OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oliva

Oliva Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua.
2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 28.400 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q918586
* Multimedia: Oliva (Safor) / Q918586
# Oliva de la Frontera

Oliva de la Frontera Badajozko udalerria da, Sierra Suroeste eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.612 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q947183
* Multimedia: Oliva de la Frontera / Q947183
# Olivades (Avignongo tranbia)

Olivades (Olibondo-bilketak, euskaraz) Avignongo tranbiaren geltokia da, Avignon udalerrian kokatuta dagoena, rocade Charles-de-Gaulle eta avenue de la Cabrière artean hain zuzen.
Geltokia 2019ko urriaren 19an ireki zen, Avignongo tranbiaren linea inauguratzearekin batera.

## Sarbideak

* Rocade Charles-de-Gaulle

## Historia

Geltokia 2019ko urriaren 19an inauguratu zen, lineko Saint-Roch–Université des Métiers eta Saint-Chamand–Plaine des Sports geltokien arteko tartean.

## Konexioak

* Olivades
* 30   > P+R Amandier  30   > Avignon TGV

## Erreferentziak

* ↑ (Frantsesez) «Lehen aldiz, 87 urtean tranbia bat ibili da Avignonen.» France Bleu 2019-01-07 (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).
* ↑ (Frantsesez) Travaux Publics et Bâtiment du Midi. «Avignon: tranbia inauguratu dute, igarotze azkarreko autobusaren zain» TPBM Semaine Provence (Noiz kontsultatua: 2020-07-15).

## Ikus, gainera

* Avignongo tranbia
* 1. linea (Avignongo tranbia)

## Kanpo estekak

* Avignon Handiko web gunea
* Orizo sarearen web gunea
* Datuak: Q97386436
# Olivadi

Olivadi Italiako udalerri bat da. Catanzaroko probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 488 biztanle ditu, 7,17 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Olivadik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Centrache San Vito sullo Ionio Cenadi Petrizzi Vallefiorita

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53661
* Multimedia: Olivadi / Q53661
# Oliva de Mérida

Oliva de Mérida Badajozko udalerria da, Tierra de Mérida - Vegas Bajas eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.875 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Badajozko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q941458
* Multimedia: Oliva de Mérida / Q941458
# Oliva de Plasencia

Oliva de Plasencia Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 96 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 295 biztanle zituen 89 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera

* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Oliva de Plasenciako Udalaren webgunea
* Datuak: Q1658547
* Multimedia: Oliva de Plasencia / Q1658547
# Opioideen epidemia

Opioideen epidemia, opioideen krisia ere deitua, 1990eko hamarkadaz geroztik opiazeo/opioideei egotzitako gehiegizko erabilera, erabilera oker/abusu eta gaindosiek eragindako heriotzen hazkunde azkarra da. Osasun krisialdiak medikamentu horien abusu mediko, ez-mediko eta ludikoaren ondorio mediko, sozial, psikologiko eta ekonomiko esanguratsuak barne hartzen ditu. Bereziki larria izan da Estatu Batuetako opioideen krisia.
Opioideak analgesiko moderatu eta sendoen klase ezberdina dira, horien artean oxikodona (OxyContin eta Percocet izen komertzialekin saldu ohi dena), hidrokodona (Vicodin, Norco) eta fentaniloa, analgesiko oso indartsua dena, beste opiazeo batzuen antza izateko sintetizatzen dena, hala nola, opiotik eratorritako morfina eta heroina daudelarik. Substantzia horien potentziak eta eskuragarritasunak, adikzioa eta gaindosia izateko arriskua egon arren, ezagun egin ditu, bai tratamendu mediko gisa, bai aisialdirako droga gisa. Opioideek bizkarrezur-erraboilren arnas.zentroan dituzten efektu lasaigarriengatik, dosi altuetan dauden opioideek hipobentilazioa izateko potentziala dute eta arnas gutxiegitasuna eta heriotza eragin ditzakete.
Opioideak min akutua tratatzeko oso eraginkorrak dira, baina eztabaida handia dago ea eraginkorrak diren min kronikoa edo inpaktu handiko min jasanezina tratatzeko, arriskuak onurak baino handiagoak izan baitaitezke.
1999 eta 2016 artean 453.300 estatubatuar opioideen erabiltzeagatik hil ziren.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Opioids» Drugs of Abuse (National Institute on Drug Abuse).
* ↑ (Ingelesez) «Information sheet on opioid overdose» Management of Substance Abuse (World Health Organization) 2014ko azaroa.
* ↑ Alexander GC, Kruszewski SP, Webster DW. (2012). «Rethinking Opioid Prescribing to Protect Patient Safety and Public Health» JAMA 308 (18) doi:10.1001/jama.2012.14282. PMID 23150006..
* 1 2 Franklin, G. M.. (2014-9-29). «Opioids for chronic noncancer pain: A position paper of the American Academy of Neurology» Neurology 83 (14): 1277–1284. doi:10.1212/WNL.0000000000000839. PMID 25267983..
* ↑ (Ingelesez) «The Opioid Epidemic Might Be Much Worse Than We Thought» The Atlantic 2020-2-27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65087481
# Opisthjapyx

Opisthjapyx Dipluraren barruko Japygidae familiako genero bat da. Hexapoda taldeko artropodoak dira.

## Espezieak

* Opisthjapyx seurati Silvestri, 1929

## Ikus, gainera

* Diplura
* Datuak: Q7098301
# Opiná

Opiná Eslovakiako udalerri bat da, Košice-okolie barrutian kokatuta. 12,07 km²ko azalera du eta 187 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1229. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1046528
* Multimedia: Opiná / Q1046528
# Opisina

Opisina Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Opisina arenosella da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Opisina arenosella | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18522164
# Opioaren Nazioarteko Konbentzioa

Opioaren Nazioarteko Konbentzioa drogak kontrolatzeko lehen nazioarteko tratatua izan zen. 1912ko urtarrilaren 23an sinatu zen Hagan (Herbehereak).
1909an, opioaren merkatuaren gorakada handia zela eta, Ameriketako Estatu Batuek hamahiru estatu gonbidatu zituzten Shangain (Txina) burututako Opioaren Nazioarteko Konbentziora. Akordioa hiru urte geroago sinatu zuten Alemaniak, Ameriketako Estatu Batuek, Txinak, Frantziak, Erresuma Batuak, Italiak, Japoniak, Herbehereek, Persiak, Portugalek, Errusiak eta Siamek.
Konbentzio ondokoa adostu zuten aipatu herrialdeek:
| « | Akordio honetan hartutako Botereek kontrolatuko dute, edo kontrolatzeko saioa egingo dute, morfinaren, kokainaren nahiz horien edozein deribaturen edozein pertsonagatiko ekoizpen, importazio, salmenta zein banaketa; hala nola industria edo merkataritza hori garatzen den edozein eraikin. | » |

## Ikus, gainera

* Opioa

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Opium Museum
* Datuak: Q751398
* Multimedia: International Opium Convention / Q751398
# PGC 39058

PGC 39058 Draco konstelazioan dagoen galaxia nano bat da, Lurretik 14 milioi argi-urtera. Galaxia ahula da, eta aurrean duen HD 106381 izarrak ezkutatzen du. Horregatik zaila da behatzen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) information@eso.org. «Bright star — faint galaxy» www.spacetelescope.org (Noiz kontsultatua: 2023-12-19).

## Kanpo estekak

* PGC 39058 ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Datuak: Q7119154
# Organopaladio konposatu

Kimika organikoan organopaladio konposatu esaten zaie karbono- eta paladio-atomoak lotura kimikoz unituta duten konposatuei. Halaber, organopapadio konposatuak konposatu organometalikoen klase bat dira.
Organopaladio konposatuetan metalak 0, II eta IV balentziak izan ditzake zati organikoaren izaeraren araberakoa izanago dena. Esaterako Pd(II)k alkenoekin konplexu ugari eratzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Negishi, Ei-ichi. (2002). Handbook of organopalladium chemistry for organic synthesis. Wiley-Interscience ISBN 978-0-471-31506-3. (Noiz kontsultatua: 2023-05-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5492718
* Multimedia: Organopalladium compounds / Q5492718
# Organovaite-Zn

Organovaite-Zn mineral bat da eta organovaita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Organovaite-Zn elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K2Zn(Nb,Ti)4(Si4O12)2(O,OH)4 * 6H2O}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Organovaite-Zn: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Organulu

Organuluak, biologia zelularrean, zelula eukariotoen zitoplasman aurkitzen diren egitura desberdinak dira. Forma eta funtzioak ondo definituta dituzte eta bakoitza bere bigeruza lipidikoan bilduta dago. Organulu gehienak ez dira zelula prokariotoetan agertzen.

## Historia eta etimologia

Organulu izena latinezko organula (pluralean organulum) hitzetik dator eta "organo txikia" esan nahi du, gorputz batean organoek betetzen duten funtzioarekin parekatzen direlako ezarri zitzaien izen hori. Karl Möbius zoologo alemanak ezarri zuen izena 1884. urtean.

## Motak

Organulu guztiak hainbat multzo handitan sailkatzen dira:
* Mintzik gabeko organuluak: zentrosomari eta zitoeskeletoari loturikoak. Erribosomak ere mota honetako organuluak dira.
* Endomintz sistemari dagozkionak: Zelularen konpartimentalizazioz sortu ziren, adibidez erretikulu endoplasmatikoa, Golgi aparatua, lisosomak, bakuoloak...
* Endosinbiotikoak: Endosibiosi bidez sortu ziren eta bi mintz agertzen dituzte. Beren genoma eta erribosoma propioak dituzte eta beren kabuz duplikatzen dira mitosi prozesuetan. Mitokondrioa eta kloroplastoa dira adibide nagusiak.
Prokariotoek ez dute organulurik baina zelula mintzaren inbaginazioek organuluek egin beharreko funtzioak burutzen dituzte, eta zelularen barnean funtzio espezifikoa duten eremuak ere badituzte.

## Prokariotoak

Prokariotoak ez dira eukariotoak bezain konplexuak eta lipidozko mintzezko konpartimenturik ez dute azaltzen zelularen barnean. Eukariotoetan agertzen diren hainbat osagai agertzen dute ordea, erribosomak, zilioak, flageloak, zelula horma... Egitura hauek desberdintasunak badituzte ordea.
Berezkoak dituzten osagai batzuk ere azaltzen dira. Mesosoma izeneko zelula mintaren inbajinazioak dituzte, Golgi aparatuaren eta zentrioloen funtzioa burutzen duten ikertzen ari dira. Hasieran arnasketa zelularrarekin lotu zen baina prestakuntzetan erabilitako sustantzia kimikoen ondorioz eratzen direla uste da. DNA kromosoma zirkularraz gain material genetikozko plasmido txikiak ere badituzte, pilusen bidez bakterioen artean trukatzen dituztenak. Zianobakterioek tilakoideak dituzte.
Beste osagai batzuk:
* Anamoxisomak: Amonioa oxidatzeko
* Karboxisomak: karbonoa finkatzeko
* Klorosomak: Sufrearen bakterio berdeetan argi izpiak harrapatzeko
* Magnetosomak: eremu magnetikoan orientatzeko
* Nukeloidea: DNAren transkripzioa gertatzen den eremua

## Erreferentziak

* ↑ «Historical Books - historische Bücher» www.dietzellab.de (Noiz kontsultatua: 2020-02-25).
* ↑ (Ingelesez) Ryter, A. (1988-01-01). «Contribution of new cryomethods to a better knowledge of bacterial anatomy» Annales de l'Institut Pasteur / Microbiologie 139 (1): 33–44. doi:10.1016/0769-2609(88)90095-6. ISSN 0769-2609. (Noiz kontsultatua: 2020-02-25).
* ↑ (Ingelesez) Komeili, Arash; Li, Zhuo; Newman, Dianne K.; Jensen, Grant J.. (2006-01-13). «Magnetosomes Are Cell Membrane Invaginations Organized by the Actin-Like Protein MamK» Science 311 (5758): 242–245. doi:10.1126/science.1123231. ISSN 0036-8075. PMID 16373532. (Noiz kontsultatua: 2020-02-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q45948
* Multimedia: Organelles / Q45948
# Organofosfato

Kimika organikoan organofosfatoak organofosforo konposatuen klase bat da, O=P(OR)$_3$ formula dutenak eta azido fosforikoaren estertzat jotzen direnak. Horietan fosfato molekulak alkilo edo arilo ordezkatzaileak ditu lotuta.
Organofosfatoek familia ugaria eta dibertsoa osatzen dute. Batzuk biomolekulen osagarri dira, etsenplurako DNA, RNA edo ATPa. Halaber, intsektizida (paratioia, fenitrotioia eta malatioia), herbizida, nerbio-agente (sarin eta tabun) eta sugar-atzeratzaile gisa baliatzen dira industrian. Janari-ontzietako polimeroen plastifikatzaile bezala usatzen dira.
Airean, uretan, lurrean eta elikagaietan poluitzaile moduan detektatu dira kontzentrazio adierazgarrietan.

## Sintesia

Industrian organofosfatoak sintetizatzen dira fosforil kloruroa alkoholekin erreakzionaraziz.
    ${\ce {O=PCl3 + 3 ROH -> O=P(OR)3 + 3 HCl}}$
Naturan fosforilazioz sintetizatzen dira entzimen laguntzaz.

## Toxikotasuna

Organofosfato asko nerbio-gas indartsuak dira, eta nerbio-zeluletan azetilkolinesterasaren (AChE) ekintza inhibitzen dute. Mundu osoan pozoitze arrazoi arruntenetako bat dira organofosfatoak, eta, sarritan, nahita erabiltzen dira norbere buruaz beste egiteko nekazaritza-eremuetan.
Organofosfatoak bide guztietatik xurga daitezke, arnastuz, irentsiz eta azalean zehar. Azetilkolinesterasa entzimaren inhibizio-efektuek azetilkolina gehiegi metatzea eragiten dute organismoan. Hala ere, haren toxikotasuna ez da fase akutura mugatzen eta ondorio kronikoak luzaroan ikusi dira. Azetilkolina bezalako neurotransmisoreak oso garrantzitsuak dira garunaren garapenean, eta organofosfato askok ondorio neurotoxikoak dituzte garatzen ari diren organismoetan, baita esposizio-maila apaletan ere.
Organofosfato batzuk kartzinogenotzat jotzen dira, adibidez, 2-etilhexildifenil fosfatoa (EHDPP) plastifikatzaile gisa baliatzen dena.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Greaves, Alana K.; Letcher, Robert J.; Chen, Da; McGoldrick, Daryl J.; Gauthier, Lewis T.; Backus, Sean M.. (2016-10-01). «Retrospective analysis of organophosphate flame retardants in herring gull eggs and relation to the aquatic food web in the Laurentian Great Lakes of North America» Environmental Research 150: 255–263. doi:10.1016/j.envres.2016.06.006. ISSN 0013-9351. (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).
* ↑ (Ingelesez) Fernández-Arribas, Julio; Moreno, Teresa; Eljarrat, Ethel. (2023-05-01). «Human exposure to organophosphate esters in water and packed beverages» Environment International 175: 107936. doi:10.1016/j.envint.2023.107936. ISSN 0160-4120. (Noiz kontsultatua: 2023-05-09).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q411097
* Multimedia: Organophosphates / Q411097
# Organovaite-Mn

Organovaite-Mn mineral bat da eta organovaita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Organovaite-Mn elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {K2Mn(Nb,Ti)4(Si4O12)2(O,OH)4 * 5-7H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Organovaite-Mn: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Pachydesmoceras

Pachydesmoceras ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko goiko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7122127
* Multimedia: Pachydesmoceras / Q7122127
# Pachyella violaceonigra

Pachyella violaceonigra Pezizaceae familiako onddo espezie bat da. Urria denez, toxikoa izan ez arren, hobe ez biltzea.
Sinonimoak: Pachyella barlaeana, Peziza barlaeana.

## Deskribapena

Apotezioa: 3 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, zabaldutako disko itxuran, lurrera oso itsatsia, ezin da osorik jaso hautsi gabe.
Himenioa: Zimurtsua, arre-gorrixka edo arre-beltza. Kanpoko aldea zuri-krema kolorekoa.
Haragia: Lodia, hauskorra, zurixka eta usaingabea.

## Jangarritasuna

Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua

Disciotis venosa delakoarekin nahas daiteke, honek kloro usaina du. Discina perlata eta Discina melaleuca delakoekin ere bai, hauek espora desberdinak dituzte.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian. Lur buztintsu biluzietan. Urria.

### Banaketa eremua

Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Japonia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 752 or. ISBN 84-404-0530-8..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micologia, fichas micológicas,. Asociación cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradía Vasca de Gastronomía..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10614677
# Pachygeneia

Pachygeneia Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Pachygeneia clitellaria da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Pachygeneia clitellaria | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7122143
# PY03 errepide nazionala

PY03 errepide nazionala, PY03 Elizardo Aquino Jenerala errepide nazionala edo 3. errepide nazionala Paraguaiko Errepublikako 22 errepide nazionaletako bat da. Errepideak 413 kilometroko luzera du eta Asunción hiriburua eta Salto del Guairá lotzen ditu. Eraikitze-lanak 1998an hasi ziren eta Nicanor Duarte Frutos presidenteak inauguratu zuen errepideraren lehenengo tartea 2004an. Errepidearen zerogarren kilometroa Asunciongo Heroien Panteoi Nazionala da Paraguaiko Gobernuaren 1962ko martxoaren 30eko 320 zenbakidun lege dekretuaren arabera. Handik abiatuz zenbatzen baitira kilometroak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Paraguaiko Obra Publiko eta Komunikazioen Ministerioa. (pdf) Mapa Red Vial de Paraguay, Corte de Inventario a Diciembre/2023. (Noiz kontsultatua: 2024-06-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «El Presidente inaugura hoy la Ruta III» ABC Color 2004-05-07 (Noiz kontsultatua: 2024-06-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3300591
* Multimedia: Route PY03, Paraguay / Q3300591
# PY15 errepide nazionala

PY15 errepide nazionala edo 15. errepide nazionala, Korridore Biozeanikoa (gaztelaniaz: Corredor Bioceánico) izenez ere ezaguna, Paraguaiko Errepublikako 22 errepide nazionaletako bat da. Errepideak 531 kilometroko luzera du eta Paraguaiko Chaco eskualdea zeharkatzen du, Brasilekin muga egiten duen Capitán Carmelo Peralta udalerritik Argentinarekin muga egiten duen Mariscal José Félix Estigarribia udalerriko Pozo Hondo herriraino.

## Ibilbidea

Errepidea ondorengo biztanleguneetatik igarotzen da, ekialdetik mendebaldera:

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Paraguaiko Obra Publiko eta Komunikazioen Ministerioa. (pdf) Mapa Red Vial de Paraguay, Corte de Inventario a Diciembre/2023. (Noiz kontsultatua: 2024-06-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85877296
# PWD Bamenda

PWD Bamenda Kamerungo futbol talde bat da, Bamenda hirikoa. Herrialdeko zaharrenetakoa bada ere 2020an irabazi du aurreneko liga.

## Palmaresa

* Kamerungo Liga (1): 2020.

### Nazioartean: 0

* Afrikako Txapeldunen Liga (0): 2004an 1. itzulia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3359909
# PY04 errepide nazionala

PY04 errepide nazionala, PY04 José Eduvigis Díaz Jenerala errepide nazionala edo 4. errepide nazionala Paraguaiko Errepublikako 22 errepide nazionaletako bat da. Errepideak 193 kilometroko luzera du eta Misionesko departamenduko San Ignacio Guazú eta Ñeembucúko departamenduko Paso de Patria herriak lotzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Paraguaiko Obra Publiko eta Komunikazioen Ministerioa. (pdf) Mapa Red Vial de Paraguay, Corte de Inventario a Diciembre/2023. (Noiz kontsultatua: 2024-06-23).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7371460
* Multimedia: Route PY04, Paraguay / Q7371460
# Paradore

Paradore (gaztelaniaz: parador; paɾaˈðor ahoskatua) Espainiako estatuan, erakunde ofizialen mendeko ostatu-establezimendua da. Interes berezia duen eraikin edo ingurune batean egon ohi da. Sareak 97 eraikin ditu, horietatik 45 kultura ondasun izendatuak. Paradores de Turismo de España, S.A. enpresa publikoak kudeatzen ditu.

## Paradoreak Hego Euskal Herrian

| Eraikina | Herria | Maila | Mota |
| Erriberriko Errege Jauregia | Erriberri | * * * | Gaztelua |
| Karlos V.aren gaztelua | Hondarribia | * * * * | Gaztelua |
| Argomaizko paradorea | Argomaiz, Burgu | * * * | Jauregia |

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Turismo Hiztegia] [2009]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1476845
* Multimedia: Paradores de Turismo / Q1476845
# Paradoxa

Paradoxa (latinezko paradoxa, "iritzi komunaren kontrakoa") kontraesana dakarren baieztapena edo baieztapen multzoa da, nahiz eta hasiera batean egiazkoak iruditu, edo logikaz eta intuizioaz kontrakoak diruditenak. Beste modu baten esanda, iritzi orokorraren aurkakoa da, edo kontraesan logikoarekin, baina edukia egiazkoa da. Paradoxak ez du kontraesan logikorik, itxura baino ez du.
Oso maiz, ordea, paradoxetako baieztapenetan ez dago benetako kontraesanik, hasierako premisa bat edo gehiago faltsua dela frogatzen delako, edota hitz-jolas bat, edo bateraezina. Edonola ere, paradoxa zenbaitek ez dute eskuarki onartzen diren irtenbiderik (Curryren paradoxa, esaterako).
Kontraesanaren parekoa da paradoxa hitza sarritan. Literaturan eta bestelako arteetan, paradoxek ez dakarte kontraesanik, eta egoera ironikoei atxikita erabiltzen dira. Batzuetan, harridura soilerako erabiltzen da paradoxa hitza.

## Paradoxa motak

* EPR paradoxa: Behatzaile batek horietako baten inertzia neurtzen badu, badaki zein den bestearen inertzia. Posizioa neurtzen badu, beste partikularen posizioa berehala jakin dezake, eta horrek zentzuaren kontra egiten du.
* San Petersburgo paradoxa: Paradoxa bat da, balio infinitua duen apustu-joko bat. Paradoxa horretan, erabakien teoriaren arabera, edozein apustu onartzea gomendatzen da, berdin dio zein handia izan daitekeen. Hau da, ezein pertsona arrazionalek jarraituko ez lukeen ekintza.
* Schrodingerren katua: Katu sartzen duzuenan kaxa batean,guk konturatu gabe aldaketak egiten dugu, nahiz eta aldaketa txiki bat izan.
* Urtebetetzeen ebazkizuna
* Gezurtiaren paradoxa: Pertsona gezurti bat gezurra esaten duenean beti gezurra esango du, baina berarentzako esaten duena egiada. Honekin esan nahi dut, paradoxa bat dagoela. Adibidez, hiltzaile bat zubi batean dagoenean berdin da zer esaten duen,beti gezurra izango da.

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-04-27).

## Ikus, gainera

* Dilema.
* Monty Hallen paradoxa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483372
* Multimedia: Paradox / Q483372
# Paradoxografia

Paradoxografia literatura helenistiko greziarreko genero bat da, natura- edo giza munduko fenomeno anormalak edo ulertezinak kontatzen dituena. Alexandro Handiaren konkisten ostean, mundu berri horietan aurkitutako bitxikeriak kontatzeko sortu zen.
Genero honetako idazleen artean daude Palefato, Antigono Karistokoa, Arato, Apolonio Paradoxografoa, Sasi-Aristotelesen lan bat, Flegon Traleskoa, Heraklito Paradoxografoa eta Klaudio Eliano, besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ Paradoxógrafos griegos : rarezas y maravillas. Gredos 1996 ISBN 84-249-1807-X. PMC 318280819. (Noiz kontsultatua: 2021-11-22).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686892