OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kalenjin

Kalenjn herriak edo Kalenjindarrak Keniako mendebaldean Rift Haran Handian eta inguruan (adibidez Uganda eta Tanzaniako eskualde batzuetan) bizi diren jatorri nilotikoa duten Afrikako ekialdeko populazio eta etnia multzo bat dira da. Haien artean dira bereziki Elgeyo, Kipsigi, Marakwet, Nandi, Okiek, Sebei (Ugandakoak nagusiki), Suk, Terik eta Tugen herriak .
2009ko erroldan, 4.967.328 kalenjin zenbatu ziren Kenian. Horrela, herrialdeko hirugarren populazio handiena osatzen dute, Kikuyu eta Luhya etnien ondoren.

## Izena

Etnia honi emandako izena 60ko hamarkadaz geroztik egonkortu eta onartu da, administrazio kolonialak lehenago "Nandi hizkuntzan ari diren herriak" formula erabiltzen baitzuten. " . Kalenjin izenak "esaten dizut / diotsut esan nahi du Nandi hizkuntzan. Etnia hauetako bakoitzak hizkuntza nilotiko propioa duela kontsideratzen da, baina kalenjinera terminoa ere erabiltzen da, guztien arteko hizkuntzaren sinonimo gisa, elkar-ulertze maila bat badago-eta.

## Kiroletan ospea

Kalenjinak oso ezagunak dira munduan, kirol errendimenduan bikainak izateagatik . Izan ere, 1980ko hamarkadatik domnen %40 inguru irabazi dituzte distantzia luzeko eta distantzia ertaineko atletismo lasterketetan Olinpiar Jokoetan zein munduko atletismo txapelketetan.
Kalenjin izenaren aldaera bat, "Kalenji " erabiltzen du komertzialki Decathlon kirol arropa eta ekipamenduen saldenda kateak.
Kiroletan ospetsu egin direnn kalenjindarrak ezagutzen erraza izaten da sarri, beraien izen bereziek forma tipikoak izan ohi baitituzte, kip- eta chep- aurreizki antroponimikoekin hasten direnak sarri.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Kalenjin Wilderness Hike. Hike Kalenjin wilderness on Mount Elgon» Inside Mount Elgon National Park (Noiz kontsultatua: 2024-08-08).
* ↑ IdRef
* ↑ Voir Monone Omosule, « Kalenjin: the emergence of a corporate name for the Nandi-speaking tribes of East Africa », in Genève-Afrique, 27 (1), 1989, p. 73-88
* ↑ « Kenyan runners: nature or nurture? », article de Steve Sailer, UPI, 27 septembre 2000
* ↑ (Ingelesez) « A Brief History of Kalenji », Decathlon, 2 avril 2014
* ↑ (Ingelesez) «Did you know the meaning of these Kalenjin names?» Pulse Kenya 2019-05-29 (Noiz kontsultatua: 2021-08-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56932
* Multimedia: Kalenjin people / Q56932
# Kalenjin izenak

Kalenjin izenak kalenjindarrek eta kalenjin hizkuntza-komunitateek erabiltzen dituzte batez ere Kenyan, baina baita Murle herriak Etiopian, Ugandako Sebei etniak eta Tanzaniako Datooga, Akie eta Aramanik herriek.
Bereziki ezagunak dira izen hauek atletismoaren esparruan, non Kip- eta Chep- aurrizkiez hasitako hainbat atleta izen nabarmendu diren 20. mendeko azken laurdenetik aurrera, distantzia ertain eta luzeko lasterketetan nagusitasun handia baitute kalenjindarrek.

## Emandako izenetik deituretara

Tradizionalki, jaiotzean pertsona bati izen pertsonala eman izan zaizkie izen hauek jaiotako egoeraren arabera zehazten da. Kalenjin hiztun komunitate gehienetan, izen maskulinoak Kip- edo Ki- rekin aurrizkiz hasi ohi dira. Aldiz, izen femeninoak Chep- edo Che- aurrizkiekin (-Jep ere bai) hasten dira.
Pertsonaren izena, beraz, jaiotzearen inguruabarraren deskribapenari dagokion aurrizkia gehituz eratorriko litzateke. Adibidez egunsentia baino lehentxoago (korir) jaiotako haurrari Kipkorir edo Chepkorir deitu dakioke.
Dena dela salbuespenak daude bi kasuetan (mutilak Chep- izenarekin eta neskak Kip- hasierarekin), segun eta talde etnikoak edo hizkuntza-aldaerak (dialektoak).
Emandako izen hauek deitura bilakatu dira kasu askotan gainera, izen-abizenen nazioarteko identifikazio moldeetara hurbildu direlarik Kalenjinen herrialdeetako burokraziak. Hortaz Kipkorir bat izan daiteke 21. mendean neska edo mutil bat, arbasoren baten izenetik jaso duena deitura.

### Izen ezagunak

Kalenjin izen ezagunen adibide batzuk eta haien esanahiak;
| Gizonezko izena | Emakumezko izena | Esanahia |
| Kibitok | Chebitok | itok/itogut: ohea / Ohean jaioa |
| Kiprop | Cherop | rop: euria / euria ari zuenean jaioa |
| Kipchoge | - | choge: biltegia / biltegitik gertu jaiotakoa |
| Kipchumba | Chepchumba | chumbek: europar, mendebaldetar / atzerriko herrialde edo elementu mendebaldetar batean jaioa |
| Kipkoech | Chepkoech | koech; egunsentia / egunsentiarekin bat jaioa |
| Kiprotich | Cherotich | ke-rot: itzuli (aditza) / tich: ganadua / ganaduaren itzulera unean, arratsaldez edo, jaioa |

## Beste izen batzuk

Kalenjindarren izen guztiak ez dira Kip-/Chep- eta jaiotza uneak markatuak. Goitizenak edo beste zirskuntantzia batzuek markatutako izenak ere badaude. Esate baterako:
* Barsosio: landare aberats bat ekarri duena etxera.
* Barmasai: Masai bat harrapatu edo hil duen gerlaria.
* Tergat: burua alboratuta duela ibiltzen denari esaten zaio.
* Chepkowny: emakume espiritua duen mutila.

## Erreferentziak

* ↑ Hollis A.C, The Nandi – Their Language and Folklore. The Clarendon Press, Oxford, 1909, p. 277
* 1 2 «Kenya's 'Special Ks' - Mombasa 2007 | NEWS | World Athletics» worldathletics.org (Noiz kontsultatua: 2021-08-04).
* 1 2 3 Daniels, Robert S.. «Kipsigis Names» www.danielsanthropology.com (Noiz kontsultatua: 2021-08-04).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85773376
# Kaletxiki (Urretxu)

Kaletxiki Urretxuko (Gipuzkoa) alde zaharreko kale bat da. Gipuzkoako kalerik estuena izatearen ospea du; izan ere, 1,10 metro zabal da, eta bi lagun horpoz horpo nekez igaroko dira horma ukitu gabe. Urretxuko Udalak 2009an zaharberritu zuen.
Jende gutxi igaro ohi da kale horretatik, oinezko gehienek nahiago dituzte inguruko kaleak erabili.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Ainhoa MÚGICA: «¿Sabes cuál es la calle más estrecha de Gipuzkoa?», Diario Vasco, 2014-05-20
* (Gaztelaniaz) Asier ZALDUA: «La calle más estrecha de Gipuzkoa», Noticias de Gipuzkoa, 2014-01-08.
* Datuak: Q20492185
# Kalety

Kalety Poloniako Silesiako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Tarnowskie Góry barrutian kokatuta. 76,29 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 8616 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1001239
* Multimedia: Kalety / Q1001239
ieaSilesiako voivoderriko udalerriak :
# Kalenda

Kalendak (latinez Kalendae) antzinako erromatar egutegiko hilabeteen lehen egunek hartzen zuten izena da. Erromatarrek ilargi egutegia jarraitzen zuten hasiera batean eta, ilargiaren aldien arabera, hilean hiru data garrantzitsu hartzen zituzten kontuan: kalendae, nonae eta idus. Kalendario hitzaren jatorrian dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282162
# Kalera, kalera

Kalera, kalera euskal abesti abertzalea da. Hitzak eta musika Imanol Urbieta eta Josu Txapartegi Txapasek egin zituzten, baina klandestinitate giroa zela eta Telesforo Monzónek argitaratu zuen. Kantutegi askotan Monzonen lan gisa agertzen da, eta Urbietak berak ez du inoiz horren inguruko eztabaidarik sortu. Urbietaren emaztea zen Kontxi Aizarnak ere hala adierazten du elkarrizketa batean:
| « | Imanol eta Txapas beti izan dira oso gertukoak. Badute elkarrekin egindako kanta bat: Kalera, kalera. Wikipediak esaten du Telesforo Monzonena dela, baina ez, Imanol Urbietak eta Josu Txapartegik egin zuten. Noski, ez zuten esan eurena zela, kanta ezkutuan zabaldu zelako, herriz herri, garai hartako multikopistekin. | » |
| —Kontxi Aizarna |||
Euskal herritar borrokalari presoei eskainia, gaur egun ere maiz abesten da. Urbietaren omenezko Bakarrik eta libre diskan Fermin Muguruzaren bertsioa jasotzen da.

## Abestiaren hitzak

| « | Altza begiak zapaldu orok, deiadarra lagunari, berriro izango gaituk kide indar emanaz iraultzari. Kalera, kalera, borrokalari, kalera. Hire indarraren beharra diagu gure indarrarekin batera, hire indarraren beharra diagu gure indarrarekin batera. Zai dago ama, zai aita, zai andre ta lagunak. Hator, hator Euskadira, hator, hator etxera. | » |
| Imanol Urbieta eta Josu Txapartegi ||

## Erreferentziak

* 1 2 Lartzaguren, Edu. (2015-11-01). «Onenak ginen, onak ote ginen jakin gabe». Berria.
* ↑ Kalera, kalera, Telesforo Monzonen kantak, Armiarma webgunea. Badirudi jatorrizko bertsioa ez baizik berriago bat dakarrela: zapalduren ordez zabaldu, kideren ordez libre...
* ↑ Aitziber Laskibar Lizarribar. (2011-12-07). Durangoko plaza berdea. .

## Kanpo estekak

* Jatorrizko bertsioa, koro batek abestua
* Fermin Muguruzaren bertsioa
* Datuak: Q12261213
# Kaletio

Kaletio etxebizitzaren arazoa lantzeko 2005ean Idiazabalen sortutako taldea da. Hainbat ekimen egin dituzte, tartean Idiazabalgo udalari “etxebizitza publikoa sortzeko deia” egin zioten. Kaletioren ustez “herrian dauden etxebizitza eraikuntza proiektuak, biztanlegoari begira baino, dirua irabazteko eginak” daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261212
# Kaleva (Michigan)

Kaleva Michigango herri bat da. Manistee konderrian kokatua dago. 2010ean 470 biztanle zituen, 2,86 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Manistee konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2543060
* Multimedia: Kaleva, Michigan / Q2543060
# Karl Barry Sharpless

Karl Barry Sharpless (Filadelfia, 1941eko apirilaren 28a) estatubatuar kimikaria eta unibertsitate-irakaslea da.
2001ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ryoji Noyori japoniarrarekin eta William S. Knowles estatubatuarrarekin batera, katalisi kiralaren gainean egindako ikerketengatik.
Bigarren aldiz Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 2022an Carolyn Bertozzi eta Morten P. Meldalekin batera. Sharplessek eta Meldalek klik kimika izeneko eredu berriari bidea ireki diote, «non molekulekin eraikitako blokeek elkarrekin azkar eta modu eraginkorrean ahokatzen duten».

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016/12/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110925
* Multimedia: Karl Barry Sharpless / Q110925
# Karl Benz

Karl Friedrich Benz (Karlsruhe, Baden-Württemberg, 1844ko azaroaren 25a - Ladenburg, 1929ko apirilaren 4a) ingeniari alemaniarra izan zen eta autoaren asmatzaileetako bat jotzen da.

## Biografia

Karl Friedrich Benz Karlsruhen jaio zen, Baden-Württembergen, 1844ko azaroaren 25ean. Ezkontzaz kanpo jaio zen eta gurasoek Michael Karl Benz deitu zioten, gero aldatuko zuen izena eta Carl Friedrich Benz hartu.
1845ean ezkondu ziren gurasoek eta Josephine eta John George Benz bikotea Karlsruhera joan ziren bizitzera, bere semearekin batera. Aita Badeneko ferrokarrilean lokomotora ingeniaria izango zen eta neumoniak hilko zuen 1846ko udan. Ama alargunak nola edo hala atera behar izan zuen semea umezurtza aurrera eta ikasketak eginaraztea lortu zuen.
1872ko uztailean, Bertha Ringerrekin ezkondu zen eta 5 seme-alaba izan zituzten:
* Eugenio (1873ko maiatzaren 1ean)
* Richard (1874ko urriaren 21ean)
* Klara (1877ko abuztuaren 1ean)
* Thilde (1882ko otsailaren 2an)
* Elena (1890eko martxoaren 16an)

## Ibilbidea

1871n, lehen enpresa eraiki zuen, eraikinerako materialak salduz.
1883an, motor industrialak eraikitzen hasi zen Mannheimen. Hauetako bat monozilindrikoa zen, 958 cm³ zituena, 0,75 zaldi eta urak hozten zuen, 1885ean, hirian zehar trizikloan ibiltzea lortu zuelarik.
1886ko urtarrilaren 29an, Karl Benzek 3 gurpiletako ibilgailu baterako 37.435 zenbakidun patentea eskatu zion gobernu alemaniarrari, historiako lehen automotorea kontsideratzen dena. Motorwagen izena eman zioten eta Municheko Deutsches Museumean dago ikusgai.
1888an egokituko zizkioten Benz Comfortableri lehen kautxozko neumatikoak.
1899an 572 ibilgailuetako ekoizpena egin zen eta urte honetan agertu zen lehen lasterketarako autoa. Benz auto fabrikatzaile garrantzitsuenetakoa zen, jada.
1890ean bi sozio elkartu zitzaizkion: Friedrich von Fischer, administrazioaz arduratuko zena, eta Julius Ganss, salmentaz. Horrela, handik aurrera, Benzen lana autoen alde teknikoaren garapena izango zen.
1893an, 4 gurpildun lehen Benz autoa etorri zen, Benz Victoria, eta hurrengo urtean, berriz, Benz Velo, etorriko ziren lehen kamioien oinarria.
1910ean, Benzek Gaggenauko Süddeutsche Automobil-Fabrik sortu zuen.
1924tik 1926ra arte bitartean, Benz eta Daimler batasun prozesuari ekin zioten eta Daimler-Benz enpresa sortu zuten.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Daimler-Benz fundazioaren webgunea.
* (Alemanez) Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg/Germany
* (Ingelesez) Bertha Benz Memorial Route
* Carl Benz‘ workshop in Mannheim/Germany
* Replica of the Benz Patent Motorwagen built in 1885
* Engine of the Benz Patent Motorwagen
* The world’s first drivers‘ licence, issued to Carl Benz on August 1, 1888
* Automuseum Dr. Carl Benz in Ladenburg/Germany
* Carl and Bertha Benz
* Official sign of Bertha Benz Memorial Route, commemorating the world's first long distance journey with a Benz Patent Motorwagen in 1888
* The World’s first Filling-Station, the City Pharmacy in Wiesloch/Germany
* Datuak: Q40224
* Multimedia: Carl Benz / Q40224
# Karl Bouda

Karl Bouda (Hanburgo, 1901eko otsailaren 10a - Erlangen, 1979ko uztailaren 31) Alemaniako euskalaria izan zen.

## Biografia

Berlingo Unibertsitatean Filologia-ikasketak egin ondoren, Erlangenera igaro zen bertako katedra baten jabe eginik. Euskal gaia landu zuen bere lehen lanean, Zwei baskische Wörter (1932, Caucasica Leipzig aldizkarian argitaratua), euskararen eta Kaukasoko hizkuntzen arteko harremanak aztertu zituen. Artikulu ugari idatzi zituen Euskal Herriko, Alemaniako eta erbesteko filologia agerkarietan; hizkuntzalaritza, hiztegia, euskara eta Kaukasoko hizkuntzen arteko harremanak, onomastika, gramatika eta abar landu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Karl Bouda. .
* Datuak: Q12261297
# Karl Böhm

Karl August Leopold Böhm (Graz, 1894ko abuztuaren 28a - Salzburgo, 1981eko abuztuaren 14a) austriar orkestra zuzendaria izan zen. Europako orkestrarik garrantzitsuenak zuzendu zituen. Mozart eta Wagner musikagileen lanak zuzentzen zituen batez ere.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q84241
* Multimedia: Karl Böhm / Q84241
# Karl Bodmer

Karl Bodmer, Johann Carl Bodmer edo Jean-Charles Bodmer (Zürich, 1809ko otsailaren 6a -Barbizon, 1893ko urriaren 30a) Suitzan jaiotako marrazkilari, margolari, litografo, ilustratzaile eta, orokorrean, artista grafikoa izan zen.

## Biografia

1832tik 1834ra, margolari suitzarrak Ipar Amerikan zehar Maximilian zu Wied-Neuwied printzeari lagundu zion. Espedizioak 28 hilabete iraundu zuen: "Janus" belaontziarekin 1832ko maiatzaren 7an Rotterdametik atera ziren. Ohioko Missouri eta Mississippi ibaietan aritu ziren. Karl Bodmerrek 23 urte zituen. Bidaian zehar akuarela ugari margotu zituen; lan horiei esker amerindiarren irudiak Europan zabalduko ziren. Bere litografiak Parisko Éditions Arthus-Bertrand inprimategiak plazaratu zituen. Lan horiek amerindiarrak ezagutzeko informazio-iturri aberatsa izan ziren: herri horien ohiturak, armak, tresnak jaso zituen modu horretan. Espedizioa New Yorken 1834ko uztailaren 4an zeuden eta Le Havren abuzturaren 8an.
Renanian bi urte bizi izan zen. Ondoren, Parisen egokitu zen, 1836an, eta garaiko bizitza artistikoan hartu zuen parte. Théodore Rousseau eta Jean-François Milleten laguna izan zen. 1849an Barbizonera joan zen eta olioz margotzen hasi zen. Garai horretan bere lanetan Fontainebleauko oihanak protagonismo handia hartu zuen eta, ondorioz, batzuetan Barbizongo eskolaren margotzailea bezala hartua izan da.
Graiko prentsan ere grabatu asko argitaratu zuen.
Bizitzaren azken urtetan argazkilaritzari ekin zion. Frantzian ere bere lanaren aitortza jaso zuen: 1877an Ohorezko Legioaren zalduna izendatu zuten.

## Iruditegia

* Dakota gerlaria
* Abdih-Hiddisch. Minatarre agintaria
* Pehriska-Ruhpa Hidatsa tribuko herritarra.
* Mato-tope lantza batekin
* Fontainbleau basoa, 1850 inguruan.
* "Maximilian, Prince of Wied’s Travels in the Interior of North America, during the years 1832–1834" liburuaren marrazkia.
* Assinboin amerindiarren zutabe magikoa.
* Sioux amerindiarren zaldi-lasterketa.

## Erreferentziak

* ↑ http://expositions.bnf.fr/legray/reperes/barbizon/indexbarbizon.htm

## Kanpo loturak

* (Frantsesez): Suitzako Hiztegi Entziklopedikoa.
* (Ingelesez): Ten Dreams Galleries
* (Ingelesez): Karl Bodmer Artcyclopedian.
* Datuak: Q124099
* Multimedia: Karl Bodmer / Q124099
# Karl Briullov

Karl Pavlovitx Briullov (errusieraz: Карл Па́влович Брюлло́в; San Petersburgo, 1799ko abenduaren 23a/abenduaren 12a - Manziana, 1852ko ekainaren 23a/ekainaren 11) jatorrizko izena Charles Bruleau, errusiar margolaria izan zen. Funtsezko figura izan zen errusiar neoklasizismotik erromantizismorako trantsizioan.
Errusian jaio zen, jatorri higanoteko familia batean. Italiak gaztetatik erakarrita, Erromara joan zen eta bertan erretratuak eta genero eszenak margotu zituen, nahiz eta ospea lortu zuen margolaritza historikoekin.
Bere margolanik ezagunena Ponpeiako azken eguna (1830-33) izan zen. Puxkinek eta Gogolek Rubens eta Van Dycken lanekin alderatu zuten. Arrakasta honen ondoren, Errusiara itzuli zen, aristokratetan lagunak egin zituen eta Arteen Akademia Inperialean sartu zen.
Erretratuetan sinpletasun neoklasikoa eta joera erromantikoa uztartu zituen. Osasunak okerrera egin ondoren, Italiara joan zen, eta bertan bizi izan zen bere bizitzako azken hiru urteetan.

## Iruditegia

* Goiz italiarra, 1823, Kunsthalle Kiel
* Eguerdi italiarra, 1827, Errusiar Museoa
* Neska mahatsa hartzen Napoli inguruan, 1827, Errusiar Museoa
* Neska baten ametsa egunsentia baino lehen, 1830-1833, Puxkin Museoa
* Paciniren alabak, Giovannina eta Amazilia, 1832, Tretiakov Galeria
* Pompeiako azken eguna, 1833, Errusiar Museoa
* Sofia Andreevna Bobrinskaja (Xuvalova)ren erretratua, 1849.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4768
* Multimedia: Karl Bryullov / Q4768
# Karl Buresch

Karl Buresch (Groß-Enzersdorf, 1878ko urriaren 12a - Viena, 1936ko irailaren 16a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1931 eta 1932 bitartean.
Zuzenbidea ikasi zuen Vienako Unibertsitatean eta abokatu gisa lan egin zuen. Alderdi Sozial Kristauan sartu zen eta 1916tik 1919ra bere jaioterriko alkate izan zen. 1919an Austriako Konstituziogile Asambleko kide hautatu zuten, eta 1920 eta 1930eko hamarkadetan parlamentuko kide (1920-1934), Behe Austriako gobernadore (1922-1931 eta 1932-1933) eta bere alderdiko talde parlamentarioko lehendakari izan zen.
1931ko ekainaren 20an kantziler izendatu zuten, krisi ekonomiko eta instituzional baten erdian, eta Alemaniako nazionalistekin koalizioan gobernatu zuen. Nazionalistak 1932ko urtarrilean atera ziren gobernutik eta Bureschek gutxiengoan gobernatu zuen urte horretako maiatzaren 20ra arte.
Ondoren, Finantza ministro izan zen Engelbert Dollfußen gobernuan.
* Datuak: Q84511
* Multimedia: Karl Buresch / Q84511
# Karl Baedeker

Karl Baedeker (Essen, 1801eko maiatzaren 3a - Koblenz, 1859ko urriaren 4a) Alemaniako liburu-argitaratzailea izan zen.
Liburu bat argitaratu zuen Rhin ibaian zehar egin zuen bidaiari buruz, eta, arrakasta handia izan zuenez, bidaia-gidaliburuz osaturiko bildumak argitaratzeari ekin zion. Liburu horiek hizkuntza askotara itzuli zituzten, eta menta handia izan zuten, argitasun eta xehetasun ugari ematen baitzituzten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Karl Bühler

Karl Bühler (Meckesheim, 1879ko maiatzaren 27a - Los Angeles, 1963ko urriaren 24a) alemaniar psikologo eta filosofoa izan zen. Formaren psikologia (gestalt) deituaren eskolakoa zen eta Munichen, Dresdenen eta Vienan irakatsi zuen. Haren lan nagusia Hizkuntzaren Teoria da (1934); bertan gero Jakobsonek osatu zituen hizkuntzaren komunikazio-funtzioak azaldu zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q58851
* Multimedia: Karl Bühler / Q58851
# Katiarsita

Katiarsita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Katiarsita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {KTiO(AsO4)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Katiarsite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Katiba

Katiba (arabierazko كتيبة hitzetik zuzeneko mailegua) arabiar herrialdeetan milizia eta beste talde armatu antolatuei ematen zaien izen generikoa da. Bereziki Aljeriako Independentzia Gerran eta 2000 urtetik aurrera Ipar Afrikako Islamiar insurjentziako talde armatuak izendatzeko erabilitako terminoa izan da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3194143
# Katie (Oklahoma)

Katie Oklahomako herri bat da. Garvin konderrian kokatua dago. 2010ean 348 biztanle zituen, 52,45 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Garvin konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3709342
# Katia Krafft

Katia Krafft, jaiotza-izenaz Katia Conrad (Soultz-Haut-Rhin, Frantzia, 1942ko apirilaren 17a - Japonia, 1991ko ekainaren 3a), bulkanologo frantsesa izan zen.

## Biografia

Estrasburgon Kimikako ikasketak egin ondoren, Geokimikako tesia egin zuen Mulhouseko Kimika Eskolan. 1970ean, Maurice Krafftekin ezkondu zen. Senarrarekin batera, sumendien jarduera argazkien, filmen, liburuen eta hitzaldien bidez ezagutzera eman izateagatik da gehienbat ezaguna.
1975ean, Geografia Elkartearen Saria eta Esplorazio Saria jaso zuten senar-emazteek. Hogeita bost urtez ibili ziren munduan zehar, sumendien erupzioak aztertzen, ikertzen eta filmatzen. Erupzio horietako batean, Japoniako Unzen sumendiarenean, aurkitu zituen heriotzak.
Hainbat dibulgazio-lan argitaratu zituzten egindako ikerketei buruz: Les Volcans (1975, Sumendiak); Volcans et dérive des continents (1978, Sumendiak eta kontinenteen jitoa); Volcans du monde (1987, Munduko sumendiak); Les Feux de la Terre (1991, Lurraren suak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2477130
* Multimedia: Katia Krafft / Q2477130