OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Valdezcaray

Valdezcaray Demandako mendilerroan dagoen eski estazioa da. Errioxako Ezkarai udalerrian dago. San Lorenzo mendiaren magalean kokaturik, bere kotak 1.530 metrotatik 2.125 metrotaraino iristen dira.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q3553510
* Multimedia: Valdezcaray / Q3553510
# Valdició

Valdició Sobako herria da, Kantabrian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 107 biztanle zituen. Pagadi handi bat gertu du, Hayal de la Fernosa izenekoa.

## Erreferentziak

* ↑ Pindado Uslé, Jesús. (2002). Gran Enciclopedia de Cantabria. Cantabria ISBN 8486420296..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6158787
# Valdevacas de Montejo

Valdevacas de Montejo Segoviako udalerria da, Sepúlveda eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 31 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1917000
* Multimedia: Valdevacas de Montejo / Q1917000
# Valdevacas y Guijar

Valdevacas y Guijar Segoviako udalerria da, Comarca de Segovia eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 135 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalari buruzko webgunea.
* Datuak: Q538030
* Multimedia: Valdevacas y Guijar / Q538030
# Valdezarza

Valdezarza, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moncloa-Aravaca barrutian. Hiriko 94. auzoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10388728
* Multimedia: Valdezarza neighborhood, Madrid / Q10388728
# Valdeón (gazta)

Valdeón gazta Espainiako Leongo probintzian egiten den gazta urdin bat da. Picos de Europa mendilerroaren bihotzean egiten da, Valdeón haranean. Antzina, antzerako gazta bat egiten zen, "picón de Valdeón" izenekoa, bertako abereen esnearekin egiten zena.

## Ezaugarriak

Ahuntz esnearekin, behi esnearekin edo bien arteko nahasketa batekin egiten da, eta kobazuloetan heltzen uzten da denbora epe luze batez. Zapore nahiko fuertea duen eta koipe askoko gazta bat da, orea arinki horia eta testura bigunekoa da. Ezaugarri hauek, bustitzeko edo haragi edo perretxikoentzako saltsa laguntzaileak prestatzeko oso egokia bihurtzen dute. Urte osoan zehar egiten da.
Gazta hau aurkezteko beste era bat aluminiozko paperean bildutako era tradizionalean da, bere kontserbazioa eta hezetasun maila mantentzea ahalbidetzen baitu, gazta urdinetan ohikoa den bezala.
Berriki Leongo Unibertsitateak eginiko ikerketa batzuek, gazta honetan Andrastina izeneko minbiziaren aurkako substantziaren presentzia frogatu dute. Substantzia honek minbiziak eragozten ditu, eta, beraz, Valdeón gazta jatea osasungarria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1246813
# Valdeverdeja

Valdeverdeja Toledoko udalerria da, Campana de Oropesa eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 720 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q728504
* Multimedia: Valdeverdeja / Q728504
# Valdezate

Valdezate Espainiako Burgosko probintziako Ribera del Duero eskualdean dagoen udalerria da. 2007ko datuen arabera 166 biztanle zituen 20,48 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1643929
* Multimedia: Valdezate / Q1643929
# Tomás Nistal

Tomás Nistal Fernández (Valladolid, 1948ko abuztuaren 31) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1969tik 1977ra.
1972ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, errepideko proban eta 54. amaitu zen.

## Palmaresa

1971
* Nafarroako Itzuliko etapa 1
1972
* Nafarroako Itzuliko 3 etapa
* Poloniako Itzuliko etapa 1
1973
* Aragoiko Itzuliko etapa 1
1974
* Kantabriako Itzuliko etapa 1
* Meatze Haranetako Itzuliko etapa 1
1975
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* Aragoiko Itzuliko 3 etapa
* Meatze Haranetako Itzuliko etapa 1
1976
* Luis Puig Saria
* Setmana Catalanako etapa 1

## Taldeak

* La Casera-Peña Bahamontes (1969-1974)
* Kas (1975-1976)
* Teka (1977)

## Erreferentziak

* ↑ Ciclistas españoles en la historia de los Juegos Olímpicos

## Kanpo estekak

* Tomás Nistal - ProCyclingStats
* Datuak: Q5642462
# Tomás Pero-Sanz

Tomás Miguel Pascual Santiago Pero-Sanz Zorrilla (Bilbo, 1893ko maiatzaren 17a - ibidem, 1959ko uztailaren 1a) bizkaitar politikaria izan zen, 1941 eta 1942 artean Bilboko alkatea izandakoa.
Ideologiaz karlista, Gerra Zibila baino lehen Comunión Tradicionalistako kidea izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Agirreazkuenaga Zigorraga, Joseba; Ahedo Gurrutxaga, Igor; Alonso Olea, Eduardo J.; Barruso Bares, Pedro; Gracia Cárcamo, Juan; Kintana Goiriena, Jurgi; Martínez Rueda, Fernando; Mendiola Gonzalo, Fernando et al.. (pdf) Bilbao desde sus alcaldes: Diccionario biográfico de los alcaldes de Bilbao y gestión municipal en la Dictadura. 3:1937-1979, 215-240 or. ISBN 978-84-88714-14-5..
* Datuak: Q17496386
# Tomás Romero Pereira (Paraguai)

Tomás Romero Pereira Paraguaiko udalerri bat da, Itapúako departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 29947 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos. (2015). (pdf) Paraguay. Proyección de la Población por Sexo y Edad, según Distrito, 2000-2025. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015eko urriaren 16a) (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 30a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q369121
* Multimedia: María Auxiliadora, Paraguay / Q369121
# Tomás Muñiz

Tomás Muñiz de Pablos (Castaño del Robledo, Huelva 1874ko urtarrilaren 29a † Santiago de Compostela, 1948ko martxoaren 15a) espainiar elizgizon eta politikaria izan zen.

## Biografia

1897an apaiz bilakatu ondoren, teologian, zuzenbide kanonikoan eta filosofian doktoretza lortu zuen. Madrilgo Tribunal Apostolicum Rotæ Romanæ lan egin ondoren, Iruñeko apezpiku izendatu zuten. 1935ean Santiago de Compostelako artzapezpiku bihurtu zen.
Gerra Zibilean matxinoen alde egin eta hasieran Consejo Nacional del Movimienton eta 1943an Gorteetan sartu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Gran Enciclopedia Navarra
* ↑ [Catholic-Hierarchy]: Archbishop Tomás Muniz Pablos
* Datuak: Q12268059
# Tomás Oñaederra

Tomas Oñaederra (Ea, 1927ko apirilaren 2a) txirrindulari profesionala izan zen. Profesionaletan garaipen bakarra lortu zuen baina zenbaitetan podiumean izan zen.

## Palmaresa

1952
* 3. Mugikako Sari Nagusian
* 3. Loinaz Proban
1954
* 2. Zumarraga
1955
* 2. Getxoko Zirkuituan
* 3. Euskal Herriko Txapelketan
1956
* Andaluziako Itzuliko etapa bat
* 3. Laudioko Sari Nagusian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q59619201
# Tomás Saldaña

Tomás Saldaña (Bilbo, 1961eko martxoaren 23a) bizkaitar gidari ohia da, turismo-automobilen lehiaketan aritzen zena. 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1999 eta 2000an Le Manseko 24 Orduetan parte hartu zuen.
* Datuak: Q7820515
* Multimedia: Tomas Saldaña / Q7820515
# Tomás Segovia

Tomás Segovia (Valentzia, 1927ko maiatzaren 21a - Mexiko, 2011ko azaroaren 7a). Espainian sortu zen, baina Espainiako Gerra Zibilaren ondoren Mexikora erbesteratu zen, eta harrezkero irakasle gisa lan egin du Mexikoko eta Estatu Batuetako zenbait unibertsitatetan. Revista Mexicana de Literatura aldizkariaren zuzendari izan zen, eta Vuelta aldizkariko lankidea ere izan zen. Mexikoko Kolegioko Itzultzaileen zentroa sortu zuen, eta, olerkiez gainera, kritikak, saiakerak eta itzulpenak eman zituen argitara. Bere olerki-liburu nagusietan maitasunari eta gai metafisikoei buruz idatzi zuen, eta sakontasun literario handiko obra osatu zuen inspirazioa eta teknika bikaina erabiliz. Bere olerkigintzak gizakiaren bakardadearen adierazpen nahi du izan, baina orobat nabarmentzen du gizakiak maitatzeko duen ahalmena.

## Obra
### Olerkia

* La luz provisional (1950)
* El sol y su eco (1960)
* Anagnórisis (1967)
* Figura y secuencias (1979)
* Luz de aquí, Barcelona, Lumen, 1982
* Partición, Valencia, Pre-Textos, 1983
* Cantata a solas (1985)
* Lapso, Valencia, Pre-Textos, 1986
* Orden del día, Valencia, Pre-Textos, 1988
* Noticia natural, Valencia, Pre-Textos, 1992
* Casa del nómada (1994)
* Fiel imagen (1997)
* Poesía, 1943-1997, FCE, 1998
* Lo inmortal, Madrid, Libros de la Galera, 1998
* Misma juventud, Valencia, Pre-Textos, 2000
* En los ojos del día. Antología poética Bartzelona, Galaxia Gutenberg
* Salir con vida, Valencia, Pre-Textos, 2003
* Día tras día, Valencia, Pre-Textos, 2005
* Sonetos votivos (2005 y 2008)
* Lúcido invierno, Valladolid, El gato gris, 2006
* Llegar (poemas 2005-2006), Pre-Textos, 2007
* Siempre todavía, Valencia, Pre-Textos, 2008
* Aluvial: (poemas 2007-2008), Pre-Textos, 2009
* El tiempo en los brazos: cuaderno de notas (1950-1983), Valencia, Pre-Textos, 2009
* Sin nada en otro sitio, Ayuntamiento de Granada, 2009
* Estuario, Valencia, Pre-Textos, 2011

### Saiakerak

* Actitudes (1970)
* Contracorrientes (1973)
* Poética y profética (1986)
* Alegatorio (1997)
* Recobrar el sentido (2005)
* Digo yo, Fondo de Cultura Económica, México, 2011

### Antzezkanak

* Zamora bajo los astros (1959)

### Narratiba

* Trizadero (1974)
* Personajes mirando una nube (1981)
* Otro invierno (2001), relatos

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* Tomás Segoviaren bloga.
* Datuak: Q3100099
# Tomás Tueros

Tomás Tueros Trueba (Muskiz, 1932 - 2016ko martxoaren 29a) euskal sindikalista eta politikaria izan zen.

## Biografia

Ogibidez langilea izan zen, La Naval ontziolan 14 urtez sartu eta Espainiako Alderdi Komunistaren kidea zenez hainbat aldiz atxilotu zuten. 1976an Langile Komisioen sortzaileetako bat izan zen.
1985ean alderdia utzi eta hasieran PTE-UCn eta gero PSOEn sartu zen. Legebiltzarkide izatea bitan saiatu zen. Berriro alderdia utzi eta azken hauteskundeetan Batasuna, Aurrerapena eta Demokraziaren zerrendetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak

* Datuak: Q9088310
# Tomás Urbina

Tomás Urbina Reyes jenerala (Congregación de Nieves, Ocampo barrutia, Durango, 1870 – ibid, 1915 ) Mexikoko Iraultzan parte hartu zuen "Los plateados de Urbina" troparen buruzagi mexikarra izan zen. Tarahumara mestizo bat zen, aita ezezagunaren eta Refugio Urbina Reyesen semea, zeinengandik hartu baitzituen bere abizenak. Gaztetan, etxaldeko peoi bezala bizimodua atera zuen, gero adobeen manufakturan kontratista bezala, udan, igeltsero eta adreilugilea zen, baina, neguan, lanik ez zegoenean, abigeatoan aritzen zen.
1896an Juana Lucerorekin ezkondu zen Villa Ocampo de Indé herrian. 1903an, hogeita hamahiru urte zituela, San Bernardon ezagutu zuen bere lagun leiala izango zena hurrengo urteetan: Pancho Villa. Eleuterio Soto eta Sabas Bacarekin elkartu zen etxalde handietako behiak lapurtzeko. 1911ko maiatzean, elizagatik Francisca Ávilarekin ezkondu zen San Bernardon. Villarekin zuen adiskidetasunagatik, Mexikoko Iraultzan Iparraldeko Dibisioko jenerala izan zen.

## Bibliografia

* Naranjo, Francisco (1935). Diccionario biográfico Revolucionario (Imprenta Editorial "Cosmos" edición). México.
* Datuak: Q926213
* Multimedia: Tomás Urbina / Q926213
# Tomás Urzainki

    Artikulu hau historialariari buruzkoa da; Erronkariko herria gaitzat duena beste hau da: «Urzainki»
Tomás Urzainki Mina (Iruñea, 1949ko azaroaren 17a - ) abokatu, idazle eta historialari nafarra da. Eusko Ikaskuntzako lehendakariorde izan da 1987tik 1995era bitartean. Nabarralde kultura-elkarteko lehendakaria izan da 2001eko sorreratik 2006ra bitartean. Hitzaldi ugari eman ditu, batez ere Nafarroako Erresumaren historia eta zuzenbideari buruz.
Urzainkiren esanetan, Euskal Herria estatu bat izan da, Nafarroa izenekoa. Espainiak eta Frantziak, berriz, 1200eko, 1512ko eta 1620ko konkista genozidak ukatzen dituzte, borondatezko entregak izan balira bezala.
2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeetan aurreko urtean sortutako Libertate Nafarra alderdiko hautagaietako bat izan zen. 2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan ere alderdi berdinarekin eta Nafarroako Hautes Barrutia ordezkatzeko hautagai aurkeztu zen.

## Idazlanak

* Soberanía o subordinación, Pamiela (2005).
* Navarra, estado europeo, Pamiela (2004).
* Navarra, sin fronteras impuestas, Pamiela (2002).
* La Navarra marítima, Pamiela (1998).

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) gara.net (2010-9-28)

## Kanpo estekak

* Tomas Urzainkiren web gune pertsonala
* Datuak: Q12268061
# Transportes Colectivos S.A.

Transportes Colectivos S.A. (TCSA) autobusen zerbitzua eskaintzen duen enpresa bizkaitarra da, Bizkaibusen linea batzuk kudeatzen dituena.

## Historia

XIX. mendeko amaieran TUB (Tranvías Urbanos de Bilbao) izenaz sortua, Arratiako tranbiak kontrolatua izan ondoren, 1906an Tranmways et Electricité de Bilbao bihurtu zen. Gero TUGBSA (Transportes Urbanos del Gran Bilbao) izena hartu zuen 1980ko hamarkadan egungo izena hartu arte.
Bilbaína de Autobuses S.A. (BASA), Saipal eta Ramos xurgatu ondoren, 1988an Bilbobusen eta Bizkaibusen sartu zen. 2008an Bilbobus galdu ondoren, ALSAk erosia izan zen.

## Ibilgailuak

* Mercedes 0-405 Hispano (1900 seriea).
* Mercedes 0-405 N Hispano (800 seriea).
* Mercedes 0-405 N2 Hispano (800 seriea).
* Mercedes 0-530 Habit Hispano (1000 seriea).
* Mercedes 0-530 Citaro.
* Mercedes 0-530 L Citaro (1750 seriea).
* Mercedes 0-530 G Citaro eta Hispano Habit artikulatua (2200 seriea).
* Scania N-270UB Hispano Habit (2300 seriea).
* Volvo B7L Hispano Habit (1100 seriea).
* Volvo B12B Sunsundegui Astral (7732, 7733, 7734).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q9089534
# Transrapid

Transrapid lebitazio magnetikoa erabiliz mugitzen den teknologia alemaniarreko trena da. Trena lurretik hainbat metrotako zutabeetan kokatutako habe baten gainean doa. Bidea trena 15 mm-ra altxatzen duen lebitazio magnetiko sistema bat duen hormigoizko euskarri batez osatuta dago, marruskadurarik egon ez dadin. Bidearen bi aldeetan beste elektroiman batzuk daude, eta horien funtzioa trena gidatzea eta posizio egokian mantentzea da.
37 urtez Transrapidarekin esperimentatu ondoren, Nazioarteko trenen batasunaaren (UIC) datuen arabera, 9.400 km abiadura handiko lineak inauguratu dira gurpil-errail sistema konbentzionalarekin eta beste 8.295 km eraikitzen ari dira.

## Historia
### Transrapid Txinan

2002an, Gerhard Schröder Alemaniako kantzilerra eta Zhu Rongji Txinako lehen ministroa Transrapid-en barruan egon zirelarik, Shanghaiko erdigunetik 30 kilometrora dagoen hiriko nazioarteko aireporturainoko 8 minutuko inaugurazio-bidaia egin zen.
37 urteko proba eta esperimentazioen ondoren, Shanghaiko aireportua eta Pudong arteko 31 km-ko tartea munduan zerbitzuan dagoen abiadura handiko maglev bakarra da, nahiz eta beste linea operatibo batzuk egon, hala nola Linimo eta Incheon aireportuko Maglev, abiadura handikoak ez direnak. Operazioa ekonomiaren aurkakoa da eta ez da hirigunera iristen. Hainbat komunikabideren bidez definitu izan da turistentzako garraio garesti gisa.

## Erreferentziak

* ↑ «Alemaniak Transrapid proiektua alde batera utzi du» Vía Libre 2008ko martxoaren 31.
* ↑ www.railwaygazette.com Railway Gazette International Tests to cease on Emsland guideway (Ingelesez) - 2009-06-26
* ↑ «El Transrapid se abre paso» Deutsche Welle 2002ko abenduaren 31. (Alemanez).

## Kanpo estekak

* Transrapid-en bideo-sustapena YouTuben
* Transrapid-i buruzko argazkiak Flickr-en
* Bidaien etorkizuna, gaur eraiki dugu (Transrapid 09ri buruzko bideoarekin)
* Datuak: Q157018
* Multimedia: Transrapid / Q157018
# Transporter 3

Transporter 2, frantsesez: Le Transporteur 3 (euskaraz Garraialaria 3), 2008ko Olivier Megaton frantziar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Jason Statham, Natalya Rudakova, François Berléand eta Robert Knepper aktoreek antzeztu zuten.
The Transporter (2001) eta Transporter 2 (2005) aurrekariak izan zituen eta The Transporter Refueled (2015) jarraipena, bai eta Transporter: The Series (2012-2014) telesaila.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Frank Martin (Jason Statham) arriku goreneko garraioak burutzen dituen espezialista bikaina da. Honakoan, mehatxupean bi poltsa eta Valentina (Natalya Rudakova) ukrainiar neska gaztea Odessatik Marseillara garraiatzea derrigortua izango da. Zer dago poltsetan? Zein da neska? Zer dago garraio honen atzean? Frankek ez ditu erantzunak ezagutzen, baina zinez ez dakiena inoiz topatu duen etsai gupidagabe eta arriskutsuenak prestatu dion tranpa da.

## Aktoreak

* Jason Statham: Frank Martin
* Natalya Rudakova: Valentina Tomilenko
* François Berléand: Tarconi inspektorea
* Robert Knepper: Johnson
* Jeroen Krabbé: Leonid Tomilenko
* Alex Kobold: Leoniden laguntzailea
* Katia Tchenko: Leoniden idazkaria
* David Atrakchi: Malcom Manville
* Yann Sundberg: Flag
* Eriq Ebouaney: Ice
* David Kammenos: Merkatuko auto gidaria
* Silvio Simac: Joe Ahaltsua
* Oscar Relier: Lapurra / Auto gidaria
* Timo Dierkes: Otto
* Igor Koumpan: Ukrainiar polizia
* Paul Barrett: Kapitaina
* Elef Zack: Tipoa
* Michel Neugarten: Auto gidaria hiltzailea – Sergei
* Farid Elquardi: Yuri
* Semmy Schilt: Erraldoia

## Kanpo estekak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q815550
# Transports Metropolitans de Barcelona

Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) Bartzelonako garraio publikoa kudeatzen dute udal enpresen elkarte komuna da: Ferrocarril Metropolità de Barcelona S.A. (FMB) metro-sarea kudeatzen duena; eta Transports de Barcelona S.A. autobusen kudeaketaz arduratzen dena. Bi enpresak egitura independenteak dituzte, baina TMBek lerrro estrategiko nagusiak arautzen ditu.

## Prezioak

Garraio publiko sareko prezioen taula ikus daiteke jarraian.
| | T-10 | T-Jove | T-50/30 | T-Mes | T-Dia | T-Trimestre | T-Familiar (70/30) | T-12 |
| Zona 1 | 7'20 | 108 | 29'80 | 46'25 | 5'50 | 127 | 43'80 | 35 |
| Zona 2 | 14'40 | 156 | 50 | 66'70 | 8'65 | 184 | 61'80 |
| Zona 3 | 19'80 | 210 | 70'20 | 90'10 | 10'95 | 249 | 84'70 |
| Zona 4 | 25'45 | 252 | 87'35 | 107 | 12'35 | 296 | 104 |
| Zona 5 | 29'15 | 287 | 103'5 | 123 | 14 | 338 | 120 |
| Zona 6 | 31'20 | 297 | 115 | 131 | 15'65 | 350 | 129 |
| Arrunta | 2 Egun | 3 Egun | 4 Egun | 5 Egun | 159 Linea | T-4 | Futbol Zerbitzu Berezia |
| 1'30 | 10 | 14'30 | 18'30 | 21'70 | 0'85 | 2'30 | 3'05 |

## Erreferentziak

* ↑ Sala Schnorkowski, Mercè. (1999). La qualitat al transport públic: experiències a l'àrea de Barcelona. Bartzelona: Edicions UPC ISBN 8483012952..

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q1778212
* Multimedia: Transports Metropolitans de Barcelona / Q1778212
# Transvaal kolonia

    Ez nahasi Transvaal eskualdearekin, Transvaalgo Errepublikarekin (1852-1902) edo Transvaal probintziarekin (1910-1994).
Transvaal kolonia 1902tik 1910era iraun zuen egitura izan zen, Erresuma Batuaren administrazioaren eta okupazio militarraren menpean. Hegoafrikar Errepublika ordezkatu zuen 1902an (hura baino muga zabalagoekin), eta 1910etik aurrera, lurralde osoa Hegoafrikar Batasun berriaren barruan integratu zen, Transvaal probintzia bihurtuta.

## Gerraostea

Boerren Bigarren Gerran, Erresuma Batuak boer errepublikak (Orangeko Estatu Librea eta Hegoafrikar Errepublika) garaitu zituen. Vereenigingeko Itunean, boerrek Eduardo VII.aren agintea onartu zuten, eta ingelesek gerrak suntsitutako lurraldeen berreraikuntzan parte hartzeko konpromisoa hartu zuten, preso eta iheslarien itzulera erraztuta eta neerlanderazko kultura errespetatuta. Hala ere, aurrerantzean Transvaal kolonia izan zen horretan, Erresuma Batuko administratzaileek populazioa «ingelesteko» politikak bultzatuko zituzten.

## Boerren aldeko jarrera

Gerra amaitu zenetik legebiltzarraren gehiengoa britainiarren esku egon zen; 1904tik aurrera, boerrak politikoki antolatzen hasi ziren, eta hurrengo urtean Het Volk alderdi bateratua sortu zuten; haien helburua boerren eta britainiar administratzaileen arteko adostasuna lortzea zen. Ingelesen alderdietan ere zati handi bat Transvaalen autonomiaren alde zegoen, eta 1907ko hauteskundeetan gobernua boerren esku geratu zen. Beste hiru kolonietan ere (Natal, Orange eta Lurmuturra) emaitzak antzekoak izan ziren; lauen ordezkariak herrialde bateratua osatzeko pausuak ematen hasi ziren. Horrela, boer eta ingelesen arteko adostasunez, 1910ean Hegoafrikar Batasuna sortu zen; eta haren barruan, Transvaal probintzia.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Census of the British empire. 1901. (Noiz kontsultatua: 2013-12-26).
* ↑ Oakes, Dougie. (1992). Illustrated History of South Africa – The Real Story. Reader's Digest ISBN 9781874912279..
* ↑ (Ingelesez) Bright, Rachel. (2013). Chinese Labour in South Africa, 1902-10: Race, Violence, and Global Spectacle. Palgrave Macmillan ISBN 9781137316578..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1187978
* Multimedia: Transvaal / Q1187978
# Transposoi

Transposoiak DNA zatiak dira, mugikorrak direnak, eta DNA molekula batetik beste DNA batera mugi daitezkeenak, zelula baten genomaren barruan. Beste geneen barruan integratzen direnean mutazio asko sortzen dituzte, eta DNA zatien berrantolaketak eragiten dituzte.
Transposoei "gene saltari" deitu ohi zaie, eta "elementu genetiko mugikor"rren taldean sailkatzen dira. Barbara McClintock ikerlari estatubatuarrak (Medikuntzako Nobel Saria 1983an) aurkitu zituen, artoarekin lanean ari zela, eta prokariotoetan zein eukariotoetan daude.
Probirusen aldean, transposoiak DNAren toki zehatz batzuetan integratzen dira beti.
DNA ez-kodetzailearen zati garrantzitsuak dira, eta mota horretako DNAren portzentaje handi bat osatzen dute. Horietako gehienak inaktiboak dira.
Haien jatorriari dagokionez hipotesi batek proposatzen du antzinako erretrobirus batetik datozela.
Orokorrean, bi transposoi mota daude:

## Erreferentziak

* ↑ Pray LA (2008) Transposons: The Jumping Genes Nature Education. 1 (1): 204.
* ↑ Transposon Quimica.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121438
* Multimedia: Transposon / Q121438