OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Meidum

Meidum (arabieraz ميدوم) Kairotik ehun kilometro inguru hegoaldean eta Nilo ibaitik bost kilometro mendebaldera dagoen Egiptoko herri txiki bat da.
Bertatik gertu, basamortuan, aztarnategi arkeologiko garrantzitsu bat dago, Huni eta Snefru faraoiei eman zaien piramide monumental baten hondar eta Egiptoko Antzinako Inperioaren garaiko adobezko zenbait mastabekin.
Piramideak, bere oinarrian, 147 metroko luzera du alde bakoitzean, eta 93 metroko garaiera. Egiptologo gehienek, Egipton eraikitako lehen piramide klasikoa izan zitekeela uste dute, gaur egun oso bestelako itxura duen arren.
Antzinako Inperioko Nefermaat eta bere emazte Iteten mastabak nabarmendu behar dira, non Meidumeko antzarren margo ospetsua aurkitu zen. Baita Rahotep printzea eta honen emazte Nofretena ere.
Tokian, Antzinako Inperioan datatuak dauden hipogeoak dituzten nekropoliak daude, baita beranduagoko garaietako zenbait hilobi ere, XXII. dinastiakoak.
Aztarnategi arkeologikoa Auguste Mariettek (1871-1872) eta G. Masperok (1881-1882) industu zuten, eta Flinders Petriek (1891 eta 1909-1910) eta A. Rowek (1929-1930) aztertu zuten, beranduago, Mohsen Mahmud Jalil eta Ali el-Joulik ere kanpainak egin zituztelarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1066424
* Multimedia: Meidum / Q1066424
# Masi

Masi Italiako udalerri bat da. Paduako probintzian kokatuta dago, Veneto eskualdean. 1.797 biztanle ditu, 13,77 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Masik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Badia Polesine Castelbaldo Merlara Piacenza d'Adige

## Kanpo estekak

* Datuak: Q34744
* Multimedia: Masi (Italy) / Q34744
# Masina (Kinshasa)

Masina Kinshasako udalerria da. Bertan hitz egiten den hizkuntza Lingala da. 2004ean 485,167 biztanle zituen guztira.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Kinshasako mapa.
* Datuak: Q3297273
* Multimedia: Masina (Kinshasa) / Q3297273
# Masifikazio (argipena)

Masifikazio hitzak adiera zenbait ditu:
* marketinean, masifikazioa, produktu edo zerbitzu ahalik eta kontsumitzaile gehienengana zabaltzeko estrategia, prezioa merkatuz adibidez;
* hezkuntzan, masifikazioa, ikastetxeetan gelako ikasle kopuru handiegia izatea;
* osasungintzan, masifikazioa, ospitale eta osasun-zentroetan gaixoen arretarako leku eta baliabide falta;
* kartzeletan, masifikazioa, kartzeletan ezarritakoa baino preso kopuru nabarmen handiagoa izatea.
# Masio

Masio Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 1.237 biztanle ditu, 22,23 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Masiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cerro Tanaro Cortiglione Incisa Scapaccino Quattordio Rocchetta Tanaro Felizzano Oviglio

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17379
* Multimedia: Masio / Q17379
# Masi Torello

Masi Torello Italiako udalerri bat da. Ferrarako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 2.292 biztanle ditu, 22,71 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Masi Torellok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ferrara Portomaggiore Voghiera Ostellato

## Kanpo estekak

* Datuak: Q95109
* Multimedia: Masi Torello / Q95109
# Masia

Masia Kataluniako landetxe tradizionala da, nekazari edo artzainen esparru sakabanatuko eraikin tipikoa eta herriguneetatik aldenduta. Etxea "mas" izeneko multzoaren eraikin nagusia da.
Balear Uharteetan eta Valentziako Erkidegoan ere masiak badaude, eta historiari dagokionez Erdi Arotik aurrera agertzen joan ziren eta, munduko beste toki batzuetan bezala, gaur egun landa-turismoarekin lotuta daude hein handi batean.

## Kultura

Naturarekin oso lotuta alde batetik eta bestetik giza jarduera eta ohitura tradizionalekin eta hizkuntzarekin, Renaixençaren garaian izaera goratua hartu zuen, bizitoki arruntetik haratago eta nekeak eta bestelako ajeak bazter batean sarritan utziz eta leku sakratutzat joz.
1923tik 1936 arte "Estudi de la Masia Catalana" izeneko talde humanista eta zientzialaria Katalunian eta Balear Uharteetan zehar ibili zen dokumentazio lanak eginez, masiak ez ezik hizkuntza bera ikertuz tokian tokiko dialektoak jasoz eta arte erromanikoaren tenpluei ere arreta berezia eskainiz.
Hiria eta herriaren arteko dikotomiaren adibidea da azken finean, liberalismo eta karlismoaren artekoa, nazionalismo kataluniarrak erabilitako ikur kulturala. Euskal Herrian gertatzen den fenomenoa da azken finean.

## Argazki galeria

* Masia de Can Taxonera (Arenys de Mar)
* Rectoria de Premià de Dalt.
* Masia de Mas Fabregas del Bosc (L'Ametlla del Vallès)
* Masia de Mas Dorca (L'Ametlla del Vallès)
* Can Mora (Sant Vicenç de Montalt)
* Masia de Can Pages Vell (Ametlla del Vallès)
* Can Werboom (Premià de Dalt).
* Masia del Restaurant Sant Antoni (Premià de Dalt)

## Bibliografia

* "La vida a pagès. El món perdut de les masies i les possessions de Catalunya i Les Balears". La Magrana, 2010.

## Ikus, gainera

* Herrialde Katalanak

## Kanpo estekak

* (Katalanez)(Gaztelaniaz)(Frantsesez)(Ingelesez)Landa-turismoa Katalunian
* Datuak: Q585956
* Multimedia: Masies / Q585956
# Masiela Lusha

Masiela Lusha (Tirana, Albania, 1985ko urriaren 23a) albaniar-estatubatuar aktore eta idazlea da. George Lopez telesailean Carmen Lopez antzezteagatik egin zen ezaguna. Lan horrengatik Young Artist Award saria bi aldiz jaso zuen.

## Filmografia

* 2000: Father's Love, Lisa
* 2001: Summoning, Grace
* 2001: Lizzie McGuire, Model
* 2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 kapitulu)
* 2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 kapitulu)
* 2004: Cherry Bomb, Kim
* 2005: Unscripted
* 2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
* 2007: Time of the Comet, Agnes
* 2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
* 2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony
* 2009: Lopez Tonight
* 2010: Kill Katie Malone, Ginger
* 2010: Of Silence, Annabelle
* 2010: Signed in Blood, Nina
* 2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
* 2011: Tough Business, Grace
* 2011: Science of Cool

## Bibliografia

* Inner Thoughts (1999)
* Drinking the Moon (2005)
* The Besa (2008)
* Amore Celeste (2009)
* Boopity Boop! Writes Her First Poem (2010)
* Boopity Boop! Goes To Hawaii (2010)
* The Call (2010)

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Masiela Lusha (IMDb)
* Datuak: Q37944
* Multimedia: Masiela Lusha / Q37944
# Masia Freixa

Masia Freixa, Kataluniako Terrassa udalerrian dagoen eraikin modernista bat da. Sant Jordi parkean dago.
1896an eraikia, hasiera batean hari lantegia izateko, eta 1907 eta 1914an Lluís Muncunill i Parellada arkitektoak zaharberritua. Arkitektoak gaudíar estiloko arku eta gangez apaindu zuen. Urte luzez Udal Musika Kontserbatorioaren egoitza izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5405716
* Multimedia: Masia Freixa / Q5405716
# Maside

Maside Ourenseko udalerria da, Carballiñoo eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.087 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ourenseko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Herriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1605484
* Multimedia: Maside / Q1605484
# Maladeta

Maladetako gailurra edo Maladeta ("la Mala Eta", hau da, gaztelaniaz "la Más Alta", euskaraz "Garaiena") Aneto menditik hurbil dagoen 3.308 metroko gailurra da. Aragoiko Huesca probintziako Benasque udalerrian dagoen Posets-Maladeta Parke Naturalan kokatzen da. Bere iparraldeko magalean Maladetako glaziarra dago, 37 hektareako azalera duelarik. Gailurra bitan zatituta dago, Sortaldeko Maladeta (6 ha) eta Sartaldeko Maladeta(31 ha).
Antzinean, Maladeta mendia eskualde honetako gailurrik garaiena zela uste zen, horregatik gailur honetara iristeko saiakerak mendilerro honetako beste tontorretara egin zirenak baino lehenagokoak dira. 1801an Ferrieresek eta 1802an Louis Cordierek lehendabiziko saiakerak egin zituzten. Halere, gailur honen aurreneko igoera 1817ko irailaren 29an Friedrich von Parrot eta Pierre Barrau "Pierrine" bere gidariak gauzatu zuten, helburu horretarako Frantziako Luchon udalerritik atera zirelarik.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Maladeta luberri.net webgunean
* Datuak: Q1510073
* Multimedia: Maladeta / Q1510073
# Maladetako Mendebaldeko Bigarren Tontorra

Maladetako Mendebaldeko Bigarren Tontorra edota Sayó Tontorra, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.211 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17584220
* Multimedia: Segon Pic Occidental de la Maladeta / Q17584220
# Malafretaz

Malafretaz Ain departamenduko udalerria da, Frantziako Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q838743
* Multimedia: Malafretaz / Q838743
# Maladetako Mendebaldeko Hirugarren Tontorra

Maladetako Mendebaldeko Hirugarren Tontorra edota Mir Tontorra, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.254 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11951567
* Multimedia: Tercer Pic Occidental de la Maladeta / Q11951567
# Maladetako mendigunea

Maladetako mendigunea, Pirinioetan dagoen mendilerro bat da, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintziaren ipar-ekialdean eta Kataluniarekin muga eginez.
Bertan, Pirinioetako mendirik garaiena den Aneto (3.403 m) dago, bai eta Pirinioetako hirumilako ugari ere, tartean Posets (3.355 m), Tontor Madarikatua (3.356 m), Maladeta (3.308 m), Ekaitzen Tontorra (3.290 m), Perdiguero (3.221 m), Russell Tontorra (3.185 m) eta Alba Tontorra (3.118 m).

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2879118
* Multimedia: Maladeta Massif / Q2879118
# Maladetako glaziarra

Maladetako glaziarra (gaztelaniaz Glaciar de la Maladeta) Pirinioetako glaziarra da. Anetokoa eta Ossouekoa eta gero mendilerroko hirugarren glaziarrik handiena da. 0,33 km²-ko azalera du eta Maladetako iparraldeko aldean dago.
Inguruko glaziarrak moduan, oso egoera larrian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3108362
# Maladzyozhnaya (Minskeko metroa)

Maladzyozhnaya (zirilikoz: Маладзёжная) Minskeko metroaren geltokia da, Minsk udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak

Luanda errorea in Modulu:Railway at line 98:attempt to concatenate local 'line_label' (a nil value).

## Erreferentziak

* ↑ Minskeko metro sarearen mapa

## Ikus, gainera

* Minskeko metroa
* 2. linea (Minskeko metroa)

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Metroaren webgune ofiziala
* Datuak: Q2442805
* Multimedia: Maladziožnaja (Minsk Metro station) / Q2442805
# Maladers

Maladers Suitzako udalerria da. Grisonia kantonamenduan dago, Chur barrutian. 2014an 518 biztanle zituen 7,59 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64972
* Multimedia: Maladers / Q64972
Calfreisen $^{(en)}$ Trimmis Churwalden Chur
# Maladetako Mendebaldeko Lehen Tontorra

Maladetako Mendebaldeko Lehen Tontorra edota Cordier Tontorra, Pirinioetako hirumilako mendi bat da, 3.185 metroko garaiera du. Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago.

## Ikus gainera

* Pirinioetako hirumilakoen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11942729
* Multimedia: Primer Pic Occidental de la Maladeta / Q11942729
# Manas Ordo

Manas Ordo (Kirgizeraz: Манас Ордо) parke historiko moderno bat da, museo batekin, Kirgizistan Asia erdialdeko herrialdeko Kümböz Manas inguruan. Eraikinen jatorria XIV. mendeko mausoleoan dago.
Karakhanid aroko mausoleoa da. Ziurrenik Manas herriko heroi epikoaren azken atseden-lekua gisa, 1334 inguruan eraiki zuten. Kirgizen artean, lekua Mazarrena da, hau da, santu edo lider erlijioso nabarmen baten mausoleoa edo santutegia.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20121017095859/http://www.cbtkyrgyzstan.kg/content/view/79/75/lang,en/
* ↑ Sandouby, Aliaa Ezzeldin Ismail (2008). The Ahl Al-bayt in Cairo and Damascus: The Dynamics of Making Shrines for the Family of the Prophet. 14.or. ISBN 978-0-549-72466-7.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2498907
# Manaraga

Manaraga (errusieraz: Манарага) Uraletako mendi bat da, Errusiako Komien Errepublikan kokatua. Itsas mailaren gainetik 1.662 m-ko garaiera du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 156. arauaː Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema (errusiera, bielorrusiera, ukrainera eta bulgariera). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1963840
* Multimedia: Manaraga / Q1963840
# Manarola

Manarola (ligurieraz: Manaea) Italia iparraldeko La Speziako probintziako herri bat da, Liguria eskualdekoa. Hegoaldean duen Riomaggiore udalari dagokio. Cinque Terre eskualdeko bost herrietako bat da. 353 biztanle ditu.

## Geografia

Cinque Terreko herrien artean hegoaldetik hasita bigarrena da, Riomaggioreren ondoren dago.

## Historia

San Lorenzo eliza 1160koa da, hala dio elizan bertan dagoen harri baten idatzitako datak, eta antzinako errota gurpil handi bat ere kontserbatzen da herrian. Cinque Terreko gainerako herriak bezala Manarolako jarduera ekonomiko tradizionalak arrantza eta ardogintza izan dira baina gaur egun turismoa da nagusi.

## Ondasun nabarmenak

* San Lorenzo eliza
* Via dell'Amore: Riomaggiore eta Manarola arteko ibilbidea
* Manarola eta Corniglia arteko ibilbideak, azpikoa eta goikoa (Volastratik pasatzen dena).

## Iruditegia

* San Lorenzo eliza.
* Kale nagusia.
* Manarolako etxeak.
* Via dell'Amore.
* Manarola eta Corniglia arteko ibilbidea mahastien artean.
* Manarola itsasotik ikusita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q917970
* Multimedia: Manarola / Q917970
# Manapad

Manapad (tamileraz: மணப்பாடு) hegoaldeko Indiako hiria da, Tamil Nadu estatuan kokatua. Tuticorinetik 60 kilometrora eta Thiruchendur-etik 18 km hegoaldera dago.
Frantzisko Xabierkoa 1542an iritsi zen Manapadera aurrenekoz, Perla Arrantzaleen Kostaldean misiolari hasi zenean. Itsasertzeko haitzulo batean bizi izan zen, eta Kapitainaren Gurutze kaperan eman zuen meza; gurutze hori portugaldar nabigatzaile batzuek egin zuten 1540an, masta bat erabiliz, enbata latz batean onik atera ondoren. Leku horretan Gurutze Santuaren eliza eraiki zen 1581ean. Tradizioaren arabera, Kristoren gurutzearen erlikia bat gordetzen da tenpluan; milaka erromes bertaratzen dira irailaren 1etik 14ra irauten duen jaialdian.

## Erreferentziak

* ↑ Miranada, Menny. History of the Holy Cross. manavai.com (Noiz kontsultatua: 2016-8-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6746929
* Multimedia: Manapad / Q6746929
# Manari

Manari Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 23.763 biztanle ditu 344,725 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1895257
* Multimedia: Manari / Q1895257
# Manannán mac Lir

Manannán, Manann edo Manannán mac Lir (euskaraz: «Itsasoaren Seme»), Irlandako mitologian Beste Munduko gerlari edo erregea da, itsasoarekin lotzen da eta itsasoaren jainkotzat jotzen da, Tuatha Dé Danann jainkozko herriaren kide bezala ere.
Uharte-paradisu bat gobernatzen zuen, marinelak babesten zituen eta uzta ugari ematen zituen. Hilezkortasuna eman zien jainko-jainkosei bere txerriaren bidez, eta hil egin zutenean berpiztu zen; txerritik jan zutenak ez ziren inoiz hil. Armadura zeharkaezina eta ezpata garaiezina zeramatzan, olatuak gurdi zoragarri batean zeharkatu zituen. Bera eta haren baliokide galesa, Manawydan, Brân jainkoaren anaia, itxuraz jainko zelta goiztiar batetik eratorria direla uste da.
Lug jainkoaren aita dela aipatzen da, beste batzuetan, Goibhniu errementaria dela esaten bada ere.

## Erreferentziak

* ↑ Squire, Charles (2021). Celtic Myth and Legend (Arcturus World Mythology). ISBN: 978-1839409561
* ↑ (Ingelesez) «Manannán mac Lir | Sea God, Celtic God, Irish Mythology | Britannica» www.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2023-09-03).
* ↑ (Ingelesez) Dhar, Rittika. (2023-03-07). «Lugh: The King and Celtic God of Craftsmanship» History Cooperative (Noiz kontsultatua: 2023-09-03).

## Kanpo Estekak

* Datuak: Q1888724
* Multimedia: Manannán mac Lir / Q1888724
# Manaquiri

Manaquiri Brasilgo udalerri bat da, Amazonaseko estatuan kokatua. 17.107 biztanle ditu 3.975,276 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Amazonaseko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1807976
* Multimedia: Manaquiri / Q1807976
# Manas poema

Manas poema epikoa$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Kyrgyz herriko manaschi bat Manas poema errezitatzen. ||
| Mota | Kultura Ondare Immateriala |
| Erreferentzia | 00209 |
| Kokalekua | Kirgizistan |
| Eskualdea$^2$ | Asia eta Itsas Barea |
| Izen ematea | 2009 (XXXIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Manas poema (Kirgizeraz: Манас дастаны, ماناس دستانی, Azerbaijaneraz: Manas Dastanı, Turkieraz: Manas Destanı) poema epiko luze eta zaharra da. Manas XI. mendean Uigur etniaren aurka borrokatu zuen Kirgizistango herriaren heroi mitikoa da. Poema hau Odisea baino hogei aldiz luzeagoa da. XV. mendean poemari eskainitako lehenengo erreferentzia idatziak aurkitu dira baina 1885 arte ez zen idatzi; bitartean ahozko usadioz zabaldu zen. Poemaren zatien 65 bertsio idatziak ezagutzen dira gaur egun. 2009an Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen UNESCOk.

## Manas

Heroi honen biografia kondairarekin nahasten da. Borrokalari abertzalea, XI. mendean Uigur etniaren aurka borrokatu zuen. Historialari batzuen ustez Manasen historia benetako anabasa da, mende desberdinetako gertaeren nahasketa. Esan ohi da Manas Ala Too mendietan jaio zela, Talas probintzian, Kirgizistango ipar-ekialdean. Talastik 60 kilometrotan dagoen mausoleo batean lurperatuta omen dago.

## Manaschiak

Poema hau festa tradizionaletan Manaschi izeneko errezitatzaileek errezitatzen dute. Horretarako erritmo melodiko zehatza erabiltzen dute, musika-tresnen laguntzarik gabe. Manaschiak ametsen bidez aukeratuak izaten dira: ametsetan goi mailako pertsonaia epikoak agertzen zaizkie lan horretarako deitzeko. Eskaerari ez badiote baiezko erantzunik ematen, zoritxar handiak etor zatzaizkie, esaterako mutilazioak.

## Erreferentziak

* ↑ https://ich.unesco.org/en/RL/manas-00209
* ↑ Tagirdzhanov, A. T. 1960. "Sobranie istorij". Majmu at-tavarikh, Leningrado.

## Kanpo estekak

* Manaschi poema errezitatzen Youtubuen.
* (Ingelesez):Poemaren ingelesezko bertsioa.
* Datuak: Q690174
* Multimedia: Manas epic / Q690174
# Matsuichi Yamada

Matsuichi Yamada (japonieraz: 山田 松市, Yamada Matsuichi, 1961eko otsailaren 21a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Honda FC.
Entrenatzaile gisa Shonan Bellmare eta Vanraure Hachinohe taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3302231
# Matsumoto (Nagano)

Matsumoto (japonieraz: 松本市, Matsumoto-shi) , Japoniako Nagano prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 242.834 biztanle ditu. Matsumoto gaztelua Japoniako gaztelu ezagunenetakoa da.

## Geografia

Nagano prefeturaren erdialdean kokaturik dago, mendiz inguratuta. Ondoan dauka Japoniako bosgarren mendia den Yari mendia (3.180m).

## Historia

1504 urtean, Sengoku Aroan, Ogasawara leinuko Shimadachi Sadanagak gaztelua eraiki zuen. lehen mendetan hainbat eskutatik pasa zen azkenean Toyotomi Hideyoshi shogunak Ishikawa Narimasa samuraia ezarri zuen Matsumoyo gazteluko nagusi. Gazteluaren inguruan eratuz joan zen Matsumoto hiria.
1873an Kaichi Gakko (Kaichi eskola) sortu zen, Japoniako lehenengo institutua. Matsumotok 1907an lortu zuen hiri maila. Ordutik aurrera inguruko herrixkak eskuratzeari ekin zion eta gaur egun prefeturako bigarren hiria da, ia 250.000 biztanle dituena.

## Ondasun nabarmenak

* Matsumoto gaztelua.
* Kaichi eskolaren museoa.
* Asama onsena.
* Taishō aintzira.
* Azusa ibaia.

## Iruditegia

* Matsumoto gaztelua.
* Kaichi eskolaren museoa.
* Asama onsena.
* Taishō aintzira.
* Azusa ibaia.

## Hiri senidetuak

* Salt Lake City (AEB) (1958)
* Fujisawa (Kanagawa) (Japonia) (1961)
* Himeji (Japonia) (1966)
* Takayama (Gifu) (Japonia) (1971)
* Katmandu (Nepal) (1989)
* Langfang (Txina) (1995)
* Grindelwald (Suitza) (2005) Nahiz eta Azumi herrixkarekin 1972tik egon.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz)(Ingelesez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q213324
* Multimedia: Matsumoto, Nagano / Q213324
# Matsubaraita

Matsubaraita silikato motako minerala da eta perrierita subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Matsubaraita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Sr4Ti5(Si2O7)2O8}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Matsubaraite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Matsue

Matsue (japonieraz: 松江市, Matsue-shi) Shimane prefekturako hiriburua da, Japoniako prefektura-hiribururik txikienetakoa, izan ere, 2014ko erroldaren arabera 206.891 biztanle ditu. Hala ere Japoniako itsasoaren ertzean dagoen bigarren hiri japoniar populatuena da Niigataren ondoren.

## Geografia

Prefeturaren ipar-mendebaldeko mugan dago, Tottori prefekturaren ondoan. Ohashi ibaiaren bi ertzetan zabaltzen da hiria, Nakaumi eta Shinji aintziren artean. Japoniako itsasoa eta aintzira bien artean kokaturik dagoenez "uraren hiria" (水の都) ezizena eman izan zaio.

## Historia

Horio Yoshiharu jauntxoak 1607 eta 1611 artean eraiki zuen gaztelua eta inguruan herria eratuz joan zen. Aintzinako Sanin eskualdearen agintea bertan egon izan zen urte askotan zehar, hasieran Horio leinuaren eskutan eta ondoren Kyogoku familiarenean eta 1637an Matsudairatarrek hartu zuten boterea. Azken hauek Tokugawatarren senideak izanik luze iraun zuten eta gazteluaren inguruan eratu zen hiriari berari ere izena eman zioten.
Lafcadio Hearn idazle greziarra Matsuen izan zen irakasle 1890 eta 1891 artean eta bere etxea izan zena gaur egun museo bihurtua dago.
Matsue hiria bera 1889ko apirilaren 1ean fundatu zen eta XXI mendean inguruko hainbat herri hartuaz bat zabaldu egin da.

## Klima

Datu klimatikoak (Matsue, Shimane) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.3 | 8.0 | 11.8 | 18.0 | 22.5 | 25.3 | 29.4 | 31.1 | 26.4 | 21.1 | 15.8 | 10.5 | 18.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.7 | 4.0 | 6.9 | 12.5 | 17.1 | 20.9 | 25.2 | 26.5 | 22.0 | 16.1 | 11.0 | 6.4 | 14.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0.5 | 0.6 | 2.5 | 7.7 | 12.4 | 17.3 | 22.1 | 22.9 | 18.5 | 12.0 | 6.9 | 2.7 | 10.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 151.1 | 136.5 | 126.8 | 124.0 | 119.6 | 196.0 | 268.3 | 145.4 | 216.3 | 135.0 | 137.8 | 137.9 | 1894.7 |
| Eguzki orduak | 71.5 | 83.7 | 144.1 | 181.3 | 216.3 | 172.0 | 188.2 | 215.3 | 153.4 | 160.1 | 111.3 | 84.4 | 1781.6 |
| Hezetasuna (%) | 76 | 76 | 74 | 73 | 74 | 80 | 82 | 79 | 81 | 79 | 79 | 77 | 77.5 |
| Iturria: NOAA (1961-1990) ||||||||||||||

## Ondasun nabarmenak

* Matsue gaztelua.
* Sada santutegia.
* Kamosu santutegia.
* Miho santutegia.
* Lefcadio Hearnen etxe-museoa.
* Meimei-an te etxea.
* Shimane Arte Museoa.
* Tamatsukuri onsena.
* Nakaumi aintzira.
* Shinji aintzira.
* Ohashi ibaia.

## Hiri senidetuak

* New Orleans (AEB)
* Onomichi (Hiroshima) (Japonia)
* Jilin Hiria (Txina)
* Jinju (Hego Korea)
* Hangzhou (Txina)
* Yinchuan (Txina)
* Takarazuka (Hyōgo) (Japonia)
* Suzu (Ishikawa) (Japonia)

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q207321
* Multimedia: Matsue, Shimane / Q207321