OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria Teresa Bragantzakoa

Maria Teresa Bragantzakoa (Sintra, 1793ko apirilaren 29a – Trieste, 1874ko urtarrilaren 17a), jatorrizko izena Maria Teresa Francisca de Assis Antónia Carlota Joana Josefa Xavier de Paula Miguela Rafaela Isabel Gonzaga (portugesazko ahoskera: mɐˈɾiɐ tɨˈɾezɐ), Beirako printzesa, Portugalgo infanta eta Karlos Maria Isidro erregegai karlistaren emaztea izan zen.

## Biografia

Maria Teresa Bragantzakoa Lisboako errege jauregian jaio zen 1793ko apirilean. Joan VI.a Portugalgo erregearen alaba eta Don Karlos erregegaiaren lehen emaztea izandako Maria Frantziska Bragantzakoaren ahizpa zen.
1810ean ezkondu zen Rio de Janeiron Petri Karlos Borboikoa lehengusuarekin. Portugalgo itsas armadako almirantea zen Pedro Karlos, eta seme bat izan zuen harekin: Don Sebastian infantea. 1813an alargun gelditu zen. Espainiako gortera lagundu zuen Maria Frantziska ahizpa, eta hantxe ibili zen harik eta, gatazka dinastikoa hastean, Fernando VII.ak bi ahizpak eta Don Karlos infantea handik bota zituen arte.
Ahizpa Maria Frantziska 1834ko irailean hil zen, erregegaiak euskal lurraldeetan zituen tropekin bat egin berritan. Maria Teresak gutunak idazten zizkion koinatuari Austriako gortetik, eta iloben heziketaz arduratzen zen. 1838ko otsailean ezkutuan eta ahalordeen bidez Salzburgen ezkondu ziren. Printzesak bidaia korapilatsu bat egin zuen Pirinioetako muga zeharkatzeko, eta Ganix de Macaye mugalari ezagunaren laguntza izan zuen horretarako. Azkenean, Don Karlos senarrarekin bat egitea lortu zuen, eta urte hartako urrian beren ezkontza berretsi zuten Azpeitian.
Bergarako Hitzarmenaren ondoren Maria Teresa senarrarekin joan zen erbestera. Bourgesen izan ziren aurrena eta Triesten geroago. 1855ean alargun gelditu zen.
Beirako printzesak berebiziko garrantzia izan zuen Joan III.aren ordez bere seme Karlos -Karlos VII.a karlistentzat- erregegai izendatzeko garaian. Bera izango zen, zalantzarik gabe, dinastia horretako erregegaien artean karisma gehien lortuko zuena. 1860an Karlos VI.a Montemolineko kondea hil ondoren, haren anaia Juanek bere lekua hartu zuenean, krisi sakona ireki zen karlisten artean, Juan hori liberalegia zelako bere jarraitzaileentzat. Beirako printzesak familiaren amalehen ardura hartu zuen orduan, eta Juani bere ardura bere seme Karlosen esku uzteko agindu zion. 1864ko "Espainiarrei zuzendutako Gutun" ezagunaren bidez eman zuen erabaki horren berri. Gutunean legitimitate printzipioa berritu zuen, dinastian izandako aldaketa hori zuritzeko.
Maria Teresa Bragantzakoa Triesten hil zen 1874an, Bigarren Karlistadaren erdian, berak aukeratutako Karlos VII.a Espainiako tronua lortzeko borrokan zebilenean.

## Bibliografia

* Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).

## Kanpo estekak

* XIX. mendeko historia militarra Euskal Herrian. BEIRAKO PRINTZESA. Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
* Datuak: Q548723
* Multimedia: Teresa, Princess of Beira / Q548723
# Maria Teresa

Maria Teresa Maria eta Teresa izenez osaturiko emakumezkoen izen elkartua da. Izenak honako adierak ditu:

## Pertsonak

* Maria Teresa Austriakoa (1638–1683) Luis XIV.a Frantziakoaren emaztea;
* Maria Teresa I.a Austriakoa (1717-1780) Austriako artxidukesa eta Hungaria eta Bohemiako erregina;
* Maria Teresa Frantziakoa (1778–1851) Frantziako infanta.
* Maria Teresa Borboikoa (1882-1912) Espainiako infanta.
* Marie-Thérèse Assiga Ahanda, Kamerungo idazle eta kimikaria.
* Marie-Thérèse Colimon-Hall (1918–1997), Haitiko idazlea
* Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen (1938), Luxenburgoko politikaria

## Toponimoak

* María Teresa, Argentinako udalerria.
* Maria Teresa uharria, hegoaldeko Ozeano Barean dagoena.

## Telebista

* María Teresa, venezuelar telenobela.
# Maria Teresa Bonilla i Elias

Maria Teresa Bonilla i Elias (Puigcerdà, 1918ko abuztuaren 4a – Bartzelona, 1992ko urtarrilaren 4a) Kataluniako lehen emakume albaitaria izan zen.

## Bizitza

Santa Olivan jaiotako Gonçal Bonilla i Martin (1887-1952) irakaslearen eta Maria Elías i Canalsen alaba, Maria Teresa Bonilla i Elias Puigcerdàn jaio zen. 1934tik 1935era Zaragozan ikasi zuen, baina Gerra Zibila zela eta ezin izan zuen lizentziatu 1941era arte. Osasungintzan eta parasitologian lizentziatuta, Bartzelonako Udaleko albaitari postua irabazi zuen 1946an eta udal hiltegian hasi zen lanean. Bartzelonako Albaitarien Elkargo Ofizialeko kidea, Kataluniako lehen emakume albaitaria izan zen. 1976an Zoonosi Kutsakorren Zerbitzuko buru bilakatu zen. 1992ko urtarrilaren 4an hil zen Bartzelonan, 73 urte zituela.

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Katalanez) «Maria Teresa Bonilla i Elias» Enciclopèdia.cat (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* 1 2 (Katalanez) «Maria Teresa Bonilla i Elias» La Vanguardia: 30. 1992-01-05 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Gonzalo Bonilla Martín» La Vanguardia: 12. 1952-03-07 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).
* ↑ (Katalanez) «Bonilla i Elias, Maria Teresa» Dades dels Països Catalans 2018-12-30 (Noiz kontsultatua: 2024-06-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77881824
# Maria Teresa Frantziakoa

Maria-Teresa Karlota (Versailles, 1778ko abenduaren 19a - Lanzenkirche, Austriar Inperioa, 1851ko urriaren 19a) frantziar printzesa izan zen.
Luis XVI.a Frantziakoa eta Maria Antonietaren alaba zaharrena izan zen. Izu Garaian preso hartu zuten, eta, amaitu ondoren, Frantziatik alde egin ahal izan zuen. 1795etik 1814ra erbesteratuta bizi izan zen, Austrian eta Britainia Handian.
1799an Luis Antonio Frantziakoa lehengusuarekin ezkondu zen eta ez zuten seme-alabarik izan. Orduan, Angulemako dukesa titulua jaso zuen.
Frantziako Berrezarpen Borbonikoaren ondoren, Luis Antonio dofin bihurtu zen, eta Maria Teresa "Madame la Dauphine" bezala ezagutua izan zen. 1830eko Uztaileko Iraultzaren ondoren, berriz erbesteratu eta Austrian hil zen.
* Datuak: Q659488
* Multimedia: Marie Thérèse Charlotte of France, Madame Royale / Q659488
# Maria Teresa Egaña

Maria Teresa Egaña Urquiri (Deba, Gipuzkoa, 1925eko abenduaren 18a) erraketista profesional izan zen. Maite izengoitiaz kantxaratu zen. Aurrelari postuan jokatu zuen Donostian, Katalunian, Kanarietan, Acapulcon eta Mexikon.

## Biografia

Erraketistak mundu guztian zehar maila profesionalean pilotan aritu ziren emakumeak izan ziren, 1917 eta 1980 artean. Emakume horien artean aurkitzen da Maria Teresa Egaña.
Maria Teresa, bere ahizpa Josefa bezala, erraketista profesionala izan zen. Urte luzez jardun zuen frontoietan jokatzen; Donostiako Grosen, Bartzelonako Sol y Sombra eta Deportivo Barcelona frontoietan, Santa Cruz Tenerifeko Tenerife frontoian, Las Palmas Kanaria Handiko Las Palmas frontoian, Acapulcoko Jai-Alain eta Mexikoko Colón frontoian
Egaña ahizpez gain, beste hainbat erraketista sortu ziren Deban, hala nola: Nieves Cabanillas "Deva", Marcelina Zabala Aizpurua, Pilar Zabala Aizpurua eta Mercedes Zubikaray Subinas "Mercedes" / "Merche".
2017ko abenduan "Raketistak lehen eta orain" erakusketa antolatu zuen Debako Udalak herriko erraketistak bistaratzeko eta haien ibilbidearen berri emateko asmoz.

## Erreferentziak

* ↑ «María Teresa Egaña Urquiri Maite | Raketistak» datubasea.raketistak.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-04).
* ↑ «Erakusketa: Raketistak» www.deba.eus (Noiz kontsultatua: 2023-01-04).

## Kanpo estekak

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Raketistak Lehen eta Orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak aitzindariak pilotaren munduan
* Datuak: Q116025428
# Liberiako Bigarren Gerra Zibila

Liberiako Bigarren Gerra Zibila 1999an hasi zen, bere herrialde bizilagun Gineak babestutako matxino talde batek, Sekou Connehen LURDek, Liberiaren iparraldea konkistatu zuenean.

## Garapena

1997an, Liberiako herriak Charles Taylor bere lehendakari gisa hautatu zuen, gizon hau herrialde honetako hiriburura, Monroviara, indarrez sartu ondoren. 1990eko hamarkadan zehar manifestatutako ondoez inplizitua nabarmena zen, ondoez hau herrialdearen ekonomia ahularen beherakadek eta arma eramangarrien trukeko egur zein diamanteen salmentek eragina zen.
Taylor lehendakari gisa hautatua izan zen hauteskundeak ospatu ondoren, gudularien desmobilizatzea eta herrialdea baketzea lortu zen. Hala ere, beste buruzagi batzuk herrialdea uztera behartuak izan ziren eta garai bateko ULIMOren indarrak, LURD izenarekin eraberrituak, Lofa eskualdean borrokatzen hasi ziren, gobernua ezegonkortzeko eta diamante zelaiak menderatzeko helburuarekin. Indar armatu hauek gerra zibilaren hasiera eragin zuten. Aipatzekoa da, gerrak iraun zuen urteetan zehar, jarduera ekonomiko formalak eten egin zirela.
2003. urtearen hasieran, herrialdearen hegoaldean beste matxino talde bat sortu zen, Thomas Nimelyren agindupeko MODEL talde-armatua. Charles Taylorren gobernuak, urte horretako ekaina uztaila bitartean, Liberiako lurralde osoaren heren bat baino ez zuen menderatzen.
Urte horretako uztailaren 14 eta abuztuaren 18 bitartean, LURDek gobernuaren mende zegoen herrialdearen hiriburua, Monrovia, setiatu zuen. Gudu honek mila zibil baino gehiago hil zituen eta nazioarteko indarrak gudulariak gelditzeko eta bake prozesu bat hasteko iritsi ziren arte iraun zuen.
Gerra 2003ko urrian amaitu zen, Nazio Batuek eta estatubatuar indar militarrek matxinoek Monrovia hiriari eginiko erasoa gelditu ondoren (urte horretako uztailaren 14tik abuztuaren 18 bitartean) eta Charles Taylor lehendakaria Nigeriara atzerriratutakoan. 2005ean hauteskunde demokratikoak ospatu ziren, 1980. urtetik ezin izan ziren halako hauteskunderik egin. Lehendakari berriari, Ellen Johnson-Sirleafi, 2004ko urtarrilean aitortu zitzaion esandako kargua, hortik aurrera, Liberiako Iragate-Gobernuak bere boterea galdu zuen.

## Ikus, gainera

* Liberia
* Liberiako historia
* Liberiako Lehen Gerra Zibila
* RUF

## Erreferentziak

* ↑ Ingelesez: Armed Forces of Liberia
* ↑ Ingelesez: Revolutionary United Front
* ↑ Frantsesez: Rassemblement des forces démocratiques de Guinée
* ↑ Ingelesez: Liberians United for Reconciliation and Democracy, mandinkarrez osatua
* ↑ Ingelesez: Movement for Democracy in Liberia, krahnek osatua
* ↑ Rebels Lift Siege of Starving Monrovia - General News - redOrbit. 2003ko abuztuaren 14.

## Kanpo estekak

* Global Security - Liberia - Second Civil War - 1997-2003 (Ingelesez)
* Datuak: Q1960733
* Multimedia: Second Liberian Civil War / Q1960733
# Liberec

Liberec (alemanez: Reichenberg) Txekiar Errepublikako iparraldean kokatutako hiria da. Mendebaldeko Neisseren ertzean dago, Jizera eta Ještěd-Kozákov mendiek inguratua. Liberec eskualdeko zentro administratiboa da. 2012an Txekiako bosgarren hiririk handiena zen, 102.113 biztanlerekin.
Flandriar eta alemaniar etorkinek fundatu zuten hiria XIII. mendean. XVI. mendetik aurrera ehungintza gune handia izan zen. Hori dela eta, Bohemiako Manchester izena eman zitzaion. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, alemaniar biztanleria egotzia izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Statutární město Liberec: Statistická data Český informační server. Statnisprava.cz
* ↑ Liberec Encyclopedia Britannica. Global.britannica.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146351
* Multimedia: Liberec / Q146351
# Liberi

Liberi Italiako udalerri bat da. Casertako probintzian kokatuta dago, Campania eskualdean. 1.083 biztanle ditu, 17,59 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Liberik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Caiazzo Castel di Sasso Pontelatone Alvignano Dragoni Roccaromana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q58671
* Multimedia: Liberi / Q58671
# Liberec eskualdea

Liberec (txekieraz: Liberecký kraj; alemanez: Region Reichenberg) Txekiar Errepublikako iparraldean, Bohemia eskualde historikoan, dagoen eskualde administratiboa (txekieraz: kraj) da. 3.163 km²ko azalera du eta 2012an 438.600 biztanle zituen. Zentro administratiboa Liberec hiria da.

## Hiri nagusiak

Liberec eskualdeko hiri nagusiak hauek dira (2013ko datuak):
* Česká Lípa, 36.957 biztanle
* Chrastava, 6.239 biztanle
* Frýdlant, 7.565 biztanle
* Hrádek nad Nisou, 7.642 biztanle
* Jablonec nad Nisou, 45.305 biztanle
* Liberec, hiriburua, 102.113 biztanle
* Mimoň, 6.690 biztanle
* Nový Bor, 12.004 biztanle
* Semily, 8.630 biztanle
* Tanvald, 6.698 biztanle
* Turnov, 14.342 biztanle
* Železný Brod, 6.354 biztanle

## Erreferentziak

* ↑ Txekiar Errepublikako eskualdeak Bizkaia.net
* ↑ Počet obyvatel v oblastech, krajích a okresech České republiky k 1.1.2012, Český statistický úřad
* ↑ Txekiar Errepublikako udalerrietako biztanleria, 2013ko urtarrilaren 1ean Český statistický úřad. Czso.cz

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193266
* Multimedia: Liberec Region / Q193266
# Mariano Zirikiain Gaiztarro

Mariano Zirikiain Gaiztarro (Beasain, 1898 – Donostia, 1964ko urriaren 22a) gipuzkoar idazlea izan zen.
Zuzenbideko ikasketak egin zituen Madrilen. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea eta elkarte horrek plazaratzen duen buletinaren sortzaileetako bat izan zen. Gipuzkoako Foru Aldundiko idazkaria ere izan zen. Itsasoko gaiei buruzko lan ugari idatzi zuen, hala nola Los vascos en la pesca de la ballena (1961).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Gaztelaniaz)Heriotzaren albistea ABC egunkarian
* Datuak: Q12263072
# Mariano Trípodi

Mariano Trípodi (1987ko uztailaren 3a - ) Argentinako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q247050
* Multimedia: Mariano Trípodi / Q247050
# Mariano Zabaleta

Mariano Zabaleta (Tandil, Argentina, 1978ko otsailaren 28a) tenislari profesional ohia eta telebista-aurkezlea da. Profesionala 1996tik; 1999an egin zuen bere denboraldirik onena eta horri esker 2000ko apirilean ATP rankingeko 21. postua lortu zuen. Bere karreran hiru ATP 250 titulu irabazi zituen eta Masters 1000 final batera iritsi zen. 2000. urtean Konex saria jaso zuen hamarkadako 5 tenislari onenen artean.
2010 eta 2011 urteetan Juan Mónaco tenislariaren entrenatzailea izan zen, José Clavet-ekin batera. Davis Kopako taldeko azpikapitain izendatu zuten, Martín Jaite kapitainarekin batera karguan zegoen bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q448278
* Multimedia: Mariano Zabaleta / Q448278
# Mariano Vilallonga

Mariano Vilallonga Ybarra (Bilbo, 1864ko urtarrilaren 10a – Madril, 1913ko apirilaren 23a) bizkaitar politikari, industrialari eta industria-ingeniaria izan zen.
José Vilallonga eta Rafaela Ybarraren semea, ingeniaritza ikasi zuen. Bizkaiko siderurgiaren enpresetan parte hartu zuen.
Alderdi Liberal-Kontserbadorearen kidea, 1896, 1898 eta 1899an Figueres ordezkatu zuen Kongresuan eta 1903-1904 eta 1905-1907 artean Gironako probintzia Senatuan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) DB. Mariano Vilallonga Ybarra. .
* Datuak: Q19301121
# Mariano Zufia

Mariano Zufia Urrizalki (Iruñea, 1920 - ibidem, 2005eko abenduaren 10a) nafar politikari karlista izan zen.
Hamabost urte besterik ez zituela, erreketen sartu eta Gerra Zibilean behin-behineko alferez izendatu zuten. 1944an Armada utzi eta Falange eta frankismoaren aurka aritu zenez Zaragozan erbesteratu zuten.
Banco de Bilbaon lan egin zuen eta 1966an Iruñeko Udaleko alkateorde hautatu zuten. Alderdi Karlistaren kidea, gero Euskalherriko Karlista Alderdia izango zen Euskadiko Karlista Alderdiaren zerrendetan Nafarroako parlamentari hautatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Mariano Zufía Urrizalqui. .
* Datuak: Q5998030
# Mariano Salvador Maella

Mariano Salvador Maella (Valentzia, 1739ko abuztuaren 21a - Madril, 1819ko maiatzaren 10a) espainiar margolaria izan zen. Espainiako errege Karlos III.aren ganberako margolari izan zen. Mengs eskolaren jarraitzaile izan zen, eta fresko asko margotu zituen. Horien artean aipagarriak dira Madrilgo Errege Jauregikoak (Hércules entre la Virtud y el Vicio, La apoteosis de Adriano, La Asunción), Pradoko Museoan eta Aranjuezeko Casa del Labrador deituan daudenak. Erlijio gaieko lanen artean San Carlos Borromeo dando la comunión a los apestados de Milán da ezagunenetakoa. Erretratuak ere egin zituen, Carlos III eta Infanta Carlota Joaquina, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q662397
* Multimedia: Mariano Salvador Maella / Q662397
# Mariano Sáez

Mariano Sáez Morilla (Albacete, 1897 – Erripa, 1937ko otsailaren 10a) espainiar abokatu eta politikaria izan zen.

## Biografia

Nafarroan bizi zen eta 1931ko hauteskundetan Iruñeko zinegotzi hautatua zuten. Gerra Zibila hasi zenean, Nafarroan zegoen eta gerra ondoren fusilatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Idazle asko. (2004). Navarra 1936. De la esperanza al terror. Tafalla: Altaffaylla ISBN 84-930957-9-6..
* Datuak: Q5647751
* Multimedia: Mariano Saez Morilla / Q5647751
# Mariano Zuaznabar

Mariano Zuaznabar Arraskaeta (Azkoitia, 1841eko abenduaren 7a - Donostia, 1916ko apirilaren 27a) gipuzkoar meatze-ingeniaria izan zen. La Robla trenbidearen sortzailea izan zen.

## Lanak

* Apuntes sobre el empleo de la brújula en el levantamiento de planos y exposición del sistema de planos coordenados al alcance de toda clase de personas, 1867
* Descripción con planos de la cueva llamada de Atapuerca, 1868
* Datos geológico-mineros de la provincia de Burgos: itinerarios de Burgos a Villasur de Herreros, 1874
* Algunos datos de la cuenca carbonífera de Juarros en la provincia de Burgos, 1876
* Datos geológico-mineros de la provincia de Burgos: salina de Poza de la Sal, 1877
* Tablas de proyecciones para el levantamiento de planos de minas y otros usos, calculadas de minuto en minuto, 1878
* Establecimiento minero de Orbó, 1879
* Canal subterráneo en las minas de hulla de Orbó, 1879
* Canal subterráneo de las minas de Orbó, 1881
* Informe que emite el Ingeniero de Minas D. Mariano Zuaznávar, 1895
* Datuak: Q5998027
* Multimedia: Mariano Zuaznávar / Q5998027
# Mariano de Aycinena y Piñol

Mariano de Aycinena y Piñol (Nueva Guatemala de la Asunción, 1789ko irailaren 16a - IB., 1855) guatemalar merkatari eta politikari kontserbadorea izan zen, Guatemalako Estatuko presidentea 1827ko martxoaren 1etik 1829ko apirilaren 12ra, eta Aycinena klaneko burua, Guatemalako kolonia espainiarraren azken aldian merkataritza-monopolioa zuena Merkataritzako Kontsulatuaren bidez. Erdialdeko Amerikako Independentziaren prozerra izan zen, eta hau Agustín de Iturbide mexikar inperioari atxikitzea bultzatu zuen, Aycinena klanaren interesei gehien komeni zitzaiena baitzen. 1829an Francisco Morazánek bere familia eta kideekin batera kanporatua izan ondoren, Guatemalara itzuli zen Rafael Carrera jeneralaren garaipenaren ondoren, non Juan José de Aycinena y Piñolen esku utzi zituen Aycinena klaneko gai politikoak.
# Marie-Anne de la Trémoille

Marie Anne de La Trémoille, Ursinsen printzesa, (Paris, 1642 – Erroma, 1772ko abenduaren 5a) frantses dama izan zen. 1675. urtean bigarrenez ezkondu zen Braccianoko duke Flavio Orsinirekin, eta 1701. urtetik aurrera Filipe V.aren emazte zen Maria Luisa Savoiakoaren laguntzaile izan zen. Aipatutako bi gizonengan eragin handia izan zuen, eta haien aginpideaz ere baliatu zen. Maria Luisa Savoiakoa hil zenean, erregearen eta Elisabet Farnesioren arteko ezkontza antolatu zuen. 1714. urtean erreginak Espainiatik egotzi zuen, eta Erromara erretiratu zen. Eragin handia izan zuen Espainiako kanpo-arazoetarako politikagintzan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q447889
* Multimedia: Marie Anne de La Trémoille / Q447889
# Marie-Antoinette Etxebarren

Marie-Antoinette Etxebarren (Urepele, 1947) euskal herritar politikari abertzalea izan zen, ezaguna batez ere Urepeleko (Nafarroa Beherea) auzapeza edo alkatea 31 urtez izan zelako (1977-2008).
Politikan hastean, Etxebarren bihurtu zen Marie-Andrée Arbelbiderekin (Urepele) batera Ipar Euskal Herriko emakumezko alkate bakarra.
Elkargoa sostengatu zuen 2015ean euskal departamenduaren aldeko beste 65 auzapez ohirekin batera.
1995ean zaila izan zuen auzapez karguari eusteko. Egoera bitxia bizi izan zuten Urepelen, Marie Antoinette Etxebarren auzapezaren kontrako bi zerrenda sorturik, oposizioko zerrenda horien artean liskarrak sortu baitziren. Ildo horretatik auzapezak jendarmeen laguntza eskatu zuen hauteskundeetako igandean zehar ez zedin arazorik izan bozemaile ezberdinen artean. Oposizioko bi zerrendek batzeko nahia azaldu zuten aurretik, RPRko auzapeza kanpora eramateko, baina azkenean ez zuten lortu.
Baigorriko Baleako sindikatuaren lehendakaria izan zen 1989tik. 2000. urtean, eskuineko kantonamendurako hautagaia izan zenean funtsezkoa jo zuen herriaren husteari aurre egitea, lanpostuak sortuz . Eskuineko hautagaia izan da.

## Erreferentziak

* 1 2 Fourcade, Lutxi. (2000-05-19). «Baigorriko kantonamenduko 11 herriek kontseilari nagusi berria hautatuko dute. Baigorri kantonamenduko hauteskundeak Maiatzaren 21ean eta 28an. Eskuin alderdietako hiru hautagai, sozialista bat eta abertzale bat lehian dira» Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka (1990-2003) (berria.eus): 11..
* ↑ Eneko, Bidegain. (2008). «Ipar haizea - 30 urtez auzapez» www.berria.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ Iriondo, Joxemari. (2013). Xalbadorren itzalean : hamar urte. Auspoa, 272. orr. or. ISBN 978-84-7907-702-0. PMC 920297955. (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ «Itzurun ZURRIOLA IKASTOLAK OPARIA EGIN DIE HERRITARREI. Ulia inguratzen duen ibilbide bat homologatu du; ekainaren 5ean inauguratuko dute II-III - PDF Free Download» docplayer.com.br (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ Bidegain, Eneko. (2008-5-25). «Plazer handia ukan dut herritarrek euskal gaiak emeki-emeki onartu dituztelako» Berria.
* ↑ Txoperena Iribarren, Maddi Ane. (2014). «Euskal departamenduaren aldeko 66 auzapez ohik elkargoa sostengatu dute» Berria (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).
* ↑ Gorostiaga, Hur. (1995-06-13). «Proportziosistemakhautetsigabeutzidituabertzaleak» Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003. (berria.eus) (Noiz kontsultatua: 2020-03-07).

## Kanpo estekak

* Marie-Antoinette Etxebarren Euskaldunon egunkariaren hemerotekan (8 albiste)
* Datuak: Q87213713