OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Atena Promakos

Atena Promakos (antzinako grezieraz: Ἀθηνᾶ Πρόμαχος "frontean borrokatzen den Atena") Fidias eskulturagileak Atenasko Akropolian eginiko brontzezko estatua bat izan zen. Promakos hitzak "lehen gudu lerroan borrokatzen duena" esan nahi du. Kalkuluen arabera, 15 metroko garaiera zuen, estatua hau zegoen oinarriaren neurria kontutan hartuta, eta oraindik Erekteion eta Partenoiaren artean kontserbatzen dena. Beste egile batzuen ustez, berriz, 7 metroko garaiera baino ez zuen. Kalkuluen arabera, gutxi gora-behera hiru brontze tona eta 180 langile behar izan ziren estatua hau egiteko.
Estatua hau, atenastarrek pertsiarren aurka lortutako garaipena ospatzeko egin zen, Pausanias geografo greziarrak, estatua honi buruz, Maratongo mediarren harrapakinaren hamarrenekoarekin egin zela esaten baitu, eta estatua honen ezkutuan, beste gauza batzuen artean, zentauro eta lapitarren arteko borroka landu zuena, Parrasio margolariak diseinatua eta Mis zizelkatzaileak egina. Jarraian, honako hau gehitzen du:
"Bere lantzaren (urrezko) punta, eta bere kasketaren gandorra dira Sunionetik hurbiltzean marinelek ikusten duten lehena".
Fidiasek, beharbada, Atena Lemniaren ondoren eta boli eta urrezko Atena Partenosa baino lehen egin zuen. Estatua, Konstantinoplara eramana eta Konstantinoren foroan kokatua izan zen.
Nizetas Koniatesena, XIII. mendeko historialari bizantziarra, da, estatua honi buruzko xehetasunak ematen dituen aipamen bakarra:
"Arropa oinetaraino erortzen zitzaion. Gerria estutzen zion gerriko bat zeraman. Bere bularrak, Medusaren burua zuen halakret batekin estaltzen zituen. Bere lepoak, jantzi gabea eta luzea, mugagabeko gozamena sortzen zuen ikustean. Bere zainak nabarmenduak zituen eta bere formak biziak eta ondo artikulatuak ziren. Buru gainean, beldurra eragiten zuen zaldi ilezko gandor bat zeraman. Bere ilea atzean lotua zegoen motots batean, kaskotik behera irristatzen ziren kiribilak begien gozagarri ziren bitartean, ilea, ez baitzegoen kaskoak erabat estalia, baizik eta honek bere mototxak pixkat ikustea ahalbidetzen zuela."
1203an suntsitua izan zen. Gaur egun, estatua honen kopia fidagarririk ez da kontserbatzen, bai ordea, txanpon eta ontzietan irudikapenak, nondik, esku batekin ezkutua eusten zuela, eta, bestearekin, beharbada, lantza eusten zuela, hiria erasoren batetik babesteko, edo beharbada hontz bat eusten zuela ebazten den.
Batzuetan, Atena Medicis deritzon estatua, gaur egun Parisko Louvreko Museoan dagoena, Atena Promakosarekin lotzen da.

## Bibliografia

* Pijoán, José. Fidias. Historia general del arte, colección Summa Artis. Tomo IV, El arte griego hasta la toma de Corinto por los romanos. Editorial Espasa Calpe S.A.
* Boardman, John. Escultura griega. Ediciones Destino, 1999.
* Stefania Ratto. Grecia. Colección Los diccionarios de las civilizaciones. Editorial Mondadori-Electa. Milán, 2006.

## Ikus, gainera

* Atena Partenos

## Kanpo estekak

* Datuak: Q755221
* Multimedia: Athena Promachos / Q755221
# Atenas-Eleftherios Venizelos aireportua

Atenasko Eleftherios Venizelos nazioarteko aireportua Atenasko hiria zerbitzatzen duen aireportu bakarra da. Olympic Airlines estatuko airelinearen egoitza nagusia da. Aireportua 2001eko martxoaren 29an jarri zen martxan.
Atenasko erdigunetik 20 kilometrora dago.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Grezieraz) Atenasko nazioarteko aireportuaren webgune ofiziala
* Datuak: Q211734
* Multimedia: Athens International Airport / Q211734
# Apote

Apote Nafarroako Irurita herriko auzo bat da, Baztan udalerri eta haranean. Artesiaga mendatera eta Zigaurrera doazen errepideen bidegurutzean dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107539605
# Apostrofe

    Artikulu hau figura erretorikoari buruzkoa da; ikurra gaitzat duena beste hau da: «Apostrofo»
Apostrofea testu batean beste pertsonaia, objektu edo entitate bati dei egiteko erabiltzen den figura erretorikoa da. Horren adibidea, wikt:eu:oi litzateke (adibidez, Oi lur, oi lur olerkian; eta Esaidazu, Ane, zenbat urte dituzu?, esaldian Ane hitza). Funtzio gramatikal bat, bokatibo gisa, betetzen duen esamoldetzat ere har daiteke.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q620510
# Apotema

Apotema poligono erregular baten zentrutik alde bateraino luzatzen den lerro elkartzuta da.
Apotema zirkulu inskribatuaren erradioa ere bada. n aldeko poligono baten apotema r bada, zirkulu inskribatuaren erradioa R eta alde baten luzera z, orduan:
    $r={\frac {z}{2\tan(\pi /n)}}=R\cos(\pi /n)$

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Poligono erregularren apotema eta animazio interaktiboa
# Apoteosi

Apoteosia enperadore/enperatriz, errege/erregina edo beste agintari goren bati jainko edo heroi izaera emateko Antzinaroan ospatzen zen zeremonia da. Jatorrizko adiera horretatik, pertsona bati bere merezimenduak goraipatzeko zeremonia, musika eta antzerki ikuskizunetako une gorena eta une horietan publikoak izaten duen berotasuna izendatzeko ere erabili da. Hortik, une horiek apoteosikoak direla esaten da. Artean maiz irudikatu den gaia izan da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q580995
* Multimedia: Apotheosis / Q580995
# Apostomatido

Ciliophora filumeko Apostomatia protista-subklasearen animaliez esaten da. Zilio bidez mugitzen dira, eta gorputzean haritxoak dituzten muskuilu txikiak dira; zitostoma arrosaren itxurakoa dute; hartatik sartzen dituzte gorputzera likidoak eta partikula solido txikiak. Zilioek espiral-itxura dute, eta elkarrengandik oso bereizita daude. Makronukleoaren itxura aldakorra da, eta mikronukleo bakarra dute. Itsas karramarroen parasitoak izaten dira.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Apotactis

Apotactis Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apotactis drimylota da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Apotactis citrophila | daturik gabe |
| Apotactis citroptila | daturik gabe |
| Apotactis drimylota | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780731
* Espezieak: Apotactis
# Apothetodes

Apothetodes Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apothetodes dialectica da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Apothetodes dialectica | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4780758
* Espezieak: Apothetodes
# Apostrofo

Apostrofoa puntuazio zeinu bat da, koma goratuaren forma duena: ' . Latindar alfabetoa darabilten hizkuntza askok baliatzen dute: frantsesez, katalanez, ingelesez, italieraz...
Euskaraz, Agur t'erdi diosalean soilik erabiltzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q436048
* Multimedia: Apostrophes / Q436048
# Ameriketako Estatu Batuetako Fiskal Nagusia

Ameriketako Estatu Batuetako Fiskal Nagusia, herrialdeko fiskal gorena da. Honez gain, Segurtasun Indarren Buruzagi Nagusia da eta Presidentearen kabinetean egiten du lan.
Gaur egungo, Fiskal Nagusia, Merrick Garland jauna da.

## Hautaketa

Estatu Batuetako Presidenteak hautatzen du, eta ondoren Estatu Batuetako Senatuak onesten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q636207
* Multimedia: Attorneys General of the United States / Q636207
# Ameriketako Estatu Batuetako Garraiobide Saila

Ameriketako Estatu Batuetako Garraiobide Saila Ameriketako Estatu Batuetako garraiobide guztiei lotutako departamentu federala da.

## Dibisioak

* Hegazkin Administrazio Federala (FAA)
* Autobide Administrazio Federala (FHWA)
* Trenbide Administrazio Federala (FRA)
* Garraio Publiko Administrazio Federala (FTA)
* Itsas Administrazioa (MARAD)
* Motordun Ibilgailuen Segurtasun Administrazio Federala (FMCSA)
* Autobideen Segurtasun Zuzendaritza Federal Nazionala (NHTSA)
* Ikerketa eta Teknologia Berrikuntza Administrazioa (RITA)

## Kanpo estekak

* Garraiobide Sailaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Hegazkintza Administrazio Federalaren webgune ofiziala (Ingelesez)
* Datuak: Q852211
* Multimedia: United States Department of Transportation / Q852211
# Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzua

Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzua (ingelesez: United States Geological Survey edo USGS), Ameriketako Estatu Batuetako gobernuko agentzia zientifiko bat da. USGSko zientzialariek Estatu Batuetako lurra, bere baliabide naturalak eta mehatxatzen duten arrisku naturalak ikertzen dituzte. Agentziak lau zientzia arlo nagusi ditu: hidrologia, geologia, geografia eta biologia. USGSa erakunde ikertzaile bat da, erregulazio ardurarik gabea.
Ameriketako Estatu Batuetako Barne Sailaren sail zientifiko bakarra da. USGSn 10.000 pertsona inguruk lan egiten dute eta bere egoitza Virginia estatuko Reston herrian du, Colorado estatuko hiriburua den Denverren eta Kaliforniako Menlo Parken bulego garrantzitsuak dituelarik.
USGSak Lurrikara Informazioaren Zentro Nazionala (ingelesez: National Earthquake Information Center) kontrolatzen du Colorado estatuko Golden herrian, munduan zehar gertatzen diren lurrikaren kokapena eta indarra detektatzeaz arduratzen dena.

## Historia

Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalaren txosten batek iradokita USGSa 1879ko martxoak 3an fundatua izan zen. "Lur publikoen sailkapena, euren egitura geologikoaren, baliabide mineralen eta domeinu nazionaleko produktuen azterketa" lana eman zitzaion. Lan hau 1803an Louisianaren erosketaren ondoren Estatu Batuetara gehitu ziren lurralde zabalak sailkatzeko beharraren ondorio izan zen.
USGSko lehen zuzendaria izan zen Clarence Kingek, agentzia berria azterketa geologikoen zenbait tokiko agentzietatik abiatuta antolatu zuen. Kargua bi urtez bete ondoren, zuzendari bezala John Wesley Powellek ordezkatu zuen.

## Zuzendarien zerrenda osoa

* 1879–1881 Clarence King
* 1881–1894 John Wesley Powell
* 1894–1907 Charles Doolittle Walcott
* 1907–1930 George Otis Smith
* 1930–1943 Walter Curran Mendenhall
* 1943–1956 William Embry Wrather
* 1956–1965 Thomas Brennan Nolan
* 1965–1971 William Thomas Pecora
* 1971–1978 Vincent Ellis McKelvey
* 1978–1981 Henry William Menard
* 1981–1993 Dallas Lynn Peck
* 1994–1997 Gordon P. Eaton
* 1998–2005 Charles G. Groat
* 2006- Mark Myers

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193755
* Multimedia: United States Geological Survey / Q193755
# Ameriketako Estatu Batuetako Hezkuntza Saila

Ameriketako Estatu Batuetako Hezkuntza Saila herrialdeko hezkuntzaz eta honi loturiko gaiez arduratzen den ministerioa da. AEBetako sailik txikiena da 5.000 langilerekin. Hezkuntza Sailaren akronimo ofiziala ED da eta ez DOE (Energia Sailarena baita).
Egungo Hezkuntza Idazkaria Miguel Cardona da.

## Kanpo estekak

* Hezkuntza Sailaren webgune ofiziala (Gaztelaniaz) (Ingelesez)
* Datuak: Q861556
* Multimedia: United States Department of Education / Q861556
# Ameriketako Estatu Batuetako Hirugarren Fiskal Nagusia

Ameriketako Estatu Batuetako Hirugarren Fiskal Nagusia, justiziako 2. buruordea da. Fiskal Nagusia eta Bigarren Fiskal Nagusiaren laguntzaile eta aholkulari gisa egiten du lan. Fiskal honen ardurapean Emakumeenganako Biolentziaren Aurkako Bulegoa eta Zerga Dibisioa daude, besteak beste.
Gaur egungo, Hirugarren Fiskal Nagusia, Tony West jauna da.

## Hautaketa

Ameriketako Estatu Batuetako Presidenteak hautatzen du, eta ondoren Ameriketako Estatu Batuetako Senatuak onesten du.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3051579
# Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak

Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak (ingelesez: United States Armed Forces), Ameriketako Estatu Batuak babesten dituen erakunde militarren multzoa da. Buruzagi Gorena Barack Obama Presidentea da, Defentsa Idazkaria Robert Gates eta Defentsaren Agintari Gorena Michael Mullen amirala da. Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuak honela banatzen dira:
* Aire Armada
* Itsas Armada
* Lehor Armada
* Kostazainak
* Marineen Gorputza
Konstituzioaren arabera, Buruzagi Gorenaren kargua, Ameriketako Estatu Batuetako presidenteari esleitzen zaio eta bigarren Buruzagitza Defentsa Idazkariari.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Defentsa Sailaren webgunea
# Ameriketako Estatu Batuetako Futbol Federazioa

Ameriketako Estatu Batuetako Futbol Federazioa edo U.S. Soccer (United States Soccer Federation) Estatu Batuetan futbola arautzen duen erakundea da, Chicagon (Illinois) du egoitza. 1913an sortu zen, eta 1914tik FIFAko afiliatua da. Concacafeko kidea da, eta kluben lehiaketen ardura du maila guztietan, baita entrenatzaile eta arbitroen formakuntza, gizonezkoen eta emakumezkoen selekzioak ere.

## Historia

Herrialdean futboleko erakunde ofizial nagusia sortu aurretik, ofizialak ez ziren bi futbol administrazio zeuden: American Football Association (1884) eta American Amateur Football Association (1911). Talde amateurrekin eta Estatu Batuetako ipar-ekialdekoekin bilduta zeuden. Hala ere, bi erakunde horiek gatazka ugari izan zituzten, bietako batek herrialdeko lehen futbol elkartea izan nahi zuelako. Ezberdintasunak gainditu ondoren, American Amateur Football Association elkartea ofizialki 1913ko apirilaren 5ean sortu zen, Estatu Batuetako Futbol Elkartearen (United States Football Association) izenpean. Urtebete geroago, 1914an sartu zen FIFAn.
1914an sortu zen lehen lehiaketetako bat, Lamar Hunt U.S. Open Cup, garai hartan National Challenge Cup bezala deitua, gaur egun herrialde horretako torneorik zaharrenetarikoa izanik. Lehen txapelduna Brooklyn Field Club taldea izan zen.
1945etik aurrera, United States Soccer Football Association izena hartu zuen, eta 1974ra arte, gaur egungo izena hartu zuen: United States Soccer Federation.
1990eko hamarkadan, Ameriketako Estatu Batuetan 1994ko Munduko Futbol Txapelketa eta 1999ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa jokatu ziren. Gaur egun, herri mailako hainbat txapelketa eta Concacaf eta FIFA mailako torneoak antolatzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ David Litterer. (31 de mayo de 2010). «An Overview of American Soccer History» Soccer history USA.
* ↑ Spalding's Official Soccer Football Guide 1914-15, p. 44

## Kanpo estekak

* Sitio web U.S. Soccer (Ingelesez)
* U.S. Soccer erabiltzailearen orria, Facebook zerbitzuan (Ingelesez)
* U.S. Soccer erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako selekzioa erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen selekzioa erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako gazte selekzioak erabiltzailearen profila, Twitter zerbitzuan (Ingelesez)
* U.S. Soccer erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako selekzioa erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako emakumezkoen selekzioa erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan (Ingelesez)
* Ameriketako Estatu Batuetako gazte selekzioak erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan (Ingelesez)
* Datuak: Q222131
* Multimedia: United States Soccer Federation / Q222131
# Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorena

Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorena edo Auzitegi Gorena (ingelesez Supreme Court of the United States) herrialde hartako justizia epaitegi gorena da. Gortea Epaile Presidente batek (Chief of Justice) eta zortzi Epaile Elkartuk osatzen dute. Guztiak AEBetako Presidenteak izendatzen ditu, Senatuaren onespenarekin. Epaile kargua biziartekoa da, eta bakarrik Kongresuak ken dezake kargu hori.
Gortea Washington Hirian biltzen da. Batzuetan erreferentziatzat SCOTUS edo USSC akronimoak erabiltzen dira.

## Egungo osaketa

| Kargua | Epailea | Adina | Nork izendatua | Urtea |
| Epaile Presidentea | John Roberts | (69 urte) | George W. Bush | 2005 |
| Epaile Elkartua | Clarence Thomas | (76 urte) | George H. W. Bush | 1991 |
| Epaile Elkartua | Samuel Alito | (74 urte) | George W. Bush | 2006 |
| Epaile Elkartua | Sonia Sotomayor | (70 urte) | Barack Obama | 2009 |
| Epaile Elkartua | Elena Kagan | (64 urte) | Barack Obama | 2010 |
| Epaile Elkartua | Neil Gorsuch | (57 urte) | Donald Trump | 2017 |
| Epaile Elkartua | Brett Kavanaugh | (59 urte) | Donald Trump | 2018 |
| Epaile Elkartua | Amy Coney Barrett | (52 urte) | Donald Trump | 2020 |
| Epaile Elkartua | Ketanji Brown Jackson | (54 urte) | Joe Biden | 2022 |

## Kanpo estekak

* Gorte Gorenaren webgune ofiziala
* Findlaw.com; Gorteak hartutako azken erabakien bilatzailea
* Datuak: Q11201
* Multimedia: Supreme Court of the United States / Q11201
# Arthur Harden

Sir Arthur Harden (Manchester, Ingalaterra, 1865eko urriaren 12a - Bourne End, Buckinghamshire, Ingalaterra, 1940ko ekainaren 17a) britainiar kimikaria izan zen.

## Biografia

Londresko Unibertsitateko Biokimikako irakaslea (1897). Zelula biziek azukrea nola erabiltzen duten aztertu zuen. Hartzidura, bitaminak eta entzimak ikertu zituen. 1929an Kimikako Nobel saria jaso zuen, H. von Euler-Chelpinekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q189803
* Multimedia: Arthur Harden (biochemist) / Q189803
# Arthur Iturria

Arthur Iturria (Paue, 1994ko maiatzaren 13a) frantziar errugbilaria da, lapurtar jatorrikoa, bigarren lerroan edo hirugarren lerroko hegalean aritzen dena. Hamar denboraldiz AMS Clermont Auvergnen jokatu ondoren, 2023an Aviron Bayonnaisek kontratatu zuen. 2017ko otsailaren 4an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Twickenham Stadiumen, Ingalaterrarenen aurka; besteak beste, 2019ko Munduko Errugbi Kopan parte hartu zuen.

## Bizitza

Arthur Iturria Pauen jaio zen 1994ko maiatzaren 13an. Aitaren aldetik lapurtar erroak ditu, aitatxia Ainhoan sortu baitzen, Dantxaria auzoan, eta amatxia Ezpeletan. Morlaàsen hasi zen errugbian, 9-10 urterekin. 2009an, hamabost urte zituelarik, Aviron Bayonnaiseko gazte mailako taldean sartu zen eta, hiru urte geroago, AMS Clermont Auvergnek kontratatu zuen.
Frantziako junior eta 20 urte azpiko selekzioetan ibili ondoren, 2017ko otsailaren 4an jokatu zuen lehenbiziko partida selekzio nagusiarekin. 2017-2019 bitartean, 15 partidatan aritu zen, horietako 8 Sei Nazioen Txapelketakoak eta bi 2019ko Munduko Errugbi Kopakoak. 2018-2019 denboraldian, Top 14ko hirugarren lerro onenaren barnean sartu zuten rugbyrama webguneko internautek.
2022ko azaroan Aviron Bayonnaisek jakinarazi zuenez, 2023tik 2027ra Baionako taldean ariko da.

## Ibilbidea

* ASM Clermont Auvergne: 2015–2023
* Aviron Bayonnais: 2023-

## Palmaresa
### ASM Clermont Auvergne

* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2017
** finalista: 2019
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** finalista: 2017
* European Challenge Cup
** irabazlea: 2019

## Erreferentziak

* 1 2 Arthur Iturria : "Le choix du cœur". abrugby.fr (Noiz kontsultatua: 2023-8-5).
* 1 2 3 Rencontre avec Arthur Iturria. abrugby.fr (Noiz kontsultatua: 2023-8-5).
* 1 2 Arthur Iturria. en.espn.co.uk (Noiz kontsultatua: 2023-8-5).
* ↑ Les huit de devant selon vos votes. rugbyrama.fr (Noiz kontsultatua: 2023-8-5).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22117295
* Multimedia: Arthur Iturria / Q22117295
# Arthur Leonard Schawlow

Arthur Leonard Schawlow (Mount Vernon, New York estatua, Ameriketako Estatu Batuak, 1921eko maiatzaren 5a - Palo Alto, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1999ko apirilaren 28a) fisikaria izan zen. 1951-1961 urteetan, Columbiako Unibertsitatean eta Bell Telephone enpresako laborategietan lan egin zuen. 1961an, Stanford Unibertsitateko laborategian hasi zen ikerketa-lanetan, eta Townes estatubatuar fisikariarekin batera asmatu zuen laserra, hots, argi-izpi koherenteak sortzen dituen argiaren anplifikazio-sistema. 1981ean, Fisikako Nobel saria irabazi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q190503
* Multimedia: Arthur Leonard Schawlow / Q190503
# Arthur Henderson

Arthur Henderson (Glasgow, 1863ko irailaren 13a - Londres, 1935eko urriaren 20a) eskoziar politikari laborista izan zen. 1934ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen.
Hamabi urte zituenetik, galdategi batean lan egin zuen. 1892an jarduera sindikalak egiten hasi zen eta hurrengo hamarkadan Alderdi Laboristan sartu zen. 1903an aukeratu zuten lehen aldiz Parlamentuko kide.
1915ean Herbert Henry Asquithen koalizio gobernuan sartu zen. Britainiar gobernu bateko lehen laborista izan zen.
1929an Ramsay MacDonaldek Kanpo Arazoetako Idazkari izendatu zuen. Henderson gerraosteko tentsioak murrizten saiatu zen, SESBeko gobernua onartu zuen eta britainiarren babesa bermatu zion Nazioen Ligari.
1930eko hamarkadan, prestatzen ari zen gerra gelditzen saiatu zen. Bakearen Munduko Ligarekin lan egin zuen eta Genevako Desarmatzearen Konferentziako buru izan zen. 1935ean Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

## Lanak

* The League of Nations and labour (1918)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q208665
* Multimedia: Arthur Henderson / Q208665
# Arthur Kennedy

John Arthur Kennedy, (Worcester, 1914ko otsailaren 17a - Branford, 1990eko urtarrilaren 5a), ezagunagoa Arthur Kennedy izenaz, aktore estatubatuarra zen.

## Filmagintza

* High Sierra
* They Died with Their Boots On
* Boomerang
* Champion
* The Window
* The Glass Menagerie
* Bright Victory
* Bend of the River
* The Lusty Men
* Rancho Notorious
* Barabbas
* The Desperate Hours
* Lawrence of Arabia
* The Man from Laramie
* The Naked Dawn
* Trial
* Peyton Place
* Some Came Running
* A Summer Place
* Elmer Gantry

## Oscar Sarietarako izendapenak

* 1959: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- Some Came Running
* 1958: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- Peyton Place
* 1956: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- Trial
* 1952: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria- Bright Victory
* 1950: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria- Champion

## Kanpo estekak

* Datuak: Q351838
* Multimedia: Arthur Kennedy (actor) / Q351838
# Arthur Koestler

Arthur Koestler, jaiotze izena Kösztler Artúr (Budapest, 1905eko irailaren 5a - Londres, 1983ko martxoaren 1a), judu jatorriko hungariar eleberrigile, kazetari eta saiakeragilea izan zen. Hungarieraz, alemanez eta, gehienbat, ingelesez idatzi zuen

## Bizitza

Vienako unibertsitatean kazetaritzako ikasketak egin ondoren News Chronicle egunkari ingelesarentzat lan egin zuen Espainiako Gerra Zibileko kazetari gisa. Frankistek atxilo hartu zuten. Garai hartan bizitakoak eman zituen argitara Spanish Testament (1938) izenburupeko eleberrian. Alderdi Komunista utzi zuen 1937. urtean eta Europako mendebaldean eta Ameriketako Estatu Batuetan batez ere, oso ospetsu bihurtu zen Darkness at Noon (Iluntasuna eguerdian) eleberria eman zuen argitara 1940. urtean. Bertan, 1930. urteko Moskuko prozesua aipatzen du era hunkigarri batez.
Ideologiaren gerrak sortutako nahaste intelektuala eta moralaren arazoak aipatzen ditu Arrival and Departure (1943) eta Age of Longing (1951) eleberrietan. Alderdi Komunistan eman zituen urteetako gorabeherak deskribatzen ditu, bestalde, Arrow in the Blue (1952) eta The Invisible Writing (1953) obretan. Beste lan batzuk The Gladiators (1939), The Lotus and the Robot (1960) eta The Thirteenth Tribe (1976) dira.
Bizitzaren azken urteetan parapsikologiaz interesatu zen, eta gai honi buruzko lan batzuk idatzi zituen (The Roots of Coincidence 1972an eta The Challenge of Chance 1974an)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q78494
* Multimedia: Arthur Koestler / Q78494