OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Keystone (Hego Dakota)

Keystone Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Pennington konderrian dago, Hego Dakota estatuan. 240 biztanle ditu, 7,407063 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pennington konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2035728
* Multimedia: Keystone, South Dakota / Q2035728
# Keystone Heights (Florida)

Keystone Heights Floridako hiri bat da. Bradford konderrian kokatua dago. 2010ean 1.396 biztanle zituen, 12,0 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Bradford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602301
* Multimedia: Keystone Heights, Florida / Q602301
# Juan Alonso

Juan Adelarpe Alonso (Hondarribia, 1927ko abenduaren 13a - ib., 1994ko irailaren 8a) gipuzkoar futbolaria izan zen, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea |
| Kerizpe | |
| CD Logroñés | 1946-1947 |
| RC Ferrol | 1947-1949 |
| Real Madrid | 1949-1961 |
| AD Plus Ultra | 1962-1963 |
* Datuak: Q1710330
# Juan Alfonso Chadwick Errázuriz

Juan Alfonso Chadwick Errázuriz (Txileko Santiago, 1914ko martxoaren 1a – ibid, 1993ko uztailaren 1a), Pollo Chadwick izenarekin ere ezaguna, Txileko nekazaritza sektoreko abokatua eta merkataria izan zen, batez ere Txileko ardoaren industria modernizatzeko arduradunetako bat bezala ezagutzen da. Hainbat urtez polo-ko txapeldun nazionala ere izan zen.

## Biografia

Tomás Alejandro Chadwick Ortúzar eta Leonor Errázuriz Echazarretaren bigarren eta azken semea. Juan Alfonso Chadwick familiaren eta Errázuriz familiaren parte da, Txileko bi abizen indartsu. Bere anaia Alejandro, bera baino hiru urte zaharragoa, Olivia Larraín Echevarríarekin ezkondu zen, José Manuel Larraín Valdés politikariaren alabarekin, beraz, Larraín familiarekin eta Valdés familiarekin ere oso lotuta dago.
Lehenengo Santiagoko Colegio Alemán ikastetxean ikasi zuen, baina Salvador Allenderen gobernuan, Espainiako Opus Deiko barnetegi batera bidali zuten bi urtez. Itzuli zenean, ia Chadwicks guztiak bezala, Colegio del Verbo Divino-ra sartu zen Las Condes-en. Geroago, Zuzenbidea ikasi zuen Txileko Unibertsitate Katolikoan.
Epe horretan, Txileko lehen ardo artekaritza enpresa sortu zuen. Hain zuzen ere, Hacienda de la Viña San José de Tocornal izan zen 1945ean eskuratu zuen lehena. Geroago Viña Errázuriz berreskuratu zuen, familia banaketek eta nekazaritza erreformak zatituta zegoena. 1970eko hamarkadan, hasiera batean 500 hektarea zituen ustiategi hau ekoizpenik gabeko 35 loteetan banatu zen; txikiena, 15 hektareakoa, Viña Errázuriz zuzendaritza etxea eta cabernet sauvignon landaketa zaharra zegoen.

### Kirol karrera

Juan Alfontso poloaren zale amorratua izan zen. Kantxa bat eraiki zuen bere Viña San José Tocornalen barnean, non 1960ko hamarkadan Fhilip printzeak jokatu zuen, Edinburgoko dukea eta Elisabet II.a Erresuma Batukoaren senarra zena. Gaur egun ez dago kantxarik, eta horren ordez Chadwick mahastiko ereintzak daude.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Salazar Salvo, Manuel. La dinastía de los Chadwick: La rama familiar de izquierda. Interferencia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85687469
* Multimedia: Juan Alfonso Chadwick Errázuriz / Q85687469
# Juan Alonso Pérez de Guzmán y Afán de Ribera

Juan Alonso Pérez de Guzmán y Afán de Ribera (Sevilla 1464-1507), Sanlucarreko VIII. Jauna, Nieblako V. kondea, Medina-Sidoniako III dukea, Gibraltarreko II. markesa eta Cazazako I. markesa izan zen. Medina-Sidoniako Etxeko noble espainiar bat izan zen. Enrique Pérez de Guzmán y Meneses eta Leonor de Mendoza y Riveraren semea, Isabel Fernández de Velascorekin ezkondu zen 1488an, lehen aldiz, eta Leonor de Guzmán y Zúñigarekin bere bigarren ezkontzan.
Bere lehen ezkontzan, beste seme-alaba batzuen artean, Enrique Pérez de Guzmán y Fernández de Velasco izan zuen, Medina-Sidoniako IV. dukea izan zena. Bigarrenean, berriz, beste seme-alaba batzuen artean, Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga, Medina-Sidoniako V. dukea, Juan Alonso Pérez de Guzmán y Zúñiga Medina-Sidoniako VI. dukea eta Pedro Pérez de Guzmán y Zúñiga, Olivaresko I. kondea izan zituen.
# Juan Aldama

Juan Aldama González (San Miguel de Allende, Guanajuato, Mexiko, 1764ko urtarrilaren 3-Chihuahua, Mexiko, 1811ko ekainaren 26) Mexikoko independentziaren aldeko matxinatua izan zen. Heritoz zigorra ezarri zitzaion 1811an.

## Biografia

San Miguel el Grande herrian jaio zen, gaur egun San Miguel de Allende. Ignacio Aldamaren anaia zen eta Mariano eta Antonioren osaba, matxinatuak guztiak. Mexikoko Independentzia Gerra hasi zenean Armadako kapitaina zen eta Querétaron konspiratzaileek egiten zituzten batzarretara joaten zen. 1810eko irailean espainiarrek konspirazioa deskubritu zuten. Aldama, orduan, San Miguel utzi zuen Dolores herrira joateko; Doloresen Miguel Hidalgo eta Ignacio Allende zeuden, biak independentziaren aldeko matxinatuak. Aldamak gertatutakoaz informatu zien eta, ondorioz, irailaren 16an, armetan altxatzeko garrasia deituriko ekintza egin zuten, independentziaren bidean lehenengo ekintza publikoa.
Celayan, matxinatuek mariskala izendatu zuten, teniente koronelaren graduarekin. Monte de las Crucesko guduan parte hartu zuen. Garaipenarekin eta Allenderekin ados, hiribururuntz joateko erabakia hartu zuen. Ondoren bi guduetan izan zuen paper garrantzitsua: Guanajuato eta Puente de Calderón batailetan alegia. Beste matxinatuekin batera iparraldera joan zen. Gerra-armak eta materialak eskuratzeko Estatu Batuetara joatea proposatu zuen.
Aldama kanpaina osoan Allenderekin egon zen. Azkenean Acatita de Bajánen espainiarrek eta haien aldekoek beste matxinatuekin batera preso hartu zuten. Aldamaren buruari Espainiak prezio jarri zioten eta, preso hartu zutenean, Erregeordeak ez zion barkamenik eman. Chihuahuara eraman zuten eta han epaitu zuten, heriotz zigorra ezarriz. Beste matxinatuekin batera (Allende, Mariano Jiménez eta Manuel de Santa María) fusilatu zuten. 1823an Aberriaren Heroia bezala aldarrikatu zuten.

## Espainiarren mendekua

Hil ondoren haren burua eta beste matxinatuenena batera (Allende, Hidalgo eta Jiménezenak) Guanajuatora eraman zituzten bertako leku publiko batean, Alhóndiga de Granaditasen, erakusteko. 1824 arte han egon ziren jarrita. Urte horretan kendu zituzten Mexiko Hiriko katedralaren Erregeen aldarean lurperatzeko. Ondoren, haren gorpuzkinak Independentziaren Zutabearen azpian gorde zituzten, 2010eko maiatzaren 30 arte; urte horretan Mexikoko Historia Museo Nazionalera eraman zituzten, bertan aztertzeko eta ziurtatzeko asmoz.

## Erreferentziak

* ↑ Diccionario Enciclopédico Hispano-Americano, Montaner i Simon, 1887.
* 1 2 https://www.gob.mx/sedena/documentos/26-de-junio-de-1811-fallece-el-general-juan-aldama

## Kanpo estekak

* Datuak: Q983888
* Multimedia: Juan Aldama / Q983888
# Juan Aldama (udalerria)

Juan Aldama Mexikoko udalerri bat da. Zacatecas estatuan kokatua dago. 2010ean 20.543 biztanle zituen 625,61 km²ko azaleran. Herriburua [[Juan Aldama (Juan Aldama)|Juan Aldama]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2447285
* Multimedia: Juan Aldama Municipality / Q2447285
# Juan Alberto Espil

Juan Alberto Espil Vanotti (Bahía Blanca, Buenos Aires, 1968ko urtarrilaren 5a) argentino-italiar saskibaloi jokalari ohia da.
Hegaleko postuan jokatzen du, eta lau denboralditan Saski Baskonian ibili zen.

## Kirol ibilbidea

* 1996 – 2000 : Saski Baskonia
* 2000 – 2001 : Aeroporti Roma
* 2001 – 2003 : Club Joventut de Badalona
* 2003 – 2005: CB Manresa
* 2006 – 2007 : Bilbao Basket
* 2007 – 2008 : Ricoh Manresa
* 2008 – 2009 : Boca Juniors
* 2009 – 2010 : Club Atlético Obras Sanitarias de la Nación
* 2010 – 2012 : Club Estudiantes de Bahía Blanca

## Palmaresa

* 1995: Joko Panamerikarrak (Argentinako selekzioarekin).
* 1998: ACB Ligan txapeldunorde.
* 1999: Errege kopa.

## Markak

Saski Baskonian, hirugarren jokalaria da taldeko historia osoan hiruko gehien sartu duena (300), Pablo Laso eta Velimir Perasović ostean.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Jokalariaren profila ACBren webgunean
* Datuak: Q2565793
# Juan Alonso Pérez de Guzmán

Juan Alonso Pérez de Guzmán (1285-1351) Sanlucarreko II. Jauna izan zen, Medina-Sidoniako etxeko noble espainiar bat, Guzman Ona bezala ezagutzen zen Alonso Pérez de Guzmánen eta María Coronelen semea zen. Beatriz Ponce de Leónekin ezkondu zen, Alonso Pérez de Guzmánen (1321-1330) ama, eta, bigarren aldiz, Urraca Osoriorekin, Alonso Pérez de Guzmán y Osorio, Sanlucarreko III. Jaunaren eta Juan Alonso Pérez de Guzmán y Osorio, Sanlucarreko IV. jauna eta I.a Nieblako kontearen ama.
# Kontsumo tipologia

Kontsumoa prozesu ekonomikoa da eta beharrizanak asetzean datza. Hala eta guztiz, mota ezberdinak daude betiere kontsumoa eta gizakiari buruz hitz egiten duguneanː

## Kontsumismoa

Ez da premiak asetzeko bakarrik kontsumitzen, desirek ere kontsumoa sor dezaketelako. Kontsumismoa ondasunak eta zerbitzuak eskuratu, kontsumitu eta pilatzea da, baina sarritan ondasun eta zerbitzu horiek ez dira beharrezkoak. Gizarte batzuetan gizabanakoak prest daude ordu gehiago lan egin eta aisialdi orduak gutxitzeko, soldata handiagoak irabaztearen truke. Horri esker, aisialdi laburragoan produktu, ondasun eta zerbitzu gehiago eros ditzakete eta estatus sozialeko desio eta nahi materialak asetzen dituzte. Kontsumo gizarte deritzo era horretako gizabanako taldeari.

## Kontsumo konpultsiboa

Erosteko menpekotasuna bulkadak kontrolatzearen nahasmendu psikologikoa da, kasu honetan, alferrikako objektuak erosteko behar eutsiezina. Hainbat sentimendu eta ondorio kaltegarri sortzen ditu, besteak beste, antsietatea, suminkortasuna, ondoeza eta zorpetzea. Nahiz eta erosi eta berehala arindu, ondoren menpeko pertsonak errudun sentitzen dira. Estatu Batuetan, esaterako, jotzen da populazioaren %5,8 k duela erosteko menpekotasuna eta horietatik %80 emakumeak dira. Kontsumerismoa kontsumo arduratsu, etiko eta solidarioa da eta irizpide arduratsuen arabera kontsumitzean datza. Horretarako, kontuan izan behar dira erositako produktuen historia eta ingurunean eta gizartean dituen ondorioak.

## Kontsumo jasangarria

Kontsumo kontzeptuak hainbat interpretazio eta adiera ditu, baina badira guztietan oinarri berberak. Oinarri horiek kontsumo jasangarria osatzen dute.
* Gizakien beharrizanak asetzea.
* Bizitza estandar duinen bidez bizi kalitate ona sustatzea.
* Aberatsen eta txiroen artean baliabideak partekatzea.
* Datozen belaunaldiak kontuan hartzea.
* Produktuak kontsumitzean kontuan hartzea hasieratik amaieraraino duten eragina.
* Baliabideen erabilera, hondakinak eta kutsadura murriztea.
Beraz, Kontsumo jasangarriak ez ditu ingurumena eta gizartea kaltetzen, eta giza eskubideak, haurren eskubideak eta kultura indigenak errespetatzen ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65218885
# Kontsumo pribatu

Makroekonomian, kontsumo pribatu esaten zaio herrialde bateko unitate familiarrek, enpresa pribatuek eta irabazi-asmorik gabeko erakunde pribatuek egiten duten gastuari. Kalkuluan lurren erosketak eta etxebizitzetarako eraikinak ez dira kontutan hartzen, hauek inbertsio bezala hartzen baitira (ondasun higiezinak).
Adierazle honen erregistroa erosketa egiterakoan ematen da eta ez du zerikusirik objektuaren kontsumoarekin (erabilera).
Kontsumo pribatuaz gain kontsumo publikoa ere badago, administrazio publikoek egiten dutena alegia. Bata bestearen gaineko ehunekoak herrialde osoaren ekonomia mota islatzen du, liberalagoa kontsumo pribatu gehiago dagoen kasuan, edo interbentzionistagoa (sozialista edo komunista) gastu publikoak pisu gehiago duen kasuan ekonomia globalaren gainean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8350312
# Kontsumitzeko joera marjinal

Ekonomian, kontsumitzeko joera marjinala pertsona, familia edo beste eragile ekonomiko bati buruz, horren errentan izandako aldaketa baterako, kontsumoan izandako aldaketa zati errentan izandako aldaketa da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) McEachern, William A.. (2008). Macroeconomics: A Contemporary Introduction. , 192-194 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1879079
# Kontsumo-gizarte

Soziologian eta ekonomian, kontsumo-gizartea XX. mendean garatutako kapitalismoaren aldaera bat da, oinarritzat kontsumoa hartzen duena. XIX. mendean kapitalismo industriala nagusitu zenean, ekipo-ondasunen ekoizpena izan zen garapen ekonomikoa bultzatu zuena, eskas saritutako langilegoaren azpikontsumoa eta elitearen kontsumoaren nahikoak ez zirelarik. XX. mendean masazko ekoizpena garatu zenean, produktu kopuru itzel horiei irtenbidea emateko erdi mailako klasea osatu zen, masaz ekoiztutako produktu horiek erosiko zituena. Modu horretan, kontsumoa sistema ekonomikoaren oinarri eta, aldi berean, gizarte-klase guztien erreferentzia sozial eta kultural nagusi bilakatu da. Kontsumo-gizartea buruz hausnarketa sakona egin duten pentsalarien artean Erich Fromm eta Jean Baudrillard (La Société de consommation liburu ospetsuarekin) daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2144496
* Multimedia: Consumerism / Q2144496
# Kontsumo-produktu

    Ez nahasi kontsumoko produktuarekin.
Kontsumo-produktua kontsumitzaileek zuzenean erabiltzeko edo kontsumitzeko egiten den produktua da. Kontsumo-produktuak kategoriatan banatzen dira, erosteko moduaren arabera: komenentziakoak, noizbehinkakoak, espezialitatekoak eta bilatzen ez direnak. Mikrouhin labe edo bizikleta bat kontsumo-produktuen adibideak dira, bere zatiak bitarteko ondasunak izanda.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Merkataritza eta Marketina Hiztegia] [2015] ]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q868404
* Multimedia: Consumer goods / Q868404
# Kontsumo arbitraje

Kontsumo-arbitrajea judizioz kanpoko prozedura da, kontsumitzaile eta enpresaburuen arteko gatazkak konpontzeko. Helburua bi aldeen artean sortzen diren arazoak bide judiziala erabili gabe konpontzea da. Hala ere, bi aldeen arteko adostasunez hartutako erabakiak izaera loteslea izaten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q23807470
Kontsumo-arbitrajearen mugak intoxikazioak, lesioak, heriotzak edo arrazoizko delitu zantzuak daudenean agertzen dira.
# Kontsumo publiko

Makroekonomian, kontsumo publiko esten zaio Estatuak bere erakunde ezberdinetan bere ohiko jardueretan eginiko gastuari. Kalkuluan lurren erosketak eta etxebizitzetarako eraikinak ez dira kontutan hartzen, hauek inbertsio bezala hartzen baitira (ondasun higiezinak).
Kontsumo publikoarekin batera, nazio mailan kontsumoaren beste osagaia izaera pribatuko beste izakiek eginiko kontsumo pribatua da (familia unitateak, enpresak, irabazi-asmorik gabeko entitateak...). Bata bestearen gaineko ehunekoak herrialde osoaren ekonomia mota islatzen du, liberalagoa kontsumo pribatu gehiago dagoen kasuan, edo interbentzionistagoa (sozialista edo komunista) gastu publikoak pisu gehiago duen kasuan ekonomia globalaren gainean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8350316
# Korkostegi (argipena)

Korkostegi izenak adiera zenbait ditu:
* Korkostegi, Legazpiko baserria;
* Korkostegi, euskal abizena, pertsonaia hauek dutena:
** Ángel Corcóstegui, bankaria.
# Korlingen

Korlingen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Treveris-Saarburg (barrutia)|Treveris-Saarburg]] barrutian. 2014an 751 biztanle zituen 2,08 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q569764
* Multimedia: Korlingen / Q569764
# Korn

Korn (KoЯn ere idatzia) nu metaleko musika taldea da, Kalifornian 1993an sortua, L.A.P.D. taldea desegin ondoren. Egungo taldekideak hauek dira: Jonathan Davis, James "Munky" Shaffer, Reginald "Fieldy" Arvizu, eta Ray Luzier. Musikari ugarirekin aritu dira elkarlanean, besteak beste Deftonesko Chino Moreno, Ice Cube, Marilyn Manson, Limp Bizkiteko Fred Durst, The Pharcydeko Tre Hardson, eta Nas.
Sortu eta urte horretan bertan, lehenengo demoa plazaratu zuten, Neidermeyer's Mind. Lehenengo estudio-albuma, Korn, 1994an atera zuten. Arrakasta Follow The Leader izeneko hirugarren diskoarekin iritsi zitzaien, 1998an. Guztira, taldeak 35 milioi disko baino gehiago saldu ditu mundu osoan. Grammy sarietarako 6 aldiz izendatu dituzte, eta bitan irabazi.
Nu metaltzat hartu zen lehendabiziko taldea da hau. Horretaz gain, heavy metal, metal alternatibo, post grunge, rap metal, thrash metal, thrash rap eta pimp rock bezala sailkatu dira. Letretan, oinazea eta alienazioa dira gai nagusiak, eta ez heavy metalaren ohiko gaiak.

## Diskografia

Estudio albumak
* Korn (1994)
* Life Is Peachy (1996)
* Follow The Leader (1998)
* Issues (1999)
* Untouchables (2002)
* Take a Look in the Mirror (2003)
* See You on the Other Side (2005)
* Izenik gabea (2007)
* Korn III: Remember Who You Are (2010)
* The Path of Totality (2011)
* The Paradigm Shift (2013)
* The Serenity of Suffering (2016)
* The Nothing (2019)
* Requiem (2022)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80304
* Multimedia: Korn / Q80304
# Kornaba

Kornaba Nafarroako erreka da, Ebro ibaiaren ezkerraldeko adarra. 15 km.ko luzera du eta Bargota, Viana eta Agoncillo (Errioxa) udalerrietako lurrak ureztatzen ditu, urak Ebro ibaian hustu baino lehen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261614
# Kornamusa

Kornamusa (frantsesez: cornemuse) mihi bikoitzeko haizezko musika tresna bat da, jatorria, Erromatar Inperioan duena. Kromornoarekiko antzekotasuna du. Gaitak kornamusen familiakoak dira, baina ez dira horietara mugatzen.
Kornamusa batzuk ez dira zuzenean jotzen zangoetan putz eginez, baizik eta interpreteak portaviento izeneko hodi baten bidez jotzen du eta airea mihi hodi batetik edo gehiagotatik pasatzen du zahagi izeneko poltsa batera iritsi arte. Aire jarioa etengabea denez, tresnaren hodiek etenik gabe jotzen dute. Nota melodiko errepikatuak artikulatzeko, haien artean apaindura-notak (oso laburrak) sartu behar dituzte.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q594256
* Multimedia: Cornamuse / Q594256
# Korla aireportua

Korla Aireportua (txineraz: 阿克苏机场), (NAGE: KRL, NAZE: ZWKL), Txinako Herri Errepublikako Xinjiang probintziako Bayin'gholin Mongoliar Prefektura autonomoan dago.

## Hegaldiak

* China Southern Airlines (Qiemo, Urumqi)
* Grand China Express (Urumqi)

## Ikus, gainera

* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Aireportuari buruzko informazioa.
* Datuak: Q5259967
# Kornadu

Kornadua edo korradua kobrezko diru zaharra da, balio gutxikoa. Nafarroako Erresuman oso erabilia izan zen Aro Modernoan, eta marabedi erdiaren balioa zuen. Balio gutxiko gauzen metafora gisa agertzen da euskarazko esamolde batzuetan, hala nola, "ez dit izango kornadu baten ajolarik" edo "korradu bat ez du balio".

## Erreferentziak

* 1 2 Kornadu. Orotariko Euskal Hiztegia, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-9).
* ↑ Kornadu. Euskaltzaindiaren Hiztegia, euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-9).
* ↑ de Francisco Olmos, José María. La moneda navarra en la Edad Moderna, problemas documentales. Revista general de información y documentación, ISSN 1132-1873, ISSN-e 1988-2858, Vol. 10, Nº 2, 2000, dialnet.unirioja.es (Noiz kontsultatua: 2021-12-9).
* ↑ Perurena, Patxi. Txintxin txintxin diruaren hotsa. Plazara, 5. zenbakia, 1986, andima.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2021-12-9).
* ↑ Korradu-belarra zinez balio handirik ez duen belarra da?. irulegikoirratia.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-9).

## Ikus, gainera

* Korradu-belarra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3395485
* Multimedia: Cornado / Q3395485
# Krimeako tatarera

Krimeako tatarera (Qırımtatar tili, Къырымтатар тили edo Qırımtatarca, Къырымтатарджа), Krimeera (Qırım tili, Къырым тили edo Qırımca, Къырымджа) edo Krimear turkiera (Qırım Türkçesi, Къырым Туркчеси) Krimeako tatariarren hizkuntza da. Krimean, Erdialdeko Asian (batez ere Uzbekistanen) eta Krimeako tatariarren diasporan (Turkian, Errumanian eta Bulgarian) mintzaturiko turkiar adarreko altaitar hizkuntza da. Nahiz eta izenez antzekoa izan, ez da familiakide duen tatareraren aldaera bat.

## Erreferentziak

* ↑ Ethnologue

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33357
* Multimedia: Crimean Tatar language / Q33357
# Krimeako tatariar

Krimeako tatariarrak (qırımtatar, baita qırım, qırımlı eta qırım türkü ere), pluralean: qırımtatarlar (baita qırımlar, qırımlılar, qırım türkleri ere) jatorrian Krimeako penintsulan bizi zen talde etniko turkiar bat dira. Tatariar talde honek Krimeako tatareraz hitz egiten du.
Garai berriagoetan, Krimean bizi direnez gain, badago Krimeako tatariarren diaspora handi bat Turkia, Errumania, Bulgaria, Mendebaldeko Europa eta Ipar Amerikan, baita komunitate txiki batzuk ere Finlandia, Bielorrusia, Lituania eta Polonian.
Gaur egun, 250.000 Krimeako tatariar daude Krimean, eta beste hainbeste Asia erdialdeko beste toki batzuetan (Uzbekistanen nagusiki). Kalkuluen arabera, 5 milioi turkiar, XIX. mendean eta XX. mendean emigratu zuten Krimeako tatariarren ondorengoak dira. Errumania eta Bulgariako Dobruja eskualdean, 100.000 Krimeako tatariar inguru daude, 60.000 Errumanian eta 40.000 Bulgarian.

## Ikus, gainera

* Tatariarrak
* Krimeako Khanerria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117458
* Multimedia: Crimean Tatars / Q117458
# Krimenezko film

Krimenezko filmak, zentzurik zabalenean, literaturaren fikzio polizialean oinarritutako genero zinematografikoa da. Genero horretako filmek, oro har, ekintza kriminalen inguruko hainbat alderdi inplikatzen dituzte, hala nola ekintzak nola prestatzen diren, nola gauzatzen diren, detektatzen eta atxilotzen... Estilistikoki, generoa beste genero askorekin gainjarri eta konbinatu daiteke, drama edo gangsterren zinema kasu, baina baita komedia ere, eta, aldi berean, azpigenero askotan banatzen da, misteriozko zinema, suspense zinema edo zinema beltz edo noir zinema kasu.

## Azpigeneroak

Asko dira. Hona hemen batzuk:
* Krimen ekintza. Film hauek Ekintzazko zinema eta krimenezko filmen arteko nahasketa dira. Ekintza asko erakusten dute: ihesaldiak, tiroketak, pertsekuzioak... Adibide batzuk: The Dark Knight, Baby Driver, Master, Collateral, Heat.
* Krimen komedia. Film hauetan komedia askotan gaizkileen gaitasun faltaren ondorioa izaten da. Batzutan ere umore beltzean ere erortzen dira. Adibide batzuk: Family Plot, Analyze This, The Pope of Greenwich Village, Lock, Stock & Two Smoking Barrels, In Bruges, Mafia!, Tower Heist eta Pain & Gain.
* Krimen drama. Krimenak egoera dramtikoekin nahastu egiten dira. Adibide batzuk: Straight Time eta Badlands; telebistan The Sopranos eta American Crime telesailak ditugu.
* Thriller. Film hauetan suspensea eta tentsioa osagai nagusiak dira. Adibide batzuk: Rope (1948), Dial M for Murder (1954), Anatomy of a Murder (1959), Witness (1985), The Silence of the Lambs (1991), Heat (1995), Seven (1995), Memories of Murder (2003), Running Scared (2006), The Call (2013).
* Dacoit filma, Indiako generoa.
* Noir filma. Adibide batzuk: The Maltese Falcon (1941), Laura (1944), The Big Sleep (1946), Notorious (1946), Strangers on a Train (1951) eta Kiss Me Deadly (1955).
* Gangster filma
* Lapurreten filma
* Lege-drama. Film hauetan, orokorrran, krimena baino garrantzitsuagoa da ondorengo epaikera. Oso tipikoa da adibidez abokatu baten ahalegia hasieran erruduna ematen duen bezero baten defentsan. Adibide batzuk: 12 Angry Men (1957) eta A Time to Kill (1996).
* Mafia filma
* Misteriozko filma
* Yakuza filma
* Mumbaiko krimenak, Indiako generoa.
* Sarraski heroikoa. Horrekako filmak hasieran Hong Kongen egin ziren. Generoko aitzindariak John Wooren A Better Tomorrow (1986) eta Ringo Lamen City on Fire (1987) izan ziren. 1990. hamarkadan Hollywooden estilo horren filamk ekoiztu ziren ere bai, esaterako John Woo eta Quentin Tarantinoren eskutik.
* Polizia ikerketen filma

## Erreferentziak

* ↑ Spina, Ferdinando. "Crime Films". Oxford Research Encyclopedia of Criminology. 2017-08-22. Oxford University Press

## Kanpo estekak

* Datuak: Q959790
* Multimedia: Crime films / Q959790