OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Simetria-talde

    Ez nahasi talde simetrikoarekin.
Simetria-taldea eragiketen edo transformazio geometrikoen talde bat da, ezaugarri geometriko edo fisiko jakin bat aldatzen ez duten transformazioen taldea, hain zuzen ere. Kontzeptua garrantzitsua da bai Geometrian bai Mekanika lagrangearrean, bai eta Eremu-teoria kuantikoan ere.

## Simetria-taldea Geometrian

Geometrian, planoko puntuen multzo bat transformazio batekiko aldaezina dela esaten da, transformazio horren bidez multzo berbera lortzen denean. Esate baterako, triangelu aldeberdin bat 120°, 240° edo 360° biratuz, triangelu berbera lortzen da.
Puntuak hasierako posizio berberean uzten dituen transformaziori identitate-transformazio deritzo. Aurreko adibidean, 360°-ko bira da.
Hortaz, simetria-taldea da irudi lau bat aldatzen ez duten planoko transformazioen multzoa, eta gutxienez identitate-transformazioa hartzen du barnean. Adibidez, triangelu isoszelearen kasuan, bi baino ez dira triangelua aldatu gabe uzten duten transformazioak: Id identitate-transformazioa eta oinarriaren garaiarekiko s simetria. Beraz, triangelu isoszelearen simetria-taldea {Id,s} da.

## Simetria-taldea beste arlotan

Mekanika kuantikoan eta Eremu-teoria kuantikoan, simetria-taldeak Lorentz-en transformazioen edo gauge transformazioen multzo bat da, sistema fisiko baten eboluzioa definitzen duen lagrangearra aldatu gabe uzten dutenena, hain zuzen ere.
Kristalografian, simetria-taldeak erabiltzen dituzte kristal batek dituen simetriak aztertzeko.

## Ikus, gainera

* Simetria
* Simetria molekularra
* Biraketa-ardatza
* Simetria-ardatza

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Symmetry Group" MathWorld-en.
* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Tetrahedral Group" MathWorld-en.
* Datuak: Q902019
* Multimedia: Symmetry / Q902019
# Simetria zentral

Geometrian, simetria zentrala transformazio geometrikoa da, non edozein (x, y, z) puntu ezin baita bereizi (−x, −y, −z) puntutik. (0, 0, 0) puntua simetria-zentroa da orduan.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1203075
* Multimedia: Point reflection / Q1203075
# Spirochaetes

Spirochaetes bakterioen filuma da, espiroketa izeneko bakterio guztiak biltzen dituena.
Espiroketak bakterio Gram negatiboak dira. Beste bakterioen aldean itxura berezia dute: helikoidalak dira, kortxo-kentzeko itxurakoak, finak, luzeak eta diametro txikikoak (ikus irudia). Batzuek luzera handia dute (500 µm-etaraino iritsi daitezke), eta beren diametro txikiak ohiko bakteriar iragazkiak zeharkatzeko ahalmena ematen die.
Filum honetako bakterioen ezaugarririk berezkoena haien mugimendu berezian datza. Plano ezberdinetan garatzen den mugimendu helikoidal eta bihurrikatzailea dute, sugearen antzekoa, gainontzeko bakterioek ez dutena. Mugimendu horren atzean endoflagelo izeneko flagelo bereziak daude, bakterioaren kanpoaldean ez daudenak, zelula horma eta kanpo mintzaren artean baizik. Endoflagelo horiek ardatz-harizpi edo filamentu axial izeneko egitura batean txertatzen dira.
Endoflagelo horien kopurua aldakorra da oso (2-200 artean).
Batzuk ingurugiro urtarretan bizi dira, beste batzuek animalietan eta gizakian. Azken talde honetan daude gure organismoan bizi diren saprofito ez-kaltegarriak, eta baita patogeno arriskutsuak ere. Urtarretarren artean Spirochaeta eta Leptospira generoetako bakterioak daude. Gure gorputzeko saprofitoen artean ahoan dauden hainbat Treponema aipatu daitezke. Patogenoen artean, sifilia eragiten duena (Treponema pallidum), leptospirosiaren eragilea (Leptospira interrogans) eta Lyme gaitzarena (Borrelia burgdorferi) dira aipagarrienak.
Haien metabolismoari dagokionez aniztasun handia dago. Espiroketa gehienak anaerobioak (hertsiak ala fakultatiboak) eta kimiorganotrofoak dira. Batzuek janari eskakizun oso zorrotzak dituzte, eta ezin izan dira orain arte laborategian kultibatu.
Arestian egindako ikerketa batzuek Alzheimer gaitza eta hainbat erotasunen atzean espiroketen infekzioa egon daitekeela aditzera eman dute

## Erreferentziak

* ↑ Ingraham, J. eta Ingraham, C. Introducción a la Microbiología vol. 1, Ed. Reverté, 251-252 orr.
* ↑ Miklossy, Judith (2011-08-04) Alzheimer's disease - a neurospirochetosis. Analysis of the evidence following Koch's and Hill's criteria Journal of Neuroinflammation 8: 90.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12673556
* Multimedia: Spirochaetes / Q12673556
# Spitfire Records

Spitfire Records Eagle Rock Entertainment enpresaren diskoetxea izan zen. Egoitza New Yorken, Ameriketako Estatu Batuetan zuen. 1998ko irailean, Paul Bibeauk Long Islanden, New Yorken, Spitfire Records Inc. sortu zuen. Sortu bezain pronto zigiluak arrakasta izan zuen eta, horri esker, Eagle Rock Entertainment enpresarekin konpainiaren parte bat negoziatu zuen.

## Arrakastak

* Crimson Glory – Astronomica - 1999
* Testament – The Gathering - 1999
* Pride and Glory – Pride and Glory - 1999
* Zakk Wylde - Book of Shadows - 1999
* Black Label Society – Sonic Brew - 1999
* Eric Carr – Rockology - 1999
* Sebastian Bach – Bring 'Em Bach Alive! - 1999
* TNT – Transistor - 1999
* Enuff Z'Nuff – Paraphernalia - 1999
* N17 – Defy Everything - 1999
* Raven - Rock Until You Drop - 1999
* Raven - Wiped Out - 1999
* Raven - All for One - 1999
* Napalm Death – Enemy of the Music Business - 2000
* Alice Cooper – Brutal Planet - 2000
* Enuff Z'Nuff – 10 - 2000
* Dio – Magica - 2000
* Sixty Watt Shaman – Seed of Decades - 2000
* Black Label Society – Stronger Than Death - 2000
* Britny Fox – Long Way to Live! - 2001
* Alice Cooper – Dragontown - 2001
* Apocalyptica – Cult - 2001
* Europe - Prisoners in Paradise - 2001
* Lita Ford - Stiletto - 2001
* Lita Ford - Dangerous Curves - 2001
* Cradle of Filth – Bitter Suites to Succubi - 2001
* Ted Nugent - Full Bluntal Nugity - 2001
* Black Label Society – Alcohol Fueled Brewtality - 2001
* Dog Fashion Disco – Anarchists of Good Taste - 2001
* My Ruin – A Prayer Under Pressure of Violent Anguish - 2001
* Overkill – Wrecking Everything - 2002
* Dio – Killing the Dragon - 2002
* Sixty Watt Shaman – Reason to Live - 2002
* Danzig – I Luciferi - 2002
* Ted Nugent - Craveman - 2002
* Britny Fox – Springhead Motorshark - 2003
* Overkill – Killbox 13 - 2003
* The Exploited – Fuck the System - 2003
* Therapy? – High Anxiety - 2003
* Black Label Society – The Blessed Hellride - 2003
* Cathedral – The VIIth Coming - 2003
* The Go-Go's - God Bless the Go-Go's - 2004
* Black Label Society – Hangover Music Vol. VI - 2004
* Therapy? – Never Apologise Never Explain - 2004
* Overkill – ReliXIV - 2005
* Beautiful Creatures – Deuce - 2005
* Rich Ward – My Kung Fu Is Good - 2005
* Nashville Pussy – Get Some! - 2005
* Therapy? – One Cure Fits All - 2006

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2533251
# Spiti poni

Spiti ponia Indiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Bere jatorria eta hedapen eremua Himachal Pradesh estatua da. Izena Spiti haranetik hartzen du. Bertako hizkuntzan Chamurthi edo Chummarti deitzen da.
Hainbatentzat Himachal Pradesh estatuan bertan hedatutako Chamurthi ponia Spiti poniaren mota edo azpi arrraza bat da. Beste batzuentzat ordea aparteko arraza bat da.
Spiti ponia Indian onartutako jatorriz bertakok diren lau zaldi arrazetako bat da. Antza poni hauen arbaso zuzenak Tibeteko poniak ziren.
Tamainaz Indiako bertako ponietatik txikiena da.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.theequinest.com/breeds/chamurthi/
# Spiroceras

Spiroceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9340298
# Spiroffita

Spiroffita oxido motako minerala da eta spiroffita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Spiroffita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Mn<sup>2+</sup>2Te<sup>4+</sup>3O8}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Spiroffite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Spiroterma

Spiroterma Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Spiroterma caranaea da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Spiroterma caranaea | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7578207
* Espezieak: Spiroterma
# Spirulina

Spirulina alga mikroskopiko urdin-berdeen generoa daa, ur gezako lakuetan bizi dira eta materia organikoa sintetizatzen dute fotosintesiaren bidez, haien pigmentu urdin berdeak erabiliz. Zorrorik gabeko harizpi sinpleak ditu, helize itxi eta estu bat osatzen dute, eta espira bat beste batekin ukitzen dute edo espazio txikiak dituzte elkarren artean. Spirulina sp-ren trikoma zelula zilindrikoz osatuta dago, eta uniseriatua da, 0,5 eta 5 μm arteko diametrokoa, eta ez du septuen mailako konstrikziorik, eta horiek ikusezinak dira mikroskopio optikoan. Gehien erabiltzen direnak Spirulina maxima eta Spirulina platensis dira. Spirulina generoa erabilera desberdinak ditu, hala nola, koloratzaile gisa, giza eta animali elikaduran, eta baita, landare medizinal moduan.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Editorial. (2020-05-05). «Características de la espirulina» Botanical-online (Noiz kontsultatua: 2023-04-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14565729
* Multimedia: Spirulina (genus) / Q14565729
* Espezieak: Spirulina (Turpin)
# Spiro Agnew

Spiro Theodore Agnew (Baltimore, Maryland, 1918ko azaroaren 9a - Berlin, Maryland, 1996ko irailaren 17a) estatubatuar politikaria izan zen. Aita jatorriz grekoa zuen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen Baltimoreko Unibertsitatean. 1944an, Estatu Batuetako armadan egin zuen soldadutza, Frantzian eta Alemanian, eta, Koreako Gerraren garaian, beste urtebetez armadara deitu eta bost domina eman zizkioten. Bizitza zibilera itzuli zenean, Baltimoreko abokatu-bulego batean sartu zen, eta berehalaxe hasi zen politikan lanean. Lehenik Diru Kontuen Elkarte Nazionaleko zuzendaria izan zen, eta bere estatuko gobernadore hautatu zuten 1966an. 1968an, lehendakaritzarako hautagai errepublikanoak, Richard Nixonek, bere lehendakariorde izateko aukeratu zuen. Errepublikanoek hauteskundeak irabazi zutenez, Estatu Batuetako 39. lehendakariordea bilakatu zen Agnew. 1973an, ustelkeria eta zerga-iruzurra egitearen salaketapean, dimititu egin zuen, eta Gerald Fordek hartu zuen lehendakariorde-kargua. Abokatuen Elkargotik ere egotzi zuten. 1995ean, Estatu Batuetako senatuak omenaldi bat eskaini zion, eta marmolezko busto bat ipini zuten haren ohorez senatuaren egoitzan, Estatu Batuetako lehendakariordeari dagokionez senatuko lehendakari izan baitzen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203433
* Multimedia: Spiro Agnew / Q203433
# Spirochaeta

Spirochaeta generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, Spirochaetaceae familia barnean sailkatzen direnak. Familia honetako bakterioak helikoidalak dira, kortxo-kentzeko itxurakoak, finak, luzeak eta diametro txikikoak (irudia). Mugikorrak dira, baina haien mugimendua berezia da, flageloak ez baitaude bakterioaren kanpoaldean, zelula horma eta kanpo mintzaren artean baizik (endoflageloak). Horrek sugearen antzeko mugimendu bihurrikatzailea eragiten du, gainontzeko bakterioek ez dutena.
Genero honetako bakterio guztiak urtarrak dira, ur gazi edo gezatan bizi direnak. Batzuek eskakizun nutritibo oso zorrotzak dituzte eta ezin izan dira laborategian kultibatu (ez baitira hazkuntza-inguruneetan ondo hazten).
Batzuk anaerobio hertsiak dira, beste batzuk anaerobio fakultatiboak. Azken hauek oxigenoa dagoenean ohiko arnasketa aerobioa burutzen dute, eta oxigenorik ezean hartziduraren bidez metabolizatzen dituzte gluzidoak. Anaerobio hertsiak direnak ingurugiro hipoxikoetan bizi dira (uretako eremu sakonetan eta sedimentuetan, esaterako).
Genero honetako bakterioak ez dira patogenoak.
Spirochaeta batzuk termofiloak dira, eta badaude termiten hesteetan ere bizi direnak.

## Erreferentziak

* ↑ Madigan M.T., Martinko J.M., Parker J. Brock Mikroorganismoen biologia (2007) E.H.U-ak euskaratua: 538 orr.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7578174
* Multimedia: Spirochaeta / Q7578174
* Espezieak: Spirochaeta
# Spiros Markezinis

Spiridon "Spiros" Markezinis (grezieraz: Σπυρίδων Μαρκεζίνης; Atenas 1909ko apirilaren 22a – ibidem, 2000ko urtarrilaren 4a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1973ko urritik azarora.
Zuzenbidea eta Zientzia Politikoa ikasi zituen eta abokatu gisa lan egin zuen. 1936tik 1946ra Jurgi II.a erregearen kontseilari izan zen. Bigarren Mundu Gerran eta alemaniarren okupazioan greziar erresistentziako milizietan borrokatu zen. 1946an Legebiltzarreko kide hautatu zuten Alderdi Nazionalista Batua ordezkatuz, eta handik gutxira Alderdi Berria sortu zuen.
1949an ministro izendatu zuten eta drakma debaluatuz ekonomia berrantolatzeaz arduratu zen.
1973an, Georgios Papadopulos diktadoreak lehen ministro izendatu zuen, erregimen parlamentariorako trantsizioa eta itzulera hasteko, baina ez zuen ezkerreko alderdien babesa lortu. 1973ko azaroko Atenasko Politeknikaren matxinadaren errepresioaren ondoren, kargutik kendu zuten.
1974an demokraziara itzultzeko negoziazioetan parte hartu zuen. Bere azken urteetan bere oroitzapenak eta Grezia garaikidearen historia politikoa idatzi zituen.
# Siluru

Silurua (Silurus glanis) siluridoen familiako arraina da, ur gezatan ibiltzen den Europako handiena, 3 m inguru luzea eta 200 kg har ditzakeena. Gorputz sendo luzarana du, eta buru handia. Azala soila eta lirdinga-guruin askokoa du, beltzarana bizkarraldean eta arrea edo oliba-kolorekoa sabelaldean. Animalia hauek oso indartsuak dira eta erraz bota dezakete pertsona bat uretara.

## Habitat

Europako eta Asiako ibai eta aintziretan bizi da, Europan erdiko eta ekialdekoetan eta Asian mendebaldekoetan. Kirol arrantza dela eta arrantzale askok beste ibaietan bota dituzte siluruak, kasu batzuetan beste espezie bat dagoelako ez dute ibaia superpopulatzen baina beste kasu batzuetan super harrapari bilakatzen dira. Espainian 1974. urtean Mequinenza urtegian sartu zen eta Ebro ibai osoan zehar zabaldu dira. Siluruentzat egoera ona egon denez arazorik gabe tamaina ikaragarriak izatera heldu dira espezie nagusia bilakatuaz. 1880an Erresuma Batuan aske utzi zituzten, baina ez ziren zabaldu egoera klimatiko traketsaren erruz. Alpeetan eta Suedian siluru kopurua ikaragarri jaitsi da. Grezian ere bizi izan zirela jakin da baina gaur egun ez da aurkitzen espezimenik.

## Fisikoa

Arrain hauek oso luzeak izan ohi dira eta gutxi gora-behera 2 metroko luzera daukate. Aho handia daukate eta jaten dituzten arrain gehienak irentsi egiten dituzte, barnean hortz oso txikiak baina asko dauzkate. Ahoarekin egin dezaketen indarra oso handia da eta erraz txikitu dezakete pertsona baten hanka. Begi txikiak dauzkate eta gainera ez dute ondo ikusten. Ahoaren inguruan bibote antzekoak dauzkate eta beraien inguruan mugitzen diren gauzak detektatu ditzakete, adibidez arrainak. Emeak bere pisu kilo bakoitzeko 30000 arrautza jartzen ditu, arrak arrautzak zaintzen ditu eta beste arrainez defendatzen ditu. Arraina arrautzetatik ateratzeko 3 edo 10 egun igaro behar dira, egunak tenperatura erabakitzen du.

## Elikadura

Zeinahi animalia jaten du, arrainak, uretako hegaztiak eta anfibioak batez ere. Ikusmen oso txarra daukatenez batzuetan ez dakite zer jaten ari diren, beraien aurrean zerbait dagoela bakarrik. Harrapatutako siluru batzuen tripen barruan latak aurkitu dira.

## Kalte ekologikoa

Silurua beste habitat batera sartzean bertako arrainak jan ditu eta balantza biologikoaren oreka suntsitu egin du bertako ekosistema desagerraraziz.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q159323
* Multimedia: Silurus glanis / Q159323
* Espezieak: Silurus glanis
# Siluro

Siluroak (latinez Silures) Antzinaroan Britanian bizi izan zen britoi herri edo tribu boteretsu eta gerrazale bat izan zen. Gaur egungo Galesko hegoaldean eta ziurrenik Ingalaterrako Gloucestershire eta Herefordshire konderrietako lurraldean kokatu zen. Iparraldean Ordovikoak zituzten mugakide, ekialdean Dobunniak eta mendebaldean Demetaeak.
Tazitok Kneo Julio Agrikola jeneralari buruzko aipamenetan, siluroei buruzko aipemank ere egin zituen, hauetan siluroak gorpuzkera sendo eta ile kiribildua zutela aipatu zuen. Erromatarrei aurre egin zieten, erresistentzia handia ipiniz, nahiz eta amaieran garaituak izan zeiren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1127109
# Serrat gazta

Serrat gazta, Kataluniako Cerdanya, Alt Urgell eta Pallars Sobirà eskualdeetan ekoizten den gazta biguin bat da. Ardi gaztaz egiten da.
# Serratia

Serratia generoa bakterio Gram negatiboz osatua dago, Enterobacteriaceae familia barnean sailkatzen direnak. Anaerobio fakultatiboak dira eta mugikorrak. Bazilo txikiak dira eta ez dute esporarik sortzen.
Ekologiaren aldetik genero honetako bakterioak oso kosmopolitak dira: ingurune askotan daude (lurzoruan, uretan, landareetan, intsektuen erraietan...), eta baita gizakiarengan ere, patologia batzuk sortuz.
Genero honetako ezaugarri nagusiak honako hauek dira:
* anaerobio fakultatiboak, Enterobakterio guztien antzera
* oxidasa (-)
* katalasa (+)
* laktosaren hartzidura (-)
* urearen hidrolisia (-)
* gelatinaren hidrolisia (+)
Genero honetan hainbat espezie daude, Serratia marcescens ezagunena izanik. Espezie honek berezko ezaugarria dauka, prodigiosina izeneko pigmentu gorri baten ekoizpena, hain zuzen ere. Prodigiosina horrek gorri kolorea ematen dio Serratia marcescens-en hazkuntzari (ikus irudia), eta garai bateko hainbat "mirari"ren atzean dago: bakterioa irinean hazten denez (almidoia erabiltzen baitu), "odoletan" zeuden ostien mirariaren atzean Serratiaren hazkuntza besterik ez zegoela esan daiteke egun.
Serratia marcescens ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du patologia sortzen duela immunitate-sistema ahula duten pertsonengan soilik. Hori dela eta, ohikoa da klinika eta ospitaletan, bertako gaixoen artean infekzio nosokomialak sortuz.
* Datuak: Q134980
* Multimedia: Serratia / Q134980
* Espezieak: Serratia Bacteria
# Serravalle (Ticino)

Serravalle Suitzako udalerria da. Ticino kantonamenduan dago, Subdistrict Malvaglia $^{(en)}$ barrutian. 2014an 2,071 biztanle zituen 96,8 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q70728
* Multimedia: Serravalle, Switzerland / Q70728
Mesocco Hinterrhein Rossa Pollegio Acquarossa Bodio Sobrio
# Serrata

Serrata Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 794 biztanle ditu, 22,06 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Serratak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Dinami Laureana di Borrello San Pietro di Caridà Candidoni Mileto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54669
* Multimedia: Serrata / Q54669
# Serravalle

Serravalle, San Marinoko castelli edo udalerrietariko bat da. Serravallekoa da Dogana herria, 10.500 biztanlekoa, San Marinon biztanle gehien daukan hiria.
Serravallek mugan ditu Domagnano eta Borgo Maggiore San Marinoko udalerriak, baita Italiako Verucchio, Rimini eta Coriano udalerriak ere. Galazzano auzoan industria-gunea dago.

## Auzoak

* Cà Ragni, Cinque Vie, Dogana, Falciano, Lesignano, Ponte Mellini, Rovereta, Valgiurata

## Garraioak

Errepidez autobus eta automobilarekin hel daiteke Serravallera; San Marino hirira eta beste askotara bidea dago. Hiria hankaz nahiz bizikletaz bisitatu daiteke. Hirirako tranbia egitea proposatu zuten, baina proiektua garestia zen bai egiteko bai gerora konpondu behar zenerako ere.

## Historia

962. urteko agiri batean jaso zuten lehenengoz Serravalleren berri; Erdi Aroan "Castrum Olnani" zen herriaren izena, eta gerora "Olnano" esaten zioten, zumarren herria. Serravalle 1463. urtean sartu zen San Marinon, San Marinoko Errepublika handitu zen azkenengo aldian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q185412
* Multimedia: Serravalle (San Marino) / Q185412
# Serrastretta

Serrastretta Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 2.923 biztanle ditu, 41,65 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Serrastrettak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Amato Decollatura Feroleto Antico Lamezia Terme Miglierina Platania Pianopoli San Pietro Apostolo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53716
* Multimedia: Serrastretta / Q53716
# Serrateko lorategiak

Serrateko lorategiak (gaztelaniaz: Jardines de Serrat) Joan Manuel Serrat abeslari katalanari eskainitako parkea da, Nafarroa Garaian dagoen Viana hiriko San Pedro elizaren ondoan, garai bateko hilerrian sortua. Hiriaren panoramika ederrak eskaintzen ditu.

## Ezaugarriak

Elizaren antzinako hilerria zena, defentsarako barbakana gisa erabilia eta lursailaren kontra zegoenez kontrahorma erraldoietan bermatua, parke bihurtu ederra da gaur egun. Lorategi honetatik panoramika bikainak ikus daitezke: Toloño mendilerroa, Iberiar sistema, Ebroko harana eta Logroño hiria.

## Serrat Vianan

2014ko abendutik, ingurune horri Serrateko Lorategiak esaten zaio, Joan Manuel Serrat abeslari katalanari Hiriko Seme Kutunaren titulua eman ondoren. Serrat txikitatik dago Vianarekin lotuta; han etxebizitza bat du, sarritan bisitatzen du, eta, sarritan ere, ekimen desberdinen aldeko kontzertuetan parte hartu du. Lorategian monolito batek efemeride hau gogorarazten digu. Bertan, Serraten «Leku honetan ikasi nuen argia maitatzen» esaldia irakur daiteke, bere lau abestiren izenburuarekin batera: «Penelope», «Mediterraneo», «Caminante no hay camino» eta «Juan y Jose».

## Erreferentziak

* ↑ https://www.traveler.es/articulos/el-pueblo-de-serrat-no-esta-en-el-mediterraneo
* ↑ https://www.viana.es/turismo/que-ver-que-hacer/monumentos-y-edificios-de-interes/religiosos/iglesia-de-san-pedro-y-jardines-de-serrat/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Lorategiak udalaren webgunean.
* Datuak: Q123957749
# Shira Rishony

Shira Rishony (Holon, Tel Aviv (Israel), 1991ko otsailaren 21a) judo borrokalari israeldarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), Israel ordezkatuz, brontzezko domina lortu zuen talde mistoko kategorian (Alemaniako taldearekin elkarbanatuz), Frantziako taldearen (urrezkoa) eta Japoniakoaren (zilarrezkoa) atzetik. Honako hauek osatzen zuten Israelgo taldea: Peter Paltchik, Timna Nelson Levy, Tohar Butbul, Gili Sharir, Li Kochman, Raz Hershko, Or Sasson, Sagi Muki, Shira Rishony, Inbar Lanir, eta Baruch Shmailov-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Mistoa taldeka, |

## Erreferentziak

* ↑ «Shira Rishony» JudoInside.com-en 2021-11-02an begiratua (Ingelesez)
* ↑ «Shira Rishony» olympedia.org 2021-11-02an begiratua(Ingelesez)
* ↑ «Shira Rishony» Olympics.com 2021-11-02an begiratua (Gaztelaniaz)
* ↑ «Judoa, mistoa taldeka, emaitzak 2020» olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20667947
* Multimedia: Shira Rishony / Q20667947
# Shirebrook

Shirebrook, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.
2021ean 13.300 biztanle zituen.
* Datuak: Q2345424
* Multimedia: Shirebrook / Q2345424
# Shira Haas

Shira Haas (hebreeraz: שירה האס‎, HodHa Sharon, 1995eko maiatzaren 11) aktore israeldarra da. Ospea eta errekonozimendua irabazi zuen lehenbizi Israelgo film eta telesailetan (bereziki Shtisel izenekoan) eta 2020an nazioartean ere Netflixeko Unorthodox telesailean protagonista izateagatik, eta Asia filmarekin aktore onenari zenbait sari irabazteagatik.

## Erreferentziak

* ↑ שירה האס Shira Haas. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17566342
* Multimedia: Shira Haas / Q17566342