipar-ekialdean.
Elortz ibaiak zeharkatzen du.

## Historia

Dorre, petxa ordaintzen zuen jaurerria izan zen Erdi Aroan. 1835 eta 1845eko udalerrien berregituraketa burutu baino lehen, herria diputatu batek eta herritarren artean aukeratutako erregidore batek zuzentzen zuten.
XIX. mendean 1.200 errealeko zuzkiduradun eskola zeukan. Pixkanaka Iruñerriko hazkunde demografiko eta hirigintzak eragina izan du eta biztanleria etengabe hasi da XXI. mendearen hasieratik.

## Demografia eta biztanleria

Dorreko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 88 | 91 | 106 | 110 | 127 | 137 | 205 | 213 |

## Ondarea

* San pedro eliza, Erdi Aroko jatorria duen eliza da. Nabearen zati bat XIII. mendekoa da, eta gainontzekoa XVI. mendean eraiki zuten, kanpaidorrea barne.
* Jauregia, bi dorre dituen XVI. mendeko jauregia, elizarekin batera antzinako eraikinetatik kontserbatzen diren bakarrak.

## Ekonomia

Herrigunearen iparraldean kontzejuaren izen bera daraman industrialde txiki bat dago, A-21 autobidearen ondoan kokatua.

## Ikus, gainera

* Noain Elortzibar

## Kanpo estekak

* San Pedro kalearen ikuspegia Google Street View-n.
* Datuak: Q12256384
* Multimedia: Torres de Elorz / Q12256384
# Droga-gaindosi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    «gaindosi» orriak hona dakar. Bestelako esanahiei buruzko orria hau da: «Gaindosi (argipena)»
Droga-gaindosia sendagai edo droga baten dosi handiegia da, heriotza eragin dezakeena. Azken finean heriotza ez ezik, intoxikazioak, kontzientzia-galera edo nerbio-sistemaren kolapsoak ere eragin ditzake.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. gaindosi. in: Hiztegi Batua..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3505252
* Multimedia: Drug overdose / Q3505252
# Drochtersen

Drochtersen Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, [[Stade barrutia|Stade]] barrutian. 2014an 11.284 biztanle zituen 126,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q505599
* Multimedia: Drochtersen / Q505599
# Droceta

Droceta Tortricidae familiako sits genero bat da. Bere espezie tipoa Tortrix cedrota da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Droceta cedrota | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5308169
* Espezieak: Droceta
# Derryginny

Derryginny (irlanderaz: Doire Goinimhe) Irlandako udalerri bat da, Cavan konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2921141
# Derryloughan (Tyrone konderria)

Derryloughan (irlanderaz: Doire Lochain) Ipar Irlandako eremu bat da, Tyrone konderrian dagoena. Neagh aintziraren hego-mendebaldeko ertzean dago, Coalisland udalerritik 4 miliatara.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5263239
* Multimedia: Derryloughan, County Tyrone / Q5263239
# Derrymacash

Derrymacash (irlanderaz Doire Mhic Cais) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 629 biztanle zituen.
Lurgan hitirik lau miliatara eta mendebaldera dago, M1 autobidea eta Neagh aintziraren artean.

## Iruditegia

* M1 autobidea udalerritik igaroz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1569922
* Multimedia: Derrymacash / Q1569922
# Derryhale

Derryhale (irlanderaz Doire Chaol) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2011n 360 biztanle zituen.
Portadown, Richhill eta Tandragee udalerrien artean dago.
Udalerri honetako lursailetan Brontze Aroko hainbat aztarna eta lanabes topatu izan dira, tartean izardun faiantza, labanak eta apaingarriak. Gaur egun Belfast hiriko Ulstergo Museoan ikusgai daude.

## Iruditegia

* Lehen Hezkuntzako ikastetxea.
* Derryhalen topatutako Brontze Aroko lanabesak Ulstergo Museoan ikusgai.
* Derryhalen topatutako Brontze Aroko lanabesak Ulstergo Museoan ikusgai.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1569901
* Multimedia: Derryhale / Q1569901
# Derrymore (Antrim konderria)

    Artikulu hau Antrim konderriko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Derrymore».
Derrymore (irlanderaz Doire Mór) Ipar Irlandako Antrim konderrian dagoen udalerri txiki bat da, Ulster probintzian. 2001ean 243 biztanle zituen.
Neagh aintziraren hego-ekialdeko bazterrean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5263243
* Multimedia: Derrymore, County Armagh / Q5263243
# Derrycrew

Derrycrew (irlanderaz Doire craobh) Ipar Irlandako Armagh konderrian dagoen landa eremu bat da, Ulster probintzian.
Loughgall udalerriaren parrokiaren eremuaren barnean dago, Tall ibaiaren ertzean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5263226
# Derrycrin

Derrycrin edota Derrychrin (irlanderaz: Doire Críon) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. Ballinderry parrokia zibilean dago, Neagh aintziraren mendebaldeko ertzetik hurbil.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4324962
* Multimedia: Derrychrin / Q4324962
# Derrygonnelly

Derrygonnelly (irlanderaz: Doire Ó gConaíle; Ulsterko eskozieraz: Derrygonlie) Ipar Irlandako udalerri bat da, Fermanagh konderrian dagoena.
2001eko erroldaren arabera 594 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1200365
* Multimedia: Derrygonnelly / Q1200365
# Derrylin

Derrylin (irlanderaz: Doire Loinn; Ulsterko eskozieraz: ) Ipar Irlandako udalerri bat da, Fermanagh konderrian dagoena. Enniskillen eta Cavan konderriaren artean doan A509 errepidean dago (Dublin hirira doan N3 autobidea).
2011ko erroldaren arabera 624 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3929346
* Multimedia: Derrylin / Q3929346
# Derrymore

Derrymore hau izan daiteke:
* Derrymore (Antrim konderria)
* Derrymore (Kerry konderria)
* Derrymore (Westmeath konderria)
# Diogenidae

Diogenidoek (Diogenidae) krustazeo anomuraen familia bat osatzen dute, karramarro ermitauen (Paguroidea) sei familietako bat da.

## Sistematika

Hauek dira:
* Allodardanus Haig & Provenzano, 1965
* Aniculus Dana, 1852
* Areopaguristes Rahayu & McLaughlin, 2010
* Bathynarius Forest, 1989
* Calcinus Dana, 1851
* Cancellus H. Milne Edwards, 1836
* Ciliopagurus Forest, 1995
* Clibanarius Dana, 1852
* Dardanus Paul’son, 1875
* Diogenes Dana, 1851
* Isocheles Stimpson, 1858
* Loxopagurus Forest, 1964
* Paguristes Dana, 1851
* Paguropsis Henderson, 1888
* Petrochirus Stimpson, 1858
* Pseudopaguristes McLaughlin, 2002
* Pseudopagurus Forest, 1952
* Strigopagurus Forest, 1995
* Tetralobistes Ayon-Parente & Hendrickx, 2010
* Tisea Forest & Morgan, 1991
* Trizopagurus Forest, 1952

## Iruditegia

* Aniculus ursus
* Calcinus elegans
* Ciliopagurus strigatus
* Clibanarius erythropus
* Dardanus megistos
* Diogenes pugilator
* Paguristes cadenati
* Petrochirus diogenes
* Strigopagurus strigimanus

## Erreferentziak

* ↑ Patsy McLaughlin & Michael Türkay (2011). Lemaitre R, McLaughlin P (ed.). "Diogenidae". World Paguroidea & Lomisoidea database. World Register of Marine Species.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 World Register of Marine Species (WoRMS): Diogenidae AphiaID: 106736

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Integrated Taxonomic Information System (ITIS): Diogenidae Ortmann, 1892 Taxonomic Serial No.: 98153
* (Ingelesez):National Center for Biotechnology Information (NCBI) Diogenidae Taxonomy ID: 6749
* Datuak: Q1394032
* Multimedia: Diogenidae / Q1394032
* Espezieak: Diogenidae
# Diogo Cão

Diogo Cão —Diogo Cam eta Diego Cam izenez ere ezaguna— (Vila Real, Portugalgo Erresuma, 1452 inguru – 1486 inguru) esploratzailea izan zen, eta Esplorazioen Aroko nabigatzaile nabarmenenetako bat. Bi bidaia egin zituen Afrikako mendebaldeko kostari jarraituz 1480ko hamarkadan; Kongo ibaia esploratu zuen, eta gaur egungo Angolaren eta Namibiaren kostaldeak ere.

## Erreferentziak

* ↑ "Angola", Encyclopædia Britannica, 9. argitaraldia, II. liburukia, New York: Charles Scribner's Sons, 1878, 45. orrialdea.
* ↑ Charles Raymond Beazley (1911). «Cam (Cão), Diogo». In Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica. 5 (11. arrigaraldia). Cambridge University Press. 79. orrialdea.
* Datuak: Q313060
* Multimedia: Diogo Cão / Q313060
# Dirulaguntza (hezkuntza)

Hezkuntzan, dirulaguntza, ikaste-laguntza, beka (Heg.) edo burtsa (Ipar.) ikasle bati ikasketak ordaintzeko ematen zaion diruzko laguntza bat da, baliabide ekonomiko urriak edo merezimendu akademikoa izateagatik esleitutakoa da. Dirulaguntzak ikastetxeak berak edo, maizago, gobernu edo bestelako erakundeek ematen dituzte eta horiek eskuratzeko dirulaguntza eskatu eta hautespen-prozesu bat gainditu behar da, non eskatzen diren baldintzak eta betebeharrak aintzat hartzen diren. Hezkuntzaz gainera, dirulaguntzak ikerkuntza-alorrean ere ohikoak dira, ikertzaile berriak trebatzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «bourse | frantses-euskara hiztegi elektronikoa | Nola Erran» www.nolaerran.org (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).
* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-03-08).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q188823
* Multimedia: Scholarships / Q188823
* Koordinazioa: Wikimania 2022/Scholarships/Nigerian Commons Photographers User Group/Report
# Diruzaintza gerakin

Administrazio publiko batean, diruzaintza gerakina ekitaldi ekonomikoaren bukaeran diruzaintzan geratzen den dirua gehi hartzeko dauden eskubideak ken ordaintzeko dauden obligazioak dira. Administrazioaren finantza egoeraren egokitasuna ebaluatzeko funtsezko saldia da. Positiboa bada, hurrengo aurrekontua gehitzea ahalbidetzen du; baina negatiboa bada, hurrengo ekitaldietan erabaki zuzentzaileak eskatzen du, orekara heltzearren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475455
# Diruzaintza

Enpresan, diruzaintza ordainketak burutu, diru-eragiketa eta mugimenduak kontrolatu eta banku eta beste finantza erakundeekiko harremanetaz arduratzen den enpresa-funtzioa da. Funtzio hau burutzen duen pertsona diruzaina da. Enpresa finantza-funtzioaren bi atal nagusietako bat da, controller izenekoak burutzen duen finantza-kontrolarekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10756188
# Diré

Diré erdialdeko Maliko udalerria da, Timbuktu eskualdekoa. Niger ibaiaren ezkerreko bazterrean dago, Timbuktu hiritik 80 kilometro hego-mendebaldera. 2009an 22.365 biztanle zituen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2429438
* Multimedia: Diré, Mali / Q2429438
# Dirua galgarri

Dirua galgarri, Mariano Izetak 1962an plazaratu zuen eleberria da. Baztango euskaraz idatzita izan arren, istorioa ez dago Baztanen bertan kokatuta, baizik eta Parisen, Iparraldeko euskaldunen giro batean.
Euskaraz sortutako bigarren eleberri beltza da, lehenengoa 1955an agertu baitzen, Jose Antonio Loidi irundarraren Hamabost egun Urgainen.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Jean Pierre Vivier eta bere iloba Franzis, Parisen lanean ari diren euskaldunak dira. Beraien zaintzapean zegoen diru kopuru handia desagertu egin da bulegotik, baita Franzisen altzairuzko erloju dotorea, osabak oparitutakoa.
Poliziek hilzorian aurkitu duten gaizkileetako batek esandako azken hitzen hariari tiraka, iritsiko da Claudet komisarioa gaizkileak topatu eta atxilotzera. Baina lapurrek, presiopean egonda ere, ez dute lau milioien desagerpena bere gain hartuko. Friedrich erlojugile azkar eta finari (idazle beraren antzerakoa) esker argituko da kasua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31187746
# Disakarido

Disakarido (grezieratik dio, "bi" eta sacchar, "azukre") bi monosakaridoz osaturiko karbono hidratoak dira. Oligosakaridoen taldean daude. Monosakaridoen antzera azukretzeko gaitasuna dute eta uretan disolbatzen dira.

## Ezaugarriak

Disakarido batzuk karbono anomeriko bat aske izaten dute, eta ondorioz monosakaridoek zuten ahalmen erreduzitzailea mantentzen dute. Beste hainbat propietate ere gordetzen dituzte, hala nola, mutarrotazioa eta disolbagarritasuna. Mota honetako disakarido ezagunenak maltosa, isomaltosa, zelobiosa eta laktosa dira.
Beste kasu batzuetan, ordea, bi karbono anomerikoak elkarri lotzen dira eta disakaridoak mutarrotazio eta erreduzitzaile ahalmena galtzen du. Honen adibide dira sakarosa (azukre arrunta) eta trehalosa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q173600
* Multimedia: Disaccharides / Q173600
Karbono hidratoak :
MonosakaridoakDiosakAldosak: GlikolaldehidoaTriosakAldosak: Glizeraldehidoa Zetosak: DihidroxiazetonaTetrosakAldosak: Eritrosa • Treosa Zetosak: EritrulosaPentosakAldosak: Arabinosa • Erribosa • Lixosa • Xilosa Zetosak: Erribulosa • XilulosaHexosakAldosak: Alosa • Altrosa • Galaktosa • Glukosa • Gulosa • Idosa • Manosa • Talosa Zetosak: Fruktosa • Psikosa • Sorbosa • TagatosaHeptosakZetosak: Manoheptulosa • SedoheptulosaDeribatuakDesoxiazukreakDesoxirribosa • RamnosaAminoazukreakGalaktosamina • Glukosamina • N-Azetilgalaktosamina • N-AzetilglukosaminaAzukre azidoakAzido galakturonikoa • Azido glukonikoa • Azido glukuronikoaAzukre alkoholikoakArabitola • Glizerola • Inositola • Manitola • SorbitolaOligosakaridoakDisakaridoakIsomaltosa • Kitobiosa • Laktosa • Laktulosa • Maltosa • Sakarosa • Trehalosa • Turanosa • ZelobiosaTrisakaridoakErrafinosa • Maltotriosa • MelezitosaGainerakoakDestrina (+ Maltodestrina+ Ziklodestrina) • Estakiosa • FruktooligosakaridoakPolisakaridoakHomopolisakaridoakAlmidoia (Amilosa + Amilopektina) • Glukogenoa • Kitina • Kitosanoa • Zelulosa • InulinaHeteropolisakaridoakAgar-agarra • Azido hialuronikoa • Glikosaminglukanoa • Hemizelulosa • Heparina • Kondroitina • Pektina Glukolipidoak • Lipopolisakaridoak • Glikoproteinak • Peptidoglikanoak :