# Txolarre

Txolarreak (Passeridae) txori familia bat da, passeriformes ordenakoak. Hainbat espezie hartzen ditu bere baitan, hala nola etxe-txolarrea eta harkaitz-txolarrea.

## Espezieak

Familia honek genero eta espezie hauek ditu bere baitan:
* Hypocryptadius generoa
** Hypocryptadius cinnamomeus Hartert, 1903
* Plocepasser generoaA. Smith, 1836
** Plocepasser mahali A. Smith, 1836
** Plocepasser donaldsoni Sharpe, 1895
** Plocepasser superciliosus (Cretzschmar, 1827)
** Plocepasser rufoscapulatus Büttikofer, 1888
* Histurgops generoaReichenow, 1887
** Histurgops ruficauda Reichenow, 1887
* Pseudonigrita generoaReichenow, 1903
** Pseudonigrita arnaudi (Bonaparte, 1850)
** Pseudonigrita cabanisi (G.A.Fischer & Reichenow, 1884)
* Philetairus generoaA. Smith, 1837
** Philetairus socius (Latham, 1790)
* Passer generoaBrisson, 1760
** Passer ammodendri Gould, 1872
** Passer domesticus Linnaeus 1758 - etxe-txolarrea
** Passer hispaniolensis Temminck 1820 - txolarre iluna
** Passer pyrrhonotus Blyth, 1845
** Passer castanopterus Blyth, 1855
** Passer rutilans (Temminck, 1836)
** Passer flaveolus Blyth, 1845
** Passer moabiticus Tristram, 1864
** Passer iagoensis (Gould, 1838) - txolarre handia
** Passer motitensis (A.Smith, 1836)
** Passer insularis P.L.Sclater & Hartlaub, 1881
** Passer hemileucus Ogilvie-Grant & H.O.Forbes, 1899
** Passer rufocinctus Finsch & Reichenow, 1884
** Passer shelleyi Sharpe, 1891
** Passer cordofanicus Heuglin, 1871
** Passer melanurus (Statius Müller, 1776)
** Passer griseus (Vieillot, 1817)
** Passer swainsonii (Rüppell, 1840)
** Passer gongonensis (Oustalet, 1890)
** Passer suahelicus Reichenow, 1904
** Passer diffusus (A.Smith, 1836)
** Passer simplex (Lichtenstein, 1823) - basamortuko txolarrea
** Passer montanus (Linnaeus, 1758) - landa-txolarrea
** Passer luteus (Lichtenstein, 1823) - urre-txolarrea
** Passer euchlorus (Bonaparte, 1850) - arabiar urre-txolarrea
** Passer eminibey (Hartlaub, 1880)
** Passer italiae (Vieillot, 1817) - italiar txolarrea (aditu batzuen ustez, etxe-txolarrearen azpiespeziea da (Passer domesticus italiae)
* Carpospiza generoa von Muller, 1854
** Carpospiza brachydactyla Bonaparte, 1850 -
* Petronia generoa Kaup, 1829
** Petronia petronia (Linnaeus, 1766) - harkaitz-txolarrea
* Gymnoris generoa
** Gymnoris superciliaris Blyth, 1845
** Gymnoris dentata (Sundevall, 1850)
** Gymnoris pyrgita (Heuglin, 1862)
** Gymnoris xanthocollis (Burton, 1838)
* Montifringilla generoa
** Montifringilla nivalis (Linnaeus, 1766) - elur-txonta
** Montifringilla henrici (Oustalet, 1892)
** Montifringilla adamsi Adams, 1859
* Onychostruthus generoa
** Onychostruthus taczanowskii (Przewalski, 1876)
* Pyrgilauda generoa
** Pyrgilauda davidiana J.Verreaux, 1871
** Pyrgilauda ruficollis (Blanford, 1871)
** Pyrgilauda blanfordi (Hume, 1876)
** Pyrgilauda theresae (Meinertzhagen, 1937)

## Izen arruntak

Euskaraz, erdaretan bezala, izen asko erabili dira honen arrunta dugun txori honentzat; hona hemen euskal izen batzuk:
* artatxori: bizkaieraren ia eremu guztian (Durangaldean, Mungialdean, Busturialdean, Legution...), Eibar ingururaino. Hedaduraz, hauxe da Hego Euskal Herriko usadioko euskal izenik zabalena segur aski, baina eskualderik gehienetan beste sinonimoren batekin batera darabilte.
* burgoi, burrigoi, burgoitxori: Beasain.
* elizatxori (eleitxori, eliztxori...): Arratian, Otxandion, Aretxabaletan, Getarian, Errezilen, Gizaburuaga-Ea-Aulesti inguruan, Lapurdin, Zuberoan.
* erretxori: Nafarroa Garaia.
* errota-txori: Nafarroa Garaia.
* etxetxori: Nafarroa Garaiko eskualde askotan (Leitza, Baztan, Oitz, Imotz,...) eta Gipuzkoako mugako herri batzuetan (Berastegi, Ataun...).
* galartxori: Etxarri-Aranatz.
* galtxori: Gipuzkoa eta Nafarroa Garaia.
* garaitxori: Aezkoa.
* gorrilloi, gorrillota: Bergara-Antzuola.
* hormatxori: Ermua-Eibar-Elgeta-Soraluze... Urola kosta eta Urola erdia (Zumaia-Azpeitia-Errezil-Aia...)
* kaletxori: Aretxabaleta-Eskoriatza... Zerain.
* karatxori: Nafarroa Garaia.
* karrato: Nafarroa Garaia.
* kurloe, kurrilloe: Lea-Artibai (Munitibar, Berriatua, Markina,...), Durangaldea (Elorrio, Abadiño, Berriz, Mallabia...), eta Debagoiena (Arrasate, Oñati, Antzuola...), eta eskualde horien alboko zenbait herritan (Muxika, Mendata, Azkoitia...). Bizkaieraren eremu guztian.
* lapurtxori (txorilapur): Beasain, Olaberri... Errezil.
* larratxori: Mutriku.
* lastatxori: Bizkaia.
* mokomotz (txorimotz): Azpeitia, Beizama, Aia, Zestoa, Errezil, Beasain...
* metatxori: Zuberoa.
* murrutxori: Bizkaia.
* murruxori: Baigorri.
* ormatxori: Bizkaia.
* pardel: Ondarroa.
* paretatxori: Oiartzun, Errenteria, Hondarribia, Bera...
* pareta-xori: Lapurdi.
* parra-txori, parra-xori: Lapurdi.
* patxizar: Urola kosta (Zumaia, Aizarnazabal...), Urola Erdia (Zestoa...) eta Debabarrena (Deba...)
* teilatxori: Ubidea.
* torretxori, torrotxori, torrutxori: Mendexa, Amoroto, Ispaster, Ea, Lekeitio, Nabarniz... Zerain. Legutio.
* txau, ttau, txantxau...: Pasaia, Hondarribia.
* txo(l)arre: Urola kosta (Zarautz, Zumaia...) Arano.
* txorrotxori: Orio.
* txuerra: Elgoibar-Mendaro-Deba.

## Erreferentziak

* ↑ Asier SARASUA ARANBERRI: «Txolarrea, hormatxoria, artatxoria,... Txori honen zenbait sinonimo eta euren hedadura», Eibartik bloga, 2013-03-24.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Plazido MUXIKA: «gorrión» in Diccionario Castellano-Vasco
* ↑ Gaztelaniazko gorrion izen arruntaren etimologia ez da ziurra. Teoria batek euskal gorri hitzarekin lotzen du (Zamora, Elena; Ruiz, Guadalupe; y Mejía, Teresa (1983): «Los nombres del 'gorrión común' y del 'campestre' en los atlas lingüísticos españoles», in Archivo de filología aragonesa, 32–33:325–366. ISSN 0210-5624).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q28922
* Multimedia: Passeridae / Q28922
* Espezieak: Passeridae