OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kanoi-gurdi

Kanoi-gurdia afuste mugikor mota bat da, artilleria piezetarako egurrezko edo metalezko gurdi bat, gurpiletan muntatua. Kainoiaren erroak gurdi honetan muntatutako egurrezko jarlekuetan eusten ziren.
Itsas armadako kanoi-gurdiak, gotorlekuko kanoi-gurdiak eta setioko morteroko kanoi-gurdi batzuk lau gurpil sendoren gainean jartzen ziren, eta kanoiaren altuera bere kanoi-gurdiaren gainean doitzen zen egurrezko zirien bidez, gehitzean ipurdia altxatzen zuten (horrela, beherantz seinalatuz) edo jaisten zen erretiratzean (horrela gorago seinalatuz). Bere aldetik, kanpainako pieza mugikorrak zituztenak, oro har, bi gurpilkoak ziren eta kanoiaren gorputzaren atzean kokatutako hirugarren euskarri puntu bat behar zuten; tiroaren goratzea erregulatu egiten zen, oro har, berme-puntu horren posizioa gorantz eta beherantz aldatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1163915
* Multimedia: Gun-carriages / Q1163915
# Kanoa Igarashi

Kanoa Igarashi (japonieraz: 五十嵐 カノア, Hepburn: Igarashi Kanoa, Huntington Beach, 1997ko urriaren 1a) surflari japoniar-estatubatuarra da, eta 2012az geroztik mundu mailan profesionalki lehiatu da. 2016an, Munduko Surf Ligako (WSL) Championship Tourreko (CT) rookie gazteena izan zen, eta beste edozein surflari baino lehen errondako garaipen gehiago bildu zituen, Pipeline proban 2. postua lortu zuen eta urteko sailkapenean 20. postua lortu zuen. Bere ibilbide profesionaleko konpetizio onena 2019ko WSL CT-n izan zen, non Corona Bali Protected proba irabazi zuen eta urte horretako sailkapenean 6. postua lortu zuen.

## Ibilbide profesionala

2016an WSL CTrako debutante gazteena eta Japoniako lehen surflari ordezkari gisa sartu zen WSL-n. Vans US Open WSL txapelketa irabazi zuen Huntington Beach-en bi urte jarraian 2017an eta 2018an, baina hurrengo urtean kanporatua izan zen. Igarashik WSL CT txapelketa batean lehen postua lortu zuen 2019an Indonesiako Corona Bali Protected ekitaldian; urte horretan 6. postuan sailkatu zen sailkapen orokorrean.
2019ko WSL CT-an lehenengo sailkatu gisa, Igarashik 2020ko Tokiko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatzeko sailkapena lortu zuen Japoniako ordezkari gisa. Jokoak 2021eko uztailaren 23ra atzeratu ziren 2019ko Coronavirus agerraldia zela eta. Hautatutako hondartza lehiaketaTsurigasaki hondartza zen Ichinomiya, Chiban. Aukeratutako hondartzak esanahi berezia zuen Igarashirentzat, Tsutomuk, bere aitak, bere lagunekin "Dojo" deitzen zuen hondartza bera baitzen. Igarashik zilarrezko domina irabazi zuen lehiaketan.
WSL World Championship Tour :
| Txapelketa | 2019 |
| Corona Bali Babestua | 1 |
| Sailkapen Orokorra | 6.a |
| Irabaziak | 253.900 $ |
Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2020 | Tokio Japonia | 02 ! | Taula motza |

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Men's Championship Tour Rankings 2016» World Surf League (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
* ↑ (Ingelesez) «Men's Championship Tour Rankings 2019» World Surf League (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).
* ↑ (Ingelesez) «Surfing - Olympic Schedule & Results | Tokyo 2020» .. (Noiz kontsultatua: 2021-08-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27757444
* Multimedia: Kanoa Igarashi / Q27757444
# Kanoi-bazka

Kanoi-bazka pertsona edo pertsona-talde bati buruzko esaera da. Normalean, oso gizarte-maila baxukoak izaten dira, eta inolako begirunerik gabe jasaten dituzte kalteak, heriotza barne. Hasiera batean, esaera hiltzeko arriskuan zeuden soldaduak edo tropak izendatzeko erabiltzen zuten.
Kanoi-bazka metaforaren sorrerak behe-mailako soldaduei egiten die erreferentzia – bazka –, etsaien kanoien suaren elikagai baitira.

## Erabilera militarra

Erdeinuzko terminoa militarrei buruzkoa da -normalean indar gutxikoak-, begirunerik gabe etsaien suaren aurrean jartzen baitzaie, argi eta garbi eta nahita, heriotza kopuru oso handia gertatuko dela jakinik. Erabaki horrek helburu estrategiko nahikoa eskatzen zuen. Historikoki, hierarkia militar tradizionalak nobleek eta jaunek betetzen zituzten, eta horrek tropa utilitaristatzat hartzea ahalbidetzen zien. Terminoa, gutxiespenez, infanteriari eta beste indar militarrei -artilleria, aireko eta itsasoko indarrak- zein maila baxuko soldaduei -normalean hasiberriak eta esperientziarik gabekoak- izendatzeko ere erabili izan da, beteranoen aurrean, eskarmentu handiagokoak eta berrabiatuak.
Jean-Paul Kauffmannen esanetan, lehendabizikoz François-René de Chateaubriandek erabili zuen 1814an,"De Bonaparte et des Bourbons" panfletoan hain zuzen ere:
| « | On en était venu à ce point de mépris pour la vie des hommes et pour la France, d'appeler les conscrits la matière première et la chair à canon, Giza bizitzarekiko eta Frantziarekiko mespretxu puntu honetara iritsiak ginen, erreklutei lehengaia eta kanoi-bazka deituz. | » |

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Hiztegia
* ↑ (Gaztelaniaz) Salanova, Juan. Carne de cañón, frase hecha o dicho. in: Dicionario de Dichos y Frases Hechas..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1570324
# Kanoita

Kanoita silikato motako minerala da eta clinopyroxene subtaldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Kanoita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn2+(Mg,Mn2+)Si2O6}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kanoite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kanoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak K-4 500 metro

Gizonezkoen K-4 500 metro 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Vaires-sur-Marnen egin zen 2024ko abuztuaren 6 eta abuztuaren 8 bitarte, 44 kanoalarik hartu zuten parte. Alemaniako laukoteak irabazi zuen urrea, Australiakoak zilarra eta Espainiakoak brontzea.

## Emaitzak
### Final laurdena

Lehenengo seiak sailkatzen dira.
| Pos. | Bidea | Herrialdea | Herrialdea | Oharrak |
| 1 | 2 | Australia | 1:19.39 | OB, SF |
| 2 | 5 | Zeelanda Berria | 1:20.56 | SF |
| 3 | 3 | Danimarka | 1:20.56 | SF |
| 4 | 7 | Kanada | 1:20.65 | SF |
| 5 | 4 | Ukraina | 1:20.94 | SF |
| 6 | 6 | Lituania | 1:21.09 | SF |
| 7 | 1 | Txina | 1:21.31 | |

### Finalerdia

Lehenengo laurak sailkatzen dira.

### Finala

| Pos. | Bidea | Herrialdea | Herrialdea |
| 01 ! | 4 | Alemania | 1:19.80 |
| 02 ! | 5 | Australia | 1:19.84 |
| 03 ! | 7 | Espainia | 1:20.05 |
| 4 | 1 | Ukraina | 1:21.01 |
| 5 | 2 | Lituania | 1:21.13 |
| 6 | 3 | Serbia | 1:21.52 |
| 7 | 6 | Hungaria | 1:21.99 |
| 8 | 8 | Zeelanda Berria | 1:22.19 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117156607
# Klondike (minisaila)

Klondike 2014ko estatubatuar minisaila da, Charlotte Grayren Gold Diggers: Striking It Rich in the Klondike eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Benetako historia bat du oinarri telebistarako egindako sail labur honek. Kanadara, Klondikera, 1880ean urre gosea bizi-bizi zegoen garaian bidaiatu zuten bi abenturazaleren historia du ardatz.

## Aktoreak

| Aktorea | Pertsonaia | Lanbidea | Atal(ak) |
| Richard Madden | Bill Haskell | Esploratzailea | 3 |
| Abbie Cornish | Belinda Mulrooney | Errotaren jabea | 3 |
| Sam Shepard | Epailea | Aita | 3 |
| Tim Roth | "Kondea" | - | 3 |
| Tim Blake Nelson | Joe Meeker | - | 3 |
| Ian Hart | Soapy Smith | - | 3 |
| Augustus Prew | Byron Epstein | Esploratzailea | 3 |
| Conor Leslie | Sabine | - | 3 |

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. (2020/07/21). "La Noche de..." saioak 'Klondike' telesail laburra estreinatuko du. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15618295
# Klondikeko urre sukarra

Klondikeko urre sukarra (ingelesez: Klondike Gold Rush), batzuetan Yukongo urre sukarra edo Alaskako urre sukarra ere deitua, gaur egungo Kanadako Klondike eskualdean eta Klondike ibaian zehar, Dawson Citytik gertu, urre sukarrak eragindako immigrazio frenesi bat izan zen. XIX. mendearen amaieran urrea aurkitu ondoren hasi zen. Guztira, 12,5 milioi ontza urre (20,12 m3 inguru) inguru atera ziren Klondikeko eremutik.
Yukon ibaiaren haranean dauden beste meatze kanpamenduetara zabaldu ziren albisteak. Urrea Rabbit errekan aurkitu zuten. 1890eko hamarkadan banku porrot asko izan zirenez, beranduago ibaia Bonanza deituko zuten. 1893ko eta 1896ko izuek Estatu Batuetako ekonomia gogor astindu zuten, Seattle inguruan uztailaren 17an langabezia handia eraginez. 1898an, Klondikeko populazioa 40.000 biztanle ingururengana iritsi zen. Honek suteak, epidemiak eta ia gosete eragin zituen.
Era guztietako gizonak joan ziren Yukonera New York, Erresuma Batua eta Australiatik. Ustekabean, profesionalek proportzio handi bat osatzen zuten, irakasle eta doktoreek kasu, euren karrera errespetagarriei uko egin zieten bidaia egiteko. Gehienek bazekiten urre kopuru adierazgarriak aurkitzeko aukera urria edo nulua zela, baina, hala ere, abenturara joan ziren. Dawson Cityra iritsi zirenen erdiek ez zuten prospekziorik egin. Eskualdera abenturazale ekintzaile kopuru handia iristean, urrearen sukarrak nabarmen lagundu zion mendebaldeko Kanadaren, Alaskaren eta Ozeano Bareko kostaldearen garapen ekonomikoari.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q631489
* Multimedia: Klondike Gold Rush / Q631489
# Klonowa udalerria

Klonowa Poloniako Lodzeko voivoderriko landa-udalerri bat da, Sieradz barrutian kokatuta. 94,98 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 2913 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q679262
* Multimedia: Gmina Klonowa / Q679262
ieaLodzeko voivoderriko udalerriak :
# Klass

Klass 2007ko Ilmar Raagek zuzendutako filma da.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Kasparrek eta Joosepek 16 urte dauzkate eta beren institutuko bizitza ez da samurra. Arrazoi garbirik gabe, Joosep ikaskideen jazarpenetik defendatzen saiatuko da Kaspar, baina ahalegintzen den bakoitzean porrot egingo du eta ikaskideek Joosepi ziria sartuko diote.

## Aktoreak

* Vallo Kirs - Kaspar
* Pärt Uusberg - Joosep
* Lauri Pedaja - Anders
* Paula Solvak - Thea
* Mikk Mägi - Paul
* Riina Ries - Riina
* Joonas Paas - Toomas
* Kadi Metsla - Kati
* Triin Tenso - Kerli
* Virgo Ernits - Tiit
* Karl Sakrits - Olav
* Laine Mägi - Laine
* Leila Säälik - Liidia

## Erreferentzia

* ↑ www.sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1514850
# Klasiko

Klasikoa, bereziki literaturan, artean, musikan, dantzan, antzerkian eta zineman, denboraz gaindi eredugarritzat jotzen diren lanak biltzen dituen adjektiboa da. Estetikaren ikuspegitik, klasikoaren ideia perfekzioari loturik dago, eta edozein alditako edo arte motatako obrarik onenak adierazteko erabiltzen da. Aldi berean, arte estilo batek heldutasuna edo goren puntua iristen dituen aldiari deritzo klasiko; primitibotzat edo arkaikotzat hartzen den aldiari jarraitu ohi zaio eta, hasierako indarra galdurik, gehiegikerian erortzen den barroko, manierista edo dekadentea esan ohi zaion aldiaren aurrekoa izaten da.
Adiera hertsiagoan, Antzinateko Greziako eta Erromako arte edo kulturari jarraitzen dionari, edo haren eragina duenari, deritzo klasiko, halakotzat hartu baitzen arte, kultura eta zibilizazio greko-erromatarra Errenazimentuan (XV. mendean).

## Ikus gainera

* Kanon (artea).
* Kanon (literatura).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q841090
* Multimedia: Classics / Q841090
# Klasismo

Klase diskriminazioa edo klasismoa, klase sozialaren araberako aurreiritzi edo diskriminazioa da. Normalean ekonomikoki ahaltsuagoak diren gizarte klaseek txiroagoak diren klaseetako baztertzeko erabiltzen da klasismoa. Gizarte estratifikazioan behekoak gora igotzeko oztopo multzoa da klasismoa.
Gizarte-klasea aberastasuna, jatorri etnikoa, diru-sarreren, hezkuntza, lanbidearen eta sare sozialaren araberako hierarkia batean banatzeari dagokio.

## Historia

Klase-egiturak modu sinplean zeuden antolatuta nekazaritza aurreko gizarteetan, baina gizarte egitura konplexuago eta finkatuago bihurtu den heinean gero eta konplexuagoak bihurtu dira.
Erdi Aroan Europan noblezia mailak egon ziren eta bazterturiko taldeak eta ofizioak. Geroago, burgesiaren botere ekonomikoak klasismoa aldatu zuen, eta nobleziak jatorriari ematen zion garrantzia burgesiak ahalmen ekonomikoarekin ordezkatu zuen nolabait.
Beste gizarte batzuetan, Indian esate baterako, kasten sistemak egon dira.
Gizarte batzuetan oso zaila zen klase batetik bestera igotzea, beste gizarte batzuetan, ordea, malgutasun handiagoa egon izan da.

## Beste opresio-sistema batzuekiko elkarguneak

Errendimendu akademikoan dauden desberdintasun sozioekonomikoak, arrazakoak/etnikoak eta generokoak oso nabarmenak izan dira esate baterako Amerikako Estatu Batuetan. Eta emaitza akademikoak erabili izan dira klaseen arteko aldeak justifikatzeko, maiz emaitza akademiko horiek azaltzeko eskola segregazioa besterik dagoela ahaztuz.

## Legedia

Giza Eskubideen Europako Hitzarmenaren 14. artikuluak gizarte-klaseko bereizkeriaren aurkako babesak ditu ("gizarte-jatorria").

## Erreferentziak

* ↑ European Convention on Human Rights as amended by Protocols Nos. 11, 14 and 15, supplemented by Protocols Nos. 1, 4, 6, 7, 12, 13 and 16

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1414964
# Klasov

Klasov Eslovakiako udalerri bat da, Nitrako barrutian kokatuta. 12,23 km²ko azalera du eta 1373 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1156. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q590432
* Multimedia: Klasov / Q590432
# Klasto

Mineralogian klasto bat arroka, fosil edo mineral baten edozein tamainako zatia da, bereziki beste arroka baten barnean dagoena. Solte dagoenean, detritu deitzen zaio. Arroka batean 0,063 eta 2 mm arteko tamainako zatiei garaua deitzen zaie. Arroka metamorfiko baten barruan baldin badago blasto deitzen zaio.
Sarritan eragile geologikoek eratzen dituzte klastoak, arrokak meteorizatzen doazen heinean. Arrokak kanpo ingurunearekin kontaktuan dauden une orotan hausturak edo mineralen eraldaketa kimikoak jasan ditzakete, hala, klastoak askatuz. Denboraren poderioz, arroka hauek desegin edo disgregatu egingo dira, klastoetan zatituta geratu arte.
Arroka orok pairatzen duen meteorizazio mekaniko, kimiko edota biologikoak klastoak eratzen dituenean, hauek garraiatuak izaten dira agente geologikoen bidez, azkenik, eremu jakin batean behin-behinean metatu arte. Agente geologiko hauek, besteak beste, grabitatea, errekak, haizea edo glaziarrak izan daitezke. Grabitateak ordea, klasto hauek maldan behera baino ezin ditu higiarazi, malda malkartsua bada, klasto handiagoak ere higiarazi ditzake, betiere, maldaren oinera iritsi arte. Aipatu beharra dago, lurzorua hezea badago, buztinak, haren plastikotasuna dela eta, grabitatearen eragina handitzen duela, luizien bidez. Hala ere, maldaren oinetik aurrera beste agente geologikoek parte hartu behar dute garraioan eta hauek guztiek klastoen higadura eragiten dute.
Demagun arroka batetik erauzitako klasto bat grabitateak aldapa baten oineraino higiarazi duela eta ondoren, erreka batera erori dela. Errekak garraio hautakor bidez (klastoaren tamainaren arabera, motelago edo azkarrago garraiatuko du) eramango du klastoa, kolpeen ondorioz higatzen eta beraz, borobiltzen doan bitartean. Agente geologiko honek urrun eraman dezake klastoa, baina azkenean, behe-ibilgura iritsi eta errekak klastoa garraiatzeko beharrezko indarra galduko du. Orduan jalki egingo da, baina ziurrenik, beste eragile geologiko batek garraiatzen jarraituko du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q899604
* Multimedia: Crystallite / Q899604
# Klasikoak gaur

Klasikoak gaur Euskadi Irratiko irratsaioa da, publiko orokorrerako musika klasikoaren dibulgazioaz aritzen zena. Irratsaioa aurkezlea Pello Zabala izan zen eta 5.000 saiotik gora egin zituen.
Musikazale handia zen Pello Zabala, eta, 2000. urtean azaldu zuenez, 3.000 CD zituen. Euskadi Irratian Pello Zabalari musika klasikoari buruzko saio bat egiteko deitu ziotenean sortu zen Klasikoak gaur saioa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Listen to Norteko Ferrokarrila on TuneIn» TuneIn (Noiz kontsultatua: 2020-02-29).
* ↑ Ordoñez Garmendia, Jon; P. Ansa, Mikel; Txoperena Iribarren, Maddi Ane. (2022-02-03). «Arantzazutik euskaldunen belarrietara» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-02-03).

## Ikus, gainera

* Arantzazuko Santutegia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110808951
# Koji Fujikawa

Koji Fujikawa (japonieraz: 藤川 康司, 1997ko urriaren 7a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kyoto Purple Sanga, Oita Trinita, Sagan Tosu eta Kataller Toyama.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3301059
# Koji Funamoto

Koji Funamoto (japonieraz: 船本 幸路, Funamoto Koji, 1942ko abuztuaren 12a -) Japoniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala

Japoniako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 1967 | 1 | 0 |
| 1968 | 1 | 0 |
| 1969 | 1 | 0 |
| 1970 | 1 | 0 |
| 1971 | 0 | 0 |
| 1972 | 5 | 0 |
| 1973 | 2 | 0 |
| 1974 | 0 | 0 |
| 1975 | 8 | 0 |
| Guztira | 19 | 0 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* Japan National Football Team Database
* Datuak: Q2232529
# Koji Hirose

Koji Hirose (japonieraz: 廣瀬 浩二, 1984ko martxoaren 13a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Sagan Tosu eta Tochigi SC.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3301200
# Koji Asato

Koji Asato (japonieraz: 安里 光司, 1987ko urriaren 14a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako JEF United Chiba.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q11012375
# Koji Gyotoku

Koji Gyotoku (japonieraz: 行徳 浩二, Gyotoku Koji, 1965eko urtarrilaren 28a -) Japoniako futbolari ohia eta entrenatzailea da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Toyota Motors.
Entrenatzaile gisa Shimizu S-Pulse eta FC Gifu taldeak zuzendu zituen.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q2083218
# Koji Ezumi

Koji Ezumi (japonieraz: 江角 浩司, 1978ko abenduaren 18a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Oita Trinita eta Omiya Ardija.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q275832
# Koji Hachisuka

Koji Hachisuka (japonieraz: 蜂須賀 孝治, 1990eko uztailaren 20a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vegalta Sendai.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q6426416
# Koji Homma

Koji Homma (japonieraz: 本間 幸司, 1977ko apirilaren 27a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Urawa Reds eta Mito HollyHock.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4284223
# Koji Inada

Koji Inada (japonieraz: 稲田 康志, 1985eko ekainaren 19a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Roasso Kumamoto eta Kashiwa Reysol.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q10451535
# Koji Hashimoto

Koji Hashimoto (japonieraz: 橋本 晃司, 1986ko apirilaren 22a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Nagoya Grampus eta Mito HollyHock.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q617050
# Kontsuelo Agirrebarrena

Kontsuelo Agirrebarrena (Lizartza, 1948 - ), 4 urteko espetxe zigorra ezarri zion -61 urte zituela- Espainiako Auzitegi Nazionalak, 2007ko irailean herriko festetan PPko zinegotzi bati makilaz jotzeko keinua egitea egotzita. Epaiketan erakutsi ziren proba bakarrak lekukoenak izan ziren (bizkartzainak, ertzaintzarenak eta hiritarrak). Lekukoek alde eta aurka aritu arren, epaile espainiarrak ertzain eta bizkartzainen argudioak bakarrik hartu zituen kontuan.
Agirrebarrena, 2007ko hauteskundeetan legez kanpo gelditu zen zerrendaren hautagaia izan zen. Bere zerrendak 187 boto lortu zituen, eta PPkoak 27. %4 baino gutxiagoko bozkekin, PPk alkatetza lortu zuen, herritar gehienen gorroto eta egonezina sortuz. Udal Batzarrean inor ez zen herrikoa, denak kanpotarrak baitziren.
Hauteskundeetatik urte batera 400 bat herritarrek adierazpen bat kaleratu zuten. Elkartasuna adierazteko manifestaziora deitu zen urte horretako irailaren 6rako. Irailaren 2an Ertzaintzak gartzela zigorra ezagutarazteko deitu zuen eta Martutenen gartzelaratu zuten, kondena bete zezan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Una vecina de 61 años irá a la cárcel por protestar ante el PP en Lizartza
* ↑ Lizartzak babesa eskainiko dio Agirrebarrenari 6an egingo den manifestazio isilean
* ↑ (Gaztelaniaz) Lizartza, la escalada de tensión que no cesa
* ↑ Encarcelan a la lizartzarra de 61 años sin recibir aún el auto condenatorio

## Ikus, gainera

* Lizartza
* Regina Otaola
* Datuak: Q12261594
# Kontsul (argipena)

Kontsul hurrengoa izan daiteke:
* Diplomazian, Kontsula, Estatu batek atzerrian Kontsulategi edo Kontsul Bulego batean bere ordezkari izan dadin ipintzen duen funtzionario bat.
* Erromako kontsula, Erromatar Errepublikako magistratu nagusia.
# Kontsonante hobikari

Fonetikan, kontsonante hobikaria hobiosteko kontsonantea da, ia beti txistukaria. Apur bat sabaikarituak dira, mihia kakotuz ahoskatzen direla. Izan ere, artikulazio gunea gaineko matrailaren hobi eta sabaiaren artean den junturaren heinean kokatzen da. Kontsonante sabai-hobikariak soinu arruntak dira, esate baterako, ingelesez ship eta chip, edo frantsesez chat eta jus.
Nazioarteko Alfabeto Fonetikoan kontsonante igurzkari hobikari ahoskabea ⟨ʃ⟩ ikurrarekin transkribatua da eta bere kide ahostuna ⟨ʒ⟩ ikurrarekin, eta kontsonante hobikari afrikatu ahoskabea ⟨tʃ⟩ ikurrarekin adierazia da eta bere kide ahostuna ⟨dʒ⟩ ikurrarekin. Afrikatuak ⟨t͡ʃ⟩ eta ⟨d͡ʒ⟩ sinboloekin transkribatuak agertzen ahal dira edo Unicode ikur hauekin ⟨ʧ⟩, ⟨ʤ⟩, bereziki afrikatua eta leherkari + igurzkari kontsonante multzoa bereizten dituzten hizkuntzetan.

## Ezaugarriak

* Kontsonante hobikaria ahoskatzeko mihia ganbila eta kakotua izan behar da, hau da, gako itxura ukan behar du. Alabaina, kontsonante hobi-sabaikariari konparatuz, mihia sabaitik doi bat urrunago izan behar da, beraz, sabaikaritzea maila apalago batean gertatzen da.
* Kontsonante koroari gehienak bezala, sabai-hobikariak mihiaren puntarekin edo mihiaren lepoarekin ahoskatuak izaten ahal dira, hau da, apikariak edo bizkarkariak izan daitezke.

## Euskaraz

Euskaraz bi hobikari ditugu, [ʃ] txistukari igurzkaria eta [t͡ʃ] txistukari afrikatu ahoskabea, besteak beste. Hauetaz gain, euskalki zenbaitetan (bizkaieraz edo zubereraz, esaterako) hauen kide ahostunetako bat ere aurkitzen dugu: [ʒ] edo [d͡ʒ]. Kontsonante horien ahoskunea goiko matrailaren hobi eta ahosabai gogorraren artean den juntaduraren heinean kokatzen da, erran nahi baita kontsonanteak hobiostekoak direla.

### Kontsonante bakoitzaren ezaugarriak

* [t͡ʃ]: afrikatu hobikari ahoskabea euskalki guztietan agertzen da. ⟨tx⟩ ikurraren bidez irudikatzen da (adibidez, etxe, atxo, txori).
* [ʃ]: igurzkari hobikari ahoskabea euskalki guztietan agertzen da. ⟨x⟩ ikurraren bidez irudikatzen da (adibidez, xume, xehe).
* [ʒ]: igurzkari hobikari ahostuna euskalki zenbaitetan agertzen da, gehien bat lehen [j] hurbilkari sabaikari ahostuna zenaren indartzearen ondorioz. ⟨j⟩ ikurraren bidez irudikatzen da (adibidez, bizkaieraz mendije, txikije eta zubereraz jin, jinko).

#### Berezitasun batzuk

/ʒ/, /ʃ/-ren kide ahostuna, *j zaharraren ondorengoa da. Zuberoaz gain Bizkaian ere aurkitzen dugu fonema hori (Lekeition, Bermeon, etab.): mendia [men̪d̪iʒa], harria [ariʒa]. Esaldi hastapenean afrikatzen da.
Mendebaldean, oro har [t͡s̺] zena [t͡s̻] bihurtu da, hizkera batzuetan horren ordez [t͡ʃ] aurki daitekeela.
/ʃ/ eta /t͡ʃ/ -ren banaketa desberdina da euskalki batetik bestera.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2011]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7126842
# Kontsortzio (argipena)

Kontsortzio hitzak adiera zenbait ditu:
* kontsortzio edo partzuergoa, erakunde pribatu eta publikoek osaturiko elkartea, zuzenbide administratiboaz erregulatzen dena;
* kontsortzioa, erakunde batzuek proiektu edo kontratu bat burutzeko aldi baterako osatzen duten elkartea.