OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nanook of the North

Nanook of the North (literalki Nanuk Iparraldekoa, euskaraz Nanuk Eskimala) 1922ko Robert J. Flaherty estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako dokumental mutua da. Allakariallak, Nyla eta Cunayou inuitek antzeztu zuten.
Askorentzat zinemaren historiako lehenbiziko dokumental luzea izan zen.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kanadako artikoan bizi den inuit familia baten bizimodu latza agertzen da. Gainontzeko gizakiontzat ezinezko bizilekua bilakatzen duten klimaz baldintzatuak bizi diren herri honetako kideen egunerokotasuna xehetasun handiz kontatzen da. Dokumental hau burutzeko asmoz, 1920ko hamarkadan Robert J. Flaherty zinemagile, antropologo, esploratzaile eta kartografoak Nanook eskimala eta bere familia filmatzera Kanadako Hudson badiara bidaiatu zuen.

## Aktoreak

* Allakariallak: Nanook.
* Nyla: Nanooken emaztea.
* Cunayou: Nanooken emaztea.
* Allee: Nanooken semea.
* Allegoo: Nanooken semea.

## Iruditegia

* Nanuk (Allakariallak).
* Nanukeen emaztea (Nyla).
* Inuitak txalupan.
* Nanuk arpoia jaurtitzen.
* Eskimalak.
* Dokumentalaren eszena.

## Kanpo estekak

* Nanook of the North dokumentalaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q918401
* Multimedia: Nanook of the North / Q918401
# Nanohodi

Nanohodia zilindro huts baten forma duen egitura molekularra da, diametroa 0,1 nm eta 100 nm artekoa duena. Materialen arabera, hainbat motakoak dira, ezagunenak karbonozkoak eta siliziozkoak direlarik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Nanoteknologia eta Nanozientzia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q539430
* Multimedia: Nanotubes / Q539430
# Nanometro

Nanometro bat metro baten mila milioiren bat da. Laburtzeko nm erabili ohi da.
Uhin-luzerak neurtzeko erabiltzen den unitatea da, batez ere espektro elektromagnetikoko tarte ikusgaian.

## Adibideak

* 1 nm = sakarosa molekula baten luzera gutxi gorabehera (Albert Einsteinek neurtua).
* 1,1 nm = karbonozko nano-hodi horma-bakarraren diametroa
* 2 nm = ADN kiribilaren diametroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178674
# Nanopartikula

Nanopartikula bat partikula mikroskopiko bat da, gehienera jota 100 nm neurrikoa. Zientzia arloan nanopartikulei buruzko ikerketa ugari egin dituzte, balizko aplikazio ugari dituztelako besteak beste, biomedikuntzan, optikan, elektronikan, eta nekazaritzan. Partikulak beraien diametroaren arabera sailkatuak dira.

## Definizioa

Partikula ultrafinak eta nanopartikula hitzak sinonimoak dira. 1970-80 urteetan, Ameriketako Estatu batuetako (Grangvist eta Buhrman-ek)eta Japonian (ERATO proiektuak) "nanopartikulei" buruzko lehen ikerketa bat egin zuten. Partikula ultrafinak zeritzoten baina1990eko hamarkadan "nanopartikula" hitza modan jarri zen.

## Aurrekariak

Oro har nanopartikulak zientzia modernoaren aurkikuntza modura jotzen dira baina izatez historia luzeagoa dute. Nanopartikulak IX mendean Mesopotoamiako artisauek erabiltzen zituzten, zeramikako gauzakiei distiratsu itxura emateko.
Garai hartan, Erdi Aroan eta Errenazimentuan, zeramikak burdin urre edo kobre distira ohi zuten. Distira hau geruza metaliko batek sortzen du eta gaur egun ere ikusgarri dago eguratseko oxidazioa eta bestelako higadurari eutsi egin baldin badie.

## Aurkikuntza

Berriki argia eta beroaren bidez tumoreak suntsitzeko nanopartikula mota bat garatu egin da. Horrez gain, organikoa eta biodegradagarria da.
Aurkikuntza hau Ontario-ko (Kanada) Princess Margaret Ospital-eko ikertzaileek aurkitu dute, baita beste herrialde batzuetako erakundeetako hainbat talde. Gang Zheng izan da lan honen kordinatzaile nagusia eta ikerketaren emaitzak Nature Materials aldizkarian argitaratuak izan dira.

## Propietateak

Nanopartikulak zientzia arloan ikusmira handia sortu dute, izan ere, solteko material eta egitura molekularren arteko zubia osatzen dute. Solteko material batek bere ezaugarri fisikoak konstante mantendu behar ditu, bere tamaina kontutan izan gabe. Baina material bat nano eskalara hurbildu ahala, bere ezaugarriak aldatu egingo dira baita bere azaleko atomo portzentaia esanguratsua bihurtu ahala. Mikrometro bat baino luzeago diren solteko materialen geruzako atomo portzentaia hutsala da solteko materialaren atomo kopuruarekin alderatuta. Nanopartikulen ezaugarri interesgarri eta batzuetan ezustezkoenak, materialaren azalera luzeagatik da.

## Erreferentziak

* ↑ C. Lárez-Velásquez; S. Koteich-Khatib; F. López-González, Ed. (2015).
* ↑ Module 3: Characteristics of Particles – Particle Size Categories. epa.gov
* ↑ Granqvist, C. G. (1976-01-01).
* ↑ Hayashi, C.; Uyeda, R and Tasaki, A. (1997).
* 1 2 Reiss, Gunter; Hutten, Andreas (2010).
* 1 2 Khan, Firdos Alam (2012).
* ↑ Zheng, Gang; et al. (20 marzo 2001).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61231
* Multimedia: Nanoparticles / Q61231
# Odontozeto

Odontozeto (Odontoceti) ugaztunen klaseko zetazeoen ordenako itsasoko animalia batzuez esaten da. Haien ezaugarri berezia ahoa hortzez hornitua izatea da: espezie batzuek bi barailetan dituzte, baina beste batzuek, behekoan soilik. Gainerako zetazeoek baino aho estuagoa eta txikiagoa dute. Odontozetoen subordenako familiarik ezagunenak delfinidoak, monodontidoak eta platanistidoak dira (adibidez, belugak, izurdeak, kaxaloteak, orkak, narbalak, mazopak eta pilotu-izurdeak). Guztiak haragijaleak dira.

## Familiak

Odontozetoek zazpi edo zortzi familia osatzen dituzte, Kogia generoa Physeteridae familiaren barnean edo familia independente batean sailkatzearen arabera.
| Azpiordena | Superfamilia | Familia |
| Odontoceti | | Delphinidae |
| Odontoceti | Platanistoidea | Iniidae |
| Odontoceti | Platanistoidea | Platanistidae |
| Odontoceti | | Phocoenidae |
| Odontoceti | | Physeteridae |
| Odontoceti | | Kogiidae |
| Odontoceti | | Ziphiidae |
| Odontoceti | | Monodontidae |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Wilson, Don E.; Reeder, Dee Ann M.. (2005). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference. (3. argitaraldia) Baltimore: Johns Hopkins University Press.
* ↑ ITIS - Odontoceti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q144144
* Multimedia: Odontoceti / Q144144
* Espezieak: Odontoceti
# Odoreu

Odoreu Errumaniako udalerri bat da, Satu Mare konderrian. 5.569 biztanle ditu, 47,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Odoreu $^{(en)}$ Berindan $^{(en)}$ Cucu $^{(en)}$ Eteni $^{(en)}$ Mărtinești $^{(en)}$ Vânătorești $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12135287
# Odori parkea

Odori parkea (japonieraz: 大通公園, Ōdōri Kōen) , Japoniako iparraldean dagoen Sapporo hiriaren erdigunean dagoen parkea da.

## Egitura

Izenak "kale luzearen parkea" esan nahi du, eta daukan itxurari egiten dio erreferentzia, 1'5 kilometro luze den errektangulu estua hartzen baitu. Guztira 78.901 m²-tako azalera dauka.

## Historia

1869an Sapporo asentamendua sortu zen eta hasierako urteetan hainbat plangintza egitasmo izan ziren. 1871ean su-etena eratzea pentsatu zen eta horretarako eraikinik gabeko laukizuzena diseinatu zen eta honen ingurua hasi zen hiria eratzen. 1872an hiriko kale nagusia zen eta hasieran Shiribeshi Dōri izena izan bazuen ere 1881ean Odori izendatu zuten, jendeak izen hori erabiltzen baitzuen.
1876an 6.600 m²-ko lorategiak ezarri ziren eta 1909an kale peatonala bihurtu zen. Bigarren Mundu Gerra izan zen bitartean nekazal lur bihurtu zen eta batez ere patatak landatu ziren hiriko populazioa elikatzeko. Gerra bukatzerakoan indar aliatuek hiria okupatu zuten eta Odori zabortegi bihurtu zuten. Mendebaldeko zatian tenis eta baseball zelaiak ere eraiki zituzten. 1950an indar aliatuek alde egin zuten eta parkean garbitu eta lorategi berriak ezarriz joan ziren hurrengo urteetan.

## Iruditegia

* Sapporo TV dorrea.
* Sapporoko metroaren geltoki nagusia.
* Hōheikan hotela, 1880ko europar estilokoa.
* Odori parkea udan.
* Odori parkea neguan.
* Odori parkea gauez.
* Odori parkea 1936an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3107971
* Multimedia: Odori Park / Q3107971
# Odoriaga

Odoriaga, Oderiaga edo Arna Bizkaiko hegoaldean dagoen mendia da, Gorbeiako mendilerroan eta Orozkon kokatuta dagoena.

## Abiapuntuak

* Baranbiotik (Amurrio) 2 ordu eta 15 minutu.
* Ibarra (Orozko) auzotik ordu 2 eta erdi.
* Sarriatik (Zuia) ordu bi eta erdi.
* Zubiaur (Orozko) auzotik 3 ordu eta 15 minutu.

## Erreferentziak_

* ↑ Gailurraren izena: Oderiaga (Mendikat webgunean)

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda.
* Kurtzeganeko zutarria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12264997
# Oier

Oier gizonezko euskal izena da. Usadioko izena zen Erdi Aroan. Garaiko dokumentuen bidez badakigu 1274an Maulen (Zuberoa) erabilia zela, 1319an Donibane Garazin (Nafarroa Beherea) eta 1329an Erriberrin (Nafarroa Garaia). Azken bi herri horietako Oier izeneko gizonezkoak Nafarroako gorteetako ordezkari ziren. XV. mendeko Bienandanças e fortunas liburuan Oier izeneko bi lagun aipatzen dira, bata Amezketakoa (Gipuzkoa) eta bestea Lazkaokoa (Gipuzkoa).

## Oier izena duten pertsona ospetsuak

| Izen-abizenak | Jarduera | Jaiolekua | jaiotza data | heriotza data |
| Oier Aizpurua | piraguista | Zumaia | 1977-11-06 | |
| Oier Aldekoa Larrañaga | musikari | Getxo | 1979-10-20 | |
| Oier Aranzabal | musikagile | Bilbo | 1988 | |
| Oier Araolaza Arrieta | dantzari | Elgoibar | 1972-03-07 | |
| Oier Barrado | futbolari | Leioa | 1988-08-08 | |
| Oier Etxebarria | pilotari | Igorre | 1997-09-29 | |
| Oier Guillan | idazle | Donostia | 1975-09-05 | |
| Oier III.a | zaldun | | 13rd century | 1318 |
| Oier Ibarretxe | boxeolari | Galdakao | 2003-05-30 | |
| Oier Lakuntza | bertsolari kimikari | Iruñea | 1985-12-29 | |
| Oier Larraintzar | futbolari | Donostia | 1977-10-06 | |
| Oier Lazkano | txirrindulari | Gasteiz | 1999-11-07 | |
| Oier Mendizabal | pilotari | Donostia | 1983-05-21 | |
| Oier Olazabal | futbolari | Irun | 1989-09-14 | |
| Oier Sanjurjo | futbolari | Lizarra | 1986-05-25 | |
| Oier Zearra | pilotari politikari | Galdakao | 1977-01-12 | |

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: «Oier».
* ↑ Euskaltzaindia: «Oier».

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4144792
# Oidhche Mhaith Leibh

Oidhche Mhaith Leibh (euskaraz Gabon zuei) Eskoziako agur abesti herrikoi bat da. Eskoziako gaeleraz.
Musikari eta abeslari ugarik eskoziar abesti herrikoi honen bertsioak moldatu izan dituzte: 1973an Alan Stivell bretainiarrak Chemins de Terre diskoan, 1974ean Benito Lertxundi euskaldunak Oro laño mee batek... diskoan entzun zazu izenburupean eta Bretainiaren aldeko Euskal Herriaren elkartasun modura...

## Hitzak

| Eskoziako gaeleraz Soraidh leibh is oidhche mhaith leibh Oidhche mhaith leibh, beannachd leibh Guidheam slainte ghnath bhi mar ribh. Oidhche mhath leibh, beannachd leibh. Cha’n ‘eil inneal ciuil a ghleusar DhuiSgeas smuain mo chieibh gu aoibh, Mar ni duan o bhebil nan caileag. Oidhche mhaith leibh, beannachd leibh. Thuit ar crann air saoghal carach ‘S coma sud, tha mhaitheas leinn; Bidh sinn beo an dochas ra-mhath: Oldhche mhaith leibh, beannachd leibh. | Euskaraz Ikusi arte eta gabon zuei Gabon zuei, bedeinkapenak zuei Zuei denoi osasuna ona opa dizuegu. Gabon zuri, bedeinpenak zuei. Nire bularrera gozamena ekar dezakeen Musikarik jogarririk ez dago, Neskatxen ahoetatik ateratzen diren. Abestiek egiten duten moduan. Ikusi arte eta gabon zuei Gabon zuri, bedeinpenak zuei Zuei denoi osasuna ona opa dizuegu. Gabon zuri, bedeinpenak zuei. |

## Benito Lertxundiren bertsioko hitzak

Entzun zazu adiskide kantu hau dizut eskeintzen, ene barne kolpatu hontan zuretzat da oldozten.
Nigan dut zuen mezua zuen zerutik bildua, mendi beltzetan barrena oihuz dijoan Breizh Atao.**
Saint Maloko itsasoan, herri bat nuen hausnartzen, haren kolkoan errotik nintzen, zuertako bat sentitzen.
Eskuak elkarturikan lotu ginen dantzetan, elkarrekin landuko dugun bide bat han hasi zan.
Breizh Atao (euskaraz Bretainia Betiko), berez lelo bat den arren, 1940ko hamarkadako Bretainiako alderdi politiko independentista eta ultraeskuindar baten izena ere izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ http://albokari2.wordpress.com/2011/06/26/oidhche-mhaith-leibh-cancin-tradicional-escocesa/
* ↑ Entzun zazu

## Kanpo estekak

* Alan Stivell musikariaren Oidhche Mhaith Leibh abestiaren bertsioa entzungai (Eskoziako gaeleraz)
* Benito Lertxundi musikariaren Oidhche Mhaith Leibh abestiaren bertsioa entzungai
* Oran taldearen Oidhche Mhaith Leibh abestiaren bertsioa entzungai (Eskoziako gaeleraz)
* Alemaniar abesbatza baten Oidhche Mhaith Leibh abestiaren bertsioa entzungai (Alemanez)
* Datuak: Q11014622
# Oidrito

Oidrito antzinako akitaniarren artean gurtza jaso zuen jainko bat da. Hura aipatzen duen dokumentu bakarra topatu da: Vignec-eko elizaren horman sartua dagoen inskripzioa, Georges Fabrek 2004ean ezagutarazi zuena.

## Idazkuna

Eduardo Orduña Aznarrek honela dio bere blogean:
   Kanpoko horman sartua, elizaren ipar-mendebaldeko izkinan (ez Saint-Jaquesko Chapelletik, G. Fabreren argitalpenean esaten den bezala). Tximistorratz baten kableak kaltea egin dio harriaren gainazalari eta, batez ere, estetikari.

### Irakurketa

OIDRITO
DEO-PAGAN
INEOVATES
ET HAREXVA
TES VSLM

### Testua laburdurak interpretatuz:

OIDRITO / DEO PAGAN- / I NEOVATES / ET HAREXVA- / TES V(otum) S(oluerunt) L(ibentes) M(erito)

### Balizko itzulpena

Oidrito jainkoari (edo jainkoarentzat) (eskaini dute aldare edo estatua hau) Neovates eta Harexuates paganoek borondatez eta zuzenki bere zina bete diote.

### Azalpen batzuk

Neovates eta Herexuates bi herriren jentilizioak dira, pagi bietan biziko zirenak. Pagus bat herri antzezko bat zen erromatar garaian, unitate administratibo txikiena, eta hiri bateko lurraldean kokatzen zena. Beraz, bi herri horietako jendeak Oidrito jainkoa gurtzen zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Oidritoren aldarea: Q125811749
* ↑ Fabre, Georges. (2004). «Un nouveau pagus pyrénéen, d'après l'inscription votive de Vignec (Hautes-Pyrénées)» Collection de l'Institut des Sciences et Techniques de l'Antiquité 934 (1): 181–192. (Noiz kontsultatua: 2022-11-13).
* 1 2 «Inscripciones aquitanas» eorduna.awardspace.info (Noiz kontsultatua: 2022-04-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115193261
# Oier Aldekoa

Oier Aldekoa Larrañaga (Algorta, Getxo, 1979) musikari eta musikagilea da.

## Ibilbidea

Talde eta estilo ezberdinetan aritu izan da baxujole: Lur Nice, The Great Barrier (pop-rock); BonesX, Jazzmates (jazz fusion); Ke Rule (reggae); Masiompa, Rumba Norte (flamenko). Bakarlari gisa ere aritu da, Franz Reichelt izenpean, musika esperimentalagoa egiten. High Felicity rock taldean baterian eta Gari ta Maldanbera taldean baxu eta teklatu lanak egiten ditu, baita Garik eta Iñigo Astizek sortutako lanetan ere. Hertzainak taldearen azken kontzertu sortan ere jo zuen, baxua.
Konposizio lanetan ere aritu da Yogurinha Borovarentzat eta antzerkigintzan musikari lanetan.

## Diskografia

* Enamoradiza, Yogurinha Borova, 2011. 4 abesti.
* Afrodita A, Yogurinha Borova, 2013. 3 abesti.
* Estutu, Gari ta Maldanbera, 2016
* Bihotza abestia, Poliamor diskoa, Yogurinha Borova, 2017.
* Beste baten denbora, Gari ta Maldanbera, 2018.
* Winter greets you, The Great Barrier, 2018.
* Omago, Omago, 2019.
* Zerua & gaua, Gari ta Maldanbera, 2021.
* Ningún ser, Omago, 2021.
* Zuzenean, Gari ta Maldanbera, 2022.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) SA, Baigorri Argitaletxea. (2015-01-21). «The Great Barrier, rock y folk contemporáneo y sutil» GARA (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «'Kokorilo en Konpartitu': Oier Aldekoa Larrañaga» www.kulturklik.euskadi.eus 2019-12-03 (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Gari, Astiz eta Oier Aldekoa ez dira ongi moldatzen - Iruñea» euskalerriairratia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Oier Aldekoa» Discogs (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Bilbao.eus, Agenda, Agenda Municipal de Bilbao, Antzeztutako musika. Haizearen musika. Maite Bayón + Oier Aldekoa. 6 urtetik gorako ikusleentzat.» www.bilbao.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Estutu» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Poliamor» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Beste denbora batean» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Omago» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Zerua & gaua» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).
* ↑ «Zuzenean 2022» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115739906
# Oier Aranzabal

Oier Aranzabal (Bilbo, 1988) musikari, kazetari, dokumentalgile eta kultur eragile euskalduna da. Bilbon jaio zen, eta bizitzaren lehen hiru urteak Madrilen bizi izan zen, baina ordutik aurrera Zarautzen hazi zen, eta zarauztartzat jotzen du bere burua. 2017tik Aian du bizilekua.

## Musika

Musika alorrean Oihan Larrañaga eta Ander Zulaika zarauztarrekin Garabi taldea sortu zuen 2009an. Hirukote hori, gehikuntza batzuekin, Lou Topet taldea bilakatu zen 2012an. Taldeko gitarrajolea eta ahotsa da Aranzabal.

## Ibilbide profesionala

Kazetari gisa, erredaktore izan da Zuzeu agerkarian, eta 2017tik, erredakzioko koordinatzailea. Zarautz eta Donostiako Garoa liburutegiko Garoa Kultur Lab egitasmoko eragilea izana da. 2018an, Mikel Urdangarin musikariaren inguruko Margolaria dokumentala aurkeztu zuen Donostiako Zinemaldian.

## Ikus, gainera

* Dokumentalak Euskal Herrian
* Euskal Herriko musika garaikidea

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) SA, Baigorri Argitaletxea. (2013-12-14). ««En el ámbito social y personal, la vida no tendría sentido sin ese profundo deseo de cambiarla»» GARA (Noiz kontsultatua: 2018-02-19).
* ↑ Soinu Eleak: Oier Aranzabal (Lou Topet). (Noiz kontsultatua: 2018-02-19).

## Kanpo estekak

* Oier Aranzabalen artikuluak Zuzeun.
* Oier Aranzabalen artikuluak Berrian.
* Oier Aranzabal Twitterren.
* Datuak: Q49218526
# Oier Aizpurua

Oier Aizpurua Arantzadi (Zumaia, 1977ko azaroaren 6a -) euskal piraguista eta arraunlaria da.

## Ibilbidea

Itxas-gain kirol elkartearen kidea, Oier Aizpurua laster sartu zen piraguismoaren K4 espainiako taldean non lau urrezko domina lortu zituen Munduko Txapelketetan.
Olinpiar Jokoetarako pasea lortu ez ostean eta asko pentsatu ostean, 2004tik aurrera martoiei ekin eta Manuel Busto asturiarrarekin batera lau urtez jarraian izan ziren Munduko txapeldunak K2 modalitatean.
2009ko hasieran, Oierrek piraguismoa utzi eta arraunketari ekin zion, Orio Arraun Elkartean hain zuzen ere.
Hona hemen bere emaitzak txapelketa ofizialetan:
| Urtea | Txapelketa | Lekua | Postua | Modalitatea |
| 2002 | Munduko Piraguismo Txapelketa | Sevilla (Espainia) | 1.a | k-4 200 m. |
| 2002 | Munduko Piraguismo Txapelketa | Sevilla (Espainia) | 3.a | k-4 500 m. |
| 2003 | Munduko Piraguismo Txapelketa | Gainesville (Georgia) (AEB) | 3.a | k-4 500 m. |
| 2004 | Munduko Maratoi Txapelketa | Bergen (Norvegia) | 1.a | k-2 |
| 2004 | Europako Maratoi Txapelketa | Poznan (Polonia) | 2.a | k-4 500 m. |
| 2005 | Munduko Maratoi Txapelketa | Perth (Australia) (Australia) | 1.a | k-2 |
| 2006 | Munduko Maratoi Txapelketa | Trémolat (Frantzia) | 1.a | k-2 |
| 2007 | Munduko Maratoi Txapelketa | Győr (Hungaria) | 1.a | k-2 |

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Entziklopedia
* ↑ Berria: Aizpuruak zilarra lortu du eta erretiroa hartu du
* ↑ Berria: Aizpuruak laugarren aldiz irabazi du Munduko Txapelketa
* ↑ Berria: Buruak aski dela esan dio
* ↑ Berria: Oier Aizpurua Oriorekin hasi da entrenatzen
* Datuak: Q7081252
# Okular (argipena)

Okular hitzak adiera zenbati ditu:
* okular, begiari dagokiona edo begiz egiten dena;
* okularra, gailu optiko batzuetan txertatzen den leiarra, irudiak handitzearren eta begien aurrean begiratzekoa (adibidez, mikroskopioaren okularra).
# Oktogono

Geometrian, Oktogonoa zortzi alde eta zortzi angelu dituen poligonoa da. Izena antzinako grezieratik dator: ὀκτά (okta, “zortzi”) eta γωνον (gonon, “angelua” edo “izkina”).

## Oktogono erregularra
### Propietateak

Aldearen luzera $a$ bada:
* Azalera: $A=2\cot {\frac {\pi }{8}}a^{2}=2(1+{\sqrt {2}})a^{2}\simeq 4,828427125\,a^{2}$
* Perimetroa: $P=8a\,\!$
* Eraikitze grafikoa
* Irudi honetan, ikus daiteke nola eraikitzen den oktogono erregular bat konpasa eta erregela erabiliz.

## Arkitekturan

Hainbat eraikinek dute oktogono itxurako oinplanoa:
* Hagia Sofia Txikia (VI. mendea), Konstantinopoliseko (egungo Istanbuleko) eliza bizantziarra
* Arrokaren Kupula (VII. mendea), Jerusalemeko islamdar tenplua
* Hilobi Santuaren eliza (XII. mendea), Torres del Ríoko eliza
* Eunate (XII. mendea), Muruzabalgo eliza

## Ikus, gainera

* Oktograma
* Zenbaki oktogonala
* Oktogono kamustua
* Marrazketa geometrikoa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Octagon" MathWorld-en.
* (Ingelesez) Definition and properties of an octagon Webgune elkarreragilea
* Datuak: Q166080
* Multimedia: Octagons / Q166080
# Oktobaxu

Oktobaxua harizko instrumentuetan soinu baxuenak sortzen dituena da, kontrabaxuaren itxurakoa eta horren antzera jotzen dena, baina nabarmen handiagoa; hain zuzen, harizko instrumentuetan handiena ere bada.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q692640
* Multimedia: Octobass / Q692640
# Oktoberfest 1900

Oktoberfest 1900 2020ko Christian Limmerrek eta Ronny Schalkek sortutako germano-txekiar telesaila da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Munichen 1810ean sortu zuten Oktoberfest, garagardo jaialdi sonatua. Ia mende erdi geroago heldu zen, ordea, une giltzarria. Bi sendi garagardogile lehia gordinean aritu ziren jaiaren gidaritza eskuratu nahian.

## Aktoreak

* Mišel Matičević: Curt Prank
* Martina Gedeck: Maria Hoflinger
* Francis Fulton-Smith: Ignatz Hoflinger
* Klaus Steinbacher: Roman Hoflinger
* Mercedes Müller: Clara Prank
* Brigitte Hobmeier: Colina Kandl
* Maximilian Brückner: Anatol Stifter

## Erreferentziak

* ↑ «Oktoberfest 1900» Berria 2020-10-03 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q98397045
* Multimedia: Oktoberfest 1900 / Q98397045
# Oktodekagono

Geometrian, oktodekagonoa hemezortzi alde eta hemezortzi angelu dituen poligonoa da.

## Oktodekagono erregularra
### Propietateak

Aldearen luzera $a$ bada:
* Azalera: $A={\frac {18}{4}}a^{2}\cot {\frac {\pi }{18}}\simeq 25,5208a^{2}$
* Perimetroa: $P=18a\,\!$
* Barne-angelua: ${\frac {2880^{\circ }}{18}}\ =160^{\circ }$
* Eraikitze grafikoa
* Irudi honetan, ikus daiteke nola eraikitzen den gutxi gorabeherako oktodekagono erregular bat konpasa eta erregela erabiliz.

## Ikus, gainera

* Marrazketa geometrikoa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Octadecagon" MathWorld-en.
* Datuak: Q1054120
* Multimedia: 18-gons / Q1054120
# Oktograma

Geometrian, oktograma (antzinako grezierazko ὀκτάγραμμον hitzetik: "zortzi lerro") zortzi zuzenkirekin eraikitako izar-poligonoa da, zortzi puntako izar bat. Oktogramaren zuzenkiak elkartzean oktogono bat sortzen da barruan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Octagram" MathWorld-en.
* Datuak: Q2622857
* Multimedia: Octagrams / Q2622857
# Oktoberfest

Oktoberfest (euskaraz Urriko Festa) 1810. urtetik aurrera Alemaniako Munich bavariar hirian ospatu ohi den jaialdia da. Alemaniako Jaialdi Herrikoi edo Herri Festa (alemanaz Volksfest) handiena da, baita gisa honetako munduko handienetakoa ere, urtero 6 milioi bisitarik baino gehiago dituelarik. Irailaren 15a ondorengo larunbatetik hasi eta bi asteetan zehar Munich hiriaren erdigunean dagoen Theresienwiese (Santa Teresaren larrea) zelaian ospatzen da, Trengeltoki Zentralatik (Hauptbahnhof) hurbil.
Nagusiki Märzen garagardo mota zerbitzatu eta edaten da.

## Iruditegia

* Gauez
* Karpa barruko giroa
* Sarrera ataria
* Aireko ikuspegia
* 2007ko Oktober Festa

## Erreferentziak

* ↑ Das Oktoberfest in Zahlen

## Kanpo estekak

* Oktoberfesteko webgune ofiziala (Alemanez) (Ingelesez)
* Oktoberfesten sorrerari buruzko artikulua Argian
* Datuak: Q102400
* Multimedia: Oktoberfest / Q102400