OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Itsaspeko arroila

Itsaspeko arroila mendi-hegal inklinatuen haran bat da, kontinente-ezpondan kokatua, eta bere eraketa, sarritan, kontinente mugakidean dagoen egungo edo antzinako ibai batekin lotuta dago, ibai aitzindari horren luzapena balitz bezala.
Kasu gehienetan, plataforma kontinentalak arroila horren zati bat estaltzen du, batez ere plataforma hori nahiko zabala eta malda txikikoa denean, Los Angelesetik mendebaldera dauden itsaspeko arroilen kasuan ikusten den bezala. Beste batzuetan, itsaspeko arroilak plataforma kontinentala ere mozten du, eta, beraz, sortu zuen ibaiaren bokalera iristen da ia, Hudson ibaiaren kasuan bezala, mapa batimetrikoan ikus daitekeenez, eta Kongo ibaiaren kasuan, Afrikako mendebaldean. Itsaspeko arroilen eraketa denbora asko eskatzen duen prozesu geologikoa da, eta agerian uzten du lurreko erliebearen mugimendu eraikitzaileen eta suntsitzaileen arteko aurkakotasuna.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q963729
* Multimedia: Submarine canyons / Q963729
# Itsasotik gertu

Itsasotik gertu (tahitieraz Fatata te Miti) Paul Gauguinek 1892an Tahitin egindako margolan bat da. Washington D.C.ko National Gallery of Arten dago.
Lehen planoan, hosto batzuk dituen harea arrosa agertzen da. Zuhaitz batek, ezkerrean dagoen koadroa gurutzatzen du. Adarretatik lore zuri batzuk irteten dira. Zuhaitzaren atzean, emakume tahitiar bat bere pareoa ateratzen ari da, igeri egiteko itsasoan murgiltzen ari den beste emakume batekin elkartzeko. Eskuinean olatuak hausten dira eta atzealdean gizon bat arrantzan ari da.
Kolore bizi eta tropikalek Hego Itsasoetako eszena lasai baten sentsualitatea transmititzen dute. Emakumeen urre-kolorea itsaso ilunean nabarmentzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4354644
* Multimedia: Fatata te Miti / Q4354644
# Itsaspeko mendi

Itsaspeko mendia, ozeanoaren hondotik altxatzen den baina itsasoaren mailatik gora egiten ez duen mendi bat da. Itzalitako sumendiz osatuta daude, modu malkartsuan altxatzen direnak, eta, ohi, itsas ohantzean daude, 1000 eta 4000 metro bitarteko sakoneran. Ozeanografoek, itsaspeko mendiak, erliebe ozeanikotik gutxienez 1000 metro altxatzen diren ezaugarri independente bezala definitzen dituzte. Euren tontorrak, sarri, lurrazaletik ehundaka eta milaka metro beherago daude, eta, beraz, itsaso sakonean aurkitzen direla uste da. Uste denez, 30.000 itsaspeko mendi daude Lurreko itsasoetan, horietatik, oraindik gutxi batzuk baino aztertu ez direlarik. Hauetako gehienak, talde txikietan biltzen dira, urperatutako uhartediak bezala.

## Baliabide naturalak

Itsaspeko mendiek, oso sakonak ez diren eta itsas bizitzarako egokiagoak diren tokietan altxatzeko joera dute, itsas ohantzearen toki sakonagoetan aurkitzen ez diren habitatak eskainiz itsasoko espezieentzako. Itsaspeko mendiak, elkarren artean isolatuak daudenez, "itsaspeko uharteak" eratzen dituzte, gune biogeografiko berezi bat sortuz. Arroka bolkanikoz eratuta daudenez, substratua, mendia inguratzen duen sedimentuzko ohantzea baino astunagoa da, erliebe ozeanikoan dagoenarekiko fauna ezberdin baten existentzia eragiten duena, eta, honek, ondorio bezala, endemismo maila altu bat dakar. Gainera, itsaspeko mendiak, baleak bezalako animalia migratzaileentzako ezinbesteko geldialdi tokia dira, hemen, elikatu eta harrapariengandik ezkuta baitaitezke.
Beste alde batetik, itsaspeko mendiek inkrustazio metalanitzak dituzte, eta batzuk, kobaltoa eta platinoa bezalako mineraletan aberatsak dira, baliabide hauen giza esplotazioa oso urria den arren.

## Munduko multzorik handienak

Itsaspeko mendi garrantzitsuenak, euren tamaina eta ugaltzearen arabera, Ozeano Barean daude, nagusiki Hawaiiko kostaldean, Alaskako golkoan, Peru-Txileko fosan eta Koral itsasoan. Beste ozeano batzuetan, itsaspeko mendi multzoak daude Eskoziako kostaldean, Brasilgo erdialdeko kostaldean, Azoreetan, Kanarietan eta Ozeano Atlantikoaren hegoaldean.

## Ikus, gainera

* Guiot
* Ozeano dortsal
* Itsaspeko sumendia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q503269
* Multimedia: Seamounts / Q503269
# Istighfar

Istighfar (arabieraz: إستغفار‎) Islamen Jainkoari barkamena eskatzeko ekintza da. Islamdar erlijioan garrantzi handia du. Normalean ekintza hau arabierazko astaghfirullah (hau da Jainkoari barkamena eskatzen diot) hitza errepikatuz egiten da.

## Erreferentziak

* ↑ https://archive.siasat.com/news/power-istighfar-astaghfirullah-seek-forgiveness-allah-1164484/

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3679340
* Multimedia: Istighfar / Q3679340
# Iberia (Missouri)

Iberia Missourieko hiri bat da. Miller konderrian kokatua dago. 2010ean 736 biztanle zituen, 2,28 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Miller konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q961803
# Iberduero eraikina (Bilbo)

Iberduero eraikina Bizkaiko Bilbo hiruburuan zegoen eraikin bat izan zen.

## Kokalekua

Abando auzoko Gardoki kalearen 8. zenbakian zegoen, Astarloa kalea, Rodríguez Arias kalea, Bertendona kalea eta Poza Lizentziatuaren kalearen arteko elkargunean, eta Bizkaiko Foru Liburutegia, Gardoki kalearen 11. zenbakiko eraikina eta Miguel Unamuno institutuaren parean.

## Historia

1935ean Manuel Ignacio Galindez, Manuel María Smith eta Juan Madariaga arkitektoek proiektatu zuten.
Denbora luzez Iberduero elektrizitate enpresaren egoitza izan zen, ondoren Iberdrolarena.
2014an Bilboko Udalak eraikina erausteko asmoz babesa kentzeko tramiteei ekin zien, bere solairuan luxuzko etxebizitza eraikin bat eraikitzeko asmoa baitzuen.

## Ikus gainera

* Iberdrola dorrea

## Erreferentziak

* ↑ Iberdrolaren antzinako egoitzaren eraustea prestatzen ari dira. 2014ko ekainaren 10a. Elcorreo.com

## Kanpo estekak

* Iberduero eraikina. Bilbaoarquitectura.com (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q25479958
# Iberia

Iberia izenak hainbat adiera ditu:
* Iberiar penintsula, Europako mendebaldean dagoen penintsula.
* Iberiako Erresuma, gaur egungo Georgian zegoen antzinako lurraldea.
* Iberia (enpresa), hegazkin airelinea.
* Iberia (suite), Isaac Albeniz musikagilearen lana.
* Iberia parrokia, Ameriketako Estatu Batuetako Louisiana estatuko eskualdea.
* La Iberia (Sestao), Sestao udalerriko auzoa.
# Iberia parrokia (Louisiana)

Iberia parrokia (ingelesez: Iberia Parish) Louisianako parrokia bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua New Iberia da. 2010eko zentsuaren arabera 73.240 biztanle zituen, Iberia Parish kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Iberia parrokiak 2.669,06 kilometro koadro ditu. Horietatik 1.182,12 ura dira. Beste 1.486,94 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 27,44 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 73.240 pertsonetatik 46.801 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.299 dira. 23.280 beltzak edo afroamerikarrak. 252 amerikar natiboak ziren eta 18 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 1.745 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 146 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 998 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q504415
* Multimedia: Iberia Parish, Louisiana / Q504415
# Iberiako Erresuma

    Artikulu hau Kaukasoko antzinako erresumari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Iberia».
Iberia (georgieraz: იბერია; latinez: Iberia; antzinako grezieraz: Ἰβηρία) antzinako greziar eta erromatarrek Kartliko georgiar erresuma (K.a. 302 – K. o. 580) aipatzeko erabili zuten izena izan zen, egungo Georgiako ekialdeko eta hegoaldeko eskualdeetan zegoena. Egungo adituek Kaukasiar Iberia edo Ekialdeko Iberia izenak ere erabiltzen dituzte, Iberiar penintsulatik bereizteko.
Haren mendebaldean zegoen Kolkidarekin batera, egun ezagutzen dugun Georgia sortu zuen.

## Iberiako erregeen zerrenda

* Samara Mtskhetakoa (K.a. 355-322)
* Azon Mtskhetako (K.a. 322-302)
Pharnavaziar leinua
* Pharnavaz I.a (K.a. 302-237)
* Saurmag I.a (K.a. 237-162)
* Mirian I.a (K.a. 162-112)
* Farnadjom (K.a. 112-93)
Arshakiar leinua
* Arshak I.a (K.a. 93-81)
* Artag (K.a. 81-63)
Nimrodiar edo Pharnavaziar leinua (berrezarpena)
* Parnavaz II.a (K.a. 63-32)
* Mirian II.a (K.a. 32-23)
* Arshak II.a (K.a. 23-k .o. 2)
Arshakiar leinua (berrezarpena)
* Farasmanes I.a (2-58)
* Mithridates I.a (58-106)
* Amazasp I.a (106-116)
* Farasmanes II.a Kvéli (116-132)
* Radamisto I.a (132-135)
* Farasmanes III.a (135-185)
* Amazasp II.a (185-189)
Arsazidar leinua
* Rev I.a (189-216)
* Vache I.a (216-234)
* Bakur I.a (234-249)
* Mithridates II.a (249-265)
* Amazasp III.a, antierregea (260-265)
* Asphagur (265-284)
Kosroidar leinua
* Mirian III.a (284-361)
* Rev II.a, erregekidea (345-361)
* Saurmag II.a (361-363)
* Varaz-Bakur I.a (Asphagur II.a, 363-365)
* Mithridates III.a (365-380)
* Varaz-Bakur II.a (Asphagur III.a, 380-394)
* Tiridates (394-406)
* Farasmanes IV.a (406-409)
* Mithridates IV.a (409-411)
* Archil (411-435)
* Mithridates V.a (435-447)
* Vakhtang I.a (447-502)
* Vache II.a (502-514)
* Bakur II.a (514-528)
* Farasmanes V.a (528-542)
* Farasmanes VI.a (542-547)
* Bakur III.a (547-580)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2004/XII/16). 142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak. Bilbo.
* ↑ Smith, Henry Immanuel. Course of Ancient Geography. , 279 or..
* ↑ Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C.. The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars. , 82 or..
* ↑ Grigor Suny, Ronald. The Making of the Georgian Nation. Indiana University Press, 13 or. ISBN 0-253-20915-3..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19083
* Multimedia: Kingdom of Iberia / Q19083
# Iveagh etxea

Iveagh etxea edo Iveagh House, Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen eraikin bat da, St Stephen's Green parkean. Gaur egun Irlandako Gobernuaten Kanpo Harremanetarako eta Merkataritza Sailaren egoitza da. Iveragh lorategiak eraikin honen atzealdean daude.
1736an Richard Cassels arkitektoak diseinatu zuen, Robert Clayton artzapezpikuaren egoitza izan zedin.
1862an Benjamin Guinness garagardogileak erosi eta eraldatu zuen.
* Datuak: Q6098632
* Multimedia: Iveagh House / Q6098632
# Iveco

Iveco S.p.A. Italiako enpresa da, CNH Industrial taldearen filiala eta Turinen egoitza duena. Ibilgailu komertzial arinak, ertainak eta astunak, harrobiko eta obretako ibilgailuak, hiriko eta hiriarteko autobusak eta aplikazioetarako ibilgailu bereziak diseinatu, ekoiztu eta merkaturatzen ditu. Iveco izena 1975ean agertu zen lehen aldiz, italiar, frantziar eta alemaniar markek bat egin ondoren.
Europan, Txinan, Errusian, Australian, Afrikan, Argentinan eta Brasilen lantegiak ditu. Konpainiak 150.000 ibilgailu komertzial ekoizten ditu mundu osoan, eta 10 mila milioi euroko fakturazioa du.

## Erreferentziak

* ↑ Bonfiglioli Consulting: Il Lean Thinking dalla produzione alla progettazione. Pensare snello in ufficio tecnico per innovare la progettazione e diventare più competitivi. 5 casi italiani di successo. Milan, 103 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29913
* Multimedia: Iveco / Q29913
# Iven

Iven Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 175 biztanle zituen, 15,74 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635555
* Multimedia: Iven / Q635555
# Iver Heath

Iver Heath, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Buckinghamshire konderrian. Konderriaren hiriburua da.
2016an 8.446 biztanle zituen.
* Datuak: Q55556779
* Multimedia: Iver Heath / Q55556779
# Iveland

Iveland Norvegiako udalerria da. Aust-Agder konderrian kokatua dago. 261.64 km² ditu eta 1.211 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Evje og Hornnes Birkenes Vennesla

## Kanpo estekak

* Datuak: Q90592
* Multimedia: Iveland / Q90592
# Ivenack

Ivenack Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 807 biztanle zituen, 39,64 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50974
* Multimedia: Ivenack / Q50974
# Iver

Iver, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Buckinghamshire konderrian.
2011n 11.119 biztanle zituen.
* Datuak: Q2074422
* Multimedia: Iver / Q2074422
# Iveragh penintsula

Iveragh penintsula (irlanderaz: Uíbh Ráthach) Irlandako Errepublikako Kerryko konderrian kokatzen den penintsula bat da. Irlandaren hego-mendebaldeko penintsularik handiena da. Bere erdialdean Macgillicuddy's Reeks mendiak daudelarik eta hauen artean Carrauntoohil mendia, Irlanda osoko mendirik garaiena.

## Udalerriak

Penintsula honetako udalerririk nagusienak honako hauek dira: Killorglin, Cahersiveen, Portmagee, Waterville, Caherdaniel, Sneem eta Kenmare.

## Turismoa

Ring of Kerry turismo ibilbide ospetsuak penintsula honetako kostalde osoari bira ematen dio eta Killarney hirian hasi eta amaitzen da, ènintsula honetako ekialdean hain justu ere.
Valentia Uhartea penintsula honen ipar-mendebaldean kokatzen da. Penintsula honi Portmagee udalerrian dagoen zubiaren bidez lotzen da, halere Renard lurmuturra eta uharteko Knightstown udalerriaren arteko ibilbidea egiten duen ferriaz ere joan daiteke.
Skellig uharteak penintsula honetako kostaldetik 12 kilometrotara daude, beren aintzineko eraikin monastikoak eta hegaztigune garrantzitsua izateagatik ezagun direlarik. 1996an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen
Kerry Geopark delakoa Iveragh penintsulako komunitate ekimena da, honen asmoa gune geologiko garrantzitsu honekiko geoturismoa bultzatuaraztea da. Beste zenbait leku interesgarriak Kenmare Badia da (urpeko itsasadarra), aintzineko glaziaziarren edo sumendi jardueren arrastoa eta orain dela 400 milioiko tetrapodoen aztarnak.

## Iruditegia

* Ring of Kerry.
* Macgillicuddy's Reeks mendikatea.
* Skellig Michael uhartea.
* Skellig uharteak Valencia uhartetik ikusita.
* Ring of Kerryko mendebaldea.
* Charlie Chaplinen omenezko estatua Watervillen.

## Ikus gainera

* Dingle penintsula
* Beara penintsula

## Kanpo estekak

* Iveragh Penintsulako Frommer's gida
* Ring of Kerry ibilbideko argibidea
* Iveragh Penintsulako Hegaztiak
* Kerry Geopark
* Datuak: Q1475521
* Multimedia: Iveragh Peninsula / Q1475521
# Japan Center

Japan Center, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 115 metro eta 28 solairu dauzka eta 1996an amaitu zuten.
Joachim Ganz arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa structurae.de webgunean.
* Datuak: Q266965
* Multimedia: Japan-Center / Q266965
# Japan Tobacco

Japan Tobacco Inc. (japonieraz: 日本たばこ産業株式会社, Nihon Tabako Sangyō kabushiki gaisha) (JT) tabakoa ekoiztu eta saltzen duen japoniar enpresa da, Tokion egoitza duena. Bere arloko hirugarren enpresarik nagusiena da, aurretik Philip Morris International eta British American Tobacco izanda.
1945ean sortu zuten eta 1985ean tokushu gaisha (japonieraz: 特殊会社, "konpainia espezial") bilakatu zen, hau da, monopolioa zuen baina Japoniako Gobernuak bere akzioen %50, gutxienez, mantendu behar zuen. 2011ko Sendaiko lurrikara eta tsunamiaren ondorioz, heren bat izatera pasa zen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Alison Cooper: lighting up Imperial Tobacco» The Telegraph (Londres) 2010-3-21.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q898568
* Multimedia: Japan Tobacco / Q898568
# Japaratinga

Japaratinga Brasilgo udalerri bat da, Alagoas estatuan kokatua. 9.219 biztanle ditu 85,948 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Alagoas

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1808087
* Multimedia: Japaratinga / Q1808087
# Iturraspe-Bengoetxea etxea

Iturraspe-Bengoetxea etxea Arropain (Ispaster) auzoko eraikin bat da, indiano-etxea, Ameriketatik itzulitako bi bizkaitarrek eraikitakoa 1907. urtean. Etxe sendo eta dotorea da, baina beste indiano-etxeen askoren estilo efekturik gabea.
Arropain ingurua emigrazio gune izan zen 19. mendeko bigarren zatian, eta bertako eta inguruko Bizkaiko parajeetako zenbait euskaldun Oregongo Jordan Valleyn ezarri ziren. Haietariko batzuek itzuli eta etxeak eraiki zituzten hantxe bertan. Horietako bi izan ziren Luis Iturraspe (Lekeition jaioa) eta Meliton Bengoetxea (Bedaroakoa), zeinak lurralde bat erosi zioten Antonio Mendieta bati, eta han etxe hau eraiki.
Lekeitioko sarreran itsatsita dago Arropain, eta 21. mendean irekitako Lekeitioko Aterpetxea parez pare du Iturraspe-Bengoetxea etxeak.

## Erreferentziak

* ↑ «La comunidad vasca de Jordan Valley - Euskonews» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111470910
# Iturreta

Iturreta Euskal Herriko hainbat tokiren izena izan daiteke:
* Iturreta, Bizkaiko Markina-Xemein udalerriko auzoa.
* Iturreta, Bizkaiko Mendexa udalerriko auzoa.

## Ikus, gainera

* Iturrieta
# Iturreta (Mendexa)

Iturreta Mendexa udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 62 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Iturretako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 57 | 63 | 62 | 57 | 55 | 61 | 61 | 63 | 62 |

## Ikus, gainera

* Mendexa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259897
# Iturranduz urtegia

Iturranduz urtegia erromatarrek Andelos herrirako egindako urtegia da. Sistema hidraulikoak bi presa zituen, bata II. mendekoa eta bestea III. edo IV. mendeetakoa. Presak 102 eta 150 metro arteko luzera eta 4 metroko altuera zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Nafarroako Gobernua. (2009-7-28). Andelosko aztarnategiak sei hilabetetan iazko urte osoan baino bisita gehiago izan ditu asteartea. .
* ↑ Arenillas, Miguel; Castillo, Juan C.. (2003). Dams from the Roman Era in Spain. Analysis of Design Forms (with Appendix). in: 1st International Congress on Construction History [20th–24th January]. Madril.
* ↑ García-Diego, José A.. (1973). «Comentarios al artículo 'La presa romana de Iturranduz'» Revista de obras públicas 120 (3098): 609–612..
* ↑ Sáenz Ridruejo, Fernando. (1973). «La presa romana de Iturranduz» Revista de obras públicas 120 (3093): 33–40..

## Kanpo estekak

Andeloseko Museo Arkeologikoa
* Datuak: Q1675355
# Iturreta (Markina)

Iturrieta Markina-Xemein udalerriko auzoetariko bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 75 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Iturretako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 76 | 73 | 71 | 68 | 70 | 74 | 73 | 75 |

## Ikus, gainera

* Markina-Xemein

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259896
* Multimedia: Iturreta / Q12259896
# Iturralde Suit kalea (Iruñea)

Iturralde Suit kalea, ofizialki Iturralde y Suit kalea, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

## Izena

Izena Joan Iturralde Suit (1840-1909) iruindar historialaria, saiakeragilea, margolaria eta Nafarroako Euskal Elkargoaren kide sortzaileetako bat izan zenaren omenez darama.

## Kokapena

Media Luna kalean hasi eta Rodeznoko Kondearen plazan amaitzen da. Tartean honako kaleek zeharkatzen dute: Aralar kalea, Erriberri kalea eta Amaia kalea.
Bestalde, Amaiurko Gaztelua kalea eta Pascual Madoz kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea

* Rodeznoko Kondearen plaza
* Eroritakoen monumentua
* Rodeznoko Kondearen plaza.
* Eroritakoen monumentua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479558
# Iturraldea etxea (Arizkun)

Iturraldea etxea Nafarroako Baztan udalerriko Arizkun udalerrian dagoen etxe bat da.

## Kokalekua

Bozate eta Arizkun arteko bidegurutzean dago, Urtsua jauregitik hurbil.

## Historia

Eraikinaren ezaugarri nabarmenena bere hiru gorputz eta itxura ez ohiko teilatu ondo edo izkina dotorea da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479665
# Iturraran

Iturrarango Lorategi Botanikoa 20 bat hektareako lorategia da, Pagoetako natura parkearen barruan dagoena, Aiako herrian, Gipuzkoan. Lorategia Gipuzkoako Foru Aldundiarena da, eta berak kudeatu eta zaintzen du.

## Kokapena

Iturrarango Lorategi Botanikoa Gipuzkoako Urola Kosta eskualdean dago, Aiako udalerriaren lurretan, Pagoetako Parke Naturalaren barruan. Mendi arteko bailaran egon arren, GI-2631 errepidearen albo batean, Zarauztik eta Bizkaiko Golkotik 8 km besterik ez dago. 1986ko neguan hasi zituzten lorategiko landaketak, eta urtero taxon berriak gehitzen dizkiote bildumari.
Lorategia zabalik egoten da urteko egun guztietan, goizeko 09:00etatik 18:00ak arte. Bisitarientzako bide sare bat osatu dute lorategian barrena; espezie guztiei izena eta jatorrizko lekua adierazten duten etiketak jarri dizkiete. Bisita gidatuak ere egin daitezke.
Ikustaldia errazteko, zortzi gunetan banatuta dago lorategia, gune bakoitzean nagusi diren espezieen arabera:
* Haritzak
* Astigarrak
* Mimosak
* Landare mediterraneoak
* Zumarrak eta intxaurrondoak
* Mitre, gereziondo eta palmondoak
* Txilarrak
* Koniferak

## Landareak

Iturrarango lorategiak 25 hektarea ditu, horietatik 15 bertako zuhaitzak. Lorategiaren barnean, baita inguruko lur sailetan ere landaretza autoktonoko zuhaiztiak daude, batik bat haritzak (Quercus robur), gaztainondoak (Castanea sativa), magnoliak (Magnolia grandiflora), zuhandorrak (Corvus sanguinea) eta arteak (Quercus ilex).
Iturrarango inguruak duen klima bereziari esker, basa espezie gordinekin batera landare guztiz samurrak aurkitzen ahal dira bertan. Munduko lorategi gutxitan ikus daitezke, esate baterako, loratzeko negu gogorrak maite dituen oinlodi (Paeonia sp.) bat, eta haren aldamenean Abisiniako platano bat (Ensete ventricosum), izotza gorroto duena.
Gaur egun, Iturraranen 3.500 taxon baino gehiago daude, 200 bat familiatan banatuak. Arriskuan dauden Euskal Herriko landareen bilduma bat ere gordetzen du.

## Landare Berezien Azoka

2003az geroztik, urtero, apirileko lehen aste buruan Landare Berezien Azoka egiten da Iturraranen. Euskal Herriko, Espainiako eta Europako landare mintegi asko etortzen dira azokara.

## Kanpo estekak

* Iturrarango Lorategi Botanikoa (Gipuzkoako Foru Aldundia)
* Iturrarango Lorategi Botanikoa
* Iturrarango Lorategiko landaretza
* Landare Berezien Azoka
* Datuak: Q3162383
* Multimedia: Iturraran (Pagoeta) / Q3162383
# Ibrahim I.a

Ibrahim I.a (Konstantinopla, 1615eko azaroaren 5a - Konstantinopla, 1648ko abuztuaren 18a) sultan otomanoa izan zen 1640-1648 urteetan.

## Biografia

Kara Mustafa Pasha bisirraren esku utzi zuen gobernua, eta bere inguruko emakumeen menera bizi izan zen. Austriaren eta Persiaren arteko bakea izenpetu zuen 1642an eta, Azov itsasoko lurraldeak berreskuratu ondoren, Veneziaren aurkako gerrari ekin zion 1645ean. Zergak handitu zizkien bere mendekoei, zituen gutiziak asetzearren, eta atxilo hartu zuten azkenean, erlijio agintarien aginduz, 1648ko abuztuan. Lepoa bihurrituta hil zuten hamar egunen buruan.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Şehzade Selim (IV. Mehmed'ın oğlu)
Hatice Sultan
Mustafa II.a
Mehmed IV.a
Ümmügülsüm Sultan
Fatma Sultan
Ahmed III.a
Ümmügülsüm Sultan
Fatma Emetullah Sultan
Mehmed III.a
Suleiman II.a
Ahmed I.a
Handan Sultan
Ibrahim I.a
Gevherhan Sultan
Kösem Sultan
Ayşe Sultan
Ahmed II.a
Atike Sultan
Beyhan Sultan :

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q168776
* Multimedia: Ibrahim of the Ottoman Empire / Q168776
# Ibotirama

Ibotirama Brasilgo udalerri bat da, Bahiako estatuan kokatua. 26.309 biztanle ditu 1.740,087 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Bahiako estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1761863
* Multimedia: Ibotirama / Q1761863
# Iboundji mendia

Iboundji mendia (frantsesez: Mont Iboundji) Gabongo mendia da. 972 metro ditu eta Ogooué-Lolo probintzian dago.
Batuzen esanetan 1.575 metroko altuera du, herrialdeko altuena izanda. Baina iturri fidagarrienen arabera, 972 metro besterik ez ditu. Herrialdeko mendirik altuena Bengoué mendia da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Gabon. in: Encyclopedia of the Nations..
* ↑ (Polonieraz) Gondek, Robert. (2015). «Góry, Goryle, Szympansy, Mandryle» Poznaj Świat (10): 44–51. ISSN 0032-6143..
* ↑ http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=11104

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1895747