OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Erromesen aterpetxea (Iruñea)

Iruñeko Erromesen Aterpetxea Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen Done Jakue Bidearen erromosentzako aterpetxea eta bisitarientzako informaziogunea da.
Ez da hirian dagoen Done Jakue Bideko aterpetxe bakarra, baina bai nagusia, Iruñeko Udalaren jabetzakoa baita.

## Kokalekua

Iruñeko Alde Zaharreko Compañia kalearen 4. zenbakian dago.

## Historia

1782an irekitako antzinako apaiztegiaren egoitzan dago.

## Ordutegia

* 12:00etatik 23:00etara
* Urte osoz irekia, abenduaren 24tik urtarrilaren 12ra eta Sanferminetan ez beste (uztailaren 5etik 14ra), bi denboraldi horietan zehar itxita dago.

## Ondarea

Aterpetxearen inguruan honako leku nabarmenak daude:
* Iruñeko katedrala
* Compañia plaza
* Nabarreria kalea, Nabarreria plaza eta Nabarreriako iturria
* Rozalejoko markesaren jauregia
* San Jose plazatxoa

## Kanpo estekak

* Iruñeko Turismoa (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez)
* Datuak: Q25479419
* Multimedia: Albergue de Peregrinos, Pamplona / Q25479419
# Erromintxelak (musika taldea)

Erromintxelak, 2021ean Arrasaten sorturiko jazz eta swing taldea. Asko jotzen dute gipsy jazz estiloan, eta hortik dator izena, erromintxel ijito euskaldunen hizkuntza baita.

## Ibilbidea

Musika ikasketak izateaz gain hainbat musika taldetan aritutako hiru musikari arrasatearrek eta bergarar batek sortu zuten taldea COVID-19 pandemiak eragindako itxialdian. 2021eko Arrasate Blues jaialdian eman zuten aurreneko kontzertua. Jokin Vitoria arrasatearra gehitu zitzaien ondoren.
Hainbat emanaldi egin dituzte kalean eta taberna txikietan.

## Taldekideak

* Jon Garcia (gitarra eta ahotsa)
* Aitor Moreno (kontrabaxua)
* Iñigo Zubizarreta (gitarra)
* Mikel Maniega (tronpeta)
* Jokin Vitoria (bateria eta perkusioa)

## Erreferentziak

* ↑ «Erromintxela, euskal ijitoen hizkera» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-03-24).
* ↑ «Goi mailako musikarien gipsy jazz doinuak - Arrasate» Goiena.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «ERROMINTXELAK» Arraste Blues (Noiz kontsultatua: 2022-03-24).
* ↑ Mondraberri. Arrasateko Erromintxelak taldeak kontzertua emango du Aterpen | Mondraberri Arrasateko Ataria. (Noiz kontsultatua: 2022-03-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111359821
# Euporia (satelitea)

Euporia (grekoa: Ευπορία), edo Jupiter XXXIV, Jupiter planetaren satelite natural irregular bat da.

## Ezaugarri fisikoak

Euporia satelite txikia da (2 km inguruko diametroa du), eta erretrogradoa. Uste da 0,04ko albedoa duela, Jupiterren beste satelite batzuen antzera. Haren beste ezaugarri asko ezezagunak dira oraindik.
Anankeren taldeko satelitea da: 19.300.000 km eta 22.700.000 km arteko erradioarekin eta 150° inguruko inklinazioarekin Jupiter orbitatzen duten satelite erretrogrado irregularrak dira guztiak. Talde horretan sailkatutako sateliteak, jatorriz, asteroideak dira, Jupiterren grabitateak harrapatuak eta satelite bilakaraziak.

## Aurkikuntza

Scott Sheppard-ek gidatutako Hawaiiko Unibertsitateko astronomo-talde batek aurkitu zuen, 2001eko abenduaren 11n hartutako irudiak aztertzean. Aurkikuntzaren berri 2002ko maiatzaren 16an eman zen, Jupiterren beste hamar sateliteren aurkikuntzaren berriarekin batera.

## Izendapena

Euporia satelite-izena mitologia grekoko Euporia pertsonaian du jatorria; Euporia horetako bat zen, Zeusen eta Temisen alaba.
Hasieran, S/2001 J 10 izendapen sistematikoa eman zitzaion sateliteari; kode horrek adierazten du 2001ean lehen aldiz ikusitako Jupiterren hamargarren satelitea zela. Euporia behin betiko izena 2003ko abuztuaren 8an eman zitzaion, Jupiterren beste hamar sateliterekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16884
* Multimedia: Euporie (moon) / Q16884
# Eupragia

Eupragia Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Eupragia solida da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Eupragia banis | daturik gabe |
| Eupragia hospita | daturik gabe |
| Eupragia oxinopa | daturik gabe |
| Eupragia solida | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13860336
* Multimedia: Eupragia / Q13860336
# Eupora (Mississippi)

Eupora Mississippiko hiri bat da. Webster konderrian kokatua dago. 2010ean 2.197 biztanle zituen, 8,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Webster konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q578038
* Multimedia: Eupora, Mississippi / Q578038
# Eupograpta

Eupograpta armiarma Araneomorphae generoa da, Miturgidae familiakoa. Australian aurkitzen da.

## Espezieak

The World Spider Catalog 12.0ren arabera:
* Eupograpta anhat Raven, 2009
* Eupograpta kottae Raven, 2009

## Erreferentziak

* ↑ Platnick, 2011: The world spider catalog (American Museum of Natural History).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):ION.
* (Ingelesez):Nomenclator Zoologicus.
* Datuak: Q3060455
* Espezieak: Eupograpta
# Felinfoel

Felinfoel, Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Lliedi ibaiaren ertzean eta Llanelli udalerriaren iparraldeko mugan dago.
2011ko erroldaren arabera 2.000 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5441920
* Multimedia: Felinfoel / Q5441920
# Felipe Achondo

Felipe Achondo Txileko merkataritza ingeniaria eta enpresaburua da.

## Biografia

Unibertsitate Katolikoko beheko maieletako jokalaria zen, Raimundo Achondo anaiarekin batera, futbolari profesional bihurtu zena. Diego Portales Unibertsitatean ingeniaritza komertziala ikasi zuen. Geroago negozio munduan sartu zen, arlo askotako enpresetan esperientzia zabala izanik. 2005. urtera arte, Farmacias Ahumadan finantza zuzendariordea izan zen. Urte horretako abenduan Jorge O'Ryan Unibertsitate Katolikoaren Kirol Klubeko presidenteak izendatu zuen Unibertsitate Katolikoko futbol adarreko presidente berria, 2006ko urtarrilean hartuko zuen kargua, Andrés Tupper ordezkatuz. Haien lana ez zen erraza, klubak 2005eko amaiera txapelketa irabazi berri baitzuen.

## Kanpo estekak

* Felipe Achondok Andrés Tupper ordezkatzen du UC futbolean
* U. Católica-k Jorge Pellicer kaleratu zuen ofizialki
* Fernando Carvallo: "Lehen eguneko ilusio berarekin iritsi zen"
* Achondo: "Figueroarekin nazioarteko mailan protagonismo handiagoa bilatzen dugu"
* Datuak: Q5858068
# Felipa del Pueyo Ruiz

Felipa del Pueyo Ruiz (Tarazona, Zaragoza, 1897ko abuztuaren 22a – Ausejo, Errioxa, 1936ko irailaren 13a) "La Guapa" goitizenez ezaguna. 39 urteko etxekoandrea zen, 6 seme-alaba zituen. Espainiako 36ko Gerran fusilatu zuten.

## Biografia

Felipa Tarazonakoa zen jatorriz, Acisclo del Pueyo eta Vicenta Ruizen alaba. Lodosa edo Los Arcosen (Nafarroa Garaia) bizi zen bere senar Agapito Remírez "El Aguador" eta sei seme-alabekin (Vicenta, Antonio, Rosario, Jesús, Santiago eta Araceli). Etxekoandrea izan zen.
Sexu erasoak jasan ondoren, Ausengon fusilatu zuten Lodosako Amada Morentín Roldán eta Asunción Vergara de Luisekin batera. Fusilatu ostean jantzita zeramaten faja ere kendu zieten eta biluzik utzi zituzten. Denetarik egin zieten, ez dago argi hil aurretik ala hil ondoren.
Memoriaren Dokumentazio Zentroa Jimeno Jurioren ekarpena

## Aintzatespenak

* Lodosako Udalaren Aitorpena 1936an eraildako bizilagunei. Lodosako Udalaren testua: IN MEMORIAM 1936ko uztailaren 19an, ziurrenik, Lodosako historiaren orririk beltzena ireki zen, hilketa, umiliazio, espoliazio, familia hautsi eta isiltasun konplizearekin. Legezko gobernu baten aurkako estatu-kolpe huts batek eman zion hasiera Gerra Zibilari...Bertan, herriko beste eraildako batzuen artean, Felipa Pueyo Ruiz aipatzen da.
* 2013ko martxoaren 7an, Lodosako Udalak omenaldi publiko bat egin zien 131 biktimei eta haien familiei, Lodosako herriaren eta hura ordezkatzen duen erakundearen, Udalaren, errekonozimendu gisa balio izan zuena.
* Liburu birtuala, non Lodosako 36ko Gerrako biktimak agertzen diren.
* Tarazonako AMEHITA Memoria Historikoaren aldeko Elkarteak monolito bat jarri zuen herri horretako hilerrian kolpe militarraren ondorioz hildako turiasondarren izenekin. 2017ko apirilaren 14a.

## Erreferentziak

* 1 2 3 www.funtsak.com, Funtsak-Diseño y Programación Web-. «Nombres que recorren el tiempo - Begoña Zabala González» www.txalaparta.eus (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ PUEYO RUIZ, Felipa – Parque de la Memoria. 2013-10-07 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ Felipa del Pueyo Ruiz. .
* ↑ «Memoriaren Dokumentazio Zentroa» www.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ PUEYO RUIZ, Felipa – Parque de la Memoria. 2013-10-07 (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* 1 2 Del Pueyo Ruiz, Felipa – Con Nombre & Apellidos. (Noiz kontsultatua: 2024-06-20).
* ↑ «En Recuerdo De - Todas las Víctimas» www.enrecuerdode.com (Noiz kontsultatua: 2024-09-17).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q126726558
# Felino (Parma)

Felino Italiako udalerri bat da. Parmako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 9.150 biztanle ditu, 38,35 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Felinok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Calestano Langhirano Parma Sala Baganza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q100808
* Multimedia: Felino / Q100808
# Felipa Gisasola

Felipa Gisasola Gabiola (Eibar, 1852ko apirilaren 30a - ib., 1939) artista euskalduna izan zen, marrazkilari, bitxigile eta damaskinatzailea.

## Biografia

Gurasoak, Miguel Antonio Gisasola eta Josefa Gabiola, eibartarrak zituen eta aita ume zelarik galdu zuen.13 urterekin hasi zen Eibarko Udal Marrazketa Eskolan, eta 13 urterako damaskinatzen zekien. 1865ean, Elisabet II.a Espainiako erreginak Eibar bisitatu zuen eta Felipa damaskinatzeko bolarekin lanean ikusi zuen. Erreginak urteko 1.500 pezetako beka bat eman zion eta Plazido Zuloagarekin jarraitu zuen horrela formakuntza.
Ikasketak amaitzean Madrilen kokatu zen, eta urrezko eta zilarrezko inkrustazioak eginez ospea lortu zuen bere bitxigintza eta artisaugintzarekin. Lorenzo Zaragozano Argiano damaskinatzaile eibartarrekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten 1880 eta 1887 urteen artean: Emilia, Miguel eta Juan. Senarra 1887an hil zen, eta Felipa alargun utzi, 35 urterekin.
Madrilen “Casa Felipa” deituriko denda eta tailerra ireki zuen Felipa Gisasolak, Arenal kaleko 14. zenbakian; eta 1900. urtera arte jarraitu zuen han lanean. Nazioarteko erakusketetan ere parte hartu zuen Gisasolak, eta sariak irabazi ere Anbereskoan (1885), Bruselakoan (1888) eta Pariskoan (1889). Bruselan damaskinatutako marko bat aurkeztu zuen, gaur egun Eibarko Armagintzaren Museoan dagoena. Chicagoko Nazioarteko Erakusketan (1893) ere parte hartu zuen, eta 20.000 eta 40.000 dolarretan saldu ziren haren lanak.
1900. urtean Casa Felipa denda saldu eta Eibarrera itzuli zen. Herrian Juan eta Miguel semeekin jarraitu zuen damaskinatu tailer batean lanean, eta bereziki emakumezkoen damaskinatu irakasle izan zen. Udal Marrazketa Eskolan irakasle plaza ere izan zuen 1919tik 1922ra, erretiroa hartu arte, 87 urterekin hil zen Eibarren 1939an.

## Erreferentziak

* ↑ «Felipa Gisasola Gabiola — Eibarko Kultura Ondarea - Egoibarra.eus» egoibarra.eus (Noiz kontsultatua: 2020-06-02).
* ↑ «Felipa Guisasolak marko damaskinatuta» museotik.euskadi.eus 2024-02-02 (Noiz kontsultatua: 2024-05-10).
* Datuak: Q95991758
# Felipa Domínguez Taguada

Felipa Domínguez Taguada, Domi edo Irungo Kontsulesa (Irun, ? - Iruñea, 2013ko uztailaren 30a) Gurutze Gorriko erizain eta miliziano komunista izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Milicias Vascas Antifascistaseko kidea izan zen, talde militar horretako emakumezko ezagun bakarra izanik. Ezker Errepublikanotik Espainiako Alderdi Komunistara aldatu zen. Pikoketan fusilaturiko Agapito Domínguezen arreba izan zen.

## Biografia

Estampa aldizkarian Domi izeneko emakume bati elkarrizketa bat egin zioten non bere ezizenaren jatorriaz itaun zioten. Izan ere, Irungo Kontsulesa deitzen zioten:
   Irungo Kontsulesa deitzen didate Madrilera datozten euskaldun guztiak, batez ere hangoak, agurtzera etortzen zirelako. Eta noski, baliabideak izaten ez badituzte edo helbide baten beharrean egonez gero, nik beti arreta ematen diet. (Me llaman la consulesa de Irun porque todo vasco, sobre todo de allí que se presentaba en Madrid, solía tener la atención de venir a saludarme. Y claro, si no tiene recursos o le hace falta dirección, yo le atiendo siempre)
Sancho de Beurko elkartearen arabera, Domi izeneko emakume hori Felipa Domínguez Taguada da. Izan ere, Iruneko milizien batzordean zazpi emakumek hartu zuten parte, Felipa bera eta Gabriela Zuazo del Tuero, Francisca Estomba Ayesta, María Luisa García Berrio, María ahizpak, Juana Arregui Urteaga eta Benita Sánchez Laso.
1936ko uztailaren 20an bolondres aurkeztu zen Irungo guduan zauritutakoak osatzeko eta okupazioak iraun zuen 54 egunetan lan horretan jardun zuen, ondoren ontzi txiki batean Iparraldera gurutzatu zuen. Frantziatik Bartzelonara abiatu zen, Ramón Casanellas Batailoi euskal-katalanaren aginduetara eta azkenik, Madrilera. Madrilen Manuel Irujo eta Antonio Ortega teniente koronelarekin hitz egin eta gero Sevillara joan zen bigarrenarekin odol transfusioetan laguntzeko.
Espainiako Alderdi Komunistak, garaiko beste alderdiek bezala, emakumeak fronteetatik atera zituen eta haien parte-hartzea ahanzturan geratu zen, horregatik hain zuzen ere Feliparen kasua berezia da.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Gaztelaniaz) Gorriti, Iban. (2018-12-23). «La consulesa de ‘Vasconia’» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
* ↑ «Felipa Domínguez Taguada» Izan zirenak (Izan zirenak eta izango direnak) 2020-03-20 (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Gorriti, Iban. La consulesa de "Vasconia". (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Gorriti, Iban. (2018-12-16). «La consulesa de ‘Vasconia’» Deia (Noiz kontsultatua: 2023-04-26).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Historia, memoria y cómic: las Milicias Vascas Antifascistas» Deia 2021-05-15 (Noiz kontsultatua: 2023-04-28).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117860378
# Filipe II.a (Nafarroako mariskala)

Filipe Nafarroa-Peraltakoa (?-Zarrakaztelu, 1480) nafar militarra eta Nafarroako Erresumako 6. mariskala izan zen. Gerra Zibilean Nafarroako armadaren eta agaramontarren buruzagia izan zen.

## Bizitza

Filiperen gurasoak Petri Nafarroa-Peralta, Nafarroako 5. mariskala, eta Ines Enrikez Lakarra izan ziren. Ez dakigu ez noiz ez non jaio zen; Tafallan seguruenik, bertan baitzuen oinetxea. Badakigu, ordea, zein girotan: tradizio luzeko elkarrekiko etsaigo giroan, Nafarroa-Peralta eta Beaumont etxeen artekoan. Artean gaztea zela, 1471n, beaumondarrek, Filipe Beaumontekoak hain zuzen ere, bere aita hil zuten Iruñeko Comptos Ganberako patioan. Filipe seme nagusiak jaso zuen mariskal kargua, baita aita bezala hil ere 1480an Luis III.a Beaumontekoa Leringo kondea eta Nafarroako kondestableak zuzendutako beaumondarren zelata batean Olibako monasteriotik gertu. Ondorengoa Filiperen anaia zen Petri II.a izan zen.
Zuhaitz genealogikoa :
Filipe I.a (Nafarroako mariskala)
Petri I.a (Nafarroako mariskala)
Filipe Nafarroakoa :

## Erreferentziak

* 1 2 Sánchez-Marco, Carlos. Casa de los Navarra. in: Historia medieval del Reyno de Navarra. Lebrelblanco.com.
* ↑ Serrano Izko, Bixente. (2011-10-02). «Pedro II.a mariskala: Nafarroari leial hiltzeraino» Argia (2292). Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0) lizentziapean argitaratua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492554
# Filipe II.a Borgoinakoa

Filipe II.a Borgoinakoa (Pontoise, 1342ko urtarrilaren 17a - Halle, Hainauteko konderria, 1404ko apirilaren 27a), izengoitiz Filipe Ausarta (frantsesez: Philippe le Hardi, nederlanderaz: Filips de Stoute), Borgoinako dukea izan zen 1363-1404 bitartean. 1369an Margarita III.a Flandriakoarekin ezkondu zenez gero, Flandria (1369–1404), Rethel (1369–1393), Nevers (1369–1385) eta Borgoinako (1369–1404) kondea ere izan zen, jure uxoris.

## Bizitza

Frantziako errege Joan II.aren eta Bona Bohemiakoaren semea zen. 1356an, 14 urte zituela, suharki borrokatu zen aitaren ondoan Poitiersko guduan; hori zela eta, Ausarta (frantsesez: Le Hardi) izengoitia eman zioten. Gudu horretan ingelesek aita-semeak preso hartu eta Ingalaterrara eraman zituzten; 1360an itzuli ziren Frantziara, bahisaria ordaindu ondoan.
1363an aitak Borgoinako duke izendatu zuen. 1369ko ekainaren 19an, Margarita Flandriako konderriko oinordekoarekin ezkondu zen Ganten. 1384an, Luis II.a Flandriakoa hil ostean, Flandria eta Franche-Comtéko konde bilakatu zen, emaztearen eskubidez. Garai hartan, ehun merkataritzari esker, Flandria eskualde aberatsa zen; Margarita eta Filiperen agintaldiak oparotasuna areagotu zuen.
1380-1388 bitartean, Karlos VI.a ilobaren adingabetasuna zela eta, Frantziako erregeordea izan zen. Karlos VI.a 1392an erotu zenetik aurrera, Filipe izan zen Frantziako agintari birtuala. Borgoina Europako indar independente bihurtu nahian, Frantziako baliabideak Borgoinaren interesen mesedetan erabili zituen. Emaztea eta biek liburutegi bikaina eratu zuten, musikari, artista eta eskulangileak babestu eta ikuskizun zein zaldun gudu ikusgarriak antolatu zituzten.
1404ko apirilaren 27an hil zen, Hallen, Bruselatik hurbil, 62 urte zituela. Haren ondorengoek jarraitu zuten Borgoina handiagotzen eta Europako gorterik bikainena eratzen.

## Ezkontza eta seme-alabak

Filipe 1369ko ekainaren 19an ezkondu zen Margarita III.a Flandriakoarekin. 10 seme-alaba izan zituzten, baina 7 bakarrik iritsi ziren heldutasunera:
* Joan Beldur Gabea (1361-1419), Borgoinako dukerria oinordetu zuena.
* Margarita (1374-1441)
* Katalina (1378-1426)
* Bona (1379-1399)
* Maria (1380-1428)
* Antonio (1384-1415)
* Filipe (1389-1415)

## Erreferentziak

* 1 2 3 Cavendish, Richard. Philip the Bold becomes Duke of Burgundy. historytoday.com (Noiz kontsultatua: 2016-03-11).
* 1 2 Cavendish, Richard. Death of Philip the Bold of Burgundy. historytoday.com (Noiz kontsultatua: 2016-03-11).
* Datuak: Q298892
* Multimedia: Philip II, Duke of Burgundy / Q298892
# Filipe I.a Borgoinakoa

Filipe I.a Borgoinakoa (Rouvres-en-Plaine, 1346 - Rouvres-en-Plaine, 1361eko azaroaren 21), Filipe Rouvreskoa ere deitua, Borgoinako dukea izan zen 1349-1361 bitartean.

## Bizitza

Filipe I.a, Auverniako kondearen hil ondoko semea izan zen. 1349an, aitatxi Oto IV.a Borgoinakoa hil ostean, Borgoinako dukerria oinordetu zuen; Borgoina eta Artoisko konderriak, berriz, amatxi Joana III.a Borgoinakoarengandik jaso zituen, 1347an. Adingabea zenez gero, amak gobernatu zituen lurralde horiek, baina hura 1360an hil ondoren, Filipe adin nagusikotzat hartua izan zen. 1361eko azaroaren 21ean hil zen, 15 urte zituela, izurriak jota.

## Ezkontza

1357an ezkondu zen Margarita III.a Flandriakoarekin (1350-1405); berak 12 urte zituen eta Margaritak 7. Hiru urte geroago hil zen, ondorengorik gabe. Heriotzaren ondoren haren mendeko lurraldeak zatikatuak izan ziren.

## Erreferentziak

* ↑ Philip I, Duke of Burgundy. in: Encyclopædia Britannica. global.britannica.com (Noiz kontsultatua: 2016-03-16).
* Datuak: Q19254
* Multimedia: Philip I, Duke of Burgundy / Q19254
# Filipe I.a Frantziakoa

Filipe I.a Frantziakoa (Champagne-et-Fontaine, 1052ko maiatzaren 23a - Melun, 1108ko uztailaren 29a) 1060-1108 bitartean Frankoen erregea izan zen. Kapeto leinuko Frantziako laugarren erregea izan zen.

## Biografia

Gurasoak Henrike I.a Frantziakoa eta Ana Kievekoa zituen. Aita bizi zelarik koroatu zuten 1059an, eta 1060an bere osaba Balduino V.a Flandesko kondearen babespean egin zuten errege. 1071ean Casselgo porrota jasan behar izan zuen, baina Frisiako Robertorekin hitzarmen bat egin eta, haren iloba Berta Holandakoarekin ezkondu zen (1072-73). 1066tik Ingalaterrako errege zen Gilen I.a Konkistatzailea, bere mendekoa, indartzen ari zela ikusirik, 1078an Roberto Curthose, haren semea, aitaren kontra bultzatu zuen, eta Gilen II.a Gorria Ingalaterrako errege berriaren kontra ere lagundu zion.
Emaztearengandik bereizi eta 1092an Bertrade Monfortekoarekin bigarrenez ezkontzean, Aita Santuak eskumikatu egin zuen (1095-1105), eta horregatik ezin izan zuen parte hartu Lehen Gurutzadan. Vexin eta Valois beneganatu zituen, Bourges erosi eta Vermandois bere anaia Hugori eman zion.

## Ezkontza eta seme-alabak

1072an Berta Holandakoarekin ezkondu eta lau seme-alaba izan zituzten:
* Konstantzia, Hugo I.a Xanpainakoa eta Bohemundo I.a Antiokiakoarekin ezkondu zena.
* Luis (1081–1137), oinordekoa
* Henrike (1083)
* Eudes (1087–1096)
Lehenbiziko emaztea lodia zelako zapuztu ondoren, 1092an Bertrade Monfortekoarekin ezkon du zen. Hiru seme-alaba izan zituzten:
* Filipe (1093-1133 aldean)
* Fleury (1095-1119 aldean)
* Zezilia (1097-1145 aldean)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/12/3 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Filipe I.a Hessekoa

Filipe I.a Hessekoa (Marburg, 1504ko azaroaren 13 – Kassel, 1567ko martxoaren 31), der Großmütige edo Bihoztuna ezizenduna, Pizkunde garaiko Printzerik nabarmenetako bat izan zen, Erreforma Protestanteari babesa emanez.
Gilen II.a Hessekoaren semea, Hesseko landgrave izendatua izan zen. Nekazariak gogor zapaldu zituen Turingian (1525), baina 1526an Erreformaren alde egin zuen; Marburgen lehen unibertsitate protestantea sortu zuen (1527); bertan Lutero eta Zwingli adosteko asmoz elkarrizketa bat antolatu zuen (1529), eta Saxoniako Joan-Frederikorekin Esmalkaldako Liga eratu zuen (1530). Bi emazte zituela eta, Alemaniako protestantismoan zuen gailentasuna galdu zuen. Karlos V.ak menderatu eta preso hartu zuen (1547-52), Passauko hitzarmenari esker askatu zuen, eta ondoren protestante eta katolikoen arteko bakeak egiten saiatu zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014-2-25 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169319
* Multimedia: Philip I, Landgrave of Hesse / Q169319
# Filipe I.a Orleanskoa

Filipe I.a Orleanskoa (Saint-Germain-en-Laye gaztelua, 1640ko irailaren 21a - Saint-Cloud jauregia, 1701eko ekainaren 9a) frantziar printze bat izan zen.
Luis XIII.a Frantziakoaren eta Ana Austriakoaren semea eta Luis XIV.a Frantziakoaren anai gaztea izan zen.
Jaio zenetik Anjouko duke titulua izan zuen eta 1660an Orleansko duke bihurtu zen bere osaba Gaston hil ondoren. 1661az geroztik, gainera, Valois eta Chartresko dukea izan zen, eta 1671az geroztik Nemoursko dukea.
Bi aldiz ezkondu zen, lehenengoan Henriketa Ingalaterrakoa eta bigarrenean Elisabet Karlota Palatinatukoa eta hainbat seme-alaba izan zituen. Hala ere, bere gizonezko maitaleak nahiago izan zituen, bereziki Filipe Lorrenakoa, eta emetzea izan zen. Orleans etxearen sortzailea izan zen.
Militar ospetsua ere izan zen, guduetan izan zuen balioagatik ezaguna.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Maria Luisa Orleanskoa
Filipe Karlos Orleanskoa
izenik gabeko alaba Orleanskoa
Maria Adelaida Savoiakoa
Maria Anna di Savoia, Principessa di Savoia
Maria Luisa Savoiakoa
Ana Maria Orléansekoa
Victor Amadeus, Prince of Piedmont
Alexander Luis Orleanskoa
Karlos Emanuel III.a Sardiniakoa
Emanuele Filiberto di Savoia, Duc de Chablais
unknown daughter d'Orléans
unknown daughter d'Orléans
Marie Louise Élisabeth d'Orléans
Charles de Saint-Albin
Henrike III.a Nafarroakoa
Luis XIII.a Frantziakoa
Louise Adélaïde d'Orléans
Maria Medici
Filipe I.a Orleanskoa
Charlotte Aglaé d'Orléans
Filipe III.a Espainiakoa
Filipe II.a, Orléansko Dukea
Ana Austriakoa
Angélique de Froissy
Margarita Austriakoa
Jean Philippe d'Orléans
Louis d'Orléans, Duke of Orléans
Luisa Elisabet Orleanskoa
Philippine Élisabeth d'Orléans
Louise Diane d'Orléans
Leopold de Lorraine
Élisabeth Charlotte of Lorraine
Louise Christine de Lorraine
Marie Gabriele Charlotte de Lorraine
Louis of Lorraine
Josepha Gabriele de Lorraine
Elisabet karlota Orleanskoa
Gabriele Louise de Lorraine
Orleansko mutiko jaioberri hila
Léopold Clément of Lorraine
Frantzisko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Eleanor de Lorraine
Elisabeth Therese of Lorraine
Prince Charles Alexander of Lorraine
Princess Anne Charlotte of Lorraine :

## Kanpo estekak

* Datuak: Q296555
* Multimedia: Philippe I, Duke of Orléans / Q296555
# Ferndown

Ferndown, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Dorset konderrian.
2011n 26.559 biztanle zituen.
* Datuak: Q1406936
* Multimedia: Ferndown / Q1406936