OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zuria Nafarroakoa (argipena)

Zuria Nafarroakoa izenaz XII. mendetik XV.era bitartean Nafarroako Erresumako erregina edo infanta izandako emakume hauek dira ezagunak:
* Zuria Nafarroakoa (1133-1156) infanta, Gartzia V.a Nafarroakoaren alaba eta Antso III.a Gaztelakoaren emaztea.
* Zuria Nafarroakoa (1177-1229) infanta, Antso VI.a Nafarroakoaren alaba.
* Zuria Nafarroakoa (1226-1283) infanta, Tibalt I.a Nafarroakoaren alaba.
* Zuria Nafarroakoa (1333-1398) infanta, Joana II.a Nafarroakoaren alaba eta Filipe VI.a Frantziakoaren emaztea.
* Zuria I.a Nafarroakoa (1385-1441) erregina.
* Zuria II.a Nafarroakoa (1420-1464) infanta eta (1461-1464 bitartean) de iure erregina, Henrike IV.a Gaztelakoaren lehen emaztea.
# Zuria Nafarroakoa (1177-1229)

Zuria Nafarroakoa (1177 – 1229ko martxoaren 13a) Nafarroako infanta eta Xanpainako kondesa ezkontidea (1199–1201) izan zen.

## Biografia

Aita Antso VI.a Nafarroakoa, ama Antsa Gaztelakoa eta neba Antso VII.a Nafarroakoa zituen.
1199ko uztailaren 1ean Tibalt III.a Xanpainakoa eta seme bakarra izan zuten Tibalt I.a Nafarroakoa (1201–1253), Xanpainako konde eta Nafarroako erregea izango zena.
1201ean senarra hil zitzaionean, Zuriak semearen izenean gobernatu zuen konderria. Arazo asko izan zituen: bere senarraren aurrekoa zen Henrike II.a Xanpainiakoak zor handia utzi zuen eta honen alaba Filipak, Erard Briennekoa bere senarraren laguntzarekin, semearen legezkotasuna kolokan jarri zuen. 1215ean Briennekoek konderria konkistatzeko gerra hasi zuten, 1222ra arte iraun zuena.
Tirabirak bukatzeko Zuriak dirutza ordaindu zien Briennekoei. Bere iloba zen Alizia 1230ean Zipreko erregea ezkondu eta Zuriak ezkonsaria ordaintzeko Blois, Sancerre eta Chateaudungo konderriak Frantziako erregeari saldu behar zizkion.
Antso VII.a Nafarroakoa Navas de Tolosako gudua eta gero, ezkonduta egon arren ez zuen seme-alabarik eta komentu batera joan zen. Zuria Nafarroako erregeorde bihurtu zen. Berengaria Nafarroakoa bere alaba zaharra hiltzean, Nafarroako Gorteek, frankoen eta Nabarreriako alderdien artean banatuak, haren semea hautatu zuten oinordeko.
1229ko martxoaren 13an hil zen, bere semea errege bihurtu baino bost urte lehenago.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Blanka Nafarroakoa
Tibalt II.a Nafarroakoa
Gartzia V.a Ramiritz
Antso VI.a Nafarroakoa
Henrike I.a Nafarroakoa
Margarita l'Aiglekoa
Zuria Nafarroakoa (1177-1229)
Tibalt I.a Nafarroakoa
Margarita Nafarroakoa (1240-1307)
Alfontso VII.a Gaztelakoa
Antsa Gaztelakoa
Beatriz Nafarroakoa
Berengela Bartzelonakoa
Gil Arradakoa markesa
Ines Nafarroakoa :

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q261922
* Multimedia: Blanche of Navarre, Countess of Champagne / Q261922
# Zuria Borgoinakoa

Zuria Borgoinakoa (1296 – Pontoise, 1326ko apirilaren 29) Frantziako eta Nafarroako erregina ezkontidea izan zen.
Aita Oton IV.a, Borgoinako kondea eta ama Mahaut Artoiskoa zituen. Bere ahizpa Joana, Filipe II.aren emaztea, zen.
Karlos I.a ezkondu zuen Corbeilen, 1308ko maiatzaren 20an.
1314an Château-Gaillarden atxilotu zuten, - Joana ahizpa eta Margarita koinatarekin batera- adulteriogile izateagatik. Salaketaren lekukoa Elisabet Frantziakoa zen.
Hantxe zegoen 1322an Karlos I.a errege bihurtu zenean. Joan XXII.a aita sainduak ezkontza baliogabetu zuen 1322ko maiatzaren 19an.
Zuria Pontoiseko Maubuisson abadian hil zen 1326ko apirilaren 29an.

## Ikus, gainera

* Nesle dorrearen gertaera
* Datuak: Q232267
* Multimedia: Blanche of Burgundy / Q232267
# Zuria Nafarroakoa (1226-1283)

    Artikulu hau Tibalt I.a Nafarroakoaren alabari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zuria Nafarroakoa».
Zuria Nafarroakoa (?, 1226 – Napoli, 1283ko abuztuaren 12a) Nafarroako Erresumako infanta izan zen. Aita Tibalt I.a Nafarroakoa eta ama bere bigarren emaztea zen Ines Beaujeukoa izan zituen.

## Biografia

Zuriak Oto III.a Borgoinakoari ezkon-hitza eman arren, hitzarmena hautsi zuten.
1236an Bretainiako dukea zen Joan I.a Bretainiakoa ezkondu eta seme-alaba asko izan zituzten:
* Joan (1239–1305), aitaren oinordekoa;
* Petri (1241–1268), Hedeko jauna;
* Alizia (1243–1288), Joan I.a Châtillongoa Saint-Poleko kondea ezkondu zuena;
* Tibalt (1245–1246);
* Tibalt (1247–† gaztea);
* Leonor (1248–† gaztea);
* Nikolas (1249–1261);
* Roberto (1251–1259).
Zuhaitz genealogikoa :
Arthur II, Duke of Brittany
John of Brittany, Earl of Richmond
Marie of Brittany, Countess of Saint-Pol
Joan II.a Bretainiakoa
Henry de Dreux
Tibalt III.a Xanpainakoa
Tibalt I.a Nafarroakoa
Zuria Bretainiakoa
Zuria Nafarroakoa (1177-1229)
Blanka Nafarroakoa
Eleanor of Brittany
Guichard IV of Beaujeu
Ines Beaujeukoa
Pierre de Dreux, Comte de Léon
Sybilla of Henao
Alix of Brittany
Joan, Countess of Blois :

## Erreferentziak

* ↑ NAVARRE, Medieval Lands

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2269615
* Multimedia: Blanche of Navarre, Duchess of Brittany / Q2269615
# Zuria Nafarroakoa (1333-1398)

Zuria Nafarroakoa edo Zuria Évreuxkoa (1331 – 1398ko urriaren 5a) Filipe III.a Nafarroakoa eta Joana II.a Nafarroakoa erreginaren alaba izan zen, beraz, Nafarroako infanta. Filipe VI.a Frantziakoa ezkondu zenean Frantziako erregina ezkontide bilakatu zen.

## Biografia

Filipe III.a Nafarroakoa eta Joana II.a Nafarroakoa Nafarroako errege-erreginen alaba, amaren partetik Luis I.a Nafarroakoa eta Margarita Borgoinakoa eta aitaren partetik Luis I.a Evreuxkoa eta Margarita Artoiskoa zituen aitona-amonak. Karlos II.a Nafarroakoa neba zuen.
1350eko urtarrilaren 11ean Filipe VI.a Frantziakoaren bigarren emazte bilakatu zen, Joana Borgoinakoa Izurri Beltzak hil ondoren. Zuria orduko printzesarik ederrentzat hartzen zuten, izan ere, "Jakintsu Ederra" zuen ezizena. Tamalez ezkontza ez zuen luzaro iraun, erregea sei hilabete barru hil zelako (amodiozko nekeaz zurrumurruen arabera). Alaba bakarra izan zuten: Joana izenekoa (1351–1371). Honek Joanes I.a Aragoikoa ezkontzekotan izan zen, baina Aragoierako bidaian hil zen.
Zuria Neaufles-Saint-Martinera bizitzera joan zen eta, Alfontso XI.a Gaztelakoak proposatu arren ez zen berriro ezkondu. Proposamenari uko egiteko "Frantziako erreginek berriro ez zutela ezkondu" esan omen zuen. Gortea gutxitan bisitatu bazuen Joanes II.a Frantziakoaren babesa izan zuen. Neba eta Frantziako erregearen arteko harreman onak izan zitezen saiatu zuen.
Batzuek alkimiaren zalea izan zela eta bere gaztelu batzuetan laborategiak zituela diote, baita Nikolas Flamel alkimista babestu zuela. Konspirazio teoriek, tartean "The Holy Blood and the Holy Grail" liburuarena, Siongo Prioretzaren zazpigarren Maisu Nagusia zela diote.
1398ko urriaren 5ean hil eta Saint-Denisko basilikan lurperatu zuten.
Zuhaitz genealogikoa :
Luis I.a Evreuxkoa
Filipe III.a Nafarroakoa
Margarita Artoiskoa
Blanka Nafarroakoa
Joan of Valois
Luis I.a Nafarroakoa
Joana II.a Nafarroakoa
Margarita Borgoinakoa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235476
* Multimedia: Blanche of Navarre (1331–1398) / Q235476
# Zuria Artoiskoa

Blanka Artoiskoa (1248 – Paris, 1302ko maiatzaren 2) Nafarroako erregina ezkontide eta Lancasterreko kondesa zen.
1274 eta 1284 artean, Nafarroako erregeordea zen Joana alaba gaztea zelako. Nafarroako Erresuma ez ezik, Brie, Xanpania, Troyes eta Meauxeko konderriak ere gobernatu zituen. Aita Roberto I.a Artoiskoa eta ama Matilda Brabantekoa zituen.

## Ezkontzak eta seme-alabak

Blankak Henrike I.a Nafarroakoa ezkondu zuen 1269an. Bi seme-alabak izan zituzten:
* Tibalt (1270/1271-273), Lizarrako gazteluaren almenetatik erorita.
* Joana (1273-1305),Nafarroako erregina eta Frantziako erregina ezkontidea izango zena.
Henrike hil ondoren, Blankak Edmund Crouchback (1245-1296) ezkondu zuen 1276an. Hau lehendabiziko Lancasterreko kondea eta Henrike III.a Ingalaterrakoaren semea zen. Lau seme-alabak izan zituzten:
* Thomas Plantagenet (1278 – 1322), bigarren Lancasterreko kondea
* Henry Plantagenet (1281 – 1345), hirugarren Lancasterreko kondea
* John Plantagenet (1282 – 1327), Beauforteko Jauna
* Mary Plantagenet (1284 – 1289)
Zuhaitz genealogikoa :
Tibalt Nafarroakoa
Luis I.a Nafarroakoa
Filipe II.a Nafarroakoa
Joana I.a Nafarroakoa
Karlos I.a Nafarroakoa
Luis VIII.a Frantziakoa
Thomas, 2nd Earl of Lancaster
Elisabet Frantziakoa
Robert I, Count of Artois
Zuria Gaztelakoa
Robert of France
Blanka Artoiskoa
Henry II
Blanche of Lancaster
Matilda of Brabant, Countess of Artois
Marie of Hohenstaufen
Henry of Grosmont, 1st Duke of Lancaster
Maud of Lancaster, Countess of Ulster
Henry, 3rd Earl of Lancaster
Joan of Lancaster
Mary Plantagenet
Eleanor of Lancaster
John of Lancaster
Mary of Lancaster
Isabelle de Lancastre :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q242769
* Multimedia: Blanche of Artois / Q242769
# Zuria Nafarroakoa (1133-1156)

Zuria Nafarroakoa (Guardia, 1133 – 1156ko abuztuaren 12a) Nafarroako printzesa izan zen, Gartzia V.a erregea eta Margarita l'Aiglekoaren alaba.

## Ezkontza eta seme-alabak

* 1151ko otsailaren 4an Naiaran ezkondu zen, erregea izatekoa zen Antso III.a Gaztelakoarekin. Zuria 1156an hil zen, senarra errege izan baino lehenago. Seme bi utzi zituen:
** Alfontso VIII.a, Gaztelako errege.
** Gartzia infantea, umea zela 1156an hilda (erregina ere hil omen zen erditzean).
Litekeena da beste seme bat izatea.
Zuhaitz genealogikoa :
Berengela Gaztelakoa
Sancho de Castilla
Sancha de Castilla
Urraca of Castile
Ramiro Antso Iruñekoa
Gartzia V.a Ramiritz
Zuria Gaztelakoa
Kristina Rodriguez
Zuria Nafarroakoa, Gaztelako erregina
Alfontso VIII.a Gaztelakoa
Ferdinand of Castile
Gilbert de l'Aigle
Margarita l'Aiglekoa
Mafalda de Castilla
Juliette du Perche
Eleanor of Castile
Constanza de Castilla
Henrike I.a Gaztelakoa
Enrique de Castilla :

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220444
* Multimedia: Blanche of Navarre, Queen of Castile / Q220444
# Émile Boutroux

Étienne Émile Marie Boutroux (Montrouge, 1845ko uztailak 28a – Paris, 1921eko azaroaren 22a) frantses filosofoa eta filosofiaren historialaria izan zen.

## Lanak

* De la contingence des lois de la nature, tesia, 1874
* De Veritatibus aeternis apud Cartesium tesia latinez, 1874
* La Grèce vaincue et les premiers stoïciens, 1875
* La Philosophie des Grecs, de E. Zeller, traduction, 1877-1884
* La Monadologie de Leibnitz, 1881
* Socrate, fondateur de la science morale, 1883
* Les Nouveaux Essais, de Leibnitz, 1886
* Questions de morale et d'éducation, 1895
* De l'idée de loi naturelle dans la science et la philosophie contemporaines, 1895
* Études d'histoire de la philosophie, 1897
* Du devoir militaire à travers les âges, 1899
* Pascal, 1900
* Essais d’histoire de la philosophie, 1901
* La Philosophie de Fichte. Psychologie du mysticisme, 1902
* Science et religion dans la philosophie contemporaine, 1908,
* WilliamJames.html William James], 1911,
* La Nature et l'Esprit, 1925
* Études d'histoire de la philosophie allemande, 1926
* La Philosophie de Kant, 1926
* Nouvelles études d'histoire de la philosophie, 1927
* Leçons sur Aristote, 1990
* Datuak: Q274969
* Multimedia: Émile Boutroux / Q274969
# Émile Augier

Guillaume Victor Emile Augier (Valence, 1820ko irailaren 17a - Croissy-sur-Seine, 1889ko urriaren 25a) frantziar poeta, antzerkigile eta idazlea izan zen.

## Biografia

Guillaume Pigault-Lebrun eleberrigilearen iloba, Émile Augier Valence-n jaio zen ingurune burges ondo pentsatzailean. Heziketa zaindua jaso zuen eta, familia Parisen finkatu zenean, 1828an, bikain ikasi zuen Henrike IV.a Lizeoan (Aumaleko dukea ikaskide izan zuen bertan) eta, ondoren, Zuzenbide Fakultatean. Izan ere, hasiera batean, zuzenbidera dedikatzea pentsatu zuen, antzerki testuen zirriborroak aldi berean hasiz. 1844an bere drama La ciguë-k, Comédie-Française-k baztertuta, arrakasta izugarria lortu zuen Odeon antzokian.
Estreinaldi honek bere ibilbide dramatikoa abiarazi zuen, ordutik arrakasta handiz betea: L'Aventurière (1848) eta Gabrielle ( 1850), bertsotan idatziak, ondoren Le Gendre de M. Poirier (1854), Le leonesse povere (1858) eta Les Effrontés (1861), prosaz idatziak.
1857an Frantziako akademiko hautatu zuten. 1862an, Les Fils de Giboyer, klerikalismoari erasotzen diona, Napoleon III.aren esku-hartze pertsonalari esker soilik antzeztu zen. Bere azken komedia, Les Fourchambault, 1879an taularatu zen.
Valencen inauguratu zen 1897an egundoko monumentu bat, musek inguratutako harrizko oinean hogei metroko altuera zuen Émile Augier-en irudia duena. 1942an suntsitu zuten, Bigarren Mundu Gerran, estatua osatzen zuen metala okupatzaile alemanek konfiskatu zutenean.

## Antzezlanak

* Gabrielle (bertsotan).
* Le Mariage d'Olympe .
* Ceinture dorée .
* Les Hommes pauvres .
* Mariage maitea .
* Maître Guérin .
* Madame Caverlet .
* Les Fourchambault .
Bere kezka sozial eta politikoak bereziki nabarmentzen dira Le Gendre de Monsieur Poirier, arrakasta handiena izan zuena, Les Effrontés, Le Fils de Giboyer, Lions et Renards, La Pierre de touche, La Contagion, Paul Forestier eta Jean de Thommeray .

## Dominak

* Ohorezko Legioaren ofizial handia.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Fitxategia Frantses Akademian
* Datuak: Q256991
* Multimedia: Émile Augier / Q256991
# Émile Bernard

Émile Henri Bernard (Lille, 1868ko apirilaren 28a - Paris, 1941eko apirilaren 16a) frantziar margolari postimpresionista eta idazlea izan zen. Vincent Van Gogh, Paul Gauguin, Eugène Boch eta Paul Cézannerekin adiskidetasun artistikoa izan zuen. Ia bere lan guztia gaztetan egin zuen, 1886 eta 1897 artean. Cloisonismo eta sintetismoaren mugimendu piktorikoetako kide ere izan zen.
1878an familia Lilletik Parisera aldatu zen eta Émile École des Arts Décoratifsen sartu zen. 1884an Toulouse-Lautrec ezagutu zuen. 1886an, Toulouse-Lautrecek bere laguna erretratatu zuen. 1886an Bretainian zehar bidaiatu zuen eta Gauguin Port-Avenen ezagutu zuen. Urte horietan, arteari buruzko bere teoriak garatu zituen. Arte sinple bat bilatu zuen, guztientzat eskuragarria eta kolektiboki praktikatua. 1888an Bernard, Van Gogh eta Gauguinen arteko eragin-truke garrantzitsua gertatu zen. 1891n, Odilon Redon eta Ferdinand Hodlerren talde sinbolistara batu zen. 1893an bidaiatzen hasi zen (Egipto, Italia, Espainia) eta bere estiloa eklektikoagoa bihurtu zen. 1904an Parisen kokatu zen eta Arte Ederretako Eskolan irakatsi zuen.

## Idazlanak

* Propos sur l'art, 2 tomes, ISBN 2-84049-031-5.
* L'Esclave nue, suivi de La Danseuse persane, eleberria.
* Le Parnasse oriental. Le Caire, Beth el Baabri, impr. de E. Messina, 1903. 1902an sortutako aldizkari iragankorra.
* Le Voyage de l'être, poèmes d'évolution. Susurrements, Cœur nu, Sentimentalités solitaires, Sensualismes, Malaises cordiaux, Foi, Extases et luttes, suivi de Paysages et du Livre d'hommages, Le Caire, Impr. Moussa Roditi, 1898 (Poésies 1886-1898).
* La Méthode de Paul Cézanne. Exposé critique , Mercure de France, CXXXVIII.
* Une conversation avec Cézanne, Mercure de France, CXLVIII.
* Souvenirs sur Paul Cézanne. Une conversation avec Cézanne, la méthode de Cézanne, Paris, Chez Michel, 1925.
* La Lumière mythique, Jean Dorsal, Paris, Éditions de la Rénovation Esthétique, 1933.
* Le Sablier, suivi de Les Regrets, Jean Dorsal, Paris, Éditions de la Rénovation Esthétique, 1933.
* Les Lettres d’un artiste (1884-1941), Dijon, Les Presses du réel, 2012 ISBN 978-2-84066-498-7.

## Iruditegia

* Autorretratua Paul Gauguinen erretratuarekin, 1888
* Emakume bretoiak landan, 1888.
* Zuhaitz horia, 1888.
* Burdel-eszena, Van Goghi bidalia eta hari eskainia, 1888.
* Kristo horia, 1889.
* Mutil kapeldunaren erretratua, 1889.
* Natura hila, teontzia, katilua eta frutarekin, 1890.
* Nekazari bretoiak zelai batean, 1892.
* Autoerretratua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q264193
* Multimedia: Émile Bernard / Q264193
# Émile Betsellère

Émile Pierre Betsellère (Baiona, 1847- ib., 1880) lapurtar margolaria izan zen. Akademizismoaren jarraitzailea, Arte Ederren Goi Eskola Nazionalean ikasi zuen.
* Datuak: Q17350054
* Multimedia: Émile Betsellère / Q17350054
# Émile Boirac

Émile Boirac (Guelma, Aljeria, 1851ko abuztuaren 26a - Dijon, Frantzia, 1917ko irailaren 20a) filosofo eta psikiko frantsesa izan zen. Esperanto hizkuntzaren bultzatzailea izan zen.

## Biografia

Filosofia ikasketak egin ondoren, 1894tik doktorea, 26 urtez filosofia irakatsi zuen hainbat institututan, tartean 15 urte Lycée Condorcet-en (1882-1897). 1898an Grenobleko Unibertsitateko errektore izendatu zuten eta 1902an Dijongoa. Esperantoaren hedatzaile ezaguna izan zen. Esperantoaren Lehen Kongresu Unibertsalaren buru izan zen (Boulogne-Sur-Mer, Frantzia, 1905eko abuztuaren 7tik 12ra) eta Esperantoko Akademia zuzendu zuen. Borgoinean, umeei esperanto ikastea bultzatu zuen, bereziki Émile Borden ekintzari laguntza emanez.
Ezaguna da baita ere déjà vu terminoaren sortzaile gisa; kontzeptua L' Avenir des Sciences Psychiques liburuan azaldu zuen. Sortu zuen beste kontzeptua metagnomia edo zentzumenak erabili gabe eskuratutako ezagutza izan zen;, gaur egun zentzumenez kanpoko pertzepzio gisa ezagutzen da. Boirac Argentinako Elkarte Magnetologikoaren Kontsulta Kontseiluko kide izan zen. Elkarte hori Ovidio Rebaudi paraguaitar kimikari, idazle eta psikikoak sortu zuen. Kontseilu horretan Charles Richet (Medikuntzako Nobel Saria, 1901an), Cesar de Vesme, Enrico Morselli, Théodore Flournoy eta beste hainbat ere izan ziren.
Kriptosofia izan zen berak proposatutako beste terminoa, hau da, “parapsikologiak ikertutako fenomeno psikiko inkontzienteak” biltzen dituena. Gero, 1907an, filosofia aldizkari bati eman zion izena: La Cryptopsychie.

## Argitalpenak

* L'Idée du phénomène : étude analytique et critique, doktoreago tesia Parisko Unibertsitatean aurkeztua (1894)
* Leibnizen La Monadologie esperantozko itzulpena (1902)
* Ŝlosileto kvarlingva (1903)
* Perdita kaj retrovita (1905)
* Qu'est-ce que l'espéranto? (1906)
* Le Congrès espérantiste de Genève (1906)
* Pri la homa radiado (1906)
* Molièreren "Don Juan" lanaren esperantozko itzulpena (1909)
* Henry van Dykeen The Other Wise Man esperantozko itzulpena (1909)
* Plena Vortaro E-E-a (1909)
* Le Problème de la langue internationale (1911)
* Vortaro de la Oficialaj Radikoj (1911)
* Fundamentaj principoj de la vortaro esperanta (1911)
* L'Avenir des sciences psychiques (1917)

## Erreferentziak

* ↑ https://sezonoj.ru/2017/09/boirac/
* ↑ Alan S. Brown, Essays in Cognitive Psychology, [2004], 11. or.
* ↑ https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/cryptopsychie/20878

## Kanpo esteka

* Datuak: Q18436
* Multimedia: Émile Boirac / Q18436
# Émile Borel

Félix Édouard Justin Émile Borel (Saint-Affrique, Aveyron – 1871ko urtarrilaren 7a - Paris, 1956ko otsailaren 3a) frantziar matematikaria izan zen, funtzioak eta probabilitate-teoria bereziki ikertu zituena. Frantziako Zientzien Akademiako kide, Frantziako politikan ere parte hartu zuen, eta diputatu eta ministro ere izan zen. Europa batuaren ideiaren aldeko ekintzailea izan zen, Nazioen Ligaren baitan.
* Datuak: Q154356
* Multimedia: Émile Borel (mathematician) / Q154356
# Émile-François Chatrousse

Émile-François Chatrousse (Paris, 1829-Ibidem, 1896) eskultore frantziarra, Frantziako Bigarren Inperioan garatutako artearen ordezkari garrantzitsua izan zen. Haren lanak Frantziako hiri askotan ikus daitezke.

## Biografia

Alexandre Abel de Pujolen ikaslea izan zen eta 1848an saloi ofizialetan erakusketak egiten hasi zen. Nieuwerkerke-ko kondearen mezenasgoari esker, 1851an, François Rude-ren azken ikaslea izan zen. Hortense de Beauharnais erreginaren eta bere seme Luis Napoleonen talde eskultorikoaren igeltsua 1853ko Saloian agertu zen eta Napoleon III.ak 1855ean Parisko Erakusketa Unibertsalerako brontzezko iturri bat enkargatu zion. Ondoren, Tuileriak jauregian eta Parisko herriko etxean hainbat komisio publiko jaso zituen. Inperioa erori ondoren, gai abertzaleak landu zituen. Ondoren, bere estiloa sistema modernoago eta errealistago batera bideratu zen.

## Obra batzuk

Hirien arabera hona hemen bere lan batzuk:
* Clermont-Ferrand, Roger-Quilliot Arte museoa: Jeanne d'Arc eta Vercingétorix, 1870, igeltsu leundua.
* Grenoble, Grenobleko museoa: La Petite vendangeuse, 1863.
* Paris:
** Boulevard Saint-Marcel: Joana Arc-ekoari monumentua edo Joana Arc-ekoa Frantziako liberatzailea, 1891, brontzez eginiko eskultura..
** Saint-Eustache eliza: Etsipena.
** Luxenburgoko lorategiak: Iturria eta korrontea, harri kalkareoz egindako taldea.
** Arte eta lanbideen museoa: Industria, 1879.
** Petit Palais: Emakume paristarra, 1876.
** Adolphe-Chérioux kalea: Mendeurrena betetzen duen historia, 1889.
* Rambervillers : Richard jeneralaren oroimenezko zutabea, 1900an inauguratuta.
* Vendôme, Arte Ederren Museoa: Eloisa eta Abelardo]] (Sedukzioa), 1859.

## Iruditegia

* Joana Arc-ekoari monumentua Parisen.
* Arte kristauaren alegoria, Cour Carrée iparraldeko fatxada, Louvre.
* Gerraren krimenak, Parisko 1876ko Saloian aurkeztutakoa.
* Emakume paristarra - 1876 - Petit Palais.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.wikiphidias.fr/index.php?option=com_content&view=article&id=477:chatrousse-emile-francois&catid=34:biographie&Itemid=53
* ↑ https://www.osenat.com/lot/12010/2456048
* ↑ « Monument à Jeanne d’Arc, ou Jeanne d’Arc libératrice de la France – Paris », notice sur e-monumen.net.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1960674
* Multimedia: Émile Chatrousse / Q1960674
# Émile Aillaud

Émile Aillaud (Mexiko Hiria, 1902ko urtarrilaren 18a - Paris, 1988ko abenduaren 29a) frantses arkitektoa izan zen.
Aillaud hormigoizko etxe-sail merkeen arkitektoa izan zen 1960-1970 bitartean. Pantineko (Les Courtilières, 1959-1961) eta Grignyko (La Grande Borne, 1967-1972) auzo merkeetako etxeetan lerro zuzenen ordez, kurbak erabili zituen. Horrez gainera, aipagarria da Aillaudek nola erabiltzen dituen koloreak (Parisko Défense auzoko Nanterre B1 Sud dorrea, 1974). Aillauden ustez, arkitekturak ez du inongo arauren edo kulturaren mende egon behar.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q274877
* Multimedia: Émile Aillaud / Q274877
# Émile Benveniste

Émile Benveniste (bɛnvənist; Alepo, 1902 maiatzaren 27a – Paris, 1976ko urriaren 3a) frantses hizkuntzalaria izan zen.
Hizkuntza indoeuroparraren gramatika konparatuaren alorrean nabarmendu zen. 1929tik aurrera École des Hautes Études delakoan irakasle izan zen eta 1937az gero Collège de France ikastetxean. Lexikologia ikuspuntu estrukturala erabiliz aztertu du. Zenbait lan: Essai de grammaire sogdiane, Gauthiotekin batera (1929); Les infinits avestiques (1935); Noms d’agent et noms d’actions en indo-européen (1948); Vocabulaire des institutions indoeuropéenes (1969).
Benvenistek hizkuntzalaritzan egin dituen ekarpen garrantzitsuenak Problèmes de linguistique générale (1966, 1974) lanean bildu dira. Saussureren zeinuaren teoria berritu zuen, mintzatzailearen eta bere diskurtsoaren arteko harremanak aztertuz sintaxia aberastu zuen, eta hipotesi teoriko garrantzitsuak proposatu zituen semiologian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-06-21 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q274931