OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tula Hiria

Tula Hiria (gaztelaniaz: Ciudad Tula) Mexikoko Tamaulipas Estatuko hiri bat da. Hiria 1617ko uztailaren 22an sortu zuen Juan Bautista de Mollinedo fraide frantziskotarrak. Tamaulipas estatuko hiririk zaharrena da. 1747an Nuevo Santanderreko gobernuan sartu zen. 1835ean hiri kategoria eman zioten. Aldi labur batean, 1846ko abendutik 1847ko otsailera, estatuko hiriburuaren egoitza izan zen. Tula udalerriaren goiburua da. 2011n, Tula Hiria Herri Magikoen parte izendatu zuten, horrela bere balio kultural eta turistikoa aitortuz.
Tula Hiria Tamaulipaseko hiririk garrantzitsuenetako bat izan zen XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran. Beste pertsonaia batzuen artean, hiri honetan jaio ziren Francisco Vázquez Gómez eta Emilio Vázquez Gómez, iraultzaren garaiko politikari ospetsuak; Espiridión Lara, iraultzaren garaiko Tamaulipaseko lehen gobernadorea; eta Carmen Romero Rubio, Porfirio Díaz jaunaren bigarren emaztea izan zena.
2013ko abuztuan, arkeologoek 3.000 urte inguruko 30 hezurdura aurkitu zituzten. Horrek adierazten du Tula eremuan Amerikako leinu genetiko zaharrenetako bat izan zela.

## Tula Hiriaren leku interesgarriak

Tula Hiriak bai barrualdean baita ere inguruan leku interesgarriak eskaintzen ditu. Hiri barruan azpimarragarria da Auzo Historikoa non XVIII. eta XX. mendetako eraikin interesgarriak ikus daitezke, tartean Tammapul, El Contadero, hainbat etxalderen erorkinak (Los Charcos, Cerro Gordo eta La Verdolaga.). Hiriguneak historikotzat jotzen diren laurehun eraikin baino gehiago ditu. Eraikin horiek arkitektura kolonialaren eta porfiriatoaren garaiaren adierazgarri dira. Enparatza naguiaren ondoan San Antonio de Padua eliza dago. Beste eraikin interesgarria Tula Hiriko Kultur-etxea da, lehen Minerva Eskola zena. Beste elizak Angustias eta Rosarioren eliza dira.
Hiritik kanpo Tammapul leku arkeologikoa dago. Aztarnategia 600 eta 900 urte artekoa da. Eraikin nagusia "Gran Cué" edo "El Cuizillo" da. Inguruan ere El Contadero dago, Andre Mariaren XVIII. mendeko irudia. Kristauek erromesaldian joaten dira bertara.

## Iruditegia

* Tammapul.
* Tulako Kultur-etxea.
* San Antonio de Padua eliza
* Etxalde baten ataria.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.gob.mx/sectur/articulos/tula-tamaulipas
* ↑ https://web.archive.org/web/20130824013955/http://www.milenio.com/cdb/doc/noticias2011/2e1e160511741f3fed8a5a6beb022d77

## Ikus, gainera

* Tula (udalerria)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2000148
* Multimedia: Tula, Tamaulipas / Q2000148
# Tulalip Bay (Washington)

Tulalip Bay Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Snohomish konderrian dago, Washington estatuan. 1.561 biztanle ditu, 10,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Snohomish konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1505426
# Tulameenita

Tulameenita elementu natiboak motako minerala da.

## Ezaugarriak

Tulameenita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pt2CuFe}}$. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tulameenite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Tula

Tula izenak hainbat adiera ditu:

## Lekuak

* Tula oblasta: Errusiako oblasta.
* Tula: Errusiako hiria, izen bereko oblasteko hiriburua.
* Tula de Allende: Mexikoko Hidalgo estatuko hiria, izen bereko udalerriaren hiriburua; bertan dago antzinako Tollan-Xicocotitlan gune arkeologikoa (Tula gisa ere ezaguna).
* Tula: Mexikoko Tamaulipas estatuko udalerria.
* Tula Hiria: Mexikoko Tamaulipas estatuko hiria, izen bereko udalerriko hiriburua.
* Tula: Italiako Sardiniako udalerria.

## Pertsonak

* Cristian Tula: futbolari argentinarra.
# Tula (Errusia)

    Artikulu hau Errusiako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tula».
Tula (errusieraz: Тула) Errusiako hiria da, erresumaren mendebaldean dagoen Tula oblastaren hiriburua. Upa ibaiaren ertzean dago, Moskutik 193 km hegoaldera. Burdinbidegune garrantzitsua da. 2010ean 501.169 biztanle zituen.

## Historia

Riazango printzeek eraiki zuten zurezko gotorleku baten oinetan sortu zen hiria. XIV. eta XV. mendeetan tatariarrek suntsitu zuten, eta gero lituaniarrek. 1503. urtean, Moskoviako lurraldearen barnean, estrategia gune garrantzitsua izan zen. XVII. mendean, laborariek egin zituzten matxinaden gunea izan zen. 1712. urtean, Petri I.a Handiak arma-lantegi nazional bat eraikiarazi zuen Tulan.

## Ekonomia

Industriagune garrantzitsua da: metalurgia, nekazaritzarako makineria, armamentua eta elikagaien industria.

## Klima

Datu klimatikoak (Tula) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 7.0 | 7.1 | 19.0 | 25.9 | 33.2 | 35.0 | 39.0 | 39.2 | 29.7 | 23.6 | 15.2 | 9.3 | 39.2 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -4.0 | -3.8 | 2.3 | 11.9 | 19.1 | 22.6 | 25.2 | 23.2 | 17.0 | 9.4 | 1.3 | -3.6 | 10.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -6.8 | -7.3 | -1.7 | 6.9 | 13.3 | 16.9 | 19.5 | 17.5 | 11.7 | 5.6 | -0.8 | -5.7 | 5.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -9.7 | -10.8 | -5.5 | 1.8 | 7.4 | 11.4 | 13.9 | 12.0 | 7.1 | 2.3 | -3.4 | -8.7 | 1.5 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -34.3 | -36.1 | -32.2 | -15.0 | -4.3 | 1.9 | 4.6 | -1.1 | -6.8 | -13.0 | -26.3 | -33.2 | -36.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 42 | 35 | 30 | 40 | 43 | 76 | 79 | 66 | 59 | 58 | 42 | 44 | 614 |
| Iturria: Pogoda.ru.net ||||||||||||||

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Ikus, gainera

* Valeri Legasov

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2770
* Multimedia: Tula / Q2770
# Tula oblasta

Tula oblasta (errusieraz: Ту́льская о́бласть, translit.: Tulskaia oblast) Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Erdialdeko Barruti Federalean kokatua. Errusiako erdialdeko goi-ordokian dago. 25.700 km²ko azalera du, eta 2010ean 1.553.925 biztanle zituen. Zentro administratiboa Tula hiria da.

## Erreferentziak

* ↑ Tula Global.britannica.com
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2792
* Multimedia: Tula Oblast / Q2792
# Tula (Italia)

    Artikulu hau Sardiniako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Tula».
Tula Italiako udalerri bat da. Sassariko probintzian kokatuta dago, Sardinia eskualdean. 1.431 biztanle ditu, 66,19 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Tulak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Oschiri Ozieri Tempio Pausania Erula

## Kanpo estekak

* Datuak: Q391659
* Multimedia: Tula (Italy) / Q391659
# Tula de Allende (udalerria)

Tula de Allende Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 103.919 biztanle zituen 336,22 km²ko azaleran. Herriburua [[Tula de Allende (Tula de Allende)|Tula de Allende]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1353133
* Multimedia: Tula de Allende Municipality / Q1353133
# Tudela Veguingo geltokia

Tudela Veguin Asturiasko Printzerriko tren geltoki bat da, Oviedo udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Soto Rei — l'Entregu

## Zerbitzuak

Asturiasko Renfe Aldiriak
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
 C-2l'EntreguCiañu • Sama • la Felguera • Barros • Peñarrubia • Tudela Veguin • Mazanea • Soto Rei • les Segaes • el Caleyo • LlamaquiqueOviedo/Uviéu :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8842096
* Multimedia: Tudela-Veguín train station / Q8842096
iea  Asturiasko Renfe Aldiriak :
# Tudela de Duero

Tudela de Duero Valladolideko udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 8.503 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1651692
* Multimedia: Tudela de Duero / Q1651692
# Tudhalia I.a

Tudhalia I.a, errege hitita bat izan zen. Muwatallis I.aren oinordekoa izan zen hau hila izan ondoren, eta K.a. 1430etik K.a. 1400 arte gobernatu zuen.
Bere erregealdiko ekintzak, bi arrazoigatik, zehazten zailak dira: lehena, Tudhalia izeneko zenbat errege hitita egon ziren ez ezagutzea da, honek, garai hau, batzuetan, Tudhalia I.a eta Tudhalia II.aren artean banatzera daramalarik, batzuetan, Tudhalia I/IIz ere hitzegiten delarik. Bigarrena, bere erregealdiaren zati batean, bere suhia zena eta oinordeko izango zuen Arnuanda I.a elkargobernari izan zuela da, eta honek, Tudhaliaren erregealdian gertatutako gertakariak, Arnuandarenean gertaturikoengatik ezberdintzea zailtzen du. Hala ere, garai honetan hititek izan zuten hedapen handiari buruz adostasun handia dago, inperio berrian jarraituko duen hedapena.
Hala ere, nahiko argi dago, tronura, bere aurrekoa izan zen Muwatallis I.a hila izan ondoren heldu zenez, honen funtzionario eta senide batzuek abiatutako gerra zibil bati aurre egin behar izan ziola. Gudu hau, baina, laster konpondu zen, Tudhalia, hititar armada mendebaldeko Anatoliara bidaltzeko aske geratuz (hititek Arzawa bezala ezagutzen zuten lurraldea), non, nahiko sarri, hititen aurkako aliantzak sortzen ziren. Zenbait kanpaina arrakastatsuren ondoren, Tudhaliak, eskualdea menderatzea lortu zuen, bertatik, harrapakin aberatsa lortuz.
Tudhalia I.aren hurrengo helburua, gasgastar tribuak izan ziren, etengabe, erresumaren iparraldeko muga mehatxatzen zutenak (Hattusas hiriburutik gertu), Hantil II.aren garaitik. Tudhaliak, erabateko garaipena lortu ez zuen arren, gasgastarren hauen hegoaldereneko postuetatik erretiratzea behartu zuen.
Gasgastarren aurka garaipen hauek lortu ondoren, Tudhaliak, bere arreta, hititen ekialdeko mugan jarri zuen, non Isuwa erresuma basailuarekin arazoak izan zituen, behin eta berriz matxinatu zena, Mitanniren laguntzarekin. Beste behin, hitita eta Kizzuwadnaren arteko lotura berritu ondoren, Tudhaliak Mitanni eraso zuen, zenbait garaipen lortuz, horien artean, Aleporen konkista aipa daitekeelarik.
Esan bezala, bere oinordekoa, Arnuanda I.a izan zen.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Hantil II.a
Tudhalia III.a
Q1104155?
Ašmu-nikal
Ḫarapšili II
Tudhalia II.a
Hantil II.a
Tudhalia I.a
Tudhalia III.a
Muwatallis I.a
Arnuanda I.a
Ḫarapšili II
Tudhalia II.a
Walanni
Q1104156? :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q316840
# Tudela

Tudela hitzarekin honako herri hauetako artikuluak topa daitezke:
* Tutera, Nafarroako udalerriaren gaztelerazko izena eta izen ofiziala.
* Tudèla, Okzitaniako udalerria, frantsesez Tudelle izenekoa.
# Tudhalia II.a

Tudhalia II.a, errege hitita, bere aita Arnuanda I.aren oinordekoa izan zen Hattusako tronuan, K.a. 1385etik, K.a. 1360 baino zertxobait lehenxeago arte gobernatuz.
Hititar inperioa oso egoera zailean zegoela igo zen tronura, gasgas tribuak herrialdearen iparraldeko zatia arpilatzen ari zirela, Mitanni eta Egiptoren arteko aliantza batekin Sirian eta Anatolia mendebaldeko Arzawa estatuak bor-borka zeudela (eta egiptoarren laguntzarekin indartuak). Dirudienez, Tudhalia II.aren erregealdiaren lehen uneetan (edo Arnuanda I.aren erregealdiko azken uneetan), hiriburua, Hattusa, gasgastarrek hartu zuten eta su eman zioten.
Tudhaliak, Samuha hirian babestua, errege armadaren hondarrak bildu zituen eta bata bestearen atzean zenbait kanpaina bidali zituen gasgastarren aurka, ahuldu eta Hattusa uztera derrigortuz; hala eta guztiz ere, gasgastarrak eta bere aliatuak, etengabe izorratzen aritu ziren Tudhaliaren erregealdian, askotan, hititar kanpaina arrakastatsuak etenez, Hattusaren defentsa berri bat behartzean.
Garaipen hauen ondoren, Tudhaliak, bere menpean hartu zituen ekialdeko mugako antzinako mendeko erresumak (adibidez, Arawana hiria), eta Arzawa erresumen aurka joan zen, berriz ere arrakasta handiak lortuz, baina erabateko garaipenik lortzeko gai izan gabe.
Tudhaliaren erregealdiaren amaieran, hititar erresuma aurreko hondamendietatik suspertu zen, eta ia Anatolia osoa zuen bere mende. Dirudienez, Tudhaliaren arrakastaren zati handi bat, bere seme Shubiluliuma I.aren trebeziari zor zion, handik urte batzuetara, Hititar Inperioko erregerik ospetsuenetako bat bihurtuko zena.
Tudhaliaren oinordekotza, kontu arantzatsu bat da: Bere seme Tudhalia III.ak gobernatzen amaitu zuela nahiko argi dagoen arren, eta honen ondoren Shubiluliuma I.a etorri zela, existitzen diren agiri batzuk, tartean beste errege bat egon zela diotenak, Hattusili II.a. Baina badaude Hattusili II.ak, Tudhalia II.ak baino lehenago gobernatu zuela dioten historialariak.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Arnuanda II.a
Sarri-Kusuh
Mursili II.a
Shubiluliuma I.a
Muwatti
Tudhalia I.a
Arnuanda I.a
Zannanza
Tudhalia II.a
Tudhalia I.a
Telebino
Ašmu-nikal
Nikal-mati
Shubiluliuma I.a
Tudhalia III.a
Tudhalia IV.a :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q355656
# Tudhalia IV.a

Tudhalia IV.a errege hitita bat izan zen. Errege honekin, hititar inperioak bere garairik gailenera iritsi zen. K.a. 1237tik K.a. 1209 arte gobernatu zuen, K.a. 1228an etenaldi bat eginez, bere lehengusu Kuruntak boterea hartu zuenean.
Hattusili III.aren semea, bere anaiak baino lehenago aukeratua izan zen errege izateko, horretarako arrazoiak zeintzuk izan ziren batere argi ez dagoelarik. Bere aita hil ondoren, tronura iritsi zen inongo leiha edo borrokarik gabe. Litekeena da, ongi dokumentatua ez dagoen arren, bere aitaren erregealdiaren amaieran, elkargobernaria izatea.
Tudhaliak aurre egin behar izan zien lehen arazoak, bere aitak baretzerik lortu ez zituen Arzawako matxinadak izan ziren. Partehartze bizi baten ondorioz, Tudhaliak matxinadak baretu zituen, eta Milawatan erresuma basailu bat ezarri zuen, Anatolian, hititar inperioaren aurka garbi zegoen erresuma urrietako bat.
Hititentzako mehatxurik serio eta iraunkorrena, baina, Asiria zen. Tukulti-Ninurta I.a Asiriako errege bihurtu zenean, bi estatuen arteko gerra egon zen, asiriar erregea, Nairi konkistatzen saiatu zenean, hititar inperioaren mugatik gertu zegoena. Mehatxu honi erantzuteko, Tudhaliak bere armada Nairira eraman zuen, non Nihriyako gudua gertatu zen, ezbairik gabeko asiriar garaipen batekin amaitu zena. Baina, Tudhaliaren ospeari eragindako kalteaz gain, ez zen ondorio larriegirik egon, Nairi konkistatu ondoren, Tukulti-Ninurta Babilonia konkistatzera joan baitzen.
Beharbada, hititar porrot hau probestuz, Kuruntak estatu kolpe bat eman zuen K.a. 1228an, erabakiorra izan zena, urte horretan bertan, Tudhaliak gobernua berreskuratu baitzuen. Baina, estatu kolpe honi buruzko guztia, misterio bat da, Kuruntari buruz ez baitago informazio askorik, eta litekeena da estatu kolpe hori sekula gertatu ez izana. Edonola ere, Kuruntaren anairen batek, edo Kuruntak berak, botere mantendu zuen Tarhuntassan Thudaliaren erregealdi osoan.
Tudhaliaren erregealdiaren bigarren zatia, arrakastatsuagoa izan zen, Alasiya domeinatu ahal izan baitzuen (Zipren zegoen ondo zehaztu gabeko mugako erresuma bat), estatu basailu bihurtuz. Alasiya oso garrantzitsua zen, ekialdeko Mediterraneoko merkataritza kontrolatzen baitzuen, hititek hainbeste behar zituzten ezinbesteko lehengaien hornikuntzak barne.
Tudhalia hil ondoren, bere oinordekoa, bere seme Arnuanda III.a izan zen.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Mursili II.a
Hattusili III.a
Shubiluliuma II.a
Ehli-Nikkal
Gassulawiya
Tudhalia IV.a
Arnuanda III.a
Pentibszarri
Puduhepa :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q314361
* Multimedia: Tudhaliya IV / Q314361
# Tudor Arghezi

Tudor Arghezi (Benetako izena: Ion N. Theodorescu ; Bukarest, 1880ko maiatzaren 21a - ib., 1967ko ekainaren 14a) errumaniako olerkaria izan zen. Bere obrak autobiografikoak dira batez ere. Bere lehen argitalpenak estilo neoerromantikoz daude idatziak: Hitz egokiak (1927), Egurrezko Ikaroak (1929) eta Ate beltza (1930). Bigarren Mundu Gerraren ondorengo obrak errealismo sozialistaren eraginpean idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q435755
* Multimedia: Tudor Arghezi / Q435755
# Tudejengo Ituna

Tudejengo Ituna Leon eta Gaztelako errege Alfontso VII.aren eta Erramun Berenger IV.aren arteko hitzarmena izan zen, 1151ko urtarrilaren 27an Tudejenen, Fiterotik gertu zegoen herri hustuan, sinatutakoa, Iruñeko Erresuma banatzeko helburuarekin. Sinatzaileek Iruñeko Erresumari deklaratzea adostu zuten, eta 1137ko Carrióngo Ituna berrestea. Gainera, Júcarretik hegoalderantz zeuden lurrak eta Murtziako Taifa, Lorca eta Verako gazteluak izan ezik, Aragoiko Erresumarentzat konkistatzeko baimena ere adostu zuten. Lleidako (1157), Cazolako (1179) eta Almizrako (1244) itunen aurrekaria izan zen, eta Iberiar penintsulako erresuma biak Sortalderantz zabaltzeko erabili zen.

## Erreferentziak

* 1 2 "Gran Enciclopedia Larousse" Bartzelona: Planeta, 1988ISBN 84-320-7370-9

## Bibliografia

* Olcoz, Serafín: "Memorias del Monasterio de Fitero, del P. Calatayud", 2005, Iruñea, Vianako Printze Erakundea ISBN 84-235-2787-5

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3109518
# Tudelilla

Tudelilla Errioxako udalerria da, 2005ean 406 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1646935
* Multimedia: Tudelilla / Q1646935
# Tudhalia III.a

Tudhalia III.a edo Tudhalia "Gaztea", errege hitita bat izan zen, Tudhalia II.aren semea eta ustezko oinordekoa (beharbada Hattusili II.arena izango zen arren).
Tudhalia III.aren erregealdia ez zen oso luzea izan, tronura igo eta handik gutxira, ofizial hititen azpijoko baten ondorioz hila izan baitzen, beharbada bere anaia eta ondorengoa izan zen Shubiluliuma I.aren aginduz. Bere erregealdian, krisi handi bat gertatzen da mugetan, Inperioa, suntsipen zorioan uzten duena: gasgastarrek, hititar inperioko hiriburua den Hattusa suntsitzen dute; Arzawak mendebaldetik inbaditzen du eta Azzi-Hayasak iparrekialdetik. Hala ere, hititar erregeak inbaditzaileak kanporatu ahal izan zituen, Samuhatik kontraerasoz.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Arnuanda II.a
Sarri-Kusuh
Mursili II.a
Shubiluliuma I.a
Muwatti
Tudhalia I.a
Arnuanda I.a
Zannanza
Tudhalia III.a
Tudhalia I.a
Telebino
Ašmu-nikal
Nikal-mati
Shubiluliuma II.a
Tudhalia IV.a
Arnuanda III.a :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q360332
# Trigonomys simplex

Trigonomys simplex Trigonomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Aplodontiidae familian sailkatuta dago.

## Ikus, gainera

* Trigonomys
* Aplodontiidae
# Turingo Unibertsitatea

Turingo Unibertsitatea (italieraz: Università degli Studi di Torino, UNITO) Italiako unibertsitate publikorik ospetsuenetariko bat da. Bere egoitza Turinen dago, Lonbardian.

## Historia

Turingo Unibertsitatea XV. mendearen hasieran (1404) sortu zen Akaiako azken printzea zen Ludovicoren ekimenez, garai hartan Amadeo VIII.a kondea zena, Savoiako lehen dukea izango zena, agintaldian. Forma modernoa hartzen hasi zen, Boloniako Unibertsitatearen ereduan oinarrituta, Emanuel Filiberto Savoiakoren erreformarekin, baina ez zen asko garatu Viktor Amadeo II.aren erreformara arte. Azken horrek erreferentziazko eredu bihurtu zuen beste unibertsitate askorentzat, eta Probintzietako Eskola (italieraz: Collegio delle Province) ere sortu zuen. XIX. mendean Italiako ospetsuenetakoa bihurtu zen.
Hurrengo mendean, hurrenez hurren, Italiako antifaxismoaren zentroetako bat izan zen Turinako unibertsitate-erakundea. Gerraondoko garaian, nahiz eta ikasleen kopurua eta eraikinaren hazkundea izugarriak izan, unibertsitatea zentralitatea galtzen hasi zen, harik eta, mendearen amaieran, ateneoaren rol zientifikoak beste estimulu batzuk jaso zituen arte, estatuko eta nazioarteko beste ikerketa-zentro batzuen, tokiko erakundeen eta hezkuntza-ministerioaren eskutik. 1980ko hamarkadaren amaieran, Alessandria, Novara eta Vercelliko egoitza periferikoak autonomotzat hartu ziren Amedeo Avogadro Ekialdeko Piemonteko ikasketen unibertsitate berrian.
Enblemak Savoiatarren familiak kulturan duen boterea irudikatzen du: horretan ageri dira eguzkia (Jainkoa), zezena (hiria) eta azken hori liburuetan (kultura eta Biblia) nagusi den arranoa (Savoiarren ikurra) argitzen duena.

## Erreferentziak

* ↑ M. Bentivoglio; A. Vercelli; G. Filogamo. (2006ko abendua). «Giuseppe Levi: mentor of three Nobel laureates» Journal of the History of the Neurosciences 15 (4): 358–68. doi:10.1080/09647040600888974. PMID 16997763..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q499911
* Multimedia: University of Turin / Q499911
# Turismo-bulego

Turismo-bulegoa bidaiariei eremu jakin bateko turismo-eskaintzari buruzko informazioa eta aholkularitza eskaintzen dizkien bulegoa da; gehienetan, titulartasun publikoa du.
Emandako informazioak zerbitzu turistikoen emaileen harremanetarako datuak biltzen ditu (turismo-eskaintza: ostatuak, bidaia-agentziak, gidak, jatetxeak, garraioa eta beste batzuk, hala nola ospitaleak, Interneteko kabinak eta telefonoak, txertoak), erakargarriak, leku, ekitaldi eta jarduera interesgarriak, arreta-ordutegiak, tarifak, ibilbideak, segurtasun-iradokizunak eta turistarentzat garrantzitsuak diren beste datu batzuk.
Turismo-bulegoek doako informazio-materialak ematen dituzte, hala nola mapak, planoak eta liburuxkak, postalak, afixak, oroitzapenak, bideoak, erregistratutako enpresen zerrendak eta beste material interesgarri batzuk.
Turismo-bulegoa bisitariak biltzen diren tokietan kokatu ohi da, hala nola aireportuetan, itsas eta ibai-portuetan, plaza nagusietan, merkataritza-ganberetan edo gobernu-lokalean.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Errotuluak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Azokak, Biltzarrak eta Jendaurreko Ikuskizunak Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1587716
* Multimedia: Tourist information centres / Q1587716
# Turismo-ibilgailu

Turismo-ibilgailua, turismo automobila edo turismoa izenarekin ere ezagutzen dena, pertsonak garraiatzeko pentsatutako automobil mota da, gutxienez lau gurpil eta gehienez bederatzi eserleku dituena gidaria barne.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1402386
* Multimedia: Touring car racing / Q1402386
# Turismo-paketea

Turismo-paketea edo erreserba osoa bidaia aurretik erreserbatzea da, gutxienez, osagai hauetako bi konbinatuta: ostatua, garraioa eta zerbitzu gehigarriak (bisita antolatuak, ikuskizunetarako sarrerak, etab.). Prezio orokor eta zatiezienean saltzen da, bidaia agentzia batean edo tour-operadore baten bidez. Modu horretan, turismo-paketeak prezio bakar batean biltzen ditu zerbitzu guztiak, eta bezeroak ez daki zenbat balio duen zerbitzu horietako bakoitzak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q926780
# Turingo katedrala

San Joan Bataiatzailearen Katedral Metropolitarra, Italiako Turin hirian dagoen katedral katoliko bat da. San Joan Bataiatzaileari sagaratua dago. Hil-oihal Santuaren kaperaren alboan dago.
1491-1498 artean Meo del Caprino toskanar arkitektoak eraikiarazi zuen.
* Datuak: Q958699
* Multimedia: Duomo (Turin) / Q958699
# Turingo metroa

Turingo metroa edo Metrotorino (italieraz: Metropolitana di Torino), Italiako Turin hiriko garraiobide publikoa da. 2006ko otsailaren 4an zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak hiru linea eta 9,6 kilometro dauzka.
2006an 29 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Lineak

Gaur egun metroak 9,6 kilometro eta 14 geltoki dituen arren, 2010era bitartean hegoalderantz luzatuko da. Horrez gain, zehaztu gabeko ibilbidea duen bigarren linearen plangintza prestatzen ari dira hiriko arduradunak.

## Ikus, gainera

* Turin

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
* (Italieraz) (Ingelesez) Turingo metroaren webgune ofiziala.
* Datuak: Q257431
* Multimedia: Turin metro / Q257431