OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# San Cristóbal de Entreviñas

San Cristóbal de Entreviñas Zamorako probintziako udalerria da, Benavente y Los Valles eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.607 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1653158
* Multimedia: San Cristóbal de Entreviñas / Q1653158
# Sand Fork (Mendebaldeko Virginia)

Sand Fork Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Gilmer konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 180 biztanle ditu, 0,90349 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Gilmer konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2604039
# Sand Hill (Pennsylvania)

Sand Hill Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Lebanon konderrian dago, Pennsylvania estatuan. 2.440 biztanle ditu, 2,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Lebanon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1185563
# Sand Prairie udalerria, Tazewell konderria (Illinois)

Sand Prairie udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Tazewell konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.306 biztanle zituen, 35.46 milia karratu (91.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Sand Prairie udalerrian 593 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 26.544 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5941137
# Sand Hills (Oklahoma)

Sand Hills Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Muskogee konderrian kokatuta dago, Oklahoma estatuan. 339 biztanle ditu, 7,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Muskogee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2570258
# Sand Creek udalerria, Decatur konderria (Indiana)

Sand Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Decatur konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.122 biztanle zituen, 43.21 milia karratu (111.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Sand Creek udalerriak 1123 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 25.240 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7415779
* Multimedia: Sand Creek Township, Decatur County, Indiana / Q7415779
# Sand Creek udalerria, Jennings konderria (Indiana)

Sand Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Jennings konderrian. Azken zentsuaren arabera 859 biztanle zituen, 27.95 milia karratu (72.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Sand Creek udalerriak 381 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 31.357 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7415786
# Sand Creek udalerria, Union konderria (Iowa)

Sand Creek udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Union konderrian. Azken zentsuaren arabera 199 biztanle zituen.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Sand Creek udalerriak 81 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.598 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9044334
# Sand Lake (Michigan)

Sand Lake Michigango herri bat da. Kent konderrian kokatua dago. 2010ean 500 biztanle zituen, 1,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Kent konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2288096
* Multimedia: Sand Lake, Michigan / Q2288096
# Sand Lake (Wisconsin)

Sand Lake Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Burnett konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan. 576 biztanle ditu, 93,7 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Burnett konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7415824
# Sand Point (Alaska)

Sand Point Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Aleutians East Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan. 578 biztanle ditu, 75,616984 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Aleutians East Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79400
* Multimedia: Sand Point, Alaska / Q79400
# Santa Katalina eliza (Ziaurritz)

Santa Katalina eliza Odieta ibarreko Ziaurritz kontzejuan XIX. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

Gaur egungo parrokia-elizak XIX. mendearen hasieran egindako inskripzio bat patentatzen du portadan. Ez dakigu, ordea, hasierako garaiari zegokion, nahiz eta erromanikoa izan zitekeela iradoki den. Hala ere, jakina da XVII. mendearen erdialdean dorrea eraiki zela Lope Sarratekoa eta Juan Martinez de Altzueta harginen zuzendaritzapean. Altzari liturgikoei dagokienez, badirudi pieza interesgarrienak tenplete eukaristiko bat eta Ama Birjinaren tailu bat direla, biak XVI. mendekoak. Etxe partikular batean kontserbatutako gai ebanjelikoko hiru koadro ere aipatzen dira, XVII. mendearen amaierakoak, nolabaiteko kalitateko obratzat hartzen direnak.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZIAURRITZ. (Noiz kontsultatua: 2021-12-31).

## Ikus, gainera

* Ziaurritz
* Odieta

## Kanpo estekak

* Datuak: Q124694170
* Multimedia: Church of Santa Katalina, Ziaurritz / Q124694170
# Santa Justina abadia

Santa Justina abadia, italieraz: Abbey of Santa Giustina, Italiako Padua hirian dagoen beneditar abadia bat da, Veneto eskualdean.
Jatorrizko eraikina XI. mendean eraiki eta Justina Paduakoari sagaratua zitzaion. XVII. mendean zaharberritua izan zen.
* Datuak: Q219502
* Multimedia: Santa Giustina (Padua) / Q219502
# Santa Katalina (argipena)

Santa Katalina izenak hainbat adiera du.
Santuegi kristauan:
* Santa Katalina Alexandriakoa, ezagunena, gurpilaren torturan hildako martiria.
* Santa Katalina Sienakoa, 14. mendekoa.
* Santa Katalina Boloniakoa, 15. mendekoa.
Euskal Herriko toki eta eraikinak:
* Donostian, Santa Katalina zubia, Santa Katalinako parkea, eta Santa Katalina kalea.
* Lekeition, Santa Katalina itsasargia, Antzorizko Santa Katalina baseliza eta Santa Katalina kobazuloa.
* Santa Katalina baseliza (Mundaka)
* Santa Katalina baseliza (Bergara)
* Santa Katalina komentua (Mutriku)
* Santa Katalinako lorategi botanikoa, Iruña-Okan.
Munduan zehar:
* Santa Katalina uhartea, Kalifornia hegoaldeko uhartea.
* Santa Catalina (uhartea), Ceutako uhartetxoa.
* Santa Katalina kalea (Bordele)
* Santa Katalina monasterioa (Sinai).
* Santa Katalina mendia (Egipto).
Ikus, halaber:
# Santa Katalina Alexandriakoa (Caravaggio)

Santa Katalina Alexandriakoa (italieraz Santa Caterina d'Alessandria) Caravaggio margolari italiarraren lana da. 1597an margotu zuen eta gaur egun Madrilgo Thyssen-Bornemisza Museoan ikus daiteke. Bitxikeri moduan Espainian dauden Caravaggioren lau margolan seguruen artean dagoela esan dezakegu (besteen egiletza ez dago garbia).

## Historia

Margolan hau urtetan Erromako Barberini jauregian egon zen jarrita. Jauregi hori, izena dioen moduan, Barberini familia ospetsuarena zen. 1930. urtearen inguruan Benito Mussoliniren gobernuak Barberinitarren arte-lan batzuk Italiatik kanpora eramateko baimena eman zuen, tartean hau; honekin batera Albrecht Dürerren Jesus doktoreen artean margolana ere joan zen. Geroztik biak Suitzako galeria batean egon ziren. Azkenik, berriro biak ere Thyssen-Bornemisza familiak erosi zituen. 1992tik Madrilgo Thyssen-Bornemisza Museoan kokatu ziren.

## Azterketa

Margolan honek Katalina Alexandriakoaren irudia erakusten du, gorputz osoz. Maxentzio enperadoreak (306-312) Katalina torturatzeko eta hiltzeko agindua eman zuen; azkenik burua moztu zioten. Margolan honetan Katalina haren torturan erabili ziren tresnekin agertzen da, eskuetan haren burua mozteko erabiliko zuten ezpata tartean, baina haren aurpegiak ez du hori erakusten; alderantziz, goxotasuna eta lasaitasuna dario. Janzkera, bestetik, herriko neska batena da. Lan hau Caravaggiok geroago Erromako elizetarako egingo zituen lan ospetsuen atarikoa izan zen. Orokorrean kolore ilunak dira nagusi eta argia gorputz enborrean eta aurpegian biltzen da; efektu hori alkandoraren zuritasunak indartu egiten du. Buruan Katalinaren santutasuna adierazten duen aura ikus daiteke.

## Bibliografia

* CARRASAT, Patricia: Maestros de la pintura, Spes, S.L.2005. ISBN 84-8332-597-7

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz): ArteHistoria.com webguneko komentarioa.
* Datuak: Q2627034
* Multimedia: Saint Catherine of Alexandria by Caravaggio / Q2627034
* ↑ Dureroren sinadura gero deskubritu zen.
# Santa Katalina baseliza (Bergara)

Santa Katalina Bergaran dagoen baseliza da, Azkarruntz auzoan kokatua, tontor batean, Santa izeneko baserriaren ondoan eta "Bergarako Labe Garaietako" jatorrizko instalazioen aurrealdean.
2000ko uztailaren 5ean, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak

Oinplano laukizuzena, ekialdetik mendebalderako orientazioa (E-M), isurki biko estalkia eta gailurra fatxadarekiko elkarzuta ditu. Eraikinaren behe aldeko herena harlanduxkaz egina dago eta gainontzekoa harlangaitzez. Eskantzuak harlanduz eginak daude. Eraikina ia itsua da. Fatxada nagusian dago sarbidea dobela itxurako arku zorrotz baten pean, inposta-lerroa behean da, giltzarria du, zortzi dobela eta harlanduzko leihozangoak. Horrez gain honako bao hauek ditu: ipar aldeko altxaeran gezileiho bat, gaur egun itxita dagoena, eta bao leihoburudun bat. Hegoaldeko fatxadan ere aipatu berria denaren antzerako bao leihoburudun du.
Baseliza gotiko berantiarrekoa da, nabe bakarrekoa, burualde laua du. Petraldun zureriaz estalia dago eta solairuaren zati handia okupatzen duen korua du; koruaren aurre aldea ohol mihiztatuz egina dago eta berari eusten zentratutako zutabe bakarra du.
Presbiterioa zur gordinez estaliz apainduta dago, eta burualdeko murruaren zati bat ere horrela estalita dago. Aldarea kanoi erdiko gangatilak estaltzen du; gangatila petral kurbatuz egina dago eta beren gainean pintatu gabeko zur bistatuz egindako ohol mihiztatuak dituzte. Aipatutako guztia estalkitik eskegita eta alboetako murruetan bermatuta dago, hauts babesle gisa jarrita, aldarea modu egokian babesteko moduan. Garaipen arkua arku txikiz eta merloiez jantzitako guardamalleta batek apaintzen du, atzeko hormako taula-erregistroetako junturak estaltzen dituzten oholtxo almenatuen antzekoa dena.
Akaberak egiteko materialak direla eta, apareilua entokatua eta kareztatua da, zorua tamaina handiko kareharrizko lauzaz estalia dago. Arotzeriako elementu guztiak bistan uzten dira inolako tratamendurik gabe.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Santa Katalina baseliza. Fitxa. Eraikitako Ondarea. Kultura Ondarea. Kultura eta Hizkuntza Politika Saila
* Santa Katalina ermita. Bergarako baserriak - Caseríos de Bergara.
* Datuak: Q8777172
# Santa Katalina eliza (Makirriain)

Santa Katalina eliza Nafarroa Garaiko Orbaibar ibarreko Leotz udalerriko Makirriain lekuan kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. GOtiko estiloa ditu.

## Eraikina

XIII. mendearen hasieran eraiki zen, estilo aurregotikoan. Nabe angeluzuzena da, gangak eta gangak artikulatzen dituzten arku zorrotzak abiatzen diren lekuraino. Estalkiaren gainerakoa, tertzeletedun gangez egina, XVI. mendekoa da. Dorrea eta portada ere Erdi Aroko fabrikari dagozkio. Tenpluaren barnealdea XVIII. mende hasierako erretaula nagusi barroko batek apaintzen du.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | MAKIRRIAIN. (Noiz kontsultatua: 2022-02-01).

## Ikus gainera

* Makirriain
* Leotz
* Orbaibar
* Erdialdea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q112676070
# Santa Justa igogailua

Santa Justa igogailua (portugesez: Elevador de Santa Justa) Lisboako Baixa Pombalina auzoan kokaturik dagoen igogailua da, Bairro Alto auzoarekin lotzen duena.

## Historia

Lisboako muinoak oso malkartsuak dira eta aintzina oinez zein animaliekin igotzea oso neketsua izaten zen. 1874 urtetik aurrera hainbat proiektu aurkeztu ziren arazo honi aurre egiteko.
1896an Raoul Mesnier du Ponsard (porton jaiotako injeniari frantziarrak) Santa Justako igogaliuaren diseinua aurkeztu zuen. 1899an Empresa do Elevador do Carmo eratu eta lanei ekin zitzaien. 1901ean Karlos I.ak metalezko zubia inauguratu zuen eta 1902an bukatu zen igogailuaren eraikuntza. Hasiera batean lurrin bidezko indarra erabiltzen zen baina 1907an argi-indarra sartu zen.
2006an berriztatze lanak burutu ziren.

## Arkitektura

Baixako Rua de Santa Justa kalean du oinarria. 45 metrotako altueran 7 solairu ditu eta metalezko zubiaren bidez Largo do Carmo plazara iristen da. Alboan ditu Carmoko konbentuaren hondarrak.
Dorreak bio igogailu kabina ditu, bakoitzean 29 pertsona kabitzen dira, egurrez dekoratuak daude eta ispilu eta leihoak dituzte.
Azken solairura igotzeko eskilara helikoidal bat dago eta bertatik dauden ikuspegi itzelak toki turistikoa bihurtu du.

## Iruditegia

* Santa Justa igogailua.
* Metalezko zubia.
* Azken solairurako eskilara helikoidala.
* Igogailuaren makinak.
* Convento do Carmo-ren hondarrak eta igogailua.
* Rossio plazaren ikuspegia.
* San Jurgi gazteluaren ikuspegia.
* Lisboako katedralaren ikuspegia.
* XX mende hasierako argazkia, tximinia kea dariola.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168001
* Multimedia: Elevador de Santa Justa / Q168001
# Santa Katalina baseliza (Mundaka)

Santa Katalina baseliza Bizkaiko Mundaka udalerrian dagoen baseliza bat da. Izen berdineko penintsulan kokatua dago, balio geoestrategiko handiko gunean, izan ere ikuspedi bikaina eta garai batean Urdaibaiko itsas sarbideraren eremuaren defentsa bikaina baizegoen. Bestetik, Izaro eta Ogoño ezinegokiago ikus daitezke.
Gaur egungo baseliza 1879. urtekoa da, baina Erdi Arotik biltokia, izurrialdietan ospitalea eta defentsa gotorleku ere izan da.
Baselizak enbaten ondorioz kalteak izan eta ondorioz berreraikuntza ugari jasan arren, eraikinak bere jatorrizko gotiko eta errenazentista arteko trantsizio estiloa mantendu ahal izan du. Bestalde, historiari dagokionez, eraikina inguratzen duen harresiari ere so egin behar zaio, hau ere eraikina berreraiki zen garaikoa baita.
Haren barruan ofrenda bat ikusten da: belaontzi bat, eskala txikian xarmanki muntatua, eta bi maskor erral­doi, kapitain batek Filipinetatik ekarriak, ur bedeinkatuarentzako ontzi bezala erabil­tzen dituztenak.
Gaur egun, udalerri honetako turismogune nagusienetakoa da, eta horrela adierazten da udal webgunean. Gainera, urtero azaroaren 25ean mundakarrek eraikinaren inguruan eta barnealdean Santa Katalinaren omenezko jaia ospatu ohi dute. Antzina azaroaren 25ean, herriko marinelak ermitan bil­tzen ziren urtero, etxezaina, kontularia, epaileak, ultramanak eta talaiariak aukeratzeko.
* Baseliza eta atzealdean Ogoño
* Aurrealdea
* Atzealdea
* Santa Katalinaren irudia
* Itsasotik ikusita

## Erreferentziak

* ↑ Festejos, Mundaka.org
* ↑ Gaur egun osoz Mundakak usadiozko Santa Katalinaren jaia biziko du, Deia.com (Gaztelaniaz)

## Ikus gainera

* Urdaibai

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18549868
* Multimedia: Hermitage of Saint Catherine, Mundaka / Q18549868
# Santa Katalina eliza (Zirauki)

Santa Katalina eliza Mañeruibarreko Zirauki udalerrian kokatutako XIII. mendeko kristiau eliza bat da. XVI. mendean birmodaltu zen.

## Eraikina

Erdi Aroko fabrika da, XIII. mendearen hasieran eraikia eta XVI. mendean handitua, estilo gotiko-pizkundarreko beso zuzeneko gurutzadura batekin. Lehen eraikuntzatik portada kontserbatzen da, ondoan dagoen San Roman parrokiaren eredua pobretzen duena. San Blas eta San Juan Bataiatzailearen alboetako bi erretaulak Lizarrako Juan III Imberto eskultoreak 1614an Fermin Arbizurekin batera dokumentatutako lanak dira; lehenengoaren urre-kolorea Bartolome Utergak egin zuen 1657an, eta egun berean Gregorio Gómez Lizarrako margolariak hartu zuen bigarrenaren polikromiaren ardura. Beranduagokoa da Iruñeko Fermin Larraintzar arkitekto eta eskultoreak 1703an egin zuen tenpluko erretaula nagusia.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ZIRAUKI. (Noiz kontsultatua: 2022-08-05).

## Ikus gainera

* Zirauki
* Mañeruibar
* Izarbeibar-Novenera

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66065255
* Multimedia: Iglesia de Santa Catalina (Cirauqui) / Q66065255
# Santa Justa baseliza (Ubiarco)

Santa Justa baseliza Kantabriako Santillana del Mar udalerriko Ubiarco herrian dagoen XVI. mendeko eraikina da. Santa Justa hondartza gainean dago. Antiklinal bat erabiliz haitz barruan eraikia, bakarrik teilatu eta bi horma artifizal ditu.

## Historia

Aurretik, leku berean, XII. mendeko Santa Justa baseliza zegoen. Egungo eraikina XVI. mendekoa da. Bertan Justa eta Rufinaren erlikiak jaso ziren. 2010etik udalaren mailako ondarearen babesa du. Garai batean erromesaldien tokia izan zen, Kantabriako lehenetariko bat.

## San Telmo dorrea

Itsaslabarraren gainean San Telmo dorrearen erorkinak ikus daitezke.

## Jaieguna

Santa Justaren eguna uztailaren 19an ospatzen da. Egun horretan erromeria egiten da eta ama birjinaren irudia ateratzen da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.camineo.info/news/174/ARTICLE/12235/2010-11-15.html

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Bideo Youtuben.
* (Gaztelaniaz):Baselizaren inguruko komentarioak eta argazkiak.
* Datuak: Q5836315
# Schaller

Schaller abizena da:
* Schaller (Iowa), Iowako hiria
* Luna Schaller (2001), aktore alemaniarra
# Schallerita

Schallerita silikato motako minerala da eta pyrosmalita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Schallerita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn2+16As3Si12O36(OH)17}}$. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Schallerite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Schangnau

Schangnau Suitzako udalerria da. Berna kantonamenduan dago, Emmental barruti administratiboa barrutian. 2014an 908 biztanle zituen 36,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q66700
* Multimedia: Schangnau / Q66700
Flühli
# Schapbachita

Schapbachita sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak

Schapbachita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ag0.4Pb0.2Bi0.4S}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Schapbachite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Schall Circle (Florida)

Schall Circle Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Palm Beach konderrian dago, Florida estatuan. 792 biztanle ditu, 0,788803 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Palm Beach konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2154715
# Schallbach

Schallbach Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan dago, [[Lörrach (barrutia)|Lörrach]] barrutian. 2014an 739 biztanle zituen 3,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q62017
* Multimedia: Schallbach / Q62017
# Schallstadt

Schallstadt Alemaniako udalerria da. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, [[Breisgau-Hochschwarzwald (barrutia)|Breisgau-Hochschwarzwald]] barrutian. 2014an 6.054 biztanle zituen 19,56 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q572443
* Multimedia: Schallstadt / Q572443
# Schaller (Iowa)

Schaller Iowako hiri bat da. Sac konderrian kokatua dago. 2010ean 772 biztanle zituen, 3,26 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Sac konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1925833
* Multimedia: Schaller, Iowa / Q1925833
# Schallodenbach

Schallodenbach Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Kaiserslautern (barrutia)|Kaiserslautern]] barrutian. 2014an 867 biztanle zituen 7,46 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q654522
* Multimedia: Schallodenbach / Q654522
# Schankweiler

Schankweiler Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 202 biztanle zituen 6,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q567527
* Multimedia: Schankweiler / Q567527
# Sarakatsaniar poni

Sarakatsaniar ponia Bulgariako zein Balkanetako antzinako bertako zaldi arraza bat da. Tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.
Duela zenbait hamarkada arte arraza nahiko zabaldua izanik, egun desagertzeko arrisku larrian dago.

## Arrazaren historia

Balkanetako zein Asiako beste hainbat herri nomadek garraiorako nagusiki astoa erabili ohi duten bitartean, sarakatsaniarrek zaldia erabili omen dute ia soilik. Sarakatsaniar poni arrazako zaldiak hain zuzen. Herri honekin lotuta azaldu da betidanik beraz. Arraza landatarra da, karakatjaniarrek beraien transhumantzia bidai luzeetan erabilia leku menditsuetatik neguko behe larretara eta alderantziz..
Inguruko zaldi arrazarik antzinakoena dela uste da. Arraza garbia hainbat mende mantentzeko arrazaioa herri nomadek beraien ohiturak, gauzak eta abereak gordetzeko joeran datza.

## Arrazaren egoera

Desagertzeko zorian dago. Bulgariako Pirin Natura Parkean talde bat zaintzen dute arraza mantentzeko.

## Erreferentziak

* ↑ http://newthraciangold.eu/cmspage.php?lng=en&id=161
* ↑ http://www.uni-sz.bg/tsj/Vol3No1/The%20Bulgarian%20Primitive%20Horse.pdf
* ↑ http://newthraciangold.eu/cmspage.php?id=161&lng=en
* Datuak: Q3192919
# Sarako Eskola

Sarako Eskola euskal literaturako mugimendu bat izan zen, XVII. mendekoa. Eskolako kideak Sara, Donibane Lohizune eta Ziburu lapurtar herriek eratutako triangeluan sortuak ziren gehienbat.

## Jatorria

XVII. mendea izpiritualtasunaz beteriko mendea zen, eta kultura gai horri oso lotuta zegoen. Izpiritualtasuna hedatzeko, inguruko apaizek herri hizkuntza erabili zuten: euskara. Hori zela eta, XVII. mendea euskal kulturaren pizkundearen mendea izan zen.
Sarako Eskola berez ez zen eskola bat, baizik eta ezaugarri komunak zituzten idazle batzuen taldea edo literatur mugimendua. Hain izan zen garrantzizkoa, non ekialdeko idazleetan ere izan baitzuen oihartzun eta eragina, hala nola Arnaud Oihenart eta Juan Tartasengan.

## Kideak

Hiru multzo egin daitezke:
* 1643 arteko idazleak: Esteve Materra, Joanes Etxeberri, Joanes Haranburu, Pierre Argaiñaratz eta Axular. Garai berekoa izan arren, Voltoire oso bestelakoa da, asmoz eta hizkuntzaz.
* 1643 arteko liburuetan eliz oniritziak edo laudoriozko poesiak egiten agertzen direnak: Stephanus Hirigoiti, Klaberia, Gillentena eta Hegi.
* 1643 ondokoak edo epigonoak: Silvain Pouvreau, Bernard Gazteluzar, Mixel Xurio, Joanes Etxeberri Sarakoa, Joanes Haraneder.

## Ezaugarriak

Sarako eskolako idazleak batzen dituzten ezaugarriak hauek dira:
* Gehienak liburu erlijiosoak idazten zituzten elizgizonak ziren.
* Guztiek heziketa humanistiko sakona zuten.
* Herri euskaratik hurbilago zegoen hizkuntza erabili zuten, Joanes Leizarragak erabilitako maila jasotik aldenduta, baina haren lorpen batzuk bereganatuta, gutxienez grafian eta lexikoan.
* Talde bat osatzen zuten eta elkarri eliz oniritziak eta poemak idatzi zizkioten.
* Bereziki olerkigintza jorratu zuten.

## Kritika

Hainbat adituk —besteak beste, Patxi Salaberri Muñoak— zalantzan jartzen dute benetan «eskola» batez hitz egin daitekeen, ez baitago argi idazle horien artean benetako adiskidetasun edo lankidego harremanik ote zegoen. Sarako Eskola deritzon taldearen barnean sartu izan dira geografikoki, kronologikoki nahiz hierarkia sozialaren aldetik oso urrun ziren idazleak. Kontzeptu hori garai jakin bateko idazleak biltzeko etiketa baino ez da.

## Erreferentziak

* ↑ Mikel ASURMENDI: «Jean Haritxelhar, Patxi Ezkiaga, Patxi Salaberri. Mahai-ingurua: literatura idatzia 1900 arte», Argia, 1899. zenbakia, 2003-05-18.

## Ikus, gainera

* Euskararen historia
* Nafar-lapurtera

## Kanpo estekak

* Xabier GARCÍA ARGUELLO: «Idazle klasikoen arrastoan», El País, 2005-08-29.
* Datuak: Q8778275