OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jean-Guy Pilon

Jean-Guy Pilon (Saint-Polycarpe, Quebec, 1930eko azaroaren 12a - 2021eko apirilaren 28a) quebectar olerkari eta eleberrigilea izan zen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen Montrealgo Unibertsitatean, eta han eskuratu zuen lizentzia. Ondoren Éditions de l´Hexagone eta Éditions de l´Actuelle argitaletxeetan lan egin zuen, eta 1958. urtean Recontre Internationale Québécoise des Écrivains kultura-foruma antolatu zuen Gaston Miron eta Louis Portugaisekin. 1959. urtean Liberté aldizkaria sortu zuen, André Belleau, Jacques Godbout, Gilles Hénault eta Fernand Ouellettekin batera. Hurrengo urtetik aurrera Kanada Irratiko kultura-saioen arduraduna izan zen. Pilonek hainbat sari lortu zituen bere karreran zehar, besteak beste Province de Québecena (1955), David saria (1956) etab. Bere olerkietan nabarmena da Alain Grandbois eta René Charren eragina. Hauek dira bere olerki lan nagusiak: Les cloîtres de l´été (1955, Udako kanpandorreak), La fiancée du matin (1953, Goizaren andregaia), L´homme et le jour (1957, Gizona eta eguna), La mouette et le large (1960, Kaioa itsas barruan), Pour saluer une ville (1963, Hiri bat agurtzeko), Comme eau retenue: poèmes 1954-1963 (1968 Ur geldia bezala: poemak 1954-1963) bilduma. Pilonen lan aipagarria da, orobat, Solange (1965) eleberria.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3166089
# Jean-Guy Talamoni

Jean-Guy Talamoni (Saumur, Frantzia, 1960ko maiatzaren 6an) politikari korsikar abertzalea da. Gaur egun (2018an) Corsica Libera alderdi independentistaren idazkari nagusia da. Era berean, 2015etik 2021era arte Korsikako Asanbladaren lehendakaria ere izan zen.
Abokatu gisa ere dihardu eta Korsikar Hizkuntza eta Kulturaren Kontseiluaren kidea da.

## Biografia

Maine eta Loirako Frantziako departamenduan jaioa, korsikar jatorrizko familia batean, bera ume txikia zela sendia Korsikara itzuli zen. Oso gaztetatik irlako mugimendu abertzalean murgildu zen, eta gero zuzenbidea ikasi zuen Aix-en-Provencen. 1985ean, ikasketa unibertsitarioak bukatuta, Korsikara itzuli eta korsikar hizkuntza eta kulturan diplomatu zen, Cortiko unibertsitatean zuzenbideko irakasle postua ere eskuratuz.
1992an Korsikako Asanbladan sartu zen estreinakoz, Corsica Nazione alderdiaren zerrendetan aukeratua izan ostean. 1998an alderdi horren zerrendaburua izan zen lehenbizikoz. 2004an Frantziako poliziak atxilotu zuen, "talde armatu eta terroristaren kolaboratzaile" izateko akusaziopean. Atxiloketa horrek hautsak harrotu zituen irlan. Epaiketan, dena den, absolbitua izan zen.
Pè a Corsica (Korsikaren alde) koalizioaren zerrendaburua izan zen 2015ean eta 2017an, eta horren arrakasta handiaren ostean (gehiengo absolutua Korsikako Asanbladan 2017an) bertako lehendakaria izendatua izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Jean-Guy Talamoni abertzale korsikarra atxilotu dute Berria egunkaria, 2004-04-15ean
* ↑ Korsika: Ziklo politiko berria hastear NAZIOGINTZA, 2018-09-1ean
* Datuak: Q511564
# Jean-François de La Pérouse

Jean-François de La Pérouse, jaiotza-izenez Jean François de Galaup (Le Guo, Albitik hurbil, Frantzia, 1741eko abuztuaren 23a - Vanikoro uhartea, Ozeania, 1788) frantses itsasgizona izan zen.

## Biografia

1756an itsas armadan sartu zen eta, Kanada aldean ingelesen aurkako ekinaldietan parte hartu ondoren, lur berrien konkistarako espedizio bat antolatu zuen 1785ean.
Hego Amerikatik igaro ondoren, iparralderantz jo eta Pazko uhartea eta Sandwich uharteak (Hawaii) igaro eta gero, Necker uhartea aurkitu zuen, Makaoko itsasertza jo baino lehen. Japonia aldera joan zen ondoren, eta Hokkaido eta Sakhalin uharteen arteko itsasartea zeharkatu zuen (La Pérouse itsasartea gaur egun). Hegoalderantz abiatu zen ondoren, eta Samoa eta Australiara bideratu zen. Australiako Botany badiako itsasertzean idatzi zituen azken gutunak (1788); urte horretan bertan hil zuten Vanikoro uhartean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q294478
* Multimedia: Jean-François de La Pérouse / Q294478
# Jean-François de La Rocque de Roberval

Jean-François de La Rocque de Roberval (Carcasona, c. 1500 – Paris, 1560) frantses kolonizatzailea izan zen. Familia noble batean sortu zen, eta Frantzisko Angulemako gortean bizi izan zen gaztetan. Frantzia utzi behar izan zuen protestante izateagatik, eta Frantzisko Angulemakoa Frantziako errege egin zutenean itzuli zen. 1541ean Ipar Amerikako kolonia berrietako agintari nagusi egin zuen erregeak, eta Ternuara joan zen. Cartierrekin egon zen han, eta ondoren Quebec aldera jo zuen. Hango indiarrek ez zuten onartu, eta Frantziara itzuli behar izan zuen, kolonia-lanetan huts egin ondoren. Hil egin zuten Parisen, kalbindarren bilera baten ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3090868
# Jean-François Stévenin

Jean-François Stévenin (1944–2021) frantziar aktore eta zinema zuzendaria izan zen. 1968tik 150 film baino gehiagotan lan egin du. Lune froide filmean parte hartu zuen, 1991ko Canneseko zinema-jaialdian lehian egon zena.
2021eko uztailaren 27an hil zen Neuilly-sur-Seine ospitalean, 77 urte zituela.
HEC Parisen graduatu zen 1967an.

## Erreferentziak

* ↑ Jean-François Stévenin (1944-2021) l'amitié, l'amour et l'envie
* ↑ L'acteur et réalisateur Jean-François Stévenin est mort
* ↑ Jean-François Stévenin est décédé

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1684856
* Multimedia: Jean-François Stévenin / Q1684856
# Jean-François Revel

Jean-François Revel, Jean-François Ricard jaioa; Marseilla, 1924ko urtarrilaren 19a - Le Kremlin-Bicêtre, 2006ko apirilaren 30a) frantziar kazetari, filosofo eta idazlea izan zen.
Frantziako erresistentziako kide izan zen Bigarren Mundu Gerran. Filosofia ikasi zuen eta irakasle izan zen Aljeria frantsesean, Italian eta Mexikon. Irakaskuntza 1963an utzi eta idazketari ekin zion. Bere lehen ideologia sozialista izan zen, eta François Mitterrandenganako hitzaldiak idatzi zituen.
1960ko hamarkadan, gerra hotzean, liberalismo klasikoaren intelektualetako bat bihurtu zen. 1970etik 1981era L'Express aldizkariaren zuzendaria izan zen. 1997an Frantses Akademiako kide hautatu zuten.

## Lanak

* Histoire de Flore, Julliard, 1957
* Pourquoi des philosophes, Julliard, 1957
* Pour l'Italie, Julliard, 1958
* Le Style du général, Julliard, 1959
* Sur Proust, Julliard, 1960
* La Cabale des dévots, Julliard, 1962
* En France, la fin de l'opposition, Julliard, 1965
* Contrecensures, Jean-Jacques Pauvert, 1966
* Lettre ouverte à la droite, Albin Michel, 1968
* Ni Marx ni Jésus: de la seconde révolution américaine à la seconde révolution mondiale, 1970
* Idées de notre temps, Robert Laffont, 1972
* Descartes inutile et incertain, 1976
* La Tentation totalitaire, Paris, Laffont, 1976
* La Nouvelle Censure, 1977
* Un festin en paroles, Jean-Jacques Pauvert, 1979
* La Grâce de l'État, 1981
* Comment les démocraties finissent, Grasset, 1983 ISBN 2-246-28631-X
* Le Rejet de l'État, 1984
* Une anthologie de la poésie française, Robert Laffont, 1984
* Le Terrorisme contre la démocratie, Hachette, 1987
* La Connaissance inutile, 1988
* L'Absolutisme inefficace, ou Contre le présidentialisme à la française, 1992
* Le Regain démocratique, 1992
* Histoire de la philosophie occidentale, de Thalès à Kant, éditions Nil, 1994
* Le Moine et le Philosophe, 1997
* Le Voleur dans la maison vide. Mémoires, Plon, 1997 ISBN 2-259-18022-1
* L’Œil et la Connaissance, écrits sur l'art, Plon, 1998
* Fin du siècle des ombres, 1999
* La Grande Parade. Essai sur la survie de l'utopie socialiste, 2000
* Les Plats de saison. Journal de l'année 2000, Plon / Editions du Seuil, 2001
* L'Obsession anti-américaine, 2002
* Fin du siècle des ombres, Pocket, 2002
* Un festin en paroles : histoire littéraire de la sensibilité gastronomique de l'Antiquité à nos jours, Tallandier, 2007
* Mémoires, édition intégrale, Robert Laffont, 2018 (hilondokoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q455421
* Multimedia: Jean-François Revel / Q455421
# Jean-François Sarramagnan afera

Jean-François Sarramagnan kasua Sarramagnan apaizari lotutako pedofilia auzia izan zen. 2018ko irailean, sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri zioten, 15 urtetik beherako adingabe baten aurkako sexu erasoagatik, nahiz eta indarkeriarik gabe edo neska behartu ez izan. Balditzapean libre gelditu zen. Aurretik apaiza bere buruaz beste egiten saitu zen bi aldiz. Elizaren goi karguak gaia ezkutatzen saiatu ziren.

## Gertaerak

Jean-François Sarramagnan 1989ko ekainaren 4an, Donibane Garazin, Nafarroa Beherean, apaiz ordenatu zuten. Apaizak bere ilobari egindako lehen erasoak, neska 12 urte zituenean, 1990ean izan ziren. Sarramagnanek 1991an biktimaren gurasoei egindako erasoak aitortu zizkien eta, ondoren, bere buruaz beste egiten saitu zen. 2007an, 17 urteko beste neska baten erasoan inputatuta zegoela, suizidio saiakera berria egiten saiatu zuen. Hala ere, justiziak azken kasu horri zegokionez ez epaitzea erabaki zuen. Pierre Molères apezpikuak, Baiona, Lescar eta Oloron elizbarrutiaren kardinalak, 2008an, Jean-François Sarramagnan suspenditzea erabaki zuen eta Frantziako Pirinio Garaiak departamentuan dagoen Tournayko Gure Amaren abadian "exfiltratzea" erabaki zuen, bertan terapia jasotzeko.
2015eko irailaren 25ean Sarramagnanen ilobaren amak salaketa jartzea erabaki zuen. 2016an inputatu zuten, erasoak Baionako elizbarrutiak ezagutu eta 25 urtera. Akusazioaren ostean, Jean-François Sarramagnanen aktibitateak eten egin zituen Marc Ailletek, Pierre Molèresen ondoren apezpiku izendatu zuten pertsona, eta berriro ere Tournayko Gure Amaren abadiara bidali zuen. Marc Ailletek 2016ko apirilaren 15ean eman zuen gertaeren berri epaitegietan, apirilaren 12an Frantziako Apezpikuen Konferentzian parte hartu ondoren: konferentzia horretan pedofilia kasuak aztertu ziren.
2018ko irailean Jean-François Sarramagnani sei hilabeteko kartzela zigorra ezarri zion Baionako Zigor Auzitegiak, "indarkeriarik edo bortxarik gabe 15 urtetik beherako adingabearen aurkako erasoagatik".
Aillet apezpikuak 2009tik zuen erasoaren berri, biktimaren amak gutun bat bidali baitzion orduan. Sarramagnan apaizak berak ere gertatutakoa aitortu zion apezpikuari. Funtsean, jakitearen gainean zen ere 1990ean Baionako apezpiku zen Pierre Molères. Dena dela, ez Molèresen eta ere Ailleten aurka ez zen akusaziorik aurkeztu. Ailletek esan zuen apaiza bi aldiz saiatu zela bere buruaz beste egiten, sendatzen laguntzen zutela, eta haurrengandik urrun atxikitzen zutela. Alta, argazkiak badaude, bai 2011koak, bai 2013koak, non apaiz hori haurrekin agertzen den.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.lexpress.fr/actualite/societe/religion/pedophilie-un-pretre-de-bayonne-mis-en-cause_1787060.html
* ↑ https://www.leparisien.fr/faits-divers/soupcon-de-pedophilie-le-parquet-ouvre-une-enquete-sur-le-pretre-de-bayonne-29-04-2016-5754749.php
* ↑ https://web.archive.org/web/20210608203029/https://www.berria.eus/albisteak/156497/sarramagnan_apaiza_sei_hilabeteko_baldintzapeko_askatasunera_kondenatu_dute.amp.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107155726
# Jean-Félix Larrieu

Jean-Félix Larrieu edo Félix Larrieu (Maule, Zuberoa, 1863ko maiatzaren 19a - Montfort-l'Amaury, Yvelines, 1941eko urtarrilaren 8a) mediku, historialari eta euskaltzalea zen.
1890 eta 1914 urteen artean, Monfort-l'Amaury herrian sendagile zegoela, Ziberoko Egünaria almanakaren argitalpen zuzendari izan zen.
Edward Spencer Dogson euskalari ingelesaren aholkularietako bat izan zen.

## Bibliografia
### Medikuntzari buruzko obrak

* Histoire de la médecine. Gui Patin, doyen de la Faculté de Médecine de Paris : sa vie, son oeuvre, sa thérapeuthique (1601-1672). A. Picard, 1889
* Guérison radicale de la syphilis. Bourges : impr. de Tardy-Pigelet , 1894
* Traitement efficace et pratique de la tuberculose pulmonaire. Vigot frères, 1914
* Notes sur l'étiologie et la prophylaxie du typhus exanthématique. Vigot frères, 1915

### Zuberoari edo zubererari buruzko obrak

* Cahiers des griefs rédigés par les communautés de Soule en 1789. L. Ribaut, 1894
* Un Essai de calendrier républicain en langue basque. (s.d.)
* Kantika espiritualak : 10 cantiques basques anciens (en dialecte souletin). Mélodies recueillies et notées au cours de sa mission par CH. Bordes. Textes basques révisés par le Dr.J.-F. Larrieu. Schola Cantorum, [1897]
* Mauléon et le pays de Soule. Picard, 1899
* Paradoxes archéologiques sur l'évolution de l'architecture religieuse du Moyen-Âge au XVIIIè siècle. Picard, 1938
* Douze noëls populaires basques en dialecte souletin, recueillis et notés, au cours de sa mission, par Charles Bordes, Textes basques révisés et traduits en français par le Dr J.-F. Larrieu. Paris : bureau des "Archives de la tradition basque", (s. d.)

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Un nouvel ouvrage rempli d’histoire» SudOuest.fr (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
* ↑ (Frantsesez) Bilketa. (2018-05-23). «Les cartes postales d’Edward S. Dodgson à Georges Hérelle» Bilketa (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
* ↑ (Frantsesez) PMB Group. «Catalogue en ligne BIBLIOTHEQUE -CENTRE DE DOCUMENTATION DU MUSEE BASQUE» pmb.musee-basque.fr (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
* ↑ «Jean-Félix Larrieu (1863-1941)» data.bnf.fr (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
* Datuak: Q51457259
# Jean-François Richet

Jean-François Richet (Paris, 1966ko uztailaren 2a) frantses zinemagilea da. Meauxen hazia, bere filmetan Parisko banlieue irudikatu du.

## Filmografia

* 1995 : État des lieux
* 1997 : Ma 6-T va crack-er
* 2001 : De l'amour
* 2005 : Assault on Precinct 13
* 2008 : L'Instinct de mort
* 2008 : L'Ennemi public n° 1
* 2015 : Un moment d'égarement
* 2016 : Blood Father
* 2018 : L'Empereur de Paris
* Datuak: Q535018
# Jean-Félix Lalanne

Jean-Félix Alfred Lalanne (Niza, 1962ko irailaren 8a) lapurtar gitarra-jole eta musikagilea da, jordano-euskaldun jatorrikoa.

## Zinemarako lanak

* Nos plus belles vacances (2012)
* Les Filles du calendrier sur scène (2004) (TV)
* Dédales (2003)
* Un week-end pour le dire (2002) (TV)
* Les redoutables (Épisode Confession) (2001) TV
* L'Ange tombé du ciel (1999) (TV)
* Venise est une femme (1998) (TV)
* Un amour de sorcière (1996)
* Aventures dans le Grand Nord (1995) (TV)
* Warrior Spirit (1994) (TV)
* 3615 Code Père Noël (1989)
* Sortis de route (1988)
* Le Passage (1986)
* Datuak: Q3165998
* Multimedia: Jean-Félix Lalanne / Q3165998
# Indian Heights (Indiana)

Indian Heights Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Howard konderrian dago, Indiana estatuan. 3.011 biztanle ditu, 0,9 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Howard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2476457
# Indian Head Park (Illinois)

Indian Head Park Illinoiseko herri bat da. Cook konderrian kokatua dago. 2010ean 3.809 biztanle zituen, 2,41 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cook konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2122652
# Indian Creek udalerria, Story konderria (Iowa)

Indian Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Story konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.553 biztanle zituen, 35.7 milia karratu (92 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Indian Creek udalerriak 617 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.189 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6020201
# Indian Falls (Kalifornia)

Indian Falls Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Plumas konderrian dago, Kalifornia estatuan. 79 biztanle ditu, 4,770041 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Plumas konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2213624
# Indian Grove udalerria, Livingston konderria (Illinois)

Indian Grove udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Livingston konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.148 biztanle zituen, 36.33 milia karratu (94.1 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Indian Grove udalerrian 1711 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.509 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8000401
# Indian Hills (Kentucky)

Indian Hills Kentuckyko hiri bat da. Jefferson konderrian kokatua dago. 2010ean 2.868 biztanle zituen, 5,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q508235
# Indian Hills (Texas)

Indian Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Hidalgo konderrian dago, Texas estatuan. 2.694 biztanle ditu, 5,234457 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Hidalgo konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q973647
# Indian Creek udalerria, White konderria (Illinois)

Indian Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, White konderrian. Azken zentsuaren arabera 2.145 biztanle zituen, 54.16 milia karratu (140.3 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Indian Creek udalerrian 905 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 23.300 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6020218
# Indian Harbour Beach (Florida)

Indian Harbour Beach Floridako hiri bat da. Brevard konderrian kokatua dago. 2010ean 8.290 biztanle zituen, 6,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Brevard konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q994766
* Multimedia: Indian Harbour Beach, Florida / Q994766
# Indian Hills (Colorado)

Indian Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Jefferson konderrian kokatuta dago, Colorado estatuan. 1.474 biztanle ditu, 14,075246 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Jefferson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926769
* Multimedia: Indian Hills, Colorado / Q926769
# Irabiako uharka

Irabiako uharka Iratiko oihanaren erdialdean dagoen urtegia da, Orbaizeta eta Otsagabia udalerrien lurretan kokatuta (Aezkoa eta Zaraitzuko mugan, beraz). Irati ibaiaren emaria udan kontrolatzeko erabiltzen da, ibai horrek duen zentral hidroelektriko kopuru handia dela-eta (8 zentral, 40 kilometroko luzeran).
1922an eraiki eta 1940-1942 tartean berriztu zuten, 40 metroko horma eraikiz.
Urtegiak 14 hektometro kubikoko edukiera du eta erabilera hidroelektriko soilerako da, ez ureztatzeko.

## Itzulia

9 kilometro baino pixka bat gehiagoko ibilbidea da urtegiari buelta osoa emanda joaten dena, gora-behera txikiak dituena (ia 50 metro eskaseko desnibelarekin). Bide gehiena pistatik doa, eta 2.5 ordu inguruko iraupena du. Abiapuntura iristeko, urtegiaren parkinera alegia, Orbaizetatik 3 kilometrotara ateratzen den pista batetik joan behar da, beste 8 km direla aparkalekuraino.
Beste bidezidor bat abiatzen da leku beretik, "Los Paraísos" izena dauka eta 4.6 kilometroko luzera dauka (110 metroko desnibela).

## Ikus, gainera

* Iratiko Oihana

## Kanpo estekak

* Irabiako itzuliaz.
* "Los Paraísos" / Erlan bidezidorra.
* Datuak: Q12259698
* Multimedia: Irabia Reservoir / Q12259698
# Irabiur (nekazaritza)

    Artikulu hau nekazarien tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irabiur (argipena)».
Irabiurra, idaurra edo esku-trailua laborea aletzeko nekazaritza-tresna tradizionala da. Elkarren artean uhalez edo katez loturiko bi makilez osatuta dago. Eskuarki bietako makilarik luzeena heltzeko erabiltzen da; laburrena, aldiz, eultzia edo lekaleak jotzeko.

## Ikus, gainera

* Irabiur (arma).
* Bola eta katedun irabiurra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q141830
* Multimedia: Threshing flails / Q141830
# Irabazi tasaren joera beherakorraren legea

Ekonomia marxistan, irabazi tasaren joera beherakorraren legea kapitalismoaren bilakaerari buruz Karl Marxek planteatutako teoria bat da. Horren arabera, irabazi tasak, gainbalioa zati kapitala (lanean gehi ekoizpen-bideetan inbertitutakoa) alegia, behera egiteko joera dauka. Hain zuzen, teknologia aurreratu ahala kapitalistak langileak enplegatuz gero eta inbertsio txikiagoa egin behar du erlatiboki ekoizpen-bideetan inbertitu behar duenarekin alderaturik (hau da kapitalaren konposizio organikoa delakoa gutxitu egiten da); gainbalioa lan indarra esplotatuz soilik eskuratzen denez, gero eta langile gutxiago enplegatuz gainbalio absolutu txikiagoa eskuratzen da (suposatuz esplotazio-tasa konstante mantentzen dela) eta beraz, irabazi tasa gutxitu egingo da.
$\ G'={\frac {P}{KCa+KVa}}$
P gainbalioa izango litzateke, KCa kapital konstante aurreratua eta KVa kapital aldakor aurreratua.
Irabazi tasa gainbalio tasarekiko proportzionala da ($\ P'={\frac {P}{KVa}}$) eta alderantzizko proportzionala da kapitalaren konposizio oragnikoarekiko ($\ COC=O'={\frac {KCa}{KVa}}$) . Hau irabazi tasa konposizio organikoaren terminoetan adieraztean ikusi daitekeː
$\ G'={\frac {P'}{1+COC=O'}}$
Horrela, gainbalioaren irabazi tasa handitzen denean, irabazi tasa ere igo egiten da; baina kapitalaren konposizio organikoa igotzen bada, irabazi tasa jaitsi egiten da.
Konpetentzia interkapitalistan, hegemoniaren azken eskaria irabazi tasa ez jaisteko erabiltzen diren estrategietan ikusi daiteke. Askotan, enpresak Estatuengana jotzen dute gauzak egonkor jarraitzeko. Adibide bat, zergen ordainketaren atzerapena edo berrinbertsio proiektuak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2112141
* Multimedia: Rate of profit / Q2112141
# Irabiagailu

Irabiagailua edo irabiagailu elektrikoa etxetresna elektriko bat da, elikagai bigunak irabiatu edo nahasteko, nahasketak eta saltsak esponjatzeko eta emultsionatzeko, eta arrautza-zuringoak elur puntuan muntatzeko aukera ematen duena.
Motor elektriko batek (normalean motor unibertsal batek) ardatz bat birarazten du, ardatz hori metalezko hagaxka batzuetara konektatzen diren hainbat engranajetara konektatuta doa. Biratzean, osagaien nahasketaren irabiatze-mugimendua eragiten dute.
Abiadura bat baino gehiago izaten dute, etengailu baten bidez elektronikoki edo mekanikoki kontrolatuta. Irabiagailuko lehenengo patentea 1856koa den arren, lehen irabiagailu elektrikoa Herbert Johnstonek asmatu zuen 1908an.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia]
* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q954087
* Multimedia: Mixers / Q954087
# Irabiaki

Irabiakia esne eta zuku, fruitu, turroi, txokolate edo izozkiez eginiriko edari bat da. Gehienetan hotz zerbitzatzen dira. Orokorrean irabiagailu batekin nahasturik daude, eta ez eskuz soilik, makina hauek irabiakiak egiteko zehazki diseinatuak baidaude.
* Datuak: Q37159
* Multimedia: Milkshakes / Q37159
# Irabiur (arma)

    Artikulu hau armari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Irabiur (argipena)».
Irabiurra nekazaritzako tresna bat da, arma gisa ere erabiltzen ahal dena. Borrokarako, hain zuzen, irabiurraren bertsio konplexuago eta hilgarriagoak ere garatu izan ziren, non makilari lotutako mutur mugikorra metalezkoa edo punta zorrotzez hornitua, min eta zauri larriak eragiteko modukoa (ikus irudia).

## Erasorako irabiur motak

Irabiurraren zenbait bertsio erabili izan da gerra eta borroketan.
* Bola eta katedun irabiurra.
* San jie gun edo txinatarraren hiru zatiko gerrako irabiurra.
* Shao zi gun, zaldun txinatarren irabiurra.
* Nunchaku japoniarra, jatorriz irabiur mota bat.

## Ikus, gainera

* Irabiur (nekazaritza): euskaraz idaur eta trailu ere esaten zaio tresna honi.
* Bola eta katedun irabiurra.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q180656
* Multimedia: Flails (warfare) / Q180656
# Irabiur (argipena)

Irabiur terminoari lotutako zenbait sarrera daude Wikipedian:
* Irabiur, trailu edo idaurra, nekazaritzako tresna bat.
* Irabiur (arma): Erdi Aroan erabilitako arma.
* Bola eta katedun irabiurra, arma gisa erabilitako irabiur mota horietako bat.