OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arkakarats

Arkakaratsa Rosa generoko landareen sasifruitua da, batez ere basa-arrosarena. Horregatik, espezie honi arkakarats ere esaten zaio. Gorri-laranja izan ohi da, baina ubel ilunetik beltzeraino izan daiteke espezie batzuetan. Arkakaratsak harten dira loteen polinizazioaren ondoren udaberrian edo uda hasieran, eta udazkenean heltzen.

## Ezaugarriak

Arkakaratsak sasifruitu mamitsu eta arrautzakara da, eta 15-25 mm luze izan daiteke. Ontzi itxurakoa, goialdean irekia, estamine eta sepaloen ondorengo lehortuak daramatza. Barnean, benetazko 20-30 fruitu ditu, berez akenioak, karpeloen eraldaketatikoak, bakoitza hazi bakarrarekin.
Arkakaratsak udazkenean heltzen dira, urri-azaro aldean ipar hemisferioan, baina negu osoan ikus daitezke adarretan zintzilik.

## Erabilera

Arkakaratsek erabilera ugari dute: infusioa, marmelada, jelada, ziropa, zopa, edariak, gozopilak, ogia eta ardoa. Gordinak ere jan daitezke, baiak bailira, barneko ileak ekiditen badira.
Espezie gutxi batzuenak apaingarri gisa erabili daitezke, hala nola Rosa moyesii espeziearenak, zeinenak handiak, gorriak eta botila-itxurakoak diren.
Barneko ileak azkura hauts gisa erabiltzen dira.

### Sendagai

Herri medikuntzan, arkakaratsak erabiltzen dira batez ere beherakoaren, abitaminosiaren eta asteniaren aurka. Dekokzioan edo elixir eran (alkoholean beratua) erabiltzen dira.
Arkakaratsen ileak ere erabili daitezke, baraurik janez eztiarekin, heste-zizareak kanporatzeko.

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. Orotariko Euskal Hiztegia. .
* ↑ Elhuyar. Zientzia eta Teknologiaren hiztegi entziklopedikoa. .
* ↑ Albert MR. (1998). Novelty shop "itching powder. doi:10.1111/j.1440-0960.1998.tb01281.x..
* ↑ Marie-Antoinette Mulot, Secrets d'une herboriste, Éditions du Dauphin, 1984, ISBN 2-7242-3402-2 173 or.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46740
* Multimedia: Rosa (fruit) / Q46740
# Arkaitz Zelaia

Aritz Zerain Miner (Bidania-Goiatz, 1982) bertsolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea

2001ean Bertsolari Txapelketa Nagusian kantatu zuen eta 2007an Gipuzkoako Txapelketan hartu zuen parte.

## Palmaresa
### Txapelketak

* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** final laurdenak (1): 2001

## Erreferentziak

* ↑ Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale. «Arkaitz Zelaia - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Noiz kontsultatua: 2022-12-08).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q115589670
# Arkalyk

Arkalyk (kazakheraz: Арқалық/Arqalıq, errusieraz: Аркалык) Kostanay probintziako hiri bat da Kazakhstango iparraldean dagoena. Lehenago Torgay probintziako hiriburua zen baian 1997an desagertu zen probintzia hori. Gaur egun Torgay eskualdeko hiriburua da, Kostanay probintziaren barruan. 1956ean sortu zen eta 1965ean bereganatu zuen hiri izaera. Arkalytik Kostanayra bitarteko distantzia 480 kilometrokoa da eta 670 kilometrokoa Astanaraino.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q698941
* Multimedia: Arkalyk / Q698941
# Arkalojori

Arkalojori (grezieraz: Αρκαλοχώρι) Kreta uhartean dagoen Greziako herri eta udal unitate bat da. Heraklion unitate erregionalean dago, eta Minoa Pediada udalerrian. 2011n udal unitateak 10.476 biztanle zituen, herriak, berriz, 4.313 biztanle zituen.

## Arkalojoriko haitzuloa

Arkalojoriko lurraldean, Galatasko jauregiaren aztarnetatik 4 km ingurura, aztarna minoiko garrantzitsuak aurkitu diren haitzulo bat dago. 30 m inguruko luzera duen kobazuloa da, lurrikara baten ondorioz agian, garai minoikoaren amaieran zati bat erori zen, eta horri esker aurkikuntza batzuk kontserbatu ahal izan dira indusketek argira atera arte.
Haitzuloaren ikerketa goiztiarra Iosif Hatzidakisek egin zuen, baina guztiz estali zuten indusketa nagusiak Spyridon Marinatosek zuzendu zituen 1934 inguruan.
Aurkikuntzen artean, urrezko, zilarrezko eta brontzezko objektu ugari nabarmentzen dira, hala nola, labanak, ezpatak eta aizkora bikoitzak. Azpimarratzekoa da aizkora bikoitz horietatik hiruk inskripzioak dituztela: horietako bik A linealeko zeinuak dituzte, transkripzio fonetikoa I-Da-Ma-Te duen hitza duena. Beste aizkora bikoitz batean Festoko diskokoekin lotu diren karaktere sorta bat dago.
Aztarnategiko aurkikuntzen arabera, kobazulo honek jainko gerlari baten gurtza-leku izan nahi zuela uste da. Haitzuloa Kretako labirinto mitikoarekin identifikatu zitekeela ere iradoki izan da, "labirinto" izena (grezieraz, λαβύρινθος) "labrys" (grezieraz, λάβρυς) aizkora bikoitzak izendatzeko erabiltzen den izenarekin lotzen zelako.

## Erreferentziak

* ↑ The Arkalokhori Axe Inscription in Relation to the Diskos of Phaistos Text, en Anistoriton, vol. 11 (2008-2009) (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2283009
* Multimedia: Arkalochori / Q2283009
# Arkakuso

Arkakusoa (kukusoa nafarreraz) Siphonaptera ordenako intsektu apteroen izen arrunta da. Kanpoko bizkarroiak dira, ugaztun (tartean saguzarrak eta gizakiak) eta hegaztien odolaren hematofagiari esker bizi direnak.
Espezie ezagunenak honakoak dira:
* Katuen arkakusoa (Ctenocephalides felis)
* Txakurren arkakusoa (Ctenocephalides canis)
* Arkakuso arrunta (Pulex irritans)
* Iparraldeko arratoien arkakusoa (Nosopsyllus fasciatus)
* Ekialdeko arratoien arkakusoa (Xenopsylla cheopis)
Munduan zehar 2.000 espezie baino gehiago deskribatu dituzte, horietatik asko medikuntzan edo albaitaritzan garrantzia dutenak, gaixotasunen eroale direlako (adibidez, tifus, izurri pneumonikoa edo teniak).

## Sailkapena

* Pulicomorpha subordena
** Pulicoidea superfamilia
*** Hectopsyllidae familia
*** Pulicidae familia
** Malacopsylloidea superfamilia
*** Malacopsyllidae familia
*** Rhopalopsyllidae familia
*** Vermipsyllidae familia
** Coptopsylloidea superfamilia
*** Coptopsyllidae familia
** Ancistropsylloidea superfamilia
*** Ancistropsyllidae familia
* Pygiopsyllomorpha subordena
** Pygiopsylloidea superfamilia
*** Lycopsyllidae familia
*** Pygiopsyllidae familia
*** Stivaliidae familia
* Hystrichopsyllomorpha subordena
** Hystrichopsylloidea superfamilia
*** Hystrichopsyllidae familia
*** Chimaeropsyllidae familia
** Macropsylloidea superfamilia
*** Macropsyllidae familia
** Stephanocircidoidea superfamilia
*** Stephanocircidae familia

## Familiak

* Familia
* Ancistropsyllidae
* Ceratophyllidae
* Chimaeropsyllidae
* Coptopsyllidae
* Ctenophthalmidae
* Hectopsyllidae
* Hystrichopsyllidae
* Ischnopsyllidae
* Leptopsyllidae
* Lycopsyllidae
* Macropsyllidae
* Malacopsyllidae
* Pseudopulicidae
* Pulicidae
* Pygiopsyllidae
* Rhopalopsyllidae
* Saurophthiridae
* Stephanocircidae
* Stivaliidae
* Tarwiniidae
* Tungidae
* Vermipsyllidae
* Xiphiopsyllidae

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Arkakuso. .
* ↑ Fleas: What They Are, What To Do D. L. Richman & P. G. Koehler, University of Florida: IFAS Extension
* Datuak: Q388162
* Multimedia: Siphonaptera / Q388162
* Espezieak: Siphonaptera
# Arkamo

    Artikulu hau Barrundiako mendiari buruzkoa da; Arabako mendebaldeko mendilerroa gaitzat duena beste hau da: «Arkamu»
Arkamo Arabako iparraldeko mendi bat da. Barrundiako (Aguraingo Kuadrilla) udalerrian eta Elgeako mendilerroan dago.
Uribarri-Ganboako urtegiaren ondoan dago. Bere garaiera, 875 metrokoa da, eta, ohi, ez da oso bisitatua, ez baita batere ezaguna mendizaleen artean, Mugarriluze edo Aumategi ez bezala. Mendi honen ekialdean, Elgea edo Kondekortako lepoa dago. Lepo honek, Elgeamenditik banatzen du.

## Irispideak

Arkamo mendiaren hego-ekialdean, Miritxa izeneko beste mendi ezezagun bat dago. Mendi honen ekialdeko magalean Santa Marina ermita dago, Elgeatik edo Marietatik errez hel daitekeena. Azken kasu honetan, aipaturiko ermitarantz abiatu behar da, ondoren, Kondekortako leporantz jarraitzeko, bertan trikuharri bat dagoelarik. Ezkerretik, muinoa jarraitu behar da, tontorreraino. Tontorrean, hainbat harri dago.

## Berezitasunak

Tontorrean, harkaitz handi batean zizelkatuak, bi mugarri daude. Horietako batek, B hizkia du bertan. Besteak, berriz, testudun metalezko xafla bat.

## Ikus, gainera

* Arabako mendiak
* Gipuzkoako mendiak
* Arkamoko mendilerroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12253994
# Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna

Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna UNESCOren Konferentzia Orokorraren 40. saioan aldarrikatu zen 2019an, eta urte bakoitzeko azaroaren 18an ospatzen da. Egunaren helburua Islamaren iraganeko eta gaur egungo adierazpen artistikoak ezagutaraztea da, baita Islamdar artearen bidez kultura horrek zibilizazioari egiten dion ekarpena ere plazaratzea. Egun honen ospakizuna herrien arteko tolerantzia sustatzeko eta artearen indarrari esker hurbilketa kulturalean laguntzeko modua ere bada.

## 2021eko Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna

| « | Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna UNESCOren Konferentzia Orokorraren 40. bileran aldarrikatu zen 2019an, eta urte bakoitzeko azaroaren 18an ospatzen da. Islamaren iraganeko eta egungo adierazpen artistikoak ezagutaraztea du helburu, baita kulturak zibilizazioari egiten dion ekarpena ere, Arte Islamikoaren bidez. Arte Islamikoaren Nazioarteko Egunaren munduko ospakizuna ez da arte islamiarraren balioa sustatzera mugatzen, beste arte-mugimendu batzuk inspiratu baititu; aitzitik, kultura-aniztasunari, adierazpen-askatasunari, kultura-ondarearen babesari eta kulturen arteko elkarrizketari ere laguntzen die. Egun honen ospakizuna herrien arteko tolerantzia sustatzeko eta artearen botereari esker posible diren kultura hurbilketa bultzatzeko modua ere bada. Asko dago ikasteko, partekatzeko eta ospatzeko Arte Islamikoaren Nazioarteko Egunean, eta, beraz, UNESCOk guztien parte-hartzea bultzatzen du eztabaiden, hitzaldien, tailerren, kultur ekitaldien eta aurkezpenen edo erakusketen bidez. 'ZUZENDARI NAGUSIAREN MEZUA' ' Aurten lehen aldiz ospatuko dugu Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna. Egun hau, mundu osoko kulturetan eragiten, berrasmatzen eta berritzen jarraitzen duen ezohiko ondare hau elkarrekin ospatzeko aldarrikatu zen. "' '— UNESCOko zuzendari nagusi Audrey Azoulay andrearen mezua, Arte Islamikoaren Nazioarteko Eguna dela eta' Deskargatu mezu osoa PDF formatuan Gaztelania | » |
| Unesco ||

## Erreferentziak

* ↑ Día Internacional del Arte Islámico. . Organización de las Naciones Unidas

## Ikus, gainera

* Arte islamikoa

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Frantsesez):Arte Islamikoaren Nazioarteko Egunaren gune ofiziala
* Datuak: Q79468278
# Arte Garaikidearen Museoa (Palentzia)

Palentziako Arte Garaikidearen Museoa - Díaz Caneja Fundazioa Palentzia hiriko museo nagusietako bat da. Bertan, Juan Manuel Díaz-Canejaren lanen dohaintza dago, bere alargun Isabel Fernández Almansak eta margolariak berak egindakoa. 1995ean inauguratu zen, artistaren heriotzaren zazpigarren urteurrenarekin bat eginez.

## Bilduma

Museoaren bilduma Juan Manuel Díaz Canejaren 119 margolanetan oinarritzen da, bere garai guztiak irudikatuz, bere lehen lanetatik, 1920ko hamarkadatik, hil zenean ekoiztutako lanetaraino. Hoberen irudikatzen den garaia bere azken lanetakoa da, 1980ko hamarkadakoa. Hirurogeita hamarreko hamarkadak ere ordezkaritza zabala du, hogei oihal baino gehiagokoa. Gainerako garaietatik hirurogeiko hamarkadako 10 margolan eta berrogeita hamarreko beste 10 koadro gordetzen dira. Canejaren gainontzeko etapa artistikoetatik, eta batez ere bere prestakuntza etapatik, lanen kopurua murritzagoa da.
Museoak paisaiak erakusten ditu batez ere, margolariaren generorik gogokoena, nahiz eta erretratuak, natura hilak, konposizio abstraktuak eta eguneroko bizitzako eszenak ere baditu. Museoak ere baditu Díaz Canejak bizitzan erabili zituen kabalete bat, paletak eta bestelako tresnak; eta Palentziako artistaren lan ezagunenetako batzuk gordetzen ditu, hala nola Emakumea orrazten, Argiontzia, Komunikatzera zihoazen, Larraina, Eserita biluzik, Gotzainaren gosaria edo Irin fabrika .

## Ekintzak, liburutegia eta erakusketak

Museoak, antzinako udal Kultur Etxean kokatua, aldi baterako erakusketa aretoa, auditorioa eta arte garaikidean eta artearen historian espezializatutako liburutegi garrantzitsu bat ditu. Artistaren jatorrizko eskuizkribuak eta argazkiak ere liburutegian gordetzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ Alonso de los Ríos, César: "Díaz-Caneja". Apuntes Palentinos. Caja de Ahorros y Monte de Piedad de Palencia, 1983.
* ↑ http://www.diaz-caneja.org/content/edificio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6033840
* Multimedia: Museo de Arte Contemporáneo de Palencia-Fundación Díaz Caneja / Q6033840
# Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina

Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina Espainiako Kultura Ministerioak, literatura, antzerki, musika, dantza, interpretazio eta antzeko alorretan nabarmentzen diren pertsonei ematen dien domina bat da.
Dominek sormen artistiko edo kulturalean nabarmendu diren edo arte eta kulturaren sustapen, garapen edo hedapenean edo ondare artistikoaren kontserbazioan zerbitzu nabarmenak eman dituzten pertsonak bereizten dituzte.

## Historia

1995 arte, Heziketa, Kultura eta Kirol Ministerioak urtero ematen zituen Arte Ederretako Merituaren Dominak, urre eta zilarrezkoak, baina, 1995etik aurrera Zilarrezkoak ez ziren gehiago eman, eta 1996tik soilik urrezkoak ematen dira.
Sari hau urtero Ministerio honek ematen dituen Antzerki eta Musikako domina eta sarien artean dago.

## Sarituak

* Ikus, Arte Ederretako Merituaren Urrezko Dominaren saridunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3753203
# Arte Garaikideko Museoa (Monterrey)

Monterreyko Arte Garaikideko Museoa, MARCO siglez ere ezaguna (gaztelaniaz, Museo de Arte Contemporáneo), Monterrey hirian dago, Nuevo León, Mexiko. Eraikina Ricardo Legorreta arkitekto mexikarraren lana da, eta 1991ko ekainaren 28an inauguratu zuten. MARCO museoa erakusketak sortzeko eta beste erakunde batzuetako proiektuak hautatzeko misioarekin sortu zen, arte garaikide mexikarraren eta nazioartekoaren egungo uneari buruzko erreferentzia-esparru bat eskaintzera bideratua.
Museoa Monterreyko erdigunean dago, Macroplaza deritzon gune urbanistikoan, Zuazua eta Padre Raymundo Jardón etorbideen gurutzabidean.
Arkitekturaren aldetik Legorretaren forma lauki lur-kolorezko tipikoek osatzen dute museoa.
Sarrera nagusian "La Paloma" eskultura dago, Juan Sorianoren sorkuntza. 6 metroko altuera eta 4 tonako pisua duen brontzezko eskultura erraldoia da.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko Wikipediako «Museo de Arte Contemporáneo (Monterrey)» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-06-22ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Datuak: Q6940538
* Multimedia: Museum of Contemporary Art, Monterrey / Q6940538
# Arte Garaikideko museoa (Madril)

Arte Garaikideko Museoa (gaztelaniaz: Museo de Arte Contemporáneo), lehen Arte Garaikidearen Udal Museoa deitua, Espainiako hiriburuko Centro barrutian dago, Conde Duque kalean. Pedro de Ribera arkitektoak estilo barrokoan eraikitako Conde-Duque kuartelaren eraikineko instalazioetan dago. Museoa, 2001eko azaroan inauguratua, itxita egon zen 2010etik 2015eko otsailaren 3ra arte; berriro irekitzearekin batera bi areto berri ireki ziren.

## Bilduma iraunkorra

Museoaren bilduma iraunkorra pinturak eta obra grafikoak osatzen dute batez ere, nahiz eta eskultura, argazkia eta marrazkia ere irudikatuta dauden. Bilduma iraunkorra kronologikoki erakusten da eta honako kategoria hauetan banatzen da:
* Abangoardiak historikoak
* Sortzaile berriak
* Errealismoak
* 80. urtetako abstrakzioa
* Caneja Legatua
* Abstrakzioaren maisuak
* Madrilgo Eskola
2015eko otsailaren 3an, "Museo eramangarria" izeneko bi areto ireki ziren jendearentzat: "Ramón Gómez de la Sernaren bulegoa. Bildumaren ordena".

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Condeduque Kultura Garaikidearen Zentroa.
* (Gaztelaniaz):Museoa Madrilgo Udalaren webgunean.
* Datuak: Q6940528
* Multimedia: Museo de Arte Contemporáneo, Madrid / Q6940528
# Arte Ederretako Museoa (San Frantzisko)

San Frantziskoko Arte Ederretako Museoa, ingelesez: Fine Arts Museums of San Francisco, AEBetako San Frantzisko hirian dagoen arte ederretako museo bat da.
Eraikin hauek barne hartzen ditu: Golden Gate parkeko De Young museoa eta Lincoln parkeko Ohorezko Legioaren Kaliforniako Jauregia.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q1416890
* Multimedia: Fine Arts Museums of San Francisco / Q1416890
# Alsodidae

Alsodidae igel familia bat da, Anuraren barruan sailkatua. Hego Amerika aurki daitezke.

## Generoak

* Alsodes Bell, 1843
* Eupsophus Fitzinger, 1843
* Limnomedusa Fitzinger, 1843

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2057374
* Multimedia: Alsodidae / Q2057374
* Espezieak: Alsodidae
# Anayet

Anayet Erdialdeko Pirinioetako mendi bat da. Hain zuzen ere, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoaren iparraldean dago, Frantziako muga eta Midi d'Ossau menditik oso hurbil.
Mendi horren magalean izen bereko Anayeteko iboiak daude. Anayet mendiaren albotik Pirinioak alderik-alde zeharkatzen dituen GR 11 bidea igarotzen da.

## Itxura

Erdizka erautsi zen sumendi baten hondakina da, haren tximiniarena, zehazki; Midi d'Ossau mendiaren nolabaiteko antza du. Anayeteko mendilerro gehiena sumendiz osatutako galdara zahar baten hondakinak direla uste da.

## Iruditegia

* Anayeteko iboiak eta Anayet mendia.
* Gauez.
* Elurrez estalia.
* GR 11 bidea Anayet mendiaren itzalpena.

## Ikus gainera

* Anayeteko iboiak

## Kanpo estekak

* Anayet mendia. Euskal Mendiak.org
* Datuak: Q3043672
* Multimedia: Anayet / Q3043672
# Anaz

Anaz, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Medio Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 134 biztanle zituen.
* Datuak: Q5674741
* Multimedia: Ánaz / Q5674741
# Anaya

Anaya Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 140 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1917942
* Multimedia: Anaya, Segovia / Q1917942
# Anayama Nobutada

Anayama Nobutada (japonieraz: 穴山 信君, 1541 – 1582ko ekainaren 21a) , Anayama Baisetsu bezala ere ezagutua, Sengoku aroko samurai japoniar bat izan zen, Takeda Shingenen iloba eta honen hogeita lau jeneraletako bat.
Takeda klanaren alde borrokatu zuen 1561eko Kawanakajimako guduan, 1572ko Mikatagaharako guduan eta 1575eko Nagashinoko guduan. Gaztelu bat eta lurrak eman zizkioten Suruga probintzian, 1569an hartua izan ondoren, eta han egon zen hamar urte baino gehiagoz. Shingen hil ondoren, honen seme Takeda Katsuyoriren agindupean jarraitu zuen, Nagashinoko gudua gertatu eta gutxira, Tokugawaren aldera aldatu zela ezagutzen den arren, eta honi, Takeda Katsuyoriren aurkako kanpainan ere lagundu zion egundaino ezezagunak diren arrazoiengatik. Tokugawa klanari emandako zerbitzuengatik, Kai probintziako feudo batekin saritu zuten, Takeda klanaren aldekoek erail zuten handik gutxira.
* Datuak: Q2390843
* Multimedia: Anayama Nobukimi / Q2390843
# Anayeteko iboiak

Anayeteko iboiak Erdialdeko Pirinioetan dauden iboi multzo bat dira, hain zuzen ere, izen bereko Anayet mendiaren magalean daude. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Tenako ibarran daude, Sallent de Gállego udalerriaren lursailetan.
Frantziara doan bidea hartu eta Formigal herritik 3 kilometro ingurura dagoen "Corral de las Mulas" kokalekuan ibilgailua utzi eta oinez bertaratu daiteke.

## Ikus gainera

* GR 11

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)Anayeteko iboietarako txangoa.
* Datuak: Q2719278
# Anaïs Chevalier-Bouchet

Anaïs Chevalier-Bouchet (Anaïs Chevalier, Saint-Martin-d'Hères, 1993ko otsailaren 12a) biatloian lehiatzen den kirolari frantsesa da. Chloé ahizpa kirol berean lehiatuko da.
Hiru aldiz parte hartu du Neguko Joko Olinpikotan parte hartu zuen, 2014 eta 2022 bitartean, eta hiru domina lortu zituen: brontzezko domina Pyeongchang 2018an, emakumezkoen erreleboetan, eta zilarrezko beste bi Pekin 2022an, 15 km-an, eta errelebo mistoan.
Sei domina irabazi zituen Munduko Biatloi Txapelketan, 2016. eta 2021. urteetan, eta brontzezko domina bat Europako Biatloi Txapelketan, 2015. urtean.

## Erreferentziak

* ↑ «Olympedia – Anaïs Chevalier» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).
* ↑ «Olympedia – Chloé Chevalier» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2022-02-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q488759
* Multimedia: Anaïs Chevalier / Q488759
# Anaya de Alba

Anaya de Alba Salamancako udalerria da, Tierras del Tormes eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 254 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1765316
* Multimedia: Anaya de Alba / Q1765316
# Aritzu

Aritzu Nafarroa Garaiko iparraldeko kontzejua da, Anue udalerrikoa. 2007an, 48 biztanle zituen.
Datu bitxitzat, 1842ko erroldak Anue udalerri osoari Arizu izena eman zion.

## Demografia

Aritzuko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 64 | 61 | 61 | 60 | 57 | 53 | 49 | 48 |

## Kultura
### Euskara

Ultzamako euskara egiten da Aritzun, nafarreraren aldaera.
Jose Maria San Sebastian "Latxaga" apaizak 1973ko abuztuan oinez joan zen Orexa herritik Jakaraino. Bidaia horren testigantza jasota utzi zuen liburu batean "Jaka´ra oñez Naparroan´n zear". Bertan kontatzen du Aritzutik pasatzean euskararen inguruko zenbait kontu:
| « | Aritzuko Maxima Urteaga (Ahotsak proiekturako) Ba nuen euskara nola zebillen jakiteko gogoa. Aita Olazaran´ek noizbait esan zidan gure izkuntza eustearren ikaragarrizko borroka euki zutela apaizak eta maixuak. Berexitasun guzti oiek jaki nai nituen. 74 urteko gizon sendo batekin topo egin nuen, berez euskaldun garbia, izena Juan Migel Iraizoz dauka. Gizon jator oneri galdetu nion, nola galdu zan euskara. Garbi asko esan zidan: «Eskolan egitea debakatua zegoen. Gazteak ere euskarari irri egiten zioten. Orain dala 60 urte, Anue´ko Rafael Olabe apezak Kristau ikasbidea ta itzaldia danak euskaraz egiten zituen. Aren ondotik etorri zanak Jose Maria Lizaso Iraizoz´koa erdiz egiten zuen. Epifanio Santxo Zubieta´koa irugarrena ta au euskaraz asi zan ta gero dana erderaz. Ba dira bost edo sei urte il zala. Onen garaian, maisu aragonesa euskararen aurka asi zan ume guztiak bere alde jarri zituen. Umeek ere erderaz nai zuten kristau ikasbidea»" | » |
| —Jose Maria San Sebastian Zubillaga "Latxaga". 1973ko abuztuan |||

## Aritzuar ospetsuak

* Migel Aritzukoa (Miguel de Arizo, Arizu eta Arizcum gisa ere agertzen da) (1593 - Madril, 1648ko maiatzaren 15a), kantari eta konpositore klasikoa izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Ultzamakoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-15).
* ↑ «Aritzu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-15).
* ↑ «Urteaga, Maxima - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-30).
* ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-30).
* ↑ (Ingelesez) «Arizo [Arizu, Arizcum, Miguel de»] Grove Music Online doi:10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-0000001251?rskey=4qzx2z. (Noiz kontsultatua: 2023-09-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Arizu, Miguel de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2023-09-24).
* ↑ «Miguel de Arizo | enciclopedia.cat» www.enciclopedia.cat (Noiz kontsultatua: 2023-09-24).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Aritzu 1842tik aurrerako erroldetako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.
* Datuak: Q2861443
* Multimedia: Aritzu / Q2861443