OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jiang Yuyuan

Jiang Yuyuan (Liuzhou, Txina, 1991ko azaroaren 1 - ) gimnasta artistiko txinatarra da, olinpiar txapelduna 2008ko taldekako lehiaketan, eta munduko txapeldunordea 2007an taldeka eta 2010ean sailkapen nagusian.
2007an Stuttgarten ospatutako Munduko Txapelketan zilarra lortu zuen taldekako lehiaketan, estatubatuarren atzetik geratuz.
2008an Pekinen ospatutako joku olinpikoetan urrezko domina irabazi zuen taldekako lehiaketan, Estatu Batuen eta Errumaniaren aurretik geratuz.
2010ean Rotterdamen ospatutako Munduko Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen banakako lehiaketa orokorrean, Aliya Mustafina errusiarraren ondoren eta brontzezkoa taldekako lehiaketan. Errusia eta Estatu Batuen atzetik geratu zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q282422
* Multimedia: Jiang Yuyuan / Q282422
# Jiang Zemin

Jiang Zemin (txinera sinplifikatua: 江泽民, txinera tradizionala: 江澤民; pinyinera: Jiāng Zémín, (Yangzhou, Jiangsu, 1926ko abuztuaren 17a - Shanghai, 2022ko azaroaren 30a), politikari eta Txinako Herri Errepublikako buruzagi komunista izan zen. Ingeniaritza ikasketak egin zituen eta kargu politiko ugari izan zituen, horien artean Shanghai hiriko alkatea 1984tik 1987ra eta Txinako Herri Errepublikako presidentea 1993tik 2003ra.

## Ikus, gainera

* Txinako politika

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Biografia People's Daily egunkarian.
| Aurrekoa: Yang Shangkun | Hu Jintao Txinako Herri Errepublikako presidentea (1993 - 2003) | Ondorengoa: Hu Jintao |
* Datuak: Q16597
* Multimedia: Jiang Zemin / Q16597
# Jiang Qing

Jiang Qing (pinyinez, Jiāng Qīng), (Zhucheng, Shandong, 1914ko martxoaren 19a - Pekin, 1991ko maiatzaren 14a) txinatar antzezle eta politikaria izan zen, eta Mao Zedong-en azken emaztea.
Burgesiako familia aberatseko alaba zen, eta Lan Ping zuen jatorrizko izena. Antzerkiaren munduan sartu, eta elkarte komunistekin elkarlanean ibili zen. Horrela ezagutu zuen Mao Zedong poeta eta iraultzailea. Haren laguntzaile izan zen nazionalisten eta Maoren gerrilla komunisten arteko gerra zibilaren garaian. 1938an, Maorekin ezkondu zen.
Hasieratik hartu zituen bere gain kultura- eta arte-inguruetako eragile-lanak, eta Maoren iraultzaren ondoren eragin handia izan zuen Txinako politikan: 1960an ezkertiarrek abian ezarritako Iraultza Kulturala mugimenduaren buruzagi nagusietako bat izan zen. Mugimendu horrek Txinako bizitza politiko eta soziala geldiarazi zuen. 1969an Politburo-ko kide egin zen, eta ezkerreko muturrekoa zen Shanghaiko Taldearen buruzagi gisa ezagun egiten hasi zen.
Mao hil ondoren, 1976an, politikan zuen eragina gainbehera hasi zen, eta Alderdi Komunistan talde zentristagoak nagusitu ziren. Alderdia ezker-muturrera eraman nahi izatearen salaketapean atxilotu zuten, eta hurrengo urtean, 1977an, alderditik kanporatu zuten. 1978an, Iraultza Kulturala taldeko beste buruzagi batzuekin batera auzipetu zuten. Heriotza-zigorra ezarri zioten lehendabizi, baina, azkenean, betiko kartzela-zigorraren truke aldatu zioten. Harrezkero ez zen hari buruzko berririk izan. 1991n, gaixorik zegoela eta, askatasuna eman zioten, eta handik gutxira hil zen. 1993an, Txinako gobernuak esan zuen Jiang Qingek bere buruaz beste eginda hil zela.
* Datuak: Q236017
* Multimedia: Jiang Qing / Q236017
# Jiang Ranxin

Jiang Ranxin (2000ko maiatzaren 2a) txinatar kirol-tiratzailea da .
2018ko ISSF Munduko Tiro Txapelketan parte hartu zuen, urrezko domina bat irabaziz.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Txina ordezkatzeko sailkatu zen, non urrezko domina irabazi zuen 10 metroko aire-pistola talde mistoan. Emakumezkoen 10 metroko aire pistolan brontzezko domina ere irabazi zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Joko Olinpikoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio ( Japonia) | 01 ! | 10 m aire pistola mistoa |
| 2020 | Tokio ( Japonia) | 03 ! | 10 m aire pistola |
| Munduko txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2018 | Changwon ( Hego Korea) | 01 ! | 10 m aire pistola taldeka |
| 2018 | Changwon ( Hego Korea) | 01 ! | 25 m pistola taldeka |
| Munduko Kopa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Lehiaketa |
| 2019 | New Delhi ( India) | 02 ! | 10 m aire pistola mistoa |

## Erreferentziak

* ↑ «China finalize rosters for pistol, rifle events for Tokyo 2020 - China.org.cn» www.china.org.cn (Noiz kontsultatua: 2021-12-01).
* ↑ (Ingelesez) IOC. (2018-04-23). «Tokyo 2020 Summer Olympics - Athletes, Medals & Results» Olympics.com (Noiz kontsultatua: 2021-12-01).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56486658
* Multimedia: Jiang Ranxin / Q56486658
# Juan Madariaga Astigarraga

    Artikulu hau arkitektoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Juan Madariaga».
Juan Madariaga Astigarraga (Bilbo, 1901eko irailaren 18a-ib., 1995) bizkaitar arkitektoa izan zen. Ramón Madariagaren semea, Madrilen ikasi zuen. GATEPAC elkartearen kidea izan zen. Familia jeltzalea zuenez, Gerra Zibilean Frantziara erbesteratu zen. Han Eresoinkako abesbatzan tenore izan zen, Mexiko Hirira erbesteratu aurretik. 1955ean jaioterrira itzuli eta hainbat urtez lan egin zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Bilbaopedia - Madariaga y Astigarraga» www.bilbaopedia.info (Noiz kontsultatua: 2023-11-09).
* ↑ bilbaopedia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q105157388
# Juan Luis Moraza

Juan Luis Moraza (Gasteiz, 1960ko ekainaren 22a) euskal herritar eskultore eta arte irakaslea da.

## Biografia

1994an Euskal Herriko Unibertsitatean doktore, 1990ean Banestoren eta hurrengo urtean Espainiako Kanpo Harremanetarako Ministerioaren bekak lortu zituen.
Txomin Badiola, Angel Bados eta Marisa Fernández eskultoreekin batera CVA elkartea (1980-1985) sortu zuen, Jorge Oteiza maisua izanik.
Egun Vigoko Unibertsitatean da irakaslea baina lehen EHUn Cuencako Arte Ederretako Fakultatean, Marseilleko École d´Arten, Tiranako Unibertsitetan, Buenos Airesko Unibertsitatean edo Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatean eman ditu klaseak.
Arteari buruz ere zenbait liburu idatzi ditu:
* "Laboratorio de papeles", 2006;
* "MA (non É) DONNA. Imágenes de creación, procreación y anticoncepción", 1993;
* "Seis sexos de la diferencia", 1990.
Erakustaldi asko ere egin ditu, nagusienak Sevillako Expo92an eta 1994ko Sao Paulo eta 2001eko Veneziako bienaletan.

## Erreferentziak

* ↑ El Correo Digital
* ↑ Biografia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q604702
* Multimedia: Juan Luis Moraza / Q604702
# Juan Luis Panero

Juan Luis Panero Blanc (Madril, 1942ko irailaren 9a - Torroella de Montgrí, Girona, 2013ko irailaren 16a) espainiar poeta izan zen.

## Biografia

Leopoldo Panero poetaren eta Felicidad Blanc idazlearen semea, eta Leopoldo María Panero poetaren anaia zen. Zuzenbide eta Filosofiako ikasketak egiten hasi zen, baina bukatu gabe utzi zituen. Aurrerago, Parisen eta Londresen, Literatura eta Hizkuntzari buruzko ikasketak egin zituen. Mexikon bizi izan zen zenbait urtez, Estatu Batuetako argitaletxe batentzat lanean.
Lehen poema-liburua 1968an argitaratu zuen: A través del tiempo (Denboran zehar). Lehenengoaren ondoren beste asko etorri ziren gero: Dulce pájaro de juventud (1975, Gaztaroko txori gozoa); Los trucos de la muerte (1975, Heriotzaren trikimailuak); Desapariciones y fracasos (1978, Desagerpenak eta porrotak); Testamento del náufrago (1983, Naufragoaren testamentua); Juegos para aplazar la muerte (1984, Heriotza atzeratzeko jokoak); Antes de que llegue la noche (1984, Gaua heldu baino lehen). Azken liburu horrek Bartzelona Hiria saria irabazi zuen 1985ean. Gero, aitaren obraren antologia osatzeko lanak, hitzaurrea eta oharrak egin zituen: Leopoldo Panero. 1988an, Loewe Fundazioaren Lehen Poesia saria irabazi zuen Galerías de Fantasmas (Fantasmen galeria) poema-liburuarekin.
Poemak idazteaz gainera, Panerok literatura-kritikako lanak idatzi zituen zenbait aldizkaritarako, eta hainbat obra itzuli frantsesetik eta ingelesetik. 1975ean, ama eta anaiekin batera, Jaime Chávarriren El desencanto filmean parte hartu zuen; filmak panerotarren dekadentzia kontatzen du, hipokrisiak markatutako familia baten adibide gisa. 1993an, Los viajes sin fin (Amaigabeko bidaiak) argitaratu zuen, eta 1994an Los mitos y las máscaras (Mitoak eta maskarak), bere literatura-prosaren bilduma bat, artikuluaren eta hitz lauzko poemaren artekoa. Anaiekin batera, Después de tantos años (Hainbeste urteren ondoren) filmean parte hartu zuen, Ricardo Francoren zuzendaritzapean. 1999ko hasieran, Enigmas y despedidas (Enigmak eta agurrak) argitaratu zuen, heriotzaren eta bizitzaren enigmak aztertzen dituen liburua.
2009an, Ediciones Vitruvio argitaletxeak La memoria y la muerte argitaratu zuen; data horretara arte argitaratutako poesia-lan osoa biltzen duen antologia da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q3753690
# Juan Luis Sukuntza

Juan Luis Sukuntza Suárez (Pasaia, 1967ko maiatzaren 3a) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea

| Kluba | Urtea(k) |
| Real Sociedad | 1985-1986 |
| Sestao SC | 1989-1992 |
| UD Salamanca | 1994-1996 |
| Elche CF | 1997-1998 |
| CD Castellón | 1998-1999 |
| Novelda CF | 1999-2000 |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15621185
# Juan Madariaga Orbea

    Artikulu hau historialariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Juan Madariaga».
Juan "Juantxo" Madariaga Orbea (Madril, 1949) historialaria eta unibertsitateko irakasle ohia da. Filosofia eta Letretan (Historia Modernoa eta Garaikidea) lizentziatua (Madrilgo Complutense Unibertsitatea) eta Historian doktorea (Euskal Herriko Unibertsitatea). 1976tik 2002ra bitartean irakasle izan zen Bergarako UNEDen eta bertako zuzendari 1990etik 1995era. 2000z geroztik Nafarroako Unibertsitate Publikoan izan zen irakasle.

## Erreferentziak

* ↑ diariovasco.com
* ↑ 20minutos.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q93431086
# Juan Madinabeitia

Juan Madinabeitia Ortiz de Zarate (Oñati, Gipuzkoa, 1861eko apirilaren 18a - Bartzelona, Katalunia, 1938ko azaroaren 21a) medikua izan zen, Espainiako gastroenterologiako eskola modernoaren sortzailea, José Madinabeitiaren anaia.
Madrilgo Unibertsitateko patologia orokorreko irakasle izan zen, 1903-1927 bitartean. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, Donostian zen, eta handik Frantziara egin zuen ihes, Bartzelonaraino iristeko; bertan hil zen, handik gutxira. Anarkismoaren hurbileko posizio politikoak izan zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* «El médico Juan Madinabeitia Ortiz de Zarate fallecía el 21 de noviembre de 1938 en Barcelona», Euskonews & Media, 555. zenbakia, 2010-11-19.
* Datuak: Q12261029
* Multimedia: Juan Madinaveitia / Q12261029
# Juan Luis Sanfuentes Andonaegui

Juan Luis Sanfuentes Andonaegui (Santiago, 1858ko abenduaren 27a - Santiago, 1930ko uztailaren 16a) Txileko abokatu eta politikaria izan zen, Errepublikako presidentea 1915-1920 bitartean.
Alderdi Liberal Demokratikoaren (PLD) buruzagia izan zen, Txileko parlamentarismoan eragin handiena izan zuen politikarietako bat. Alderdi balmacedista mesede politikoen kutxa bihurtu zuen, alderdiaren pisu politikoa bere nahierara erabiliz kabineteak jartzeko eta eraisteko, unean uneko egokitasunen arabera.
1915ean aukeratu zuten presidente, Koalizioaren babespean. Bere esperientzia politikoa gorabehera, ez zen gai izan ministeriak kontrolatzeko, eta aldi askotan ministerioak antolatu behar izan zituen bere arerio politikoekin. Aliantza Liberala (AL) zatitzeko nahia izan zuen, neurri batean lortu zuen helburua, baina alderdi horren arrakasta ez zuen saihestu 1918ko Parlamenturako hauteskundeetan eta 1920ko Presidentetzarako hauteskundeetan.
Txileko neutraltasuna mantendu zuen Lehen Mundu Gerran. Gatazkak iraun zuen bitartean, nazio-industriak bere auge handienetako bat izan zuen, baina gerraren amaierak gatz-industriaren krisi bat eragin zuen, eta horrek asaldura sozial handia ekarri zuen.
Bere administrazioan, Derrigorrezko Lehen Instrukzioaren Legea onartu zen eta bultzada handia eman zitzaion hezkuntza establezimenduen eraikuntzari.
Kanpo estekak
* Datuak: Q857
* Multimedia: Juan Luis Sanfuentes / Q857
# Julie Clary

Marie Julie Clary (gaztelaniaz: María Julia Clary; Marseilla, 1771ko abenduaren 26a - Florentzia, 1845eko apirilaren 7a) Espainiako erregina ezkontidea izan zen.
François Clary zeta-merkatariaren alaba, Josef Bonaparte ezkondu zuen. Jatorriz plebeioa zen erregina hau ez zen inoiz Espainian egon.

## Erreferentziak

* ↑ Ríos Mazcarelle, Manuel. (1999). Reinas de España, Casa de Borbón, I. in: El legado de la historia. (1. argitaraldia) Madril: Alderabán, 291 or. ISBN 84-88676-57-3..
* Datuak: Q235412
* Multimedia: Julie Clary / Q235412
# Julie Derron

Julie Derron (1996ko irailaren 10a) suitzar triatleta da. 2024ko Udako Olinpiar jokoetan zilarrezko domina lortu zuen bakarkako proban.
2021ean Europako Triatloi Txapelketa irabazi zuen. 2022ko Europako Triatloi Txapelketan brontzezko domina lortu zuen, eta 2024an zilarrezko domina eta 2023an brontzezko domina lortu zuen Munduko Triatloi Txapelketa Mistoan.

## Kirol lorpenak

Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 02 ! | Banaka |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2021 | Valentzia | 01 ! | Banaka |
| 2022 | Munich | 03 ! | Errelebo mistoa |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50993105
* Multimedia: Julie Derron / Q50993105
# K.a. 264

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261 | K.a. 260 | K.a. 259

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q44056
* Multimedia: 264 BC / Q44056
# K.a. 266

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 271 | K.a. 270 | K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q82379
# K.a. 267

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 272 | K.a. 271 | K.a. 270 | K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q80190
# K.a. 261

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261 | K.a. 260 | K.a. 259 | K.a. 258 | K.a. 257 | K.a. 256

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q79825
* Multimedia: 261 BC / Q79825
# K.a. 27

K.a. I. mendearen taula (K.a. II. mende | K.a. I. mende | I. mende)
K.a. 40ko hamarkada | K.a. 30ko hamarkada | K.a. 20ko hamarkada | K.a. 10ko hamarkada | K.a. 0ko hamarkada
K.a. 32 | K.a. 31 | K.a. 30 | K.a. 29 | K.a. 28 | K.a. 27 | K.a. 26 | K.a. 25 | K.a. 24 | K.a. 23 | K.a. 22

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q39695
* Multimedia: 27 BC / Q39695
# K.a. 263

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261 | K.a. 260 | K.a. 259 | K.a. 258

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q82350
* Multimedia: 263 BC / Q82350
# K.a. 265

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 270 | K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261 | K.a. 260

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q81848
* Multimedia: 265 BC / Q81848
# K.a. 269

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 274 | K.a. 273 | K.a. 272 | K.a. 271 | K.a. 270 | K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q81854
* Multimedia: 269 BC / Q81854
# K.a. 262

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263 | K.a. 262 | K.a. 261 | K.a. 260 | K.a. 259 | K.a. 258 | K.a. 257

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q82358
# K.a. 268

K.a. III. mendearen taula (K.a. IV. mende | K.a. III. mende | K.a. II. mende)
K.a. 280ko hamarkada | K.a. 270ko hamarkada | K.a. 260ko hamarkada | K.a. 250ko hamarkada | K.a. 240ko hamarkada
K.a. 273 | K.a. 272 | K.a. 271 | K.a. 270 | K.a. 269 | K.a. 268 | K.a. 267 | K.a. 266 | K.a. 265 | K.a. 264 | K.a. 263

### Heriotzak
## Kanpo estekak

* Datuak: Q81176
# Kakoxenita

Cacoxenita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Cacoxenita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Fe^{3+}24AlO6(PO4)17(OH)12 * 75H2O}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 4 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Cacoxenite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kakueta (Urola Erdia)

    Artikulu hau Azkoiti-Azpeitietako mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kakueta (argipena)».
Kakueta —bertako hizkeran, Kakute— (924 m) Izarraitz mendilerroko hiru tontor nagusietako bat da, Erlo (1026 m) eta Xoxote (912 m) tontorrekin batera. Azkoitia eta Azpeitia herrien lurretan dago.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

## Ikus, gainera

* Gipuzkoako mendiak
* Kakuetako arroila Zuberoan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12261200
# Kakuetako arroila

    Artikulu hau Zuberoako arroilari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kakueta (argipena)».
Kakuetako arroila Santa Grazin (Zuberoan) kokaturik dagoen haitzebakia da, inguruko ikusgarrienetarikoa Holtzartekoekin batera.
Uhaitxa ibaiak 15.000 urtez erosioaren bidez eraturiko arroila da hau eta bi kilometro inguruko luzera du, hormen altuera puntu batzuetan 350 metroraino heltzen delarik. Arroila oso estua da, batzuetan horma bien artean 3 metrotako zabalera besterik ez baitago.
Turismorako guztiz prestaturik dago, bidezidor, helduleku eta abarrekoekin atonduta dagoelarik. Hori dela eta, edozeinek bisita dezake arroila. Dena dela, bisitatu ahal izateko, sarrera ordaindu beharra dago.
Bertako kondairak dio arroila Errolanen (Karlomagnoren iloba) ezpatarekin sortu izan zela.
Segurtasun-arrazoiak direla eta, arroila itxita egoten da azaroaren 15etik martxoaren 15erarte.

## Ikus, gainera

* Kakuetako ur-jauzia
* Holtzarteko arroilak
* Ehüjarreko arroila

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3110984
* Multimedia: Gorges de Kakouetta / Q3110984
# Kakuetako ur-jauzia

Kakuetako ur-jauzia Zuberoan dagoen Kakuetako arroilako ur-jauzia da, 20 metro ingurukoa.

## Inguruko mendiak

Ur-jauzi hau Pirineoetan dago. Uhaitxa ibaiak 15.000 urtez erosioaren bidez eraturiko arroila da hau eta bi kilometro inguruko luzera du, hormen altuera puntu batzuetan 350 metroraino heltzen delarik. Arroila oso estua da, batzuetan horma bien artean 3 metrotako zabalera besterik ez baitago.

## Bertara nola iritsi

Santa Grazin (Zuberoan) kokaturik dagoen haitzebakian dago, inguruko ikusgarrienetarikoa Holtzartekoekin batera. Larrautik Atharratzera doan errepidean Santa Grazira heldu baino lehenago dago Kakuetako arroilako sarrera. Handik bi kilometrora dago ur-jauzia, mendi barru-barrutik sortzen dena.
Turismorako guztiz prestaturik dago, baina bisitatu ahal izateko, sarrera ordaindu beharra dago. Segurtasun-arrazoiak direla eta, arroila itxita egoten da azaroaren 15etik martxoaren 15erarte.

## Erreferentziak

* ↑ Hirukide. «Kakuetako arroila» Hirukide (Noiz kontsultatua: 2019-04-23).
* ↑ Oiartzabal, Ainhoa. (2005-12-04). «Holtzarte eta Kakueta (Zuberoa): Arroilak haitz biluzi biziak» Argia (Noiz kontsultatua: 2019-04-23).

## Ikus, gainera

* Aitzondoko ur-jauzia (Irun, Gipuzkoa)
* Bisusta ur-jauzia (Sunbilla, Nafarroa)
* Delikako ur-jauzia (Delika, Araba)
* Goiuriko ur-jauzia (Goiuri-Ondona, Araba)
* Iribasko iturburua (Baraibar, Nafarroa)
* Putzubeltz ur-jauzia (Arantza, Nafarroa)
* Urederra iturburuko ur-jauzia (Bakedano, Nafarroa)
* Xorroxin ur-jauzia (Erratzu, Baztan, Nafarroa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q63285351
# Kakueta (argipena)

Kakueta hainbat tokiren izena da:
* Kakuetako arroila (Zuberoa)
* Kakueta edo Peñablanca mendia (1583 m, Erronkaribar, Nafarroa)
* Kakueta mendia (924 m, Urola Erdia, Gipuzkoa)
# Kaktxikelera

Kaktxikelera (kaqchikel) Guatemalan hitz egiten den hizkuntza. Mexikon ere hiztunak daude (80.hamarkadan Guatemalako Gerra Zibiletik ihesi joandakoak). Maia familiako hizkuntza da eta Kitxe hizkuntzen multzoan dago. Hainbat dialekto ditu.

### Estatusa

Ez da ofiziala, Guatemalan hitz egiten diren 25 hizkuntzen artean ofiziala den bakarra gaztelera da. Hala ere, hainbat legeren bidez nolabaiteko babesa lortu du Kaqchikelak, adibidez Guatemalako konstituzioak esaten duenez “herriek eta komunitate indigenek badaukate identitaterako eskubidea, euren balore, hizkuntza eta ohiturekin bat eginik eta Estatuaren funtsezko betebeharra da eskubide horiek bermatzea” eta 2003ko hizkuntza legeak dio “Estatuak onartu, bultzatu eta errespetatu egiten ditu Maya, Garifuna eta Xinka herrien hizkuntzak”.
Esaldi bat: Utz matiox – mila esker

## Iruditegia

* Ohial gaineko Kaqchikel irudia
* Kaqchikel hizkuntzako wikipediako zenbait editore.
* Kaqchikel familia bat

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Kaktxikelera hizkuntzaren komunitatea Garabide hizkuntza lankidetzarako babes-sarean.
* Kaqchikel-Gaztelera hiztegia
* (Gaztelaniaz) Maya’ KaqchikelNimatijob’äl / Universidad Maya Kaqchikel
* Datuak: Q35115
* Multimedia: Kaqchikel language / Q35115