OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Topoľnica

Topoľnica Eslovakiako udalerri bat da, Galantako barrutian kokatuta. 10,47 km²ko azalera du eta 817 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1307. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q513623
* Multimedia: Topoľnica / Q513623
# Topolovățu Mare

Topolovățu Mare Errumaniako udalerri bat da, Timiș konderrian. 2.576 biztanle ditu, 99,88 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Topolovățu Mare $^{(en)}$ Cralovăț $^{(en)}$ Ictar-Budinț $^{(en)}$ Iosifalău $^{(en)}$ Șuștra $^{(en)}$ Topolovățu Mic

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12725217
* Multimedia: Topolovățu Mare, Timiș / Q12725217
# Toporec

Toporec Eslovakiako udalerri bat da, Kežmarokeko barrutian kokatuta. 28,12 km²ko azalera du eta 1922 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1277. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q742141
* Multimedia: Toporec / Q742141
# Topoľníky

Topoľníky Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 34,82 km²ko azalera du eta 3051 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1421. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1069688
* Multimedia: Topoľníky / Q1069688
# Topoľovka

Topoľovka Eslovakiako udalerri bat da, Humennéko barrutian kokatuta. 7,79 km²ko azalera du eta 806 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1479. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q742213
* Multimedia: Topoľovka / Q742213
# Trinitatearen basilika (Arre)

Trinitatearen basilika Ezkabarte ibarreko Arre kontzejuan Erdi Aroko kristiau basilika bat da, erromaniko estiloan.
Gaur egun basilikaren alboan Done Jakue Bidea egiten ari diren erromesentzako aterpetxea dago. Basilika, zubia eta aterpetxearen multzoa Arreko Trinitatearen Kofradiako jabetzakoa da, eta Marista anaiek mantentzen dute.

## Kokalekua

Arre kontzejuaren gehoaldean dago, Atarrabia udalerriaren mugan, Ultzama ibaia eta izen bereko Trinitateko zubiaren alboan.

## Historia

Trinitatearen basilika egun berritua egon arren, eraikinaren itxurarengatik XII. mendea edo XIII. mendekoa litzateke, jatorri erromatarra izan dezakeen antzinako zubi baten ondoan altxatzen da.
Hain zuzen ere baselizaren ondoko ardantze batean aurkitu ziren 1583. urtean brontzezko bi lamina I. eta II. mendetan dataturiko latinezko inskripzioekin.

## Garraioa

Eskualdeko Hiri Garraioak line bat da:
91 Eras kalea (Karrobide kalea) :
iea 4  Orikain — Arre / Uharte — Atarrabia → BarañainUHARTEUgarrandia 27 • Zubiarte 9 • Uharte-Iruña (Martiket) • Uharte-Iruña/MartiketEZKABARTE (Orikain)Arre-Orikain IndustrialdeaEZKABARTE (Arre)Ezkabarte Industrialdea • Irun 5ATARRABIASan Andres/Pedro Atarrabia / Eras/Karrobide • Ezkaba /9 • Serapio Huici 14 • Serapio Huici (Aditueskola)BURLATANagusi 37bis • Nagusi 21IRUÑA (2. Zabalgunea)Bexe Nafarroa (Apaizgaitegia) • Bexe Nafarroa /28 • Merindadeen 1-2 • Oliveto Kontea 2IRUÑA (1. Zabalgunea)Sarasate (Parlamentua) • Navas de Tolosa (Hiru Erregeen)IRUÑA (Donibane)Pio XII/UrdazubiIRUÑA (Ermitagaña)Pio XII 18 • Pio XII 28 • Pio XII (Unibertsitateko Klinika) • Irunlarrea (Nafarroako Ospitalea) • Irunlarrea (Bideko Amaren Ospitalea) • Barañain (Kanpoko Kontsultak)BARAÑAINIruña/Ezkiak • Iruña/Sahats • Iruña /39 • Erdia 14 • Erdia 38 • Lur Gorri /25 • Eultza 26 • Eultza /61 • Eultza/Errioxa • Ibarra/ElizaIkus artikulua: 4. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :
134 Eras kalea (Karrobide kalea) :
iea 4  Barañain → Atarrabia — Uharte / Arre — OrikainBARAÑAINIbarra/Eliza • Erdia /34 • Erdia/Institutua • Iruña 39 • Iruña 23 • Iruña 1IRUÑA (Ermitagaña)Barañain (Kanpoko Kontsultak) • Irunlarrea (Kanpoko Kontsultak) • Irunlarrea (Nafarroako Ospitalea) • Pio XII (Unibertsitateko Klinika) • Pio XII 41 • Pio XII 15-17IRUÑA (Donibane)Pio XII 7IRUÑA (1. Zabalgunea)Navas de Tolosa 5IRUÑA (2. Zabalgunea)Oliveto Kontea 7 • Merindadeen 3 • Bexe Nafarroa 34 • Bexe Nafarroa (Apaizgaitegia)BURLATANagusi 6 • Nagusi 36 • Nagusi 70ATARRABIASerapio Huici 11 • Serapio Huici /8 • Eras 7 • Eras/Karrobide / San Andres 4EZKABARTE (Arre)Irun 14 • Ezkabarte IndustrialdeaEZKABARTE (Orikain)Arre-Orikain IndustrialdeaUHARTEUharte-Iruña/Martiket • Uharte-Iruña (Martiket) • Zubiarte 12 • Perez Goiena/Ugarrandia • Ugarrandia 27Ikus artikulua: 4. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :

## Erreferentziak

* Trinitateko basilika. Atarrabiako Udal webgunea
* Eraikin bereko turismo aterpetxea (Gaztelaniaz)

## Ikus, gainera

* Arre
* Ezkabarte

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479438
* Multimedia: Trinidad de Arre (Navarra) / Q25479438
# Trinitateko zubia (Arre)

Trinitateko zubia Ezkabarte ibarreko Arre kontzejuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Ultzama ibaiaren gainean.

## Kokalekua

Arre kontzejuaren gehoaldean dago, Atarrabia udalerriaren mugaren parean, eta izen bereko Trinitatearen basilikaren alboan, hortik datorkio bere gaur egungo izena.

## Historia

Trinitatearen basilika egun berritua egon arren, jatorri erromatarra izan dezakeen antzinako zubi baten ondoan altxatzen da.
Hain zuzen ere baselizaren ondoko ardantze batean aurkitu ziren 1583. urtean brontzezko bi lamina I. eta II. mendetan dataturiko latinezko inskripzioekin.
XIII. mendearen erdialdera Atarrabiako zubia deitzen zen zubi honek antzinako galtzada erromatarrari eta geroztik Orreaga eta Esteribartik Nafarroako Iruñea hiriburura zihoan Donejakue bideari jarraipena ematen zion Ultzama ibaiaren gainetik.
Hirugarren Karlistaldian zubi hau erdi-erditik moztu zuten eta 1963. urtera arte ez zuten berritu.

## Garraioa

Eskualdeko Hiri Garraioak line bat da:
91 Eras kalea (Karrobide kalea) :
iea 4  Orikain — Arre / Uharte — Atarrabia → BarañainUHARTEUgarrandia 27 • Zubiarte 9 • Uharte-Iruña (Martiket) • Uharte-Iruña/MartiketEZKABARTE (Orikain)Arre-Orikain IndustrialdeaEZKABARTE (Arre)Ezkabarte Industrialdea • Irun 5ATARRABIASan Andres/Pedro Atarrabia / Eras/Karrobide • Ezkaba /9 • Serapio Huici 14 • Serapio Huici (Aditueskola)BURLATANagusi 37bis • Nagusi 21IRUÑA (2. Zabalgunea)Bexe Nafarroa (Apaizgaitegia) • Bexe Nafarroa /28 • Merindadeen 1-2 • Oliveto Kontea 2IRUÑA (1. Zabalgunea)Sarasate (Parlamentua) • Navas de Tolosa (Hiru Erregeen)IRUÑA (Donibane)Pio XII/UrdazubiIRUÑA (Ermitagaña)Pio XII 18 • Pio XII 28 • Pio XII (Unibertsitateko Klinika) • Irunlarrea (Nafarroako Ospitalea) • Irunlarrea (Bideko Amaren Ospitalea) • Barañain (Kanpoko Kontsultak)BARAÑAINIruña/Ezkiak • Iruña/Sahats • Iruña /39 • Erdia 14 • Erdia 38 • Lur Gorri /25 • Eultza 26 • Eultza /61 • Eultza/Errioxa • Ibarra/ElizaIkus artikulua: 4. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :
134 Eras kalea (Karrobide kalea) :
iea 4  Barañain → Atarrabia — Uharte / Arre — OrikainBARAÑAINIbarra/Eliza • Erdia /34 • Erdia/Institutua • Iruña 39 • Iruña 23 • Iruña 1IRUÑA (Ermitagaña)Barañain (Kanpoko Kontsultak) • Irunlarrea (Kanpoko Kontsultak) • Irunlarrea (Nafarroako Ospitalea) • Pio XII (Unibertsitateko Klinika) • Pio XII 41 • Pio XII 15-17IRUÑA (Donibane)Pio XII 7IRUÑA (1. Zabalgunea)Navas de Tolosa 5IRUÑA (2. Zabalgunea)Oliveto Kontea 7 • Merindadeen 3 • Bexe Nafarroa 34 • Bexe Nafarroa (Apaizgaitegia)BURLATANagusi 6 • Nagusi 36 • Nagusi 70ATARRABIASerapio Huici 11 • Serapio Huici /8 • Eras 7 • Eras/Karrobide / San Andres 4EZKABARTE (Arre)Irun 14 • Ezkabarte IndustrialdeaEZKABARTE (Orikain)Arre-Orikain IndustrialdeaUHARTEUharte-Iruña/Martiket • Uharte-Iruña (Martiket) • Zubiarte 12 • Perez Goiena/Ugarrandia • Ugarrandia 27Ikus artikulua: 4. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa) :

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | TRINITATEKO ZUBIA. (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

## Ikus, gainera

* Arre
* Ultzama

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479435
# Trinitate Santuaren eliza (Salzburgo)

Trinitate Santuaren eliza, Austriako Salzburgo hirian dagoen eliza barroko bat da.
1694-1702 artean Johann Bernhard Fischer von Erlach austriar arkitektoak eraikiarazi zuen.
* Datuak: Q875584
* Multimedia: Dreifaltigkeitskirche (Salzburg) / Q875584
# Trinitat Vellako geltokia

Trinitat Vella Bartzelonako metroaren geltoki bat da, Bartzelona udalerriko Sant Andreu barrutian dago.
Geltokia 1983n inauguratu zen.
* Datuak: Q2324406
* Multimedia: Trinitat Vella metrostation / Q2324406
# Trinitatearen eliza (Manhattan)

Trinitatearen eliza, ingelesez: Trinity Church, AEBetako Manhattan barrutian dagoen eliza episkopaliano bat da, Lower Manhattan eremuan, Broadwayko 38. zenbakian eta Wall Street parean.
1839-1846 artean Richard Upjohnek eliza eta 1876-1877 artean Frederick Clarke Withersek aldarea eta gehigarriak eraiki zituzten.
* Datuak: Q866896
* Multimedia: Trinity Church (Manhattan) / Q866896
# Trinitate Santuaren katedrala (Dublin)

Trinitate Santuaren katedrala edo Kristoren Eliza (ingelesez The Cathedral of the Holy Trinity edo Christ Church Cathedral) Irlandako Dublin hiriburuko katedral anglikanoa da. Hiri honetako Erdi Aroko bi katedraletatik zaharrena da, bestea San Patrizioren katedrala delarik.

## Historia

Lehenengo eliza 1028an eraiki zen egurrez egina, Dublingo Sigtrygg Silkbeard errege vikingoa Erromara erromes joan ondoren. Vikingoen asentamenduaren parean eraiki zen eta apezpikutza propioa izan zuen. Vikingoen hirian izan ziren bi elizetako bat zen.
Normandiarrek hiria konkistatzerakoan egurrezko eliza bota eta harrizkoa altxatu zuten 1180an. Korua, kripta eta kaperak gehitu zizkioten. Hurrengo mendeetan atalak gehitzen joan zitzaizkion.
Eduardo VI.a Ingalaterrakoak Erreforma Protestantea bultzatu zuen eta San Patrizo katedral katolikoa mailaz jeitsi eta Trinitate Santua katedral bihurtu zuen. San Patriziok zeuzkan zilarrezko bitxiak ere elizaz aldatu zituen. XVII mendean Parlamentuaren eta Epaitegiaren eraikinak altxatu ziren ondoan.
Katedrala zohikaztegi baten gainean eraikita zegoen eta XIX mendean segurtasun arazoak zirela eta bertan behera utzi behar izan zen. 1871 eta 1878 artean George Edmund Streeten gidaritzapean berrizte lanak egin ziren, bai eta 1980 eta 1982 artean ere.

## Arkitektura

Viktoriar garaietan egindako berrizte lanetan XIV mendeko koru ederra bertan behera bota zen eta viktoriar estiloko gehigarriak ezarri ziren. Nabean Strongbow konkistatzaile ingeles-galestarraren hilobia dagoela esaten da, nahiz eta ez den ziurra. Katu eta sagu batzun momiak ere badaude horman.
Kripta Britainiar uharteetako handiena da, XII mendean eraikitakoa.

## Iruditegia

* alboko ikuspegia.
* Barnealdea eta aldarea.
* Barnealdea.
* Aurrealdea.

## Kanpo estekak

* Trinitate Santuaren katedralaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q1067803
* Multimedia: Christ Church Cathedral, Dublin / Q1067803
# Trinitate plaza

Trinitate plaza :
| Parte Zaharra, Donostia ||
| Herri kirolen erakustaldia Trinitate plazan. ||
| Herrialdea Lurraldea | Euskal Herria Gipuzkoa |
| Trinitate plaza Trinitate plaza Trinitate plaza ||
| Koordenatuak: | 43°19′27.81″N 01°59′09.81″W﻿ / ﻿43.3243917°N 1.9860583°W﻿ / 43.3243917; -1.9860583 |
Trinitate plaza Gipuzkoako Donostia hiriburuaren Parte Zaharrean dagoen plaza bat da, Abuztuaren 31 kalearen albo batean, Urgull mendiaren magalean.
Orain plaza dagoen lekuan izan zen garai batean hiriko kartzela zaharra.
Plaza honetan kultura ekitaldiak, herri kirolen norgehiagokak, kontzertuak —hala nola, Jazzaldiko musika emanaldiak— burutu ohi dira. 1963an Donostiako harresien eraisketaren mendeurrena zela eta Luis Peña Gantxegi arkitektoak eraberritu zuen. 2013an, Peña Gantxegiren eraberritzearen 50. urteurrenean Docomomo saria jaso du eta plaka bat jarri da plazaren sarreran.
* 2012ko Santo Tomas jaian
* 2012ko Santo Tomas jaian

## Kaleak

* Abuztuaren 31 kalea
* Santa Korda kalea

## Erreferentziak

* ↑ «Ondareaz eta funtzioaz – Aldiri» Aldiri (UEU) (Noiz kontsultatua: 2020-04-04).
* ↑ Arsuaga, Miguel.. (1997). Donostia-San Sebastián : arkitekturako gida liburua. Colegio Oficial de Arquitectos Vasco-Navarro, Gipuzkoa = Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofiziala, Gipuzkoa ISBN 84-87813-16-X. PMC 433920405. (Noiz kontsultatua: 2020-04-08).
* ↑ Peña Ganchegui, Luis, il.. (2001). Luis Peña Ganchegui : arkitektoa, erakusketa =Arquitecto, exposición.. Museum Cemento Rezola PMC 630616168. (Noiz kontsultatua: 2020-04-08).
* Luis Peña Ganchegui. Arkitektoa. Arquitecto. Premio Munibe 1997 Munibe Saria. 1999

## Kanpo estekak

* Trinitate plazaren balioa goraipatu dute arkitekturaren nazioarteko egunean, Irutxulo hitza, 2013-10-07.
* Datuak: Q6080012
* Multimedia: Trinitate Plaza / Q6080012
# Trinitateko baseliza

Galdurozko Trinitateko baseliza Arriasgoitiko Galdurotz kontzejuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina

Eraikuntza erromaniko sinplea, Arriasgoitiko beste batzuen antzekoa. Barruan, gotikorako trantsizioko erretaula bat du, Mikel Aurizperrik egina. Bertan, Jakue Zebedeorenaren irudia eta Santa Barbararen erliebea nabarmentzen dira. Iruñeko Elizbarrutiko Museoan, herri horretako Ama Birjinaren eta Haurraren tailu gotikoa dago.

## Erreferentziak

* Galdurotz. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera

* Galdurotz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109133943
# Trinitateko baseliza (Irunberri)

Trinitateko baseliza Nafarroa Garaiko Urraul ibarreko Irunberri udalerrian Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.
Leireko mendilerroaren hegoaldean, Harriaren eta San Adrianen labarretan, eta Irunberriko arroilaren gainean dago, XVI. mendean dokumentatuta. 1875ean tropa liberalen eta karlisten arteko bataila gertatu zen.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | IRUNBERRI. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Irunberri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110369601
# Tropela.net

Tropela.net 2005ean Tropela Elkarteak sortutako euskara hutsezko txirrindularitza webgunea da. Bertan, txirrindularitzaren inguruko albisteez informatzeaz gain, azken urteotan doako lehiaketak antolatzen ditu itzuli handientzako. Egitasmo honen helburu nagusia teknologia berrietan euskararen erabilera sustatzea da.

## Lehiaketak

Itzuli handientzako lehiaketak prestatzen dituzte Tropela.net webgunean. Bertan edonork parte har dezake doan. Itzuli bakoitzean metodologia ezberdinak erabiltzen diren arren, orokorrean hamabost txirrindulari aukeratu beharra dago, egunez egun puntuak jasotzen doazenak. Azken egunean puntu gehien duena izaten da irabazle nagusia, eguneroko etapetan puntu gehien jasotzen dituzten irabazleak ere izaten diren arren.
Txirrindularitza munduko probarik garrantzitsuena den Frantziako Tourrerako prestatzen duten lehiaketan, gainera, zenbait erakunderen babesari esker sariak ere izaten dira.

## Kanpo estekak

* Tropela.net
* Datuak: Q12268225
# Thiobacillus

Thiobacillus generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, Proteobacteria filumean sailkatzen direnak. Aerobio hertsiak dira eta morfologiari dagokionez genero honetako bakterioek antza handia dute Pseudomonas generoko bakterioekin: baziloak dira, muturreko flageloen bidez mugitzen direnak eta Gram negatiboak.
Bakterio hauek ez dute garrantzi klinikoa, patogenoak ez direlako. Aitzitik, beren garrantzi ekologikoa nabarmena da, sufrearen zikloan funtsezko zeregina burutzen dutelako.
Sufrearen bakterio koloregabekoen talde fisiologikoan sailkatzen dira Thiobacillus guztiak: multzo honetako bakterioek sufrearen konposatu erreduzituak (H$_2$S, tiosulfato eta sufrea -S-) oxidatzen dituzte, sulfatoak (SO$_4$$^{-2}$) sortuz. Oxidazio horretatik lortzen dute bakterio kimiolitotrofo hauek euren prozesu metabolikoetan behar duten energia kimikoa.
Sufrearen zikloan, honenbestez, garrantzi handiko papera jokatzen dute, materia organikoaren deskonposizioan agertzen den H$_2$S-a landareek asimila dezaketen SO$_4$$^{-2}$ bihurtzen baitute.
Autotrofo hertsiak dira, materia organikoak beren hazkuntza eragozten duelako. Calvin zikloaren bidez CO$_2$-a asimilatzen dute.
Tiobazilo gehienak uretan bizi dira, baina badaude lurtarrak direnak ere (lurzoruetan daude). Genero honetako espezie batzuk (Thiobacillus ferrooxidans eta Thiobacillus thiooxidans) azidofiloak dira, pH azidoetan bizi direlako.

## Inpaktu ekologikoa

Hainbat Thiobacillus-ek lurzorua eta urak azidotu eta kalte ekologikoak eragiten dituzte. Ikatz-meatzeetan (FeS$_2$ dutenak) eta pirita eta beste mea sulfurosoak dituzten meatzeetan bakterio hauek sulfuroak oxidatuz SO$_4$H$_2$ sortzen dute, ingurugiroaren pH jaitsiz.
Meatzeetako ur azidoak ibaietako eta lakuetako ur naturalekin nahastean, ur naturalaren kalitatea izugarri murrizten da, azidoak eta disolbatutako metalak agertzen direlako, bizidunentzat oso toxikoak direnak.

## Burdinaren oxidatzaileak

Thiobacillus ferrooxidans-ek burdina oxidatzen du. Burdina ferrosoa (Fe$^{++}$) erabiltzen du burdin ferrikoa (Fe$^{+++}$) sortzeko.
* FeSO$_4$ +3O$_2$ + 6H$_2$O → 4Fe$_2$(SO$_4$)$_3$ + 4Fe(OH)$_3$

## Aldaketa taxonomikoak

Material genetikoaren azterketa berriek hainbat Thiobacillusen espezie beste genero batzuetara eraman ditu: Esaterako, Thiobacillus thiooxidans eta Thiobacillus ferrooxidans Acidithiobacillus generoan sailkatu dira berrikitan

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua:690-691 orr.
* ↑ Donovan P. Kelly and Ann P. Wood [http://www.microbiologyresearch.org/docserver/fulltext/ijsem/50/2/0500511a.pdf?expires=1526128265&id=id&accname=guest&checksum=3FC4B56856565C21919CE54ABB5807B3 Reclassification of some species of Thiobacillus to the newly designated genera Acidithiobacillus gen. nov., Halothiobacillus gen. nov. and Thermithiobacillus gen. nov.] International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology (2000), 50, 511–516

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2421263
* Espezieak: Thiobacillus
# Thiognatha

Thiognatha Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thiognatha metachalca da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Thiognatha mameti | | daturik gabe |
| Thiognatha metachalca | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7784666
# Tulle kantonamendua

Tulle kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Corrèze departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 1 udalerri ditu eta Tulle da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20816551
# Tulleko barrutia

Tulleko barrutia Corrèze departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 76.997 biztanle ditu 2.564 kilometro koadrotan. Guztira 118 udalerri ditu. Bere hiriburua Tulle da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q702671
# Tulliallan gaztelua

Tulliallan gaztelua (ingelesez: Tulliallan Castle) Eskoziako Kincardine udalerrian dagoen gaztelu bat da, Tulliallan etxaldean. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Etimologia

Gaelerazko Tulach-Aluin izenetik dator, "muino polita" esan nahi du.

## Historia

1304an Tulliallan gaztelu zaharra eraiki zen gaur egungo gaztelutik kilometro bat ipar-mendebaldera. Blackadder leinuaren gaztelua izan zen eta XV eta XVI mendeen artean botere handia izan zuen. 1853an bertan behera gelditu zen.
George Keith Elphinstone almirantearentzat Tulliallan gaztelu berria eraiki zen 1812 eta 1820 artean. Bigarren Mundu Gerran Poloniako Indar Armatuek mendebaldean zuten egoitza izan zen. 1950an Eskoziako Barne ministerioak erosi zuen eta 2013an Eskoziako Poliziaren egoitza bihurtu zen.

## Deskribapena

Arkitekturari dagokionez estilo gotiko eta italiarraren arteko nahasketa da. Fortheko fiordoaren ertzean dago muino baten gainean eta 36 hektareatako azalera dauka.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7852173
* Multimedia: Tulliallan Castle / Q7852173
# Tullamore Dew

Tullamore Dew edo Tullamore D.E.W, irlandar whiski marka bat da.
1829an Daniel E. Williamsek Offaly konderrian dagoen Tullamore udalerrian sortu zuen eta DEW izena Daniel E. Willians izen-abizenen lehen hizkiek osatzen dute.

## Kanpo loturak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q735484
* Multimedia: Tullamore Dew / Q735484
# Tullaroan

Tullaroan (irlanderaz: Tulach Ruáin) Irlandako udalerri bat da, Kilkenny konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 385 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2084164
# Tulliallan

Tulliallan, Eskoziako gaeleraz: Tulach-Aluinn, Eskoziako etxalde bat da, Fife konderrian.

## Leku interesgarriak

* Tulliallan gaztelua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7852170
# Tullavilla

Tullavilla Irlandako baserri giroko herrixka bat da, Ox mendien oinetan eta Sligo konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7852159
# Tulleko sarraskia

Tulleko sarraskia Tulle herrian, Frantziako Corrèze departamentuan, alemaniar gudarostearen SS Das Reich-eko Bigarren Dibisioak 1944ko ekainean egin zuen. Hildako guztiak 213 frantziar izan ziren, partisano batzuk eta, batez ere, herriko jendea. Sarraskia pairatzen ari ziren partisanoen erasoen aurrean nazien mendekua izan zen.

## Datuak

1944ko egun horietan alemanek biktima hauek eragin zituzten:
* 18 trenbidezain. Hauen hilketaren ondoren Erresistentziako kideek hiria utzi zuten.
* Herriko 99 gizon torturatuak eta 98 urkatuak izan ziren
* Gizon bat ihes egiteko saioan hil zuten
* 149 gizon Dachau kontzentrazio-esparrura bidali zituzten. Horietatik 101 hilko ziren
Guztira, SSek, Wehrmachtek eta Sicherheitsdienstek herri bereko 213 pertsona hil zituzten.

## Das Reich Dibisioa

1944ko hasieran alemaniar armada galera handiak pairatzen ari ekialdeko frontean. SS Das Reicharen Bigarren Dibisioa Montauban lurraldean bildu zen, Heinz Lammerdingen agindupean. Mugimenduaren helburua aliatuek lehorreratze bati erantzuna ematea zen. Dibisioan 18.000 gizon zeuden, blindatu arinekin eta tankeekin. Dibisio hau arriskutsua zen zeren eta haren partaideak nazionalsozialistak ziren, Ekialdeko Frontean aritukoak ziren eta, gainera, haien burua eliteko unitate gisa ikusten zuten. Gertaera hauen aurretik partisanoen aurkako ekintza ugari burutu zuten.

## Gertaerak

Erresistentziak 1944ko ekainaren 7 eta 8an alemanen aurkako erasoa burutu zuten, hiria okupatuz. Alemanek orduan 18 trenbidezain hil zituzten. Hauen hilketaren ondoren Erresistentziako kideek Tulle utzi zuten. Ondoren, ekainaren 9an, Das Reich Dibisioa hiria okupatu zuen eta errepresio ekintzak hasi ziren, benetako sarraskia burutu arte.

## Erreferentziak

* ↑ Lieb, Peter (2006). "Répression et massacres. L’occupant allemand face à la résistance française, 1943-1944", Gaël Eismann eta Stefan Maertens (koordinatzaileak.), Occupation et répression militaires allemandes, 1939-1945. Paris: Autrement, Mémoires/Histoire bilduma, 181 or.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Sarraskiaren inguruko dokumentala eta testigantzak.
* (Frantsesez):[* Tulle, erresitentzia eta martirioa.-Oroimenaren bidea.]
* Datuak: Q2798534
# Thomas Marshburn

Thomas Henry "Tom" Marshburn (Statesville, Ipar Carolina, Ameriketako Estatu Batuak, 1960ko abuztuaren 29a - ) astronauta eta mediku estatubatuarra da. Misio espezalista bezala zerbitzatu zuen STS-127a. Horrez gain, Marshburn 2012ko abenduan Nazioarteko Espazio Estaziora 34. espedizioarekin bat egiteko bidalitako Soiuz TMA-07Meko tripulatzailea izan zen.

## Heziketa

1978an graduatu zen Atlantako Henderson High School-en. 1982an, fisikan lizentziatu zen Ipar Carolinako Davidson College-n, eta bi urte geroago, 1984an, fisikako maisutza lortu zuen Virginiako Unibertsitatean. 1989an medikuntzan doktoratu zen Wake Forest Unibertsitatean eta 1997an mediku-zientzietako maisutza burutu zuen Texasko Unibertsitateko Mediku Zentroan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Thomas Marshburnen biografia NASAren webgunean
* Datuak: Q520384
* Multimedia: Thomas Marshburn / Q520384