OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nevado Tres Cruces

Nevado Tres Cruces jatorri bolkanikoa duen mendigunea da, Andeetako mendilerroan dagoena, Catamarca probintziaren (Argentina) eta Atacama eskualdearen (Txile) arteko mugan. Bere hedadura zortzi eta hamabi kilometro artekoa da latitude norantzan eta lau gailur nagusi ditu, hegoaldetik iparraldera ordenatuta:
* Nevado Tres Cruces Sur edo Internacional (6749 imgm)
* Nevado Tres Central (6629 m)
* Cumbre Norte (6008 m)
* Honen iparraldeko gailurra (6300 m).
San Frantzisko pasabidea hegoalderantz mugatzen duen sumendi etorbide handia ixten da, honako sumendiek osatzen duten etorbidea, ekialde-mendebaldeko norabidean antolatuta: San Francisco, Incahuasi, El Fraile, El Muerto, Ojos del Salado, Cerro Solo eta Tres Cruces, kota txikiak kontatu gabe.
Andeetako zazpigarren gailurra da altueraren arabera eta munduko sumendirik altuenetako bat da; Poloniako bigarren espedizioak igo zuen lehen aldiz 1937an.

## Kanpo estekak

* Tres Gurutzearen deskribapena Andeshandbook liburuan
* Andeetako mendiak: Tres Cruces
* Txileko 6000. urtea: Tres Cruces
* Datuak: Q584570
* Multimedia: Nevado Tres Cruces / Q584570
# Nevadako Unibertsitatea Renon

    Artikulu hau Renokoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Nevadako Unibertsitatea».
Nevadako Unibertsitatea Renon (ingelesez: University of Nevada, Reno) Nevadako Reno udalerrian kokatuta dagoen unibertsitate publikoa da. 1872an eratua, bere kazetaritza eskola ospetsua da eta sei Pulitzer saridunak sortu ditu.
Euskalgintzan unibertsitate ospetsua da oso 1967an Center for Basque Studies nazioarteko ikasketa gunea sortu zuen euskal gaiak ikertzeko eta argitaratzeko.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Webgune ofiziala
* Datuak: Q1185955
* Multimedia: University of Nevada, Reno / Q1185955
# Newtownbutler

Newtownbutler (irlanderaz: An Baile Nua) Ipar Irlandako udalerri bat da, Fermanagh konderrian dagoena. Erne aintziratik hurbil dago, Monaghan konderria eta Clones udalerriaren alboan.
2011ko erroldaren arabera 970 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q969073
* Multimedia: Newtownbutler / Q969073
# Newtowncashel

Newtowncashel (irlanderaz: Baile Nua an Chaisil) Irlandako udalerri bat da, Longford konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4328374
# Newtownforbes

Newtownforbes (irlanderaz: An Lios Breac) Irlandako udalerri bat da, Longford konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 668 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3775950
* Multimedia: Newtownforbes / Q3775950
# Newvalley (Lewis)

Newvalley, Eskoziako gaeleraz: An Gleann Ùr, Eskoziako Lewis uhartean dagoen herri bat da, Kanpoko Hebridetan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13156862
* Multimedia: Newvalley, Isle of Lewis / Q13156862
ieaHebridak :
ieaBarruko HebridakieaColl
Acha
Arinagour
ieaColonsay
Scalasaig
ieaEigg
Cleadale
Galmisdale
ieaIslay
Ardtalla
Ballygrant
Bowmore
Bridgend
Lagavulin
Nerabus
Port Askaig
Port Charlotte
Port Ellen
Portnahaven
ieaMull
Ardtun
Bunessan
Calgary
Craignure
Croggan
Dervaig
Fionnphort
Kintra
Knockan
Lochbuei
Pennyghael
Salen
Tiroran
Tobermory
Uisken
Ulva Ferry
ieaJura
Ardmenish
Craighouse
Feolin
ieaSeil
Balvicar
Clachan-Seil
Ellenabeich
ieaSkye
Achachork
Aird of Sleat
Ardvasar
Armadale
Ashaig
Bernisdale
Bornesketaig
Borreraig
Borrodale
Borve
Bracadale
Broadford
Brogaig
Bualintur
Camastianavaig
Camuscross
Carbost (Loch Harport)
Carbost (Portree)
Claigan
Colbost
Drumfearn
Drynoch
Dunan
Dunvegan
Duntulm
Edinbane
Elgol
Ellishadder
Eynort
Eyre
Fasach
Feorlig
Ferindonald
Fiskavaig
Flashader
Flodigarry
Galltrigill
Garafad
Geary
Gedintailor
Gillen
Glendale
Halistra
Harlosh
Heaste
Isleornsay
Kensaleyre
Kilbride
Kilmaluag
Kilmarie
Kilmore
Kilmuir
Kilvaxter
Kingsburgh
Kyleakin
Kylerhea
Lealt
Lower Breakish
Luib
Milovaig
Mugeary
Ollach
Ose
Peinachorran
Peinlich
Portnalong
Portree
Ramasaig
Roag
Sconser
Skeabost
Sligachan
Staffin
Stein
Struan
Suladale
Talisker
Tarskavaig
Teangue
Torrin
Totaig
Tote
Treaslane
Trumpan
Uig
Uigshader
Ullinish
Upper Breakish
ieaTiree
Mannal
Scarinish :
ieaKanpoko HebridakieaBarra
Allasdale
Ardmore
Ardveenish
Bogach
Borve
Brevig
Castlebay
Caolas
Northbay
ieaBenbecula
Bail' Iochdrach
Balivanich
Nunton
Uachdar
ieaHarris
Amhuinnsuidhe
Ardhasaig
Borsham
Borve
Bun Abhainn Eadarra
Hushinish
Leverburgh
Luskentyre
Rèinigeadal
Rodel
Tarbert
ieaHegoaldeko Uist
Askernish
Auratote
Balgarva
Bornish
Daliburgh
Howmore
Iochdar
Kilaulay
Lochboisdale
Stoneybridge
ieaIparraldeko Uist
Ardheisker
Baile Glas
Carinish
Lochmaddy
Newtonferry
Sollas
Tigharry
ieaLewis
Achmore
Adabroc
Aignish
Aird Uig
Aird
Airidh a' Bhruaich
Ardroil
Arnol
Back
Baile an Truiseil
Balallan
Barvas
Bayble
Borrowston
Borve
Bragar
Branahuie
Breaclete
Breivig
Brenish
Broker
Brue
Cabharstadh
Calbost
Callanish
Carloway
Cliff
Coll
Cromore
Cross
Crossbost
Eorodale
Eoropie
Fivepenny
Flesherin
Garenin
Garrabost
Garynahine
Gravir
Gress
Habost
Holm
Kneep
Knock
Knockaird
Laxdale
Leurbost
Lionel
Marybank
Mealista
Melbost
New Tolsta
Newmarket
Newvalley
North Dell
North Tolsta
Parkend
Plasterfield
Port of Ness
Portnaguran
Portvoller
Sandwick
Shawbost
Shulishader
Skigersta
South Dell
Steinish
Stornoway
Swainbost
Timsgarry
Tolsta Chaolais
Tong
Uig :
# Newtownmountkennedy

Newtownmountkennedy (irlanderaz: Baile an Chinnéidigh) Irlandako udalerri bat da, Wicklow konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 2.410 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1893671
* Multimedia: Newtownmountkennedy / Q1893671
# Newtownhamilton

Newtownhamilton edota Newton (irlanderaz An Baile Úr) Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 2.836 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1249316
* Multimedia: Newtownhamilton / Q1249316
# Newtowncloghoge

Newtowncloghoge Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 357 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15068244
# Newtowngore

Newtowngore (irlanderaz An Dúcharraig) Irlandako udalerri bat da, Leitrim konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4328378
# Newtownstewart

Newtownstewart (irlanderaz: An Baile Nua) Ipar Irlandako udalerri bat da, Tyrone konderrian dagoena. 2001eko erroldaren arabera 1.479 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak

* Harry Avery's gaztelua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2779526
* Multimedia: Newtownstewart / Q2779526
# Newtyle

Newtyle, Eskoziako herri bat da, Angus eskualdean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1009823
* Multimedia: Newtyle / Q1009823
# NGC 5666

NGC 5666 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen 1825eko maiatzaren 9an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5666» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5666» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5666 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121872
* Multimedia: NGC 5666 / Q1121872
UGC objektuak
# NGC 5667

NGC 5667 galaxia bat da, Draco konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1789ko apirilaren 17an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5667» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5667» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5667 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121883
* Multimedia: NGC 5667 / Q1121883
UGC objektuak
# NGC 5670

NGC 5670 galaxia bat da, Lupus konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen 1834ko uztailaren 1an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5670» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5670» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5670 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121911
# NGC 5671

NGC 5671 galaxia bat da, Ursa Minor konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1791ko maiatzaren 6an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5671» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5671» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5671 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121919
UGC objektuak
# NGC 5672

NGC 5672 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1785eko martxoaren 13an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5672» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5672» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5672 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121926
* Multimedia: NGC 5672 / Q1121926
UGC objektuak
# NGC 5665

NGC 5665 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko urtarrilaren 30an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5665» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5665» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5665 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121854
* Multimedia: NGC 5665 / Q1121854
UGC objektuak
# NGC 5668

NGC 5668 galaxia espiral bat da, Virgo konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1786ko apirilaren 29an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5668» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5668» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5668 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121890
* Multimedia: NGC 5668 / Q1121890
UGC objektuak
# NGC 5669

NGC 5669 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1784ko martxoaren 19an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5669» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5669» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5669 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121900
* Multimedia: NGC 5669 / Q1121900
UGC objektuak
# NGC 567

NGC 567 galaxia bat da, Cetus konstelazioan. Francis Preserved Leavenworthek aurkitu zuen 1886ko urtarrilaren 1an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 567» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 567» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 567 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1037412
* Multimedia: NGC 567 / Q1037412
# NGC 5673

NGC 5673 galaxia bat da, Boötes konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen 1787ko maiatzaren 15an.

## Erreferentziak

* ↑ «NGC 5673» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5673» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* NGC 5673 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q1121936
* Multimedia: NGC 5673 / Q1121936
UGC objektuak
# Neodasyscypha cerina

Neodasyscypha cerina (Tximitxa) Hyaloscyphaceae familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.
Sinonimoak: Lachnum cerinum, Leziza cerina, Trichodiscus cerinus, Lachnella cerina, Perrotia cerina, Belonidium cerinum, Dasyscyphus cerinus.

## Deskribapena

Karpoforoa: Hasieran konkorduna, gero disko itxurakoa, ertza inkurbatua, 0,5 eta 1 mm bitarteko diametrokoa.
Himenioa: Argizarizko hori kolorekoa edo arre-horixka; kanpoko aldea, arre-lehoi koloreko edo hori-arrexka koloreko iletxoz estalia.

## Jangarritasuna

Es du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua

Generoko beste espezie batzuekin nahas daiteke, adibidez: Lachnum mollissimum, niveus eta virgineum, kolore zurixka (ez horixka) dutelako bereizten dira.

## Sasoia eta lekua

Oso ohikoa da urte osoan hostozabalen gainean, talde ugari osatuaz.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Argentina, Europa, Errusia, Kaukasia, Erdialdeko Asia, Japonia, Israel, Txina, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 801 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10510450
* Multimedia: Neodasyscypha cerina / Q10510450
# Neodesha (Kansas)

Neodesha Kansasko hiri bat da. Wilson konderrian kokatua dago. 2010ean 2.486 biztanle zituen, 3,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wilson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2184904
* Multimedia: Neodesha, Kansas / Q2184904
# Neodimio

Neodimioa elementu kimiko bat da, Nd ikurra eta 60 zenbaki atomikoa dituena.

## Ezaugarri nagusiak

Neodimioa lur arraro gisa sailkatu den metala da. Lustre metaliko zilarkara eta distiratsua dauka, baina lur arraroen multzoko elementurik erreaktiboenatako bat izanik, azkar ugertzen da airearekin kontaktuan. Ugertzeak eratzen duen oxido-geruza askatu egiten da, metalaren oxidazioa areagotuz. Lurrazalean 38 ppm-ko kontzentrazioan ageri da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1388
* Multimedia: Neodymium / Q1388
# Ogam

Ogam, Ogham edo Ogum idazkera antzina irlandera eta piktoera idazteko alfabeto sistema da, K. o. 400 - K. o. 600 bitartean erabili zena.
Kristau-aroko lehen mendeetan erabili zen, Irlandan batez ere.
Bere modu soil edo sinpleenean lau lerro taldez osatua dago, multzo bakoitzak marka batetik bostera egituratuta doazen bost hizki ditu, modu honetara 20 hizki sortzen direlarik. Idazketa gehienak laburrak dira eta izenez bakarrik osatuta daude. Lerro horizontal baten azpian edo gainean eginiko goitik beherako marratxoen edo marratxo diagonalen bidez idazten zen.
Ezagutzen diren 500 epigrafietatik 350 Irlandan kokatuta daude. Besteak, nagusiki Eskozia, Gales eta Kornuallesen banatzen dira. Harrizko monumentuetan eginak dira alfabeto horretan idatzirik aurkitu diren idatziak.

## Ogam alfabetoa

| Letra | Izena | Itzulpena | Transkripzioa |
| Aicme Beithe ||||
| ᚁ | Beith | «urkia» | b |
| ᚂ | Luis | «sua» edo «belarra» | l |
| ᚃ | Fern | «haltza» | f |
| ᚄ | Sail | «sahatsa» | s |
| ᚅ | Nin | «adar bikoiztua» | n |
| Aicme hÚatha ||||
| ᚆ | Úath | «beldurra» (?) | h |
| ᚇ | Dair | «haritza» | d |
| ᚈ | Tinne | «totxoa» | t |
| ᚉ | Coll | «hurritza» | c |
| ᚊ | Cert | «zuhaixka» edo «zatarrak» | q |
| Aicme Muine ||||
| ᚋ | Muin | «lepoa» | m |
| ᚌ | Gort | «zelaia» | g |
| ᚍ | (n)Gétal | «zauria», «hilketa» | ŋ |
| ᚎ | Straif | «sufrea» | s |
| ᚏ | Ruis | «gorria» | r |
| Aicme Ailme ||||
| ᚐ | Ailm | «zumarra» | a |
| ᚑ | Onn | «lizarra» | o |
| ᚒ | Úr | «lurra» | u |
| ᚓ | Edad | ? | e |
| ᚔ | Idad | «hagina» (?) | i |
| Forfeda ||||
| ᚕ | Ébad | «lertxuna» | ea |
| ᚖ | Ór | «urrea» | oi |
| ᚗ | Uilen | «ukondoa» | ui |
| ᚘ | Iphín | «arantza» | io, p |
| ᚙ | Emancholl | «hurritz bikoiztua» | ae |
| ᚚ | Peith | | p |
| | | zuriunea | soinurik ez |
| ᚛ eta ᚜ | | «lumak»: hasiera eta amaiera | soinurik ez |

## Irudi galeria

* Ogam alfabetoko bokalak.
* Ogam alfabetoko kontsonanteak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus gainera

* Erruna
* Lunnastingeko harria

## Kanpo estekak

* Ogham idazkeraren deskribapena eta historia (Ingelesez)
* Ogham idazkera (Ingelesez)
* Datuak: Q184661
* Multimedia: Ogham / Q184661
# Ogallala (Nebraska)

Ogallala Nebraskako hiri bat da. Keith konderrian kokatua dago. 2010ean 4.737 biztanle zituen, 12,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Keith konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q663854
* Multimedia: Ogallala, Nebraska / Q663854
# Ogasawara Parke Nazionala

Ogasawara Parke Nazionala (japonieraz: 小笠原国立公園, Ogasawara Kokuritsu Kōen) Japoniako Tokio prefeturaren hegoaldean dauden Ogasawara uharteetako Parke Nazionala da. UNESCOk 20011an Gizateriaren Ondare izendatu zituen uharteak.

## Flora eta fauna

441 landare taxoi endemiko zenbatu dira, hauetatik 161 lehorrekoak eta 88 zuhaitzak.
Animalien artean endemikoa den bakarra Bonin uharteetako azeri hegalaria da. 195 txori espezie ere badaude, hauetatik 14 iraungitzeko arrisku larrian.

## Iruditegia

* Anishima.
* Hatsuneura kostaldea.
* Minamijima.
* Minamizaki kostaldea.
* Kohuji mendia.

## Ikus, gainera

* Ogasawara uharteak (Gizateriaren Ondare)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Japonieraz) Ogasawara Parke Nazionalaren webgunea
* Datuak: Q1206471
* Multimedia: Ogasawara National Park / Q1206471
# Ogasawara suprefetura

Ogasawara (japonieraz: 小笠原支庁, Ogasawara-shichō) Tokio prefeturako hegoaldean dagoen suprefetura da, Ogasawara uharteetan. 2011ko erroldaren arabera 104'41 km²-tan 2.415 biztanle zeuden.

## Geografia

Bonin uharteetako uharte gehienak hartzen ditu Ogasawara suprefeturak. Hiru multzo nagusi bereizten dira:
* Muko-jima rettō (japonieraz: 聟島列島)
* Chichi-jima rettō (japonieraz: 父島列島)
* Haha-jima rettō (japonieraz: 母島列島)

## Historia

1830 arte uhartedia populatu gabe egon zen eta Buninjima (biztanle gabeko uharteak) izena zeukaten eta horregatik ingelesek Bonin izena eman zioten.
2011 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen Ogasawara uharteak.

## Iruditegia

* Chichi-jima taldeko Minamijima uhartea.
* Haha-jima.

## IKus, gainera

* Ogasawara uharteak

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Ogasawara suprefeturako webgune ofiziala
* Datuak: Q1193787
Auzo bereziak : Adachi | Arakawa | Bunkyō | Chiyoda | Chūō | Edogawa | Itabashi | Katsushika | Kita | Kōtō | Meguro | Minato | Nakano | Nerima | Ōta | Setagaya | Shibuya | Shinagawa | Shinjuku | Suginami | Sumida | Taitō | Toshima :
* Hiriak : Akiruno | Akishima | Chōfu | Fuchū | Fussa | Hachiōji | Hamura | Higashikurume | Higashimurayama | Higashiyamato | Hino | Inagi | Kiyose | Kodaira | Koganei | Kokubunji | Komae | Kunitachi | Machida | Mitaka | Musashimurayama | Musashino | Nishitōkyō | Oume | Tachikawa | Tama ||
* Suprefeturak : Nishitama | Hachijō | Miyake | Ogasawara | Ōshima ||
# Ofu-Olosega

Ofu-Olosega, Samoa Estatubatuarreko uharte bat da, Manu'a uharteetan.
* Datuak: Q1631727
* Multimedia: Ofu-Olosega / Q1631727
# Ogaiztarrak

Ogaiztarrak (Los Hijos de Ogaiz) 2002. urtean Toti Martinez de Lezeak argitaraturiko eleberria. 350 orrialde dauzka eta gaztelaniaz idatzita dago.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Istorioa 1328.ean hasten da, Karlos I.a Frantziako eta Nafarroako Erresumako erregea ondorengo gabe hiltzen denean. Erregea nafarra izatearen herriaren eskaria, Olgacena (Lizarrako judu auzoa) auzoaren suntsipena, Nafarroako lehorte luzea, gosea, baliabide eskasia eta izurria jokoan sartzen dira eleberri honetan. Ogaiztarrak, Lizarra antzinako auzoko nekazariak, eta Bertolindar familiak, burges merkatariak, aurkako izango dira garai gogor honetan, traizioa, bizitza ikuspuntua, handinahia, mendekua, nekea eta baita maitasuna ere izango direla medio.

## Egilearen iritzia

Iraganean barneratzea erraza da erdi aroko hiria den Lizarran eta ni gustora barneratu nintzen XV. mendeko bizitza bertan irudikatu nahian; bost auzotan banaturiko hiri batean bakoitza harresiz inguraturik eta bestearengandik banatuta. Saiakerak merezi izan zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12265007
# Ogaden

Ogaden Etiopiaren barnean dagoen somaliar eskualdea da. Batzuetan Abisiniar Somaliland edo Ogadenia izenez agertzen da. Gehiengoa somaliarra eta musulmana da.
Eskualdeak 369.000 km$^2$ ditu, Djibuti, Kenia eta Somaliarekin mugak ditu. 3.500.000 biztanle bizi dira. Kabri Dahar, Jijiga eta Qabribayah dira herririk garrantzitsuenak.

## Historia

XIX. mende amaieran Erresuma Batuak protektoratua ezarri zuen bertan. Gero, Menelik II.a Etiopiakoak itun baten bidez Ogedan jabetu zuen. 1936. urtean eskualdea Italiar Somaliarekin batu zen, 1942. urtean britainiar kontrolera igaro arte. Etiopiak eskualdearen jabetza lortzen saiatu zen Londresko Konferentzian 1945an, baina ezin izan zuten britainiarren kanporatzea gauzatu ipar-ekialdean eta korridore batean, Frantziar Somalia (egungo Djibuti) Haudekin lotzen dunea, alegia. Azken lurralde hauek 1954. urtean Etiopiari itzuli zizkioten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-03-30). 167. araua: Saharaz hegoaldeko Afrikako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q137555
* Multimedia: Ogaden / Q137555
# Ogal

Ogal, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Larrogaingo malkarren hegoaldean zonalde askoz leun eta samurrago bat zabaltzen da. Harriak eta ezpelak su-eten bat ematen dute eta larre zabal gozoek hartzen dute La Playa izen adierazgarriko goi-ordokia. Ez da harritzekoa gizakiek oso antzinatik zonalde hau aukeratzea, eta oraindik horren lekukoak aurki ditzakegu bertan: Etxaburu, Argibel eta Ardaizko trikuharri handiak, ezpelen artean erdi ezkutaturik.

## Kanpo estekak

Ogal, http://www.euskal-herria.org/.
# Oganeson

Oganesona —2016 arte, ununoktio izenaz ere ezaguna— elementu kimiko sintetiko bat da, Og ikurra eta 118 atomo-zenbakia dituena. Orain arte sintetizatu den elementurik pisutsuena da eta zazpigarren periodoko azken elementua da. XVIII. taldeko elementu sintetiko bakarra da.
Izena, Yuri Oganessian errusiar fisikari nuklearraren omenez jarri zioten 2016an. 2015eko abenduan, IUPACek eta IUPAPek elementu kimiko honen aurkikuntza onartu zuten.
Oganesonaren atomoa erradiaktiboa da eta oso ezegonkorra, horregatik, 2002tik hiruzpalau atomo aurkitu dira $^{294}$Og isotopotik. Hasieran, gas bat izango zela pentsatzen zen, baina orain, baldintza normaletan, solido bat dela suposatzen da.

## Erreferentziak

* 1 2 Nash, Clinton S.. (2005). «Atomic and Molecular Properties of Elements 112, 114, and 118» Journal of Physical Chemistry A 109 (15): 3493–3500. doi:10.1021/jp050736o. PMID 16833687..
* ↑ Hoffman, Darleane C.; Lee, Diana M.; Pershina, Valeria. (2006). Morss; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean eds. The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements. (3. argitaraldia) Dordrecht: Springer Science+Business Media ISBN 1-4020-3555-1..
* ↑ Bonchev, Danail; Kamenska, Verginia. (1981). «Predicting the Properties of the 113–120 Transactinide Elements» Journal of Physical Chemistry (American Chemical Society) 85 (9): 1177–1186. doi:10.1021/j150609a021..
* ↑ Eichler, R.; Eichler, B.. Thermochemical Properties of the Elements Rn, 112, 114, and 118. Paul Scherrer Institut.
* 1 2 (Ingelesez) Kragh, Helge. (2018). From Transuranic to Superheavy Elements: A Story of Dispute and Creation. Springer International Publishing, 54 or. ISBN 9783319758138..
* ↑ IUPAC. (2015). Discovery and Assignment of Elements with Atomic Numbers 113, 115, 117 and 118. .

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Og
* Datuak: Q1307
* Multimedia: Oganesson / Q1307