OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iñaki Goenaga

Iñaki Goenaga Alberdi (Azpeitia, Gipuzkoa, 1905eko urtarrilaren 11 – Donostia, Gipuzkoa, 2005eko maiatzaren 27a) euskal idazlea izan zen.

## Biografia

Jesusen Lagundian egin zituen ikasketak eta Orixe idazlearen ikaslea izan zen. Harenak dira Schillerren Guilen Tell eleberriaren itzulpena eta Zenbatean sagarrak lana. Jesus´en Biotzaren Deya eta Zeruko Argia aldizkarietan eman zituen argitara idazlan aipagarrienak.

## Lanak
### Itzulpena

* Zenbatean sagarrak (1932, Antzerti)
* Wilhelm Tell (1934, Antzerti)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* Iñaki Goenaga literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
* Datuak: Q16517764
# Janov (Prešoveko barrutia)

Janov Eslovakiako udalerri bat da, Prešoveko barrutian kokatuta. 4,72 km²ko azalera du eta 337 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1341. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q253656
* Multimedia: Janov, Prešov District / Q253656
# Janovce (Bardejoveko barrutia)

Janovce Eslovakiako udalerri bat da, Bardejoveko barrutian kokatuta. 5,55 km²ko azalera du eta 451 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1261. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q607510
* Multimedia: Janovce, Bardejov District / Q607510
Bardejoveko barrutiko udalerriak :
HiriakBardejovHerriakAbrahámovce • Andrejová • Bartošovce • Becherov • Beloveža • Bogliarka • Brezov • Brezovka • Buclovany • Chmeľová • Cigeľka • Dubinné • Frička • Fričkovce • Gaboltov • Gerlachov • Hankovce • Harhaj • Hažlín • Hertník • Hervartov • Hrabovec • Hrabské • Hutka • Janovce • Jedlinka • Kobyly • Kochanovce • Komárov • Koprivnica • Kožany • Krivé • Kružlov • Kríže • Kurima • Kurov • Kučín • Kľušov • Lascov • Lenartov • Lipová • Livov • Livovská Huta • Lopúchov • Lukavica • Lukov • Malcov • Marhaň • Mikulášová • Mokroluh • Nemcovce • Nižná Polianka • Nižná Voľa • Nižný Tvarožec • Ondavka • Ortuťová • Osikov • Oľšavce • Petrová • Poliakovce • Porúbka • Raslavice • Regetovka • Rešov • Richvald • Rokytov • Smilno • Snakov • Stebnícka Huta • Stebník • Stuľany • Sveržov • Tarnov • Tročany • Vaniškovce • Varadka • Vyšná Polianka • Vyšná Voľa • Vyšný Kručov • Vyšný Tvarožec • Zborov • Zlaté • Šarišské Čierne • Šašová • Šiba :
# Janova Lehota

Janova Lehota Eslovakiako udalerri bat da, Žiar nad Hronomgo barrutian kokatuta. 17,67 km²ko azalera du eta 955 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1487. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q544712
* Multimedia: Janova Lehota / Q544712
# Juan Bautista Egusquiza

Juan Bautista Luis Egusquiza Isasi (Asuncion, Paraguai, 1845eko abuztuaren 25a - 1902ko abuztuaren 24a) paraguaitar militarra izan zen, 1894 eta 1898 bitartean Paraguaiko Errepublikako presidentea izan zena.
* Datuak: Q861014
* Multimedia: Juan Bautista Egusquiza / Q861014
# Juan Bautista Elustiza

Juan Bautista Elustiza Gantxegi (Bergara, 1885eko uztaila - Sevilla, 1919ko apirilaren 13a) gipuzkoar apaiz , organista eta musikologoa izan zen. 1908 eta 1912 artean Palentziako katedralean eta 1912 eta 1919 artean Sevillakoan aritu zen. Norberto Almandozek ordezkatu zuen.
# Juan Bautista Ceballos

Juan Bautista Loreto Mucio Francisco José de Asís de la Santísima Trinidad Ceballos Gómez Sañudo (Durango, Espainia Berriko Erregeorderria; 1811ko maiatzaren 13a - Paris, Frantzia; 1859ko abuztuaren 20a) politikari eta legelari mexikar bat izan zen, eta, Mariano Aristak kargua utzi ondoren, Justizia Gorte Goreneko presidente izan zenean, Mexikoko bitarteko presidente izan zen 1853an.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q766298
* Multimedia: Juan Bautista Ceballos / Q766298
# Juan Bautista Eléspuru

Juan Bautista Eléspuru eta Montes de Oca (San Pedro de Tacna, Tacna, 1787 - Caraz, 1839ko urtarrilaren 23a ). Peruko militar eta politikari bat izan zen, Peruko Independentzia Gerran, Grankolonbo-peruar Gerran, Salaverry eta Santa Cruzen arteko Gerran eta Peru-Boliviako Konfederazioaren aurkako Gerran parte hartu zuena. Agustín Gamarraren lehen gobernuan, Limako prefektua izan zen, eta, horregatik, botere exekutiboaz arduratu zen laburki, agintaria eta bere presidenteordea ez zeudelako (1831ko apirilaren 16tik 18ra). Gamarrarekiko mendekotasuna izan zuen beti. Yungayko guduan, Armada Batu Zaharberritzailearen (peruar-txiletarra) dibisioetako bat zuzendu zuen eta larri zauritu zuten. Handik gutxira hil zen, hil ondorengo errekonozimendu bezala Mariscal Handiaren gradua eman ziotelarik.
# Juan Bautista Gesalaga

Juan Bautista Gesalaga Beobide, ezagunagoa Zaldubi ezizenez, (Zarautz, Gipuzkoa, 1884ko abenduaren 19a - 1957ko urriaren 28a) euskal idazle eta bertsolaria izan zen.

## Lana

Hark egin zituen bertsoak Antonio Zabalak jaso zituen Auspoa bilduman Zarauz´ko Zaldubi bertsolaria izenburupean (Donostia, 1967).
| « | Pentsatzen dut Bizenta Mogel, Zaldubi edo Oxobi bezalako alegialariei buruz, haiek abiarazi zutelako narrazio generoa euskal literaturan: lortu zuten, alegia genero erdi-jaso erdi-herrikoia hautatu zutelako, irakurlego zabala ukan zutelako xede, eta ez beste batzuek bezala publiko kultua bakarrik (hala nola Juan Antonio Mogelek Peru Abarkarekin). | » |
| —Katixa Dolhare-Zaldunbide |||

## Kanpo estekak

* Juan Bautista Gesalaga literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260953
* ↑ «Akademia eta herrigintza» Argia (Noiz kontsultatua: 2021-07-14).
# Juan Bautista Eguzkitza

Juan Bautista Eguzkitza Meabe edo berak idazten zuen legez idatzita, Eguzkitza'tar Jon, (Lemoa, Bizkaia, 1875eko azaroaren 28a - 1939ko abuztuaren 12a) euskal idazle eta itzultzailea izan zen.

## Biografia

Zornotza eta Gasteizen egin zituen apaiz-ikasketak, 1879-1899 urteetan. Sardá y Salvanyren obra bat itzuli zuen Garbitokiko arimaren illa izenburupean, 1915. urtean. Handik lau urtera euskaltzain izendatu zuten. Kirikiño saria jaso zuen 1930. urtean Emakume Euskotarrak artikuluari esker. 1933. urtean bizkaierara itzuli zuen Frantzisko Balzolak gipuzkeraz eginiko Argi Donea otoitz-liburua. Bi urte geroago, Gizarte auzia: ugazaba eta langille arteko gora-berak gai sozialak azaltzen dituen obra eman zuen argitara (1935).
Artikulu ugari idatzi zuen Ekin, Jaungoiko Zale, Euskera, RIEV eta Yakintza aldizkarietan. Gramatika-legeei estu lotu zitzaien idazle garbizalea zen Juan Bautista Eguzkitza.

## Lanak
### Saiakera

* Gizarte-auzia, ugazaba ta langiĺe arteko gora-berak (1935, Jaungoiko-Zale)

### Erlijioa

* Garbitokiko Arimaen illa (1915, Grijelmo Alargun eta Semeak)

### 1919

* Andra Maria'ren Loretako Illa (1919, Jaungoiko-Zale)

### Artikulugintza

* Emakume euskotarrak (1930, Yakintza)

## Kanpo loturak

* Juan Bautista Eguzkitza literaturaren zubitegian

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3187574
# Juan Bautista Erro

    Artikulu hau arkeologo eta politikariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Erro».
Juan Bautista Erro Azpirotz (Andoain, 1773ko uztailaren 12a – Baiona, 1854ko urtarrilaren 5a) euskal herritar arkeologo, politikari eta euskaltzalea izan zen.

## Biografia

Bergarako Errege Mintegian egin zituen ikasketak. Matematikak eta margolaritza ikasi ondoren, Sorian eta Almadénen meategietan lan egin zuen. Bertan arkeologiari ekin zion eta baita politikari ere, administraziorako lan egiten.
Independentzia Gerra garaian Mantxako Batzarreko intendentea izan zen, eta Fernando VII.a Espainiakoa itzuli zenean, Madril eta Bartzelonakoa (1820). Frantziara ihes egin ondoren San Luisen Ehun Mila Semeekin itzuli zen eta Finantzetako ministro lehenbizi eta Estatuko kontseilari izendatu zuten ondoren. Politikaren gorabeherak zirela eta, behin baino gehiagotan erbesteratu behar izan zuen (Valladolid, 1825; Sevilla, 1830).
Liberalek boterea lortu zutenean Sanlucar de Barramedatik Londresera ihes egin zuen non Don Karlos ezagutu zuen. Lehen Gerra Karlistan, 1836. urtean Espainiaratu eta Finantza buru jarri zuten sail hori zuzentzearren. Bergarako besarkadaren ondoren Bourgesen eta Montpellierren erbesteratu zen. Baionan bizitzeko baimena lortu ondoren bertan hil zen.
Pablo Pedro Astarloa eta Juan Antonio Iza-Zamakolak hasitako lanak jarraitu eta hauek hiltzean bere eskuizkribuak eman zizkioten. Alfabeto de la lengua primitiva de España bere liburuan euskoiberismoaren alde egin zuen, kritika asko jasoz, Hala ere ingeles eta frantsesera itzuli zuten. Kritikak erantzuteko 1807an Observaciones filosóficas en favor del Alfabeto primitivo liburua argitaratu zuen.

## Lanak

* Alfabeto de la lengua primitiva de España y explicación de sus más antiguos monumentos de inscripciones y medallas (Madril, 1806)
* Observaciones filosóficas en favor del alfabeto primitivo (Iruñea, 1807)
* El mundo primitivo o Examen filosófico de la antigüedad y cultura de la nación bascongada (Madril, 1815)

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Entziklopedia
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q9015223
* Multimedia: Juan Bautista de Erro / Q9015223
# Juan Bautista Gisasola

Juan Bautista Gisasola Iñarrairaegi (Eibar, 1885eko urriaren 25a - 1948ko maiatzaren 4a) gipuzkoar musikagilea izan zen.
Salamancako apaizgaitegiko koruko zuzendaria zen 14 urte zituela, baina apaiz-ikasketak utzi eta bere jaioterrira itzuli zen 1901. urtean. Salve bat ondu zuen garai hartan, Bergaran konposiziorako klaseak jasotzen ari zela. Eibarko orfeoiaren zuzendari izan zen urte askoz. Harenak dira, besteak beste, Pozez beterik (1904), bi Meza (1915), Himno de la coronación (1929), Ecce panis (1929), Himno a San Agustin (1930), Atxia Motxia (1933), Arrateko Amari (1933), A mutill (1935), Suite eibartarra (1945), Himno a San Roque, Asumpta, Ave Maria eta Tota Pulchra lanak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12260954
# Jaap de Hoop Scheffer

Jakob Gijsbert "Jaap" de Hoop Scheffer (Amsterdam, 1948ko apirilaren 3a) herbeheretar politikari eta diplomazialaria da. 11. NATOren Idazkari orokorra izan zen 2004tik 2009ra.
Zuzenbidea ikasi zuen Leidengo Unibertsitatean eta gero diplomatikoa izan zen. Kristau Demokrata Deia alderdiko kidea izan zen eta 1986an legebiltzarreko kide hautatu zuten. Atzerri ministroa izan zen 2002tik 2003ra Jan Peter Balkenenderen gobernuan.
2004tik 2009ra NATOko idazkari orokorra izan zen.
* Datuak: Q273812
* Multimedia: Jaap de Hoop Scheffer / Q273812
# Jabal Shams

Jabal Shams (arabieraz جبل شمس, esanahiaz "eguzkiaren mendia") Omango mendirik altuena da. Hajar mendietako mendebaldeko sektorean dago, ipar-ekialdean Al Hamra hiritik iparraldera.
Iturrien arabera bere garaiera 2.980 eta 3.075ren artekoa da; Omango Informazio Ministerioak azken zenbaki hau eskaintzen du baina ez da zertan fidagarriena izan. Bi tontor nagusi ditu; 3.009 eta 3.005 m dute iturri askoren arabera.

## Jakingarriak

"Ekialde Ertaineko haitzarte handia" ezizena eman zaio. Udan tenperatura 20 °C ingurukoa izaten da eta neguan 0 °Ckoa izan daiteke baina bero handiegia ekiditeko urritik apirilera izaten da garairik onena hara joateko.
Mendia ez dago Maskat hiriburutik oso urrun, 150 bat kmra dago eta are hurbilago Nizwa Ad Dakhiliyah eskualdeko hiriburu eta hiri turistikotik. Hori dela eta zonaldeak turismoa erakartzen du.
Nizwatik Al Hamra hirira heldu eta hortik Wadi Ghul izeneko lekura errepidez; hortxe hasten da igoera. Teknikoki ez da zaila eguzkiak gogor jotzen ez badu bederen eta hurbiltzeko pistak daude; trekking ibilbideak prestatu dira. Tontor nagusia eremu militarrean dago, radar estazio bat ezarri zuten eta horregatik ezin da bertara joan; bigarren tontorrik altuena izaten da mendigoizaleen helburua.

## Ikus, gainera

* Oman
* Maskat

## Erreferentziak

* ↑ Jebel Shams edo Jebel ash-Sham transkripzioak ere ikus daitezke; iturri omandarrek Jabal Shams erabiltzen dute sarriago.
* ↑ Ricardo Hernani, Andoni Gorostiaga: Atlas de los techos de estados e islas del mundo, Pyrenaica, Bilbo, 2008.
* ↑ Webgune partikular bat.

## Bibliografia

* Omán, la montaña del sol artikulua, Ricardo Hernani, Pyrenaica, 233.zkia., 2008ko 4. alea.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Mendirako txango bat argazki ugarirekin.
* (Ingelesez) Mendia Peakbaggerren.
* (Ingelesez) Mendia Peakwaren.
* (Ingelesez) Mendiaren izena daraman resort baten berri.
* (Ingelesez) Jabal Shams Travelling and Camping Centre delakoaren webgunea.
* (Ingelesez) Mendiaz blog batean.
* Datuak: Q1261915
* Multimedia: Jebel Shams / Q1261915
# Jaba

Jaba (Sedyes) (?), Egiptoko III. dinastiako laugarren faraoia izan zen (K.a. 2638).
Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, Mesokrisek, hamazazpi urteko erregealdia izan zuela aipatzen du. Turineko Errege Kanonean agertzen da Hu(dyefa) bezala. Abidoseko Errege Zerrendan Sedyes bezala agertzen da, baina Saqqarako Errege Zerrendan ez da agertzen.
Denbora labur batez bakarrik gobernatuko zuen, bere ondorengoa, Nebkara izan zelarik.

## Bere garaiko testigutzak

Piramide estratifikatua ematen zaio, amaitu gabea, Zawyet el-Aryanen dagoena.
Faraoi honen izena, Zawyet el-Aryaneko harrizko pitxer batzuetan grabatua aurkitu da.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Jaba
* Datuak: Q220320
* Multimedia: Khaba / Q220320
# Ja tebia liubliu

Ja tebia liubliu (idazkera zirilikoz: Я тебя люблю, euskaraz: Maite zaitut, bezala ere ezaguna idazkera zirilikoz: Блажь, euskaraz: Kapritxoa) Nikolai Noskov musikariaren debutaren musika albuma da. 1998ko argitaratua izan zen.

## Diskoko abestiak

| Zenb. | Abestia | Luzera |
| 1. | Ja tebia liubliu (Я тебя люблю; Maite zaitut) | 4:07 |
| 2. | Ja nemodnii (Я немодный; Ez dakit) | 3:41 |
| 3. | Dai mne xans (Дай мне шанс; Emaidazu aukera bat) | 5:00 |
| 4. | Moi drug (Мой друг; Nire lagun batek) | 4:51 |
| 5. | Serdtza krik (Сердца крик; Bihotz oihu bat) | 4:29 |
| 6. | Na Rusi (На Руси; Errusian) | 5:09 |
| 7. | Blaj (Блажь; Kapritxoa) | 3:44 |
| 8. | Solnce (Солнце; Eguzkia) | 3:53 |
| 9. | Lunnii tanetz (Лунный танец; Ilargiaren dantza) | 4:06 |
| 10. | Ti ne sahar (Ты не сахар; Oraindik ez duzu azukrea) | 4:56 |

## Kanpo estekak

* Discogs

## Erreferentziak

* ↑ Певец меланхолий и паранойи
* Datuak: Q26710105
# Jabal Umm ad Dami

Jabal Umm ad Dami (arabieraz: جبل أم الدامي‎) Jordaniako mendirik altuena da. Wadi Rum izeneko haranean kokaturik, 1.854 metro ditu. Saudi Arabiako mugatik gertu dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1261902
# Ja Soxla S Uma

Ja Soxla S Uma (idazkera zirilikoz: Я сошла с ума; euskaraz: Burua galdu dut) 200 Po Vstretxnoi t.A.T.u.ren lehen musika albumeko lehen singlea da. 2000ko abenduaren 19an izan zen kaleratua Errusia, Polonia, Txekiar Errepublika eta, orokorrean, Europa Ekialdeko herrialde guztietan. Nahiz eta abestia errusieraz izan, 200 Km/h in the Wrong Lane albumean ere aurki daiteke eta single honekin, t.A.T.u.k MTV Video Music Awardsen International Viewer's Choice saria irabazi zuen 2001. urtean.
Abestiak, beste neska bat maite eta gizartearen erantzunaren eta gurasoen barkamenaren beldurrez dagoen neska baten sentimenduak adierazten ditu. Ustez, Elena Kiperrena da idea, dentistarenean lotan gelditu eta ametsetan beste neska bat musukatzen zuela amestu zuela esan baitzuen; esnatzerakoan, "ja soxla s uma" esaldia bururatu zitzaion. Bigarren esaldia, "mnje nuzhna Ona" (behar dut) Ivan Xapobalovek gaineratu zuen.

## Bideoklipa

Xapobalovek berak zuzendu zuen single horren bideoklipa. Bertan, Lena eta Julia eskolako uniformez jantzita agertzen dira, abestu eta elkar musukatzen duten artean, euri eta elurpean. Neskak, kartzela baten barruan daudela dirudi eta hesiaren beste aldean, begiluze batzuk daude neskez barre egiten. Amaieran, neskek irteera aurkitu eta kartzelatik ezin irten daitezkeenak begiluzeak direla konturatzen dira. Kiperrek dio, Fucking Åmål suediar filmeak eragina izan zuela bideoaren itsuran. Grabaketak 1999 bukaeran egin ziren, Juliak hamalau eta Lenak hamabost urte zituztenean. 2000. urteko azaroan kaleratu zen bideoa Errusiako MTV sarean.
Bideoklipa eztabaidagarria eta oso polemikoa izan zen Europan, ez lesbiana bikotea izateagatik bakarrik, neskek orduan zuten adinagatik, baizik.

## Postuak

| Herrialdea | Musika zerrenda | Postu altuena | Salmentak |
| Europa |||||
| Errusia | Russia Top 100 | 1 | 200.000+ |
| Letonia | | 8 | |
| Polonia | Polonia Top 50 | 1 | |
| Txekiar Errepublika | | 18 | |

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20080716175725/http://www.tatu.ru/en/history3.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20071106083115/http://www.nielsenmusiccontrol.com/index_pol

## Kanpo estekak

* (Errusieraz) Bideoklipa
* (Errusieraz) Letra ofizialak
* Datuak: Q984229
# Jaan Kross

Jaan Kross (Tallinn, 1920ko otsailaren 19a - Tallinn, 2007ko abenduaren 27a) Estoniako idazlea izan zen. Tartuko Unibertsitatean lizentziatu zen Zuzenbidean. 1944an naziek atxilotu zuten, alemaniar okupaziopean. 1946an, aldiz, errusiar okupatzaileek harrapatu eta Siberiara deportatu zuten. Estoniara bueltan, 1954an ekin zion idazteari modu profesionalean.
Premio ugari eskuratu du bizitzan zehar, eta hainbat bider izendatu dute Literaturako Nobel Sarirako. "Keisri hull" ("Tsarraren eroa") da haren eleberririk itzuliena eta ezagunena. Herrialde hartako idazlerik famatuena da nazioartean.

## Bibliografia

* Kolme katku vahel: "Hiru izurrite artean" (1970)
* Keisri hull: "Tsarraren eroa" (1978)
* Professor Martensi ärasõit: "Martens irakaslearen irteera" (1984)
* Wikmani poisid: "Wikman-dar mutilak" (1988)
* Väljakaevamised: "Hondeaketak" (1990)
* Mesmeri ring: "Mesmer-en zirkulua" (1995)
* Tahtamaa (2001)
* Paigallend: "Haize ibiltaria" (2002)
* Kallid kaasteelised: "Bidaide maiteak" (2003)
* Omaeluloolisus ja alltekst: "Autobiografismoa eta azpi-testua" (2003)
* Vandenõu: "Azpijokoa eta beste istorio batzuk".
* Datuak: Q161842
* Multimedia: Jaan Kross / Q161842
# Jarlsberg gazta

Jarlsberg gazta Norvegiako elikagai ezaguna da. Nahiz eta egun kontsumo handia izan, XX. mendearen hasieran desagertutzat eman zen. Behi esnez egina gurin antzeko ukia du, sabore gozo arin batez. Sukaldaritzan edo, baita ere, atariko gisa jaten ohi da. Norvegiako lizentziaz gaur egun Ohion eta Irlanda ere ekoizten da.

## Historia

Gazta mota hau Norvegian sortu zuten XIX. mendean. Sortzailea Anders Larsen Bakke (1815-1899) izeneko enpresaria izan zen. Jarlsberg izena hartu zuen sortu zen eskualdetik. Dena dela, 1918tik eskualdeak izena aldatu zuen, Vestfold konderria izena hartuz. 1900 urte inguruan gazta honen ekoizpena bertan behera gelditu zen. 1956an, ikertzaile batek, Ola Martin Ystgaard agronomoak, Norvegiako Nekazaritza Unibertsitatean, errezeta berreskuratu zuen. 1960. urtetik aurrera produktu honen ekoizpenari ekin zioten gaur egun arte.

## Kontsumoa

Norvegiatik kanpo Ameriketako Estatu Batuetan oso ezaguna da gazta hau; herrialde horretan inportatutako lehen gazta da Jarlsberga, eta merkatuan 30.000 salmenta puntu inguru ditu. Erresuma Batuan eta Australian ere oso ezaguna da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.farmanddairy.com/news/slice-of-norway-in-ohio-cheese/1593.html
* ↑ Ehlers, Steve; Hurt, Jeanette (2008). "Part 2: Old World Favorites. Ch. 10: Scandinavian and Baltic Cheeses § Norwegian Jarlsberg and Other Norsk Favorites". The Complete Idiot's Guide to Cheeses of the World. Dorling Kindersley. 102–3 or. ISBN 9781440636189.
* ↑ https://web.archive.org/web/20181116142152/https://www.highbeam.com/doc/1G1-124308248.html

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Jarlsberg.com Markaren jabearen webgunea Estatu Batuetan.
* Datuak: Q1329765
* Multimedia: Jarlsberg (cheese) / Q1329765
# Jarmanpreet Singh

Jarmanpreet Singh (1996ko uztailaren 18a) belar-hockeyko jokalari indiarra da eta defendatzaile gisa jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoa |
| Asiako Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Hangzhou | 01 ! | Gizonezkoa |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2022 | Birmingham | 02 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Jarmanpreet Singh's Olympic debut is Indian hockey's 'never give up' story» The Times of India 2024-07-12 ISSN 0971-8257..
* ↑ «Five Olympic debutants in Indian men's hockey squad for Paris 2024» The Times of India 2024-06-26 ISSN 0971-8257..
# Jarmila Kratochvílová

Jarmila Kratochvílová (Golčův Jeníkov, Txekoslovakia; 1951ko urtarrilaren 26a) atleta txekoslovakiar erretiratua da eta 400 eta 800 metroko lasterketetan bikain aritu zen, nahiz eta marka bikainak egin zituen 200 eta baita 100 metroetan ere. Munduko txapelduna izan zen 1983an Helsinkin 400 eta 800 metrotan, gainera Europako hiru txapelketa irabazi zituen 800 metrotan. 400 eta 800 metroko lasterketako munduko errekorrak lortu zituen, horietako azkena oraindik mantentzen dena, hau da, 1983ko abuztuan 1:53.28ko marka ezarri zuen 800 metrotan, Helsinkin, Lehen Munduko Txapelketatzat jotzen den hartan. Atletismoan denbora luzeenez irauten duen errekorra da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q233683
* Multimedia: Jarmila Kratochvílová / Q233683
# Jarmo Wasaman Ohorezko Saria

Jarmo Wasaman muistopalkinto 1971etik urtero Finlandiako SM-liigan debuta egiten duen jokalari onenari ematen zion saria da. SM-liigako arduradunek irabazlea erabakitzen dute.
Jarmo Wasama 22 urterekin hil zen izotz-hockey jokalari on bat izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q685616
# Jarlshof

Jarlshof Eskoziako Shetlandak uhartediko hegoaldeko muturrean dagoen aztarnategi arkeologiko bat da, milaka urtetako historia agertzen duena. Gizateriaren Ondare izateko hautagaia da.

## Historia

K.a. 2500 urtearen ingurutik populatua izan da eremua. Eraikina Burdin Aro altxatu zen K.a. 200 urtea baino lehenago, aurrez izan zen Brontze Aroko beste baten gainean. Dorreak 13 metrotako altuera izango zuela pentsatzen da.
Piktoen sinbolo ugari aurkitu da barnean. IX eta XIV mendeen artean norvegiarrak izan ziren bertan eta eraikin berriak egin zituzten inguruan. XVII mendean Robert Stewart Orkadetako Earlak Sumburgh gaztelua eraiki zuen inguruan, gaur egun hondarretan aurkitzen dena.
Jarlshof estalita egon zen denbora luzean zehar, harik eta ekaitz handi batek agerian utzi zuen arte. 1925ean egin ziren lehen indusketak eta 1949-52 artean teknologia modernoa erabili zen Jarlshof aztertzeko. Ordutik aurrera ez da beste indusketarik egin.

## Egitura

Honako eraikin hauek osatzen dute Jarlshof:
* Brontze Aroko ola.
* Burdin Aroko broch-a.
* Piktoen wheelhouse-a.
* Bikingoen etxe luzeak.
* Erdi Aroko landetxea.

## Iruditegia

* Aurrehistoriako eremua.
* Piktoen wheelhouse-aren barnealdea.
* Bikingoen etxearen oinarria.
* Sumburgh gazteluaren hondarrak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1683532
* Multimedia: Jarlshof / Q1683532