OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Animaliaren elikadura

Animalien elikadura aztertzea zoologia eta etologiaren helburuetako bat da. Elikadurak animalien fisiologiari, anatomiari, elikatzeko moldaerei eta jokabideari eragiten die.
Animali gehienek ihes egiten dute gizakiaren aurrean, horregatik, profesionalak metodo batzuk aztertu behar dituzte zailtasun hori gainditzeko. Hauek dira metodo horietako batzuk:
* Gorozkiak. Haien forma edo itxura, hezetasuna eta edukiaren analisiak informazioa nahikoa ematen dio, sexua, lurraldeari eta dietari buruz.
* Ornogabeen aho-apendizeak, hegazti mokoak eta ornodunen hortzeria. Metodo hau bakarrik erabiltzen da arrasto fosilekin, zeren eta hortzak eta hezurrak oso ondo kontserbatzen diren.
* Hegaztien egagropilak. Elikagai hondakinak dira, erabilgarria da leku jakin bateko hegazti eta harrapakinen presentzia zehazteko.
Egagropilen azterketa oso egokia da egagropila horiek ekoizten dituzten hegaztien dieta identifikatzeko. Bi motatakoan izan daitezke egagropilak ekoizten dituzten hegaztiak, ornogabeak ( intsektuak, moluskuak) edo ornodunak (txoriak, saguak). Egagropilek harrapakina osorik jaten dute, baina aradoian banatzen da zer den digerigarria eta zein den digeriezina. Egagropilak analizatzea metodo sinplea eta fidagarria da, eta ez ditugu izan behar animaliak eskan artean. Baina ondo zehaztu behar da zer animaliei dagokion egagropila, batzuetan ez da erraza. Analisiak urrats hauek ditu:
Hegazti bakoitzak bere egagropilak dituzte, eta bakoitza ezaugarri beraiek dituzte.
* Hegazti gautarrak. Sortzen dituen egagropilak grisak izaten dira, eta beti dute hezur arrastoak.
* Harrapari eguargitarrek. Ekoizten dituzten egagropilek ez dute hezurrik edo oso zati txikietan daude. Haien digestio urinen azidotasuna handiagoa denez, hezurrak desegiten dira.
* Korbidoek. Kolore argiko egagropilak izaten ohi dira. Harritxo, lasto eta intsektu hondakin asko izaten dute.
* Hegazti limikoak(adibidez, kurlintarenetan). Egagropiletan karramarroen oskol gogorrak izaten dira eta maskor eta hazi arrastoak agertzen dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188163
# Animaliaren hozkada

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Animaliaren hozkada zauri bat da, normalean hortzek eragindako zulaketa edo urradura bat. Oro har, animaliaren hozkada batek larruazala apurtzen du, eta, gainera, haginkadaren gorputz-ehunaren gaineko gehiegizko presioak kontusioak eragiten ditu. Kontusioak larruazala hautsi gabe gerta daitezke. Hozkadak probokatuak izan daitezke edo ez. Haginka egitea, eraso bat deskribatzeaz gain, animalia baten erantzun normala da jaten duenean, objektuak garraiatzen dituenean, bere kumeentzako elikagaiak biguntzen eta prestatzen dituenean, gorputz-azaletik ektoparasitoak ezabatzen dituenean, bere ilajeari edo ileari itsatsitako landareen haziak ezabatzen dituenean, bere buruari hazka eginez eta beste animalia batzuk apainduz. Animalien hozkadek infekzio larriak eta heriotzak eragiten dituzte askotan. Animalien hozkadek narrastien edo ugaztunen hortzek eragindako zauriak ez ezik, arrainek eta anfibioek eragindakoak ere barne hartzen dituzte. Artropodoek ere kosk egin dezakete eta lesioak utzi.

## Ikus, gainera

* Suge-hozkada

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Gaixotasunak Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q866650
# Alto Boa Vista

Alto Boa Vista Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. 5.639 biztanle ditu 2.240,447 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q612610
* Multimedia: Alto Boa Vista / Q612610
# Alto Alegre do Pindaré

Alto Alegre do Pindaré Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 25.710 biztanle ditu 1.932,289 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2028638
* Multimedia: Alto Alegre do Pindaré / Q2028638
# Alto Bela Vista

Alto Bela Vista Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 1.856 biztanle ditu 103,98 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1758023
* Multimedia: Alto Bela Vista / Q1758023
# Alto Biobío

Alto Biobío Txileko erdialdeko komuna bat da. Biobío eskualdeko izen bereko probintzian dago. 2002ko erroldan, 9.383 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Alto Biobíoko udalaren webgunea.
* Datuak: Q2213
# Alto Araguaia

Alto Araguaia Brasilgo udalerri bat da, Mato Grosso estatuan kokatua. 17.193 biztanle ditu 5.514,508 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Mato Grosso

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22067364
* Multimedia: Alto Araguaia / Q22067364
# Alto Bonito (Texas)

Alto Bonito Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Starr konderrian kokatuta dago, Texas estatuan. 569 biztanle ditu, 300.000 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Starr konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q978967
# Alto Alegre (São Paulo)

Alto Alegre Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 4.173 biztanle ditu 318,574 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1806762
* Multimedia: Alto Alegre (São Paulo) / Q1806762
# Alto Alegre do Maranhão

Alto Alegre do Maranhão Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 24.048 biztanle ditu 383,305 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373783
* Multimedia: Alto Alegre do Maranhão / Q373783
# Alto Alegre dos Parecis

Alto Alegre dos Parecis Brasilgo udalerri bat da, Rondônia estatuan kokatua. 11.479 biztanle ditu 3.958,273 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Rondônia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1802050
* Multimedia: Alto Alegre dos Parecis / Q1802050
# Alto Alentejo

Alto Alentejo leku ezberdinen izena da:
* Alto Alentejo: Portugalgo azpieskualdea.
* Alto Alentejo: Portugalgo antzinako probintzia.
# Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata

Alderdi Demokrata (ingelesez: Democratic Party) Estatu Batuetako bi alderdi nagusietako bat da. Gehiengoa dauka Estatu Batuetako Ordezkarien Etxean, baina ez Estatu Batuetako Senatuan.
Estatu Batuetako politikako ezker-eskuin sailkapenean, gaurko egunez Alderdi Demokrata Alderdi Errepublikanoaren ezkerraldean kokatu ohi da, gai ekonomikoen nahiz gizarte gaien aldetik.

## Historia

Alderdi Demokratak XIX. mende hasierako jeffersondar printzipioetan ditu bere sustraiak. 1828ko hauteskundeetan, Alderdi Errepublikanoa bi hautagai desberdinen artean banatu zen, gobernu motari buruzko ikuspegiak gogor bereizita: alde batetik, Henry Clay; bestetik, Andrew Jackson. Borroka latz horretan, bigarrenak irabazi zuen, egungo Alderdi Demokrataren aitzindari bat. 1834tik aurrera, Jacksonen jarraitzaileak "demokrata" hasi zitzaizkion deitzen beren alderdiari.
1874tik aurrera beren ikurra astoa da (a jackass, 'astapotroa', komiki satirikoetan aurkariek Jacksoni deitu zioten bezala). Alderdi Errepublikanoaren ikurra, aldiz, elefantea da. Alderdiaren kolore bereizgarri gisa urdina erabili ohi da (errepublikanoena, aldiz, gorria).

## Kanpo estekak

* Alderdi Demokrataren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q29552
* Multimedia: Democratic Party (United States) / Q29552
# Ameriketako Estatu Batuen banaketa administratiboa

Ameriketako Estatu Batuak Ipar Amerikako herrialdea da, Kanadaren hegoaldean eta Mexikoren iparraldean dagoena. Herrialde federala da, 50 estatuk eta barruti batek osatzen dutena.

## Estatuak
### Estatuak (49)

| Alabama Alaska Arizona Arkansas Connecticut Delaware Florida Georgia New Hampshire Hawaii Hego Carolina Hego Dakota Idaho | Alabama Alaska Arizona Arkansas Connecticut Delaware Florida Georgia New Hampshire Hawaii Hego Carolina Hego Dakota Idaho | Illinois Indiana Iowa Ipar Carolina Ipar Dakota Kalifornia Kansas Kentucky Colorado Louisiana Maine Maryland Massachusetts | Illinois Indiana Iowa Ipar Carolina Ipar Dakota Kalifornia Kansas Kentucky Colorado Louisiana Maine Maryland Massachusetts | Mendebaldeko Virginia Mexiko Berria Michigan Minnesota Mississippi Missouri Montana Nebraska Nevada New Jersey New York Ohio Oklahoma | Mendebaldeko Virginia Mexiko Berria Michigan Minnesota Mississippi Missouri Montana Nebraska Nevada New Jersey New York Ohio Oklahoma | Oregon Pensilvania Rhode Island Tennessee Texas Utah Vermont Virginia Washington Wisconsin Wyoming | Oregon Pensilvania Rhode Island Tennessee Texas Utah Vermont Virginia Washington Wisconsin Wyoming | Barruti federala (1) Washington Hiria (Columbiako Barrutia) | Barruti federala (1) Washington Hiria (Columbiako Barrutia) |

## Bestelako lurraldeak

Estatu Batuen mendeko eskualdeak dira Baker uhartea, Birjina Uharte Estatubatuarrak, Guam, Howland uhartea, Ipar Marianak, Jarvis uhartea, Johnston atoloia, Kingman uharria, Midway, Navassa uhartea, Palmyra atoloia, Puerto Rico, Samoa Estatubatuarra eta Wake. Bertako biztanleek ez dute hauteskunde federaletan parte hartzen.
1947ko uztailaren 18tik 1994ko urriaren lehena arte, Estatu Batuek administratzen zuten Ozeano Bareko Uharteetako zainpeko lurraldea. Gaur egun, haien egoera aldatu da: 1986ko azaroaren 3az gero, Ipar Marianak commonwealth bat dira, Estatu Batuekin lotura politikoa dutenak; Palauk elkartze libreko itun bat izenpetu zuen Estatu Batuekin, 1994ko urriaren 1az gero eraginkorra; Mikronesiako Estatu Federatuek elkartze libreko itun bat dute, 1986ko azaroaren 3az gero eraginkorra; eta Marshall Uharteetako Errepublikak elkartze libreko ituna izenpetu zuen, 1986ko urriaren 21az gero eraginkorra.

## Ikus gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q852446
* Multimedia: Subdivisions of the United States / Q852446
# Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Berdea

Alderdi Berdea (ingelesez: Green Party of the United States) Estatu Batuetako alderdi federazio ekologista da. Greens/Green Party USA alderdiko zazpi kide ohiek 2001eko apirilean sortu zuten. 1996an eta 2000an, Ralph Naderri esker ospetsu bilakatu zen. Alderdiak politika berdea sustatzen du, bereziki, ingurumenarena; indarkeriarik eza; justizia soziala; demokrazia parte-hartzailea; genero berdintasuna; LGBT eskubideak; bakezaletasuna; antiarrazakeria eta ekologismoa. Espektro politikoan, alderdia ezkertiartzar hartzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Dao, James. (2000-11-9). «The 2000 Elections: The Green Party; Angry Democrats, Fearing Nader Cost Them Presidential Race, Threaten to Retaliate» The New York Times.
* ↑ (Ingelesez) Nader, Ralph. (2016-6-2). «I was not a 'spoiler' in 2000. Jill Stein doesn't deserve that insulting label, either» The Washington Post.

## Kanpo estekak

* Alderdi Berdearen webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q849158
* Multimedia: Green Party (United States) / Q849158
# Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoa

Alderdi Errepublikanoa (ingelesez: Republican Party) Estatu Batuetako bi alderdi politiko nagusietako bat da, Alderdi Demokratarekin batera (XIX. mendearen erdialdetik herrialde horretan agintean egondako bi alderdi bakarrak). Gaur egun, Donald Trumpren gobernuaren buru alderdi nagusia da.
Alderdi Errepublikanoa Grand Old Party (Alderdi Zahar Handia) ezizenaz edo GOP siglez ere da ezaguna. 1854an sortu zen eta, 1874tik aurrera, elefantea da alderdiaren ikurra, (astoa, aldiz, demokratena). Gorriz adierazten dira agintean Alderdi Errepublikanoa duten estatuak, eta alderdiaren kolorea ere bada (urdina, aldiz, demokratena).
Alderdi Errepublikanoaren printzipio nagusia gobernu handia da (big government), demokraten gobernu txikiari aurkajarria, alegia, gobernu federal indartsuari ematen zion lehentasuna nazio sendoa izateko, eta gutxiago estatuei. Abraham Lincoln eta John C. Fremont izan zituen lehenengo buruzagiak, eta bozketetan Estatu Batuetako Iparrekialdean (Ingalaterra Berrian eta inguruan) nabarmendu ziren berehala, "free soil, free labor, free men" goiburu hartuta.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoaren webgunea
* Datuak: Q29468
* Multimedia: Republican Party (United States) / Q29468
# Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Libertarioa

Alderdi Libertarioa (ingelesez: Libertarian Party) Estatu Batuetako alderdi politiko libertarioa da. 1971ko abenduaren 11n sortu zuten. Bere hauteskunde promesen artean, Estatuaren esku-hartze ekonomiko minimoa, erabateko desarauketa eta zergen murrizketa handia lortzea dago.
Bere hauteskunde-plataforma filosofia liberaleko elementuetan oinarritzen da, hala nola merkatu libreko ekonomia kapitalistaren defentsan (laissez faire), eskubide indibidualetan, hala nola elkartzeko eta sexu-orientaziorako askatasunean eta jabetza pribatuan. Era berean, pertsonen zirkulazio askearen aldekoak dira herrialdeen artean, eta migraziorako gutxieneko erregulazioak.
Defentsa pertsonalerako armak edukitzeko, prostituzioa zigortzen duten legeak indargabetzeko eta erabilera pertsonalerako drogak eduki eta kontsumitzeko eskubidearen alde dago. Derrigorrezko soldadutzaren eta interbentzionismo militarraren aurka dago atzerriko nazioetan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La oscura historia de los hermanos Koch» El Mundo 2010/10/29.

## Kanpo estekak

* Alderdi Libertarioaren webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q558334
* Multimedia: Libertarian Party (United States) / Q558334
# Ameriketako Estatu Batuetako Barne Saila

Ameriketako Estatu Batuetako Barne Saila (DOI akronimoaz ezagutua), Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuko departamentu federaletako bat da. Herrialdeko lurrak eta baliabide naturalak kudeatzen eta zaintzen ditu, eta jatorrizko amerindiarrekin eta Alaskako eta Hawaiiko jatorrizko biztanleekin erlazionatutako programak kudeatzen ditu. Beste herrialdeetako Barne Ministerioen funtzio ezberdina du, beste tokietan polizia eta segurtasun ministerio gisa lan egiten duelako. Funtzio hori Ameriketako Estatu Batuetako Segurtasun Nazionalerako Sailak betetzen du.

## Agentziak

* Parke Nazionalen Zerbitzua
* Ameriketako Estatu Batuetako Arrantza, Fauna eta Flora Zerbitzua
* Indiar Arloetako Bulegoa
* Lur Kudeaketa Bulegoa
* Mineral Kudeaketa Zerbitzua
* Gainazal Meagintza Bulegoa
* Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzua
* Eskakizun Bulegoa
* Uhartetar Arloetako Bulegoa

## Kanpo estekak

* Barne Sailaren webgune ofiziala (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q608427
* Multimedia: United States Department of the Interior / Q608427
# Ameriketako Estatu Batuen eta Kubaren arteko muga

Kuba eta Estatu Batuen arteko muga Karibe itsasoaren eta Mexikoko Golkoaren arteko nazioarteko muga da, Ipar Atlantikoan. 1977ko akordioak eta 2017. urteko itunak definitzen dute.
1977ko akordioa behin-behinekotzat hartu zen hasieran Fidel Castro Kubako Ministroen Kontseiluko presidentearen eta Jimmy Carter Estatu Batuetako presidentearen administrazioetan, nahiz eta Estatu Batuetako Senatuak ez zuen babestu; beraz, bi herrialdeek 2017ra arte itxaron zuten itun berri bat sinatu zutenean, eta Mexikoko Golkoan sektore mugakidearen konfigurazioak zituzten.
Muga ofizialari buruzko akordioek ez dute barne hartzen Kubako uhartearen eta Navassa uhartearen arteko mugapenik. Azken hori Estatu Batuek okupatzen dute eta Haitik erreklamatzen du. Horrez gain, Guantanamoko Badiako Ontzi-Basearen Kubako hegoaldean dagoen enklabe militarra ere ez dute barne hartzen. Azken horrek bi nazioen arteko lurreko muga sortzen du, Caimanera udalerrian, baina Kubako gobernuak ez du muga hori onartzen.

## Erreferentziak

* 1 2 «United States and Cuba Sign Maritime Boundary Treaty» Cuba trade 19 de enero de 2017.
* ↑ «¿Cuánto y cómo paga EE.UU. a Cuba por el alquiler de Guantánamo?» BBC Mundo 21 de marzo de 2016.
* ↑ «Una mirada cercana a la base naval en Guantánamo» Diario Granma 17 de mayo de 2018.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17351739
# Ameriketako Estatu Batuetako Armada

Ameriketako Estatu Batuetako Armada edo ingelesez United States Army, Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak osatzen dutenaren armadetako bat da. Honen helburuak, lur-eremu estatubatuarrak zaintzea, segurtasun nazionala eta nazioarteko misioetan bakea mantentzea dira. Munduko lehor armadarik handienetakoa da milioi bat pertsona baino gehiagorekin.

## Antolaketa

Ameriketako Estatu Batuetako indar armatuetako armada, 6 gune geografikotan banatzen da:
* Erdialdeko Armada, egoitza Georgian.
* Iparraldeko Armada, egoitza Koloradon.
* Hegoaldeko Armada, egoitza Texasen.
* Europako Armada, egoitza Stuttgart, Alemanian.
* Ozeano Bareko Armada, egoitza Hawaiin.
* Afrikako Armada, egoitza Vicenza, Italian.
* Soldaduak Iraken
* Tankea Iraken
* Uniformeak

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak
* Ameriketako Estatu Batuak

## Kanpo estekak

* Lehor Armadaren webgunea (Ingelesez)
* Erreklutamendurako webgunea (Ingelesez)
* Datuak: Q9212
* Multimedia: United States Army / Q9212
# Amblyopsidae

Amblyopsidae arrain perkopsiformeen familia da, ekialdeko Estatu Batuetako aintzira sakon, zingira eta leizetan bizi dena.

## Genero eta espezieak

ITIS eta FishBaseren arabera, familiak egun 6 espezie ditu, 5 generotan banaturik:
* Amblyopsis generoa
** Amblyopsis rosae (Eigenmann, 1898)
** Amblyopsis spelaea DeKay, 1842
* Chologaster generoa
** Chologaster cornuta Agassiz, 1853
* Forbesichthys generoa
** Forbesichthys agassizii (Putnam, 1872)
* Speoplatyrhinus generoa
** Speoplatyrhinus poulsoni Cooper & Kuehne, 1974
* Typhlichthys generoa
** Typhlichthys subterraneus Girard, 1859

## Erreferentziak

* ↑ Nelson, Joseph S.. (1976). Fishes of the World. John Wiley & Sons ISBN 0-471-54713-1..
* ↑ www.fishbase.org
* ↑ (Ingelesez) Amblyopsidae. Integrated Taxonomic Information System.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q884305
* Multimedia: Amblyopsidae / Q884305
* Espezieak: Amblyopsidae
# Andrena astragali

Andrena astragali erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena astragali» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2487430
* Multimedia: Andrena astragali / Q2487430
# Andrena bicolor

Andrena bicolor erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena bicolor» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1909657
* Multimedia: Andrena bicolor / Q1909657
* Espezieak: Andrena bicolor
# Andrena bisalicis

Andrena bisalicis erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena bisalicis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1911385
* Multimedia: Andrena bisalicis / Q1911385
# Andrena arabis

Andrena arabis erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena arabis» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2268519
* Multimedia: Andrena arabis / Q2268519
# Andrena auricoma

Andrena auricoma erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena auricoma» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2153977
# Andrena banksi

Andrena banksi erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena banksi» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2442010
* Multimedia: Andrena banksi / Q2442010
# Andrena asteris

Andrena asteris erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena asteris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2575185
* Multimedia: Andrena asteris / Q2575185
# Andrena barbara

Andrena barbara erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena barbara» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2214187
* Multimedia: Andrena barbara / Q2214187
# Andrena barbilabris

Andrena barbilabris erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena barbilabris» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2695880
* Multimedia: Andrena barbilabris / Q2695880
# Andrena bradleyi

Andrena bradleyi erle espezie bat da, Andrena generoan eta Andrenidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Andrena bradleyi» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10733665
* Multimedia: Andrena bradleyi / Q10733665
# Albreteko etxea

    Artikulu hau etxeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Labrit».
Albret (euskaraz jatorriz eta inguruko erdaretan Labrit edo Lebret), Erdi Aroko Frantziako leinu garrantzitsua izan zen. Leinu-etxea Landetako Labrit herrian zegoen. Hasieran, bertako gudetan parte hartu zuten XIV. mendean ingelesen alde eta gero frantziarren alde.
Arnaud Amanieuk, Albreteko jaunak, ingelesak Akitaniatik botatzen lagundu zuen. Karlos semea Azincourteko batailan hil zen 1415ean. Alain I.a Albretekoa Handiak Ana Bretainiakoa ezkondu nahi eta Karlos VIII.a Frantziakoa borrokatu zuen; ezin eta Nantes errenditu zuen 1486an.
Leinuaren ospea hasi eta Joanes Albretekoa, Alainen semea, Nafarroako errege ezkontide bihurtu zen Katalina Foixekoa ezkondu zenean. Henrike I.a Albretekoa semea eta Nafarroako erregea Albreteko duke eta Frantziako "pare" bihurtu zen 1550ean. Honen alaba, Joana I.a Albretekoak, Nafarroako erregina, Antonio Borboikoa ezkondu eta Henrike IV.a Frantziakoa zuten semea, Frantziako errege izango zena.
Horrela Albreteko dukerria Frantziako koroari lotu zitzaion, nahiz eta 1651an La Tour d'Auvergne familiari eman Sedan eta Raucourten truke.

## Albreteko jaun-andreen zerrenda

* Amaneo I.a, 1050-1060
* Amaneo II.a, 1060-?
* Bernard Ezi I.a, ?-?
* Amaneo III.a, 1100-1130
* Bernard Ezi II.a, 1130-?
* Amaneo IV.a, ?-1174
* Amaneo V.a, 1174-1209
* Amaneo VI.a, 1209-1255
* Amaneo VII.a, 1255-1270
* Bernard Ezi III.a, 1270-1281
* Mathe Albretekoa, printzesa 1281-1295
* Elisabet Albretekoa, printzesa 1295-1298
* Amaneo VIII.a, 1298-1324
* Bernard Ezi IV.a, 1324-1358
* Arnaud Amanieu I.a, 1358-1401
* Karlos I.a Albretekoa, 1401-1415
* Karlos II.a Albretekoa, 1415-1471
* Joanes I.a Albretekoa, (ezkontza, 1471) baita Tartaseko bizkonde.
* Alain I.a Albretekoa Handia, 1471-1522
* Joanes II.a Albretekoa, (ezkontza, 1512)
* Henrike I.a Albretekoa, 1522-1555 Nafarroako erregea ere.
* Joana I.a Albretekoa, 1555-1572 Nafarroako erregina ere.
* Henrike IV.a Frantziakoa, 1572-1610 Frantziako erregea ere.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2608761
* Multimedia: House of Albret / Q2608761
# Albreteko gaztelua

Albreteko gaztelua (frantsesez: château de Labrit) edo Labriteko gaztelua (frantsesez: château d'Albret) Frantziako Landak departamentuan dagoen Albret herriko gaztelua da. 1225 eta 1230 artean eraikia, Albreteko etxearen sorlekua izan zen. Leinu gaskoi honen bitartez, Nafarroako monarken eskuetara pasa zen.
1990ean monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Marquette, J.-B.; Laborie, Y.. (2004). «L'Ascension d'un lignage gascon : Les Albret» L'Aquitaine Ducale, Histoire Médiévale (7).
* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Classement du château de Labrit. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2969604
* Multimedia: Château de Labrit / Q2969604
# Albrighton (Bridgnorth)

Albrighton, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian.
2011n 4.326 biztanle zituen.
* Datuak: Q728994
* Multimedia: Albrighton, east Shropshire / Q728994
# Albreteko dukerria

Albreteko dukerria (frantsesez: Duché d'Albret) Gaskoiniaren iparraldean kokatutako Albreteko etxearen jabego bat izan zen. Gaur egungo Landak, Gironda, Gers eta Lot eta Garona departamenduetako lurrak hartzen zituen. Hiriburua Nérac zen.
1550 arte Albreteko jaurerria zen. Urte horretan Henrike II.a Nafarroakoak bere buruarentzat sortu zuen dukerria. Henrikeren ondorengoa Joana alaba izan zen. 1589an, Henrike III.a Nafarroakoa Frantziako errege bihurtu zenean, dukerria Frantziako koroari loturik gelditu zen.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Heraldique europeenne: Duché d'Albret
* Datuak: Q2029503
# Albstadt

Albstadt Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Zollernalb barrutia|Zollernalb]] barrutian. 2014an 44.056 biztanle zituen 134,41 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q7019
* Multimedia: Albstadt / Q7019