OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Harrison udalerria, Muskingum konderria (Ohio)

Harrison udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Muskingum konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.521 biztanle zituen, 16.9 milia karratu (44 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Harrison udalerriak 624 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 20.215 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2890608
* Multimedia: Harrison Township, Muskingum County, Ohio / Q2890608
# Harrison udalerria, Montgomery konderria (Ohio)

Harrison udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Montgomery konderrian. Azken zentsuaren arabera 21.814 biztanle zituen, 9 milia karratu (23 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Harrison udalerriak 11002 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 24.101 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5666028
* Multimedia: Harrison Township, Montgomery County, Ohio / Q5666028
# Holderbank (Argovia)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Holderbank»
Holderbank Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Lenzburg barrutia barrutian. 2014an 1,320 biztanle zituen 2,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65627
* Multimedia: Holderbank AG / Q65627
# Holding (telesaila)

Holding hiberno-britainiar telesail laburra da, Dominic Treadwell-Collinsek ITVrako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Hilketa misteriotsu bat ikertu behar duen Irlandako herri txiki bateko polizia agente bat da protagonista. Gizon atsegin bat da, baina jendearengandik ihes egiten du, eta nahiago du orduak jolas parke batean igaro, zorroko patata frijituak jaten, sobera motibatzen ez duen polizia lana egin baino.

## Aktoreak

* Conleth Hill: PJ Collins
* Siobhán McSweeney: Bríd Riordan
* Charlene McKenna: Evelyn Ross
* Helen Behan: Abigail Ross
* Amy Conroy: Florence Ross
* Pauline McLynn: Eileen O'Driscoll
* Olwen Fouéré: Kitty Harrington
* Clinton Liberty: Linus Dunne
* Gary Shelford: Anthony Riordan
* Eleanor Tiernan: Susan Hickey
* Sky Yang: Stephen Chen
* Brenda Fricker: Lizzie Meaney

## Erreferentziak

* ↑ «Holding» Berria 2023-05-20 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110146966
# Holdingford (Minnesota)

Holdingford Minnesotako hiri bat da. Stearns konderrian kokatua dago. 2010ean 708 biztanle zituen, 2,19 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stearns konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2230819
# Holderbank (Solothurn)

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Holderbank»
Holderbank Suitzako udalerria da. Solothurn kantonamenduan dago, Thal barrutia barrutian. 2014an 696 biztanle zituen 7,9 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65856
* Multimedia: Holderbank SO / Q65856
Egerkingen
# Hole (Norvegia)

Hole Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 197.64 km² ditu eta 5.622 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ringerike Bærum Lier Modum

## Kanpo estekak

* Datuak: Q488622
* Multimedia: Hole, Norway / Q488622
# Holdorf

'Holdorf' Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Vechta barrutia|Vechta]] barrutian. 2014an 6.617 biztanle zituen 54,92 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q565936
* Multimedia: Holdorf (Lower Saxony) / Q565936
# Holdrege (Nebraska)

Holdrege Nebraskako hiri bat da. Phelps konderrian kokatua dago. 2010ean 5.495 biztanle zituen, 10,00 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Phelps konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q955555
* Multimedia: Holdrege, Nebraska / Q955555
# Holdenville (Oklahoma)

Holdenville Oklahomako hiri bat da. Hughes konderrian kokatua dago. 2010ean 5.771 biztanle zituen, 12,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hughes konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1007845
* Multimedia: Holdenville, Oklahoma / Q1007845
# Holding Out for a Hero

Holding Out for a Hero (euskaraz Heroi Baten Bila) 1984ko Bonnie Tyler galestar abeslariaren abesti bat da. Jim Steinman eta Dean Pitchford estatubatuar musikagileek konposatu zuten.
1984an Footloose film ospetsuaren soinu bandako abestia izan eta Bonnie Tylerren ikur den bere ahots boteretsuari esker mundu osoan ezagun egin zen, ondorioz garaiko diskoteka, dantzaleku erta tabernatan latz dantzatua ere bai, Bonnie Tylerren abesti ezagunenetakoa bilakatuz. 1986an Secret Dreams and Forbidden Fire diskoaren barnean argitaratu zen.

## Kanpo estekak

* Holding Out for a Hero abestia entzungai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q931644
# Hochfelden

Hochfelden honakoa izan daiteke:
* Hochfelden (Alsazia), Alsaziako udalerria, Frantzian.
* Hochfelden (Suitza), Zürich kantonamenduko udalerria, Suitzan.
# Hochkirch

Hochkirch Alemaniako udalerria da. Saxonia estatuan kokatuta dago, [[Bautzen (barrutia)|Bautzen]] barrutian. 2014an 2.341 biztanle zituen 41,73 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q93248
* Multimedia: Hochkirch/Bukecy / Q93248
# Hochheim (Turingia)

Hochheim Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan dago, [[Gotha barrutia|Gotha]] barrutian. 2014an 463 biztanle zituen 7,68 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q552618
* Multimedia: Hochheim (Nessetal) / Q552618
# Hochelagaita

Hochelagaita]] =

## Ezaugarriak

Hochelagaita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Ca,Na,Sr)(Nb,Ti,Si,Al)4O11 * 8H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Hochelagaite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Hochheim am Main

Hochheim am Main Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan kokatuta dago, [[Main-Taunus barrutia|Main-Taunus]] barrutian. 2014an 16.838 biztanle zituen 19,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q632750
* Multimedia: Hochheim am Main / Q632750
# Hoche (Parisko metroa)

Hoche Parisko metroaren geltokia da, Pantin udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 5. linea (Parisko metroa)
* Lazare Hoche

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q585712
* Multimedia: Hoche (Paris Metro) / Q585712
# Hochfelden (Suitza)

Hochfelden Suitzako udalerria da. Zürich kantonamenduan dago, Bülach barrutia barrutian. 2014an 1,932 biztanle zituen 6,17 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q68410
* Multimedia: Hochfelden / Q68410
# Herkules eta pigmeoak

Herkules eta pigmeoak (gaztelaniaz, Ercole e i pigmei) 1535an inguruan Dosso Dossi margolari italiarrak eginiko margolana da. Austriako Graz hiriko Universalmuseum Joanneum gordetzen da.

## Gaia

III. mendeko Filostrato idazle greziarrak egun galdutako margolan batzuen deskribapenak idatzi zituen, tartean margolan hau berreskuratzen saiatu zena. Pizkundean lan horiek berriro ere egiteko modan jarri zen eta horri jarraiki bai Dosso Dossi eta haren anaia, Battista Dossi aritu ziren. Gaia, zehatz-mehatz, Greziako mitologiakoa daː Herkules esnatzen da eta bere burua pigmeo multzo handi batez inguratuta ikusten du. Pigmeoek militar-jantziak erakusten dituzte eta armak eskuetan dituzte. Herkules, Herakles greziar mitologian, ia biluzik dago; bakarrik Nemeako lehoiari kendutako larruaz, hobeto esanda haren erpe batez, hankartea estaltzen du.
Herkulesen jarrera esnatu ondoren dibertigarria da, ez da beldurtzen. Alderantziz, lehoiaren larruan pigmeo asko bildu ditu. Hau hobeto ulertzeko beste datu bat eman behar daː Herkulesen burua Ercole II d'Este, hau da, Herkules II.a Ekialdekoa, printzearen erretratua da; horregatik buruan duen koroa. Horren arabera margolana alegoria bat zen mezu hau zabaltzekoː dukea ez du beldurrik edo zalantzarik haren aurkarien aritzeko.
Herkules mendian dago, arkaitz eta zuhaitz baten kontra. Atzealdean, bestetik, hiri baten zilueta ikusten da. Era batez, basoa eta hiriaren arteko kontrastea markatzen du, garaiko Ferrarako eskolan oso ohikoa zen moduan.

## Gulliverren bidaiak

Irudia gaur egungo ikuslearentzat ez da hain harrigarria eta hori, neurri handi batean Jonathan Swift idazlearen Gulliverren bidaiak (1725) liburuari esker da. Antza, eleberrigileak margolan hau ezagutu zuen eta berarentzat, Lilliput uhartearen inguruko episodiak azaltzeko garaian, inspirazio iturria izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 http://clasicasesplugues.blogspot.com/2009/10/hercules-y-los-pigmeoslos-cuadros.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3731235
# Herkules

Herkules Herakles greziar heroiaren erromatar izena da, Jupiter eta Alkmenaren semea zena. Mitologia klasikoan, bere indarra eta abenturek ospea eman zioten Herkulesi.
Erromatarrek Heraklesen ikonografia eta mitoak onartu zituenean izena aldatu zuten eta ondorengo mendebaldeko kultura izena jatorrikoa baino ospetsuago bilakatu zen.

## Erromatar kondairak
### Cacorekin borroka

Herkulesi buruzko erromatar kondairak Geriongo azienda lapurtzeko Mendebaldeko Mediterraneora egin zuen bidaiarekin lotuta daude, haren «hamabi lan» ezagunetako batekin. Itzultzean, Tiber-en ondoan atseden hartzen ari zela, Vulcanoren seme Caco izeneko heroi lokalak abelburu batzuk lapurtu zizkion eta bere haitzulora eraman zituen. Herkules konturatu zenean, lapurtutako azienda bilatu zuen eta animaliak mugitzera behartu zituen, Cacak, Cacoren arrebak, Herkulesi esan zion non zeuden. Orduan, Herkulesek eta Cacok borroka bat hasi zuten, non Cacok bere hiru buruen sua eta kea baitzituen, baina Herkulesek bere mazoarekin hil zuen. Beste tradizio baten arabera, Caco haitzuloan sartu zen sarrera arrokaz estalita, eta Herkulesek haitzuloko sabaiko arrokak erauzi behar izan zituen sartu eta ito ahal izateko.

### Fauno

Bona Dea, Fauno ere deitua, misterio sakratuak ospatzen ari zela, iturri sakratuan edateko eskatu zion Herkulesek, Cacoren aurkako borrokaren ondoren nekatuta. Honek uko egin zion, iturri horretara emakumeak bakarrik sartzen zirelako. Herkulesek, errepresalia gisa, emakumeak bere santutegirako sarbidetik kanpo utzi zituen.

### Bestelako mitoak

Herkules eta Caco kondairak ere zerikusia izan du beste tradizio batzuekin: horietako batean, Fauno erregeak jasotzen zuen Herkules. Jainkoak atzerritarrak hiltzen zituen, baina Herkulesekin saiatu zenean, berak hil zuen. Beste kondaira batek dio Evandrok jaso zuela Herkules, eta, Carmenak, haren amak, aldarea egin zion heroiari, Aldare Magno izenaz ezaguna.

## Herkules toponimian

Mundu osoan toki asko Herkulesen bizitokiak moduan azaldu dira eta toponimo arrunta da bere izena, orokorrean handitasunarekin lotuta, esaterako:
* Herkulesen leizeak (Tanger)
* Herkulesen leizea (Toledo)
* Herkulesen Zutabeak
* Herkulesen Dorrea

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 82. araua. Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak. .
* ↑ San Juan Manso, Enara. (2022-12-02). «Erromatar emakume idazleak: jakingarriak eta lekukotasunak» Uztaro. Giza eta gizarte-zientzien aldizkaria (123): 147–164. doi:10.26876/uztaro.123.2022.7. ISSN 1130-5738. (Noiz kontsultatua: 2023-03-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q240679
* Multimedia: Hercules / Q240679
# Herkules Nemearen lehoiarekin borrokan

Herkules Nemearen lehoiarekin borrokan (gaztelaniaz: Hércules lucha con el león de Nemea) Francisco de Zurbaránen margolana da, Madrilgo Prado Museoan dagoen. Ohol gaineko olio bat da, eta 151 cm-ko altuera eta 166 cm-ko zabalera du.
Herkulesek hamabi lan egin behar zituen Euristeorentzat nahiz eta Zurbaránek hamar pintura soilik egin Buen Retiro jauregiarentzat, espazio arrazoiak zirela eta. Honako hau, hamarretatik lehena da, horregatik Herkules guztiz biluzik azaltzen da, bere ohiko jantzia hil behar zuen lehoiaren azala baitzen. Ez ohikoak dira guztiz biluzik azaltzen diren irudiak espainiar artean, eta are gehiago gai profanoetan.
Zurbarán seguruenik grabatu batean inspiratu zen lan hau egiterakoan, muskulatura oso lineala baita eta itzala berriz oso markatua. Heroia argi biziari esker nabarmentzen da pinturaren beste elementu guztien gainetik. Lehoiaren iruditik berriz, burua besterik ez da sumatzen, gorputza iluntasunean erdizka azaltzen da. Herkules, lehenik gezi-kolpez akabatzen ahalegintzen da lehoia (geziak, puskatuta bere oinetan agertzen dira) baina ezintasunaren aurrean basapiztiaren gainera botatzen da eta akabatzen du.
Espainiako dinastia tradizionalki heroiaren irudiarekin ezagutua izan da, hori litzateke pintura honen gaiaren arrazoia. Herkulesek lehoiarekin borrokatzen du Nemeako lurraldea bere ikaratik libratzeko: modu berean, Espainiako errege Felipe IV.a bere herriaren babesle eta defendatzaile bere pertsona.

## Kanpoko loturak

* Fitxa Hércules lucha con el león de Nemeaburuzko Artehistoria gunea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5906548
# Herkulesen Zutabeak

Herkulesen Zutabeak (grezieraz Hêrakleioi stêlai eta latinez Herculis Columnae), Herkulesen Pilareak izenez ere deituak, antzina Gibraltarko itsasartean Mediterraneo itsasoko sarrera zaintzen zuten kondairazko harkaitz edo harritzar batzuk ziren. Hauek antzinako itsasgizonentzat Mediterraneoa eta mundu ezagunaren azken muga adierazten zuten.
Berpizkunde garaian Nec plus ultra edo Non plus ultra (euskaraz: «Haratuago Ez») leloa atxiki zitzaien.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152854
* Multimedia: Pillars of Hercules / Q152854
# Herkules Calpe eta Abyla mendiak banatzen

Herkules Calpe eta Abyla mendiak banatzen (gaztelaniaz: Hércules separa los montes Calpe y Abyla) Francisco de Zurbarán margolariak 1634 urtean egindako margolana da, Pradoko Museoko 26. aretoan dagoena, Madrilen. Palacio del Buen Retiro jauregiko Errege Bildumaren parte da.

## Deskribapena

Margolan honetan Herkules greziar heroia ageri da bi labar banatzen. Zutik dago, biluzik, gorputza aurrerantz makurturik eta eskuetan metalezko pieza bana dituela, banatu nahi dituen arrokei itsatsita daudenak. Atzean itsasoa ere ikusten da harkaitz bien artean.

## Gaia

Palacio del Buen Retiro jauregiko "Erresumen Aretoa" dekoratzeko serie mitologiko bat egiteko eskatu zioten Zurbarani eta honek Herkulesen hamabi lanak margotu zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Museo del Prado, ed. (2016ko ekainaren 28a). Hércules separa los montes Calpe y Abyla. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24843240
# Herkules Indartsua

Herkuloideak (ingelesez The Mighty Hercules) Kanada eta AEBtako marrazki bizidun batzuk dira. Erromatar mitologiako Herkules heroian oinarritua dago, pertsonaia hura era berean Greziar mitologiako Herakles heroian oinarritua zegoelarik. 1962an sortu eta 1963ko irailaren 1etik 1966ko maiatzaren 1era airaratu zen.
Euskal Herrian 1980ko hamarkadaren bigarren erdialdera ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Argumentua

Lehenbiziko atalean Herkulesek bere lagun Teseo borroka lehian eta Olinpo mendirako oinezko igoeran garaitzen du. Sari gisa, Zeusek Herkulesi gura duena emango dio. Herkulesek gaiztakeria eta bidegabekeriaren aurka borrokatzeko asmoz Zeusi Lurrera bidaltzeko eskatuko dio. Zeusek Herkulesi Lurrera joan ezkero bere indar jainkotiarra galduko duela oroituaraziko dio, honela gizaki hilkor bat bilakatuko delarik. Azken hau ekiditeko, Zuesek Herkulesi bere jatorrizko indarra gordetzen lagunduko dion eraztun bat emango dio. Herkulesek Lurrean bidegabekeria edota arazo batekin topatzen den aldioro eraztuna erabiliko du. l

## Pertsonaiak

* Herkules: telesaileko pertsonaia nagusia. Olinpo menditik Lurrera jeistean, bere indar eta ahalmen guztia galduko du. Ondorioz, H hizkia daraman eraztun magiko bat darama. Hura hatzean jarri eta ukabila goratzean, tximistek eraztuna jo eta Herkulesek bere jatorriko indarra berreskuratuko du. Ondorengo ataletan hainbat arma ere erabiliko ditu, esate baterako, ezpata, arkua eta ezkutua (azken hau ere H hizkiduna) Nozibehinka Pegaso hegaldun zaldiaren laguntza izan ohi du.
* Zeus: jainkoen jaiko edota jainkoen errege eta Herkulesen aita.
* Newton: Herkulesen lagun banaezina den haur zentauroa. Aipatzen dituen hitzak birritan errepikatzeko joera izan ohi du. Gerora, Herkulesek ilargi harridun gerriko bat emango dio. Harriak Newton Herkulesen laguntza beharrean dagoenean dirdir egiten duen argizko tximista bat jaurti ohi du. Newtonen esaldirik ospetsuena: "Ni naiz, ni naiz!".
* Tewt: eHerkules eta Newtonen adiskidea den haur fauno bat da. Mutua da. Gainontzekoekin komunikatzeko pan txirula bat jo ohi du.
* Helena: Herkulesetaz maitemindutako neska bat da.
* Dorian printzea: Kaledon Erresumako printze gaztea. Herkulesen adiskidea. Gerora Dorian erregea bilakatuko da.
* Dedalo: Herkulesen etsai porrokatua den aztia da. Maskota gisa Dido katua du.
* Wilhemine: Herkulesen etsaia den itsas sorgin bat da. Maskota gisa Elvira hegaztia du.
* Vulkanoren mozorroa: Herkulesen beste etsaia. Bere burua Vulkanoren mozorroa deritzon burdinezko burukoaz estalia darama, indar fisiko handia ematen diolarik.
Greziar mitologiako beste bigarren mailako Herkulesen etsaiak honako hauek dira; Lernako hidra, Nemeako lehoia eta Erimantoko basurdea.

## Kanpo estekak

* Herkules Indartsua telesailaren sarrerako doinua edota abestia entzungai. Youtube.com (Ingelesez)
* Herkules Indartsua telesailaren lehenbiziko atala ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Datuak: Q3129699
# Herkules eta Neso zentauroa

Herkules eta Neso zentauroa (italieraz: Ercole e il centauro Nesso) Giambologna eskultoreak egin zuen eta Florentzian dagoen talde eskultoriko handia zein ospetsua da.

## Historia

Giambologna, Jean Boulogne (Douai, 1529-Florentzia, 1608) eskultore flandiarraren izena italierara moldatutakoa da. Jean Boulogne oso italiarra sentitzen zen, heziketaz eta kulturaz, eta Michelangelorenganik asko ikasi zuen, manierismoaren neurria nolabait aurkituz.
Eskultura handi hau hasieran, 1599an, Florentziaren dei Carnesecchi izkinan jarri zen. Ondoren, Uffizi Galeriara eraman zuten eta, geroago, Ponte Vecchiotik gertu dagoen plaza batean, Arno ibaiaren ezker aldean, kokatu zuten. 1812tik, bestetik, Loggia dei Lanzin dago jarrita, Piazza della Signorian.

## Ezaugarriak

Eskultura handia da: 180 zm.x 67 zm.x 97 zm.
Eskulturaren elementu nagusia erakusten duen indar plastikoa da. Lanak Herkulesen eta Nesoren arteko borroka erakusten du. Greziar mitologian Neso (grezieraz Νεσσος Nessos, latinez Nessus) zentauro ospetsu bat zen, Ixion eta Nefeleren semea, azken hau Zeusek Heraren forma eman zion ninfa-hodei bat. Lizunkeriak jota Herkulesen emaztea zen Deianira bahitzen saiatu zen. Heroiak Neso Deianira bortxatzen saiatzen ikusi zuen Eveno ibaiaren beste aldetik eta pozoitutako gezi bat jaurti zion paparrera. Lan honetan Herkules zentauroa menderatzen ikusten dugu.

## Erreferentziak

* ↑ Francesco Lumachi: Firenze. Nuova guida illustrata storica-artistica-aneddotica della città e dintorni, Florentzia, Società Editrice Fiorentina, 1929.
* ↑ https://arteviajero.com/articulos/hercules-y-el-centauro-neso/
* ↑ http://www.historiaclasica.com/2008/09/luchas-mticas.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3731233
* Multimedia: Heracles and Nessus by Giambologna / Q3731233
# Hizkuntzaren ekologia

Hizkuntzaren ekologia edo ekolinguistika hizkuntzalaritza eta ekologia uztartzen dituen korronte berria da, 1990eko hamarkadatik garatzen ari dena. Funtsean, osagai sozialez gain ingurumenaren eragile batzuk ere aztertzen dituzte. Planteamendu artean, ekosistemetan eragina duenak hiztunengan eta beraz hizkuntzetan ere eragiten duelakoa dago.
Michael Halliday hizkuntzalari ingelesa eta Charles Voegelin estatubatuarra honen aitzindarietakoak ziren. Beste egile batzuen artean, Chet Bowers, Alwin Fill, Andrew Goatly, Edward Haig, George Jacobs, Jill Jepson, Brendon Larson, John Spiri, Meryl McQueen, Tema Milstein, Brigitte Nerlich, Graham Smart, Arran Stibbe, Rui Ramos portugaldarra eta Albert Bastardas-Boada kataluniarra ditugu.
Geurean, Jose Maria Sanchez Carrion "Txepetx" eta Juan Carlos Etxegoien "Xamar" aipatzekoak dira, baita Bilboko Zenbat Gara elkartea ere.

## Arloak

Hauek dira eredu honek jorratzen dituen arloak:
* Soziolinguistika eta etnolinguistika.
* Geolinguistika eta dialektologia.
* Psikolinguistika.
* Linguistika historikoa eta hizkuntzaren historia.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Language and Ecology Research Forum
* Datuak: Q294936
# Hizkuntzalaritza konparatu

Hizkuntzalaritza konparatua hizkuntzalaritza historikoan erabiltzen den adar eta teknika bat da, haien harreman historikoa ezartzeko hizkuntzak konparatzeaz arduratzen dena.
Harreman genetikoak jatorri komuna edo aitzin-hizkuntza dakar berekin, eta hizkuntzalaritza konparatuaren helburua hizkuntza-familiak eraikitzea, protolengoaiak berreraikitzea eta hizkuntza dokumentatuak sorrarazi dituzten aldaketak zehaztea da. Egiaztatutako eta berreraikitako formak argi eta garbi bereizteko, hizkuntzalari konparatzaileek izartxoa lehenesten dute bizirik dirauten testuetan aurkitzen ez den edozein formaren aurretik. Hizkuntzen sailkapena egiteko hainbat metodo garatu dituzte, ikuskapen soiletik hasi eta hipotesi konputarizatuaren probaraino. Metodo horiek garapen-prozesu luze batetik igaro dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q878226
# Hizkuntzalaritza kliniko

Hizkuntzalaritza klinikoa hizkuntzalaritzaren azpi-diziplina da, hizkuntzalaritzaren teoria logopedian aplikatzen dena. Hizkuntzalaritza klinikoa, hizkuntza desgaitasunak deskribatzeko, analizatzeko eta tratatzeko hizkuntzalaritza aplikatuaren adar bat da. Komunikazio-arazoen azterketa hizkuntzalaritza esparruan oso garrantzitsua da, hizkuntza eta hizkuntzaren teoria ulertzeko.
International Clinical Phonetics and Linguistics Association gai hori aztertzen duen erakunde ez-ofiziala da, 1991an sortu zena. Clinical Linguistics and Phonetics aldizkaria gaiari buruzko aldizkaririk garrantzitsuena da eta Martin J. Ball-ek eratu zuen.
Hizkuntzalaritza klinikoko profesionalek logopedia sailetan edo hizkuntzalaritza arloetan egiten dute lan. Haien ikerketekin hizkuntza-arazoak ebaluatzea, tratatzea eta analizatzea dute helburu, hizkuntzalaritza-teoria formalak eskainiz. Hizkuntzalaritza klinikoa jorratzen duten aldizkari gehienek hizkuntzalaritza ingelesean zentratzen diren, badago mugimendu bat beste hizkuntzak ere tratatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ ISSN 0269-9206..

## Kanpo estekak

* Crystal, David "Iragana, Oraina eta Etorkizuna Kliniko Hizkuntzalaritza" (pdf)
* Crystal, David "Hizkuntzalaritza Klinikoa" (pdf)
* Journal of Clinical Hizkuntzalaritza eta Fonetika
* Europako Master Hizkuntzalaritza Klinikoa
* Datuak: Q695236