# Lowell Behatokia

Lowell Behatokia Arizonako Flagstaff hirian dagoen behatoki astronomiko bat da. Lowell behatokia AEBetako behatokirik antzinakoenetako bat da, eta interes historikoko eraikin bezala katalogatua dago. 24 hazbeteko jatorrizko Alvan Clark teleskopioa oraindik demostrazio hezitzaileetan erabiltzen da. Lowell behatokiak 70.000 bisitari jasotzen ditu urtero, bisita gidatuak egiten dituztenak eta gaueko zenbait mirari ikusten dituztenak Clark eta beste teleskopio batzuetatik. 1894an sortu zuen Percival Lowellek, eta denbora batez bere hirugarren iloba zen Guy Lowellek zuzendu zuen. Lowell behatokiaren egungo administraria William Lowell-Putnam da, sortzailearen iloba-biloba.
Behatokiak zenbait teleskopio erabiltzen ditu Flagstaffeko bi toki ezberdinetan. Instalakuntza nagusiek, Flagstaffetik mendebaldera dagoen Mars Hillen daudenak, 24 hatzbeteko (61 zentimetro) jatorrizko errefrakzioko Clark teleskopioa dute, teleskopio honen egungo betebeharra hezitzailea den arren, eta ez ikerketarako. Teleskopioa, 1896an 20.000 dolargatik eraikia, Bostonen muntatu zuen Alvan Clarkek eta ondoren trenean bidali zen Flagstaffera. Mars Hill campusean dagoen beste teleskopio bat Pluto Discovery teleskopioa da, 13 hazbetekoa (33 zentimetro), 1930ean Clyde Tombaughek Pluton planeta nanoa aurkitzeko erabili zuena.
Behatokiak, gaur egun, lau teleskopio erabiltzen ditu ikerketarako Anderson Mesan, Flagstaffetik 20 kilometro inguru hego-ekialdera dagoena, 72 hazbeteko (1,8 metro) Perkins teleskopioa Bostongo Unibertsitatearekin elkarlanean eta 42 hatzbeteko (1,1 metro) John S. Hall teleskopioa barne. Lowell Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Behatokiarekin elkartua dago, eta NRLa (Interferometro Optikoaren Itsas prototipoa) ere han dago. Behatokiak teleskopio txikiagoak ere erabiltzen ditu Mars Hillen, Australian eta Txilen. Gaur egun Discovery Channel Teleskopioa eraikitzen ari da, 4,2 metrokoa, Discovery Communications Inc.ekin elkarlanean.

## Discovery Channel Teleskopioa

Lowell behatokia teleskopio handi bat eraikitzen ari da Discovery Communicationsekin elkarlanean Arizona iparraldean dagoen Happy Jacketik gertu. Teleskopio hau, Mogollon Rin Ranger barrutian dagoena, Coconino Parke Nazionalaren barnean, AEBetako eremu kontinentaleko bosgarren handiena izatea espero da, eta Lowelleko astronomoei ikerketa esparru berriak hastea eta egungo programak modu eraginkorragoan aurrera eramatea ahalbidetuko die. Teleskopioa eta ahalbidetuko duen ikerketa Discovery Channel telebista katean emandako astronomia, zientzia eta teknologiari buruzko telebista saio hezitzaile eta informatiboen arretagunea ere izango da. Gainera, Lowelleko Discovery Channel Teleskopioak eragin hezitzaile eta ekonomiko handia ere izango du estatuan.

## Egungo ikerketa

Lowell behatokiko astronomoek eguzki-sistema eta astrofisikari buruzko gai esparru zabal batean egiten dituzte ikerketak lurreko, aireko eta espazioko teleskopioak erabiliz. Ikerketa programa ugarien artean Lurretik gertuko asteroideen bilaketa bat, Neptuno planetatik haratago dagoen Kuiper gerrikoko objektuen katalogazioa, exoplaneten bilaketa, eguzkiaren argitasunari buruzko hamarkada askoko iraupeneko azterketa bat eta urruneko galaxietan izar eraketa eta beste prozesu batzuei buruzko zenbait ikerketa daude. Gainera, behatokiko langileek Lowelleko teleskopioetan eta beste toki batzuetan erabiltzeko neurrira eginiko tresnak diseinatu eta eraikitzen dituzte. Adibidez, Lowelleko pertsonalak abiadura handiko kamera bat eraiki zuen Astronomia Infragorriko Behatoki Estratosferikoan (SOFIA) erabiltzeko. SOFIA AEBetako eta Alemaniako espazio agentzien proiektu bateratu bat da, eta Boeing 747 SP hegazkin batean doan 2,5 metroko teleskopio batean datza.

## Aurkikuntza garrantzitsuak

* Pluton planeta nanoa, Clyde Tombaughek 1930ean aurkitu zuena.
* Galaxien errezesio abiadura handiak, Vesto Melvin Slipherrek 1912 eta 1914 artean (azkenean unibertsoa hedatzen ari dela ondorioztatzera eraman zuena).
* Urano planetaren eraztunen elkar aurkikuntza 1977an.
* Halley kometaren distiraren aldikako bariazioa
* Ezagutzen diren hiru izarrik handienak.
* Plutonen atmosfera
* Plutonen ilargiak diren Nix eta Hydraren orbita zehatzak
* Oxigenoa Jupiter planetaren Ganimedes ilargian.
* Karbono dioxidozko izotza Uranoren hiru ilargitan
* Neptuno planetaren lehen asteroide troiarraa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q466895
* Multimedia: Lowell Observatory / Q466895