OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wilhelm Lexis

Wilhelm Lexis (Eschweiler, 1837ko uztailaren 17a, – Göttingen, 1914ko abuztuaren 24a), alemaniar estatistikari, ekonomialari eta demografoa izan zen, ezaguna aseguruen arloan egindako ekarpenengatik. Besteak beste, Lexis ratioa eta Lexis diagrama asmatu zituen.
* Datuak: Q64383
* Multimedia: Wilhelm Lexis / Q64383
# Wilhelm Johannsen

Wilhelm Ludvig Johannsen (Helsingør, Danimarka, 1857ko otsailaren 3a - Kopenhage, Danimarka, 1927ko azaroaren 11) botanikoa, landare fisiologoa eta genetista izan zen.
Kopenhageko nekazari Institutuan egin zuen lan, hiriko unibertsitateko nekazaritza katedradun bihurtu arte. 1909an gene terminoa sortu zuen, "pangen" hitzaren laburdura bezala, Hugo de Vriesek sortua 1889an. "genotipo" eta "fenotipo" hitzak ere sortu zituen 1911n. Hala eta guztiz ere, genotipo eta fenotipo terminoak Johannsenentzat esanahi popularra zuen eta ez banakoa: fenotipoa populazio baten artean ezaugarrien agerpenen deskripzio estatistikoa zen; genotipo terminoa "leinu garbiak"-ei adierazitako abstrakzioa zen.

## Bibliografia

* Om arvelighed i samfund og i rene linier. 1903
* Arvelighed i historisk og experimentel belysning. 1917

## Kanpo estekak

* Wilhelm Johannsenen Genoma funtzionalen bilaketa
* Irudi galeria
* Sei minutuko bideoa Johannsen filmatzen irakasle eta zientzialari moduan
* Datuak: Q347272
* Multimedia: Wilhelm Johannsen / Q347272
# Wilhelm Keitel

Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel (Bad Gandersheim, Alemaniar Inperioa, 1882ko irailaren 22a - Nurenberg, Alemania, 1946ko urriaren 16a) alemaniar kanpo mariskala (Generalfeldmarschall) izan zen. Lehen Mundu Gerran, garrantzi handiko karguak izan zituen. 1934an, aurreko Gerrako Ministerioaren ordezko Oberkommando der Wehrmachteko buru izendatu zuen Hitlerrek. Bigarren Mundu Gerran, beti bat etorri zen Hitlerren erabakiekin. III. Reicharen kapitulazioa izenpetu zuen Berlinen (1945eko maiatza). Nurenbergen epaitu zuten: gerrako krimenen erantzule zela eta, hiltzera kondenatu, eta urkatu egin zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q76361
* Multimedia: Wilhelm Keitel / Q76361
# Wilhelm Lehmbruck

Wilhelm Lehmbruck (Meiderich, 1881eko urtarrilaren 4a - Berlin, 1919ko martxoaren 25a) alemaniar eskultorea izan zen.
Meatzari baten semea, Düsseldorfeko Arte Aplikatuen Eskolan ikasi ahal izan zuen udal beka bati esker. 1899an, argitalpen zientifikoetarako ilustrazioak egiten hasi zen. 1901etik 1906ra Düsseldorfeko margolaritza eskolari lotuta egon zen. 1906an egin zuen lehen erakusketa. 1910etik 1914ra Parisen bizi izan zen, eta han ere erakutsi zuen.
Osasun-langilea izan zen Lehen Mundu Gerran, Berlingo ospitale batean. Gerran ikusitako sufrimendua eta miseria eskulturetan islatu zituen. Depresioak jota Zürichera ihes egin zuen 1916an. Gerra amaitu ondoren, Berlinera itzuli zen eta han bere buruaz beste egin zuen.
Giza gorputzak zizelkatu zituen estilo naturalista eta espresionistan. Emakume biluziek nelankolia zentzu nabarmena dute eta arkitektura gotikoarekin partekatutako forma luzeak dituzte. Mies van der Rohe arkitektoak bere lagun Lehmbrucken eta Aristide Maillolen eskulturak jarri zituen eraikin eta diseinuetan.

## Iruditegia

* Wilhelm Lehmbruck, 1911, Femme á genoux (The Kneeling One), cast stone, 176 x 138 x 70 cm (69.2 x 54.5 x 27.5 in), Armory Show, postala
* Schlaf (1907)
* Stehende weibliche Figur (1910)
* Weiblicher Torso (Torso der Großen Stehenden) (1910)
* Kniende (1911)
* Kniende (c. 1911 - Brontze)
* Gizonezko modelo biluzia, Metropolitan Museum of Art (1912)
* Große Sinnende (1913)
* Emporsteigender Jüngling (1913)
* Der Gestürzte (1915/16)
* Porträtkopf Fritz von Unruh (1918)
* Villa Tugendhat Wilhelm Lehmbrucken eskulturarekin

## Kanpo estekak

* Datuak: Q551282
* Multimedia: Wilhelm Lehmbruck / Q551282
# Wilhelm Meinardus

Wilhelm Meinardus (Oldenburgen, 1867ko uztailaren 14a - Göttingen, 1952ko abuztuaren 28a) geografo alemaniarra izan zen.
Meinardus 1906tik Münsterreko Unibertsitateko irakaslea izan zen eta 1920tik Göttingeneko Unibertsitatekoa.
Klimatologia eta ozeanografia arloetan lan egin zuen. 1909an Leopoldinako kide hautatu zuten. 1929tik Zientzien Bavariar Akademiako kide izan zen. Antartikako Meinardus glaziarra bere omenez izendatzen da. Antartikako Konbergentzia Meinardus lerroa bezala ere ezagutzen da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1615073
* Multimedia: Wilhelm Meinardus / Q1615073
# Wilhelm Kempff

Wilhelm Walter Friedrich Kempff (Jüterbog, Brandenburg, 1895eko azaroaren 25a - Positano, Italia, 1991ko maiatzaren 23a) alemaniar piano-jotzailea izan zen.
Gurasoak organo-jotzaile izan zituen, eta oso gazterik hasi zen bera aitarekin pianoa eta organoa jotzen. Berlingo Kontserbatorioan ikasi zuen pianoa Karl Heinrich Barthekin, eta konposizioa, Robert Kahnekin. 1918an hasi zen kontzertuak ematen. Lehen aukera Berlingo Orkestra Filarmonikoarekin izan zuen. Stuttgarteko Musika Eskolako zuzendaria eta piano-irakaslea izan zen 1924tik 1929ra. Hego Ameriketan, Japonian, Frantzian, Londresen, Grezian, Italian, eta 1964an, Estatu Batuetan aritu zen kontzertuak ematen. Errepertorio erromantikoaren interprete bikaina izan da. Beethovenen lanak interpretatzen zituen batez ere. 1984an utzi zion jendaurrean kontzertuak emateari.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ 88 notes pour piano solo, Jean-Pierre Thiollet, Neva Ed., 2015, p.51. ISBN 978 2 3505 5192 0
* Datuak: Q159946
* Multimedia: Wilhelm Kempff / Q159946
# Wilhelm Leibl

Wilhelm Maria Hubertus Leibl (Kolonia, 1844ko urriaren 23a - Würzburg, 1900eko abenduaren 4a) alemaniar erretratuen eta nekazarien bizitzako eszenen margolari errealista izan zen.
Kolonian jaio zen, eta aita katedraleko abesbatzako zuzendaria zen. Urregile baten ikastuna izan zen matgolaritza ikasi aurretik. 1864an Municheko Akademian sartu zen, eta Karl von Piloty izan zuen irakasle. 1869an margolaritza estudio bat ireki zuen Johann Sperl, Theodor Alt eta Rudolf Hirth du Frênesekin. Garai hartan Gustave Courbetek hirian erakutsi zuen eta artistengan zirrara handia eragin zuen.
1869an iritsi zen Parisera, Courbetek gomendatuta, eta Édouard Manet ezagutu zuen, baina Alemaniara itzuli behar izan zuen, Frantzia-Prusia Gerra hasi zelako. 1873an Munich utzi eta Bavaria landatarrean kokatu zen. Nekazarien bizitzako eszenak estilo errealistan margotu zituen, aurretiazko zirriborrorik gabe eta kolorearekin zuzenean lan eginez.

## Iruditegia

* Hiru emakume elizan (1881)
* Wilhelm Leibl eta Sperl ehizan, 1890–1895, Neue Pinakothek
* Buruzapi zuridun neska, c. 1876
* In der Bauernstube, 1890
* Die Spinnerin, 1892
* Johann Heinrich Pallenberg, 1871
* Freiherrn von Perfall als Jäger
* Rosine Fischler, Gräfin Treuberg, 1878
* Gizon baten erretratua, c. 1890
* Buruzapi beltza duen neska, 1879
* Dr. Reindl, c. 1890

## Kanpo estekak

* Datuak: Q704661
* Multimedia: Wilhelm Leibl / Q704661
# Wilhelm Marx

Wilhelm Marx (Kolonia, 1863ko urtarrilaren 15a - Bonn, 1946ko abuztuaren 5a) alemaniar lege-gizon, politikari katoliko eta Zentroko Alderdiko kidea izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 1923tik 1925era eta 1926til 1928ra.
Jurisprudentzia ikasi zuen Bonneko Unibertsitatea, funtzionarioaren oposizioa gainditu zuen eta epaile lanetan aritu zen. Zentroko Alderdiko kidea izan zen, eta Prusiako parlamenturako eta gero Reichstag-erako hautatu zuten.
Versaillesko itunaren alemaniar sinadura babestu zuen, Alemaniako Iraultzaren aurka agertu zen eta Weimarko Errepublika babestu zuen.
1923ko azaroan kantziler izendatu zuten eta gutxiengo gobernu bat zuzendu zuen, zentroko alderdiak lagunduta. Moneta egonkortzea, kontsolidazio fiskala eta Reich eta Bavariako gobernu eskuindarraren arteko gatazka konpontzea lortu zuen.
1925ean Prusiako ministro presidente izendatu zuten eta presidentetzarako hauteskundeetarako hautagai izan zen. 1926ko maiatzean berriro ere kantziler izendatu zuten eta Alemania Nazioen Ligan sartzea lortu zuen. 1928an presidenteak kargutik kendu zuen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q77183
* Multimedia: Wilhelm Marx / Q77183
# Wallendorf (Eifel)

Wallendorf (Eifel) Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Eifel Bitburg-Prüm barrutia|Eifel Bitburg-Prüm]] barrutian. 2014an 371 biztanle zituen 8,71 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q567541
* Multimedia: Wallendorf (Eifel) / Q567541
# Wallen

Wallen izan daiteke:

## Toponimia

* Wallen, Schleswig-Holsteingo udalerria

## Biografia

* Angelica Wallén (1986), suediar eskubaloi jokalaria;
* Lena Hjelm-Wallén (1943), suediar politikaria;
* Wallen, frantziar R'n'B eta hip-hop abeslaria.
# Walldürn

Walldürn Alemaniako hiri-udalerri bat da, Baden-Württemberg estatuan. Azken zentsuaren arabera 11.813 biztanle zituen, 105,88 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q503285
* Multimedia: Walldürn / Q503285
# Walldorf

Waldorf Alemaniako Baden-Württemberg estatuko hiri bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 14.824 biztanle zituen.
Hiri hau SAP AG informatika enpresaren egoitza da. Bestalde, John Jacob Astor aberatsaren jaioterria ere bada, hau hiltzeko unean Estatu Batuko gizonik aberatsena zelarik, bere ondorengoek hiriaren izena Waldorf gisa ingelesera itzuli eta Waldorf-Astoria hotel multzo ospetsua nahiz Waldorf entsalada asmatu zituzten.

## Iruditegia

* Iturria.
* Kalea.
* Evangelische Stadtkirche eliza.
* etxea.

## Hiri senidetuak

* Astoria, Oregon, Estatu Batuak, 1963.
* Kırklareli, Turkia, 1970.
* Saint-Max, Frantzia, 1985.
* Waldorf, Maryland, Estatu Batuak, 2002.
* Freeport, New York, Estatu Batuak, 2003.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Walldorfeko Udal webgunea (Alemanez)
* Datuak: Q22872
* Multimedia: Walldorf (Baden) / Q22872
# Wallen (Dithmarschen)

    Artikulu hau Alemaniako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Wallen».
Wallen Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 36 biztanle zituen 1,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q558210
* Multimedia: Wallen (Dithmarschen) / Q558210
# Wallenborn

Wallenborn Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Vulkaneifel (barrutia)|Vulkaneifel]] barrutian. 2014an 417 biztanle zituen 8,23 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553433
* Multimedia: Wallenborn / Q553433
# Wallendorf (Lichte)

Wallendorf Alemaniako udalerria da. [] estatuan dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1423328
* Multimedia: Wallendorf (Lichte) / Q1423328
# Wallburg (Ipar Carolina)

Wallburg Ipar Carolinako herri bat da. Davidson konderrian kokatua dago. 2010ean 3.047 biztanle zituen, 14,44 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Davidson konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3474971
# Walled Lake (Michigan)

Walled Lake Michigango hiri bat da. Oakland konderrian kokatua dago. 2010ean 6.999 biztanle zituen, 5,64 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Oakland konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2847502
* Multimedia: Walled Lake, Michigan / Q2847502
# Walldorf (Turingia)

Walldorf Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Schmalkalden-Meiningen (barrutia)|Schmalkalden-Meiningen]] barrutian. 2014an 2.207 biztanle zituen 12,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q669004
* Multimedia: Walldorf (Meiningen) / Q669004
# Womelsdorf (Pennsylvania)

Womelsdorf Pennsylvaniako borough bat da. Berks konderrian kokatua dago. 2010ean 2.810 biztanle zituen, 2,33 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Berks konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1185165
* Multimedia: Womelsdorf, Pennsylvania / Q1185165
# Womanizer

Womanizer 2009an Britney Spearsek kaleratu zuen lehen diskoaren lehenengo singlea da.
“Womanizer” arrakasta zerrenden lehenengo postuan kokatu zen Brasilen, Kanadan, Danimarkan, Ameriketako Estatu Batuetan, Finlandian, Frantzian, Norvegian eta Suedian, besteak beste.
327.500 ale saldu zituen abesti honek munduan zehar. Singelarekin batera, bideoklip ofiziala estreinatu zen mundu osoan. Zenbait lurraldeetan zentsura dela eta eszena batzuk moztu egin ziren, non Britney biluzik agertzen den.
Bideoklipean, Britney hiru emakumeen papera egiten du, gizon gonazale baten aurka.

## Kanpo estekak

* Womanizer bideoklip ofiziala
* Datuak: Q323991
# Wombwell

Wombwell, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.
2011n 15.316 biztanle zituen.
* Datuak: Q2096359
* Multimedia: Wombwell / Q2096359
# Women Of Ireland

Women Of Ireland ingelesez eta Mná na h-Éireann irlanderaz, (euskaraz Irlandako Emakumeak) Seán Ó Riada konposatzaile eta musikari irlandarrak sortutako doinu edo abestia da. Bere hitzak irlanderaz idatziak daude. Hainbat talde eta musikarik abesti honen bertsio ezberdinak moldatu dituzte: The Chieftains, Sinéad O'Connor, Alan Stivell, Mike Oldfield, Carlos Nuñez...
Stanley Kubrick zuzendariak 1975an zuzendutako Barry Lyndon filmaren soinu bandako abestietako bat izan zen, beharbada filma horretako abesti ezagunena.

## Ikus gainera

* Women of Ireland (Mike Oldfield): Mike Oldfield ingeles musikagilaren bertsioa.

## Kanpo estekak

* The Chieftains taldearen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Alan Stivellen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Sinéad O'Connorrek irlanderaz abesten duen "Women Of Ireland" edo "Mná na h-Éireann" doinuaren bertsioa entzungai
* Mike Oldfielden "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Carlos Nuñezen "Women Of Ireland" doinuaren bertsioa entzungai
* Datuak: Q3569772
# Wombourne

Wombourne, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Staffordshire konderrian.
2011n 13.511 biztanle zituen.
* Datuak: Q2768862
* Multimedia: Wombourne / Q2768862
# Womelsdorf (Mendebaldeko Virginia)

Womelsdorf Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Randolph konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan. 189 biztanle ditu, 1,072731 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Randolph konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q526311
# Women Against Pit Closures

Women Against Pit Closures meatzariak eta beraien familiak Erresuma Batuko 1984-85eko greban zehar babesten zituen mugimendu politikoa izan zen. Mugimenduak, ideia feministak industria gatazka baten praktikan jartzeko meritua du eta emakumeen ahalduntzea nabaria da, gizonez nagusitutako esfera batean rol publiko bat hartu zutelako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8031304
# Women Donostiako Klasikoa

Women Donostiako Klasikoa :
| Orokortasunak ||
| Kirola | Errepideko txirrindularitza |
| Sorrera | 2019 |
| Desagertzea | 2021 |
| Ekitaldi kopurua | 2 (urtea: 2021) |
| Aldizkotasuna | urterokoa (Uzt) |
| Mota | Egun bateko lasterketa |
| translation for raceinfobox_translate index 33 not found | Espainia |
| Webgune ofiziala | Webgune ofiziala |
| Mailak | 1.1 (2019) 1.Pro (2020) 1.WWT (2021) |
| Zirkuitua | UCI Women's WorldTour |
| Palmaresa ||
| Azken garailea | Annemiek van Vleuten |
| Egungo ekitaldia ||
| azken ekitaldia ikusteko: 2021eko Women Donostiako Klasikoa ||
| Dokumentazioa ||
Women Donostiako Klasikoa egun bakarreko txirrindulari lasterketa profesionala izan zen, Donostian jokatzen zena. Hasieran UCI Women's World Tourren parte izan zen baina 2021etik aurrera, 2.WWT maila du. Gizonezkoen lasterketaren antzean egiten zuten. 2022an Euskal Herriko Emakumezkoen Itzuliak ordezkatu zuen.
2019an sortu zuten baina hurrengo urtean, COVID-19ren pandemia zela eta, bertan behera geratu zen.

## Palmaresa

| Urtea | Txapelduna | Txapeldunordea | Hirugarrena |
| 2019 | Lucy Kennedy | Janneke Ensing | Pauliena Rooijakkers |
| 2020 | baliogabe | baliogabe | baliogabe |
| 2021 | Annemiek van Vleuten | Ruth Winder | Tatiana Guderzo |

## Erreferentziak

* ↑ «Gogorra izango da Itzulia» Berria 2022-04-27 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Lucy Kennedy, en solitario, se impone en la Clásica de San Sebastián femenina» esciclismo.com 2019-8-3.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q60882083
# Xalapa

Xalapa (nahuatlez: Xallapan) edo Jalapa, izen ofiziala Xalapa-Enríquez, Mexiko ekialdeko hiria da, Veracruz estatuko hiriburua. 2010ean hiriak 424.755 biztanle zituen, eta Xalapa udalerri osoak 457.928 biztanle.

## Geografia
### Klima

Datu klimatikoak (Xalapa) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 32.4 | 33.4 | 37.4 | 37.0 | 38.4 | 36.0 | 31.5 | 31.9 | 32.4 | 32.9 | 33.0 | 32.4 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 21.9 | 22.8 | 26.6 | 26.9 | 28.3 | 25.8 | 25.2 | 25.7 | 25.7 | 25.0 | 23.7 | 22.6 | 25.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 16.7 | 17.0 | 20.4 | 21.2 | 22.8 | 20.9 | 20.6 | 21.0 | 21.0 | 20.1 | 18.8 | 17.4 | 19.8 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 11.4 | 11.2 | 14.2 | 15.5 | 17.3 | 16.1 | 15.9 | 16.2 | 16.4 | 15.2 | 14.0 | 12.2 | 14.6 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | 0.2 | 2.5 | 7.8 | 8.0 | 10.5 | 10.0 | 11.0 | 9.5 | 9.8 | 9.8 | 6.8 | 3.5 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 42.2 | 37.7 | 45.6 | 61.3 | 121.1 | 327.7 | 203.4 | 171.2 | 269.8 | 104.9 | 66.5 | 49.5 | 1500.9 |
| Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) | 11.3 | 10.5 | 10.4 | 8.9 | 11.2 | 19.3 | 17.4 | 16.1 | 17.6 | 15.8 | 11.2 | 12.1 | 161.8 |
| Eguzki orduak | 139.4 | 138.7 | 150.5 | 138.8 | 142.8 | 124.2 | 144.5 | 165.0 | 116.7 | 126.3 | 137.0 | 127.8 | 1651.7 |
| Hezetasuna (%) | 75 | 73 | 71 | 69 | 72 | 78 | 77 | 76 | 79 | 78 | 76 | 75 | 75 |
| Iturria: Colegio de Postgraduados (humidity and sun) ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Instituto Nacional de Estadística y Geografía. Municipio de Xalapa. (Noiz kontsultatua: 2017-11-27).
* ↑ Normales climatológicas para Jalapa Enriquez, Veracruz.. Colegio de Postgraduados (Noiz kontsultatua: January 8, 2013).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q221051
* Multimedia: Xalapa de Enríquez / Q221051
# Xalatlaco (udalerria)

Xalatlaco Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean 26.865 biztanle zituen 116,47 km²ko azaleran. Herriburua [[Xalatlaco (Xalatlaco)|Xalatlaco]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3019415
# Xakhti

Xakhti (errusieraz, Шахты, literalki ‘meatzeak’ pluralez) Rostoveko (Errusia) oblasteko hiri bat da. Donets mendikatearen hego-ekialdean dago, Rostoven ipar-ekialdetik 75 km-ra eta Ukrainako mugatik 26 km-ra.

## Historia

1805ean, Popov izeneko ofizial militar batek asentamendu txiki bat sortu zuen Gruxevka ibaiaren ertzean. Kokalekuari Popovka deitu zioten 1809an, Popovek lehen ikatz meatzea ireki zuen. 1830an tokiak Gruxevka izena hartu zuen.
1914an, 54.000 biztanle zituen. Diruiturri nagusia ikatzaren meatzaritza zen, non hamalau mila pertsona baino gehiago lanean ari baitziren, 1916 aldera, inguruko 10 meategi handienek 90,5 milioi ikatz ekoizten zituzten.
1917an, Iraultza errusiarraren garaian, hiria hiru aldiz aldatu zen eskuz, sozialista iraultzaile, boltxebike eta kosakoen artean.
1919ko abenduan, Errusiako hegoaldeko indar zuri kontrairaultzaileen ebakuazioaren ondorioz, hiriko gobernuak bertan behera utzi zituen bere jarduerak. Botere boltxebikea 1919ko abenduaren 25ean ezarri zen. 1920an, 38.179 pertsona bizi ziren hirian eta aldirietan. Meategiak ez zeuden erabilgarri.
1921eko urtarrilaren 13an, Donetsk-eko Batzorde Iraultzaile Probintzialak bere izena eman zion azkenean,"Xakhti" izena, hiria ikatzaren meatzaritzarekin lotuta zegoelako. 1920ko hamarkadaren lehen erdian, hiriak biziraupen-erritmoa izan zuen, gerra-komunismoaren, goseteen eta suntsipenaren ondorioz. Gerora, ordea, hiriaren azpiegituraren eraikuntzan gorakada izan zen. 1925 eta 1930 bitartean, hiriak irratia, hegaldi-kluba, barrutiko osasun-laguntzarako zentroa, estolderia-sare berria eta energia elektrikoa sortzeko estazio bat, antzokia, eskola teknikoa eta medikuntzako eta pedagogiako institutu teknikoak eskuratu zituen.
Hiria 1928ko Xakhti Epaiketengatik ezagun egin zen, 1930eko purga estalinisten aurrekari izan zirenak.
1970ko hamarkadan, Andrei Txikatilo hiltzailearen krimen askoren eszena ere izan zen
1980ko hamarkadan perestroikaren neurriak eta 1990ekoan ondorengo Errusiako eraldaketa suntsitzaileak izan ziren hirirako, minak pribatizatu egin baitziren eta batzuk itxi, eta langabezia handia eragin zuen. Horren ondorioz, delinkuentzia eta drogen erabilera desegokia asko handitu ziren.
21. mendean Xakhti da gaur egun Donbasseko ekialdeko industria-gune nagusia. Hiria Ekialdeko Europako baldosa-ekoizle eta -esportatzaile nagusietako bat ere bada.

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko wikipediako «Shajty» artikulutik itzulia izan da, 2022-03-16 data duen 142306240 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2022-03-16 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* 1 2 3 4 Шахты.SU: История города. (Errusieraz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q198206
* Multimedia: Shakhty / Q198206
# Xal

Xala (persieraz: شال‎‎‎, shāl eta hau, ziurrenik hinditik: दुशाला, duśālā; sanskritoz: शाटी, śāṭī) oihal luze eta zabala da, lepoaren inguruan eta sorbalden gainean janzten dena. Bereziki emakumeek erabiltzen dute, apaingarri moduan.
Normalki oihal zati karratu edo laukizuzen bat da, erditik tolesten dena hiruki bat osatzeko, baina jatorrian ere hiruki formaduna izan daiteke.

## Jatorria

Xal zein paxmina hitzak Kaxmiren sortu ziren, baina Hamadanen dute jatorria. Iturrien arabera kaxmirreko oihalgintza Sayeed Ali Hamadanik sartu zuen XIV. mendean, Ladakhera egindako bidaia batean aurkitu zuenean bertako ahuntzek sortzen zuten artilea oso leuna zela. Galtzerdi batzuk egin ostean Sultan Qutabdini proposatu zion oihalgintza industria bat hasteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3354532
* Multimedia: Shawls / Q3354532
# Xalapa (udalerria)

Xalapa Mexikoko udalerri bat da. Veracruz de Ignacio de la Llave estatuan kokatua dago. 2010ean 457.928 biztanle zituen 124,38 km²ko azaleran. Herriburua [[Xalapa-Enríquez (Xalapa)|Xalapa-Enríquez]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12816823
* Multimedia: Xalapa Municipality / Q12816823