OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elbete

Elbete Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztan udalerrikoa. Herrigunea Elizondoren ondoan dago. 2022 hasieran, 297 biztanle zituen.

## Biztanleria

Elbeteko biztanleria :
| 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2000 | 2010 | 2020 |
| 423 | 425 | 388 | 270 | 257 | 219 | 204 | 271 | 282 |

## Bestak eta ospakizunak

Elbeteko bestak irailaren 14an ospatzen dira.

## Ondarea

* Jarola jauregia (barrokoa), Migel Bergara, novohispaniako militar eta mer­katari aberatsari esker eraiki zena. Harlanduz­ko gorputz kubiko bat da, inposta lauez hiru mailatan antolaturiko fa­txada duena. Eskual­de honetan ohikoa da, atea buruduna eta mol­duraduna izatea, pilastra eta toskanar zutabe aurreratuen artean dagoena, zeinaren gainetik erronboz­ko eta triglifoen taulamendu bat zamal­ka­tzen den; aipatzeko da baoen inguruetan eskain­tzen den edergarriaren aberastasuna eta er­tzetako harlanduak. Mul­tzo osoa lau isurial­deko teilatuz estalia dago eta berekin du zurez­ko teilatu‑hegal bikoitza.
* Askoa jauregia (barrokoa).
* Santa Kruz eliza.

## Elbetear ezagunak

* Joan Gazteluzar (?-1620), erretaulagilea.
* Pedro Luis Ozta (1742-1789), apaiz eta Calahorrako apezpikua;
* Juan Kruz Goienetxe Elorga (1857-1925), apaiz eta euskal idazlea.

## Erreferentziak

* 1 2 Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2023-12-9).
* ↑ Entziklopedia Enblematikoa. Euskal artearen historia (III): Barrokotik XIX. mendera liburukia. Etor-Ostoa. 2003. 134. orria.

## Kanpo estekak

* Elbete, baztan.eus
* Elbete "Herri txiki, infernu handi" saioan (ETB1).
* Datuak: Q2748052
* Multimedia: Elbete / Q2748052
# Elbert konderria

Elbert konderria honako konderrietako bat izan daiteke:
* Elbert konderria (Colorado)
* Elbert konderria (Georgia)
# Elbert konderria (Georgia)

Elbert konderria (ingelesez: Elbert County) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Elberton da. 2010eko zentsuaren arabera 20.166 biztanle zituen, Elbert kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Elbert konderriak 969,22 kilometro koadro ditu. Horietatik 59,99 ura dira. Beste 909,23 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,05 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 20.166 pertsonetatik 13.923 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 967 dira. 5.906 beltzak edo afroamerikarrak. 37 amerikar natiboak ziren eta 5 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 121 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 15 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 159 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q492016
* Multimedia: Elbert County, Georgia / Q492016
# Elbert Hubbard

Elbert Hubbard (Bloomington, Illinois, Estatu Batuak, 1856ko ekainaren 19a - RMS Lusitania itsasontzia, Ozeano Atlantikoa, 1915eko maiatzaren 7a) idazle eta filosofo estatubatuarra izan zen. Bere idazlanik ezagunena A Message to Garcia saiakera da.
* Datuak: Q734329
* Multimedia: Elbert Hubbard / Q734329
# Elberton (Georgia)

Elberton Georgiako estatuko hiri bat da. Appling konderrian kokatua dago. 2010ean 4.653 biztanle zituen, 12,30 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Appling konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1869391
* Multimedia: Elberton, Georgia / Q1869391
# Doneztebe eliza (Baiona)

Doneztebe eliza (frantsesez Église de Saint Étienne) Lapurdiko Baiona hiriaren iparraldean dagoen eliza da. Kokatua dagoen Doneztebe auzoari izen ematen dio. Elizaren inguruan hilerria dago.
Bestalde, eliza honetatik oso hurbil Baionako judu hilerria dago.

## Iruditegia

* Barnealdeko ezkerraldeko hegala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17488004
* Multimedia: Église paroissiale Saint-Etienne (Bayonne) / Q17488004
# Doneztebe eliza berria (Esa)

Doneztebe eliza Esa udalerrian XX. mendeko kristiau eliza bat da. Doneztebe eliza zaharra ordezkatu zuen.

## Kokalekua

Herria zeharkatzen duen Ledea eta Ezkose arteko errepidearen alboan dago.

## Historia

1950ean René Petit ingeniariak eta Luis Vallet de Montano arkitektoak eraiki zuten. Lehenbiziko harria 1950eko urtarrilaren 22an ezarria izan zen.

## Eraikina

Oinplanoa doriar ordenako fustedun zutabeez eta abside erdizirkularraz osatutako hiru nabekoa da. Barnealde osoa zutabeetan esekitako egurrezko tribuna batek zeherkatzen du. Hormak luzituak dauzka.
Ebanjelioaren aldeko horman Basianok sinatutako San Virilaren bizitzari buruzko oleo bat ikusgai dago. Erretaula nagusia 1618-1624 artean Gaspar Ramos eta Vitorian Etxenagusiak egindako Orreagako kolegiatako erretaula nagusiaren egokitzapena da. Banku bat eta hiru kaletako bi gorputzez osatua dago, Orreagakoaren erdialdekoari dagozkio, baina honakoak ez dauzka hegalak eta erremateak. Tabernakulu edo sagrarioa antzinako erretaula da.
Kanpoaldean dorre prismatikoa nabarmentzen da, eta haren oinetan Santa Krutz Seroskoan oinarritutako fuste sendoa, kanpaiarentzako erdipuntuko bao bat duela. Atea erdipuntuko arku sotil batek osatzen du, eskuinean hiru arkudun arkupea du, eta haien tarteetan kontrahormak. Sakristia eta kontrahormadun abside erdiziurkularra ditu, eta azken horren gainean kanpai-horma txiki bat. Ebanjelioaren alboan sakristia eta hiru hormek osatutako bolumen simetriko bat dago.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ESA. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Esa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27670394
* Multimedia: San Esteban (Yesa) / Q27670394
# Doneztebe eliza zaharra (Berriozar)

    Artikulu hau Nafarroako Berriozar udalerriko Doneztebe eliza zaharrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Doneztebe eliza berria (Berriozar)».
Doneztebe eliza zaharra Nafarroako Berriozar udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua

Berriozarko herrigune historikoan dago, Doneztebe kalean, eta Ezkaba mendiaren hegoaldeko magalean.

## Eraikina

XII. mendearen bukaerako eraikin bakuna. Oinplano laukizuzena du, burualde zuzena, korua oinetan eta dorre prismatiko handia. XVI. mendean kaperak eta sakristia atxiki zitzaizkion; eta XVIII. mendean ataria.
Barnean nabarmentzen dira ogiba-arku zorrotzak eta gurutze ganga bakunak. Arku zorrotzeko portada bakuna XII. mendearen bukaerakoa da. Erretaula nagusia tenpluko eskultura obra garrantzitsuena da (1643, Martin Etxeberria). Erromanikoaren eta barrokoaren arteko trantsizioko obra da.

## Ikus gainera

* Doneztebe eliza berria (Berriozar)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25479474
# Doneztebe eliza (Baigorri)

Doneztebe eliza Nafarroa Behereko Baigorri udalerrian dagoen eliza bat da.

## Historia

Eliza Urepeleko Errobi inguruan eraiki zen eta bertan palalela jarri zuten. Hego-mendebalderantz begira dago, sarrera nagusia hegoaldetik egiten den arren.
Pierre Hariztoi abadearen arabera, eliza XI. mendean eraiki zen, estilo erromano-bizantziarrarekin. 1236an, Tibalt I.a Nafarroakoak Orreagako monasterioaren jurisdikziopean jarri zuen.
Eraikinak dokumentatu gabeko hainbat garaitako arkitektura moldaketen arrastoak kontserbatzen ditu.
1733an, erdiko nabea eraiki zen okal harria erabiliz. 1791n kanpandorrea egin zen, 1929an bataiatutako Joana eta Matilda kanpaiak dituena. 1927ra arte, azken ehorzketaren egunera arte, hilerri batek inguratzen zuen eliza, Euskal Herriko herri askotako elizekin gertatzen zen bezala. Hilerria, purgutik kanpo transferitua izan zen.
2015ean monumentu historiko zuen.

## Eraikina

Nabera sartzean, eskuinetara, agoteen atea dago, baita bataiarri bat ere. Ezkerrean, Joan Etxautzen hilarria dago, 1661ean hila. Eskuineko bigarren kaperan Baigorriko bizkondeak daude.
Altuera berean, habeartearen alde banatan, berrerabilitako zutabe erromatar bat dago, kapitel primitibo batekin.
Koruan koadro batzuk daude. Erdialdearen burua Done Eztebeko harrikatzea da; eskuinean, berriz, Done Ibane, Jesus haurra eramaten; ezkerrean, Maria Birjina eta Jesus haurra, San Dominiko eta Santa Katerinari arrosarioa ematen.
Autel nagusia hamabi apostoluen eta artzain onaren estatuekin apainduta dago, baita manerista estiloko egurrezko bi panelekin ere: Errege Magoen gurtza ezkerrean eta gurutzearen jaitsiera eskuinean. 1519 eta 1568 artean Baionako apezpikua izan zen Bertrand Etxautzek oparitu zituen.
Sarrerako organoa Remi Malherrek jarri zuen, Alemania hegoaldeko XVIII. mendeko organo barrokoek inspiratuta.

## Irudiak

* Atzelaldea
* Organoa
* Tribunak
* Birjiniaren estatua
* Jean Etxautzeko hilarria

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Eglise Saint-Etienne. .

## Ikus, gainera

* Done Eztebe
* Baigorri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256344
* Multimedia: Église de Saint-Étienne-de-Baïgorry / Q12256344
# Doneztebe eliza (Donoztiri)

Doneztebe eliza Nafarroa Behereko Donoztiri herrian dagoen eliza da. XVII. mendeko eraikina da. Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago. Udalaren jabegoa da.

## Historia

Doneztebe parrokia 1320. urtea baino lehen aipatua agertze da, baina egungo eliza ez dirudi XVII. mendekoa baino zaharragoa, ziurrenik, berreraiki edo oso biziki hartua izan zen erlijio-gerrek eragindako suntsiketaren ostean. Gainera, mendebaldeko fatxadako horma, zeinetan 1692ko dataz gainditutako atea irekitzen den, habeartearen hormak baino beranduagokoa da. Beraz, XVII. mendearen lehen erdian, 1620tik aurrera (hugonotekin bat etorriz), eta 1692an fatxada berreskuratzearen hipotesia plantea dezakegu, eta XVIII. mendekoa beraren kontra makurtuta dagoen presbiterioa. Elizaren barruko ekipamendua (galeriak, korua), XIX. mendeko habearte bakarreko euskal eliza tradizionalaren adibide ona, interesgarriak dira egurrezko sabaia, bi mailatako galeria eta altzari-dekorazio oso aberatsa koruaren mailan.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA64000035

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22997629
* Multimedia: Église Saint-Étienne de Saint-Esteben / Q22997629
# Doneztebe eliza (Urketa)

Doneztebe eliza Lapurdiko Urketa udalerrian dagoen eliza bat da.
1866an amaitu zuten eta historia- eta arte-ondare aberatsa du.

## Iruditegia

* Elizaren barnealdea.
* Atea

## Erreferentziak

* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Sculpture : Vierge à l'Enfant. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Sculpture : Christ en Croix. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Retable principal et bas-relief : Lapidation de Saint Etienne. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Garniture d'autel : Croix d'autel et chandeliers. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Croix encadrée. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Croix d'autel. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Autel-retable latéral gauche et bas-relief : Remise du Rosaire. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Autel-retable latéral droit avec bas-relief : Parenté du Christ et sculpture : Vierge à l'Enfant. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Ensemble de 2 monuments funéraires (stèles discoïdales). .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Portail. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Statue du retable de l'autel secondaire sud : Vierge à l'Enfant. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Le mobilier de l'église paroissiale Saint-Etienne. .
* ↑ Palissy datu-basea, Frantziako Kultura Ministerioa. Croix d'autel. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q38573580
* Multimedia: Saint-Étienne (Urcuit) / Q38573580
# Doneztebe eliza (Eusa)

Doneztebe eliza Ezkabarte ibarreko Eusa kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.
Nafarroako eliza arkupedun onena da, bestetik. Kultura ondasunaren kalifikazioa merezi izan du.

## Eraikina

Elizaren fatxada nagusia erromaniko estiloko da. XII. mendearen hasieraren eta XIII. mendearen bukaeraren artean eraiki zen. Harrizko eraikina da, non erdi-puntuko hiru arkuez osatuta dauden bi galeria dituen elizpea aipagarria den. Ezkerrean, hiru arkibolta zorrotzez osatuta dagoen portada ikus daiteke. Babes moduan, xake-formako marrazki batekin ornatuta dagoen hauts-babes bat ipini da. Elizpea eta portadaren gainetik teilatutxo bat zabaltzen da. Bere azpian hagaburutxo batzuk daude. Portadaren gainean daudenak, giza aurpegiekin ornatuta daude. Teilatutxoaren gainetik eraikuntzaren horma altxatzen da. Goikaldean, nabearen erdian, kanpaientzat bi hutsune handi dituen oinplano karratuko dorre bat nabarmentzen da.

## Joku taulak

Doneztebe elizaren ezaugarri bitxiena eliz atariaren zutzabeeen ondoan dauden joko taulak dira, zalantzarik gabe. Harrian zizeltzatuak, labirintoen itxura dute eta bertakoek han jolasteko erabiltzen ziren. Julio Asunciónen ustez nahiko bitxia da hau zeren eta Erdi Aroan jokua ez zegoen ondo ikusita, gutxiago Elizaren ikuspuntutik. Horrek are misteriotsuago egiten du tablero hauen bertan izatea.

## Doneztebeko eskulturak

Teilatu azpian beste ezaugari bitxiak ikus ditzakegu: gizakien irudiak erakusten dituzten hiru arburu. Julio Asunciónek deskribatu ditu, interpretazio sexuala emanez. Atariko gainean dagoen arburuan hiru buru ikusten ditugu: bi gizon biluzik agertzen dira, batek beste bati lepotik heltzen diona. Lepotik heldutakoa ahora irekita erakusten du, arnasa hartu nahian-edo. Biek eskuineko eskua sexuaren gainean jarrita dute. datu horiekin Asunciónen ustez homosexualitatearen eta masturbazioaren aurkako espresioa izango litzateke. Ikusten beste bi arburuek gizon baten burua erakuste dute eta, beti aipatutako ikertzailearen ustez, bekatuan harrapatutako gizonen zigorra adieraziko lukete. Dena dela, hipotesiak dira; garbi dagoena oso irudi bitxiak direla da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.romanicoennavarra.info/eusa.htm
* ↑ http://arte-historia-curiosidades.blogspot.com.es/2013/04/iglesia-de-san-esteban-de-eusa-ezkabarte.html
* ↑ http://arte-historia-curiosidades.blogspot.com.es/2013/04/san-esteban-de-eusa-esculturas-romanicas.html

## Ikus gainera

* Eusa
* Ezkabarte
* Nafarroako kultura ondasunak
* Erromanikoa Euskal Herrian

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Ezkabarteko Udalaren informazioa.
* (Gaztelaniaz):Bideoa Youtuben.
* (Gaztelaniaz):Elizari buruzko komentarioa.
* Datuak: Q20492324
* Multimedia: Iglesia San Esteban de Eusa / Q20492324
# Doneztebe eliza berria (Berriozar)

    Artikulu hau Nafarroako Berriozar udalerriko Doneztebe eliza berriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Doneztebe eliza zaharra (Berriozar)».
Doneztebe eliza berria Nafarroako Berriozar udalerrian dagoen eraikina bat da.

## Kokalekua

Iruñalde kaleko 7. zenbakian dago.

## Historia

Berriozarko herrigune historikoan dagoen XII. mendeko Doneztebe eliza zaharra ordezkatu du.

## Eraikina

Oinplano laukizuzeneko eraikina da, burua koruarekin batera zuzena da eta dorre prismatiko handi bat du. Tenpluari Ebanjelioaren aldetik kaperatxo bat gehitu zitzaion, eta buruaren atzealdean sakristia. Tenpluko eskultura irudi garrantzitsuena erretaula nagusia da.

## Ikus gainera

* Doneztebe eliza zaharra (Berriozar)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22667088
* Multimedia: Church of San Esteban, Berriozar / Q22667088
# Einöllen

Einöllen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Kusel (barrutia)|Kusel]] barrutian. 2014an 428 biztanle zituen 4,89 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q562954
* Multimedia: Einöllen / Q562954
# Eir

Eir eskandinaviar mitologiako osasunaren eta euforiaren jainkosa da. Æsir eta walkiria bat da eta bere zereginetakoen artean Lyfjaberg mendia zaintzea zegoen.
Belar eta landareen ezaugarri eta propietateak ezagutzen zituen eta hildakoak berpizteko gai zen. Frigg jainkosaren laguna zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q427355
# Eintracht Braunschweig

Eintracht Braunschweig (izen osoa Braunschweiger Turn- und Sportverein Eintracht von 1895), Alemaniako Brunswick hiriko futbol taldea da. Bundesligaren fundatzailea izan zen eta 1967an txapelduna izan zen. Azken urteotan bigarren mailan aritu da.

## Palmaresa
### Alemanian: 1

* Liga (1): 1967
* Saxonia Behereko Kopa (2): 2004, 2011

### Europan: 7

* UEFA Intertoto Kopa (7): 1968, 1970, 1971, 1972, 1975, 1978, 1979

## Euskal taldeen aurkako partidak

Eintracht Braunschweigek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:
| Denboraldia | Txapelketa | Fasea | Etxekoa | Emaitza | Kanpokoa |
| 1971-72 | UEFA Kopa | Final hamaseirenak | Eintracht Athletic | 2-1 2-2 | Athletic Eintracht |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154053
* Multimedia: Eintracht Braunschweig / Q154053
# Einstein (kraterra)

Einstein kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ10 lau-angelukoan dago. 181 kilometroko diametroa du. Izena Albert Einsteinren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q766418
* Multimedia: Einstein (crater) / Q766418
# Einsteinio

Einsteinioa elementu kimiko sintetikoa da, Es ikurra eta 99 zenbaki atomikoa dituena. Zazpigarren elementu transuranidoa da, eta zazpigarrena aktinidoen seriean. Izena Albert Einsteinen omenez eman zitzaion.

## Ezaugarri nagusiak

Taula periodikoan duen kokapenagatik, beste metal batzuen moduko propietate kimiko eta fisikoak dituela dirudi. Kantitate txikiak sintetizatu diren arren, zilarraren kolorea duela behatu da. $^{253}$Es isotopoa erabiliz egin diren ikerketak erakutsi dutenez, elementu honek aktinido tribalente astun baten propietate kimiko tipikoak dauzka.
Elementu sintetiko gehienetan bezala, einstenioaren isotopoak erradioaktiboak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1892
* Multimedia: Einsteinium / Q1892
# Elista

Elista (errusieraz Элиста; kalmukeraz: Элст) hego-mendebaldeko Errusiako hiria da, Kalmukiako Errepublikaren hiriburua. 1944 eta 1957 bitartean, Stepnoi (errusieraz: Степно́й) zuen izena. 2010ean 103.749 biztanle zituen.

## Klima

Köppen klima sailkapenaren arabera, Elistak klima kontinentala, uda beroekin (Dfa) dauka. Negu hotzak (urtarrileko batez besteko tenperatura −6.1 °C) eta udak beroak (uztaileko batez besteko tenperatura 24.5 °C) izaten dira. Urteko batez besteko prezipitazioa 349 mmkoa da.
Datu klimatikoak (Elista) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 13.8 | 17.6 | 22.1 | 32.1 | 35.3 | 39.4 | 41.7 | 42.9 | 36.5 | 29.0 | 23.5 | 18.1 | 42.9 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -2.9 | -2.0 | 4.7 | 16.4 | 23.6 | 28.1 | 30.9 | 29.6 | 23.5 | 14.3 | 6.3 | 0.5 | 14.4 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -6.1 | -5.7 | 0.4 | 10.3 | 17.1 | 21.7 | 24.5 | 22.9 | 17.0 | 8.7 | 2.9 | -2.1 | 9.3 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -8.8 | -8.4 | -2.8 | 5.1 | 11.2 | 15.7 | 18.3 | 16.7 | 11.7 | 4.6 | 0.2 | -4.4 | 4.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -34.0 | -32.0 | -27.2 | -11.2 | -1.3 | 3.3 | 7.8 | 4.6 | -3.2 | -14.7 | -27.7 | -30.2 | -34.0 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 25 | 18 | 17 | 22 | 37 | 50 | 40 | 31 | 29 | 23 | 28 | 29 | 349 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 6 | 5 | 5 | 4 | 5 | 6 | 5 | 4 | 4 | 4 | 6 | 8 | 62 |
| Eguzki orduak | 71.3 | 87.6 | 130.2 | 201.0 | 275.9 | 300.0 | 325.5 | 297.6 | 237.0 | 167.4 | 72.0 | 43.4 | 2208.9 |
| Iturria (1): World Meteorological Organization (UN) Thermo Karelia.ru (errekorrak) ||||||||||||||
| Iturria (2): Hong Kong Observatory ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia - 157. araua
* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* ↑ NBE. World Weather Information Service – Elista. .
* ↑ Petrozavodskeko Unibertistatea. Weather Statistics - Elista. .
* ↑ Hong Kong Observatory. Climatological Information for Elista, Russia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3977
* Multimedia: Elista / Q3977
# Elisha Otis

Elisha Graves Otis (1811ko abuztuaren 3a - 1861eko apirilaren 8a) igogailuetarako segurtasun gailu baten asmatzailea eta igogailuen fabrikatzaile estatubatuarra izan zen.

## Bizitza

Windham (Halifax) konderritik gertu jaio zen, Vermont estatuan. 1861eko apirilaren 8an hil zen difteriak jota. 1852an, igogailuak askoz ere seguruagoak izateko segurtasun gailu bat asmatu zuen. Sistema horrek euste-kablea apurtuz gero, erorketa galarazten zuen.
Otis 1853an hasi zen lehen igogailu "seguruak" saltzen. Bere asmakizuna 1854. urtean oihartzun handia izan zuen New Yorkeko Crystal Palaceko erakusketan, Elisha Otisek jendetza bildu zuenean plataformari zegokion soka bakarra mozteko agindua eman zuenean. Plataforma zentimetro gutxi batzuk bakarrik erori zen eta berehala gelditu zen. Segurtasun metodo berriak eragotzi egiten zuen igogailuek lurra jo zezatela istripuren bat gertatuz gero, eta benetako iraultza ekarri zuen industriarako.
Pertsonentzako lehen igogailua 1857an New Yorken instalatu zuten. Elisharen heriotza 1861ean izan ondoren, bere semeek, Charles-ek eta Norton-ek, Otis Brothers & Co konpainian jarraitu zuten iharduera.
Igogailuetan konfiantza publikoa handitu zuen Otisen asmakuntzak, etxe orratzak eraikitzeko funtsezkoa izan zena. Igogailuak eraikitzeko sortu zuen konpainia munduko igogailu handienetakoa bihurtu zen, 1976tik United Technologies Corporation enpresa-multzoan sartuta dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q171413
* Multimedia: Elisha Otis / Q171413
# Elisha ben Abuyah

Elisha ben Abuyah (hebreeraz: אלישע בן אבויה‎‎; Jerusalem, I. mendea) bere fedeari uko egin zion irakasle judua izan zen. Mendeetan zehar, bera izan da judu heretikoen eredu nagusia. Talmud liburuan zeharka baizik ez dute aipatzen, eta Aher izenaz beti (hebreeraz «bestea»). Fedearen ageriko ukapen horrek min handia eragin zuen juduen artean, Palestinan lege-judua irakasten zuten 200 tanna edo maisu nagusien artekoa baitzen. Etxe oneko semea zen; txikitatik hasi zen irakasle-ikasketetan, baina tanna bihurtu ondoren uko egin zion ortodoxia hari. Talmuden arabera, Elishak saldu egin zituen bere herrikideak, Hadriano Erromako enperadoreak juduen aurkako jazarpenari ekin zionean. Talmud liburuan Elishari buruz agertzen diren datuak ez dira batere garbiak; datu batzuen arabera, kultura eta filosofia grekoetan barrena abiatu zen. Beste pasarte batzuek bi jainkoengan sinisten zuela adierazten dute, beste hainbatek kristau bihurtu zela diote, eta, azkenik, bada gnostikoekin harreman estuak izan zituela adierazten duenik. Dena den, Elisharen apostasiaren jatorria misterioz betea ageri da gaur egun ere, argi dago Elisharen jokaera hark eragin handia izan zuela bere garaian.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q542710