# Matiel Mogannam

Matiel Toohem Mogannam (Libano, 1899ko otsailaren 15a - Virginia, Estatu Batuak, 1992ko abuztuaren 11) emakume palestinarren mugimenduaren figura garrantzitsua izan zen Britainiar Mandatuan, eta Palestinako hondamendia (Al-Nakba) aurreikusi zuen. Beste emakume batzuekin batera, Emakume Arabiar Palestinarren Biltzarra antolatu zuen 1929an, eta Emakume Kristau eta Musulmanen Batzorde Betearazleko idazkari nagusia izan zen. Ramalako Emakume Arabiarren Batasuna ere sortu zuen 1939an, eta “Emakume arabiarra eta arazo palestinarra” liburuaren egilea izan zen (London: Herbert Joseph, 1937).

## Biografia

Matiel Mogannam Libanon jaio zen 1899ko otsailaren 15ean, Palestinako familia kristau batean. New Yorkera joan zen bizitzera, Estatu Batuetara, neskatoa zelarik, gero Jerusalemera, Palestinara, itzultzeko. Han, senarra ezagutu zuen, abokatua eta Defentsa Nazionaleko Alderdiko kidea, Mogannam Mogannam. Nabarmenki, ez zen familia ezagun batekoa, garai hartako emakume gehienak Jerusalemgo elitekoak zirela ikusita. Aitzitik, arrazoiren batengatik, mugimenduan biltzen ziren emakume kristauek klase ertain pobreeneko profesionaletara jotzen zuten.
Hala ere, horrek ez zion eragin. 1929an, "Palestinako Gobernu Britainiarraren eragingarritasuna, tokiko gizartearekiko indarkeria-ekintza etengabeak, Europatik etorkinak ziren judu europarrek lurrak galtzea eta inperialismoa izan ziren Palestinako emakume arabiarren bizitzan eta haien indarren kontzentrazioan izandako lehen aldaketa handiena, Palestinako Emakume Arabiarren Kongresuak antolatu baitzuen Tarab Abd al-Hadirekin. Ekitaldi horretatik aurrera, Batzorde Betearazle bat sortu zen. Batzorde horretako idazkari nagusia izan zen, eta Palestinako emakumeen mugimendua lehen aldiz finkatu zen, agertzen ziren dinamika politiko eta sozialen aurrean, besteak beste, Balfour deklarazioa, inmigrazio sionista, Zigor Kolektiboaren Ordenantza eta poliziak arabiar presoei egindako tratu txarrak.
1938an, Ekialdeko Emakumeen Konferentzian parte hartu zuen, Kairon, Hanan Ashrawik zuzenduta. Hala ere, Emakume Arabiar Palestinarren Elkartearen de facto banaketaren ondorioz, korronte karitatiboagoa hartuz (politikoaren eta karitatiboaren arteko zatiketatik), Emakume Arabiarren Batasuna sortu zuen Ramalan 1939an, eta horren bidez sorospen- eta karitate-jarduerak egin zituen, emakumeentzako joskintza- eta bordatze-lantegiak barne. 1948ko hondamendi palestinarraren ondoren (al-nakba), haren jarduera politikoa gutxitu egin zen. Erakundearen buru izaten jarraitu zuen eta 1980an Estatu Batuetara itzuli zen 1992an hil zen arte.

## Ekarpenak

Matiel Mogannamek ospea lortu zuen, ez bakarrik Emakume Arabiarren Batzorde Betearazleko bozeramaile nagusia zelako, baita mugimenduaren barruan egindako ekarpen idatziagatik eta lidergoagatik ere. Ekintza adierazgarrienetako bat Sir Edmund Allenby komandante britainiarraren aurrean emandako hitzaldia izan zen, Jerusalemek otomanoei boterea kendu baitzien, Palestinako Mandatu Britainiarraren Gobernuaren sorreraren buru izanik. Haren diskurtsoa aldarrikatu egin zen Allenby Jerusalemera joan zenean, 1933an, Emakume Gazte Kristauen Elkartearen (YMCA, ingelesezko siglak) eraikina inauguratzeko, eta hauxe ezarri zuen:
   $^{“Adierazpenhoriegitendugunmugimenduarenhistorianbigarrenaldiada.Horrela,zeregoeralarritaraheldugarenerakutsinahidiegudenei,AdministrazioKolonialarenpeanguregaineaninposatutakopolitikabidegabeetazapaltzailearenondorioz.AdministraziokolonialhoriAgintaldimozorroarekineratudaherrialdean.Adierazpenbaketsubatenbidezaldarrikatudugunbigarrenaldiadabilekusakratuhorienauzoanbizidennazioarabiarrak,AlAqsakomeskitaketaHilobiSantuak,ekialdekoetamendebaldekomunduakbenerazioetasantutasuneanegina,ezdugulainolakobidegabekeriarikedoirainikonartuko.EkialdekoetaMendebaldekonazioguztieijakinarazinahidiegu,administrazioinperialistahoriizanarren,laneanjarraitukodugula,erabatelkartuta,gurepromesanazionalaklortuarte.}$
   $^{Aliatuekaliantzabateginzutengurekinhaiekgurelaguntzabeharzutenean.Elkarrenondoanborrokatugara.Guregizonaskokmartirigisaaurkituzutenheriotzabataila-eremuan,etahaienodolaklekuaskoestalizituengaldutakoaskatasunaberreskuratzekoetagureeskubidebortxatuakberreskuratzeko.Bainaaliatuekberenhelburualortuzutenean,mespretxatuegingintuzten,etaezzituztenbeteaginduzizkigutenpromesak.Herrialdehonetan,LurraldeSantuan,haiekpolitikabidegabeaaplikatzensaiatuziren,etahorrenondorioz,nazioarabiarradeuseztatu,berenlurretikdesjabetuetaberenbaliabideezgabetuzuten.Joerakolonialetasionistekinnahasitakoadministrazioaherriarennahienkontrakoherrialdeanezarrizen.Gureesperientzialaburrakerakutsiduenez,Administraziohonenpolitikarenondorioz,ArabiarrenEgituraNazionala'zulatu'eginzen,etaharennahiakzapuztu.}$
   $^{Gureaurrean,naziogisadugunerabatekosarraskiarenitzalaikustendugu,etaguetaguregurasoetaarbasoekmendeetanzeharbiziizandutengurelurrarenutzikeria.Halaere,ezdezagunitxaropenagaldu.Ziurgaude,bereakatsazohartzean,GobernuBritainiarrakegoeranegargarrihorialdatzekokonponbideaaurkitukoduela.}$
   $^{Hamabosturtez,behinbainogehiagotaneskatudioguAgintaldikoGobernuaripolitikasuntsitzaileaaldatzeko,bainabadirudihaiek‘belarriakdituztelaetaezdutelaentzuten,begiakdituztelaetaezdutelaikusten.Orain,denekdakiteindependentziaezdelahartzen,etaedozeinherrialdekurratutakoeskubideaklortzekoetausurpatutakosubiranotasunaberreskuratzekoeginbeharduenborrokakfruituakizanbehardituela.Ezutziegunhoriiristenherrialdehonetakoarabiarbakoitzakekintzakolektiboeraginkoretazanpatzaileenagauzatzenduenean,egunhorrenondorioakezbaitiradesiragarriakizango.}$
   $^{Komenizaigu,ahizpamaiteok,orainOmarIbnAl-KhattabMeskitaren,ArabiarKonkistatzaileHandiarenaurrean,gureiraganaberrikustea,etagurehistorialoriatsutiketorkizunekolanerakoikasgaiaetagureborrokanazionalerakopizgarriamarraztea.OtoitzegindezagunAhalguztidunaknaziohoniindaretaausardianahikoaemandiezaion,tentazioetaahaleginguztienaurreanharriikaragarrigisamantentzeko”.}$
   $^{(Ingelesetikitzulia,MatielMogannamen“TheArabWomanandthepalestinianproblemas”lanetikhartua.}$

### Lan ospetsua

1937an, Emakume arabiarra eta palestinarren arazoa idatzi zuen. Lan horretan, pentsamendu liberal burgesaren aldeko zuen pentsamendua nabarmentzen du (hogeiko eta hogeita hamarreko hamarkadetako korronte iparramerikar feministen 'elikatzetik', non lorpen handienak legearen bidez lortu baitziren). Lan horretan, erreformak lege-aldaketa dakar zuzenean. Goitik eraikitzen dira aldaketak, eta legearen eta gizarte-politikaren aplikazio gisa iristen dira gizartera. Legediaren bidez baino ez da lortzen eskubideak lortzea, ordezkaritza-gobernu deritzonaren barruan, gehienetan sufragio unibertsalaren eskubide politikoekin eta, beraz, estatu nazional modernoa eraikitzearekin lotuta. Horren adibide da zergatik "agintaldiko gobernuak ezin zuen legerik onartu neskatila batentzat (hamalau urte) ezkondu beharreko gutxieneko adina handitzeko, ez baitzuen herriak aukeratutako lege-aholkurik".
Lana bi liburutan banatzen du: lehenengoa "emakume arabiarra" da, eta ibilbide historiko bat egiten du, ezkontzarekin, dibortzioarekin, emakumearen bereizkeriarekin eta haren eskubideekin zerikusia duten gizarte-erreformak zalantzan jartzeko, eta, hala, mugimendu politikoetan eta erresistentzia-mugimenduetan antolatutako emakumeen egungo egoerara iristeko. Betiere, Leku Santuak, Jerusalem, Palestina osatzen dituen lurraldearen barruan erlijio-bizikidetzak duen garrantziari begira.
Horrela, "Palestinako arazoa" izeneko bigarren liburura hurbildu zen. Bertan, bere esperientzia (eta senarrarena) aktore politiko eta erresistentziazko gisa izan denaren azalpen orokorra eskatu zuen. Alde horretatik, Nazio Arabiar Handiaren eragina azpimarratu zuen, urte horietatik Damaskotik (Siria) sortzen ari den ideia gisa, baina mugatzaile handi bat aurkitu zuen: Palestinaren gaineko Mandatu Britainiarra eta Europako etorkin juduak iritsi berriak ziren lurraldera, eta horrek arazo bat sortu zuen lurrarengatik eta nazioko eta nortasuneko kide izateagatik. Hala ere, bigarren liburuan ez zen gertaeren deskribapen hutsa soilik egiten; aitzitik, berak parte hartzen zuen mugimendu berean egiten zuen atzera begirako azterketa, eta une hartako mugimendu politiko palestinarraren banaketak eta mugak erakutsi zituen, alderdi politikoak aktore nagusi zirela, baina betiere uneko gobernuari eta haren legeriari zegokienez.
Amaitzeko, nabarmendu behar da Matielek testuaren amaieran Palestinaren arazoari irtenbidea ematea proposatu zuela, baina, hala ere, itxaropenik gabeko eta atsekabezko jarrera zuen gertaeren aurrean. Egin nahi den edozein eskema edo irtenbidek nahikoa salbamendu izan behar zuen etorkizunean Palestinak salbatu ez zituen antzeko nahasteen aurka; izan ere, Palestinako herria bere izena merezi zuen Estatu modernoa eraikitzeko lan egiteko gaitu behar zuen, Federazio Arabiar baten zati garrantzitsu bat osatuz eta munduko bakeari ekarpenak eginez.

## Erreferentziak

* ↑ Lemire, Vincent. The Awakening of Palestinian Hydropolitical Consciousness: The Artas- Jerusalem Water Conflict of 1925. (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* ↑ MOGHANNAM, MATIEL (1899-1992). .
* 1 2 (Ingelesez) Download Historical Dictionary Of Women In The Middle East And North Africa [PDF eBook. ] (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* 1 2 3 Fleischmann, Ellen L.. (2003-01-04). «Woman Is All the Nation: The Palestinian Women's Movement, 1929–1939» The Nation and Its "New" Women (University of California Press): 115–136. (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* 1 2 3 (Ingelesez) Mogannam, Matiel E. T.. (1937). The Arab Woman and the Palestine Problem. H. Joseph, limited (Noiz kontsultatua: 2022-06-29).
* ↑ «MOGHANNAM, MATIEL (1899-1992)».. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85874497
* Multimedia: Matiel Mogannam / Q85874497