OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trobadore estilo

Trobadore estiloa (frantsesez: Style troubadour) Frantziako Borboien berrezarkuntzaren garaian sortutako mugimendu artistikoa da. XIX. mendearen lehen erdialdean loratu zen eta, arte desberdinen bidez, Erdi Aroko eta Pizkundeko giro idealizatua berrasmatu eta egokitu saiatu zen. Mugimendu neoklasikoaren eta ondoren Inperio estiloaren aurrean erreakzio gisa ager daiteke. Estilo honetan XVIII. mendearen azken herenean agertu zen estilo neogotiko ingelesaren eragina begi bistakoa da. Espezialistek, nolabait, erromantizismoaren osagaietako bat ikusi dute estilo honetan.

## Ezaugarri batzuk

Besteak beste, hauek aipa daitezke:
* Orokorrean idealizatutako Erdi Aroak erakartzen die.
* Margolaritzan gai historiek erakartzen die, hau da, klasikoa ez den historia.
* Asmo pedagogikoa dute: zerbait irakatsi nahi dute.
* Margolaritza teknikan XVII. mendeko herbehereetar teknikak erabiltzen dituzte: zehaztasun asko, barruko eszenetan intimismoa...

## Margolariak

Estilo honetan aritu ziren margolarien artean hauek ditugu:
* Louis Ducis: Le Tasse lisant un épisode tiré de son poème la Jérusalem délivrée à la Princesse Éléonore d'Este (1817).
* Pierre Révoil: René d'Anjou passant la nuit au château de Palamède de Forbin; Le tournoi (1812).
* Fleury-Richard: Jacques Molay, Grand Maître des Templiers (1806).
* Jean Auguste Dominique Ingres, Francesco da Rimini et Paolo Malatesta.
* Pierre-Nolasque Bergeret, L'Arétin dans l'atelier du Tintoret, 1822ko Saloia.
* François Gérard, La Reconnaissance du Duc d'Anjou comme Roi d'Espagne, Castillo de Chambord.
* Henry Leys belgiarra.

## Eskultoreak

* Carle Elschœt: Tombeau du général de la Ferrière.
* Félicie de Fauveau (1802-1886).

## Eraikin batzuk

* Hautecombeko abadia
* Vignyko Château
* Pierrefonds Château

## Literaturan

Frantzian hasieran Tressan Comtek (1707-1783) moldatutako zalduneriaren erromantze zaharrak aipa daitezke. Izan ere, Ingalaterraren eragina handia izan zen. 1778. urtetik aurrera, publikoaren interesak Erdi Aroaren literaturaren alde agertzen hasten da, batez ere lehenengo nobela fantastikoekin, esaterako Horace Walpoleren Château d'Otrante (1764). Liburu horrek eragin handia izan zuen Frantzian; esaterako hor daude Donatien de Sade idazlearen liburuak. 1820tik aurrera, bestetik, Walter Scotten eleberrien itzulpenak argitaratu ziren, arrakasta izugarria izanik: Ivanhoe, Quentin Durward...

## Iruditegia

* Pierrefonds Château.
* Hautecombeko abadia.
* Leonardo da Vinciren heriotza, Jean Auguste Dominique Ingres, 1818.
* Osmond kontesaren aulkiak, 1817-1820, Petit Palais, Paris.

## Erreferentziak

* ↑ François Pupil, Le style troubadour ou la nostalgie du bon vieux temps, Nancy, Presses universitaires de Nancy, 1985, 560 or. (ISBN 2-86480-173-6, .
* ↑ Elsa Cau, Le style troubadour, l'autre Romantisme, Gourcuff Gradenigo, Paris 2017, 152 or.
* ↑ https://3minutosdearte.com/pintura/movimientos-y-estilos/estilo-troubadour/

## Ikus, gainera

* Arkitektura neogotiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3501307
* Multimedia: Troubadour style / Q3501307
# Trocadero

Trocadero izan daiteke:
* Trocadero, Cádizko badian, Puerto Realen, dagoen uhartea;
* Trocaderoko gudua, 1823an egindako gudua. Bere omenez:
** Trocadéro jauregia, 1878an Parisen eraikitako jauregia;
** Trocadéro plaza, Parisko plaza;
** Trocadéro lorategiak, Parisko lorategiak;
** Trocadéro, Parisko metrokoa;
** Trocadero, Londresko eraikina;
** Trocadero, suediar edaria.
# Troan

Troan, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Enoder parrokian eta Summercourt herriaren iparraldean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7844796
* Multimedia: Troan / Q7844796
# Thudaca

Thudaca Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Thudaca obliquella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Thudaca calligramma | daturik gabe |
| Thudaca calliphrontis | daturik gabe |
| Thudaca campylota | daturik gabe |
| Thudaca circumdatella | daturik gabe |
| Thudaca cryeropis | daturik gabe |
| Thudaca crypsidesma | daturik gabe |
| Thudaca cymatistis | daturik gabe |
| Thudaca haplonota | daturik gabe |
| Thudaca heterastis | daturik gabe |
| Thudaca innubila | daturik gabe |
| Thudaca litodes | daturik gabe |
| Thudaca mimodora | daturik gabe |
| Thudaca monolechria | daturik gabe |
| Thudaca obliquella | daturik gabe |
| Thudaca ophiosema | daturik gabe |
| Thudaca orthodroma | daturik gabe |
| Thudaca rubrilinea | daturik gabe |
| Thudaca stadiaula | daturik gabe |
| Thudaca trabeata | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10382265
* Multimedia: Thudaca / Q10382265
# Thubten Gyatso

Thubten Gyatso (tibeteraz: ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་, wyliez:thub bstan rgya mtsho, pinyin tibetarrez:Tubdain Gyaco)(1876ko otsailak 12-1933ko abenduak 17), hamairugarren Dalai Lama izan zen, Tibeta, Errusiar Inperioa, Qing dinastia eta Britainiar Inperioaren presioen aurrean, nazio independente bezala mantentzea lortu zuen politiko handi bezala ezaguna izan zena. Gainera, diziplina monastikoa berrezarri eta lego kopurua handitu zuen, monjeen botere gehiegikeriak eragozteko.
Zerga sistema bat, eta polizia gorputz bat sortu zituen, Tibeten argindarra, telefonoa eta lehen autoa sartu zuen eta, bere bizitzaren amaieran, Tibetentzako obskurantismo garai bat iragarri zuen, baita, bere berraragitzeak, txinatarrek, dalai lama gazte eta indartsu bati aurre egiteko balio izango zuela ere.
Bere lorpen izpiritualei dagokienez, gaztetatik nabarmendu zen. Lhasako hiru monasterioetan, Gandeng, Drepung eta Seran, eztabaidatzea erabaki zuen, monje guztien aurrean, eta erraz nabarmendu zen. Bere aurreko beste Dalai Lama batzuk bezala, Gelugpa tradizioko bere ikasketak, Nygm tradiziokoekin konbinatu zituen. Gainera, meditatzaile ospetsu bat izan zen, erretiro labur eta luzeak egin zituena, bere bizitza osoan zehar, egunero praktikatzeaz gain.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25238
* Multimedia: Thubten Gyatso, 13th Dalai Lama / Q25238
# Thue Christiansen

Thue Christiansen (Maamorilik, Avaannata, 1940ko otsailaren 25a - Hals, 2022ko ekainaren 26a) groenlandiar irakasle, artista bisuala eta politikaria izan zen.
1979an groenlandiar parlamentuko kide hautatu zuten, groenlandiar autonomia aldarrikatu zenean. 1979tik 1983ra Groenlandiako gobernuko hezkuntza ministroa izan zen.
Groenlandiako banderaren diseinatzailea izan zen, eta 1985eko ekainaren 1ean onartu zen ofizialki.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2046855
# Thuan An

Thuan An Vietnamgo hiria da, Bình Dương probintzian dagoena. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Ho Chi Minh Hiriaren metropoli eremuan. 2019an, 588.616 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Vietnam. citypopulation.de (Noiz kontsultatua: 2022-7-18).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1098057
* Multimedia: Thuan An / Q1098057
# Tiempo de tormenta

Tiempo de tormenta 2003. urtean Pedro Oleak eginiko film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Chus eta Elena eta Óscar eta Sara bikoteak arazoak direla eta elkar urruntzen hasi dira. Urteak pasa eta gero, ospitalean elkar ezagutuko dute.

## Aktoreak

* Maribel Verdú: Elena
* Jorge Sanz: Chus
* Darío Grandinetti: Óscar
* Mónica Randall: Begoña
* Rafael Reaño: Marcos
* Ramón Goyanes: Josito
* Remedios Cervantes: Laura
* Daniel Ruiperez: Santi
* Natalia Pallas: Neli
* Daniel Huarte: Goti
* Ángel Hidalgo: Jose Luis
* Goizalde Núñez: Lourdes
* Farid Fatmi: Kamal
* Juan Felipe Gallego Bayón: Miguel

## Kanpo estekak

* Datuak: Q52157924
# Tielt-Winge

Tielt-Winge (nederlanderazko ahoskera: ˌtiltˈʋɪŋə) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Houwaart, Meensel-Kiezegem, Sint-Joris-Winge eta Tielt. 2013ko urtarrilaren 1ean 10.539 biztanle zituen.
# Tiempo de silencio

    Artikulu hau elaberria buruzkoa da; filma gaitzat duena beste hau da: «Tiempo de silencio (filma)»
Tiempo de silencio 1962an Luis Martín-Santosek idatzitako eleberria da. XX. mendean gaztelaniaz idatzitako eleberri nagusienetariko bat da. Bilbea sinplea izan arren, estilo abanguardista du.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1940ko hamarkadan, Madrilen, Pedro doktoreak minbiziaren aurkako ikerketa-zentro batean lan egiten du. Arratoiak behar eta, Amador laguntzailearen bitartez, txabola batean bizi den Muecasi eskatuko dizkio.

## Filma

1986an izen bereko izenburupean, Vicente Aranda zuzendari espainiarrak zinemara eraman zuen, Imanol Arias aktorea paper nagusian.

## Erreferentziak

* ↑ Herráez, Miguel. (1997). La novela española y sus rupturas, a treinta y cinco años del inicio del Boom Latinoamericano. .
* ↑ Buckley, Ramón. (1973). Problemas formales de la novela española contemporánea. Bartzelona: Península, 207 or. ISBN 84-297-0914-2..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3311083
# Tiempo de silencio (filma)

Tiempo de silencio 1986. urteko espainiar film dramatikoa da, Vicente Arandak zuzendua. Luis Martín-Santos donostiarraren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1940ko hamarkadan, Madrilen, Pedro doktoreak minbiziaren aurkako ikerketa-zentro batean lan egiten du. Arratoiak behar eta, Amador laguntzailearen bitartez, txabola batean bizi den Muecasi eskatuko dizkio.

## Aktoreak

* Imanol Arias (Dr. Pedro Martín)
* Victoria Abril (Dorita)
* Charo López (Charo, Matíasen ama)
* Francisco Rabal (Muecas)
* Juan Echanove (Matías)
* Francisco Algora (Amador)
* Joaquín Hinojosa (Cartucho)
* Diana Peñalver (Florita)
* Margarita Calahorra (Ricarda)
* Queta Claver (doña Luisa)
* María Isbert (Cartuchoren ama)
* Sergio Mendizábal (zuzendari nagusia)
* Juan José Otegui (komisarioa)
* Santiago Pons (Steinberg, margolaria)
* Rosario García Ortega (ostalaria)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7801018
# Tienditas nazioarteko zubia

Tienditas nazioarteko zubia (gaztelaniaz: Puente Internacional Tienditas) oinezko eta ibilgailuentzako nazioarteko zubia da, Venezuelako Táchira eta Kolonbiako Norte de Santander biltzen dituena. Kolonbia eta Venezuela arteko mugako zubi honek Táchira ibaia zeharkatzen du.

## Historia

Lehen harria 2014ko urtarrilaren 24an jarri zuten, eta gehienez ere 20 hilabeteko epean amaitzeko proiektatu zuten. Nicolás Maduroren (Venezuela) eta Juan Manuel Santosen (Kolonbia) gobernuek 32 milioi dolarreko kostua izango zutela kalkulatu zuten.
Nazioarteko bosgarren zubia da bi herrialdeen arteko mugan; Táchira ibaiaren gainean eraikitako 3 zubi paralelok, noranzko bakoitzeko 3 errei dituzten bi ibilgailuk eta 10 metro inguruko zabalera duen oinezkoentzako zubi batek osatzen dute, guztiak 280,10 metroko luzerarekin. Berezitasun bat du: Venezuelan dobelen bidez eraikitzen lehena da, aurrerapen-orgen sistemarekin. Proiektuak, gainera, zubiaren alde banatan bi kontrol-postu aurreikusi zituen, Mugen Zentro Nazionala (CENAF) izenekoak.
2016 hasieran amaitu zuten, baina 2015eko Kolonbia eta Venezuelaren arteko krisiaren eta Venezuelako mugako itxieraren ondorioz zubia ez zuten ofizialki ireki.
2019an, Nicolás Maduroren gobernuak zubia blokeatu zuen karga-edukiontziekin, Venezuelan laguntza humanitarioa ez sar ez zedin.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Cancilleres Jaua y Holguín colocan piedra fundacional del puente Tienditas en Táchira» Panorama 2014-1-24.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Inicia construcción de puente de Las Tienditas que unirá a Cúcuta con San Antonio, Venezuela» El País 2014-1-24.
* 1 2 (Gaztelaniaz) «Tienditas, el puente de 40 millones de dólares que no han estrenado» La Opinión 2016-2-5.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16623108
* Multimedia: Puente Internacional Tienditas / Q16623108
# Tielt

Tielt (nederlanderaz ahoskatua: tilt), Belgikako mendebaldean dagoen udalerria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Aarsele, Kanegem, Schuiferskapelle eta Tielt bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 19.922 biztanle zituen.

## Herri senidetuak

* Groß-Gerau, Alemania
* Bruneck, Italia
* Brignoles, Frantzia
* Szamotuły, Polonia
* Roman, Errumania

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Webgune ofiziala
* Datuak: Q651811
* Multimedia: Tielt / Q651811
# Tiempo después

Tiempo después 2018ko José Luis Cuerda espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da, bere izen bereko eleberrian oinarrituta. Amanece, que no es poco filmaren jarraipena da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
9177. urtean, mila urte gorabehera –ez baitago zertan busti txikikeria horiek zehazten– Ordezkapen Eraikin batera eta kosmoseko langabe eta gosedun guztiak barnean hartzen dituzten aldiri zikinetara murriztu da mundu osoa –eta egile batzuen arabera, baita unibertsoa ere–.

## Aktoreak

* Blanca Suárez
* Roberto Álamo
* Antonio de la Torre
* Carlos Areces
* Nerea Camacho
* Miguel Herrán
* Secun de la Rosa
* Manolo Solo
* Gabino Diego
* Joaquín Reyes
* Raúl Cimas
* Miguel Rellán
* Berto Romero
* María Ballesteros
* Pepe Ocio
* Daniel Pérez Prada
* Cesar Saratxu
* Luis Perezagua
* Arturo Valls
* Iñaki Ardanaz

## Erreferentziak

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50682532
# Tiempo sin aire

Tiempo sin aire 2015eko Samuel Martín Mateosek eta Andrés Luque Pérezek zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kolonbian paramilitar batzuek alaba erail ondoren, Mariak bide bati ekingo dio, beste semearekin batera, krimenaren egiletzat jotzen duenaren mendekuak eraginda. Horretarako, argazki batek gidatuta, Tenerifeko Santa Cruzera joango da bilaketa egitera eta Gonzalo psikologoa ezagutuko du.

## Aktoreak

* Juana Acosta: María
* Carmelo Gómez: Gonzalo
* Iván Luengo: Daniel
* Féliz Gómez: Iván
* Adriana Ugarte: Vero
* Juan Pablo Shuk: Ferrer
* Lucía González: Patricia
* Toni Acosta
* Pablo Martín
* Emilio González
* Kiko Castro

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Catálogo de cine español:Tiempo sin aire» Ministerio de Educación, Cultura y Deporte.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Tiempo sin aire (2015)» Filmaffinity.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51881646
# Tiempos de guerra

Tiempos de guerra (euskaraz: «gerra-garaia») Bambú Produccionesek sortutako telesaila da, 2017an Antena 3k igorri zuena.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1921eko uztaila. Espainiako Gobernua Afrikako iparraldean dituen jabetzak mantentzeko borrokatzen ari da. Marokoko Protektoratu Espainiarrak ezin ditu Rif inguruko kabilak menderatu eta Abd el-Krim buru duten matxinatu riftarren aurrerapena geldiezina dirudi. Gainera, Espainiako Armadari Annualeko plaza erabakigarrian porrot gogor bat eragin berri dute.
Ofizialek eta tropek tropel nahasian ihes egiten dute haitzarteetan zehar, erriftarrek altueratik tirokatzen dituzten bitartean. Espainiako Armadaren bajak milaka dira. Melillako ospitaleetan, medikuek eta erizainek helburu bakarra dute: frontean zauritutako soldaduen bizia salbatzea.
Victoria Eugenia erreginaren aginduz, Espainiako Gurutze Gorriak Garaipenaren dukesak zuzendutako erizain talde bat bidali zuen, gatazkaren gune guztietan odol-ospitaleak jartzeko. Guduaren urratzean, sentimenduek bakarrik ematen diete indarra eta kemena soldadu espainiarrei: itxaropenak, maitasunak... Erizainak eta soldaduak, gizonak eta emakumeak su-lerroaren alde banatan, gerraren lekuko zuzenak.

## Pertsonaiak

* Amaia Salamanca - Julia Ballester y Gómez de Rozas
* Álex García - Fidel Calderón Santacruz
* Anna Moliner - Magdalena Medina
* Verónica Sánchez - Pilar Muñiz de Soraluce
* Cristóbal Suárez - Luis Garcés
* Álex Gadea - Teniente Andrés Pereda
* Vicente Romero - Silva komandantea
* Alicia Rubio - Verónica Montellano
* Silvia Alonso - Susana Márquez de la Maza
* Daniel Lundh - Larbi Al Hamza
* Federico Pérez Rey - Guillermo Sanesteban
* Nuria Herrero - Raquel Fuentes
* Toni Agustí - Capitán Agustín Somarriba
* Miguel Rellán - Dámaso Fuentes subofiziala
* Alicia Borrachero - Carmen Angoloti y Mesa «Duquesa de la Victoria»
* José Sacristán - Vicente Ruíz-Márquez koronela

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La duquesa de la Victoria vuelve a Melilla» La Crónica independiente 2017/11/14.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42912716
# Tiemannita

Tiemannita mineral bat da eta sphalerita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Tiemannita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {HgSe}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Tiemannite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Talissieu

Talissieu Ain departamenduko Frantziako udalerria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean.

## Ikus, gainera

* Ain departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q275869
* Multimedia: Talissieu / Q275869
# Talismã (Tocantins)

Talismã Brasilgo udalerri bat da, Tocantins estatuan kokatua. 2.456 biztanle ditu 2.156,902 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Tocantins

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1801633
* Multimedia: Talismã / Q1801633
# Tubberclare

Tubberclare edota Tubberclair (irlanderaz: Tobar Chláir) Irlandako udalerri bat da, Westmeath konderrian dagoena. 1000 biztanle inguru ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4459094
* Multimedia: Tubberclare / Q4459094
# Tubbergen

Tubbergen (entzun) Herbehereetako Overijssel probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 21.152 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Overijssel

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q10023
* Multimedia: Tubbergen / Q10023
# Tubasko Gobernazioa

Tubasko Gobernazioa (arabieraz: محافظة طوباس‎, Muḥāfaẓat Ṭūbās) Palestinako Estatuko hamasei gobernazioetako bat da (arabieraz Muhafazah), bat da, Zisjordania ipar-ekialdean. Tubas hiria hiriburua da.

## Ezaugarriak

Iparraldean Israelekin egiten du muga, eta ekialdean Jordaniarekin. Gobernazioak 402 km² kilometro koadroko azalera du, eta Estatistiken Palestinako Zentroaren arabera, 2006. urtearen erdialdean 48.128 biztanle zituen.

## Antolaketa
### Hiriak

* Tubas

### Udalerriak

Honako udalerri hauek udalerri-estatusa dute Palestinako Aginte Nazionaleko Toki Administrazioko Ministerioaren arabera.
* Aqqaba
* Tammun

### Lekuko batzordeak

* Bardala
* Ein al-Beida
* Kardala
* Ras al-Far'a
* Tayasir
* Wadi al-Far'a

### Herrixkak

* al-Bikai'a

### Errefuxiatuen kanpamentuak

* Far'a

## Erreferentziak

* ↑ https://hmong.es/wiki/Districts_of_the_West_Bank_and_Gaza_Strip
* ↑ https://web.archive.org/web/20080424084259/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/populati/pop05.aspx

## Ikus, gainera

* Palestina Estatuko lurralde-antolaketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q948228
* Multimedia: Tubas Governorate / Q948228
# Tuber borchii

Tuber borchii Tuberaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarri ona, nahiz eta boilur hau inoiz ez den izan estimatua, bere tamaina txikiagatik, kontserbatan erabiltzen da, pateetan, edo boilurdun gaztan bezala. Jatetxe batzuek hornigai gisa erabiltzen dute.
Sinonimoak: Tuber album, Tuber albidum, Tuber mixtum, Rhizopogon borchii, Tuber elegans.

## Deskribapena

Karpoforoa: 2 eta 4 cm bitartekoa (txitxirioaren eta arrautzaren tartekoa), tuberkulu txiki baten itxurakoa, globo itxurako-oboidea. Gainazal leuneko peridioa, glebatik bereiz ezina, zirrikituetan tomentuduna, konkor irregularrekin, Zurixkatik hori zurbilera biratuz, okre ilunera edo marroi-gorrixkara.
Haragia: Gogorra eta trinkoa, zuritik arre-txokolate kolorera edo okre antzekora biratzen, zain zuri-krema koloreko jaspeztatuarekin. Usain bizia.
Etimologia: Tuber terminoa “tuber” “tubero” hitzetatik dator, boilurraren izena Plinio eta beste autore batzuentzat. Borchii epitetoa De Borch mikologoaren omenez du

## Jangarritasuna

Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua

Tuber maculatum eta Tuber puberulum boilurrak ere zuriak dira. Tuber magnatum askoz handiagoa da, horixka, eta udazkenean eta negu hasieran hazten da.

## Sasoia eta lekua

Urtarrila-Apirila. Habitat ezberdinetara egokitzen da: hareatsua batez ere, baina baita buztintsua, karetsua, azidoa ere. Nahiko sakoneran hipogeo hazten da. (Baita hazkuntza artifizialean ere), koniferoen azpian (Pinaster pinua, zedroa) eta hostozabaletan (artelatza, artea, haritza, erkametza, makala, hurritza, gaztainondoa, haltza , ezkia) untxiek zulo sakonak egiten dituzte perretxikoaren bila.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Kolonbia, Europa, Kaukasia, Iran, Turkia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Calvo Pérez Javi. (2006). El mundo de las setas. Asociacion Micológica Fungipedia.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Tuber borchii: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3915198
* Multimedia: Tuber borchii / Q3915198
# Tubbs Mill

Tubbs Mill, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da, St Goran parrokian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7850739
# Tubbataha Uharria

Tubbataha Uharrien Natura Parkea$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Marrazoa uharien artean ||
| Mota | Naturala |
| Irizpideak | vii, ix, x |
| Erreferentzia | 653 |
| Kokalekua | Filipinak |
| Eskualdea$^2$ | Asia-Pazifikoa |
| Koordenatuak | 8°55′N 119°55′E﻿ / ﻿8.917°N 119.917°E﻿ / 8.917; 119.917 |
| Izen ematea | 2009 (XXXIII. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Tubbataha Uharria koralezko uharri atoloia da, Sulu itsasoan kokatua, Palawan uharteko Puerto Princesa herritik 181 kilometrora, Filipinetan. Tubbataha Uharrien Natura Parkea izeneko itsaso babesgunea da, 1988ko abuztuaren 11n sortua. Hasiera batean, 332 km² zituen, baina 2006an Filipinetako lehendakari Gloria Macapagal Arroyok hedadura hirukoiztu zuen, orain 968,24 km² izateraino.
Tubbataha izenak "itsasbeherako uharri luzea" esan nahi omen du sama hizkuntzan.
Uharria bi atoloiek osatzen dute, iparraldekoak (5 km luze eta 3 km zabal) eta hegoaldekoak (16 km luze eta 5 km zabal). Uharriek uhartetxo bana dute erdigunean. Bien artean 8 km zabaleko itsasarte sakona dago.

## Fauna eta flora

Bertako uretan mila arrain espezietik gora aurki daitezke, batzuk galzorian. Adibidez, espezie ugarienen artean daude manta-arraia, pailazo arraina eta sasikareta (carey dortoka). Horregatik, urpekaritza turismo-gune ezaguna da Filipinetan.
Tubbataha hegazti babeslekua ere bada. Bertako uhartetxoetan milaka zanga hankagorri, txenada eta fragatak.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Parkearen webgune ofiziala
* (Ingelesez) Tubbataha Uharrien Natura Parkea Palawan Kontseilua Garapen Iraunkorrerako (Palawan Council for Sustainable Development)
* Datuak: Q927108
* Multimedia: Tubbataha Reef / Q927108
# Tubbercurry

Tubbercurry (irlanderaz Tobar an Choire) Irlandako Sligoko konderriko bigarren hiria da. Ox mendien barrenean kokaturik dago eta 15.344 biztanle ditu (2011).

## Etimologia

Irlanderazko Tobar an Choire izenak "zirkuko putzua" esan nahi du, zirkua glaziar batek sortutako depresio bezala ulertuta.

## Historia

Tubbercurryren lehenengo aipamen idatzia 1397koa da. Bertan Sligoko O'Connor eta Roscommongo O'Connor familien artean borroka izan zela esaten da.

## Jaialdiak

Irlanda mendebaldeko bi jaialdi arrakastatsuenak izaten dira urtero Tubbercurryn, Humbert Summer School irlandar musika tradizionalarena eta Antzerki jaialdi handia. Honetaz gain Halloween ospatzeko Samhain jaialdia eta mozorro desfilea egiten dira. Azkenik abuzturo feria izaten da herrian.

## Ikustekoak

* Ox mendiak
* Talt aintzira

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Udalaren webgunea
* Datuak: Q2096512
* Multimedia: Tubbercurry / Q2096512