OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lagun liburu-denda

Lagun liburu-denda Donostiako Parte Zaharrean 1968an sortutako liburu denda da. Sortzaileak Ignacio Latierro (1934), María Teresa Castells (1935-2017) eta Jose Ramon Rekalde (1930-2016) izan ziren. Bere ibilbidean eraso ugari pairatu zituen liburu-dendak.

## Historia

1968ko giro politikoan sortu zuten Donostiako Konstituzio plazan. Denda ezkerreko ikuspegi batetik sortu zuten eta Frankismo garaian liburu debekatuak saltzen zituen. Jarrera horren ondorioz, eskuin muturreko erasoak ezagutu zituen eta Maria Teresa Castells, isun bat ez ordaintzeagatik, espetxeratua izan zen. 1976an Guerrilleros de Cristo Rey taldeak bonba bat ezarri zien.
1983tik aurrera ETAren aurkako jarrera hartu zuen eta, ondorioz, ezker abertzalearen eta ezker muturreko sektore batzuen erasoak pairatu zituen. Azkenik, 2000. urtean denda ixtea erabaki zuten, Jose Ramon Rekaldek eraso bat jasan ondoren. Handik hilabete batzuetara, 2001eko abuztuaren 3an, talde baten laguntza ekonomikoarekin, Donostiako erdigunean berriro ere ireki zuten, Urdaneta kalearen 3an, Artzain Onaren katedraletik gertu. Besteak beste salmenten beherakadaren ondorioz, 2023ko abuztuaren 31n itxi zuten azkenik.

## Jasandako erasoak

Frankismoaren bukaera partera Maria Teresa Castells, liburudendaren arduraduna atxilo hartu zuen Poliziak, greba orokor batean denda ixtearen ondorioz jarritako isuna ordaintzeari uko egiteagatik. Gerora, 1976an, Guerrilleros de Cristo Rey taldeak bonba bat zartarazi zuen dendaren atarian.
1983an, greba deitu zuten egun batean denda ez ixtea erabaki zuten, eta itxiera exijitzeaz gain, eraso egin zioten dendari. Berriari honelako irakurketa egin zion Latierrok: "Pentsatzen dut jende askorentzat gogorra zela antifrankista izandako liburu denda bati eraso egitea".
Gerora, 1990eko hamarkadan ugaritu egin ziren Lagunen aurkako erasoak, ezker abertzalearen eremutik. Besteak beste, 1995ean, ETAk Gregorio Ordoñez erail ondoren, hari buruzko liburu bat atera zen eta hura erakusleihoan jarri zuten; kristaleria hautsi zioten. Garai gordinenak horiexek ziren Latierroren iritziz, Irutxuloko Hitzari 2018ko elkarrizketa batean kontatu zioenez: "Gogorrena 1996an izan zen, erakusleihoetako kristalak hautsi eta barrualde guztia pinturaz zikindu ziguten, eta hortik gutxira, liburu pila bat erre zizkiguten. 2000. urtean José Ramón Rekalde hiltzen saiatu ziren, Teresaren gizona. Momentu ikaragarriak izan ziren, eta denda lekuz aldatzea erabaki genuen". PSE-EEko legebiltzarkidea zen Latierro. El País egunkarian salatu zuen Latierrok "hogeitik gora eraso" jasan zituela 1990eko hamarkadan.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 «Donostiako Lagun liburu denda itxiko dute gaur» Argia (Noiz kontsultatua: 2023-09-04).
* 1 2 Irutxuloko, Hitza(e)ko. (2023-07-04). «Lagun liburu denda historikoa itxiko dute» Irutxuloko Hitza (Noiz kontsultatua: 2023-09-04).
* ↑ https://www.eldiario.es/norte/euskadi/Libreria_Lagun-dictadura-50_anos-Ignacio_Latierro-franquismo-ETA-homenaje-Gipuzkoa-Euskadi_0_753125590.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Liburu-dendaren Facebookeko kontua.
* Datuak: Q85966647
# Lagun Onari

Lagun Onari goraipamena Eusko Jaurlaritzak Euskadiko izan nahiz kanpokoak ez diren, baina Euskadiren alde egin duten pertsona edo erakundeei ematen zaien saria da. Euskal ekonomia, historia edo kultura atzerrian ezagutarazteagatik egindako lanagatik eman ohi da.

## Sarituak

* 1997: Julio María Sanguinetti
* 1998: Eduardo Frei Ruiz-Tagle
* 1999: William Anthony Douglass
* 2001: Francesco Cossiga eta Vaclav Havel
* 2005: Idaho Estatua
* 2006: Argentinako Errepublika
* 2009: Mexiko
* 2010: Nevada Estatua, Patty Miller,
* 2011: José Ignacio Sánchez Galán
* 2012: Frantziako Errepublika
* 2014: Selma Huxley

## Ikus, gainera

* Lan Onari
* Gernikako Arbolaren Gurutzea

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 "Lagun Onari" goraipamena. Eusko Jaurlaritza (Noiz kontsultatua: 2010-10-25).
* ↑ Entregan los premios 'Lagun Onari' y 'Lan Onari'. eitb (Noiz kontsultatua: 2010-10-25).
* 1 2 El Estado de Nevada recibe la distinción Lagun Onari y la directora del Museo Vasco de Boise el Lan Onari. 20 minutos (Noiz kontsultatua: 2010-10-25).
* ↑ El Gobierno vasco premia a Garaikoetxea con la 'Cruz del Árbol de Gernika'. El Mundo (Noiz kontsultatua: 2011-10-18).
* ↑ El Gobierno vasco premiará a Francia por su ayuda en la lucha contra ETA. El Mundo (Noiz kontsultatua: 2012-10-03).
* ↑ DECRETO 30/2014, de 25 de febrero, por el que se concede la distinción «Lagun Onari» a D.ª Selma Huxley Barkham (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala, Eusko Jaurlaritza - Lehendakaritza (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez) (Alemanez)
* 236/1996 DEKRETUA, urriaren 22koa, Eusko Jaurlaritzaren goraipamenak eta ohoreak ematea arautzeko dena (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q3381638
# Lagun mina

Lagun mina zazpi agerraldien antzerki lan honekin Aitor Aranak 2002. urtean Toribio Altzaga Saria irabazi zuen. Lanaren oinarria hiru pertsonai arteko elkarrizketa gainean sortzen da, hirurak homosexualak: bi, Aitor eta Alex, bikotea, eta hirugarrena, Sebe, Aitorren laguna. Argumentua bizitzaren une desberdinetan hiru pertsonaien arteko harremanen gainean antolatzen da. Lanaren berritasuna homosexualitatearen inguruko hausnarketan datza. Egileak "erabat autobiografikoa" bezala definitu du.

## Egitura

Lanaren agerraldi guztiek antzeko egitura azaltzen dute. Aitor, egilearen alter egoa, bakarrik agertzen da zenbait azalpen adierazten. Azalpen horiek argumentuarekin lotuta daude eta sarritan hausnarketa kutsu nabaria dute. Ondoren, aktoreek agerraldiari ekiten diote. Gertalekuak beti barrukoak dira: etxea, bulegoa, taberna. Denboraren aldetik, argumentua mende erdi batean luzatzen da; lehenengo agerraldian Aitorrek hogei urte ditu; zazpigarrenean, hirurogeita hamar.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Argumentua nahiko lineala eta xinplea da, gertaera handirik gabekoa. Aitorrek eskola garaietan asko sufritu du. Urte horietan Seberengan lagun hurkoa topatu zuen; nahiz eta ezer ez esan, Aitor maiteminduta zegoen hartaz. Biek interes antzekoak zituzten, nahiko bakarrik zeuden elkarrekin gustura egoten ziren. Lehenengo agerraldian Aitor Arantzazun dago, fraide izateko asmoz. Han Seberen bisita jasoko zuen. Une horretan Aitor Sebengandik erakarrita sentitzen zela aitortuko du baina lagunari ez dio ezer esango. Denbora aurrera joan ahala Aitor komentua utziko du eta Alexekin, bere mutilarekin, biziko da. Alex gay militantea da. Berriro ere Sebe agertuko da eta Aitorrek bere homosexualitatea aitortzera behartuko dio. Ordutik aurrera hiruren artean adiskidetasuna indartuko da. Izan ere, Sebek ez du "armairutik atera nahi", publikoki ez du bere homosexualitatea azaldu nahi. Horrek hiruren arteko eztabaidak eragingo ditu. Azkenik, Sebe beste bi lagunengandik modu txarrez urrunduko da, haien bizitzatik erabat desagertuz. Zazpigarren agerraldian Aitor zaharra da eta Alex hil da; zaharren egoitzan Seberekin topatuko da baina Sebe, bera ikusi bezain pronto, alde egingo du.

## Pertsonaiak

* Aitor: Egilearen irudia zalantzarik gabe. Homosexuala da eta onartu du bere izaera. Dena dela, ez du horren bandera egiten. Lasaitasunez eramaten du bere bizitza.
* Alex: Gay mugimenduaren militantea da eta, Seberi laguntzearren, publikoki bere joera adierazteko beharra azaltzen dio behin eta berriro.
* Sebe: Homosexuala izanda ez du ezer azaldu nahi. Beldurrez dago gurasoek jakinez gero zer esango zuten, herrikideen txutxu-mutxuak, arazoak... Beldur da eta beldur horren ondorioz gauza da bere lagun minarekin puskatzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Ikus liburuaren atzeko azala.

## Kanpo estekak

* Liburuaren gaineko iruzkina.
* Datuak: Q20492248
# Lagun Onak Kirol Kluba

    Artikulu hau Azpeitiko kirol klubari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lagun Onak».
Lagun Onak Kirol Kluba Azpeitiko (Gipuzkoa) kirol kluba da, 1944an sortua. Futbol, mendi eta txirrindularitza sailak ditu.

## Historia

Ofizialki Club Deportivo Lagun Onak 1944an sortu bazuten ere, lehenago ere Azpeitian baziren izen bereko kirol taldeak.
1975ean Hirugarren Mailara lehendabizok igo eta Espainiako Futbol Errege Kopan debuta egin zuen. Gero urte asko eman ditu maila hartan.

## Jokalari famatuak

* Juan Antonio Larrañaga
* Mikel Aranburu
* Mikel Labaka
* Joseba Del Olmo
* Jon Guridi
* Kaxe

## Entrenatzaile famatuak

* Xabier Azkargorta

## Uniformea

* Lehenengoa: Zamarra txuria eta praka urdinak.

## Futbol Zelaia

Lagun Onak taldeak Garmendipe Futbol Zelaian jokatzen du, 1500 ikusleentzako tokia eta 100x60 metro dituena.

## Datuak

2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 32
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 4
* Emaitzarik onena: 3.a (Hirugarren Maila, 2015-16 denboraldia)

### Mailak

* 1944-1975: Erregional Maila.
* 1975-1977: Hirugarren Maila.
* 1977-1978: Erregional Maila.
* 1978-1983: Hirugarren Maila.
* 1983-1991: Erregional Maila.
* 1991-1993: Hirugarren Maila.
* 1993-1995: Erregional Maila.
* 1995-2001: Hirugarren Maila.
* 2001-2002: Erregional Maila.
* 2002-2021: Hirugarren Maila.
* 2021-egun: Hirugarren maila RFEF

### Azken denboraldiak
## Palmaresa

* Hirugarren maila (1): 2009.
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (3): 1975, 1995, 2002

## Kanpo estekak

* Datuak: Q856098
# Lagun artean

"Lagun artean" Mikel Urdangarinen bosgarren diskoa eta DVDa da, 2002. urtean argitaratutakoa eta zuzeneko emanaldia jasotzen duena.

## Kantuen zerrenda

* "Ez naiz oroitzen"
* "Lehengo moduan"
* "Maiatza"
* "Hutsik daude kaleak"
* "Letra hauek"
* "Txatxamatxalinatxu"
* "Negua"
* "Gaur gurutzatu gara"
* "On vas"
* "Hau ez da amodiozko kanta"
* "Urriko poema"
* "Non geratzen den denbora"
* "Edari goxoa"

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Frantsesez)Diskoaren aipamena
* Datuak: Q12261798
# Lagun talde

Lagun taldea edo —Hego Euskal Herriko behe mailako hizkeran— kuadrilla Euskal Herrian astialdiaz elkarrekin gozatzeko elkartzen den gizataldea da, eta bere kideei taldearen babesa eta gizartekotzeko aukera ematen die. Kideen haurtzaroan sortu eta haiek bizi artean iraun ohi du; dena dela, badira helduaroan sortutako lagun taldeak, bai eta helduarora iristean desegiten direnak ere. Lagun taldeko kideen artean adiskidetasun harremanak eratzen dira. Ohikoa da lagun taldeko kide bakoitzak beste taldekideetakoren batzuk adiskide izatea, eta lagun taldetik kanpora ere beste adiskideren bat izatea.
Gaur egun, gizonezko adintsuen lagun taldeek txikiteoan jarduteko ohitura dute; gazteen lagun taldeek, berriz, poteoan jardun ohi dute. Lagun taldeko kideak herriko eta inguruetako jaietara elkarrekin joan ohi dira, eta ohikoa da elkarrekin kirol jardueraren bat edo txangoren bat egitea.
XX. mendeko lehen erdialdean, orduan sexualitatearen gainean ezarrita zeuden tabu eta errepresioen eraginez, Euskal Herrian gizonezkoek edo emakumezkoek soilik osaturiko lagun taldeetan ibiltzen ziren; horrek beste sexuarekin harremana izatea eragozten zuen, ezin zen neskatan edo mutiletan naturaltasunez egin.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Hiztegi Batua.
* ↑ Abelin Linazisoro. (2004). «Bixente Esteibar Izkiña: 'Hiru-lau ordu egiten ginttuan, tabernatik atera gabe kantuan'» Baleike: 25-26. orr...

## Ikus, gainera

* Kuadrilla (argipena)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11234591
# Laguna (Santa Catarina)

Laguna Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 42.785 biztanle ditu 336,396 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1615291
* Multimedia: Laguna (Santa Catarina) / Q1615291
# Lagun Onak (abesbatza)

Lagun Onak abesbatza (ofizialki Asociación Coral Lagun Onak) Buenos Airesko musika-elkarte bat da, Argentinako euskal komunitateari lotua. Ez bakarrik euskal komunitatearentzat, Buenos Airesko kultura jardueretan pisu handia duen erakundea da abesbatza.
1939an sortu zuten abesbatza zenbait euskal jatorriko argentinarrek. Abesbatza mistoa bilakatu zen sortu eta gutxira, eta bere lehen zuzendariak kudeatu zuen hainbat urtez, 1967 arte: Luis de Mallea apaiza izan hura.
Errepertorioan euskal musika zein mundukoa jo izan dute urteetan zehar. Euskal kantu tradizionalak ere landu izan dituzte, eta euskal konposagileen artean, Victor Zubizarreta edo Jesus Guridiren lanak sarritan agertu dira beraien kontzertuetan. Era berean, zuzendari gisa jardun izan dute aktuazioetan hainbat zuzendarik: Serge Baudo, Daniel Barenboim, Henry Czyz, Pierre Dervaux, Leopold Hager, Pedro I. Calderón, Ferrucio Calusio, Juán J. Castro eta beste batzuk.
1989an, taldearen 50. urteurrenean, Eusko Jaurlaritzaren laguntzarekin itsasoa zeharkatu baitzuen Bilbon, Donostian eta Madrilen kontzertuak emateko. Diskoa grabatu zen orduko kontzertuekin, zeinak bat egin zuen abesbatzaren diskografia ere ugariarekin. Horren adibide dira: Canciones Vascas y Argentinas; Misa criolla (Ariel Ramirezena); Misa criolla (Ariel Ramirezena, Mercedes Sosarekin); El mesías; Navidad Vasco-Argentina; eta Lagun Onak" Abesbatza diskoak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Onak, Asociación Coral Lagun. «Historia del Lagun» Página Oficial de la Asociación Coral Lagun Onak (Noiz kontsultatua: 2018-04-18).
* 1 2 «Buenos Airesko Lagun Onak korala bere 70. urtebetetzea kantari ari da ospatzen, indar bizian» Euskal kultura (Noiz kontsultatua: 2018-04-18).

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q61070101
# Lagun izoztua

Lagun izoztua Joseba Sarrionandia idazle bizkaitarrak idatzitako lehen eleberria da, 2001ean argitaratutakoa Elkar argitaletxearen bidez.
Liburuaren atzeko azaleko aurkezpena horrela hasten da:
   Oroimena eta hitza galdu ditu Golok, "izoztuta" geratu da Bluefieldseko bere erbestean, eta hari laguntzera doa Maribel, errefuxiatuen postaria; Ekuadorrera eraman nahiko du sendatzera, han bizi baita paper faltsuekin Andoni, Goioren ikaskide izandakoa, haina bidaia ez da inondik ere erraza.
   Abiapuntu horrekin, hiru narrazio-hari josten dira kontrapuntuan: Maribelek Goioren gaixotasunaren eta laguntzen dien Urioste familiaren kronika egiten du orainaldian; Andonik, berriz, 14 urte zituela Goiorekin batera Kalaportuko jesuitenean igarotako ikasturtea oroituko du; eta narratzaile orojakile batek geroaldian kontatu edo iragarriko digu nola Goio, sendatu ostean, Antarktikara doan espedizio zientifiko batean.
Eider Rodriguezek egileaz eta liburuaz egindako doktoretza-tesina hala dio eleberriaz:
   Eleberri honek itsasoaren gutxienez hiru izaera ezberdin biltzen ditu, Sarrionandiaren aurreko lanetako itsaso ugarien arragoa bilakatuz, nolabait ere. Hauek dira, azaletik, itsasoon izaerak:
   1. Portutik ikusten den itsaso misteriotsua.
   2. Kontinenteak bereizten dituen ozeanoa.
   3. Bizitzarik gabeko Antarktika.
Aipatutako tesian nobelak izandako arrakasta jasotzen da:
Xabier Mendigurenek (2001) “klasiko handia izatera deitutako liburutzat jotzen du, eta ildo berean mintzatzen da Tere Irastortza liburuari egindako kritikan. Bederatzi urte geroago, Beñat Sarasolak (2010) “hamarkadako albiste literario sonatuenetakoa” izan zela dio. Garaiko prentsak jaso eta Elkar argitaletxeak berretsi bezala, salmenta handiko liburua izan zen. Durangoko Azokaren edizio hura amaitu aurretik agortu zen lehen edizioa, eta dagoeneko 15.000 ale saldu ditu, ohikoak baino handiagoak izan diren lau edizioren bidez.

## Erreferentziak

* ↑ Rodriuguez, Eider. (2013). Joseba Sarrionandiaren "Lagun izoztua" eleberriko hiru itsasoak. Irakurketa proposamen bat. UPV/EHU, 371 or. ISBN 978-84-8438-513-4..

## Ikus, gainera

* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak

* Amagoia Ibanek egindako liburuaren kritika. Euskaldunon Egunkaria, 2001.
* Iratxe Gutiérrez. El País, 2002.
* Markos Zapiain. Euskaldunon Egunkaria, 2002.
* Tere Irastortza. Argia, 2002.
* Joseba Bergara. Txalaparta, 2002.
* Joxemari Carrere. Gara, 2002.
* Javier Rojo. El Correo Español, 2002.
* Mikel Asurmendi. Irunero, 2002.
* A. de Amezaga. Bilbao, 2002.
* Datuak: Q12261797
# Laguna (Kalifornia)

Laguna Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian kokatuta dago, Kalifornia estatuan. 34.309 biztanle ditu, 6,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sacramento konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1271807
# Kivutar

Kivutar finlandiar mitologian minean eta sufrimenduan errukiaren jainkosa da. Era berean gaixo larriak sendatzeko errogatiba eta letanien andretzat hartzen zen.
Lurrazpiko munduko panteoian, Kivutar Tuonetarren (heriotza eta ilunpeetako munduaren jainkosa), Kipu-tyttörena eta Pohjolako sorgin eta nagusia zen Louhiren ahizpa zen Kalevala epopeian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9017722
# Kiwaia

Kiwaia Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Kiwaia jeanae da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Kiwaia aerobatis | daturik gabe |
| Kiwaia brontophora | daturik gabe |
| Kiwaia caerulea | daturik gabe |
| Kiwaia calaspidea | daturik gabe |
| Kiwaia centrica | daturik gabe |
| Kiwaia cheradias | daturik gabe |
| Kiwaia contraria | daturik gabe |
| Kiwaia dividua | daturik gabe |
| Kiwaia dryosyrta | daturik gabe |
| Kiwaia eurybathra | daturik gabe |
| Kiwaia glaucoterma | daturik gabe |
| Kiwaia heterospora | daturik gabe |
| Kiwaia hippeis | daturik gabe |
| Kiwaia jeanae | daturik gabe |
| Kiwaia kostjuki | daturik gabe |
| Kiwaia kumatai | daturik gabe |
| Kiwaia lapillosa | daturik gabe |
| Kiwaia lenis | daturik gabe |
| Kiwaia lithodes | daturik gabe |
| Kiwaia matermea | daturik gabe |
| Kiwaia medogia | daturik gabe |
| Kiwaia mengdana | daturik gabe |
| Kiwaia monophragma | daturik gabe |
| Kiwaia montana | daturik gabe |
| Kiwaia neglecta | daturik gabe |
| Kiwaia nyingchiensis | daturik gabe |
| Kiwaia palaearctica | daturik gabe |
| Kiwaia palaeartica | daturik gabe |
| Kiwaia parapleura | daturik gabe |
| Kiwaia parvula | daturik gabe |
| Kiwaia pharetria | daturik gabe |
| Kiwaia plemochoa | daturik gabe |
| Kiwaia povolnyi | daturik gabe |
| Kiwaia pumila | daturik gabe |
| Kiwaia quieta | daturik gabe |
| Kiwaia ramulata | daturik gabe |
| Kiwaia schematica | daturik gabe |
| Kiwaia septentrionala | daturik gabe |
| Kiwaia spinosa | daturik gabe |
| Kiwaia thyraula | daturik gabe |
| Kiwaia yadongensis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6418847
* Multimedia: Kiwaia / Q6418847
* Espezieak: Kiwaia
# Kiwi

Kiwi izan daiteke:
* Kiwi (Apteryx), Zeelanda Berriko hegaztiak.
* Kiwi (Actinidia deliciosa) landarea.
* Kiwi landarearen fruitua
* Kiwi zeelandaberritarren ezizena.
* Kiwi, betun marka.
# Kiwi (landarea)

    Artikulu hau landareari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «kiwi».
Kiwi (Actinidia deliciosa) Actinidiaceae familiako landare igokaria, Txinan, Ibai Urdinaren inguruan, jatorria duena. 1904an Zeelanda Berrian sartu eta bere fruitu jangarriari esker kiwi izena eman zioten, horixe baitzen bertoko animaliaren maorierazko izena.

## Aldaera eta kultibarrak

Bi aldaera ditu:
* Actinidia deliciosa var. chlorocarpa
* Actinidia deliciosa var. deliciosa
Txinako kultibarrak hauek dira:
* Zhong Hua
* Jing Li
* Ruan Zao
* Mao Hua
Zeelanda Berriko kultibarrak hauek dira:
* Abbott
* Allison
* Bruno
* Hayward
* Monty
* Greensill

## Erreferentziak

* ↑ Zuccherelli, Gilberto; Zuccherelli, Giuseppe. (1990). La actinidia (kiwi). Madril: Ediciones Mundi-Prensa, 19 or. ISBN 84-7114-116-7..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q343300
* Multimedia: Actinidia chinensis var. deliciosa / Q343300
* Espezieak: Actinidia chinensis var. deliciosa
# Kiwi (fruitua)

    Artikulu hau fruituari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kiwi».
Kiwi fruitua Himalaian eta Txinako hegoaldean du jatorria, eta 1904an Zeelanda Berrira eraman zuten. Han, maoriek izena eman zioten. Kiwiak actinia generoko landareetatik, batez ere, Actinidia deliciosatik hartzen dituzte.

## Nutrizio-propietateak

Laranjak baino C bitamina gehiago edukitzeaz gain, luteinan aberatsa da. Minbizi eta ikusmeneko arazoetarako ona da halaber. Zuntz eta kobre anitz dauka, digestiorako onak direnak.

## Ezaugarriak

Landarea 9 metro baino luzeagoa da, kiribil eran. Fruitua 6 cm inguru hartzen duen baia obalatua da. Azal marroi-berdexka fin iletsu batek estaltzen du. Barneko haragia berde bizia da eta erdigune zurixkaren inguruan lerrokatzen dira hazi beltz txikiak.

## Ekoizle nagusiak

Ekoizle nagusia Txina da eta bigarrena, Italia: segidan, Zeelanda Berria, Iran, Grezia eta Txile datoz, 2018ko datuen arabera.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Kiwiari buruzko artikulua Argian
* Datuak: Q13194
* Multimedia: Kiwifruits / Q13194
# Kiwity udalerria

Kiwity Poloniako Varmia-Mazuriako voivoderriko landa-udalerri bat da, Lidzbark barrutian kokatuta. 145,09 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 3351 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q555385
* Multimedia: Gmina Kiwity / Q555385
ieaVarmia-Mazuriako voivoderriko udalerriak :
# Kiwara Miyazaki

Kiwara Miyazaki (japonieraz: 宮崎 幾笑, 1998ko otsailaren 17a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Albirex Niigata.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q21913127
# Kixkurre

Kizkurre Goierriko hainbat gazta ekoizleek sortutako marka da. Marka hau museo berezi eta baserrietan aurki daiteke.

## Helburuak

Sortzaileen arabera bi ditu helburu nagusiak:
* Idiazabal gaztaren salmenata areagotu bide berriak urratuz.
* Artzantzaren funtsa gizarteratu.

## Sorrera

Goimen, Artzai Gazta, Goitur eta Lenbur turismo garapen agentzia dira bultzatzaileak. 2007ko martxoaren 9an egin zuten Kixkurre ikur eta filosofiaren aurkezpen ofiziala Idiazabalgo Artzai Gaztaren egoitzan.

## Logotipoa

Zuri-beltzean marrazturako borobila da, barruan artilea irudikatzen duena. Azpian Kixkurra hitza du, goierritar erara, bukerako -e hizkia urdinez. Azken -e hizkiak ere ileak hartzen duen forma, ahari adar kiribildua ere gogorarazi nahi ditu.
Goimeneko teknikari den Joxe Manuel Zubizarretaren hitzetan: Muinean artzaintza dago, neolitikotik gaurdaino diharduen bizibidea eta bertako arraza den latxa ardia. Honen bereizgarri nabarmenena, izena ematen diona, duen ilea da, eta zehazki honek azaltzen duen laztasuna.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Kixkurreren sorrera Noticias de Gipuzkoa aldizkarian
* Datuak: Q12261497
# Lahr (Hunsrück)

Lahr (Hunsrück) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Hunsrück barrutia|Rhein-Hunsrück]] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q677086
* Multimedia: Lahr (Hunsrück) / Q677086
# Lahr

Lahr Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Ortenau barrutia|Ortenau]] barrutian. 2014an 43.728 biztanle zituen 69,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q7039
* Multimedia: Lahr/Schwarzwald / Q7039
# Lahu etnia

Lahu etnia (txineraz: 拉祜族; pinyineraz: Lāhùzú; vietnameraz: La Hủ), Txinako Herri Errepublikan bizi diren 56 talde etnikoetako bat da.
Azken erroldaren arabera, Lahu etniako 453.705 pertsona bizi ziren Txinan, batez ere, Txina hegoaldeko Yunnan probintzian. Txinako Herri Errepublikaz gain, Vietnam, Laos, Thailandia eta Myanmarren ere bizi dira.

## Hizkuntza

Lahu etniako kideek Lahu hizkuntza hitz egiten dute.

## Ikus, gainera

* Txinako etniak

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Lahu etniari buruzko dokumentala.
* Datuak: Q750479
* Multimedia: Lahu people / Q750479
# Lahubiague

Lahubiague Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago. Bere mugak honako hauek dira: ekialdetik Saint-Léon, hegoaldetik Marracq, mendebaldetik RN 10 - Polo eta iparraldetik Lachepaillet.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492251
# Lahstedt

Lahstedt Alemaniako udalerria da. [] estatuan kokatuta dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q512536
* Multimedia: Lahstedt / Q512536