OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zuriñe Rodríguez

Zuriñe Rodríguez Sánchez (Barakaldo, Bizkaia, 1982ko maiatzaren 21a) bizkaitar triatleta da. 1,54 metro garai da. 2006ko Errelebuen Munduko Txapelketan brontzezko domina bat irabazi zuen. Londresen parte hartu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 44. postua lortu zuen.

## Biografia

Zuriñe Rodríguez Bizkaiko Barakaldo herrian jaio zen 1982ko maiatzaren 21ean. 3. INEk egin zuen. Kirolean Klub independientekoa da eta izan du Juan Ghillermo López entrenatzaile.

## Palmaresa

* 2001eko Europa Junior Txapelketan Urrezko domina taldean.
* 2002an Cankunen Munduko Txapelketan 10. postua.
* 2002an Almerian Urrezko Domina Espainiako 23 urtez azpikoetan txapelketan.
* 2003an Gironan Urrezko Domina Espainiako 23 urtez azpikoetan txapelketan.
* 2003an Luxenburgon 23 urtez azpikoen Europako Txapelketan 4. postua
* 2006an Cancúnen 3. postua, brontzezko domina lortu zuen Erreleboetako Munduko txapelketan.
* 2011ko Guatapen Munduko Kopan brontzezko domina lortu zuen.
* 2011ko Hego Korean Munduko Kopan brontzezko domina lortu zuen.
* 2012an Londresen Udako Olinpiar Jokoetan eta 44. postua lortu zuen eta (02:08.44).

## Sariak eta aintzatespenak

* 2001eko Barakaldoko kirolari onena.

## Erreferentziak

* 1 2 «Comité Olímpico Español» web.coe.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-06).
* ↑ «ZuriÃ±e RodrÃ­guez Bio, Stats, and Results | Olympics at Sports-Reference.com» web.archive.org 2020-04-18 (Noiz kontsultatua: 2024-06-06).
* ↑ ISSN https://archive.ph/20130128045041/http://www.london2012.com/athlete/rodriguez-zurine-1097837/..
* ↑ (Ingelesez) Triathlon, World. «Zuriñe Rodriguez Sanchez (ESP)» World Triathlon (Noiz kontsultatua: 2024-06-06).
* 1 2 «Olympedia – Zuriñe Rodríguez» www.olympedia.org (Noiz kontsultatua: 2024-06-06).
* 1 2 EiTB
* Datuak: Q3752679
# Zuriñe del Cerro

Zuriñe del Cerro Martínez (Bilbo, 1956eko urtarrilaren 10a - ibidem 2020ko ekainaren 28a) feminista aitzindaria izan zen.

## Biografia

Feminista konbentzitua eta konprometitua, 1976an diktadorea hil ondoren hasi zen aktibismo feministan. Lehenik, Bizkaiko Emakumeen Asanbladaren lehen bileretan parte hartzen hasi zen, gero, Lanbroa kolektibo feministarekin bat egin zuen. Hainbat aldiz parte hartu zuen zenbait ekitalditan kolektiboaren izenean eta talde horretako kide izan zen hil zen arte. Abolizionistatzat zuen bere burua.
90eko hamarkadaren amaieran, Europako Parlamentuko hauteskundeetarako lehen hautagaitza feministako kide izan zen, COFEM-FEMEK, Erakunde feministen Konfederazioaren izenean (Espainiako Alderdi Feminista, Kataluniako Partit Feminista eta Euskal Herriko Alderdi Feminista).
Emakumearen Kontseiluarekin eta Bilboko Udaleko Obra eta Zerbitzuen Arloarekin lankidetzan, "Hiri Debekatuaren Mapa" diseinatu zuen, segurtasun faltagatik eraso posibleak izateko arriskua dakarten Bilboko toki desberdinei buruzko azterlan bat.

## Aitorpenak

* Bilboko pentsionistek gogoan izan zuten Zuriñe borrokalari feminista euren ohiko elkarteratzean.

## Erreferentziak

* ↑ «Esquela de ZURIÑE DEL CERRO MARTINEZ(Bilbao, 28/06/2020)» www.funeuskadi.com (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).
* ↑ «Fallece Zuriñe del Cerro, pionera en incorporar el feminismo a la política» andra.eus 2020-06-29 (Noiz kontsultatua: 2020-06-29).
* ↑ «Direktorioa :: Directorio» www.direktorioa.net (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).
* ↑ «Comienzan las Jornadas Feministas del País Vasco» Ameco Press 2008-04-11 (Noiz kontsultatua: 2020-06-28).
* ↑ «Lanbide ala esplotazio?» Argia (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) Etxea, Ecuador. (2020-06-29). «Pensionistas de Bilbao recuerdan a la luchadora feminista Zuriñe del Cerro Martínez» Ecuador Etxea (Noiz kontsultatua: 2020-07-06).

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa irratian 2019
* 2019ko Euskal Herriko V. Jardunaldi Feministetan.
* Datuak: Q96739269
# Zuriñe Hidalgo

Zuriñe Hidalgo Alonso (Gasteiz, Araba, 1990eko urriaren 19a) abeslari, irakasle eta telebista-aurkezle euskalduna da. Nafarroako Unibertsitate Publikoan Haur Heziketa ikasi zuen. Telebistan lan egin du, non ETB 1eko Betizu telebista-saioa aurkeztu zuen. Hesian taldeko abeslaria zen, eta hilekoaren arloko irakaslea.

## Bizitza

Txikitan lotsatia zen; hala ere, gazterik hasi zen abeslari izateko lehen urratsak ematen, amonarekin, etxean. 11 urte zituela abestu zuen lehen aldiz jendaurrean, Betimu karabanarekin, karaoke antzeko batean. Ondoren etorri zen Hesian taldeko abeslari izatea. Haur Hezkuntzako irakasle izateko ikasketak egin zituen, eta zenbait urtez irakasle jardun zuen, harik eta telebistan hasi arte. Hidalgoren pasioa musika da.

## Erreferentziak

* ↑ «Zuriñe Hidalgo: "Nahiago dut plaza dantzan baino sentimenduz beterik kantatzen ikusi"» Gaztezulo (156) 2014/11.
* ↑ ERRASTI, Asier. (2020-05-24). «Elikadura ekologikoan eta ziklikotasunean bereizitako emakumeentzako erretiroa, Zuriñe Hidalgoren azken proiektua» irratia.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2020-07-20).
* ↑ Zuriñe Hidalgo: Nire pasioa musika da. Berria.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25477145
* Multimedia: Zuriñe Hidalgo / Q25477145
# Zuriñe Rodríguez Lara

Zuriñe Rodriguez Lara (Gasteiz, Araba, 1988ko ekainaren 30a) kazetaria eta ikerlari feminista da, Bilbo- Bartzelona Critical Theory ikerketa taldeko kidea.

## Biografia

Giza Zientzietako lizentziatura: Komunikazioa Deustuko Unibertsitatean (2011). Gobernantza eta Politika Ikasketak Masterra du Euskal Herriko Unibertsitatean (2013).
Zuriñe memoria historikoan, komunikazio politikoan eta krisialdietan aditua da, baita gatazka-osteko gizarteak berreraikitzen ere. Indarkeria matxistaren, sexu-aniztasunaren eta bizikidetzaren arloko politika publikoak diseinatzen eta gauzatzen esperientzia du.
Sudergintza taldeko partaidea da, bere lan ildoak:
* Memoria historikoaren eta inpunitatearen ikerketa feminista.
* Berdintasun, aniztasun eta LGTBI politika publikoak.
* Komunikazio-planak eta estrategia politikoen diseinua.
* Krisi-egoeretan komunikazioa eta kudeaketaren diseinua.
* Genero-berreraikuntza soziala gatazka eta inpunitate prozesuen ondoren.

## Argitalpenak

* Borroka armatua eta kartzelak. (Lisipe, 2016) Oihana Etxebarrieta Legrandekin.
* Martxoaren 3. Memoria. Nora Miralles eta Itziar Mujika kazetariekin. Martxoak 3 Elkartea, Intxorta 1937 Kultur Elkartea eta Sugergintzarekin elkarlanean.
* Las mujeres de Gasteiz en la matanza del 3 de Marzo de 1976.
* Euskara demokrazia patriarkala. (Elkar, 2020) Jule Goikoetxea, Lore Lujanbio eta Estitxu Garairekin.
* Democracia patriarcal. (Txalaparta, 2022) Jule Goikoetxea, Lore Lujanbio eta Estitxu Garairekin. Itzultzailea, Amelia Pérez.

## Erreferentziak

* ↑ «Pagina personal de Zuriñe Rodriguez - Departamento de Ciencia Política y de la Administración - UPV/EHU» Departamento de Ciencia Política y de la Administración (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* 1 2 «Lan taldea» Sudergintza (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Zuriñe Rodriguez Lara-(r)en liburuak. Biografia eta bibliografia» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ «Borroka armatua eta kartzelak» Oihaneder Euskararen Etxea (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ «"Emakumeek egindakoa ezagutu gabe ezin da ulertu Martxoaren 3a"» EITB 2020-03-03 (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ «Zuriñe Rodriguez: «Martxoaren 3an emakumeek izandako papera ikusarazi dugu»» Hala Bedi (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).
* ↑ Solasaldia/Conversaciones: Las mujeres en el 3 de marzo de 1976. (Noiz kontsultatua: 2023-03-01).

## Kanpo estekak

* Zuriñe Rodriguez: 'Abortu bat erosi nuen eta berriz erosiko nuke' (EITB, Ur Handitan, 2019)
* Datuak: Q116952365
* Multimedia: Zuriñe Rodríguez Lara / Q116952365
* Aipu famatuak: Zuriñe Rodríguez Lara
# Zuriñe Soto

Zuriñe Soto (Bilbo, 1979) artista artearekin bizitza errepresentatzen saiatzen da, emozioen bitartez eta edertasunari buruz ere hausnartuz.

## Ibilbide profesionala

Arte Ederretako Fakultatea utzi zuenetik hainbat disziplina landu ditu, esploratzeko beharra sentitzen zuelako. Azken urteotan ordea, pinturan murgilduta ibili da, zuzenagoa iruditzen baitzaio. Intimoagoa. Azken finean, arteak orokorrean, eta zehazki pinturak, bizitzan zehar ibiltzen laguntzen dion tresnatzat jotzen du, bere arimaren grinak asetuz. Ondorioz, artea prozesu terapeutikotzat jotzen du eta arte-terapiaren ildoan kokatu daiteke.

## Sormen prozesua

Alde batetik, bere barne mundua ikertzen du Sotok; emozioak, sentimenduak eta buruarekin definitu ezin dituen pertzepzioak. Bestetik, kanpoko mundua; erakarriak suertatzen zaizkion hiri paisaiak eta pertsonen erretratuak irudikatzen ditu.. Sortzeko beharra barnetik ateratzen zaion bulkada antzeko bat da, txikitatik barnean izan duena. Ezkerraldea grisean hezia, arteak kolorez betetzen omen zion bizitza. Horiek horrela, hainbat dizipina desberdin jorratu ditu, halanola, komikia, animazioa, laburmetraiak.

## Irudi galeria

* Zuriñe Soto, Abandonua
* Zuriñe Soto, Ahizpa nagusia
* Zuriñe Soto, Poza
* Zuriñe Soto, Uda nordikoa Bilbon
* Zuriñe Soto, Zauri sakona

## Erreferentziak

* ↑ https://emartistak.wordpress.com/2021/09/11/zurine-soto/
* ↑ https://zuriart.com/sobre-mi/

## Kanpo estekak

* Elkarrizketa: Industrializazioaz ez dago ezer kulturalki Berria, 2023.02.16
* Datuak: Q108697925
* Multimedia: Zuriñe Soto / Q108697925
# Wilhelm Giese

Wilhelm Giese (Metz, 1895eko otsailaren 2a - Hanburgo, 1990) alemaniar etnologoa eta hizkuntzalaria izan zen. Hanburgoko Unibertsitatean ikasi zituen Hizkuntzalaritza; Filologia Erromanikoa, Ingelesa, Zelta eta Arabiarra; eta Etnologia. 1937ko maiatzaren 1ean Alemaniako Langile Alderdi Nazionalsozialistan sartu zen.
Eusko Ikaskuntzako kide izan zen. Lan interesgarriak egin zituen euskarari eta Euskal Herriko ohiturei buruz; besteak beste, Bailes tradicionales de origen antecristiano entre los vascos de hoy (Kristautasunaren aurreko dantzak egungo euskaldunen artean); Las elegías vascas (Euskal eresiak); Sobre la etimología de Azkon (Azkon hitzaren etimologiaz); Sobre el molino suletino (Zuberoako eiheraz).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Hausmann, Frank-Rutger. (1998). «Auch eine nationale Wissenschaft? Die deutsche Romanistik unter dem Nationalsozialismus» (PDF) Romanistische Zeitschrift für Literaturgeschichte 22: 262..
* Datuak: Q2572809
# Wilhelm His

Wilhelm His Suitzar sendagilea (Basilea, 1863ko abenduaren 29a - Riehem, 1934ko azaroaren 10a). Bihotzaren fisiologiari buruzko azterketak egin zituen. Azterketa horiei esker, bere izena hartu duen giharra aurkitu zuen 1893an: Hisen giharra.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q69526
* Multimedia: Wilhelm His Junior / Q69526
# Wilhelm Friedemann Bach

Wilhelm Friedemann Bach (Weimar, 1710eko azaroaren 22a - Berlin, 1784ko uztailaren 1a) musikagile alemaniarra izan zen.
J. S. Bach eta Maria Barbararen lehenengo semea izan zen. Aitak berarentzat idatzi zizkion organo eta klaberako lanetan ikasi zuen, eta berehala hartu zuen organo-jotzaile onaren ospea. Zuzenbide ikasketak egin arren, ez zen musikatik aldendu eta organo-jotzaile postuetan aritu zen beti: Dresden (1733), Halle (1746), Brunswick (1770), Berlin (1774). Meza bat, kantatak eta organorako lanak idatzi zituen, gehienbat teklaturako konposatuak (12 sonata, 11 fuga, 42 polonesa, 11 fantasia, dozena bat kontzertu). Wilhelm Friedemannek finkatu zituen sonataren eta pianorako kontzertuaren forma modernoak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-07-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q107277
* Multimedia: Wilhelm Friedemann Bach / Q107277
# Wilhelm Eduard Weber

Wilhelm Eduard Weber (Wittenberg, 1804ko urriaren 24a - Göttingen, 1891ko ekainaren 23a) alemaniar fisikaria izan zen.

## Bizitza

Halleko unibertsitatean egin zituen ikasketak. Halle, Göttingen eta Leipzigeko unibertsitateetako irakaslea izan zen. Elektrizitateari eta magnetismoari buruzko lanak egin zituen. Carl Friedrich Gaussekin batera Lurraren elektromagnetismoa aztertu zuen, eta lehenengo telegrafo elektrikoa egin zuten biek. Elektrizitatearen garapenean eragin handia izan zuen, elektrizitatea neurtzeko unitate absolutuen sistema eman baitzuen, gauss unitate magnetikoan oinarritua.
Argiaren teoria elektromagnetikoaren oinarriak ezarri zituen, eta magnetismoaren teoria bat azaldu zuen, geroago Paul Langevinek zehaztu zuena. Nazioarteko Sisteman jario magnetikoa neurtzeko erabiltzen den unitateak weber izena du. Higitzen ari diren partikula kargatuek eragiten dituzten indarren oinarrizko legea aurkitu zuen 1846an. Uhinen higidura ikertu zuen Ernst Heinrich bere anaia nagusiarekin batera. Eduard Friedrich anaia gaztearekin, berriz, gizakien higiduraren fisiologia aztertu zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q76707
* Multimedia: Wilhelm Eduard Weber / Q76707
# Wilhelm Fenner

Wilhelm Fenner (San Petersburgo, 1891ko apirilaren 14a - 1946 urteaz geroztik), kriptoanalista aleman bat izan zen, II. Mundu Gerraren garaian eta gero, Wehrmacht-eko Goi Komandoko Kode Sailean (OKW/Chi), kriptoanalisten talde nagusian, eta etsaien mezuen trafikoa deszifratzearekin konprometituta (Kriptografia). Wilhelm Fenner antolatzaile bikaina izan zen, nazien aurkakoa, boltxebikeen aurkakoa eta protestante amorratua izan zen, eta lankideek ezagutzen zuten, Bigarren Mundu Gerraren ondoren kriptografian lanean jarraitzeko asmoa zuelako.
# Wilhelm Frick

Wilhelm Frick (Alsenz, Bavariako Erresuma, Alemaniar Inperioa, 1877ko martxoaren 12a - Nurenberg, 1946ko urriaren 16a) alemaniar politikari nazia izan zen.
Zuzenbidea ikasi zuen Berlin eta Heidelberg unibertsitateetan. Bavariako funtzionarioa izan zen 1903tik eta fiskal gisa lan egin zuen Municheko Polizian.
1923tik Kriminalpolizeiko burua izan zen eta Hitlerrek zuzendutako Municheko Putschen parte hartu zuen. 1924an Reichstageko kide hautatu zuten eta 1925ean nazien alderdiarekin bat egin zuen.
1933an Hitler kantzilerrak Barne ministro izendatu zuen. Erregimen naziaren arraza-politikan giltzarri eta Nurenbergeko Legeen arduradunetako bat izan zen. 1942an Ministerioa utzi eta Bohemia eta Moraviako protektoratuko babesle izendatu zuten.
Nurenbergeko epaiketan heriotza zigorra ezarri zioten. 1946ko urriaren 16an hil zen urkatuta beste buruzagi nazi batzuekin batera.
* Datuak: Q76887
* Multimedia: Wilhelm Frick / Q76887
# Wilhelm Furtwängler

Gustav Heinrich Ernst Martin Wilhelm Furtwängler (Berlin, 1886ko urtarrilaren 25a - Baden-Baden, 1954ko azaroaren 30a) alemaniar musikagile eta orkestra-zuzendaria izan zen, XX. mendeko garrantzitsuenetakoa. Heziketa musikal oso goiztiarra jaso zuen eta Beethovenen musikarenganako maitasuna garatu zuen. Orkestra zuzendari bezala ospea lortu zuen, berak konposizioa nahiago zuen arren. Berlingo Orkestra Filarmonikoaren zuzendari nagusia izan zen 1922tik 1945era eta 1952tik 1954ra eta beste askoren zuzendari gonbidatua izan zen (Berlingo Estatu Orkestra, Vienako Orkestra Filarmonikoa). Nazia izan ez bazen ere, Alemanian jarraitu zuen lanean nazien erregimenean.

## Lan nabarmenak

Orkestra-lanak
* Ouvertüre Es-Dur op. 3 (1899), WF 84
* Sinfonie D-Dur: Allegro (1903, tlw. Fragment, tlw. verschollen), WF 107
* Festliche Ouvertüre F-Dur (1904), WF 108
* [Sinfoniesatz h-Moll: Allegro Molto; Fragment] (1905), WF 109
* [Sinfonie Nr. 1 h-Moll], WF 110
** Adagio h-Moll (1905), WF 110a
** Sinfonie Nr. 1 h-Moll (1905–1940, revidiert bis 1947), WF 110b
** [Trio aus dem zweiten Satz der Sinfonie Nr. 1] (ca. 1940, zurückgezogen), WF 110c
* Sinfonisches Konzert für Klavier und Orchester h-Moll (1920–1937, revidiert 1954), WF 114
* Sinfonie Nr. 2 e-Moll (1944–1945), WF 119
* Sinfonie Nr. 3 cis-Moll (1946–1954), WF 120
Ganbera-musika
* Trio für Violine, Cello und Klavier E-Dur (1900), WF 86
* Quintett für Klavier und Streichquartett C-Dur (1912–1935), WF 112
* Sonate für Violine und Klavier Nr. 1 d-Moll (1916–1935), WF 113
* Sonate für Violine und Klavier Nr. 2 D-Dur (1938–1939), WF 115
Musika koral
* Die erste Walpurgisnacht [sic] (J. W. von Goethe) für vier Solostimmen, 2 Chöre und Ensemble (1897–1898); WF 65
* Ich wandelte unter den Bäumen (Heinrich Heine) für Sopran- und Alt-Soli, Frauenchor und Klavier (1898), WF 69
* Chor (Goethe): Schwindet ihr dunklen Wölbungen für Chor und Orchester (nach Goethes Faust I) (1902), WF 104
* Religiöser Hymnus (Goethe): O du Jungfrau, höchste Herrscherin der Welt für Sopran- und Tenorsolo, Chor und Orchester (1903), WF 106
* Te Deum für vier Solostimmen, Chor und Orchester (1902–1909), WF 111

## Kanpo estekak

* Datuak: Q57285
* Multimedia: Wilhelm Furtwängler / Q57285
# ZX Spectrum

ZX Spectrum-a 80ko hamarkadako etxe-ordenagailu ezagunetarikoa da. Lehen modeloa 1982ko apirilean Sinclair Research britainiar konpainiak Erresuma Batuan merkaturatu zuen, eta familiako azken modeloak 1993an fabrikatuak izan ziren. Bere erabilerraztasun eta salneurri merkeari esker herrialde askotako milioika lagunen lehen ordenagailua izan zen.

## Modeloak
### ZX Spectrum 16/48K (1982)

Lehen modeloek 16 edo 48 kilobyte RAM eduki zezaketen. Beraien ROM 16 kilobytekoa zen, Sinclair BASIC-a edukiz. Zilog Z80-A 3,50 MHz-ko abiadurarekiko CPU bat zuten. Kanal bakarreko soinua barneko bibragailu batek sortzen zuen. Teklatua kautxuzkoa zen. Programak eta datuak kasete grabagailu arrunt batean (ez barne) grabatzen zituzten. Telebista arrunt baterako bideo irteera bat zeukaten (Spectrum guztietan bezala). Spectrum guztiek 256x192ko bereizmena zituzten, 15 kolorerekin.

### ZX Spectrum + (1984)

Teklatu hobearekiko Spectrum 48 Kb bat zen. Honetaz gain, reset-botoi bat zuen.

### ZX Spectrum 128 (1985)

Bere teklatua eta aurreko modeloarena berdintsuak ziren. Baina barrutik ezberdinagoak ziren. 128 Kb RAM eta 32 Kb ROM (hobetutako BASIC-editore berri bat edukiz) zituen. Honetaz gain, hiru kanaleko soinu berria telebistan entzuten zen, MIDIrekin bateragarria zen eta zenbait periferikorako irteerak zituen.

### ZX Spectrum +2 (1986)

1986an Amstrad lehiakideak Sinclair erosi zuen. Bere lehen modeloa, ZX Spectrum +2-a izan zen. Spectrum 128 bat zen, hobetutako teklatu batekin eta garrantzitsuena: kasete grabagailu bat zuen karkasan barne. Lehen aldiz bi joystick-etarako portuak zituen (aurreko modeloetan kanpo-interfazeen bidez konektatzen ziren).

### ZX Spectrum +3 (1987)

Kasete grabagailuaren ordez, 3 hazbeteko diskete-unitate bat zeukan. ROM 64 Kilobytekoa zen, disketearen sistema eragilearekin.

### ZX Spectrum +2A (1987)

Bere karkasa +2koa zen eta barnea +3koa zen.

### Klonak

50 klon ofizial zein ez-ofizial baino gehiago zenbatu dute, gehienak Ekialdeko Europan eta Hego Amerikan.
90ko hamarkadan Spectrum-a, gainontzeko 8 bit-eko ordenagailuak bezala, 16 bit-eko ordenagailu berriek ordezkatua izan zen.

## Softwarea

Spectrum-ean erabiltzeko 13.000 programa baino gehiago sortu zuten. Gehienak bideo-jokoak, baina mota guztietako programak ere bai. Zenbait egungo bideo-joko programatzailek Spectrum-ean hasi zuten beraien lanbidea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) World of Spectrum - ZX Spectrum-ari buruzko webgune ofiziala. Milaka doako bideo-joko eta artxibo original, baita ere PC-an erabiltzeko emuladoreak.
* (Ingelesez) (Gaztelaniaz) (Frantsesez) Retrospec - Spectrum-eko jokoen PC-rentzako doako bertsio berriak.
* Datuak: Q23882
* Multimedia: Sinclair ZX Spectrum / Q23882
# ZZ Ceti izar aldakor

ZZ Ceti izar aldagarriak izar aldakor mota bat dira, hala deituak ZZ Ceti izarragatik, Cetus konstelazioan dagoena.
ZZ Ceti motako izarrak pultsazio ez erradialak dituzten nano zuriak dira, 30 segundo eta 25 minutu arteko epeetan distira aldaketak izaten dituztenak, eta 0,001 eta 0,2 magnitude arteko hedapenak. Nano zuri mota hauek hidrogenoa nagusi den atmosfera bat eta 11.100 eta 12.500 gradu kelvin arteko tenperatura efektiboa dute. Arrazoi honegatik, ZZ Ceti izarrak DAV izarrak ere deituak dira, bere espektro mota DA baita, eta bere espektroak hidrogenozko xurgatze lerroak baino ez ditu erakusten. HL Tau 76, aurkitu zen lehen nano zuri aldagarria, mota honetakoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67511102
# Z (filma)

Z 1969ko pelikula franko-aljeriarra da, Costa-Gavrasek zuzendua eta paper nagusietan Jean-Louis Trintignant, Jacques Perrin, Yves Montand e Irene Papas aktoreekin grabatua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filma Greziako Diktadura garaian kokatzen da. Diputatu ezkertiar baten pertsonaia baten inguruan (Yves Montand) datza zuzendariaren ikuspegia, herrialdea gobernatzen duen Batzar Militarraren kontrako mitin bakezaleak ematen dituelarik. Gobernuak sistematikoki oztopatutako hitzaldietako bat amaitzean, kotxe batetik ateratako gizabanako batek kolpatu egiten du heriotza eraginez. Guztiz partziala eta manipulatua den poliziaren ikerketaren arabera, auto istripu bat izan zela ziurtatzen da. Bitartean, ikerketa faltsuaren eta Diktaduraren kontrako protestak areagotu egiten dira kaleetan.
Alde batetik instrukzio epaile bat (Jean-Louis Trintignant) eta beste aldetik kazetari bat (Jacques Perrin) kasua ikertzen hasten dira. Pixkanaka frogak eta lekukoak aurkituz doaz, eta poliziaren goi karguen aginduetara dagoen eskuin muturreko talde batean ezartzen da hilketaren erantzukizuna. Ikerketa aurrera joan ahala, goi karguen inplikazioa gero eta argiagoa da. Epailea hausnarketak baztertzeko gonbidatzen dute, baina hala eta guztiz ere, kasuarekin jarraitu eta azkenean Batzar Militarreko goi karguak hilketan inplikatzea lortzen du. Epaiketa ematen den bitartean, lekuko guztiak hilda agertzen dira. Aldi berean epailea kasutik kanpo uzten dute eta kazetariari hiru urteko espetxe zigorra ezartzen diote.
Filma, bere thriller itxura dela medio, Batzar Militar greziarraren funtzionatzeko modua agerian uzten du, Diktaduraren kontrako aldarrikapen indartsu eta askatasunaren aldeko oihu batean bihurtuz. Amaierako kredituetan argi ikusten da mezua, bertan Batzar Militarrak ezarritako debekuak agertzen dira.
Filma benetako egoera batean datza eta 1963an Grigoris Lambrakis diputatuaren heriotzarekin zerikusia izan zuten gertaeretan oinarritzen da.

## Aktoreak

* Jean-Louis Trintignant : epailea
* Yves Montand : "Z" diputatua
* Irene Papas : Hélène
* Charles Denner : Manuel
* Bernard Fresson : Matt
* Jean Bouise : Georges Pirou
* Jacques Perrin : kazetaria
* Pierre Dux : jendarmeriako jenerala
* François Périer : prokuradorea
* Julien Guiomar : jendarmeriako koronela

## Kanpo estekak

* Datuak: Q136605
# ZZ Ceti

ZZ Ceti, Ross 548 edo WD 0133-116 bezala ere ezagutua, Cetus konstelazioko nano zuri bat da, gure Eguzki-sistematik 103 argi-urteko distantziara dagoena.
ZZ Ceti nano zuri oszilatzaile bat da, DAV4 espektro motakoa, bere izena, ZZ Ceti izar aldakorrak, daramaten izar aldagarrien eredua. Izar hauetan aldaketak pultsazio ez erradialen ondorio dira, ohi 100 eta 1200 segundoko pultsazio periodoekin. ZZ Cetiren aldagarritasuna 1970ean deskubritu zuten B. M. Laskerrek eta J. E. Hesserrek. HL Tau 76 eta G 44-32rekin batera, garai hartan ezagutzen ziren nano zuri aldagarri bakarrak ziren.
ZZ Cetiren pultsazio espektroan nagusi den energia 213 eta 274 segundoko bi bikotetan dago, 0,5 segundoko tartekatze batekin, beheko taulan ikus daitekeen bezala.
Periodo nagusiko 213,13 segundoko aldaketa denboran hain txikia da, ZZ Ceti erloju optiko ezagunik egonkorrenetakoa dela, erloju atomikoen parekoa eta pulsar gehienak baino egonkorragoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3750790