# Euskal herritarrak Frantziako Tourrean

Frantziko Tourraren historian zehar euskal txirrindulari askok hartu dute parte bertan. Maurice Dartigue lapurtarra izan zen Frantziako Tourrean parte hartu zuen lehen euskal herritarra, 1904ko edizioan. Miguel Induran da lasterketa gehien irabazi dituen euskalduna (5), bigarren postuan dago Joane Somarriba (3). Hogeitik gora euskal txirrindularik irabazi dute etaparen bat Tourrean.

## Palmaresa
### Txapelduna

| Urtea | Txirrindularia | Jatorria | Lasterketa |
| 1937 | Roger Lapébie | Baiona (Lapurdi). | Le Tour de France |
| 1991 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). | Le Tour de France |
| 1992 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). | Le Tour de France |
| 1993 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). | Le Tour de France |
| 1994 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). | Le Tour de France |
| 1995 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). | Le Tour de France |
| 2000 | Joane Somarriba | Gernika (Bizkaia). | Tour de France Femmes |
| 2001 | Joane Somarriba | Gernika (Bizkaia). | Tour de France Femmes |
| 2003 | Joane Somarriba | Gernika (Bizkaia). | Tour de France Femmes |

### Txapeldunordea

| Urtea | Txirrindularia | Jatorria | Lasterketa |
| 2002 | Joseba Beloki | Lazkao (Gipuzkoa). | Le Tour de France |

### Hirugarrena

| Urtea | Txirrindularia | Jatorria | Lasterketa |
| 1934 | Roger Lapébie | Baiona (Lapurdi). | Le Tour de France |
| 2000 | Joseba Beloki | Lazkao (Gipuzkoa). | Le Tour de France |
| 2001 | Joseba Beloki | Lazkao (Gipuzkoa). | Le Tour de France |
| 2002 | Joane Somarriba | Gernika (Bizkaia). | Tour de France Femmes |

## Gehien irabazi dituztenak

* Miguel Indurain (5 aldiz).
* Joane Somarriba (3 aldiz).

## Irabazitako etapak

Frantziako Tourraren historian 50 etapa pasa dira euskal herriko txirrindulariek irabazitakoak.
| # | Urtea | Txirrindularia | Etapa | Lasterketa |
| 1 | 1932 | Roger Lapébie | Gap-Grenoble (12.a). | Le Tour de France |
| 2 | 1934 | Roger Lapébie | Charleville-Mézières-Metz (3.a). | Le Tour de France |
| 3 | 1934 | Roger Lapébie | Metz-Belfort (4.a). | Le Tour de France |
| 4 | 1934 | Roger Lapébie | Cannes-Marseilla (12.a). | Le Tour de France |
| 5 | 1934 | Roger Lapébie | Montpellier-Perpinyà (14.a). | Le Tour de France |
| 6 | 1934 | Roger Lapébie | Perpinyà-Ax-les-Thermes (15.a). | Le Tour de France |
| 7 | 1936 | Paul Maye | Digne-les-Bains-Niza (10.a). | Le Tour de France |
| 8 | 1936 | Federico Ezkerra | Niza-Cannes (11.a). | Le Tour de France |
| 9 | 1936 | Sauveur Ducazeaux | Perpinyà-Luchon (15.a). | Le Tour de France |
| 10 | 1936 | Paul Maye | Cholet-Angers (19.a(c)). | Le Tour de France |
| 11 | 1937 | Roger Lapébie | Briançon-Digne-les-Bains (9.a), | Le Tour de France |
| 12 | 1937 | Mariano Cañardo | la Guingueta d'Ix-Ax-les-Thermes (14.a(b)). | Le Tour de France |
| 13 | 1937 | Roger Lapébie | Saintes-Arroxela (17.a(c)). | Le Tour de France |
| 14 | 1937 | Roger Lapébie | Arroxela-La Roche-sur-Yon (18.a(a)). | Le Tour de France |
| 15 | 1953 | Jesús Loroño | Paue - Cauterets (10.a). | Le Tour de France |
| 16 | 1959 | Marcel Queheille | Bordele-Baiona (9.a). | Le Tour de France |
| 17 | 1966 | Luis Otaño | Privas-Le Bourg-d'Oisans (15.a). | Le Tour de France |
| 18 | 1967 | José María Errandonea | Angers-Angers (1.a(a)). | Le Tour de France |
| 19 | 1968 | Aurelio González | Dinard-Lorient (6.a). | Le Tour de France |
| 20 | 1976 | Miguel Maria Lasa | Lovaina- Verviers (5.a(b)). | Le Tour de France |
| 21 | 1977 | Miguel Maria Lasa | Oloroe-Donamaria- Gasteiz (3.a). | Le Tour de France |
| 22 | 1978 | Miguel Maria Lasa | Bordele-Biarritz (9.a). | Le Tour de France |
| 23 | 1986 | Julian Gorospe | Villard de Lans-Saint-Étienne (19.a). | Le Tour de France |
| 24 | 1987 | Federico Etxabe | Villard-de-Lans-Alpe d'Huez (20.a). | Le Tour de France |
| 25 | 1989 | Miguel Indurain | Paue-Cauterets (9.a). | Le Tour de France |
| 26 | 1990 | Marino Lejarreta | Le Puy-en-Velay-Millau/-Causse Noir (14.a). | Le Tour de France |
| 27 | 1990 | Miguel Indurain | Blagnac-Luz-Ardiden (16.a). | Le Tour de France |
| 28 | 1991 | Miguel Indurain | Argentan-Alençon (7.a). | Le Tour de France |
| 29 | 1991 | Miguel Indurain | Lugny-Mâcon (20.a). | Le Tour de France |
| 30 | 1992 | Miguel Indurain | Donostia – Donostia (prologoa). | Le Tour de France |
| 31 | 1992 | Javier Murgialdai | Donostia – Paue (2.a). | Le Tour de France |
| 32 | 1992 | Miguel Indurain | Luxenburgo – Luxenburgo (9.a). | Le Tour de France |
| 33 | 1992 | Miguel Indurain | Tours – Blois (19.a). | Le Tour de France |
| 34 | 1993 | Miguel Indurain | Puy du Fou (prologoa). | Le Tour de France |
| 35 | 1993 | Miguel Indurain | Lac de Madine-Lac de Madine (9.a). | Le Tour de France |
| 36 | 1995 | Miguel Indurain | Huy-Seraing (8.a). | Le Tour de France |
| 37 | 1995 | Miguel Indurain | Lac de Vassivière (19.a). | Le Tour de France |
| 38 | 1997 | Abraham Olano | Eurodisney (20.a). | Le Tour de France |
| 39 | 1999 | David Etxebarria | Saint-Galmier-Saint-Flour (12.a). | Le Tour de France |
| 40 | 1999 | David Etxebarria | Lannemezan-Pau (16.a). | Le Tour de France |
| 41 | 2000 | Javier Otxoa | Dax-Hautacam (9.a). | Le Tour de France |
| 42 | 2000 | José Vicente García Acosta | Avignon-Draguignan (12.a). | Le Tour de France |
| 43 | 2000 | Joane Somarriba | Marseillan-La Salvetat-sur-Agout (5.a). | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 44 | 2000 | Joane Somarriba | Tolosa Okzitania-Tolosa Okzitania (7.a). | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 45 | 2001 | Roberto Laiseka | Tarbes-Luz Ardiden (14.a). | Le Tour de France |
| 46 | 2001 | Joane Somarriba | Bilbo-Bilbo(1.a). | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 47 | 2001 | Joane Somarriba | Varètja-Campan (3.a). | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 48 | 2001 | Joane Somarriba | Saint-Galmier-Rive-de-Gier (11.a). | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 49 | 2003 | Iban Mayo | Sallanches – Alpe d'Huez (8.a). | Le Tour de France |
| 50 | 2003 | Joane Somarriba | Corti-Saint-Florent | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 51 | 2003 | Joane Somarriba | Fayence-Valergues | Grande Boucle Féminine Internationale |
| 52 | 2004 | Aitor González | Carcasona-Nîme (14.a).s | Le Tour de France |
| 53 | 2016 | Ion Izagirre | Megève – Morzine (20.a). | Le Tour de France |
| 54 | 2018 | Omar Fraile | Saint-Paul-Trois-Châteaux-Mende (14.a). | Le Tour de France |
| 55 | 2023 | Pello Bilbao | Vulcania – Issoire (10.a). | Le Tour de France |
| 56 | 2023 | Ion Izagirre | Roanne – Belleville-en-Beaujolais (12.a). | Le Tour de France |

## Etorkizuneko Tourra
### Txapelduna

| Urtea | Txirrindularia | Jatorria |
| 1986 | Miguel Indurain | Atarrabia (Nafarroa Garaia). |
| 1996 | David Etxebarria | Abadiño (Bizkaia). |
| 1999 | Unai Osa | Zestoa (Gipuzkoa). |
| 2000 | Iker Flores | Urdiain (Nafarroa Garaia). |
| 2003 | Egoi Martínez | Etxarri Aranatz (Nafarroa Garaia). |
| 2009 | Romain Sicard | Hazparne (Lapurdi). |

### Txapeldunordea

| Urtea | Txirrindularia | Jatorria |
| 1961 | Francisco Gabika | Ispaster (Bizkaia). |
| 1969 | Luis Zubero | Zeberio (Bizkaia). |
| 1998 | Txema del Olmo | Bilbo (Bizkaia). |
| 1999 | David Latasa | Iruñea (Nafarroa Garaia). |

### Hirugarrena

Ez da inoiz euskaldunik gelditu postu horretan.

## Tourra euskal lurretan

1906ko Frantziako Tourra izan zen lehena Euskal Herriko lurretatik igarotzen. 8. etapa Baionan amaitu zen eta bertatik abiatu zen 9. etapa. Horren ondoren askotan pasa da Tourra euskal lurraldeetatik. XIX. mendeko lehen erdian ia edizio guztiak igaro ziren Baionatik.
Hego Euskal Herritik igarotako lehen Tourra Gasteizen (Araba) amaitu zen, 1977. urteko 3. etapa izan zen, eta Jose Nazabalek irabazi zuen. 1992. urtean Donostiatik (Gipuzkoa) abiatu zen Tourra, eta Miguel Indurainek irabazi zuen lehen etapa eta Tourra.
1996ko Tourreko 18. etapa Iruñean (Nafarroa Garaia) hasi eta Hendaian (Lapurdi) amaitu zen. Hiru etapatan aritu zen Euskal Herrian Tourra.
2001eko Grande Boucle lasterketa Bilbon (Bizkaia) hasi zen.
2003ko Tourreko 16. etapa Baionan (Lapurdi) amaitu zen.
2018ko Tourreko 20. etapa Senperen (Lapurdi) hasi eta Ezpeletan (Lapurdi) amaitu zen.
2023ko Tourra Bilbon hasi zen, lehen etapa Bilbo (Bizkaia) - Bilbo (Bizkaia) izan zen; bigarrena, Gasteiz (Araba) - Donostia (Gipuzkoa); eta hirugarrena, Zornotza (Bizkaia) - Baiona (Lapurdi).

### Irudiak

* 2024ko Tourreko 3. etapa
* 2024ko Tourreko 3. etapa
* 2024ko Tourreko 3. etapa

## Euskal zaleak Tourrean

Ohikoa da Frantziako Tourreko etapatan txirrindularitza zale euskaldunak ikustea, baita ikurrinak edota bestelako euskal ikurrak ere, lasterketa Euskal Herritik kanpo denean ere. Hainbat txirrindularik aipatu izan dute euskal zaleak, orokorrean, errespetagarriak direla.

## Bitxikeriak

* 1990eko Tourrean 5. Postua eskuratu zuen Marino Lejarreta berriztarrak. Edizio hartako 14. etapa irabazi zuen nahiz eta helmugaratzean ospatu ez, lehenengoa zihoanik ziur ez zekien eta.

## Kultura

* 2015ean, Ander Izagirre idazle eta kazetariak Frantziako Tourraren inguruko istorioekin idatzitako “Beruna Patriketan” liburua argitaratu zen.

## Erreferentziak

* ↑ «Bosgarrenez, Indurainen legea» Berria 2020-07-23 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ ««Barruan daramat ziklismoa, eta oso polita da sentipen zaharrak berritzea»» Berria 2023-06-17 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Frantziako Tourra» Tropela.eus bloga 2023-06-28 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Frantziako Tourreko palmaresa» EITB 2012-05-30 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Frantziako tourraren historia» primeran.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Dokuteka: Tourra berriro Donostian» www.ikasbil.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Oslotik L’Alpe d’Huezera, Donostiatik igarota» Tropela.eus bloga 2011-02-06 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Joane Somarriba: “La salida del Tour en Bilbao fue el día más feliz de mi vida encima de una bicicleta”» Onda Vasca 2023-06-30 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Euskal Herria Irunen amaitzen da, Frantziako Tourraren arabera» Berria 2022-01-26 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ «Lance Armstrong: Euskal zaleak sutsuak eta errespetutsuak dira. Jeloskor jartzen nintzen hauek ikustean» EITB 2022-03-18 (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ (Gaztelaniaz) DDT. (2023-10-07). «Lejarreta &#039;revienta&#039; el mito de su histórica victoria sobre Induráin en el Tour de Francia de 1990» Diario del Triatlón: Noticias sobre Running, Ciclismo, Natación y Entrenamiento (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).
* ↑ www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Beruna patrikan - Ander Izagirre» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-14).

## Ikus, gainera

* Frantziako Tourra
* Emakumezkoen Frantziako Tourra
* Euskal Herriko txirrindularitzaren urrezko aroa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126617171