OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# McCleary (Washington)

McCleary Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Grays Harbor konderrian kokatuta dago, Washington estatuan. 1.997 biztanle ditu, 5,353041 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Grays Harbor konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q771582
* Multimedia: McCleary, Washington / Q771582
# McClellan Park (Kalifornia)

McClellan Park Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sacramento konderrian dago, Kalifornia estatuan. 926 biztanle ditu, 10,46961 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sacramento konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9385088
# McClelland (Iowa)

McClelland Iowako hiri bat da. Pottawattamie konderrian kokatua dago. 2010ean 151 biztanle zituen, 0,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Pottawattamie konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1929791
* Multimedia: McClelland, Iowa / Q1929791
# McClain konderria (Oklahoma)

McClain konderria (ingelesez: McClain County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Fairview da. 2010eko zentsuaren arabera 34.506 biztanle zituen, McClain kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

McClain konderriak 1.502,85 kilometro koadro ditu. Horietatik 24,74 ura dira. Beste 1.478,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 22,96 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 34.506 pertsonetatik 30.342 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 2.400 dira. 229 beltzak edo afroamerikarrak. 2.142 amerikar natiboak ziren eta 6 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 127 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 9 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 1.651 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q495862
* Multimedia: McClain County, Oklahoma / Q495862
# McClellan udalerria, Jefferson konderria (Illinois)

McClellan udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Jefferson konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.269 biztanle zituen, 35.69 milia karratu (92.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, McClellan udalerrian 451 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 29.215 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6800324
# Marvin Monroe Doktorea

Marvin Monroe Doktorea Simpsondarrak telesaiko pertsonai bat da.

## Deskribapena

Springfieldko psikiatra bat da. Hil sen telesailaren seigarren denboraldian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3355753
# Marvin Iraheta

Marvin Iraheta (1992ko maiatzaren 31) Salvadorko nazioarteko futbol jokalari profesionala da, 1. Mailako Alianza FC Salvadorko klubean jokatzen duena.

## Ibilbidea
### Gaztea

Marvin Irahetak bere hasierako bizitza osoa El Salvadorren eman zuen Estatu Batuetara joan aurretik. Estatu Batuetara joatean, Estatu Batuetako futbol gazteen talentu nagusietako bat bezala ezarri zen. AEBetan hiru urte baino gutxiagoan U-17/U-18 US Soccer Development Academy Urteko Jokalari Nazionalaren ohoreak jaso zituen 2009 eta 2010. 2010ean, New Yorkeko Cosmos Academy-n sartu zen eta 23 urtez azpiko taldean eta lehen taldean jokatu zuen. Marvin Iraheta El Salvadorko U17 eta Estatu Batuetako U18 taldeetan jokatu du.

### NY Cosmos vs Manchester United

18 urte zituela, Marvin Irahetak NY Cosmos taldean jokatu zuen, Fabio Cannavaro, Brad Friedel, Robbie Keane eta Patrick Vieira bezalako munduko jokalari onenen ondoan, 2011ko abuztuaren 5ean Manchester Uniteden aurkako Paul Scholes Tribute Match-ean. Partiduan sartzea Eric Cantona Manchester Unitedeko jokalari ohiaren eta Pelé NY Cosmos-eko ohorezko presidentearen gomendio batean oinarritu zen. Marvin Irahetak kapitainaren besokoa jantzi zuen NY Cosmosentzat eta Manchester Unitedeko Paul Scholes eta Nani jokalariak markatu zituen 75.000 ikusleren aurrean Manchesterreko (Ingalaterra) Old Trafford estadioan jokatu zen partidan.

### Profesionala

19 urte zituela, 2012ko urtarrilaren 24an, Marvin Irahetak Chivas USA Major League Soccer taldearekin kontratu profesionala sinatu zuen. Denboraldi-aurreko ALG urratuta zegoela eta, lehen denboraldiaren zatirik handiena galdu zuen lesioengatik. 2013ko MLS denboraldiaren hasieran egin zuen debuta Columbus Crew taldearen aurka.
Chivas USAn lau entrenatzaile aldaketa jasan zituen 2013ko denboraldiaren ostean kaleratu zuten eta Chivas U-23 taldearekin entrenatzen jarraitu zuen.
2014ko maiatzean, 1. Mailako Salvadorko Alianza FC taldearekin sinatu zuen, El Salvadorko talde handi eta arrakastatsuenetako bat baita eta CONCACAF Txapeldunen Kopa irabazten duen lehen Salvadorko taldearekin.

## Pertsonalak

Irahetak AEBetako txartel berdea du, MLSren zerrendarako etxeko jokalari gisa sailkatzen duena.

## Erreferentziak

* ↑ Chivas USA make good local talent pledge
* ↑ Iraheta with the Cosmos
* ↑ Marvin Iraheta with El Salvador U-17 National Team
* ↑ Marvin Iraheta with US U-18 Team. .
* ↑ Marvin Iraheta interview
* ↑ Marvin Iraheta captains NY Cosmos vs Manchester United in Paul Scholes Tribute Match
* ↑ Causan baja diez jugadores en Chivas USA | Chivas USA Part Ways with 10 Players | Chivas USA. .
* ↑ Chivas USA make good on local talent pledge in Iraheta | Chivas USA. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10554017
# Marwitzia

Marwitzia Crambidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Marwitzia centiguttalis da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Marwitzia centiguttalis | daturik gabe |
| Marwitzia costinigralis | daturik gabe |
| Marwitzia dichocrocis | daturik gabe |
| Marwitzia polystidzalis | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6778585
# Marwán (abeslaria eta poeta)

Marwan Abu-Tahoun Recio (Madril, 1979ko martxoaren 5a) palestinar jatorriko abeslari eta poeta espainiarra da.

## Biografia

Madrilgo Aluche auzoan jaio zen. Aita palestinarra du eta ama espainiarra. Samir anaiak ere poesia liburuak argitaratu ditu. Nerabezaroan hasi zen idazten eta abestiak konposatzen. Heziketa Fisiko eta Kiroletako ikasketak egin eta irakaslea izan zen hainbat urtez.
2001. urtean lehenengo diskoa atera zuen, Principio y Fin. Hurrengo urteetan zirkuito independentetan ezagun egiten hasi zen hainbat lanen bidz, Palabra por palabra telesaileko hasierako abestia (2004, TVE) eta Madrid, 11 de Marzo abestia 2004ko martxoaren 11ko atentatuetako biktimen omenez atera zen No Os Olvidamos diskoan sartu zen.
2008an estudioko lehen albuma atera zuen, Trapecista izenekoa eta 2011ko Las cosas que no pude responder diskoarekin kantautore onenaren Guille saria irabazi zuen. 2013an La triste historia de tu cuerpo sobre el mío poemarioa atera zuen eta ordutik diskoak eta poesia liburuak tartekatu ditu. Marwánen liburuak Italian eta Portugalen ere argitaratu dira itzulita. 2018an Europar Parlamentuak "Bakearen aldeko musikaria" izendatu zuen.

## Aktibismoa

Palestinaren aldeko ekintza ugaritan hartu du parte, izan ere Marwánen aita Zisjordaniako Tulkarem hiriko errefuxiatuen kanpalekuan jaio zen 1950ean eta 18 urte zituela emigratu zuen Espainiara. Horrela beraz, Marwánek kontzertuak eman ditu Gazako zerrendako errefuxiatuentzako eta UNRWA-ri laguntza emateko eskatu izan du. 2024an Nana Urgente para Palestina abestia sortu zuen Espainiako UNRWAren laguntzarekin.
2022an Ismael Serrano kantautorearekin egindako La Delicadeza abestian hainbat gai sozial lantzen ditu, gerra eta bakea, xenofobia eta Palestinako egoera ere bai.

## Diskografia

* Principio y Fin (2001)
* Trapecista (2008)
* Las cosas que no pude responder (2011)
* Apuntes sobre mi paso por el invierno (2014)
* Mis paisajes interiores (2017)
* El viejo boxeador (2020)

## Poesia bildumak

* La triste historia de tu cuerpo sobre el mío (2013)
* Todos mis futuros son contigo (2015)
* Los amores imparables (2018)
* Una mujer en la garganta (2021)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Montoya, Leydy. (2020-04-23). «Marwan» Historia y biografía de (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Poesía musical por la Paz con el cantautor Marwan» Diario de Noticias de Navarra 2018-09-17 (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
* ↑ «Día Internacional del Refugiado: 'Este hombre es mi padre, es palestino, es refugiado'» palestinalibre.org (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
* ↑ Marwán - Nana Urgente para Palestina. (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).
* ↑ Marwán, Ismael Serrano - La Delicadeza (Video Oficial). (Noiz kontsultatua: 2024-02-03).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q6003147
* Multimedia: Marwan / Q6003147
# Marx Dormoy (Parisko metroa)

Marx Dormoy Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 18. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera

* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 12. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) RATPko web gunea
* (Frantsesez) Île-de-France Mobilitésko web gunea
* Datuak: Q1622759
* Multimedia: Marx Dormoy (Paris Metro) / Q1622759
# Marvin Harris

Marvin Harris (Brooklyn, New York, 1927ko abuztuaren 18a - Gainesville, Florida, 2001eko urriaren 25a) estatubatuar antropologo, idazle eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Ekuador, Brasil, Mozambike eta beste zenbait herrialdetan egin zituen antropologiari buruzko ikerlanak, materialismo kulturala deritzon joeraren ildotik.
Marvin Harris materialismo kulturala deituriko eskolaren bultzatzaile garrantzitsuena izan zen. Eskola honek marxismoaren ekarpenak (produkzio indarrei zegokienez) eta Malthusen ikuspuntua batzen zituen (demografiaren eraginari dagokionez) eta horrela gizarte guztiek azpiegitura material jakin bat dutela ondorioztatu zuen. Azpiegitura horren arabera, gizarte bakoitzak garatzen du egokien zaion egitura (etxeko ekonomia eta ekonomia politikoa) eta gainegitura (erlijioa, mitologia, filosofia, artea, kirolak...).
Marvin Harrisen lanek zabalkunde handia lortu zuten, baita antropologian aditu ez diren askoren artean ere. Bere obrarik ezagunena Cows, Pigs, Wars and Witches (1974) izan zen (euskaraz, Behiak, zerriak, gerrak eta sorginak). Bertan mendebaldeko gizarteek beste gizarte batzuetan (India, Ekialde Hurbila, Pazifikoko irlak...) ikusten zituzten "zentzugabekeria" kulturalek oinarri guztiz arrazional eta ekonomikoa zuela defendatzen du. Besteak beste, Indian behi sakratuen gurtzeak edo Ekialde Hurbileko erlijio handiek (islamak edota judaismoak) zerriari buruz duten ikuspuntuak tokian tokiko egoera klimatiko, geografiko eta ekonomikoaren ondorio hutsak direla defendatzen du.

## Lan nabarmenak
### Orokorrak

* Cows, Pigs, Wars and Witches: The Riddles of Culture.. Londres: Hutchinson & Co. ISBN 0-09-122750-X..
* Cannibals and Kings: The Origins of Cultures.. New York: Vintage. ISBN 0-394-40765-2..
* Why Nothing Works: The Anthropology of Daily Life.. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-63577-8..
* Our Kind: who we are, where we came from, where we are going.. New York: HarperCollins/Harper Perennial. ISBN 0-060-91990-6..
* Good to Eat: Riddles of Food and Culture.. Illinois: Waveland Press. ISBN 1-577-66015-3..

### Akademikoak

* Food and Evolution: Towards a Theory of Human Food Habits. Philadelphia: Temple University Press ISBN 0-87722-668-7..
* Cultural Materialism: the Struggle for a Science of Culture. Walnut Creek, California: AltaMira Press ISBN 0-7591-0134-5..

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q334842
# Marwan I.a

Marwan ibn al-Hakam ibn Abi al-As ibn Umayya (arabieraz: مروان بن الحكم بن أبي العاص بن أمية‎, Marwān ibn al-Ḥakam ibn Abī al-ʿAs ibn Umayya); ca. 623–626 – 685eko apiril/maiatza), normalean Marwan I.a deitua, omeiatarren laugarren kalifa izan zen. Dinastiaren kontrola bere gain hartu zuen bere bigarren lehengusu Muawiyah II.ak 684an abdikatu ondoren. Marwanen igoerak, klanaren kiderik eraginkorrena zena, omeiatar dinastiaren leinuan aldaketa bat adierazi zuen, Abu Sufyanen ondorengoak izatetik Al-Hakamenak izatera pasa zena, biak Umayyaren bilobak zirelarik (dinastiari bere izena ematen diona). Al-Hakam Uthman hirugarren kalifa ortodoxoaren lehengusua izan zen.
Mahoma profetak biak eta haien aita Hakam ibn al-Aas erbesteratu zituen, inoiz ez itzultzeko aginduarekin. Uthmanen agintaldian, Marwani, eta, beharbada, bere aitari itzultzeko eskatu zieten. Marwan, kalifarekin zuen harremanaz baliatu zen, eta Medinako gobernadore izendatu zuten. Ondorengo hainbat historialarik, Ibn Taymiyah eta sunitak kasu, istorio honen benetakotasunari buruz galdetzen dute, Mahoma hil ondoren ez baita inongo idazlerengandik etortzen.
"Gameluaren guduan", Marwan ibn al-Hakamek, Talha jeneralaren izterrera gezi bat jaurti zuela esaten da, honen ondorioz hil zelarik. Marwanek Talha mendeku gisa hil zuen, Uthman hirugarren Kalifari traizioa egiteagatik.
Ali ibn Abi Talibek kargutik kendu zuen, eta soilik Muawiyah I.ak berriro izendatu zuen. Azkenean, Abd Allah ibn al-Zubayr Yazid I.aren aurka matxinatu zenean,Medina galdu zuen eta Damaskora joan zen, non kalifa izendatu zuten Muawiya II.ak abdikatu ondoren.
Marwanen gobernua laburra izan zen eta omeiatarren arteko gerra zibil batek markatu zuen, baita Allah ibn al-Zubayrren aurkako gerra batek ere. Honek Hejaz, Irak, Egipto eta Siriako zati batzuetan gobernatzen jarraitu zuen. Marwanek, omeiatarren arteko gerra zibila irabazi zuen, honen ondorioz, bere adarra sortu zuen. Egipto eta Siria Abdullahtik berreskuratu ahal izan zituen, baina ezin izan zuen erabat garaitu. Khawarijek, bien bitartean, estatu independente bat ezarri zuten Erdialdeko Arabian, eta istiluak izan ziren egungo Iranen eta Iraken.
Abd al-Azizen (Umar II.aren aita), Abd al-Maliken (haren oinordekoa) eta Al-Himarren aita (Marwan II.aren aita) izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Bosworth, The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume VI, 1991, p. 621.
* ↑ Ahmed, The Religious Elite of the Early Islamic Ḥijāz: Five Prosopographical Case Studies, 2010, p. 114.
* Datuak: Q298577
# Marwan II.a

Marwan ibn Muhammad ibn Marwan (arabieraz: مروان بن محمد بن مروان بن الحكم‎, Marwān bin Muḥammad bin Marwān bin al-Ḥakam; 691 – 750eko abuztuaren 6a) omeiatarren kalifa izan zen. 744tik 750 arte gobernatu zuen, hil zutenean. Omeiatarren azken gobernaria izan zen Damaskon.
Al-Himarren semea eta Marwan I.aren biloba, Marwanek kalifa bilakatu zen bere lehengusu Ibrahim ibn al-Walidek abdikatu ondoren. Kalifa izendatua izan aurretik, Marwanek Azerbaijango gobernadore bezala zerbitzatu zuen. Postu honetan, gerra garesti bat egin zuen khazariarren aurka, non garaipen pirriko bat lortu zuen.
Kaliferria hartu ondoren, Marwanek, zatika erortzen zen inperio bat heredatu zuen. Omeiatarren aurkako sentimendua oso zabalduta zegoen, bereziki Iranen eta Iraken, eta abbastarrek jarraitzaile asko zituzten. Hala, Marwanen erregealdia, kalifa bezala, Omeiatar Inperioa mantentzen saiatzeari eskainia izan zen ia erabat.
Marwanek ezin zuen Abbastar Iraultza deiturikoa baretu. Hasieran garaipen batzuk lortu zituen arren, azkenean As-Saffahen aurrean porrot erabakigarria jasan zuen, Zab Handiko guduan. Gudu honetan bakarrik omeiatar familiako 300 kide hil ziren. Marwanek, ondoren, frenetikoki bilatu zuen babesa; mendebaldean aurkitzeko esperantzan, Egiptora bidaia egin zuen, baina Nilo zeharkatzen ari zela harrapatu eta hil egin zuten. Bere heriotzak, omeiatarren aberastasunen amaiera adierazi zuen ekialdean, eta omeiatarren sarraskiak jarraitu zuen abbastarren esku.
Ia omeiatar dinastia osoa hil zen, Abd ar-Rahman I.a printze talentuduna izan ezik, nork al-Andalusera ihes egin zuen eta han omeiatar boterea berrezarri zuen, Kordobako emirerrian, Abbastar Kalifa-herriatik independentea zena.

## Erreferentziak

* ↑ Wellhausen, Julius. (2000). The Arab Kingdom and Its Fall. Taylor & Francis ISBN 0-415-20904-8..
* Datuak: Q128371
* Multimedia: Marwan II / Q128371
# Memoriaren Begiratokia

Memoriaren begiratokia (gaztelaniaz: Mirador de la Memoria) Cáceresko probintziako Jerteko haranean El Torno herrian dagoen multzo eskultorikoa da. Multzoa Espainiako Gerra Zibilean eroritako biktimei eskainita dago. Egilea Francisco Cedenilla eskultorea izan zen. 2009an inauguratu zuten.

## Kokapena

Jerte araneko begiratoki turistiko batean kokatuta dago, Mirador del Silencio izenekoan alegia, CC-51 errepidearen ondoan. El Torno bi kilometrotara dago eta han CC-51 errepideak N-110ekin bat egiten du.

## Historia

Jerte Aranaren Gazteen Lurraldeko Elkarteak urtetan oroimen historikoaren inguruko aktibitate ugari antolatu zituen. Azkenik Francisco Cedenilla eskultoreari lau eskulturen multzoa erosi zion; multzoa hiru gizonen eta emakume baten eskulturak dira, guztiak biluzik, biktimen sinboloak. Horrela kokatu ziren aipatutako Mirador del Silencio begiratokian, Tormantos mendilerro aldera begira. Inaugurazioa eta gutxi, 2009ko urtarrilaren 24an, eskulturak tirokatuta izan ziren. Inpaktuak nabarmenak dira multzoan baina, egilearen ustez, horrek nolabait beren esanahia indartu egiten du.

## Aktibitateak

Behatokian oroimen historikoarekin lotutako aktibitate ugari egiten dira. Esaterako urriaren lehenengo igandean "Gerrillariaren eguna" egiten da, Jerten inguruan haran defenditzen ibili ziren Makiak gogorarazteko.

## Zineman

Begiratokia El silencio de otros filmean eta bere kartelean agertu zen, 2018an. Film horrek dokumental onenaren saria eskuratu zuen urte horren Goya sarietan.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/provinciacaceres/francisco-cedenilla-el-monumento-tiroteado-no-identifica-ningun-bando_423401.html
* ↑ https://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/provinciacaceres/tirotean-conjunto-escultorico-el-mirador-memoria-situado-torno_423065.html
* ↑ https://www.premiosgoya.com/pelicula/el-silencio-de-otros

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Traveler aldizkariaren artikulua monumentuari buruz.
* Datuak: Q76997283
* Multimedia: Mirador del Memoria / Q76997283
# Memoriaren Txokoa

Memoriaren Txokoa Lizoainibarko Urotz lekuan ibarran 1936ko gerraren biktima errepublikanoen memorial bat da. Herriaren kanpoaldean dago, NA-150 (Iruña-Agoitz) errepidearen eta Urotz herriarekin lotzen duen NA-2324 tokiko errepidearen arteko bidegurutzearen inguruan.
Nafarroa Garaiko Memoria Historikoko Lekuen barruan dago.

## Historia

Monumentua 2018ko abuztuaren 18an inauguratu zen, udal eta eskualdeko agintariak, ibarreko nahiz inguruko beste ibar batzuetako bizilagunak, Nafarroako Fusilatuen Senideen Elkartea, Teileriako Ahaztuak eta Nafarroako Memoriaren Institutua bezalako elkarteak bertan zirela.

## Memoriala

Lizoaingo Felix eta Julian Lizarraga anaiek egin zuten, eta gustura erantzun zioten Udalaren proposamenari. Hasiera batean monumentu batean pentsatu zen, baina leku berezi hau ikusi genuenean, argi izan genuen parke biribil bat izango zela, harrespiletan inspiratua, oroimenaren betikotasuna sinbolizatzen duena, gizonak eguzkiaren irteerara gidatzen dituen emakumea buru zela, ideia positiboarekin eta birjaiotzearen energiarekin, azaltzen zuten.
Harrizko oinarria duten altzairuzko xaflazko 8 irudiez gain, parkea menhir batek, paredoi gisa, eta 8 hilobiek, 8 pila-izenekin, osatzen dute.

## Omenaldia

Monumentuan plaka bat dago, honako legenda honekin:
| « | Lizoainibar-Arriasgoitik eta bertako Udalak, 1936ko esttu kolpearen biktima izan zirenei eta erregimen frankistaren eta beronen errepresioa jasan zutenen omenez eta haienganako errekonozimenduz. Errepublika babesteagatik erailak. | » |
Omendutako pertsonak gerraren hasieran fusilatu zituzten eta herrian zehar banatutako hobi banatan lurperatu zituzten. Hauek dira:
Urozko hobian lurperatuak eta 1979an hobitil ateratakoak:
* Teófilo Jiménez Ladrón —alguazila, 55 urte (Caparroso)
* Juan Merino Navarro —alguazila, 46 urte (Caparroso)
* Matilde Ruiz Remón —50 urte (Cortes)
* Santiago Moreno Alba —jornalaria, 40 urte (Caparroso)
Urotzen erailak eta lurperatuak eta 1976an hobitik ateratakoak:
* Valentin Carlos Beroiz —langilea, 22 urte (Agoitz)
* Pablo Gastesi Expósito —langilea, 19 urte (Iruñea)
* Mariano Inda Navaz —langilea, 24 urte (Azparren)

## Erreferentziak

* (Gaztelaniaz) Lizoáin-Arriasgoiti, 36ko biktimen betiko memoria eta argia – TutoBerri. (Noiz kontsultatua: 2021-10-28).

## Ikus, gainera

* Urotz
* 1936ko gerra Euskal Herrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109301669
* Multimedia: Rincón de la Memoria - Memoriaren Txokoa / Q109301669
# Memoriaren mapan

Memoriaren mapan Ruper Ordorikaren hamahirugarren diskoa da, 2006an Elkar diskoetxeak kaleratua. Kantu guztien hitzak Joseba Sarrionandiak, Ordorikaren adiskide zaharrak, idatzi zituen.

## Abestiak

1. Lera zakurren balada
2. Ibaia
3. Hondartza galduan
4. Hiriak
5. Esku biak
6. Albert Einsteinen mihia
7. Goizalbada
8. Ez da itzuliko
9. Berak entzungo ez duen kantua
10. Enbaxadore hodeiertzean
11. Izen zaharrak

## Erreferentziak

* ↑ «Memoriaren mapan» www.badok.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-17).

## Ikus, gainera

* Gosariak, Gose
* Hau da ene ondasun guzia (Txalaparta eta Esan Ozenki)

## Kanpo estekak

* Diskoa entzungai Elkarren webgunean
* Datuak: Q12263368
# Memoria hegazkor

Memoria hegazkorra gordeta duen informazioa edo edukia mantentzeko korrente elektrikoaren beharra duen memoria mota da. RAM memoria, esate baterako, memoria hegazkorren adibide ezagunena da.

## Ikus, gainera

* Memoria ez hegazkor

## Kanpo estekak

* Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen memoria" (1993/04/01)
* Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen memoria hedatua" (1993/06/01)
* Zientzia.net atariko artikulua: "Ordenadoreen Memoria Zabaldua" (1993/05/01)
* Datuak: Q496533
# Memorial do Convento

"Memorial do Convento" José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako hirugarren eleberriaren izenburua da, 1982an argitara emanda.
XVIII. mendean dago, eta Baltasar eta Blimunda pertsonaia nagusien izenak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2510238
# Memorial

Memoriala hildako pertsona baten oroimenez eta omenez edo gertakari historiko batean sofritu eta hildakoen alde eratutako monumentua edo ospatutako ekitaldia da.

## Ikus, gainera

* Oroimen historikoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5003624
* Multimedia: Monuments and memorials / Q5003624
# Makron (ikurra)

Makrona (¯); grezieratik eratorri zen: μακρόν makrón «luze») edo goi-marra ikur diakritikoa da, latindar alfabetoa erabiltzen duten hizkuntzen artean zabalduta dagoena. Alfabeto zirilikoan ere erabiltzen daː adibidez, mansieraren idazketan.
Unicoden U+0304 eta U+00AF kodeak ditu.

## Erabilera

Gehienetan bokal luzeak adierazteko erabiltzen da ikur hori, adibidez, Polinesiako hizkuntza (maoriera, samoera, hawaiiera eta besteak), nahuatla eta baltiar hizkuntzetan (Ā, Ē, Ī, Ō, Ū).
Tonua adierazteko erabiltzen da ere, hala nola, pinyin izeneko sisteman (txinera latindar alfabetoaz idazteko: Hepburn erromanizazio berritua).
Hizkuntzalaritzatik at, matematika eta fisikan erabiltzen da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Bulego-materialak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 171. arauaː Asiako toponimia. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q627627
* Multimedia: Macron (diacritic) / Q627627
# Makrozefalia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Makrozefalia (grezieratik: μακρύς, «handi» eta κεφάλη, «buru») buruaren tamaina —buruko larruazalaren, garezuraren eta garunaren tamaina— ohi baino handiagoa izatearen alterazioa da. Makrozefalia dutenen buruaren zirkunferentzia, beren adineko gehienena baino handiagoa da.
Batzuetan makrozefalia patologikoa da, eta beste batzuetan dutenek ez dute inolako gaixotasun mentalik. Hainbat gaixotasun genetikok makrozefalia dakarte: nanismoak, neurofibromatosiak, esklerosi tuberosak...

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635339
* Multimedia: Macrocephaly / Q635339
# Maksa

Maksa (errumanieraz: Moacșa) Errumaniako udalerri bat da, Kovászna konderrian. 1.239 biztanle ditu, 35,17 kilometro koadroko luze-zabalean banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Maksa Sepsibesenyő

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q1097245
* Multimedia: Moacșa, Covasna / Q1097245