# Las Palmas Kanaria Handikoa

Las Palmas Kanaria Handikoa (gaztelaniaz: Las Palmas de Gran Canaria) Espainiako Las Palmasko probintziako hiriburua da. Santa Cruz Tenerifekoarekin batera, Kanarietako hiriburua ere bada.
Uharteetako hiri handiena da, eta Espainiako 9.a biztanleriari dagokionez (380.000 inguruan 2014an).

## Historia

1478an hiri sortu zuten espainiarrek, baina hauen eta guantxeen arteko borrokek hiriaren inguruan 5 urte iraun zuten. Behin konkistaturik, Las Palmasek garrantzi handia hartu zuen urte haietan, Inkisizioaren lehen auzitegia bertan kokatuz, besteak beste. Halaber, Kristobal Kolonek Amerikarako bidaien batean hiriko kaian gelditu izan zen.
XVI. eta XVII. mendeetan hiriak jasan behar izan zituen piraten erasoak, besteak John Hawkins eta Francis Drake ingelesenak.
XIX. mendean hiriak garrantzia hartu zuen portuen politika aldatu zenean. Mende horren amaieran lehenengo hotela eraiki zuten, Santa Catalina hotela 1890ean.
1936ko uztailaren 18an Francisco Franco militarrak estatu kolpea eman zuen hiri honetatik abiatuta. 1960ko hamarkadan hiriak bizi izan zuen turismo garairik hoberena, hurrengo hamarkadetan garrantzia uharteko hegoaldeko udalerriek hartu zutelarik.

## Banaketa administratiboa

Las Palmas bost barruti nagusik osatzen dute batetik bostera zenbatuta. Barruti hauek aldi berean beste hainbat auzotan banaturik daude:
* 1. Barrutia Vegueta, Cono Sur y Tafira: Campus Universitario, Casablanca I, Cuesta Ramón, El Batán, El Fondillo, El Lasso, El Secadero, Hoya de La Plata, Jinámar (Fase III), La Calzada, La Cantera, La Data, La Montañeta, Llano de Las Nieves, Llanos de La Barrera, Lomo Blanco, Lomo de Enmedio, Lomo El Sabinal, Lomo Verdejo, Los Hoyos, Marzagán, Mercalaspalmas, Monteluz, Montequemado, Pedro Hidalgo, Pico Viento, Salto del Negro, San Cristóbal, San Francisco de Paula, San Juan - San José, San Roque, Santa Margarita, Tafira Alta, Tafira Baja, Tres Palmas, Vega de San José, Vegueta, Zárate y Zurbarán.
* 2. Barrutia Centro: Alcaravaneras, Canalejas, Casablanca III, Ciudad del Mar, Ciudad Jardín, Fincas Unidas, La Paterna, Lomo Apolinario, Los Tarahales, Lugo, Miller, Miller Industrial, San Francisco - San Nicolás eta Triana.
* 3. Barrutia Puerto-Canteras: Guanarteme, La Isleta eta Santa Catalina - Canteras.
* 4. Barrutia Ciudad Alta: Altavista, Chumberas, Cuevas Torres, Díaz Casanova, Don Zoilo, El Cardón, Escaleritas, La Feria, La Minilla, Las Rehoyas, Las Torres, Las Torres Industrial, Rehoyas Altas, San Antonio, San Lázaro (Urbanización Siete Palmas) eta Schamann.
* 5. Barrutia Tamaraceite-San Lorenzo: Almatriche Alto, Almatriche Bajo, Cañada Honda, Casa Ayala, Ciudad del Campo, Costa Ayala, Cruz del Ovejero, Cuevas Blancas, Dragonal Alto, Dragonal Bajo, El Pintor, El Román, El Roque, El Toscón, El Zardo, Hoya Andrea, Isla Perdida, La Cazuela, La Cruz, La Galera, La Milagrosa, La Palma, La Suerte, Ladera Alta, Las Cuevas, Las Majadillas, Las Mesas, Las Perreras, Llanos de María Rivera, Lomo Corcobado, Lomo Los Frailes, Los Giles, Masapez, Piletas, Risco Negro, San José del Álamo, San Lorenzo, Siete Puertas, Tamaraceite eta Tenoya

## Demografia bilakaera

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1920 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 43.960 | 65.059 | 115.848 | 153.856 | 192.088 | 263.407 | 360.098 | 354.877 | 354.863 | 381.847 |

## Alkate(s)ak

* Manuel Bermejo (Unión del Pueblo Canario): 1979-1980.
* Francisco Zumaquero (PSOE): 1980.
* Juan Rodríguez Doreste (PSOE): 1980-1982.
* Diego Villegas (UCD): 1982-1983.
* Juan Rodríguez Doreste (PSOE): 1983-1987.
* Juan Vicente León (CDS): 1987-1990.
* Emilio Mayoral (PSOE): 1990-1991.
* Juan Vicente León (CDS): 1991-1992.
* José Sintes (PP): 1992-1993.
* Emilio Mayoral (PSOE): 1993-1995.
* José Manuel Soria (PP): 1995-2003.
* Josefa Luzardo (PP): 2003-2007.
* Jerónimo Saavedra (PSOE): 2007-2011.
* Juan José Cardona (PP): 2011-2015.
* Augusto Hidalgo (PSOE): 2015-.

## Pertsonaia ezagunak

* Benito Pérez Galdós (1843-1920), idazlea.
* Juan Negrín (1892-1956), espainiar presidente errepublikarra.
* Alfredo Kraus (1927-1999), tenorra.
* Antonia San Juan (1961-), aktorea.
* Javier Bardem (1969-), aktorea.
* Rubén Castro (1981-), futbolaria.

## Kirol elkarteak

Unión Deportiva Las Palmas da hiriko futbol talde nagusia. Espainiako futbol ligako lehen mailan jokatzen du, baina historian zehar Lehen Mailan 35 denboralditan ibili da 2019-20 kontutan hartuta arte. Posturik hoberenak bigarrena 1968-69an eta hirugarrena 1967-68an izan ziren. 1978an bestela Futboleko Espainiako Errege Kopan finalista izan zen, FC Barcelonaren aurka galdu zuelarik.
Bestela, Club Baloncesto Gran Canaria saskibaloi taldea 30 aldiz jokatu izan du ACB Ligan 2019-20ko denboraldia arte. 2012-13an Liga eta Kopako finalerdietara iritsi zen, 2015-16an Espainiako Saskibaloi Errege Kopan txapeldunordea izan zen eta nazioartean Eurocupeko finalera heldu zen 2014-15ean. Espainiako Superkopako txapelduna izan zen 2016-17an.

## Argazkiak

* Castillo de la Luz.
* Pérez Galdós antzokia.
* Las Palmasko ihauteri gaua.
* Gabinete Literario eraikina.
* Etxe modernista Trianan.
* Las Canteras hondartza. Fondoan, Alfredo Krauss auditorioa.
* Casa Colón.

## Klima

Datu klimatikoak (Las Palmas) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 20.6 | 21.0 | 21.8 | 22.1 | 23.1 | 24.7 | 26.5 | 27.1 | 27.1 | 25.8 | 23.8 | 21.8 | 23.7 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 17.6 | 17.9 | 18.6 | 18.9 | 20.0 | 21.7 | 23.4 | 24.1 | 24.1 | 22.7 | 20.8 | 18.7 | 20.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 14.7 | 14.9 | 15.4 | 15.7 | 17.0 | 18.7 | 20.4 | 21.2 | 21.2 | 19.7 | 17.9 | 15.7 | 17.7 |
| Euria (mm) | 18 | 24 | 14 | 7 | 2 | 0 | 0 | 0 | 10 | 13 | 18 | 27 | 133 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 3 | 3 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 20 |
| Eguzki orduak | 191 | 192 | 218 | 224 | 265 | 281 | 304 | 294 | 238 | 218 | 191 | 189 | 2805 |
| Iturria: World Meteorological Organization (UN), Agencia Estatal de Meteorología ||||||||||||||
Datu klimatikoak (Las Palmas) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 21.1 | 21.7 | 21.7 | 21.7 | 22.8 | 23.9 | 25.0 | 26.1 | 26.1 | 26.1 | 24.4 | 22.8 | 23.6 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 17.8 | 18.1 | 18.3 | 18.9 | 19.7 | 21.1 | 22.2 | 23.6 | 23.3 | 22.8 | 21.1 | 19.2 | 20.5 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 14.4 | 14.4 | 15.0 | 16.1 | 16.7 | 18.3 | 19.4 | 21.1 | 20.6 | 19.4 | 17.8 | 15.6 | 17.4 |
| Euria (mm) | 35.6 | 22.9 | 22.9 | 12.7 | 5.1 | 1.3 | 1.3 | 1.3 | 5.1 | 27.9 | 53.3 | 40.6 | 230 |
| Iturria: Worldwide Bioclimatic Classification System ||||||||||||||

## Hiri senidetuak

* San Antonio (Texas)
* Rabat
* Gdansk
* Genova
* Vigo

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2006-10-27). Espainiako Erresumako Autonomia-Erkidegoen, Probintzien eta Probintzia-Hiriburuen izenak. .
* ↑ Weather Information for Airport of Gran Canaria. .
* ↑ Valores Climatológicos Normales: Gran Canaria. .
* ↑ ESP LAS PALMAS - LAS PALMAS. .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udal webgunea
* Datuak: Q11974
* Multimedia: Las Palmas de Gran Canaria / Q11974