# Txirrindularitza Olinpiar Jokoetan

Txirrindularitza Olinpiar Jokoetan lehen ediziotik egiten da (Atenas 1896). Mosku 1980ra arte, gizonezkoek bakarrik parte hartu ahal izan zuten, bai errepideko zein pistako ekitaldietan; Los Angelesen 1984an, emakumezkoen errepideko proba egin zen lehen aldiz; Seul 1988an, lehen aldiz lehiatu ziren emakumeak pistako proba batean. Atlanta 1996an, mendiko bizikletaren diziplina gehitu zitzaion programari (cross country probarekin), eta, azkenik, Pekin 2008an, BMX diziplina gehitu zen.
Mundu Txapelketaren ostean, nazioarteko txirrindularitza-lehiaketa gorena da. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak (NOB) antolatzen du, Nazioarteko Txirrindularitza Batasunarekin (UCI) batera.

## Lehiaketak

Lehiaketa-programak, gaur egun, 22 proba ditu, txirrindularitza olinpikoko lau modalitatetan banatuta: errepideko 4 proba, 12 pistako, 2 mendiko eta 4 BMXeko.
Errepidea :
| G | E |
| Errepidea bakarka | Errepidea bakarka |
| Erlojupekoa bakarka | Erlojupekoa bakarka |
| Mendia ||
| G | E |
| Ziklo-krosa | Ziklo-krosa |
| BMX ||
| G | E |
| lasterketa bakarra | lasterketa bakarra |
| Estilo librea | Estilo librea |
Pista :
| G | E |
| Abiadura bakarka | Abiadura bakarka |
| Abiadura taldeka | Abiadura taldeka |
| Jazarpena taldeka | Jazarpena taldeka |
| Keirin | Keirin |
| Omnium | Omnium |
| Madison | Madison |

## Edizioak

| Zenb. | Urtea | Lekua | Instalazioak |
| I | 1896 | Atenas (Grezia) | Atenas–Maratón (errepidea) Faliroko Berria Belodromoa (pista) |
| II | 1900 | Paris ( FrantziaFrantzia) | Vincennesko Belodromoa (pista) |
| III | 1904 | San Luis (AEB) | Francis Field (pista) |
| IV | 1908 | Londres (Erresuma Batua) | White Cityko Estadioa (pista) |
| V | 1912 | Stockholm (Suedia) | Lago Mälar (errepidea) |
| VI | 1920 | Anberes (Belgika) | Merksem–Lier–Amberes (errepidea) Amberes Zuremborgeko Belodromoa (pista) |
| VII | 1924 | Paris ( FrantziaFrantzia) | Colombes–Pontoise–La Feuillieko Estadio Olinpikoa (errepidea) Vincennesko Belodromoa (pista) |
| VIII | 1928 | Amsterdam (Herbehereak) | Amsterdam–Scheveningen (errepidea) Estadio Olinpikoa (pista) |
| IX | 1932 | Los Angeles (AEB) | Roosevelt Highway (errepidea) Rose Bowl Estadioa (pista) |
| X | 1936 | Berlin (Alemania) | AVUS–Spandauko eskualdea (errepidea) Berlin Sport-Klubaren Estadioa (pista) |
| XI | 1948 | Londres (Erresuma Batua) | Windsor Great Park (errepidea) Herne Hill Belodromoa (pista) |
| XII | 1952 | Helsinki (Finlandia) | Käpyläko Zirkuitua(errepidea) Helsinkiko Belodromoa (pista) |
| XIII | 1956 | Melbourne (Australia) | Broadmeadowseko Zirkuitua(errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XIV | 1960 | Erroma (Italia) | Grottarossako Zirkuituaeta Vía Cristoforo Colombo (errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XV | 1964 | Tokio (Japon) | Hachiojiko Zirkuitua(errepidea) Hachiojiko Belodromoa (pista) |
| XVI | 1968 | Mexiko Hiria (Mexiko) | Ciudad Sateliteko Zirkuitua(errepidea) Agustín Melgar Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XVII | 1972 | Munich (Alemania) | Grünwaldeko Zirkuitua eta Munich-Lindau autobidea (errepidea) Txirrindularitza Estadio Olinpikoa (pista) |
| XVIII | 1976 | Montreal (Kanada) | Mont-Royaleko Zirkuitua eta 40 autobidea (errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XIX | 1980 | Mosku (SESB) | Krylatskoyeko eskualdeko Zirkuitua eta Bielorrusiako autobidea (errepidea) Krylatskoyeko Belodromoa (pista) |
| XX | 1984 | Los Angeles(AEB) | Mission Viejo eta Artesia Freeway (errepidea) Carsoneko Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XXI | 1988 | Seul (Hego Korea) | Tongil-ro Txirrinda Zirkuitua(errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) |
| XXII | 1992 | Barcelona (Katalunia) | Sant Sadurní d'Anoia eta Kataluniako Zirkuitua(errepidea) Hortako Belodromoa (pista) |
| XXIII | 1996 | Atlanta (AEB) | Atlantako Zirkuitua eta inguruak (errepidea) Stone Mountain Parkeko Belodromoa (pista) Georgia International Horse Park (mendia) |
| XXIV | 2000 | Sydney (Australia) | Parque Centennial (errepidea) Dunc Gray Belodromoa (pista) Fairfield City Farm (mendia) |
| XXV | 2004 | Atenas(Grezia) | Atenasko Zirkuitua eta inguruak (errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) Parnitha Mendiko Txirrinda Zirkuitu Olinpikoa (mendia) |
| XXVI | 2008 | Pekin (Txina) | Yongdingmen plazatik Juyong pausu arteko Zirkuitua(errepidea) Laoshango Belodromoa (pista) Laoshango Mendiko Txirrinda Zirkuitua (mendia) BMXentzako Laoshan Pista (BMX) |
| XXVII | 2012 | Londres (Erresuma Batua) | Londreseko eta Richmond Upon Thameseko zirkuituak (errepidea) Londreseko Belodromoa (pista) Hadleigh Farm (mendia) Veloparkeko BMX Zirkuitua (BMX) |
| XXVIII | 2016 | Río de Janeiro (Brasil) | Copacabana–Grumari Fuertea eta Grumariko Zirkuitua(errepidea) Belodromo Olinpikoa (pista) Mendiko Txirrinda Parke Olinpikoa (mendia) BMXeko Zentro Olinpikoa (BMX) |
| XXIX | 2020 | Tokio (Japon) | Tokio eta Shizuoka Prefekturetako ibilbidea eta Fujiko Nazioarteko Zirkuitua(errepidea) Izuko Belodromoa (pista) Izuko Mendiko Txirrinda Zentroa (mendia) Ariakeko Hiri Kirol Parkea (BMX) |
| XXIX | 2024 | Paris ( FrantziaFrantzia) | Jenako zubian irteera izango duen Zirkuitua(errepidea) Saint-Quentin-en-Yvelines Belodromoa (pista) Colline d'Élancourt (mendia) Saint-Quentin-en-Yvelineseko BMX Estadioa eta Concordia Plaza (BMX) |

## Domina-taula historikoak

* Domina-taulak Tokio 2020rako eguneratu dira.

### Guztira

| Zenb. | Herrialdea | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Frantzia | 41 | 27 | 25 | 93 |
| 2 | Erresuma Batua | 38 | 34 | 27 | 99 |
| 3 | Italia | 34 | 16 | 12 | 62 |
| 4 | Alemania | 26 | 30 | 27 | 83 |
| 5 | Herbehereak | 23 | 22 | 16 | 61 |
| 6 | AEB | 17 | 22 | 21 | 60 |
| 7 | Errusia | 16 | 9 | 20 | 45 |
| 8 | Australia | 15 | 19 | 20 | 54 |
| 9 | Danimarka | 8 | 11 | 10 | 29 |
| 10 | Belgika | 7 | 9 | 11 | 27 |
| 11 | Suitza | 6 | 11 | 8 | 25 |
| 12 | Espainia | 5 | 5 | 6 | 16 |
| 13 | Suedia | 4 | 5 | 8 | 17 |
| 14 | Txekia | 3 | 3 | 2 | 8 |
| 15 | Kanada | 2 | 5 | 9 | 16 |
| 16 | Txina | 2 | 3 | 3 | 8 |
| 17 | Kolonbia | 2 | 2 | 4 | 8 |
| 18 | Austria | 2 | 0 | 2 | 4 |
| 18 | Norvegia | 2 | 0 | 2 | 4 |
| 20 | Letonia | 2 | 0 | 1 | 3 |
| 21 | Zeelanda Berria | 1 | 5 | 4 | 10 |
| 22 | Hegoafrika | 1 | 4 | 3 | 8 |
| 23 | Grezia | 1 | 3 | 0 | 4 |
| 24 | Kazakhstan | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 25 | Eslovenia | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 26 | Argentina | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 26 | Ekuador | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 26 | Estonia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 29 | Polonia | 0 | 7 | 4 | 11 |
| 30 | Japonia | 0 | 2 | 3 | 5 |
| 31 | Ukraina | 0 | 2 | 2 | 4 |
| 32 | Malaysia | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 32 | Mexiko | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 32 | Venezuela | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 35 | Kuba | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 35 | Portugal | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 35 | Uruguai | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 38 | Hong Kong | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 39 | Bielorrusia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 39 | Jamaika | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 39 | Lituania | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Guztira | | 263 | 263 | 259 | 785 |

### Errepide probak

| Zenb. | Herrialdea | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Herbehereak | 10 | 5 | 3 | 18 |
| 2 | Italia | 9 | 7 | 4 | 20 |
| 3 | Frantzia | 8 | 4 | 6 | 18 |
| 4 | Errusia | 8 | 1 | 7 | 16 |
| 5 | AEB | 5 | 4 | 4 | 13 |
| 6 | Alemania | 4 | 10 | 5 | 19 |
| 7 | Belgika | 4 | 4 | 6 | 14 |
| 8 | Suedia | 3 | 5 | 8 | 16 |
| 9 | Suitza | 3 | 4 | 3 | 10 |
| 10 | Erresuma Batua | 2 | 8 | 6 | 16 |
| 11 | Danimarka | 2 | 5 | 1 | 8 |
| 12 | Australia | 2 | 1 | 2 | 5 |
| 13 | Espainia | 2 | 1 | 0 | 3 |
| 14 | Kazakhstan | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 14 | Hegoafrika | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 16 | Eslovenia | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 17 | Austria | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 17 | Ekuador | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 17 | Grezia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 20 | Polonia | 0 | 4 | 2 | 6 |
| 21 | Kanada | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 22 | Kolonbia | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 22 | Portugal | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 24 | Norvegia | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 25 | Txekoslovakia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 25 | Letonia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 25 | Lituania | 0 | 0 | 1 | 1 |
| GUZTIRA | | 68 | 68 | 65 | 201 |

### Pista probak

| Zenb. | Herrialdea | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Erresuma Batua | 33 | 25 | 20 | 78 |
| 2 | Frantzia | 28 | 21 | 18 | 67 |
| 3 | Italia | 23 | 9 | 7 | 39 |
| 4 | Alemania | 21 | 19 | 21 | 61 |
| 5 | Australia | 12 | 17 | 18 | 47 |
| 6 | Herbehereak | 11 | 16 | 10 | 37 |
| 7 | AEB | 11 | 15 | 13 | 39 |
| 8 | Errusia | 8 | 8 | 12 | 28 |
| 9 | Danimarka | 6 | 6 | 9 | 21 |
| 10 | Belgika | 3 | 4 | 5 | 12 |
| 11 | Espainia | 3 | 3 | 3 | 9 |
| 12 | Txina | 2 | 3 | 3 | 8 |
| 13 | Kanada | 2 | 2 | 6 | 10 |
| 14 | Txekia | 2 | 2 | 1 | 5 |
| 15 | Zeelanda Berria | 1 | 4 | 4 | 9 |
| 16 | Suitza | 1 | 2 | 1 | 4 |
| 17 | Austria | 1 | 0 | 2 | 3 |
| 18 | Argentina | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 18 | Estonia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 18 | Norvegia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 21 | Hegoafrika | 0 | 3 | 3 | 6 |
| 22 | Grezia | 0 | 3 | 0 | 3 |
| 23 | Japonia | 0 | 2 | 3 | 5 |
| 24 | Ukraina | 0 | 2 | 2 | 4 |
| 25 | Polonia | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 26 | Malaysia | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 26 | Mexiko | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 28 | Kuba | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 28 | Uruguai | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 30 | Hong Kong | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 31 | Bielorrusia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 31 | Kolonbia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| 31 | Jamaika | 0 | 0 | 1 | 1 |
| GUZTIRA | | 171 | 171 | 170 | 512 |

### Mendi probak

| Zenb. | Herrialdea | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Frantzia | 4 | 1 | 1 | 6 |
| 2 | Suitza | 2 | 6 | 3 | 10 |
| 3 | Italia | 2 | 0 | 1 | 3 |
| 4 | Alemania | 1 | 1 | 1 | 3 |
| 5 | Txekia | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 6 | Herbehereak | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 7 | Norvegia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 7 | Erresuma Batua | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 7 | Suedia | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 10 | Kanada | 0 | 2 | 1 | 3 |
| 11 | Polonia | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 12 | Espainia | 0 | 1 | 3 | 4 |
| 13 | Belgika | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 14 | AEB | 0 | 0 | 2 | 2 |
| 15 | Errusia | 0 | 0 | 1 | 1 |
| GUZTIRA | | 14 | 14 | 14 | 42 |

### BMX probak

| Zenb. | Herrialdea | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Kolonbia | 2 | 1 | 3 | 6 |
| 2 | Erresuma Batua | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 3 | Letonia | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 4 | AEB | 1 | 3 | 2 | 6 |
| 5 | Herbehereak | 1 | 1 | 2 | 4 |
| 6 | Australia | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 6 | Frantzia | 1 | 1 | 0 | 2 |
| 8 | Venezuela | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 9 | Zeelanda Berria | 0 | 1 | 0 | 1 |
| 10 | Suitza | 0 | 0 | 1 | 1 |
| GUZTIRA | | 10 | 10 | 10 | 30 |

## Domina gehien dituzten txirrindulariak

* Rio 2016ra eguneratua

### Gizonak

| Zkia | Txirrindularia | Herrialdea | Urteak | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Chris Gaur | Erresuma Batua | 2000–2012 | 6 | 1 | 0 | 7 |
| 1 | Jason Kenny | Erresuma Batua | 2008–2016 | 6 | 1 | 0 | 7 |
| 3 | Bradley Wiggins | Erresuma Batua | 2000–2016 | 5 | 1 | 2 | 8 |
| 4 | Marcus Hurley | AEB | 1904 | 4 | 0 | 1 | 5 |
| 5 | Daniel Morelon | Frantzia | 1964–1976 | 3 | 1 | 1 | 5 |
| 6 | Florian Rousseau | Frantzia | 1996–2000 | 3 | 1 | 0 | 4 |
| 7 | Jens Fielder | Alemania | 1992–2004 | 3 | 0 | bi | 5 |
| 8 | Edward Clancy | Erresuma Batua | 2008–2016 | 3 | 0 | 1 | 4 |
| 9 | Paul Mason | Frantzia | 1896 | 3 | 0 | 0 | 3 |
| 9 | Robert Charpentier | Frantzia | 1936 | 3 | 0 | 0 | 3 |
| 11 | Burton-Downing | AEB | 1904 | 2 | 3 | 1 | 6 |
| 12 | Jens Lehman | Alemania | 1992–2000 | 2 | 2 | 0 | 4 |
| 12 | Joan Llaneras | España | 2000–2008 | 2 | 2 | 0 | 4 |

### Emakumeak

| Zkia | Txirrindularia | Herrialdea | Urteak | 01 ! | 02 ! | 03 ! | Guztira |
| 1 | Leontien van Moorsel | Herbehereak | 2000–2004 | 4 | 1 | 1 | 6 |
| 2 | Laura Trott | Erresuma Batua | 2012–2016 | 4 | 0 | 0 | 4 |
| 3 | Kristin Armstrong | AEB | 2008–2016 | 3 | 0 | 0 | 3 |
| 3 | Félicia Ballanger | Frantzia | 1996–2000 | 3 | 0 | 0 | 3 |
| 5 | Anna Meares | Australia | 2004–2016 | 2 | 1 | 3 | 6 |
| 6 | Victoria Pendleton | Erresuma Batua | 2008–2012 | 2 | 1 | 0 | 3 |
| 7 | Kristina Vogel | Alemania | 2012–2016 | 2 | 0 | 1 | 3 |
| 8 | Erika Salumäe | Estonia | 1988–1992 | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 8 | Antonella Bellutti | Italia | 1996–2000 | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 8 | Paola Pezzo | Italia | 1996–2000 | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 8 | Marianne Vos | Herbehereak | 2008–2016 | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 8 | Mariana Pajón | Kolonbia | 2012–2020 | 2 | 1 | 0 | 3 |
| 8 | Joanna Rowsell-Shand | Erresuma Batua | 2012–2016 | 2 | 0 | 0 | 2 |
| 14 | Jeannie Longo-Ciprelli | Frantzia | 1992–2000 | 1 | 2 | 1 | 4 |
| 15 | Sabine Spitz | Alemania | 1992–1996 | 1 | 1 | 1 | 3 |

## Ikus ere

* Errepideko Txirrindularitzako Mundu Txapelketa
* Pista Txirrindularitzako Mundu Txapelketa
* Mendi Bizikletako Mundu Txapelketa
* BMX Txirrindularitza Mundu Txapelketa

## Kanpo estekak

IOC orriak: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza (Ingelesez)
* P. The-Sport.org: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza (Ingelesez)
* UCIren webgunea (ingelesez).
* olympedia.org Datu-basea: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza (Ingelesez).

## Erreferentziak eta Oharrak

* 1 2 3 Barruan du: Mendebaldeko Alemania, Alemaniako Errepublika Demokratikoa eta Alemaniako Talde Bateratua
* 1 2 3 Barruan du: SESB, Talde Bateratua eta ROC
* 1 2 Barruan du: Txekoslovakia