OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aizpurua baserria

Aizpurua baserria Donostiako eraikuntza zaharrenetarikoa da eta baserria inguruko zaharrena da: testuetan XIII. mendean aipatzen zaio lehen aldiz; Aizpurua etxearen aipamen bat badugu 1379an, bestetik, Zubieta Usurbil eta Donostiaren artean zatitu zenean. Aizpurua baserria ordutik Donostia aldekoa da. Dena dela, gaur egungo eraikuntza XVI. mendearen hasieran egina eta XVIII. mendearen hasieran zabaldu eta handitu egin zuten. Balio historiko handia du baita ere zeren eta 1813an hemen bildu ziren txikizioaren ondoren Donostiatik ihes egindako biztanleak eta hiria berreraikitzea erabaki zuten. Fatxada lapida batek gertaera gogorarazten du. Gaur egun baserria baino jauregia da eta sartzea ez da erraza.

## Ezaugarriak

Gaur egungo baserria eraikuntza handia da (460 metro koadroko azalera dauka, 23 metro zabalean, 20 metro luzeran) eta antzeko eraikinen ezaugarriak erakusten ditu. Planta laukizuzena du eta estalkia hiru alboetara du. Fatxada nagusian egurrezko manposteria erakusten du eta horrek baserri familiarra zela erakusten digu. Harlanduak bakarrik izkinetan eta solairuen artean ikus daitezke. Bi solairu eta ganbara du. Beheko solairuan lau zutabe ikusten dira. Fatxadaren erdian plaka batek gaztelaniaz 1813ko gertaerak gogorarazten ditu: "La guerra asoló a San Sebastián . El patriotismo de sus ediles aquí congregados la levantó de sus ruinas. ¡Benditos los hijos que salvan a su madre! Se colocó esta lápida el XIII de septiembre de MDCCCLXXVII."
Baserria 1964tik dago monumentu bezala katalogatuta (BOE 1964-02-29).

## Erreferentziak

* 1 2 https://web.archive.org/web/20170918063815/http://baserriak.noaua.com/auzoak_text.cfm?id=992&auzoa=2
* ↑ Roke Aldabaldetreku: Casas solares de Guipuzcoa. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa, 1979, 233-235 or. ISBN: 84-7231-501-0.
* ↑ https://web.archive.org/web/20170916184912/http://www.kultura.ejgv.euskadi.net/cgi-bin_monumentos/BRSCGI?CMD=VERDOC&CONF=%2Faplic%2Fbrscgi%2Fexe%2Fn52c01.cnf&BASE=K46M&DOCN=000021319

## Kanpo estekak

* Aizpuru baserria Youtuben.
* Zubietako aktak Aizpurua baserrian sinatu ziren.
* Zubietako aktak Youtuben.
* Aizpurua leinuaren inguruko datuak.
* Datuak: Q61069313
* Multimedia: Aizpuru etxea / Q61069313
# Aizpuru enea

Aizpuru enea Gipuzkoako Urretxu udalerrian dagoen jauregi bat da.
XVII. mendean eraikia, Jauregi kalearen 19. zenbakian dago, Iparragirre plazaren alboan eta herriko ingurune historikoan. Lau solairuko eraikina da. Gaur egun kultur etxea da eta beheko solairuan Mineral eta Fosilen museoa dago. Aurretik Aguado - Goñi familiaren etxebizitza izan zen, gaur egunean etxe publikoa den arren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070796
# Aizpurua (batasuna)

Aizpurua 1625ean sortu zuten Gipuzkoako lau herrien batasuna izan zen: Orendain, Alegia, Ikaztegieta eta Altzo.

## Historia

Elkartzeak hurbileko hiribildu batzuen akordiotik sortzen ziren, aldi baterako konkordia-eskritura sinatzen zutenak eta gero berritzen zihoazenak. Fusio horiei esker, kideen suak — botoen baliokideak — biltzen zituzten, eta Gipuzkoako Batzar Nagusietara ordezkari amankomun bat bidaltzen zuten.
1625ean hiru hiribildu elkartzeko dokumentua sinatu zuten: Orendain, Alegia eta Ikaztegieta. 1660an, Bozue Nagusian egon zen Altzo Aizpuruako Batasunan sartu zen. Leheneko idazkia 1625eko apirilaren 7an sinatu zen, 21 urtetarako Gipuzkoako Batzar Nagusietan ordezkapen amankomuna izateko. Batasun hau sei alditan berritu zen: 1681, 1743, 1762, 1782, 1802 eta 1824 urteetan. 1844ko abenduaren 19an berritu zen baina Ikaztegieta gabe; hau 1846an gehitu zen berriro ere.
Deskribapena Pablo Gorosabelen Diccionario histórico-geográfico-descriptivo de los pueblos, valles, partidos, alcaldías y uniones de Guipúzcoa (1862) lanean agertu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Gorosabel, 1862, 33.or.
* ↑ https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/aizpurua/ar-7668/
* ↑ Horrela dio 8-9 orrialdetan: AIZPURUA: union que se compone de las villas de Alegria, Icazteguieta, Orendain y Alzo. Se formó entre las tres primeras solamente por medio de una escritura de concordia que otorgaron el dia 7 de abril de 1625. Su contexto se redujo á establecer para tiempo de veinte y un años las tandas en que convinieron para el nombramiento del apoderado á las juntas de la provincia en representacion de los tres pueblos. Convinieron tambien en que la union celebrase sus juntas en Alegria en virtud de convocatoria del que estuviese en turno. La villa de Alzo se agregó á esta union en el año de 1660, formando las cuatro una nueva hermandad para otros veinte; cuya concordia se renovó mediante escrituras otorgadas los años de 1681, 1743, 1762, 1782, 1802 y 1824. Ultimamente en fecha 19 de diciembre de 1844 se otorgó nueva escritura de union para veinte años entre Alegria, Alzo y Orendain sin Icazteguieta, la cual se agregó á ella en el de 1846. La union de Aizpurua está encabezada en 43 fuegos; delos que tocan á Alegria 11, á Alzo otros 11, á Orendain 13 y á Icazteguieta 8. Sus representantes en las juntas de la provincia ocupan el vigésimo cuarto lugar á la mano izquierda del corregidor.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Javier Maria Sada: Breve historia antigua de los pueblos de Gipuzkoa. Gipuzkoako Foru Aldundia.
* Datuak: Q119806921
# Aizpun (Goñerri)

Aizpun Goñerriko kontzejua eta herriburua da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 26 biztanle ditu.
1857ko errolda baino lehen berezko udalerria izan zuen.

## Demografia eta biztanleria

Aizpungo biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 25 | 26 | 29 | 30 | 30 | 28 | 28 | 26 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8192416
* Multimedia: Aizpún / Q8192416
# Aizpurgiko arroila

Aizpurgiko arroila Nafarroa Garaiko Pirinioak eskualdean kokatutako arroila bat da, Zaraitzu ibaiak zeharkatutakoa. Aizpurgi eta Isu herrien artean dago, 2,25 kilometroko luzerarekin eta 2,00 kilometro koadroko azalerarekin. Zatirik sakonenetan, 535 metroko aldea dago errekaren mailaren eta gailurrik altuenen artean, eta azpimarratzekoak dira eskuinaldeko Idokorri eta ezkerraldeko Puntalugain mendiak.
Natura 2000 sarekoa da, Natura Erreserba gisa.

## Ezaugarriak

Arroila Zaraitzu ibaiak osatu du. Tuparriak dituen gune bat zeharkatu ondoren, pixka bat sartu zen Idokorriko eta Illongo mendilerroetako dolomia eta kareharri paleozenoetan, ekialde-mendebalde norabide orokorrean. Harkaitzek labar batzuk osatzen dituzte, eta amildegiaren hondoraino jarraitzen dute, sasiz estalitako ezponda aldapatsuetan.
Goialdeetako sartzeko zailtasunen ondorioz, gune honetako landaredia ez da oso aldatua, eta honako hauek dira nagusi: artea, ametz ilaunduna, pinu gorria eta zuhaixka-oihanpe pago arrunt batzuk. Labarretan hegazti harkaiztarren espezieak daude, eta basoan lepazuriak, basakatuak eta orkatzak bizi dira, espezie bereizgarrienak bezala.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | AIZPURGIKO ARROILA. (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).
* «Illongo mendilerroa eta Burgiko arroila - naturgune babestuak - navarra.es» espaciosnaturales.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2021-11-21).

## Ikus, gainera

* Nabaskoze

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110969531
# Aizpurua (argipena)

    Artikulu hau Antzeko Aizpuru abizenari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aizpuru».
Aizpurua ohiko euskal toki-izen eta abizena da, eta ondorengo adierak izan ditzake:

## Herriak

* Aizpurua, Ibargoitiko herri hustua, "Erespuru" izenpean.
* Aizpurua 1625ean Altzo, Orendain, Ikaztegieta eta Alegia sortu zuten udal batasuna.

## Pertsonak

* José Goñi Aizpurua, gipuzkoar kazetari tradizionalista (1908-1964).
* Jose Antonio Altuna Aizpurua, Usurbilgo alkatea eta politikaria (?-2011).
* Jose Manuel Aizpurua, donostiar artista eta arkitektoa (1902-1936).
* Josu Aizpurua, euskal herritar politikaria (1924).
* Karlos Aizpurua, oiartzuar bertsolaria (1971).
* Mertxe Aizpurua, euskal herritar politikari eta kazetaria (1960).
* Oier Aizpurua, zumaiar piraguista eta arraunlaria (1977).
* Pedro Aizpurua, euskal musikagile eta organista (1946).
# Aizpuru (argipena)

Aizpuru izenak hainbat adiera ditu:

## Toponimia

* Aizpuru, Gipuzkoako mendia da, Aizkorriko mendilerroan.
* Aizpuru, Gipuzkoako mendia da, Izazpiko mendilerroan.

## Deitura

* Andoni Aizpuru, kazetaria eta telebista aurkezlea da.
* Mikel Aizpuru, Historia Garaikideko irakaslea da.
* Itziar Aizpuru, euskal aktorea da.
* Iñaki Aizpuru, euskal zinema zuzendari, gidoilari eta argazkigilea da.
* Jon Aizpuru, euskal musikaria da.
* Julian Elortza Aizpuru, gipuzkoar politikaria izan zen.
* Manuela Sáenz Aizpuru, Simon Bolivarren bikotekidea izan zen.
* Teodoro Olarte Aizpuru, arabar industrialaria eta politikaria izan zen.
# Aizpute udalerria

Aizpute udalerria (letonieraz: Aizputes novads) Letoniako udalerri bat da. 640 km²ko azalera du eta 2018ko datuen arabera 8355 biztanle zituen. Udalerriko hiriburua Aizpute da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleriaren bilakaera
* Datu-iturria: Letoniako Estatistika Bulego Zentrala

## Erreferentziak

* ↑ Letoniako Estatistika Bulego Zentrala. (2018-10-08). Biztanleriaren bilakaera. (Noiz kontsultatua: 2019-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2485015
* Multimedia: Aizpute Municipality / Q2485015
# Afrojapyx

Afrojapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q4690287
# Afrogecko

Afrogecko Gekkonidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean bizi dira.

## Espezieak

* Afrogecko ansorgii (Boulenger, 1907)
* Afrogecko plumicaudus Haacke, 2008
* Afrogecko porphyreus (Daudin, 1802)
* Afrogecko swartbergensis (Haacke, 1996)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2456703
* Multimedia: Afrogecko / Q2456703
* Espezieak: Afrogecko
# Afroinsectiphilia

Afroinsectiphilia (intsektuak jaten dituzten afrikarrak) ADN eta molekulen analisian oinarritutako balizko klado bat da. Lehen ordena hauek Insectivora taldean taldekatzen ziren, baina hau polifiletikoa denez berrantolatzen ari da. Proposaturiko sailkapen hau ADNan baino ez da oinarritzen eta ez dago oinarri morfologikorik.
Talde honetako kide ziurrenak Afrosoricida dira. Ezagunenak tenrec izeneko animaliak dira. Macroscelidae (satitsu elefanteak) eta Tubulidentata (aardvarkak) ere talde honetakoak lirateke. Afrotheriaren barruan dagoen beste taldea Paenungulata litzateke, tradizionalki ungulatu gisa sailkatu diren animaliekin.
* Datuak: Q2570409
* Multimedia: Afroinsectiphilia / Q2570409
* Espezieak: Afroinsectiphilia
# Afula

Afula (hebreeraz: עֲפוּלָה‎, arabieraz: العفولة‎) Israelgo hiri bat da, Iparraldeko barrutian dagoena. Jezreelgo haranean dago eta, bere kokapena estrategikoa dela eta, haraneko hiriburutzat hartu dute. 2017an 49.169 biztanle zituen.

## Historia

Egungo hirigunean topatu zuten Tel 'Afula aztarnategian kalkolitotik aiubtar leinurainoko aztarnak topatu dituzte. Otomandar Inperioaren garaian, arabiar herrixka bat zen eta 1922ko Palestinako Britainiar Mandatuaren garaiko erroldan 563 biztanle zituen.
1925ean American Zionist Commonwealth-ek hiria erosi eta jada 1931n gehiengoa ziren.

## Herri eta hiri senidetuak

| Hiria | Eskualdea | Herrialdea |
| Ingelheim am Rhein | Renania-Palatinatua | Alemania |
| Osnabrück | Saxonia Beherea | Alemania |
| Biłgoraj | Lublingo voivoderria | Polonia |
| Providence | Rhode Island | Estatu Batuak |
| Worcester | Massachusetts | Estatu Batuak |
| New Haven | Connecticut | Estatu Batuak |
| Stamford | Connecticut | Estatu Batuak |
| West Hartford | Connecticut | Estatu Batuak |
| Fresno | Kalifornia | Estatu Batuak |
| Santa Fe | Santa Feko probintzia | Argentina |
| Mingatxevir | Mingatxevir | Azerbaijan |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Pringle, Denys. (1997). Secular buildings in the Crusader Kingdom of Jerusalem: an archaeological Gazetter. Cambridge University Press, 18 or. ISBN 0521 46010 7..

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q152462
* Multimedia: Afula / Q152462
# Afumați (Ilfov)

Afumați Errumaniako udalerri bat da, Ilfov konderrian. 8.748 biztanle ditu, 63,25 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Afumați $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2486305
* Multimedia: Afumați, Ilfov / Q2486305
# Afuá

Afuá Brasilgo udalerri bat da, Pará estatuan kokatua. 37.765 biztanle ditu 8.372,795 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pará

## Kanpo estekak

* Datuak: Q389536
* Multimedia: Afuá / Q389536
# Afxariden Inperioa

Afxariden Inperioa afxar leinu turkmenak ipar-ekialdeko Khorasan probintzian ezarritako irandar inperioa izan zen, afxariden dinastiak ezarrita, eta XVIII. mendearen erdialdean Iran gobernatu zuena. Dinastiaren sortzailea, Nadir Xah, buruzagi militar arrakastatsu bat izan zen, 1736an safaviden dinastiako azken kidea kargutik kendu eta bere burua xah izendatu zuen.
Nadirren erregealdian, Iranek bere hedadura handiena lortu zuen Sasandar Inperiotik. Bere garaian, gaur egungo Iran, Armenia, Georgia, Azerbaijan, Afganistan, Bahrain, Turkmenistan eta Uzbekistan kontrolatzen zituen, baita Irak, Pakistan, Turkia, Arabiar Emirerri Batuak, Oman eta Ipar Kaukasoko eskualde batzuk (Dagestan) ere. Hil ondoren, bere inperioaren zatirik handiena zand, durrani, georgiar eta Kaukasoko khanerrien artean banatu zen, afxariden lurraildea Khorasango tokiko estatu txiki batera mugatzen zen bitartean. Azkenik, 1796an Agha Mohammad Khan Qajarrek afxariden dinastia eraitsi zuen, Irango inperio indigena berri bat ezarriko eta aipatutako hainbat eskualdetan irandar boterea berrezarriko zuena.
Dinastiaren izena afxar leinu turkmenagatik jaso zuen, Khorasandik hedatu zena. Afxarrak jatorriz XIII. mendean Turkestandik Azerbaijanera (Irango Azerbaijanere hain zuzen ere) migratu ziren. XVII. mendearen hasieran, Abbas Handiak afxar asko eraman zituen Azerbaijandik Khorasanera, bere estatuaren ipar-ekialdeko mugak uzbekiarren aurka defendatzeko, eta, ondoren, afxarak eskualde horietan kokatu ziren. Nadir afxaren Qereqlu adarrekoa zen.

## Afxariden monarken zerrenda

* Nadir Xah (1736–1747)
* Adil Xah (1747–1748)
* Ebrahim Afxar (1748)
* Shahrokh Afxar (1748–1796)

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak. .
* ↑ Pickett, James. (2016). «Nadir Shah's Peculiar Central Asian Legacy: Empire, Conversion Narratives, and the Rise of New Scholarly Dynasties» International Journal of Middle East Studies 48 (3): 491–510. doi:10.1017/S0020743816000453. ISSN 0020-7438..
* ↑ Lockhart, L., "Nadir Shah: A Critical Study Based Mainly upon Contemporary Sources", London: Luzac & Co., 1938, 21
* ↑ Cambridge History of Iran Volume 7, pp. 2–4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63149558
* Multimedia: Afsharid Iran / Q63149558
# Afumați

Afumați honakoa izan daiteke:
* Afumați (Dolj)
* Afumați (Ilfov)
# Afuste

Afustea su-arma baten tiroa errazteko instalatzen den pieza edo mekanismoa da, armaren gorputz nagusia tiroaren eragileak zuzenean eusten ez badu.
Esate baterako, pistolek, errebolberek eta fusilek ez dute tiro egiteko afusterik, arma horiek ez baitira astunegiak eta jaurtitzaileek guztiz eutsi eta manipulatu ditzakete tiro egiten duten unean.
Bestalde, kanpaina-kanioiak, itsasontzietan muntatutako kanoiak, hegazkinetan muntatutako metrailadoreak edo kanoi automatikoak edo infanteriarako zuzendutako metrailadoreak arma astunegiak dira euren operadoreek eusteko eta, beraz, astunegiak gutxieneko eraginkorrak izateko tiro egiteko.
Hori dela eta, euskarri egoki batean jartzen dira, hala nola, kanpaina-kanoi baten kanoi-gurdia, itsasontzi baten dorretxoa, metrailadore baten afustea (oina, bipodea edo tripodea) edo, aireontziratzen diren armen kasuan, afuste egokiren bat, hala nola Scarff eraztuna (hegazkin britainiarretan) edo Sperry dorretxo esferikoa (ameriketako bonbardatzaileen sabelean, hala nola Boeing B-17 Flying Fortress).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1700804
# Afumați (Dolj)

Afumați Errumaniako udalerri bat da, Dolj konderrian. 2.646 biztanle ditu, 60,43 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Afumați $^{(en)}$ Boureni $^{(en)}$ Covei $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2538246
# Afwillita

Afwillita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Afwillita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca₃(SiO₄)(SiO₂(OH)₂)*2H₂O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Afwillit: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 13-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2518702
* Multimedia: Afwillite / Q2518702
# Almoharín

Almoharín Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 48 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 2.021 biztanle zituen 97,3 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1630552
* Multimedia: Almoharín / Q1630552
# Almoloya (udalerria)

Almoloya Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 11.294 biztanle zituen 271,56 km²ko azaleran. Herriburua [[Almoloya (Almoloya)|Almoloya]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27796635
* Multimedia: Almoloya Municipality / Q27796635
# Almogavarrak

Almogavarrak (katalanez: Almogavers; aragoieraz: Almogávars) Aragoiko Erresuma zerbitzatzen zuten infanteria arinez osaturiko talde paramilitarrak ziren. XIII. eta XIV. mendeetan zehar Mediterraneo osoan zehar ibili izan ziren.
Euren izendapenaren jatorriari buruzko hainbat bertsio badaude: lehenbizikoaren arabera jatorria arabierazko المغاور al-mugāwir, ("espedizio bat burutzen duena") hitzan legoke, aldiz bigarren bertsioaren arabera المخابر, al-mujābir ("berri eramailea") hitzan, eta azkenik hirugarren teoria batek dioenez gabar hitzetik eratorria litzateke, honek "harro", "handinahi" edo "uste handi" esan nahiko luke.
Gudaroste hauek nagusiki aragoitar eta kataluniarrez osaturik zeuden, eta jatorriz gudarosteak Pirinioetako haranetako menditar nekazari eta artzainez osaturik leudeke. Aldiz, bere garai onenenean Aragoiko Erresumako txoko guztietatik etorritako jendeek osatu zuten.

## Ikus gainera

* Kataluniako Konpainia Handia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1138325
* Multimedia: Almogavars / Q1138325
# Almogía

Almogía Málagako udalerri bat da, Comarca Metropolitana de Málaga eskualdean dagoena. 2011ko erroldan, 4.221 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Málagako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1754150
* Multimedia: Almogía / Q1754150
# Almoines

Almoines Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Ematen zaion beste izen bat l'Almoina (arabieraz "lorategi", "ortua duen etxea") da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.395 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1650138
* Multimedia: Almoines / Q1650138
# Almoloya de Alquisiras (udalerria)

Almoloya de Alquisiras Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 14.856 biztanle zituen 182,65 km²ko azaleran. Herriburua [[Almoloya de Alquisiras (Almoloya de Alquisiras)|Almoloya de Alquisiras]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2429880
* Multimedia: Almoloya de Alquisiras Municipality / Q2429880
# Almohade dinastia

Almohadeen dinastia berbere-musulman jatorriko dinastia bat izan zen, XII. mendean gaur egun Maroko den lurraldean sortutakoa Magreben jabeak ziren almorabideek azaldutako heterodoxiaren aurka. Izena arabierazko al-Muwahhidūn (الموحدون), hitzetik (euskaraz: «unitarioak») dator, jainkotiar bakartasunen oinarritutako bere ikuspegi fundamentalista nabarmentzeko erabilia.

## Historia

Ibn Tumartek sortzaileak musulman guztiei Koranera itzultzea eskatu zuen. Jarrera honek almorabide egindakoaren aurka zegoen, hauek bere inperioko jendearen ohiturak ia ez zituztelako aldatu.
Afrikako iparraldea bereberrei esker okupatu ondoren, 1145ean Iberiar Penintsulan sartu eta taifa erresumak batzeari lotu zioten. Deitutako jihadi esker 30 urteetan, almohadeek Santarémdik Tripoliraino zihoazen inperioa lortu zuten, 1195eko Alarcosko guduan kristauak garaituz.
Nahiz eta bere imanek ahaleginak egin, almohadeek arazo asko izan zituzten Al-Andalus kontrolatzeko, batez ere Granada eta ekialdean. Bere jarrera ortodoxoak ez ziren Espainiako musulmanen gustukoak, berbereen ohituretatik urrun zegoela. XIII. mendearen hasieran Balear Uharteak eta Tunisia konkistatu zituztenean hedapen handiena lortu zuten.
Hala ere 1212ko Navas de Tolosako guduak mugimenduaren amaieraren hasiera adierazi zuen. 1216 eta 1217 artean, Banu Marinek Fezen irabazi zituzten almohadeak. 1227an Ibn Hud Murtziako emir bihurtu zen. 1229an bere adarra zen Tunisiako hafsidarrek independentzia lortu zuten.
1232an Muhammad I.ak bere burua Arjona, Jaén, Guadix eta Bazako emirtzat hartu zuen eta 1237an Granadako emir bihurtu zen. 1268an marindarrek Magreb gobernatu zuten.

## Buruzagiak

* Ibn Tumart (1125 – 1130)
* Abd Al-Mumin (1130 – 1163).
* Abu Yaqub Yusuf (1163 – 1184).
* Abu Yaqub Yusuf al-Mansur, Yusuf II.a (1184 – 1199).
* Muhammad An-Nasir (1199 – 1213).
* Abu Yaqub II al-Mustansir (1213 – 1224).
* Abu Muhammad al-Majlu (1224).
* Abu Muhammad al-Adil (1224 – 1227).
* Abu Zakariyya al-Mutasim (1227 – 1236).
* Abu Ala Al-Mamun (1227 – 1232).
* Abd Al-Wahid Ar-Rashid (1232 – 1242).
* Ali Abu l-Hasan As-Said (1242 – 1248).
* Abu Hafs Umar al-Murtada (1248 – 1266).
* Abu Dabbus (1266 – 1269).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 182. arauaː Dinastien izenak. .

## Bibliografia

* Huitzi Miranda, Ambrosio: "Historia política del Imperio Almohade". Vicente Carlos Navarro Oltra, Emilio Molina López 2000 ISBN 84-338-2660-3
* Viguera, María Jesús; "Los reinos de Taifas". 2007. RBA. ISBN 84-473-4815-6

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10406562
* Multimedia: Almohad dynasty / Q10406562
# Almohadites

Almohadites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Barremiarrean, hau da, orain dela 130 milioi urtetik 125 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3727925
# Almoguera

Almoguera Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.481 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q620872
* Multimedia: Almoguera / Q620872
# Almohaja

Almohaja Teruelgo udalerria da, Comunidad de Teruel eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 23 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1642000
* Multimedia: Almohaja / Q1642000
# Almargen

Almargen Málagako udalerria da, Comarca de Antequera eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.153 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Málagako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1630340
* Multimedia: Almargen / Q1630340
# Almarza de Cameros

Almarza de Cameros Errioxako udalerria da, 2005ean 29 biztanle zituena.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Almarza de Camerosko Udalaren webgunea
* Datuak: Q386755
* Multimedia: Almarza de Cameros / Q386755
# Almas (Tocantins)

Almas Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. 6.499 biztanle ditu 4.013,243 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Tocantins

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22060165
* Multimedia: Almas / Q22060165