OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# François Arago

Dominique François Jean Arago (Estagel, 1786ko otsailaren 26a - Paris, 1853ko urriaren 2a) Frantziako fisikari, politikari eta astronomoa izan zen. Perpignanen egin zituen lehen ikasketak eta Eskola Politeknikoan sartu zen 1804. urtean. Bureau des Longitudes bulegoan idazkari izan zen, eta erakunde horretako urtekaria idatzi zuen. Meridiano arkua neurtzen lagundu zion Biot zientzialariari. Harekin neurtu zuen airearen eta beste zenbait gasen trinkotasuna. Fisikaren eta astronomiaren barruan hainbat alorretan egin zituen azterketak eta aurkikuntzak: optika, mineralogia, fisika kosmikoa eta geografia fisikoa landu zituen. Polarizazio magnetikoa aurkitu zuen, eta Copley domina eman zioten horregatik; elektrizitate eta fotometrian ere egin zituen behaketak; fotometro bat asmatu zuen.
Analisi eta Geodesia irakaslea izan zen hogei urtean zehar, eta astronomia-ikastaro bikainak ere eman zituen. 1848an gobernuan sartu zen herriak aukeratuta; Frantziaren kolonietan esklabotza desagerrarazi zuen. Luis Napoleonen gobernua sortu zenean utzi zuen politika. Gay-Lussac zientzia-gizonaren laguntzaile izan zen Annales de Physique et de Chimie lanean. Aragoren zenbait lan aipagarri: Astronomie populaire (Astronomia herriarentzako) eta Histoire de ma jeunesse (Nere gaztaroko historia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q154353
* Multimedia: François Arago / Q154353
# François Barrême

François Barrême (Tarascon, 1638ko uztailaren 7a - Paris, 1703) frantziar matematikaria eta kontabilitatearen aitzindaria izan zen. Bere lan ezagunena 1671ko Le Livre nécessaire pour les comptables, avocats, notaires, procureurs, négociants, et généralement à toute sorte de conditions izenekoa izan zen, behin eta berriz argitaratua izan zena eta herritarren artean zabalkuntza handia izan zuena, Barême universel izenarekin. Baremo hitza bere izenetik eratortzen da.
* Datuak: Q929921
* Multimedia: François Barrême / Q929921
# François Blondel

François Blondel (Ribemont, 1618ko ekainaren 15a - Paris, 1686ko urtarrilaren 21a) matematikari, ingeniari, arkitekto, teoriagile eta diplomatiko frantsesa izan zen. Zientzia eta Literatura ikasketak amaitu zituenean diplomazia-lanetan jardun zuen, Egipton eta Konstantinoplan batez ere. Antilletako gotorlekua eraiki zuen 1666. urtean. Zientzia Akademiako kidea izan zen, eta Arkitekturaren Erret Akademiaren sortzaileetariko bat izan zen (1671). Berak eraiki zuen, erromatarren ereduei jarraituz, Parisko Porte Saint-Denis garaipen-arkua (1671-1672). Dogma klasikoko teoriagile honek klasizismoa eta Errenazimentuko Italiako arkitektura sustatu zituen, italiar barrokoa alde batera utziz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q600701
* Multimedia: François Blondel / Q600701
# François Augiéras

François Augiéras (Rochester, 1925eko uztailaren 18a - Périgueux, 1971ko abenduaren 13a) frantses idazle eta margolaria zen.

## Bizitza

Aita pianista frantsesa zen, ama etxekoandre poloniarra. 1933an, aitaren heriotzak bultzatuta, ama Frantziara itzuli zen, Perigueux herrira.
Augiéras, bere bizitzako azken urteak jaioterriko leize batean eman bazituen ere, Algerian, Malin, Mauritanian eta Grezian bizi izan zen. Greziako Athos mendian fraide gisa emandako denboraldia ez ezik —kanporatua izan zen— Afrika ere izan zen bere bizitzaren eta lanaren paisaia.
Lanbide ugari izan zituen Afrikan. Artzain eta ehiztari ibili zen tarteka, baina bere zeregin nagusia idaztea, margotzea eta gorputzaz gozatzea izan zen. Haren idatziek garbi erakusten digute bere bazterrekotasunaz kontziente zela. Putetxe batetik irtetean jasotako jipoia, eraikuntzako langileekin izandako sexu-harreman debekatuak... Augiérasen Le voyage des morts liburu eder eta basatian desertuko hautsaren poetika eta sifilia sendatzeko erabiltzen zuen penizilinaren zaporea nahasten dira.

### Margolaritza eta eragina

Augiéras margolaria ere bazen. 1950eko hamarkadan, Afrikako eremu ezezagun batean, Bigarren Mundu Gerrako alemaniar bunker baten barruko aldea guztiz margotu zuen. Hamarkada bat geroago itzuli zenean, keaz ilunduta eta pintadaz gainezka topatu zuen. Berriro margotu zuen bunkerra, guztiz itxi, eta hondarraz estali eta ezkutatu zuen.
Augiérasen miresle den Miquel Barceló artista eta Isaki Lakuesta zinegilea bunker ezkutuaren bila abiatu ziren. Barceló, Augiérasen alter egoaren moduko bat bihurtuta, margolan ezkutuaren bilaketa-bidaiari ekin zion. Emaitzarekin Los pasos dobles izenburuko filma osatu zuten.

## Lanak

* Le Vieillard et l'Enfant, 1954
* Zirara, 1957.
* Le Voyage des morts, 1959
* Une adolescence au temps du Maréchal et de multiples aventures, 1968
* Un voyage au Mont Athos, 1970
* L'Apprenti sorcier, 1976 (hil ostean)
* Domme ou l'Essai d'occupation, 1982 (hil ostean)
* Les Barbares d'Occident, 1990 (hil ostean)
* Lettres à Paul Placet, 2000 (hil ostean)
* Le Diable ermite, 2002 (hil ostean)
* La Chasse fantastique, 2005 (hil ostean)

## Kanpo loturak

* François Augiéras elkartea
* Datuak: Q1108068
# Farsund

Farsund Norvegiako udalerria da. Vest-Agder konderrian kokatua dago. 262.38 km² ditu eta 9.392 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Kvinesdal Lyngdal

## Kanpo estekak

* Datuak: Q490462
* Multimedia: Farsund / Q490462
# Fartet

Farteta edo fartoneta (Aphanius iberus) Cyprinodontidae familiako arrain hezurduna da.
Ur gezatan ibiltzen diren arrainetan txikienetakoa da; Europakoetan, 5 cm luze eskas da arra, eta kolorez urdina; emea handixeagoa da. Ur gazi eta beroetara ere oso erraz moldatzen da. Mediterraneo itsasoaren Espainia aldeko uretan bizi da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Aphanius iberus», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2010263
* Multimedia: Aphanius iberus / Q2010263
* Espezieak: Aphanius iberus
# Fartlek

Fartleka (euskaraz: «abiadura-jaia») abiadura-ariketetan oinarritzen den entrenamendu-sistema da, Gösta Holmer suediarrak asmatu eta garatu zuena. Ondoren, fisiologo askok bereganatu du Fartlek sistema.
Fartleka eremu irregularretan egin ohi da, eskuarki aurreikusitako ibilbiderik jarraitzen ez delarik. Fartlekariak, haien senari jarraiki, abiadura eta intentsitatea aldatzen joaten dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1392753
# Faruk Egiptokoa

Faruk erregea (arabieraz: فاروق الأول ‎ Fārūq al-Awwal, turkieraz: I. Faruk; Kairo, Egiptoko sultanerria, 1920ko otsailaren 11 – Erroma, Italia, 1965eko martxoaren 18a) Egiptoko erregea izan zen 1936-1952 bitarteko urteetan.

## Bizitza

Fu’ad I.aren seme eta ondorengoa izan zen. Ingalaterran ikasi zuen. Wafd Egiptoko partidu nagusiari indarra kentzen saiatu zen, baina 1942an Ingalaterrak Mustafa el-Nahhas Wafd alderdiko buruzagia ezarri zion lehen ministrotzat, Faruk nazien aldeko kontseilariez inguraturik zegoela eta. 1952an, kolpe militar batek erregetza kendu eta Egiptotik kanpo bizi izan zen hil arte.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/05/20 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q213001
* Multimedia: Farouk I of Egypt / Q213001
# Fartura

Fartura Brasilgo udalerri bat da, São Pauloko estatuan kokatua. 16.070 biztanle ditu 429,17 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* São Pauloko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q536230
* Multimedia: Fartura / Q536230
# Fartura do Piauí

Fartura do Piauí Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 5.284 biztanle ditu 712,918 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1936286
* Multimedia: Fartura do Piauí / Q1936286
# Farson (Wyoming)

Farson Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Sweetwater konderrian dago, Wyoming estatuan. 272 biztanle ditu, 62,17534 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Sweetwater konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1942040
# Farsta barrutia

Farsta barrutia Suediako Stockholm hiriburuaren hegoaldeko barrutietako bat da, Söderort eremuan dagoena. 15'40 km²-ko azalera dauka eta 55.300 biztanle 2014ko erroldaren arabera.

## Historia

1912an Stockholmgo udalak Farsta gård etxaldea erosi zuen baina 1950 hamarkadararte ez ziren eraiktitzen hasi bertan. 1960an ireki zen Farsta Centrum merkatalgunearen inguruan egituratu zen barrutia.

## Ondasun nabarmenak

* Farsta Centrum.
* Farstahallen estadioa.
* Sköndals eliza.
* Etxebizitzak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q861854
* Multimedia: Farsta (stadsdelsområde) / Q861854
# Fartsa

Fartsa hitza latinetik dator, "farcire", hau da, hegaztien janarian betegarri gisa sartzen zen zerbait izendatzen zuena. Antzerki mintzairan, atsedenaldietan, astia pasatzeko sartzen ziren komediatxoak ziren. Beraz, hutsune horiek betetzeko komediatxo laburrak ziren.

## Historia

Autore grekolantindarren obren tartean egiten baziren ere, esaterako Aristofanes eta Plautoen lanetan, genero gisa Erdi Aroa sortu eta ugaritu zen. Horren adibide oso ona XV. mendean antzinako frantsesez idatzitako La Farce de Maître Pathelin dugu. Ondoren, fartsak, tradizio luzea izan du Europako antzerkigintzan.

## Euskal Herriko fartsak

Euskal antzertian zenbait fartsa garatu dira:
* Xaribariak
* Martzelino Soroa: Anton Kaiku, 1862an.

## Bibliografia

* Euskaltzaindia: Literatura Terminoen Hiztegia, 2008, 331 or. Patri Urkizuen sarrera.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_xslt&Itemid=474&lang=es&layout=lth_detail&search=fartsa&view=frontpage

## Kanpo estekak

* Datuak: Q193979
# Frumales

Frumales Segoviako udalerria da, Tierra de Pinares eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 176 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q601460
* Multimedia: Frumales / Q601460
# Frumoasa

Frumoasa honakoa izan daiteke:
* Frumoasa (Teleorman)
* Frumoasa (Harghita)
# Frumușica

Frumușica Errumaniako udalerri bat da, Botoșani konderrian. 5.098 biztanle ditu, 84,93 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Frumușica $^{(en)}$ Boscoteni $^{(en)}$ Rădeni $^{(en)}$ Storești $^{(en)}$ Șendreni $^{(en)}$ Vlădeni-Deal $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5114354
# Frumușeni

Frumușeni Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. 2.600 biztanle ditu, 36,15 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Frumușeni $^{(en)}$ Aluniș $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5061620
# Frumario

Frumario, Remismundo, errege bihurtu eta gutxira tronutik kendu zuen sueboen buruzagi militar bat izan zen, eta Sueboen Erresumaren hegoaldean gobernatu zuen, Rekimundok, iparraldea gobernatzen zuen bitartean. Rekimundoren aurkako gerra zibil bat izan zuen, biak 463an hilez, berriz, Remismundo, suebiar erresuma osoaren errege bihurtuz.
# Frumentzio Aksumgoa

Frumentzio Aksumgoa (ge'ez: ፍሬምናጦስ, Fremnāṭos, Tiro, ?- Aksum, 383) siriar jatorriko apaiza izan zen. Tradizioaren arabera, Aksumgo Erresuma kristautu zuen.
Ezana erregearen haurtzaroko tutorea, Etiopiar Elizaren lehendabiziko burua (Abuna) izan zen. Konstantzio II.a erromatar enperadore arrianoaren gutun batek, Ezana eta bere anaia Saizanari zuzendua, Frumentzio Alexandriara bidalia izan dadila eskatzen du, dotrina akatsengatik aztertua izan dadin eta Teofilo indiarrak ordezkatua izan dadin; Ezanak, eskaera hau baztertu zuela edo ez zuela aintzat hartu suposatzen dute.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Adejumobi, Saheed A.. (2007). The history of Ethiopia. Westport, Conn: Greenwood Press ISBN 0-313-32273-2..
* Datuak: Q251060
* Multimedia: Saint Frumentius / Q251060
# Frumoasa (Teleorman)

Frumoasa Errumaniako udalerri bat da, Teleorman konderrian. 1.721 biztanle ditu, 47,47 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Frumoasa $^{(en)}$ Păuleasca $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16427629
# Frumosu

Frumosu Errumaniako udalerri bat da, Suceava konderrian. 2.931 biztanle ditu, 99 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Frumosu $^{(en)}$ Deia $^{(en)}$ Dragoșa $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16427502
* Multimedia: Frumosu commune, Suceava / Q16427502
# Frumușani

Frumușani Errumaniako udalerri bat da, Călărași konderrian. 6.124 biztanle ditu, 72,92 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Brăila $^{(en)}$ Orăști $^{(en)}$ Pasărea $^{(en)}$ Pădurișu $^{(en)}$ Pițigaia $^{(en)}$ Postăvari $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2537496
# Frumușița

Frumușița Errumaniako udalerri bat da, Galați konderrian. 5.067 biztanle ditu, 113,16 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Frumușița $^{(en)}$ Ijdileni $^{(en)}$ Tămăoani $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3725358
# Galenbeck

Galenbeck Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.083 biztanle zituen, 93,54 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46017
* Multimedia: Galenbeck / Q46017
# Galena Park (Texas)

Galena Park Texasko hiri bat da. Harris konderrian kokatua dago. 2010ean 10.887 biztanle zituen, 12,60 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Harris konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q981431
* Multimedia: Galena Park, Texas / Q981431
# Galena (Indiana)

Galena Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Floyd konderrian kokatuta dago, Indiana estatuan. 1.726 biztanle ditu, 6,938396 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Floyd konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3322315
* Multimedia: Galena, Indiana / Q3322315
# Galena (Ohio)

Galena Ohioko herri bat da. Delaware konderrian kokatua dago. 2010ean 653 biztanle zituen, 4,14 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Delaware konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2213165
* Multimedia: Galena, Ohio / Q2213165
# Galena udalerria, LaPorte konderria (Indiana)

Galena udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, LaPorte konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.980 biztanle zituen, 27.17 milia karratu (70.4 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Galena udalerriak 868 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 35.864 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5518403
# Galena (Illinois)

Galena Illinoiseko hiri bat da. Jo Daviess konderrian kokatua dago. 2010ean 3.429 biztanle zituen, 10,78 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Jo Daviess konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q577903
* Multimedia: Galena, Illinois / Q577903
# Galena (Kansas)

Galena Kansasko hiri bat da. Cherokee konderrian kokatua dago. 2010ean 3.085 biztanle zituen, 11,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Cherokee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1023040
* Multimedia: Galena, Kansas / Q1023040
# Galena (Maryland)

Galena Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Kent konderrian dago, Maryland estatuan. 539 biztanle ditu, 0,934077 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kent konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2050159
* Multimedia: Galena, Maryland / Q2050159
# Galena (Missouri)

Galena Missourieko hiri bat da. Stone konderrian kokatua dago. 2010ean 440 biztanle zituen, 1,93 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Stone konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q961315
* Multimedia: Galena, Missouri / Q961315
# Galena (Alaska)

Galena (koyukon hizkuntzan: Notaalee Denh) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Yukon–Koyukuk Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan. 472 biztanle ditu, 62,39758 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Alaska Native Place Names» www.uaf.edu (Noiz kontsultatua: 2023-07-01).

## Ikus, gainera

* Yukon–Koyukuk Census Area

## Kanpo estekak

* Datuak: Q79737
* Multimedia: Galena, Alaska / Q79737
# Galtzada (errepidea eta kalea)

Errepide eta kaleetan, galtzada ibilgailuak zirkulatzeko zoru-zatia da. Galtzadan, lerroak (bat baino gehiago izan daiteke) eta bazterbideak daude. Kaleetan, espaloiak eta galtzada bereizten dira.

## Ikus, gainera

* Areka
* Zintarri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1645474
# Galtzagorri

Galtzagorri euskal mitologiako pertsonaia da. Mamurrak eta Prakagorriak gizakiei beren lan harrigarrietan laguntzen dieten ahaide txiki-txikiak dira. Praka gorriak dituzte soinean, eta orraztokian ezkutatzen dira. Euren jabeari biraka-biraka hasten zaizkio oihuz galdezka. "Eta orain zer? Eta orain zer?" Eta amen batean betetzen dituzte nagusiaren aginduak, nahiz eta ikaragarrienak izan. Beste izen batzuk: Aidetikako (Saran); Aiharra, Haio (Lapurdin); Beste mutilak (Gernikan), Patuek (Muxika), mamarroak Zarautzen...

## Bibliografia

* "Familiariak" in Mitoen bilakatzea. Egilea, Anuntxi Arana. Argitaletxea, Gatuzain, Baiona 2004.

## Ikus gainera

* Iratxo (Euskal Herriko mitologia)
* Trasgu (Asturiar mitologia)
* Ventolinos (Asturiar mitologia)
* Leprechaun (Irlandar mitologia)
* Clurichaun
* Far darrig

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3094873
* Multimedia: Galtzagorri / Q3094873
# Galtzamotzak

Galtzamotzak edo prakamotzak belaunetik gora geratzen diren galtzak dira, elastikoarekin batera jokalarien joko-jantzia osatzen dutenak. Praka arrunt bat bezalakoa da, baina hau baino laburragoa, normalean belaunetatik gora egoten da, gaur egun modan jarri dira belaunen mailara edo beherago iristen diren luzeagoak ere. Historikoki, Europan eta Ameriketako herrialde batzuetan haur txikiek soilik erabiltzen zituzten prakamotzak, eta nerabezarora iristen zirenean, adin-nagusitasunera iristen ziren edo ezkontzen zirenean, lehen praka luzeak janzten zituzten. Honek, haurrek bakarrik erabil zitzaketela ematen zuen, eta, beraz, klima beroetan, helduek ezin zituzten erabili heldugabeak ez agertzeko edo barregarri ez geratzeko. Baina Bigarren Mundu Gerratik aurrera helduak klima tropikaletan erabiltzen hasi ziren modu moderatuan, hala ere, jantzi hau umeentzat bakarrik zelako ideiak zenbait urtez iraun zuen.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Saskibaloia Hiztegia] [2011]

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q223269
* Multimedia: Shorts / Q223269
# Galtza zango-estuak

Galtza zango-estuak edo praka zango-estuak zango estuak dituen galtza ez-elastikoa da. Estetikoki, kanpai-formako praken aurkakoak dira. Praka zango-estuak 1980ko hamarkadako jantzi klasiko bat dira, baina aldizka itzultzen dira modako orrialdeetara. Praka zango-estuak heavy metal taldeen eta euren jarraitzaileen uniformearen zati tradizionalak izan dira.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hipermerkatuetako Produktuak Hiztegia] [2009]
* ↑ Euskalterm: [Arropa-dendak Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q618998
* Multimedia: Skinny jeans / Q618998
# Galtzada (argipena)

Galtzada hitzak adiera zenbait ditu:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16517324
# Galtza petodunak

Galtza petodunak edo praka petodunak bularra estaltzeko aurrealdea duen galtza da. Jatorrian lanerako jantzi gisa asmatua bada ere, bere erabilera zabaldu da. 1890eko hamarkadan Levi Strauss eta Jacob Davisek asmatu zituzten Levi Strauss & Co.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Arropa-dendak Hiztegia] [2009]
* ↑ «Christian Dior Fall 2017 Ready-to-Wear Collection» Vogue.
* ↑ Kyi, Tanya Lloyd & Hanmer, Clayton. (2011). The lowdown on denim. Toronto: Annick Press ISBN 978-1-55451-415-1. OCLC .825770364.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13383825
* Multimedia: Bib overalls / Q13383825
# Galerako gizakia

Galerako gizakia edo Galerako gizona gizon momifikatu baten gorpua da, K. a. 1400 inguruan datatua dagoena eta El Argarreko kulturakoa zena, Brontze Aroan, eta Historiaurre osoko hobekien kontserbaturiko gorpuetakotzat hartua dena, Ötzirekin batera.

## Aurkikuntza eta historia

"Galerako gizakia" Granadako Unibertsitateko Historiaurre eta Arkeologia Saileko Katedraduna eta indusketaren zuzendarietako bat zen Fernando Molinak eta Jaengo Unibertsitateko Historiaurre irakaslea zen Maria Oliva Rodriguez-Arizak zuzendutako arkeologo talde batek aurkitu zuen 121 hilobian, arraultza formako kobazulo baten barnean, pertsonaren bizilekua izan zela uste den tokian lurperatua, 2002ko azaroan, Argartar kulturako El Castellón Alto nekropolian, Baza-Huescar goi ordokian kokatua, Andaluziako Granadako probintziako Galera herrian. Gorpuaren ondoan tresna eta zeramika ezberdinak eta bere semea izan zitekeen 4 urteko ume baten gorpua agertu ziren.
Lurperaketa lurrez estalitako pinuzko taulez babestu izana, harrizko harresi bat eraiki izana eta tokiko lehortasun baldintzek, mikro-organismoek euren lana egitea eragotzi zuten eta honela gorpua modu naturalean momifikatzea eta kontserbatzea lortu zen.

## Ezaugarriak

* Momifikazio naturala
* Jatorrian gorpua bi aldetatik hermetikoki itxitako poltsa batekin estali zen.
* Gizon honek 28 urte inguru zituen hil zenean eta ondoan ume baten hezurdura aurkitu zen, bere semea izan zitekeela susmatzen dena.
* 1,60 metroko altuera zuen
* Ez ziren borroka zantzuak edo heriotza eragin zezaketen lesiorik aurkitu, eta beraz neumonia bategatik edo beste halako gaixotasun baten ondorioz hil zela uste da.
* Gorpuak bizarra zuen, hiru mototx, horietako bat hain luzea gerritik behera iristen zela, prakak zeramatzan, baita oihalezko kapela bat ere.
* Gainera zenbait tresna eta objektu aurkitu ziren:
** zeio bat
** sastakai bat
** lepoko baten hiru ale
** zilarrezko zenbait eraztun
** lau zeramika txatal
** kobrezko bi besoko

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz)Galerako udaletxearen webgunea.
* (Gaztelaniaz)Granadako Unibertsitatearen webgunea.
# Galeria (argipena)

Galeria hitzak adiera zenbait ditu:
* galeria edo arkupea;
* galeria edo balkoi luzea; esate baterako Lapurdiko eta Nafarroa Behereko elizetako zurezko galeriak.
* galeria, beirateek estalitako korridorea;
* meatzaritzan, galeria edo zulobidea, lur azpian egindako bidea;
* arte-galeria, erakusketak antolatu eta artelanak saltzen dituen lekua;
* galeriak Parisen eta Bruselan ugari diren pasagune estaliak, non dendak egoten diren;
* Galéria, Korsikako herria;
* Galeria, Antzinako Erromako tribua.
# Galeradun konpresio

Informazioaren teknologian, galeradun konpresioa edo konpresio itzulezina datuak konprimatzeko metodo bat da. Bere ezaugarri nagusia da zehatzak ez diren hurbilketak erabiltzen dituela eta zenbait datu baztertzen dituela edukia irudikatzeko. Datuen tamaina murrizteko erabiltzen da, horrela edukiak biltegiratu, manipulatu eta transmititzeko bideak arintzeko. Galeradun konpresioan ez bezala, galerarik gabeko konpresioan datuak ez dira degradatzen eta, beraz, jatorrizko irudia eskuratu daiteke konpresioa kentzen zaionean. Datu kopurua askoz gehiago murriztu daiteke galeradun konpresioarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55564
* Multimedia: Lossy compression algorithms / Q55564