OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gilen Champeauxkoa

Gilen Champeauxkoa (latinez: Guillelmus de Campellis, edo Campellensis; Champeaux, gaur egungo Sena eta Marne, Frantzia c. 1070 - Châlons-sur-Marne, 1121eko urtarrilaren 18a) teologo eta filosofo eskolastikoa izan zen, fedezko doktrina giza arrazoimenetik at dagoela defendatu zuena. Petri Abelardoren irakaslea izan zen eta harekin eztabaida bizia izan zuen unibertsalen problemaren inguruan. Horretan bi jarrera izan zituen bere bizitzan zehar: esentzia materialaren errealismoa eta indiferentziaren errealismoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «William of Champeaux» Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Datuak: Q267825
# Gilen Gellonekoa

Gilen Gellonekoa, Gilen Orangekoa edo Gilen Akitaniakoa (iparraldeko Frantzia, c. 755 - Gellone?, 812 edo 814ko maiatzaren 28a) Tolosako kondea izan zen 790-811 bitartean. Autungo kondearen semea eta Karlomagnoren lehengusua izan zen.
781etik aurrera Luis I.a Errukitsuaren tutorea izan zen. Tolosako konderria Septimania eta Gothiarantz hedatzen zen Pirinioen hegoaldean, hurrengo urteetan frankoen esku eroriko zirenak. Duke titulua zeraman orduan, baina baita mugako lurrak gobernatzeko markes titulua ere. 785ean Girona eta Gotiako beste toki batzuk konkistatzen lagundu zuen.
788an Chorso kondea Tolosako konde kargutik kendu zuen Karlomagnok, Adalriko Gaskoiniakoak harrapatu ondoren askatzeko baldintzak "umiliagarriak" zirela iritzita. Karlomagnok, orduan, konderriaren gobernu zuzena Gileni eman zion. 791n baskoien aurka borrokatu eta menderatu egin zituen. 793an arabiarrek garaitu zuten Orbièun, baina hauek Sardiniarantz erretiratu behar izan zuten. Luis Errukitsua gaztea babestuz gidatu zuen egungo Kataluniarako espedizioa, eta 801ean Bartzelona konkistatu zuen. Horretarako Ademar Narbonakoaren eta baskoien laguntza izan zuen.
804an, Anianeko monasteriora erretiratu zen, eta handik, 806an, beste monje batzuekin irten zen Saint-Guilhem-le-Désert herrian Gelloneko monasterioa sortzeko. 812 edo 814ko maiatzaren 18an hil zen eta santu bezala gurtu zuten.
Zuhaitz genealogikoa :
Gerberga
Comte Argila
Bera
Guillemundus
Thierry IV
Héribert
Karlos Martel
Gilen Gellonekoa
Auda of France
William of Septimania
Rotrude of Trier
Bernard of Septimania
Bernard Plantapilosa
Gaucelm
Teodoric III d'Autun :

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Lopez de Luzuriaga Martinez, Iñaki. (2016). Euskaldunak eta karolingiar iraultza : Akitania eta Baskonian barrena. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 978-84-8438-591-2. PMC 1055581693. (Noiz kontsultatua: 2021-09-08).
* ↑ (Frantsesez) Langlois, Gauthier. (2019). «Aux origines de la chanson de geste Guillaume d’Orange : traditions historiques et légendaires musulmanes et chrétiennes autour de la razzia sarrasine de 793 en Languedoc» Les rapports entre les religions, dans le Midi, des origines à nos jours, Actes du 63e Congrès de la Fédération historique Midi-Pyrénées - Castres 2017: 77-93..
* Datuak: Q714931
* Multimedia: William of Gellone / Q714931
# Gilen I.a

Gilen I.a izan daiteke:
* Gilen I.a Alemaniakoa (1797 – 1888), Alemaniako enperadore (Kaiser) eta Prusiako erregea;
* Gilen I.a Biarnokoa (1173 - 1224) Biarnoko bizkondea;
* Gilen I.a Eskoziakoa, Eskoziako erregea
* Gilen I.a Ingalaterrakoa edo Gilen Konkistatzailea;
* Gilen I.a Herbehereetakoa (1772 - 1843), Herbehereetako errege eta Luxenburgoko Printze Handia;
* Gilen I.a Tolosakoa, Tolosako kondea
# Gilen Adelin

Gilen Adelin (Winchester, 1103ko abuztuaren 5a - Barfleur,1120ko azaroaren 25a), Ætheling antzinako ingelesez printze gaztea esan nahi du), Henrike I.a Ingalaterrakoa eta Matilde Eskoziakoaren semea izan zen eta beraz itxurako oinordekoa. 17 urte besterik ez zituela eta Itsasontzi Zuriaren tragedian oinordekorik gabe hil zenean, Anarkia izeneko gerra zibila piztu zuen.
Normandiako dukea izan zen 1120 urtean. Aita ordezkatu zuen Luis VI.a Frantziakoaren aurreko omenaldian eta, horri esker, Gilen III.a Normandiakoa bilakatu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Miller, S.. (2003). Ætheling. in: The Blackwell Encyclopaedia of Anglo-Saxon England. Oxford: Blackwell ISBN 0-631-22492-0..
* Datuak: Q362113
* Multimedia: William III, Duke of Normandy / Q362113
# Gilemina Prusiakoa, Herbeheretako Erregina

Federika Luisa Gilemina Prusiakoa (alemanez: Friederike Luise Wilhelmine; 1774ko azaroaren 18a – 1837ko urriaren 12a). Gilen I.a Herbehereetakoaren lehendabiziko emaztea izan zen. Hortaz, Herbehereetako Erregina.

## Biografia

Wilhelmine printzesa Potsdam-en jaio zen. Zortzi seme alabetatik laugarrena, gurasoak Frederiko Gilen II.a Prusiakoa erregea eta Frederika Luisa Hesse-Darmstadtekoa erregina izaki. Frederick Handia osabak heziketa zorrotza eman zion baina oro har gutxi dakigu haren gaztaroaz.
1791ko urriaren 1ean, Berlinen ezkondu zen Herbereetako Gilen I.a lehengusuarekin, Stadtholder William V, Orange Printzearen semea bera. Ezkontza Prusiako Orange Etxearekin aliantza modura antolatu izan zen baina maitasuna ere tartean izan zen, hala bada, zoriontsu ezkondu omen ziren. Ezkonberriak Hagako Noordeinde Jauregiara joan ziren bizitzera. 1795 urtean Frantziak Holandako Errepublika inbaditu zuen eta sendia erbestera joan behar izan zuen. Lehendabizi Ingalaterran izan ziren eta 1796 urteaz geroztik Berlinen. 1806 urtean, berriro ere, frantziako armadak derrigortuta ihes egin behar izan zuen eta Poloniara egoera ekonomiko latzetan joan zen. 1814 urtean printzesa Hagara itzuli zen.
1815 urtean Herbeeretako Erregina bihurtu zen. Garai hartan Herbeerak gaur eguneko Belgikaren lur eremua ere hartzen zuen. Erreginak xume aritu zen eta ez zuen nabarmekin gobernatu. Ez zen erregin ospetsua izan eta errege familia gehiegi bakartzeagatik kritikatua izan zen baita alemaniar janzkerak motak erabiltzen zituelako ere.
Margolaritza gustoko zuen eta erakusketa askotan parte hartu izan zuen, baita museo eta artistei laguntza eman ere. Arteari buruzkoak ikastea gustoko zuen eta Arte Ederrek Errege Akademiako ohorezko kide izendatu zuten.
1820 urte aldera bera osasuna okerrera jo zuen eta 1829 urtez geroztik gutxitan agertu zen jauregitik kanpoko ekitaldietan. 62 urte zituela, 1837 urtean Hagako Noordeinde Jauregian zendu zen eta Delfteko Eliza Berrian hobiratu zuten.

## Erreferentziak

* Wilhelmina van Pruisen (nederlanderaz)

## Kanpo estekak

* Errege Etxea Prusia at Wayback Makina (artxibatu azaroa 18, 2006) * Errege Etxea, Herbehereak eta Grand Ducal Etxea Luxenburgo
* Datuak: Q236978
* Multimedia: Wilhelmina of Prussia, Queen of the Netherlands / Q236978
# Gilen Epherre

    Artikulu hau Altzürüküko euskaltzain osoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Epherre».
Gilen edo Guillaume Epherre (Altzürükü, Zuberoa, 1911ko urriaren 19a - Baiona, Lapurdi, 1974ko urriaren 17a) euskal idazlea eta euskaltzaina izan zen.

## Bizitza

Baionan egin zituen teologia ikasketak. Baionako apezpikuaren idazkaria izan zen 1937-1949 bitartean. Euskaltzain oso izendatu zuten 1957. urtean. Obra nagusiak: Katechima (zubereraz, 1941), Eucologio (otoitz liburua, 1947), Botzez eta bihotzez (kanta zuberotarrak, 1949) eta Haurren lehen catichima (1955). Gure Herria aldizkariko zuzendaria izan zen eta bertan Luis Ligueix, Koblakaria biografia lana eman zuen argitara, 1968. urtean. 1959. urtean, liturgiako testuak zubererara itzultzeko agindua jaso zuen.

## Lanak
### Kantuak

* Botzez eta bihotzez (1949)

### Erlijioa

* Haurren lehen catichima (1955)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Epherre da forma arautua (Euskaltzaindia). Eppherre idazten du euskaraz Davantek

## Kanpo estekak

* Gilen Eppherre literaturaren zubitegian, zubitegia.armiarma.eus
* Datuak: Q3105987
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
# Garvin (Oklahoma)

Garvin Oklahomako herri bat da. McCurtain konderrian kokatua dago. 2010ean 256 biztanle zituen, 4,98 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* McCurtain konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1817457
# Garwood harana

Garwood harana Viktoria Lurraldeko kostan, Antartikan, zabaltzen den haran bat da, Chocolate lurmuturraren hegoaldean. Hein handi batean izotzik gabe dago, baina Garwood glaziarrak bere mutur bat okupatzen du. Terra Nova Espedizioko (1910-1913) Thomas Griffith Taylorrek izendatu zuen, Garwood glaziarrarekin batera.

## Erreferentziak

* ↑ United States Geological Survey. «Garwood Valley» geonames.usgs.gov (Geographic Names Information System).
* ↑ Garwood Valley | Mapa. Mapcarta.
* ↑ Mapa de la zona de los Valles Secos de McMurdo (PDF)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5524553
* Multimedia: Garwood Valley / Q5524553
# Garvín

Garvín edo Garvín de la Jara Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 106 biztanle zituen 38,27 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1658763
* Multimedia: Garvín / Q1658763
# Garwin (Iowa)

Garwin Iowako hiri bat da. Tama konderrian kokatua dago. 2010ean 527 biztanle zituen, 2,61 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tama konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q736894
# Gary (Hego Dakota)

Gary Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Deuel konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 240 biztanle ditu, 1,937251 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Deuel konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2324669
# Garvin konderria (Oklahoma)

Garvin konderria (ingelesez: Garvin County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Pauls Valley da. 2010eko zentsuaren arabera 27.576 biztanle zituen, Garvin kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Garvin konderriak 2.107,44 kilometro koadro ditu. Horietatik 29,96 ura dira. Beste 2.077,48 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 13,09 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 27.576 pertsonetatik 23.504 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 1.713 dira. 690 beltzak edo afroamerikarrak. 2.091 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 102 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 3 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.180 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q484616
* Multimedia: Garvin County, Oklahoma / Q484616
# Garw ibaia

Gawr ibaia (galeseraz Afon Garw eta ingelesez River Garw) Galesko Bridgend konderrian dagoen ibai bat da. Blaengarw udalerriko lursailetan jaio eta Aberkenfig udalerrian Ogmore eta Llynfi ibaien arteko elkargunean amaitzen da. Denera 12 miliako luzera du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7337446
* Multimedia: Afon Garw / Q7337446
# Garwolin

Garwolin ( (Audio·info)) Poloniako Mazoviako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Garwolin barrutian kokatuta. 22,08 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 17338 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q583896
* Multimedia: Garwolin / Q583896
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Garwolin landa-udalerria

Garwolin ( (Audio·info)) Poloniako Mazoviako voivoderriko landa-udalerri bat da, Garwolin barrutian kokatuta. 135,76 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 13118 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2326764
* Multimedia: Gmina Garwolin / Q2326764
ieaMazoviako voivoderriko udalerriak :
# Garwood (New Jersey)

Garwood New Jerseyko borough bat da. Union konderrian kokatua dago. 2010ean 4.226 biztanle zituen, 1,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Union konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q508789
* Multimedia: Garwood, New Jersey / Q508789
# Gamston (Rushcliffe)

Gamston, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Nottinghamshire konderrian.
2021ean 2.174 biztanle zituen.
* Datuak: Q5520407
* Multimedia: Gamston, Rushcliffe / Q5520407
# Gamue-Zohazti

Gamue-Zohazti (frantsesez: Camou-Mixe-Suhast) Nafarroa Behereko antzinako udalerria izan zen, 1842 eta 1972 artean iraun zuena.

## Historia

1842an, Amikuzen kokaturiko Gamue eta Zohazti herriek batu eta udalerria sortu zuten. 1972an Aiziritze udalerriari atxikitua izan zen, udalerria desagertuz. Hala ere, udalerri berriak 1984an izenaz aldatu eta egun Aiziritze-Gamue-Zohazti da.

## Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 |
| - | - | - | - | - | - | 375 | 400 | 341 |
| 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 |
| 310 | 322 | 296 | 278 | 301 | 332 | 306 | 292 | 298 |
| 1901 | 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 |
| 299 | 287 | 274 | 256 | 244 | 234 | 215 | 231 | 201 |
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2009 | 2014 | 2020 |
| 209 | - | - | - | - | - | - | - | - |
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak

* ↑ EHESS: Cassini proiektua

## Ikus, gainera

* Aiziritze-Gamue-Zohazti
* Gamue
* Zohazti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2935191
# Gamueko gaztelua

Gamueko gaztelua Nafarroa Beherean, izen bereko herrian kokaturik dagoen gaztelua da. XVII. mendeko etxe-gotorlekua da, XII. mendekoa zen beste baten gainean eraikia. Beraren ondoan, iparraldera, Borda izeneko baserria dago eta biek multzoa osatzen dute. 1993ko urriaren 8an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.

## Historia

Historikoki, gaztelua, Gamue leinuari lotuta egon den eraikina da. Leinu honetako burua zen inguruko nekazari eta lurren jabe. Leinuaren lehen aipamena XI. izanik, jakina da era nahiko jarraituan Frantziar Iraultzara arte euren etxea zenean. Iraultza garaian kanpora joanik, gaztelua eta ondasunak, Zuberoako Ithorrots leinukoa zen Joan d'Abbadiek erosi zituen.
1850. hamarkadan gaztelua erre egin zen, eraikina erdira murriztuz. Ordutik, aletegi gisa erabili izan da gaztelua eta ez da inoren bizileku izan.
Aiziritze-Gamue-Zohaztiko udalak, libera baten truke, 1983an erosi zion gaztelua orduko jabeari, Michel d'Abbadieri. Baina gazteluaren eremuari soilik zegokion salmenta. 1997an inguruko lurrak eta beheko aldean dagoen Borda baserria ere erosi zituen udalak. Borda etxea XIV. mendekoa da nahiz eta XIX. mendean berriz zabaldu zutela eta 1856 data agertu ateburu batean. Etxe horretan gazteluko zerbitzariak bizi ziren eta gaur egun, udal bulego batzuk kokatu dituzte bertan.
Ekintza kulturalak bertan antolatu nahirik, "Gamue Jauregia" deritzon elkartea sortu zuen. 1993an Monumentu historiko izendatu zuten eta 1995. urtean hiru zundaketa egin zituzten bertan, oinarriak ikertzeko.

## Kanpo estekak

* ↑ Gaztelua hiru.com webgunean
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Ancien château de Camou. .
* Datuak: Q12258150
* Multimedia: Château de Camou / Q12258150
# Gamundia leucophylla

Gamundia leucophylla Tricholomataceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.
Sinonimoak: Fayodia leucophylla, Omphalia leucophylla.

## Deskribapena

Kapela: 1,5 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, erabat unbilikatua, gris-arre-horixka zikin kolorea edo eztiarena du.
Orriak: Dekurrenteak, zurixkak, pleurozistidio ugarirekin.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: Zuzena, kartilaginosoa, kapelaren kolorea baino zurbilagoa izaten du.
Haragia: Mehea eta zurixka.

## Jangarritasuna

Ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua

Azterketa mikroskopikoa egin behar da, antzeko espezieak daudelako: Omphalia umbilicata f. subspadicea, Myxomphalia maura, etab

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Urria. Mendiko basoetan, normalean koniferoen eta arteen azpian.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Europa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 280 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 130 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Gamundia leucophylla: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10502647
* Espezieak: Gamundia leucophylla
# Gams

Gams Suitzako udalerria da. Sankt Gallen kantonamenduan dago, Werdenberg barrutia barrutian. 2014an 3,471 biztanle zituen 22,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67315
* Multimedia: Gams / Q67315
Buchs (SG) Grabs Sennwald Wildhaus $^{(en)}$
# Gamtoos

Gamtoos Hegoafrikako ibaia da, Lurmutur Ekialdea zeharkatzen zuena.
Kouga eta Groot ibaien lotunean sortzen da. Loerie, Klein eta Hol ditu ibaiadar nagusiak.

## Erreferentziak

* ↑ Sellick, W.S.J.. (1904). Uitenhage, past and present: souvenir of the Centenary, 1804-1904. , 125 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3312383
* Multimedia: Gamtoos River / Q3312383
# Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato

Giovanni Battista Salvi da Sassoferrato (Sassoferrato 1609ko abuztuaren 25a - Erroma, 1685eko abuztuaren 8a) italiar margolaria izan zen.
Tarquinio Salvi margolariaren semea izan zen. Aitarekin ikasi zuen margotzen, eta Domenichinorekin ere bai, beharbada. Enkarguz margotu zuen, batez ere irudi erlijiosoak. Barrokoko pintorea izan zen arren, Rafaelen antzeko estilo arkaizgarria erabili zuen.

## Iruditegia

* Ama Birjina National Gallery
* Santa Zezilia, Museo Poldi Pezzoli
* Ama Birjina haurrarekin, Rijksmuseum
* Ottaviano Prati, Galleria Nazionale d'Arte Antica
* Alexandriako Santa Katalinaren ezkontza mistikoa The Wallace Collection
* Birjina haurrarekin eta aingeruekin, Galleria Nazionale d'Arte Antica

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1345289
* Multimedia: Il Sassoferrato / Q1345289
# Giovanni Battista Sammartini

Giovanni Battista Sammartini (Milan, Italia, 1698 - Milan, Italia, 1775ko urtarrilaren 15a) italiar musikagilea izan zen.

## Biografia

1730-1770. urteetan Milango Andre Maria Magdalenako kapera-maisu eta organista izateaz gainera, Milango eliza askotako musika-zuzendari izan zen. 1741-1745. urteetan Glucken irakasle izan zen.
Zeresan eta eragin handia izan zuen Milango musika-giroan. Haydn adiskide izan zuen, eta eragin handia izan zuen Mozart gaztearengan. Sonataren aitzindarietako bat izan zen, eta sinfonia egituratu zuen. 2.000 lan inguru idatzi zituen, molde anitzekoak: sinfoniak, kuartetoak, sonatak klaberako, kontzertuak biolinerako eta sei musika-tresnatarako, eta eliza-musika, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q217435
* Multimedia: Giovanni Battista Sammartini / Q217435
# Giovanni Battista Martini

Giovanni Battista Martini (Bolonia, Italia, 1706ko apirilaren 24a - 1784ko abuztuaren 23a) italiar musikagilea eta musikologoa izan zen.

## Biografia

Musika-eskola bat zabaldu zuen, eta XVIII. mendeko entzute handiko konposizio-irakasle bihurtu zen. Sarti, Johann Christian Bach, Gluck, Jommelli eta Grétry, besteak beste, ikasle izan zituen.
Musika-liburuen biltzaile ere izan zen; 17.000 bat ale zuen bere liburutegian. Storia della Musica idatzi zuen (3 liburuki, 1757, 1770 eta 1781, bukatu gabe dagoena).
Hamabi sonata organo eta klaberako (1741), moteteak, mezak eta oratorioak idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q283651
* Multimedia: Giovanni Battista Martini / Q283651
# Giovanni Battista Moroni

Giovanni Battista Moroni (Albino, 1520-1524 – Bergamo, 1579ko otsailaren 5a) italiar margolaria izan zen. Mugimendu manieristako kide izan zen eta nobleen eta elizgizonen erretratu dotoreengatik nabarmendu zen.
Alessandro Bonvicinoren ikaslea izan zen Brescian eta Trenton, Bergamon eta Albinon lan egin zuen. Erretratuez gain, margolan erlijiosoak ere egin zituen.

## Iruditegia

* Gizon baten erretratua, 1553, Honolulu Museum of Art
* Bartolomeo Bonghi, 1553, Metropolitan Museum of Art
* Gian Lodovico Madruzzo - Art Institute of Chicago
* Angelica Agliardi de Nicolini, circa 1560, Chantilly, Musée Condé
* Prospero Alessandri, 1560
* L'Avvocato
* Kristoren bataioa emaile batekin
* Gabriel de la Cueva, Alburquerqueko V. dukea, 1560, Gemäldegalerie, Berlin
* Beltzezko zalduna, c. 1567, Museo Poldi Pezzoli, Milan
* Tizianoren maisua, c. 1575, National Gallery of Art
* Soldaduaren erretratua, c. 1560, Pradoko museoa, Madrid
* Gorriz jantzitako dama
* Alessandro Vittoria eskultorea, 1552-3, Kunsthistorisches Museum
* Jostuna, 1570–1575, National Gallery (Londres)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q504949
* Multimedia: Giovanni Battista Moroni / Q504949
# Giovanni Battista Orsini

Giovanni Battista Orsini (c. 1400 – Rodas, 1476ko ekainaren 8a) Jerusalemgo San Joan Ordenaren 39. Maisu Handia izan zen 1467tik hil zen arte.
Orsinitarren familia nobleko Gravinatarren adarrekoa izan zen. Gazte zela sartu zen Jerusalemgo San Joan ordenan. 1420an Castel Arardoko komendadore izendatu zuten eta 1440an Erromako prior. 1467an Ordenako Maisu Handia aukeratu zuten. Bere agintaldian, Ordenaren egoitza nagusia indartu zuen Rodasen, gotorlekuak handituz. Veneziaren alde egin zuen otomandarren aurkako borrokan, eta laguntza bidali zien Eubea uhartera. Gainera, itsas batailan garaipen bat lortu zuen Panfilian.
* Datuak: Q1525907
* Multimedia: Giovanni Battista Orsini / Q1525907
# Giovanni Battista Pergolesi

Giovanni Battista Pergolesi (Jesi, 1710eko urtarrilaren 4a - Pozzuoli, 1736ko martxoaren 16a) italiar musikagile, biolinista eta organo-jotzailea izan zen.

## Biografia

1726. urtetik aurrera Napoliko Conservatorio dei Poveri izenekoan egin zituen musika-ikasketak, eta biolin-jotzaile bikaina izatera iritsi zen. 1731. urtean bukatu zituen ikasketak, La conversione di San Guglielmo d´Aquitania oratorioarekin.
Stigliano printzearen, eta Caraccioloko printze eta dukeen laguntzari esker, 1731. urteko neguan Salustia opera eta Nerina e Nibbio intermezzoak aurkeztu zituen. 1732. urtean Stigliano printzeak kapera-maisu izendatu zuen Napolin, eta Lo frate nnammorato opera bufoa eta meza bat (ziurrenez Meza fa-n) idatzi eta aurkeztu zituen. Biek arrakasta handia izan zuten.
1733. urtean, Il prigionier superbo opera antzeztu zen, baina ekitaldien arteko La serva padrona intermezzo komikoa izan zen egiazko arrakasta lortu zuena. 1734. urtean Napoliko ordeko kapera-maisu izendatu zuten, eta maiatzean Erromara joan zen Meza fa-n zuzentzera. Ondoren idatzi zituen operek ez zuten arrakasta handirik lortu, eta 1736. urtean Napoli utzi eta Pozzuoliko kaputxinoen monasteriora jo zuen. Han idatzi zuen Stabat Mater famatua.
Hogeita sei urte zituela hil zen Pozzuolin, behartsu eta tuberkulosiak jota. Pergolesik kantatak, kamerako musika, eta eliza-musika ere idatzi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q185312
* Multimedia: Giovanni Battista Pergolesi / Q185312