OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bantustan

Bantustana Hegoafrikan —askatasuna iritsi bitartean— eta Namibian, etnia bantuentzat egokituriko lurralde autonomoei emandako izena zen, Apartheid sistema arrazistaren ondorioz. Hegoafrikako gobernu zuriak bultzaturiko politikak biztanle beltzak nolabaiteko autonomia zuten lurraldeetan bildu nahi izan zituen, estatus berezi bat emanik, Hegoafrikako hiritartasuna ukatu ahal izateko. Gainerako nazioek ez zuten lurralde banaketa hori inoiz ere onartu.
Bantustanek Hegoafrikako lurraldeen % 11 hartzen zuten, eta biztanleriaren % 30 biltzen zen bertan. Barne Produktu Gordinaren % 2 baizik ez zuten sortzen: nekazaritza oso pobrea zen berorietan, industriarik ez zuten eta bertako biztanleriak Hegoafrikako enpresen ordezko langileria osatzen zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190354
* Multimedia: Bantustans in South Africa / Q190354
# Bantry

Bantry (irlanderaz Beanntraí), Irlandako hego-mendebaldean dagoen Cork konderriko udalerri bat da. West Cork eskualdean kokatzen da.

## Ondarea

* Bantry etxea

## Mitologia

Kondairaren arabera VI. mendean San Brendan Nabigatzailea leku honetatik itsasoratu eta ameriketara itsasoz iritsi zen lehenbiziko europarra izan omen zen.

## Iruditegia

* Herrigunea.
* Plaza nagusia.
* Hilerria eta badia.
* Portua.

## Kanpo estekak

* Bantry udalerriko udal webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q807001
* Multimedia: Bantry / Q807001
# Bantu hizkuntzak

Bantu hizkuntzak Saharaz hegoaldeko Afrikako hizkuntza-multzo handia dira. Douala (Kamerun) eta Juba ibai bokalaren arteko lerrotik hegoalderako hizkuntzak hartzen ditu, Kenyako eta Tanzaniako zenbait hizkuntza, hizkuntza nilotikoen gisakoak, eta boskiman-hotentote hizkuntzak izan ezik.

## Sailkapena

Haien artean, hiru talde nagusi bereiz daitezke: mendebaldekoak, ekialdekoak eta hegoaldekoak.
* Mendebaldekoak: duala (Kamerun hegoaldea), fangera (Kamerun, Gabon, Ekuatore Ginea), lingala (Kongoko Errepublika Demokratikoa), chokweera, oshivambo eta kinbundu (Angola), hereroera (Namibia).
* Ekialdekoak: kikuyuera (Kenya), luganda (Uganda), kinyaruanda (Ruanda), swahili, sukumera, gogo (Tanzania), luba-kasaiera (Kongoko Errepublika Demokratikoko hego-ekialdea), benbera (Zambia), shonera (Zimbabwe), tsongera (Mozambike).
* Hegoaldekoak: zuluera eta xhosera (KwaZulu-Natal), swaziera (Swazilandia), tswanera (Botswana), sothoera (Lesotho).
Swahilia garrantzitsuena da, hainbat herriren artean lingua franca gisa erabiltzen baita.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2019-6-26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33146
* Multimedia: Bantu languages / Q33146
# Bantry etxea

Bantry etxea (ingelesez Bantry House) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean dagoen Corkeko konderrian kokatzen den lorategidun etxaleku historikoa da. Bantry udalerrian kokatzen da. Etxaleku hau 1739tik aurrera Bantryko kondeak diren White familiaren jabegoa da.

## Historia

Etxaleku honen eraikuntza 1700. urte aldera Bantryko badian hasi zen, hasiera batean Blackrock izendapena jaso zuelarik. 1750an Richard Whitek etxalekua Samuel Hutchinsoni erosi eta bere etxalekua Seafield bezala berrizendatu zuen. Hasieran jatorriz Limerickeko merkatariak ziren White familiako senideak badia honetan kokatzen diren Whiddy uharteetan kokatu ziren. Familiak aurrera egin eta eskualde honetako lursail ugari erosi zituen. 1780eko hamarkadan Bantry etxalekuak jada 320 km$^2$zituen. Etxearen iparraldeko aldea beranduago gehitu zitzaion.
1946an etxalekua jendeari ireki eta 1990eko hamarkadaren hasieratik aurrera hotel zerbitzua eskeintzen du.

## Iruditegia

* Etxalekua eta aurrekaldean italiar lorategia.
* Badia eta etxalekua eskaileraren muinotik ikusita.
* Gobelinoen egongela.
* Gobelinoen egongela.
* Iparraldea, badia.
* Etxalekuaren iparraldea.

## Erreferentziak

* ↑ Bantry etxeko webgune ofiziala

## Kanpo estekak

* Bantry etxearen webgune ofiziala
* Datuak: Q806990
* Multimedia: Bantry House / Q806990
# Ayton (Scottish Borders)

Ayton, Eskoziako gaeleraz: Baile Eighe edo Baile Aigh, Eskoziako herri txiki bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q793327
* Multimedia: Ayton, Scottish Borders / Q793327
# Aytré kantonamendua

Aytré kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Itsas Charente departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Guztira 4 udalerri ditu eta Aytré da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1724340
# Ayuela

Ayuela Palentziako udalerria da.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 67 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Palentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1647078
* Multimedia: Ayuela / Q1647078
# Ayumi Hamasaki

Ayumi Hamasaki (japonieraz: 浜崎あゆみ, Fukuoka, Japonia, 1978ko urriaren 2a -) abeslari eta konpositore japoniarra da. Bere disko eta singleen artean, 75 milioi kopia baino gehiago saltzea lortu du, Japoniako historian disko gehien saldu dituen hirugarren artista eta emakume bakarlarien artean arrakastatsuena. Japoniako historian single gehien saldu dituen artista da, 1998an hasi zenetik 40 milioi kopia inguru saldu baititu.
Fukuokan jaioa eta hazia, Hamasaki Tokiora joan zen 1993an, abeslari eta aktore karrera bat asteko asmoz. 1998an, Max Matsuuraren Avexeko zuzendari exekutiboaren babespean, Hamasakik "Poker Face" lehen singlea eta "A Song for XX" albuma kaleratu zituen. Albuma Oriconen lehen postura iritsi zen eta 5 astez mantendu zen milioi bat kopia inguru salduz. Bere hurrengo 10 albumek milioi bat kopia saldu zituzten Japonian. Bere hirugarren albumarekin, Duty, ia 3 milioi saldu zituen. A BEST, bere lehen disko konpilazioa, Japonian 4 milioi kopia baino gehiago saldu zituen, eta gaur egun bere albumik salduena da. 2006tik aurrera, bere Secret albuma kaleratu ondoren, bere albumen eta singleen salmenta murriztu egin da. 2006an, "Startin'/ Born To Be..." bere 39. singlearekin kaleratzearekin batera, Ayumi Hamasaki Japoniako historian single gehien dituen emakumezko abeslaria bihurtu zen, baita rankingetako Top 10ean single gehien zituen artista ere, Seiko Matsudaren aurreko errekorra hautsiz. 2000. urtean belarriko infekzio bat izan zuen eta gor geratu zen ezkerreko belarritik urte baten ostean.

## Erreferentziak

* ↑ «一般社団法人 日本レコード協会» www.riaj.or.jp (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).
* ↑ «15年間ありがとう！「ケータイランキング」発表！アーティスト1位はEXILE、楽曲はGReeeeN「キセキ」～レコチョクのケータイ向け「着うた（R）」「着うたフル（R）」サービス12/15終了» ORICON NEWS (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).
* ↑ «【オリコン】浜崎あゆみ、ソロ初の総売上5000万枚超え「ファンのみんなの記録」» ORICON NEWS (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).
* ↑ (Ingelesez) Japanese pop star deaf in one ear. 2008-01-07 (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).
* ↑ «Pushing 30, rivals circling, and now deaf in one ear: it's tough at the top for Ayu - Mainichi Daily News» web.archive.org 2008-02-06 (Noiz kontsultatua: 2021-03-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188111
* Multimedia: Ayumi Hamasaki / Q188111
# Ayumi Hara

Ayumi Hara (japonieraz: 原 歩, Hara Ayumi, 1979ko Otsailaren 21a -) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1998 | 3 | 0 |
| 1999 | 12 | 1 |
| 2000 | 6 | 0 |
| 2001 | 4 | 0 |
| 2002 | 2 | 0 |
| 2003 | 0 | 0 |
| 2004 | 1 | 0 |
| 2005 | 1 | 0 |
| 2006 | 0 | 0 |
| 2007 | 5 | 0 |
| 2008 | 8 | 1 |
| Guztira | 42 | 2 |

## Erreferentziak

* ↑ Japan Football Association
* Datuak: Q3631394
# Benquerencia de la Serena

Benquerencia de la Serena Badajozko udalerria da, La Serena eskualdean dagoena.

## Demografia

Udalerriaren bilakaera demografikoa :
| 1842 | 1991 | 1996 | 2001 | 2004 | 2009 | 2017 |
| 1540 | 1190 | 1117 | 985 | 969 | 948 | 849 |
2008ko biztanleriaren banaketa :
| Lekua | Maila | Biztanle(ak) |
| Benquerencia de la Serena | Herriburua | 381 |
| Helechal | Alkate-auzoa | 316 |
| La Nava | Alkate-auzoa | 137 |
| Puerto Hurraco | Alkate-auzoa | 144 |
| Puerto Mejoral | Landetxea | 1 |
| Guztira | | 979 |

## Historia

Antzinako Erregimena erori zenean, orduan Benquerencia soilik izeneko herria udalerri bilakatu zen. 1834tik aurrera Castuerako auzitegi-barrutiaren barnean geratu zen.
1990eko abuztuaren 26an Puerto Hurracon Antonio eta Emilio Izquierdo anaiek familien arteko liskar batek bultzaturik auzokoak tirokatu zituzten bederatzi hildako eta sei zauritu utziz.

## Herritar ospetsuak

* Manolo Tena (1951-2016), abeslaria

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Los hermanos Izquierdo, condenados a 684 años de cárcel por la matanza de Puerto Hurraco» El Mundo 1994/01/26.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1606077
* Multimedia: Benquerencia de la Serena / Q1606077
# Benoît Hamon

Benoît Hamon (Saint-Renan, Finistère, 1967ko ekainaren 26a - ) frantziar politikari bat da. Lehenago Europarlamentaria izanda 2008tik 2012ra Frantziako Alderdi Sozialistaren bozeramailea izan zen.
2012an Yvelineseko hamaikagarren barrutiak hautatu zuten diputatu eta urte horretako maiatzaren 16tik 2014ko abuztuaren 25a bitarte Ekonomia Ministro lehenenego eta Hezkuntza ministro izan zen ondoren.
2017ko Frantziako Alderdi Sozialistaren primarietan hautagai izendatu zuten 2017ko Frantziako hauteskunde presidentzialetarako.
* Datuak: Q818118
* Multimedia: Benoît Hamon / Q818118
# Benoît Vaugrenard

Benoît Vaugrenard (Cannes, 1982ko urtarrilaren 5a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa

2005
* 2. Paris-Bourgesen
2007
* Polynormande
* Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
2008
* Limousingo Tourreko etapa bat
* 2. Route Adélien
2009
* Isberguesko Sari Nagusia
2010
* Algarveko Itzuliko etapa bat
* Dunkerqueko Lau Eguneko etapa bat
* 3. Route Adélien
2018
* 2. Route Adélien

## Kanpo estekak

* Benoît Vaugrenard - ProCyclingStats
* Datuak: Q724070
* Multimedia: Benoît Vaugrenard / Q724070
# Benoît de Saint-Maure

Benoît de Saint-Maure edo Benoît de Sainte-More, XII. mendeko idazle frantziar bat izan zen, Toursen jatorria zuena.
Bere lanik ezagunena, Troiako Olerkia edo Roman de Troie da, 1160 eta 1170 bitartean idatzitakoa, Leonor Akitaniakoari eskeinia, eta, ziuraski, beronek eskatua. Troiako Gerrari buruz, Erdi Aroan idatzi zen lanik garrantzitsuena da, eta III. eta IV. mendeetan idatzitako Iliadaren latinerako itzulpenetan oinarritua dago.
Estoire des Ducs de Normandie ("Normandiako dukeen historia") izeneko lan bat ere idatzi zuen, 1175 inguruan, garai horretan Ingalaterrako errege zen Henrike II.a Ingalaterrakoaren aginduz, iturri bezala, Gilen Jumiègesekoa, Gilen Poitiersekoa, Dudon Saint-Quentingoa eta Robert Wacen kronikak erabiliz.
* Datuak: Q435578
* Multimedia: Benoît de Sainte-Maure / Q435578
# Benque (Garona Garaia)

Benque (okzitanieraz Benque, frantsesez eta ofizialki: Benque-Dessous-et-Dessus) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Garona Garaia departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 25 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Benque-Dessous-et-Dessus udalerrian erroldatutako biztanleak 16 ziren. Familiak 16 ziren, horien artean 12 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak) eta 4 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 42 etxebizitza zeuden, 11 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 31 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 39 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 11 Etxebizitza nagusi guztiak euren jabeen bizileku ziren;1ek bi gela zituen, 1ek hiru zituen, 5 etxek lau zituzten eta 4 etxek bost zituzten. 9 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 6 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 4 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Benque-Dessous-et-Dessus udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 0 | 65-69 | 0 |
| 4 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 0 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 8 ziren, horien artean 6 aktiboak ziren eta 2 inaktiboak ziren. 6 pertsona aktiboak lanean(4 gizon eta 2 emakume) zeuden.. 2 Pertona inaktibo guztiak erretiraturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an herrian zegoen saltoki bakarra ostalaritza eta jatetxe enpresa batena zen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1144532
* Multimedia: Benque-Dessous-et-Dessus / Q1144532
# Benquerencia

Benquerencia Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 102 biztanle zituen 13,31 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1769733
* Multimedia: Benquerencia / Q1769733
# Azaleodes

Azaleodes Palaephatidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Azaleodes micronipha da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Azaleodes brachyceros | daturik gabe |
| Azaleodes fuscipes | daturik gabe |
| Azaleodes megaceros | daturik gabe |
| Azaleodes micronipha | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4832139
* Espezieak: Azaleodes
# Azaleramendu

Geologian, azaleramendua harri ama edo antzinako jalkinen lurrazaleko agerpena da, dagokion lur azpiko geruzetatik bereizi gabea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q531953
* Multimedia: Outcrops / Q531953
# Azalera polarreko diagrama

Azalera polarreko diagrama edo arrosa-diagrama zenbakizko datuak irudikatzeko datu-diagrama bat da, sektore-diagrama angeluen eta barra-diagrametan zutabeen luzeraren bitartez, angelu bereko eta azalera ezberdineko zirkulu-sektoreak irudikatzen dituena zenbakizko balioen arabera. Izar-diagramare antzekoa ere bada itxuraz, baina horretan datuak luzera ezberdineko puntu, marra edo zutabeen bitartez irudikatzen dira.
Gutxitan irudikatzen den datu-diagrama da eta soilik arrosa-diagramaren efektu grafikoa sortu nahi denean eratzen da. Florence Nightingale erizainak 1859 urtean eratu zuen coxcomb izeneko grafikoa da horren jatorria, baina grafiko hark angelu bereko sektoreetako erradioak, eta ez azalerak, luzatzen zituen datuetan oinarrituta.
Angelu bereko sektoreak nahi den eran jar daitezke, zenbakizko dautak dataren arabera ordenaturik daudenean ezik. Orduan, ordena kronologikoari jarraitu behar zaio sektoreak osatzerakoan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12254562
* Multimedia: Polar area diagrams / Q12254562
# Azalilun iraunkor

Azalilun iraunkorra (Hymenochaete rubiginosa) Hymenochaetaceae familiako onddo espeziea da. Oso larrukara, ez da jateko modukoa.
Sinonimoak: Stereum mougeotii, Auricularia ferruginea.

## Deskribapena

Karpoforoa: Efuso-erreflexua, larrukara, iraunkorra, inbrikatu samarra, goiko aldea proiektatua, hasieran belus itxurakoa ondoren glabroa, eremu zirkularrekin, arre-herdoil kolorekoa. Himenio leuna, gorri-gaztaina koloretik marroi-herdoil kolorera doana.
Haragia: Usain eta zapore fungikoak ditu.
Etimologia: Hymenochaete terminoa grekotik dator, himenioa esan nahi duen "huménaios" hitzetik eta ilea, himenioa zurdeekin, esan nahi duen "chaete" hitzetik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Hymenochaete tabacina delakoarekin nahas daiteke, honek ertzak hori-urre kolorekoak ditu.
Oharra: Hymenochaete generoko espezieak, himenio leuna izaten dute, elementu esteril ugarirekin (setae), oinarri zabaldua duten horma lodiko arantza gisa eta KOH-rekin marroi-beltzaxka jartzen dira. Genero honetako espezie ohikoenak: Hymenochaete rubiginosa eta Hymenochaete tabacina.

## Sasoia eta lekua

Arrunta urte osoan, hostozabalen gainean.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, El Salvador, Costa Rica, Puerto Rico, Kolonbia, Peru, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Iran, Taiwan, Kaxmir, Hego-ekialdeko Asia, Vietnam, Etiopia, Kenya, Txina, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 612 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Lotina, Roberto. (1985). Mil setas ibericas. Diputacion foral de vizcaya, 435 or. ISBN 84-505-1806-7..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 310 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Hymenochaete rubiginosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2478081
* Multimedia: Hymenochaete rubiginosa / Q2478081
* Espezieak: Hymenochaete rubiginosa
# Azalera eta bolumenaren arteko erlazioa

Azalera eta bolumenaren arteko erlazioa arazo fisiko bat da. Har dezagun adibide bat ikusteko:
* Demagun metro bateko aldea duten 6 karraturekin kubo bat eraikitzen dugula.
** Bere bolumena kalkulatzeko: 1 x 1 x 1 = 1 m$^3$
** Bere azalera osoa: 6 x (1 x 1) = 6 m$^2$
** Euren arteko erlazioa: 6 / 1 = 6
* Demagun kuboak 3 metro neurtzen duela, hau da, 3 aldiz handiagoa dela alde bakoitza:
** Bere bolumena: 3 x 3 x 3 = 27 m$^3$
** Bere azalera: 6 x (3 x 3) = 54 m$^2$
** Euren arteko erlazioa: 54 / 27 = 2
* Demagun kuboak 6 metro neurtzen duela, hau da, hasierakoa baino 6 aldiz handiagoa dela alde bakoitza:
** Bere bolumena: 6 x 6 x 6 = 216 m$^3$
** Bere azalera: 6 x (6 x 6) = 216 m$^2$
** Euren arteko erlazioa: 216 / 216 = 1
Hortik aurrera bolumena azalera baino azkarrago handitzen da.
Arazo hau edozein estrukturaren dimentsioekin harremanetan dago. Adibidez, armiarma batek ezin ditu 5 metroko hankak eduki, bere pisua bolumenarekin hazten delako baina oinaren presioa azalerarekin. Era berean ezin da handitu nahi haina eraikin bat fenomeno hau kontutan hartu gabe.
Hainbat izakirentzat hazteko arazo bat sortzen du. Artropodo gehienek bere azalera erabiltzen dute arnas hartzeko. Hortik barruko zelula guztietara heldu behar da, eta beraz izakia 6 aldiz gehitzen bada, bere zelula kopuru eta azalaren arteko erlazioa 1/6a da eta modu honetan airea ezin da zelula guztietara heldu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q766786
# Azalera (musika taldea)

Azalera 2016 urtean Ondarroan sortutako rock musika taldea da.

## Ibilbidea

2018an disko bat atera zuten, taldearen izena daramana, eta 2019an taldea desegin zen. Kideak beste proiektu batzuk abiatu zituzten, adibidez Kadira.

## Diskografia

* Azalera (2018, autoekoizpena).

## Erreferentziak

* ↑ «Kadiraren “Adio” abestiaren bideoklipa estreinatu dugu» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2024-01-01).
* ↑ Azalera. (Noiz kontsultatua: 2018-05-26).
* ↑ «Azalera musika taldeak lehen lana kaleratuko du udaberrian» lea-artibaietamutriku.hitza.eus (Noiz kontsultatua: 2018-05-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61364972
# Azalilun urteroko

Azalilun urterokoa (Hydnoporia tabacina) Hymenochaetaceae familiako onddo espeziea da. Ez du haragirik jateko.
Sinonimoak: Thelephora tabacina, Hymenochaete tabacina, Hymenochaetopsis tabacina.

## Deskribapena

Karpoforoa: Biguna, hasieran erresupinatua, plaka leun txikien forma dute, eta elkarren artean elkartuz joaten dira, urteko gorputz emankorrak eta meheak sortu arte, inbrikatu samarrak. Proiektatutako goiko zatia tomentuduna eta zonatua da, eta ertz estua du, horiz koloreztatua izan ohi da, eta tonu orokor arre-lehoi kolorekoarekin kontrastea egiten du.
Etimologia: Hymenochaete terminoa grekotik dator, himenioa esan nahi duen "huménaios" hitzetik eta ilea, himenioa zurdekin, esan nahi duen "chaete" hitzetik. Himenioan perretxikoak dituelako. Tabacina epitetoak "(nicotiána) tabácum" karpoforoaren kolorea aipatzen du.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Hurbileko espezieak: Hymenochaete rubiginosa delakoa, hau trinkotasun gogorrekoa, eta arre-herdoil kolorekoa da. Hymenochaete mougeotii espeziea, honen himenioa gorri-purpura kolorekoa da eta izeien gainean hazten da. Hymenochaete cinnamomea ere bai, honek kanela kolorea du eta bilbe biguna.

## Sasoia eta lekua

Urte osoan, hostozabalen gainean. Ohikoa.

### Banaketa eremua

Ipar Amerika, Hawaii, Costa Rica, Puerto Rico, Kolonbia, Venezuela, Brasil, Europa, Errusia, Kanariak, Iran, Mongolia, Txina, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Taiwan, Hegoafrika, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 611 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Hydnoporia tabacina: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107150978
# Bariofarmacosiderita

Bariofarmacosiderita fosfato motako minerala da eta pharmacosiderite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Bariofarmacosiderita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ba0.5Fe^{3+}4(AsO4)3(OH)4 * 5H2O}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Bariopharmacosiderite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Barioferrita

Barioferrita oxido motako minerala da eta magnetoplumbite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Barioferrita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {BaFe^{3+}12O19}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Barioferrite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Barioi

Barioiak (grezieratik eratorritako hizkia, barys "pisutsua") partikula subatomikoen familia bat dira, hiru quarkez osatuak. Atomoaren nukleoa osatzeagatik ezagunenak egiten zaizkigunak, neutroia eta protoia dira; hala ere, badira beste hainbat barioi desberdin, denak ere ezegonkorrak. Barioi izenaren jatorria garai batean pentsatzen zen baieztapen batetik dator, aurkituak izan zirenean gainerako partikulak baino masa handiagoa zutela uste zen.

## Ikus, gainera

* Partikulen fisika
* Bosoi
* Leptoi
* Eredu Estandarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159731
* Multimedia: Baryons / Q159731