OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# San Martin (Amezketa)

    Artikulu hau Amezketako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «San Martin».
San Martin Amezketako auzoa da, herriaren kanpoaldean kokatutakoa.

## Ondarea

San Martingo baseliza, oinarri laukizuzeneko nekazal eraikina. Mahaiak, harrizko jarlekuak eta iturria dagoen zelai batean dago. Baseliza barruan, santuaren XIII. mendeko irudia dago. Eraikina Amezketa erdigunetik bi kilometro ingurura dago.

## Jaiak eta ospakizunak

San Martinen omenezko jaia azaroaren 11n antolatzen da.

## Ikus, gainera

* Amezketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266898
# Rhysodes sulcatus

Rhysodes sulcatus Carabidae familiako kakalardo saproxilikoa da, zientziarako Johan Christian Fabriciusk 1787an deskribatu zuena.

## Deskribapena

Koleoptero txikia (6,5-8,3 mm), luzanga, gaztain kolorekoa, pronotoan eta elitroetan luzetarako izurrak dituena. Buru triangeluarra, eta antena txikiak, 11 giltzartez osatuak.

## Bizilekua

Egitura dibertsifikatua duten baso primario, zahar eta naturalak behar ditu. Larbak eta helduak usteldura hezeetan bizi dira, diametro handiko zuhaitzetan (Fagus, Quercus, Populus; gutxiagotan Picea edo Abies). Euskal Herrian pagadi, izeidi (Abies alba) eta pinudietan (Pinus sylvestris) atzeman da.

## Banaketa

Hegoaldeko eta erdialdeko Europan dago banatua, Pirinioetatik Kaukaso eta Poloniaraino. Oso arraroa da banaketa-eremu osoan. Euskal Herriari dagokionez, populazio bakan batzuk ezagutzen dira Hairako basoan, Iratin eta Erronkarin.

## Elikadura

Helduek mixomizetoak besterik ez dute jaten; hori dela eta, egur hil ugari eta mikroklima hezea behar dute.

## Kontserbazioa

IUCNren Zerrenda Gorrian datu falta kategorian dago kokatua. Nafarroako Faunako Espezie Mehatxatuen Katalogoan, berriz, kaltebera kategorian dago jasoa.

## Erreferentziak

* ↑ Rhysodes sulcatus (Fabricius, 1787). gbif.org (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).
* ↑ Rhysodes sulcatus (Fabricius, 1787). inpn.mnhn.fr (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ Sienkiewicz, Paweł. Methodological guide for: 4026 Rhysodessulcatus (Fabricius, 1787). siedliska.gios.gov.pl (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).
* 1 2 3 Méndez, M., Dodelin, J., Petrakis, P., Schlaghamersky, J. eta Nardi, G. Rhysodes sulcatus. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T157582A5100245 (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* 1 2 Recalde, Jose Ignacio; San Martín, Antonio Fermín; Anton, Iosu. Nuevas localidades de Rhysodes sulcatus (Fabricius,1787) y Calytis scabra (Thunberg, 1784) en la Península Ibérica (Coleoptera: Rhysodidae, Trogossitidae). Heteropterus Revista de Entomología, 14(2): 169-174, researchgate.net (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ Armendariz, Carlos. Rhysodes sulcatus. European Environment Agency, forum.eionet.europa.eu (Noiz kontsultatua: 2019-11-12).
* ↑ 254/2019 Foru Dekretua, urriaren 16koa; honen bidez, Babes Bereziko Basa Espezieen Nafarroako Zerrenda ezartzen da, Nafarroako Florako Espezie Mehatxatuen Katalogo berria ezartzen da eta Nafarroako Faunako Espezie Mehatxatuen Katalogoa eguneratzen da.. 216. aldizkaria - 2019ko urriaren 31, navarra.es (Noiz kontsultatua: 2019-11-11).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1238846
* Multimedia: Rhysodes sulcatus / Q1238846
* Espezieak: Rhysodes sulcatus
# Rhys Ifans

Rhys Ifans, jaiotzez Rhys Owain Evans (1967ko uztailaren 22a, Haverfordwest, Pembrokeshire) galestar aktore bat da. Bere ama hizkuntza galesera da. Parte hartu duen filma garrantzitsuenak honako hauek dira: Twin Town (1997), Notting Hill (1999), Little Nicky (2000), Hannibal Rising (2007), Mr. Nobody (2009), Nanny McPhee and the Big Bang (2010), Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1 (2010) edota Anonymous (2011).

## Filmografia

| Urtea | Filma |
| 1997 | Twin Town |
| 1999 | Notting Hill |
| 2000 | The Replacements |
| 2000 | Little Nicky |
| 2001 | The Shipping News |
| 2001 | The 51st State |
| 2004 | Vanity Fair |
| 2004 | Not Only But Always (Telesaila) |
| 2004 | Enduring Love |
| 2005 | Chromophobia |
| 2006 | Garfield: A Tail of Two Kitties |
| 2007 | Hannibal Rising |
| 2007 | Elizabeth: The Golden Age |
| 2009 | The Boat That Rocked |
| 2010 | Mr. Nobody |
| 2010 | Nanny McPhee and the Big Bang |
| 2010 | Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 1 |
| 2010 | Passion Play |
| 2010 | Greenberg |
| 2011 | The Amazing Spider-Man |
| 2011 | Anonymous |

## Kanpo estekak

* Rhys Ifans aktorearen IMDBko fitxa ikusgai (Ingelesez)
* Datuak: Q215017
* Multimedia: Rhys Ifans / Q215017
# Rhys McClenaghan

Rhys Joshua McClenaghan (Newtownards, 1999ko uztailaren 21a) gimnastika artistikoan lehiatzen den kirolari irlandarra da. Ipar Irlandan jaio zen arren Irlandako Errepublikaren izenean aritzen da, Commonwealth Jokoetan ezik, orduan Ipar Irlandako taldean aritzen da. Zaldi arkudunaren proban haren belaudaldiko gimnasta onenetakoa kontsideratzen da.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen eta hainbat aldiz izan da Munduko eta Europako txapelduna.

## Olinpiar Jokoak

2018an Europako txapelduna eta Commonwealth Jokoetako irabazlea izan zen.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta zazpigarren amaitu zuen finalean. 2022an Liverpoolen Munduko txapelketa irabazi zuen, txapeldun izatea lortzen zuen lehen irlandar gimnasta izan zen. 2023ko Munduko txapelketan berriz irabazi zuen zaldi arkudunean.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, urrezko domina eskuratu zuen txapeldun olinpiko bihurtuz.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris Frantzia | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| Munduko Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2019 | Stuttgart Alemania | 03 ! | Zaldi arkuduna |
| 2022 | Liverpool Erresuma Batua | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| 2023 | Anberes Belgika | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Glasgow Eskozia | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| 2023 | Antalya Turkia | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| 2024 | Rimini Italia | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| Commonwealth Jokoak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2018 | Gold Coast Australia | 01 ! | Zaldi arkuduna |
| 2022 | Birmingham Erresuma Batua | 02 ! | Zaldi arkuduna |

## Erreferentziak

* ↑ «Faces of Gymnastics: Ireland’s Rhys McClenaghan is the ‘Prince of the Pommel’» www.gymnastics.sport (Noiz kontsultatua: 2024-09-02).
* 1 2 (Ingelesez) Pepper, Diarmuid. (2024-08-03). «Ireland’s Rhys McClenaghan wins magnificent gold in pommel horse final» TheJournal.ie (Noiz kontsultatua: 2024-09-02).
* ↑ (Ingelesez) «Rhys McClenaghan makes history with gold for Ireland at the World Gymnastics Championships» The Irish Times (Noiz kontsultatua: 2024-09-02).
* ↑ (Ingelesez) Carayol, Tumaini. (2023-10-07). «McClenaghan and Andrade win golds on pommel as Whitlock and Biles fall» The Observer ISSN 0029-7712. (Noiz kontsultatua: 2024-09-02).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24006126
* Multimedia: Rhys McClenaghan / Q24006126
# Rhythmbox

Rhytmbox musika erreproduzigailu eta antolatzailea da, GNOME mahaigainerako sortua. GStreamer edo Xine motorrak erabiltzen ditu, eta UNIX-moduko sistema eragileetan funtzionatzen du (BSD, Linux, Solaris...).

## Ikus, gainera

* GNOME

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Proiektuaren webgunea.
* Datuak: Q319897
* Multimedia: Rhythmbox / Q319897
# Rhys Davies

Rhys Davies edo jaiotzez Rees Vivian Davies (Clydach Vale, Rhondda Cynon Taf, 1901eko azaroaren 9a – London, 1978ko abuztuaren 21a ) idazle galestarra izan zen, ingelesez idatzi izan zuena.
XX. mendeko idazle galestar emankorrenetarikoa izan zen, eta 100 ipuin baino gehiago argitaratu zuen, arlo honetan nabarmenduz.
Hil ondoren, "Rhys Davies Trust" elkartea sortu zuten 1990ean, ingelesezko idazle galestarrak sustatzeko helburuarekin.

## Bibliografia hautatua
### Eleberriak

* The Withered Root (1927)
* The Black Venus (1944)
* The Perishable Quality (1957)
* Print of a Hare's Foot (autobiografia, 1969)

### Antzezlanak

* No Escape (1954)

## Ikus, gainera

* Galestar ezagunen zerrenda
* Ingelesezko literatura

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) http Biografia eta bibliografia
* Datuak: Q3402530
# San Andres eliza (Hiriberri)

Hiriberriko San Andres eliza izen bereko toki asko izan daiteke:
* San Andres eliza (Hiriberri Artzibar): Hiriberri (Artzibar) herrian kokatuta
* San Andres eliza (Hiriberri Longida): Hiriberri (Longida) herrian kokatuta
# San Andres eliza (Hiriberri Longida)

San Andres eliza Longidako Hiriberri lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

San Andres eliza harriz egindako eraikina da, barroko garaian, zaharragoa zen beste eraikin baten kokalekuan, eta material batzuk berrerabili ziren, erabilitako harri mota ezberdinengatik ikus daitekeenez. Gurutze latindarreko oinplanoa du, burualdea burualde zuzena eta kanpandorre liraina, ebanjelioaren nabeari atxikita, oinaldean. Kanpoko horma-bularrek eraikuntzaren barne-egitura ikusten uzten dute. Dekoraziorik gabeko atea duen erdi-puntuko arku batetik sartzen da. Barrualdean, kapera nagusia, gurutzadura, transeptua eta habeartearen erdiko atala daude, eta luneto-ganga dute; oinaldeko atala, berriz, egurrezko teilatu lauz estalita dago; sakristia burualdeari atxikita dago eskuinaldetik, eta presbiterioarekin komunikatuta dago ate dinteldu batekin. Altzari nagusiak rokoko estiloko hiru erretaula dira (XVIII. mendearen bigarren erdia), presbiterioan eta bi transeptuetan kokatuta daudenak. Erretaula nagusia San Andres apostoluaren martirioaren eszenari eskainita dago, eta eskola barrokoaren mihise gainean (XVII. mendearen 2. erdialdean) pintura ona du, mazoneriaren aurreko joera helenistarekin. Interes gutxiago dute alboko erretaulen mihise titularrek, Sortzez Garbiari (eredu murilleskoetan oinarritua) eta Xabierko San Frantziskori eskainiak, hura baino askoz modernoagoak.
Hala ere, elizaren hainbat kokapenetan, oraindik ere badaude egur polikromatuzko irudi batzuk, joera erromanista eta kalitate onekoak (XVII. mendearen lehengo erdia), gaur egungoak baino lehenagoko erretaula beretik etor daitezkeenak. Horrela, Errosarioko Ama Birjinaren irudia, erretaula nagusian ezkerrean idulki baten gainean jarria, edo San Andresen irudi handia, Inmakuladaren aipatutako erretaularen atikoan dagoena, Ebanjelioaren aldeko transeptuan. Garai eta eskola erromanista berekoa da hiru iltzeko gurutziltzatua, nabearen horman dagoena, ebanjelioaren aldean.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | HIRIBERRI LONGIDA. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Hiriberri
* Longida

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110155901
# San Andres eliza (Ibarrangelu)

San Andres eliza Bizkaiko Ibarrangelu udalerriko Elexalde auzoan dagoen eliza bat da.

## Kanpo estekak

* San Andres elizari buruzko argibidea. Euskadiko Turismo Bulegoaren webgunea
* Ibarrangeluko San Andres elizari buruzko argibidea. Bizkaia.net
* Datuak: Q12266838
* Multimedia: Church of San Andrés, Ibarrangelu / Q12266838
# San Andres eliza (Eparotz)

San Andres eliza Urraulgoitiko Eparotz lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | EPAROTZ. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Eparotz
* Urraulgoiti

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110253937
* Multimedia: Iglesia de San Andrés (Epároz) / Q110253937
# San Andres eliza (Erredin)

San Andres eliza Lizoainibarko Erredin lekuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

XIII. mendeko eraikuntza gotikoa da, harriz egina, eta hainbat aldaketa izan ditu arkitekturan eta dekorazioan. Habearte bakarra du, lau ataletan banatuta, burualdea, burualde zuzenekoa, eta kapera bana, habeartearen alde banatan, kapera nagusiaren aurreko atalean. Estalki-sistema luneto-gangazkoa da dorrearen oinaldeko atalerako, gurutze-ganga izartua habearteko eta burualdeko gainerako ataletarako, eta gurutze-ganga sinplea alboko kaperetarako.
Sarrera epistolaren aldetik egiten da, arkiboltak dituen arku zorrotzeko ate batekin. Arkibolta horiek hainbat gai lantzen dituzten kapitelak (landareak, zoomorfikoak, gizakiak) dituzten zutabeetan oinarritzen dira, interes artistiko handikoak. Barruan, zizelkatutako erretaula batzuk daude, barroko berantiarreko estilokoak (XVIII. mendea).

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | ERREDIN. (Noiz kontsultatua: 2021-10-23).

## Ikus, gainera

* Erredin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109301514
# San Andres eliza (Etaiu)

San Andres Leartzakoa eliza Nafarroako Etaiu udalerriko Leartza herrian dagoen eliza bat da. Erdi Arokoa da, XIII. mendean eraikia, erromaniko estiloko zati batzuk mantentzen ditu eta Zistertar estiloaren eragina du. San Andres apostuluari sagaratua dago. 1983an Nafarroako kultura ondasuna izendatua izan zen.
Harlanduzko fatxada irregularrean, kanpoko horma-bularrak ikusten dira. Beraietako bien artean, zutabeetan bermatuta dauden erdi-puntuko arkiboltez osatuta dagoen portada ikus daiteke. Fatxada honetan, zutabeetan bermatuta dagoen erdi-puntuko arku baten azpian, gezileiho itsu bat irekitzen da. Leiho honen gainean, hagaburutxo leun batzuk ikus daitezke teilatu-hegal baten azpian. Zirkuluerdi formako absideko hormatalari atxikita dauden zutabe batzuek, teilatuaren altuerara iristen dira. Teilatu honen gainean, barruan kanpaiak dauzkaten bi baoko kanpai-horma bat altxatzen da. Irudi honetan, elizak zaharberritze bat jasan du. Horren ondorioz, fatxadari gehitutako elementu batzuk desagertu egin dira.

## Ikus gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492642
# San Andres eliza (Erriberagoitia)

San Andres eliza Erriberagoitiako Villambrosa herrian (Araba) dagoen eliza pizkundetar-barrokoa da. 2018ko abenduaren 19an, Eusko Jaurlaritzak monumentu izendatu zuen, sailkatutako kultura-ondasuna.

## Ezaugarriak

San Andres eliza oinplano errektangularreko tenplua da, nabe bakarrekoa, harlangaitzez egina, iparraldean lau hormabular dituela. Lau isuriko habe-estalkia dauka.
Elizaren iparraldean, alboan, hilerria dago, horma batez itxia. Tenpluaren mendebaldean erdi-puntuko hiru arkuko kanpai-horma bat dauka, bi kanpairekin. Kanpai-hormaren ondoan elizpea zegoen (gaur egun jausita dago): bi arku beheratu, erdian sekzio karratuko zutabe bat, eta habe-estalkia. Sarrera ateburuduna dauka.
Barrualdea nabe errektangular bat da, bi tarterekin. Lehenengo tartea, ganga tertzeletedun batez estalita dago. Gangaren nerbioak mentsulen gainean jarrita daude. Bigarren tartea kanoi zorrotzeko ganga batez dago estalita. Antzina, tarte horrek ere ganga tertzeletedun bat zeukan estalkitzat, nerbioen hondarrek erakusten dutenez. Nabearen oinetan goiko korua dago. Hutsune zirkular bat dauka mendebaldeko horman, koruaren gainean. Erretaula barrokoa dauka, baita ur bedeinkatu ontzia eta bataiarria ere, iparraldeko aldean. Alde horretan, harlangaitzezko horma bat dago, espazio horri eutsi eta hura ixten duena. Hormaren lehen tartean, sakristia dago; oinplano errektangularrekoa, sabai aizuneko estalkiarekin.

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura-ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q67576204
# San Andres eliza (Hiriberri Artzibar)

San Andres eliza Artzibarko Hiriberri kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina

Nabe angeluzuzeneko oinplano irregularra du, eta zirkuluerdiko burualdea. Kaperak ditu alboetan, eta barrualdean hiru atal desberdin daude. Estalkia arku fajoietan bermatuta dago, eta koruak, egurrezkoa, zeru satsua du. Azken urteetan, antzinako pinturaren aztarnak aurkitu dira hormetan, baina ez da gehiago ikertu, eta apur bat hondatuta daude. Elizak itoginak ditu eta egoera ertainean dago. Sarreraren parean gurutze barroko bat dago, oso berrmargotua izan den monumentu katalogoa adierazten duena. Bataiarriak Erdi Aroko jatorrizko pilareari eusten dio, baina basamentua pulpitu zahar batetik birziklatutako harria da.
XIX. mendearen erdialdean, Iruñeko San Frantzisko komentuko desamortizazioaren ondorioz, kalitateko egurrezko erliebeak ekarri ziren alboko kaperetan jarritako erretaula batetik. XVII. mendeko lehen hereneko buruz buruko berantiarreko estiloari egiten dio erreferentzia. Erliebe bat San Frantziskoren bizitzari buruzkoa da, eta bestea, originalagoa, suzko gurdi baten gainean dagoen santu batena, ustez San Elias dena.
Erretaula nagusia XVII. mendeko lehen erdialdekoa da, erromanista berantiar estilokoa. Mendeetan zehar hainbat lanek aldatu dute, eta jatorrizko egituratik gutxi geratzen da. Beheko aldean lau santu agertzen dira koadro txikietan margotuta: San Saturnino, San Sebastian, Santo Domingo eta San Fermin. Erdiko gorputzean kalitate oneko hiru tailu agertzen dira, Ama Birjina eta haurra erretaularen buru direla, eta Alcalako San Diegorena eta San Buenaventurarena. Burualdearen alboetan, San Andres eta Santa Barbararen bi eskultura barrokok osatzen dute elizaren eskultura.
Eliza alde bakarretik inmatrikulatu zuen Eliza Katolikoak 2003ko otsailaren 3an.

## Erreferentziak

* «Hiriberri» Artzibarko Udala (Noiz kontsultatua: 2021-11-27).

## Ikus, gainera

* Hiriberri
* Artzibar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q109768691
# San Andres eliza (Izurtzu)

San Andres eliza Izurtzu (Nafarroa Garaia) herriko eliza da, Gesalazko ibar eta udalerrian.

## Ezaugarriak

XIII. mendean eraiki zen zistertarren eraginaren pean, baina XVI. eta XVII. mendeetako eraldaketek ondoriozkoa da 21. mendeko eraikina. Nabe laukizuzena du, sei ataletan banatua. Epoistolaren aldean portada bat dago, puntu erdiko arkua hiru arkiboltarekin, XVI. mendekoa.
Barrualdeko erretaula XIX. mendekoa eta neogotikoa da, baina irudi bat du, Errosarioaren Andra Marirena, XIV. mendekoa eta gotikoa. O-ko Andra Mariren beste irudi bat ere bada, XIII. mendekoa eta erromanikoa, hieratismo nabarmenekoa, jatorrian herriko beste baseliza batean zegoena. Erdi Aroko ponteharri bat ere badago.
Elizari itsatsitako antzinako etxe bat ere bada multzoaren parte.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «IZURZU - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).
* ↑ Gran Enciclopedia de Navarra | IZURZU. (Noiz kontsultatua: 2024-04-29).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125457636
* Multimedia: Iglesia de San Andrés (Izurzu) / Q125457636
# San Andres eliza (Kiev)

San Andres eliza (ukraineraz: Андріївська церква; errusieraz: Андреевская церковь) Kiev hirian dagoen eliza barrokoa da, muino baten gainean dagoena. 1744 eta 1754 artean eraikia, Elisabet I.a Errusiakoa enperatrizak Bartolomeo Rastrelli arkitektoa hautatu zuen. Zimendatze-arazoak ohikoak izan dira, eta kezka handia sortu dute hondoratzeko arriskuari buruz.

## Erreferentziak

* ↑ (Errusieraz) «Андреевская церковь может сползти на Подол!» Korrespondent 2007-8-10.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167321
* Multimedia: St. Andrew's Church, Kyiv / Q167321
# Rosa Zufia Sanz

Rosa Zufia Sanz (Tutera, Nafarroa Garaia, 1958) kazetaria eta zinemagilea da.

## Biografia
### Kazetari

Kazetari ikasketak egin zituen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan eta ibilbide luzea du egina kazetaritzan 1986tik aurrera, besteak beste.
ETB1eko Artefaktua Literatura programaren erredaktorea izan zen bi urte luzez, 2021etik. 2023era. EITB Kultura -.Transit programaren zuzendaria, ia 6 urtez, 2013tik - 2019ra. EITB "Eskerrik asko Petrov" / "Gracias Petrov seriearen zuzendaria izan zen, 11 hilabetez, 2012tik 2013ra. ETBeko Kultura erredaktorea izan 2012an zortzi hilabetez.
Tabakalera Donostiako kultura garaikideko zentroko komunikazio arduraduna izan zen, 5 urte eta 8 hilabetez, 2005etik 2011ra.
ETBko Albistegietako erredaktorea/zuzendariordea izan zen 20 urtez, 1986tik 2006ra.

### Zinemagile

Emakumeen filmografia ikusarazteko asmoz, Bertha Gaztelumendi eta Rosa Zufia zinemagileek "Arnasa Betean. A Pulmon ", dokumentala egin zuten. Zazpigarren artean aitzindariak direnetatik hasi eta azken jaialdietan arrakasta izaten ari diren gazteenetarainokoen errepasoa eginez, honako alderdi hauek jorratuz:" filmen gaiak, pertsonaiak, begiradak, ametsak, aurrera ateratzeko ahaleginak eta, batez ere. Besteak beste ondorengo zinegileak izan zituzten gogoan: Leire Apellaniz, Maddi Barber, Ana Diez, Arantxa Etxebarria, Maria Elorza, Iratxe Fresneda, Mireia Gabilondo, Isabel Herguera, Lara Izagirre, Marina Lameiro, Ana Murugarren, Maider Oleaga, Izibene Oñederra, Maite Ruiz de Austri, Alauda Ruiz de Azua, Arantza Santesteban, Helena Taberna, Esti Urresola eta Bego Vicario.

## Dokumentalak

* Arnasa betean, 2023. Bertha Gaztelumendirekin elkarlanean.

## Erreferentziak

* ↑ Irizar, Itziar Ugarte. (2023-10-07). ««Zer falta zen emakumeak ez zeudelako kameren atzean?»» Berria (Noiz kontsultatua: 2023-10-07).
* ↑ «Comienza su emisi�n el espacio cultural �EiTB Kultura Transit� - GARA» gara.naiz.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-21).
* ↑ Pereda, Aida M.. (2023-09-24). «“Las mujeres hacen cine a pulmón, es decir, con su respiración, su cuerpo y muy pocas ayudas”» Deia (Noiz kontsultatua: 2023-11-21).
* ↑ «ARNASA BETEAN. Emakume Zinegileak (Dokumentala)» www.tentazioa.eus (Noiz kontsultatua: 2023-11-20).
* ↑ «Bertha Gaztelumendi y Rosa Zufía dan aire a las cineastas vascas en la gran pantalla» EITB 2023-09-26 (Noiz kontsultatua: 2023-11-21).

## Kanpo estekak

* Arnasa betean, emakume zinegileak - Bertha Gaztelumendi, Rosa Zufía (Trailer) YouTube.
* Datuak: Q123501264
# Rosa Zarra

Rosa Zarra Marín 1995eko ekainaren 22an Ertzaintzak gomazko pilotaz zauritu eta zortzi egun geroago, ekainaren 30ean, hildako 58 urteko donostiar emakumea izan zen. Donostiako Parte Zaharrean jaioa eta Amarako bizilaguna, Rosa Zarra Euskal Herria Askatu ekimenak deitutako kontzentrazio batean parte hartzera joan zen Donostiako Anoeta estadioko inguruetara, bezperan Lasa eta Zabalaren hiletetan gertaturiko istiluak salatzeko. Alta, toki berean ETAk bahitutako Jose María Aldaya enpresaburuaren aldeko askatasunaren aldeko kontzentrazio bat ere deituta zegoen. Istiluak sortu ziren ertzainen eta manifestari ezkertiar abertzaleen artean. Istiluak baretu zirenean, bi ertzain Rosa Zarra eta beste pertsona batzuk zeuden txokora hurbildu eta gomazko pilota bat jaurtiki zuten, lekukoen arabera 6-8 metroko distantziara. Gomazko pilotak Rosa Zarra kolpatu zuen abdomenean.
Rosa Zarraren familiak Ertzaintzaren aurkako salaketa jarri zuen, haren heriotza Ertzaintzaren jokabideak eragindakoa izateagatik eta laguntza ukatzeagatik. Eztabaida sortu zen familiaren eta Ertzaintzaren ordezkari politikoen artean Rosa Zarraren heriotza kolpatu zuen pilotak eragindakoa zen ala aurretik Rosak zuen osasun arazoen ondorioz gertatu zen. Auzitegiko medikuek arrazoi naturalei egotzi zieten Rosaren heriotza, aldiz Rosaren nefrologoak heriotza pilotakadaren ondorio izan zela adierazi zuen. Azkenean, 1995eko irailean epaileak familiarrek jarritako salaketa artxibatzea erabaki zuen.
2015ean jaurlaritzak Bizitzarako Eskubideen Urraketen Udal Erretratuak txostena argitaratu zuen, zeinetan Rosa Zarraren kasua gehiago ikertu beharrekoen zerrendan ageri baitzen.

## Erreferentziak

* 1 2 «Egia zor diete» Argia (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).
* ↑ Berria. «Gaur 25 urte dira Rosa Zarra pilotakada batez jo zutela» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).
* ↑ Ordoñez, J.. «Rosa Zarra «Gehiago» ikertu beharra» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-06-22).

## Kanpo estekak

* Euskal kasuan izandako bitzeko eskubidearen aurkako urraketen argazkiak, herriz herri
* Datuak: Q16518786