OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gaelic Grounds

Gaelic Grounds edota Páirc na nGael Irlandako Limerick hirian dagoen joko gaelikoetako estadio bat da, bertan futbol gaeliko nahiz hurling kiroletako partiduak jokatu ohi direlarik. Limerick GAA taldearen egoitza da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1766153
# Golgota (eleberria)

Golgota liburua 2008.urtean kaleratu zen. Espainiako Gerra Zibilean oinarrituta historia lazgarria jaso zuen Xabier Montoiak liburu honetan. 1936ko uda hasieran frankistek Felisaren aita eta ahizpa hil zituzten, bide baten bazterrean fusilaturik. Amak ezingo dio egoera horri buelta eman. Gerra ondoren, Felisa moja sartu zen, ahizpa Elena bezala, baina han ere gorrien familiakoa izateagatik, bazterkeria eta gorrotoa ezagutuko zituen.
Eleberria benetan gertatutako gertakizunetan oinarrituta dago.

## Erreferentziak

* ↑ Montoia, Xabier. (2008). Golgota. Elkar ISBN 978-84-9783-635-7. PMC 751852248. (Noiz kontsultatua: 2022-06-08).
* ↑ Orzaiz, Ion. «Diktadurak ebatsi zien haurtzaroa» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-06-08).
* ↑ Arin, Nagore. «Josefina Lamberto hil da, oroimen historikoaren defendatzaile eta Maravillas Lambertoren ahizpa» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-06-08).

## Kanpo estekak

* : Mikel Aierberen liburuari buruzko iritzi kritikoa Berrian: http://kritikak.armiarma.eus/?p=4400
* Datuak: Q20492631
# Golfo Aranci

Golfo Aranci Olbia-Tempioko (Sardinia, Italia) udalerria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q340731
* Multimedia: Golfo Aranci / Q340731
# Goliad (Texas)

Goliad Texasko hiri bat da. Goliad konderrian kokatua dago. 2010ean 1.908 biztanle zituen, 4,05 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Goliad konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982494
* Multimedia: Goliad, Texas / Q982494
# Golina udalerria

Golina ( (Audio·info)) Poloniako Polonia Handiko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Konin barrutian kokatuta. 98,97 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 11928 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q556348
* Multimedia: Gmina Golina / Q556348
ieaPolonia Handiko voivoderriko udalerriak :
# Golianovo

Golianovo Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 10,70 km²ko azalera du eta 1668 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1156. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1044759
* Multimedia: Golianovo / Q1044759
# Goliarda Sapienza

Goliarda Sapienza (Catania, 1924ko maiatzaren 10a - Gaeta, 1996ko abuztuaren 30a) siziliar idazle eta aktorea izan zen.

## Biografia

Goliarda Sapienza Siziliako familia sozialista eta anarkista batean handitu da. Faxistek Italian boterea hartu aurretik, Giuseppe Sapienza abokatua, bere aita eta Maria Giudice, bere ama, Siziliako sozialismoaren figura garrantzitsuak ziren. Goliarda alaba faxisten eskoletatik urrundu nahian, burasoek etxean hezten dute, ateismoa eta balore sozialistak erakatsiz. 1940an, Goliarda Sapienzak ikasketak egiteko diru-laguntza bat lortzen du eta Erromako Arte dramatikoen Akademia Nazionalean sartzen da. Hurrengo urteetan, antzoki ezberdinetan jokatuko du, bereziki Luigi Pirandelloren antzezlanetan. Zineman ere errola txiki anitz ukango ditu eta hamazazpi urtez Francesco Maselli zuzendariaren laguna izan da.
60. hamarkadan, bere aktore lana utziko du, idazten hasteko. 1967 eta 1976 urteen artean, L'Arte della gioia idatziko du, italiar literatur garaikidearen obra nagusi bat bilakatuko dena. Eleberriak istorio ez konformista eta feminista kontatzen du, Modesta protagonistaren medioz. Argiltapen etxe guztiek ezezkoa emango diote. Goliarda Sapienza hil ondoren, Angelo Maria Pellegrino bere bigarren senarrari esker, liburua argitaratua izanen da, edizio txiki batean. 2005ean, frantsesera itzulia izanen da eta Frantzian arrakasta handia bilduko du, nahiz eta oraindik ezezaguna izan Italian.
1980an, bere lagun aberats bati bitxiak ebasteagatik presondegira joango da. Nahitara egin ebasketa izan da, probokazioz eta etsipenez, 10 urtez idatzi eleberria inork ez zuelako argitaratu nahi. Erromako Rebibbia emakumeen presondegian sartuko dute eta bertan L’Università di Rebibbia idatziko du.

## Bibliografia

** Lettera aperta, Milán, Garzanti Editore, 1967; Palermo, Sellerio editore, 1997 ISBN 88-389-1378-1
** Il filo di mezzogiorno, Milán, Garzanti, 1969; Milán, La Tartaruga, 2003. ISBN 88-7738-390-9
** L'università di Rebibbia, Milán, Rizzoli, 1983; 2006. {{ISBN|88-17-01172-X}}; Turín, Giulio Einaudi Editore, 2012. ISBN 978-88-06-21020-5.
** Le certezze del dubbio, Roma, Pellicanolibri, 1987; Milán, Rizzoli, 2007. ISBN 978-88-17-01660-5.
** L'arte della gioia, Nuovi Equilibri, 1994, ISBN 88-7226-169-4; Roma, Stampa Alternativa, 1998. ISBN 88-7226-408-1; 2006. ISBN 88-7226-926-1; Turín, Einaudi, 2008. ISBN 978-88-06-18946-4.
** Destino coatto, Roma, Empirìa, 2002. ISBN 88-87450-10-2; Turín, Einaudi, 2011. ISBN 978-88-06-20599-7.
** Io, Jean Gabin, Turín, Einaudi, 2010. ISBN 978-88-06-20189-0.
** Il vizio di parlare a me stessa. Taccuini 1976-1989, Turín, Einaudi, 2011. ISBN 978-88-06-20307-8.
** L'isola dei fratelli, texto teatral inédito
** Appuntamento a Positano, novela inédito
** Ancestrale. Poesie scelte, Milán, La Vita Felice, 2013. ISBN 978-88-7799-487-5
** Elogio del bar, Roma, Ellint, 2014. ISBN 978-88-6192-581-6
** Tre pièces e soggetti cinematografici, Milán, La Vita Felice, 2014. ISBN 978-88-7799-604-6

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1587727
# Goliat

Goliat (hebreeraz: גָּלְיָת‎, Golyāṯ; arabieraz: جالوت‎, Ǧālūt, (izen koranikoa), جليات Ǧulyāt (izen kristaua)) Bibliaren pertsonaia da. Erraldoi filistar bat izan zen, Davidek (I. Samuel, XVII) edo Eljanan-ek (II. Samuel, XXI, 19) garaitu zuena.
Istorioaren jatorrizko helburua David Israelgo errege izateko zuen eskubidea azaltzea zen arren, judu tradizio postklasikoan judaismoak paganismoaren aurkako garaipena irudikatzea izan zen. Egun, herri hizkerara pasa da, non lehiakide xumeak boteretsua menderatzen duen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Hays, J. Daniel. (2005). «Reconsidering the Height of Goliath» JETS 4 (48): 701-14..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q192785
* Multimedia: Goliath / Q192785
# Goliad konderria (Texas)

Goliad konderria (ingelesez: Goliad County) Texasko konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Goliad da. 2010eko zentsuaren arabera 7.210 biztanle zituen, Goliad kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Goliad konderriak 2.225,76 kilometro koadro ditu. Horietatik 19,05 ura dira. Beste 2.206,71 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 3,24 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 7.210 pertsonetatik 6.799 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.462 dira. 310 beltzak edo afroamerikarrak. 29 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 6 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 55 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q27233
* Multimedia: Goliad County, Texas / Q27233
# Gangkofen

Gangkofen Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan kokatuta dago, [[Rottal-Inn (barrutia)|Rottal-Inn]] barrutian. 2014an 6.356 biztanle zituen 108,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q581591
* Multimedia: Gangkofen / Q581591
# Gangkhar Puensum

Gangkhar Puensum (7.570 m) Himalaiako mendia da. Munduko tontor nagusien artean 40.a da eta mundu osoan igo gabe geratzen den tontor nagusirik garaiena da, iturri gehienen arabera.
Tibet eta Bhutanen arteko mugan dago eta azken honetako mendirik altuena da; gaur egun argi dago Kula Kangri (7.538 m) ez dagoela mugan, Tibeten baino. Bi aldeak herri tibetarraren lurrak dira. Bere garaiera lehen aldiz 1922an neurtu bazen ere, XX. mendearen amaiera arte ez zen neurketa zehatzik egon.

## Jakingarriak

Leku-izen hau transkribatzeko beste forma batzuk Gangkar Pünsum, Gangkar Punsum, Gankar Punzum eta Kangkar Punsum dira. Tibeteraz "mendiko hiru anaiak" esan nahi du.
Txinako Herri Errepublikaren menpeko Tibetekiko mugan dago, kokapena eztabaidagaia izan bada ere. Bhutani dagokionez Gasa barrutian dago, Wangdue Phodrang barrutiarekiko mugatik oso hurbil. Tibeteko eskualde autonomoko Shannan prefektura ofizialean dago, Ü-Tsang herrialde tradizionalean.

## Ezin igo

Bhutan 1983an mendigoizaleentzat zabaldu zen; 1985 eta 1986ren artean mendira igotzeko 4 saiakera egon ziren; lehena mendia bera identifikatzeko gai ere ez zen izan, eremuko kartografia eskasa dela medio.
1994an Bhutango gobernuak erlijioa dela eta (mendi sakratuak direlakoan) 6.000 metrotik gorako mendietara igotzea ostera ere debekatu zuen. Horren ondorioz tontorrera heldu nahi izan dutenak Tibet aldetik abiatu dira; 1998an bigarren mailako tontor bat igo zen eta 1999an talde japoniar batek Liankang Kangri (7.535 m, "Iparraldeko Gangkhar Puensum" izenez ere ezaguna) igotzea lortu zuen.
2003an Bhutango gobernuak edozein menditara igotzea erabat debekatu zuen, beraz munduan igo gabe geratzen den tontor nagusirik altuena izaten segituko du.

## Erreferentziak

* ↑ «The mountains we’ve never climbed» www.bbc.com (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
* ↑ Erreferentzia webgune honetan.
* ↑ Eztabaida sakona Gangkhar Puensum eta Kula Kangriko altuera eta kokapen zehatzez.
* ↑ Mendietara igotzeko oztopoez.

## Bibliografia

* Berry, Steven K.: The Thunder Dragon Kingdom: A Mountaineering Expedition to Bhutan, Marlborough, Crowood Press, ISBN 1-85223-146-7 eta Seattle, Cloudcap Press, ISBN 0-938567-07-1. Biak 1988an argitaratuak, 1986ko espedizio britainiarraren liburua da.

## Ikus, gainera

* Himalaia
* Bhutan

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Mendiaren argazkia Nirvana Expeditions webgunean.
* (Ingelesez) Mendia bere baitan hartzen duen Tin-Tin Trekkingen Bhutango eskualde mapa.
* (Ingelesez) 1999ko espedizio japoniarra.
* Datuak: Q219986
* Multimedia: Gangkhar Puensum / Q219986
# Gangkou barrutia

Gangkou barrutia (txinera tradizionalez: 港口区) Txinako barruti bat da, Fangchenggang barruan. Azken zentsuaren arabera 244.280 biztanle zituen 401.03 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1342724
* Multimedia: Gangkou District / Q1342724
# Gangliosido

Gangliosidoak oligosakarido multzo bat duten glukolipidoak dira. Nerbio-sistema zentraleko zeluletan oso ugariak dira.

## Egitura eta motak

Gangliosidoak zeramidaz (esfingosina + gantz-azidoa), oligosakarido batez eta azido sialikoz osaturik daude. Azido sialiko hau amino talde bat duen azukre azidoa da. Azido sialiko ugariena Azido N-Azetilneuraminikoa da (NANA). Molekula anfipatikoa da.
60 gangliosido desberdinetatik gora identifikatu dira dagoeneko.

## Garrantzi biologikoa

Nerbio-sistema zentraleko zeluletan aurkitzen dira eta bertan mintzeko lipidoen %6a osatzen dute. Zelula mintzen kanpoaldeko geruzan kokatzen dira eta gangliosidoen buru polarrak hormona glikoproteiko zehatz batzuen errezeptoreak dira.

## Historia

Ernst Klenk zientzilari alemaniarrak isolatu zituen aurrenekoz 1942 urtean. Garuneko ganglioen zeluletan aurkitu zituenez gangliosido izena eman zien.

## Erreferentziak

* ↑ Stryer, Lubert. (1975). Biosynthesis of Macromolecular Precursors. W H Freeman & Co, 486 or. ISBN 0-7167-0174-X..
* ↑ «Gangliosides, structure, occurrence, biology and analysis» web.archive.org 2009-12-17 (Noiz kontsultatua: 2018-12-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q419287
* Multimedia: Gangliosides / Q419287
Lipidoak :
OsagaiakGantz azidoakAseak: butirikoa (4:0) • kaprikoa (10:0) • laurikoa (12:0) • miristikoa (14:0) • palmitikoa (16:0) • estearikoa (18:0) • arakidikoa (20:0) Asegabeak: miristoleikoa (14:1) • palmitoleikoa (16:1) • oleikoa (18:1) • linoleikoa (18:2) • linolenikoa (18:3), (α eta γ) • punizikoa (18:3) • arakidonikoa (20:4)Beste batzukaminoalkohola • azido fosfatidikoa • esfingosina • esteranoa • glizerina • isoprenoa • zeramidaLipido saponifikagarriakGlizeridoakMonoglizeridoak: Glizeril hidroxiestearatoa • Glizerol monoestearatoa • Monolaurina Diglizeridoak: - Triglizeridoak: Triheptanoina • Trimiristina • Tripalmitina • Triestearina • Trilinoleina • TrioleinaArgizariakLanolinaFosfolipidoakFosfoglizeridoak: Fosfatidiletanolamina • Fosfatidilkolina • Fosfatidilserina Esfingolipidoak: EsfingomielinaGlukolipidoakGangliosidoak • Globosidoak • Lipopolisakaridoak • ZerebrosidoakLipido saponifikaezinakEsteroideakEsterolak: Ergosterola • Estigmasterola • Kolesterola • Lanosterola Kortikosteroideak: Budesonida • Flutikasona • Kortisola • Kortisona • Prednisona Estrogenoak: Aldosterona • Androsterona • Estradiola • Progesterona • Testosterona Bitaminak: D bitaminaTerpenoak (+ terpenoideak)Monoterpenoak: Eukaliptola • Geraniola • Kanforra • Limonenoa • Linaloola • Mirzenoa • Pinenoa Seskiterpenoak: Azido abszisikoa • Farnesola • Humulenoa • Ionona • Zingiberenoa Diterpenoak: Azido abietikoa • Erretinola (A bitamina) • Fitola • Giberelina • Labdanoa • Kafestola Triterpenoak: Eskualenoa Tetraterpenoak: Karotenoideak (Karotenoak • Xantofilak) Politerpenoak: Plastokinona • UbikinonaEikosanoideakLeukotrienoak • Prostaglandinak • Prostaziklinak • Tronboxanoak :
# Gangelt

Gangelt Alemaniako udalerria da. Ipar Renania-Westfalia estatuan kokatuta dago, [[Heinsberg barrutia|Heinsberg]] barrutian. 2014an 11.642 biztanle zituen 48,72 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q204793
* Multimedia: Gangelt / Q204793
# Ganghwa uhartea

Ganghwa uhartea (koreeraz: 강화도) Han ibaiaren bokalean dagoen uhartea da, Hego Koreako mendebaldeko kostaldean. Ganghwa uhartetik kontinentean dagoen Gimporaino bi zubi ditu. Ipar Koreako Gaeseong uhartetik Han ibaiaren ibilguak banatuta dago.
Historikoki, oso leku estrategikoa da, izan ere bertatik frantziar, estatubatuar eta japoniarrek Korea eraso zuten

## Klima

Datu klimatikoak (Ganghwa (1981−2010)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 1.2 | 4.1 | 9.4 | 16.3 | 21.3 | 25.4 | 27.5 | 29.0 | 25.3 | 19.3 | 11.2 | 4.1 | 16.2 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | −3.8 | −1.0 | 4.3 | 10.7 | 15.9 | 20.3 | 23.5 | 24.5 | 19.8 | 13.4 | 6.0 | −0.8 | 11.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | −8.7 | −6.1 | −0.9 | 5.1 | 10.8 | 15.8 | 20.4 | 20.8 | 15.1 | 7.8 | 0.8 | −5.6 | 6.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 17.7 | 19.2 | 39.6 | 66.9 | 108.8 | 123.4 | 358.2 | 326.6 | 165.4 | 51.2 | 50.7 | 18.8 | 1346.7 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 5.7 | 4.7 | 6.2 | 6.7 | 8.4 | 8.7 | 13.9 | 12.0 | 7.3 | 5.7 | 7.0 | 6.6 | 92.9 |
| Eguzki orduak | 179.8 | 188.3 | 218.3 | 233.3 | 241.4 | 221.0 | 173.2 | 201.3 | 214.4 | 220.4 | 170.0 | 165.9 | 2431.5 |
| Hezetasuna (%) | 66.1 | 63.0 | 62.9 | 62.8 | 69.5 | 75.3 | 82.7 | 80.3 | 74.8 | 69.9 | 68.2 | 67.3 | 70.2 |
| Iturria: Koreako Meteorologia-Elkartea ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-11).
* ↑ Nahm, Andrew C.. (1996). Korea: A History of the Korean People. (2. argitaraldia) Seoul: Hollym ISBN 1-56591-070-2..
* ↑ Koreako Meteorologia-Elkartea. 평년값자료(1981−2010) 강화(201). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q494786
* Multimedia: Ganghwa Island / Q494786
# Gangi

Gangi Italiako udalerri bat da. Palermoko probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean. 6.110 biztanle ditu, 127,47 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Gangik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Blufi Calascibetta Geraci Siculo Petralia Soprana Sperlinga Alimena Bompietro Enna Nicosia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q502433
* Multimedia: Gangi / Q502433
# Gangesen delta

Gangesen delta Bengalan dagoen ibai delta da. Bengalako golkoan urak husten dituen delta hau munduko handiena da. Munduko eskualderik emankorrenetariko bat denez, "Delta Berdea" ezizena ere badu. Deltaren mendebaldean dagoen Hooghly ibaiaren bokaletik ekialdean dagoen Meghna ibaiaraino doa, 350 kilometroko ibilbidea eginez. Indiako Kalkuta eta Haldia eta Bangladeshko Mongla eta Chittagong deltako portu nagusiak dira.
Bertoko ibai nagusiak Padma (Gangesko ibaiadarra) eta Jamuna (Brahmaputraren ibaiadarra) dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-06-29). 171. araua: Asiako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-05-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1163759
* Multimedia: Ganges Delta / Q1163759
# Gilt Edge (Tennessee)

Gilt Edge Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Tipton konderrian dago, Tennessee estatuan. 476 biztanle ditu, 7,160509 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Tipton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2278682
* Multimedia: Gilt Edge, Tennessee / Q2278682
# Giltza (lanabesa)

Giltza torloju eta azkoinak askatu, sartu eta estutzeko erreminta da, gehienetan buru hexagonalekoa. Giltza finko nahiz erregulagarriak daude, azken hauek piezaren buruaren tamainara egokitzen direnak.
Bihurkinek ez bezala, giltzek buruaren inguruan eragiten dute tortsio indarra, eta indar momentua handituz lan egiten dute.
Giltza deitzen ditugun erremintak eta hauek behar dituzten torloju eta azkoin bereziak XV. mendetik ageri dira. Giltza erregulagarriak aldiz, XIX. mendean agertu ziren.
Ohar bedi zenbait aliketa torloju eta azkoinekin ere erabil daitezkeen arren, orokorrean ez direla giltzatzat jotzen, buru mota zehatz bati moldatuak ez diren heinean.

## Giltza motak
### Giltza finkoak

Giltza finkoak edo aho finkodun giltzak erregulatu ezin diren giltzak dira. Ahoaren neurriarekin bat datorren torloju, azkoin edo zernahiren gain tortsio indar bat eragiteko pentsatuak dira. Beraz, piezaren tamaina ezberdinentzat neurri ezberdineko giltzak erabili behar dira. Biraarazi behar duten piezaren arabera aho forma ezberdinak dituzte, eta ondorioz giltza mota ugari aurki daitezke. Hemen zenbait:
* Giltza irekia
* Izar-giltza
* Giltza konbinatua
* Allen giltza, edo L motakoa
* Matraka-giltza
* Giltza dinamometrikoa
* Estutzeko giltza
* Tutu formakoa

### Giltza erregulagarriak

Giltza erregulatarriak piezaren tamainara molda daitezke. Hauen artean ere mota ugari aurki daitezke. Adibidez:
* Giltza zabalgarria (giltza ingelesa ere deitua)
* Stillson giltza
* Iturgin giltza
* Euskal giltza
* Ford giltza

## Giltzen neurria

Giltza baten neurria adierazteko, balizko azkoinaren edo torlojuaren buruaren neurriak hartzen dira kontuan. Balio garrantzitsuena buruaren kontrako bi alde paraleloren arteko distantzia da, baina askotan zuztarraren diametroa ere kontuan hartzen da.
Giltza bikoitzetan, neurri bereko baina aho mota ezberdineko giltzak egon ohi dira, edo mota bereko ondoz-ondoko bi neurri. Azken kasuan, bi giltzen neurriak adierazten dira, zenbaki parea duena txikiena izanik (adibidez, 12/13 giltzak 12 eta 13 tamainako azkoinak estutzeko balio duten ahoak ditu).
Hexagonalak ez diren giltzek badute beren neurri sistema berezia.

## Erabilera aholkuak

* Neurri egoki eta zehatzeko giltza erabili. Hala egiten ez bada, gerta liteke azkoina edo torlojuaren burua leundu eta borobiltzea, askatzea zailduz.
* Ez estutu torlojua edo azkoina behar baino gehiago. Giltzak berak eskaintzen duen palanka indarra ez handitu beste giltza edo aliketa bat erabiliz. Behar baino indar gehiago eginez gero, posible da azkoin edo torlojuak haria galtzea.
* Ahal dela, erabili giltza finkoak erregulagarrien ordez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154411
* Multimedia: Wrenches / Q154411
# Giltza zabalgarri

Giltza zabalgarria edo giltza ingelesa azkoin eta torlojuak laxatu edo estutzeko erabiltzen den lanabes edo tresna da. Giltza zabalgarriaren irekiera doigarria da (buru mugikor bat du), honek neurri ezberdinetako torlojuentzat egoki bilakatzen du, ezaugarri honek gainontzeko giltzetatik ezberdintzen du, azken horiek neurri finkoa baitute.
Giltza zabalgarri edo "giltza ingeles" mota ugari daude, falkadun giltzetatik hasita (hauen burua mailu baten bidez doitzen da), hari bidez doitzen diren giltza modernoetaraino daudelarik.
Inork ez daki zehazki tresna hau nork asmatu zuen, baina lehenengo giltza doigarriak Edwin Beard Budding (1795-1846) ingelesak garatu zituen; torlojuaren falka doigarrirako akoplamendua Enköping hiriko errementaria zen Johan Petter Johansson suediarrari egotzi izan zaio, honek bere asmakuntza 1892an patentatu zuen. Sarritan bere lanbidean jardunean ari zela giltza finko, astun eta handi ugari bereganatzeko beharrean aurkitzen zen. Honela doigarria izango zen giltza baten beharra gaur egun munduan erabilienetakoa den tresnan zehaztu zen.
Suediar giltza ere deitu ohi da, edota Bahco soilik, hau baitzen Johanssonek sortutako lantegiaren izena, gaur egun Europako garrantzitsuenetakoa dena.

## Erreferentziak

* ↑ "Giltza ingeles" da termino gomendatua eta "giltza zabalgarri" termino onartua Euskaltermen

## Kanpo estekak

* Datuak: Q449109
* Multimedia: Adjustable wrenches / Q449109
# Gilten (Alemania)

Gilten Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan dago, Heidekreis barrutian. 2014an 1.206 biztanle zituen 33,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q709156
* Multimedia: Gilten / Q709156
# Gilshochill

Gilshochill, Eskoziako gaeleraz: Cnoc Ghille-Seoch eta eskozieraz: Gilshochull, Eskoziako Glasgow hiriaren iparraldean dagoen auzo bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5562593
# Giltner (Nebraska)

Giltner Nebraskako herri bat da. Hamilton konderrian kokatua dago. 2010ean 352 biztanle zituen, 1,00 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Hamilton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2179936
* Multimedia: Giltner, Nebraska / Q2179936
# Giltza

    Artikulu hau sarrailak irekitzeko tresnari buruzkoa da; torloju eta antzekoetarako lanabesa gaitzat duena beste hau da: «Giltza (lanabesa)»
Giltza edo gakoa sarrailak irekitzeko eta ixteko erabiltzen den metalezko tresna da. Ohiko giltzak bi atal ditu: sarrailan sartzen den hagatxoa, giltza bakoitzean forma berezia duena, eta burua edo heldulekua, erabiltzaileak giltzari heldu eta biratzea ahalbidetzen duena. Giltza bakoitza sarraila bat irekitzeko diseinatuta egoten da gehienetan, nahiz eta ate bat baino gehiagorako balio duten giltza nagusiak ere existitzen diren.
Giltzek segurtasun-sistema merke eta sinplea eskaintzen dute, nahiz eta segurtasun-maila oso handia ez izan. Etxeetara, ibilgailuetara, kutxetara eta beste hamaika elementutara sartzeko kautotze-metodoa osatzen dute, eta oso arruntak dira jabego pribatua nagusi den munduko eskualde guztietan. Sarri jendeak bere eguneroko jardueretarako behar dituen giltza guztiak aldean eramaten ditu, giltzatako batean.

## Tekla

Hedaduraz, giltza, tekla (Heg.) edo atzol deritze hatzekin sakatuta ekintzaren bat egiten duten peza txikiei. Giltzak errenkadan edo multzoka bilduta daudenean, giltzadi, klabier (Ipar.) edo teklatu (Heg.) deritze. Horren adibide dira, adibidez, pianoaren teklatua edo ordenagailuetan hizkiak, zenbakiak eta beste ikur batzuk idazteko erabiltzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ Sarasola, Ibon. (1997). Euskara batuaren ajeak. Alberdania, 164-165 or. ISBN 84-88669-50-X. PMC 433866014. (Noiz kontsultatua: 2022-01-22).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q132041
* Multimedia: Keys / Q132041
# Gilserberg

Gilserberg Alemaniako udalerria da. Hessen estatuan dago, [[Schwalm-Eder barrutia|Schwalm-Eder]] barrutian. 2014an 3.113 biztanle zituen 61,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q628473
* Multimedia: Gilserberg / Q628473
# Gararu

Gararu Brasilgo udalerri bat da, Sergipe estatuan kokatua. 11.096 biztanle ditu 654,359 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Sergipe

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2013193
* Multimedia: Gararu / Q2013193
# Garat

Garat euskal abizen eta leku-izena da, eta hainbat adiera eduki ditzake:

## Pertsonak

* Dominique Garat Hiriarte, Garat Zaharra ere deitua, Lapurdiko Biltzarreko azken ordezkarietako bat
* Dominique Joseph Garat, Lapurdiko Biltzarreko azken ordezkarietako bat Dominique anaiarekin batera
* Pierre-Jean Garat, opera abeslaria, Frantziako Orfeo ezizenez ere deitua, Dominique Garaten semea
* Joseph Garat, Baionako alkate izandakoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q243602