OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eddie Hassell

Eddie Hassell (Corsicana, Texas, 1990eko uztailaren 16a - Grand Prairie, Texas, 2020ko azaroaren 1a) estatubatuar aktorea izan zen.
2020ko azaroaren 1ean tiroz erail zuten.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Jones, Kay. (2020-11-02). «Eddie Hassell, 'Surface' and 'The Kids Are All Right' actor, killed in Texas shooting» CNN (Noiz kontsultatua: 2020-11-02).
* Datuak: Q1282811
# Eddelak

Eddelak Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Dithmarschen (barrutia)|Dithmarschen]] barrutian. 2014an 1.349 biztanle zituen 9,21 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q551677
* Multimedia: Eddelak / Q551677
# Edderton

Edderton, Eskoziako gaeleraz: Eadardan, Eskoziako ipar-ekialdeko herri bat da, Highland eskualdeko Ross eta Cromarty barrutian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1016287
* Multimedia: Edderton / Q1016287
# Eddie Fenech Adami

Edoardo Fenech Adami (Birkirkara, 1934ko otsailaren 7a) maltar politikaria da. Maltako presidentea izan zen 2004tik 2009ra. Gainera, herrialdeko lehen ministroa izan zen 1987tik 1996ra eta 1998tik 2004ra.
Abokatua eta Alderdi Nazionalistako kidea izanik, 1969an hautatu zuten lehen aldiz diputatu. 1977tik alderdia zuzendu zuen eta 1987, 1992, 1998 eta 2003ko hauteskundeak irabazi zituen. Adiskidetze nazionaleko politika bat gauzatu zuen, eta ekonomia irekitzeko eta langabezia jaisteko neurriak hartu zituen, aurreko urteetako neurri sozialistak lehengoratuz.
Maltaren integrazioa bultzatu zuen Europar Batasunean, eta, azkenean, 2004an gertatu zen. 2004tik 2009ra Maltako zazpigarren presidentea izan zen.
* Datuak: Q152511
* Multimedia: Edward Fenech Adami / Q152511
# Eraikuntza Hutsa

Eraikin Hutsa Donostiako Pasealeku Berrian dagoen altzairuzko eskultura bat da. Bere egilea Jorge Oteiza oriotarra da, honen eskultura hau Jorge Oteizak 1957ko Sao Pauloko Biurtekoan saritua eta 2002an Donostiako Pasealeku Berrian ezarria izan zelarik.. Aurretik leku hartan baseliza bat eta Crucero Baleares ontziko biktimen omenezko monumentu bat zeuden.

## Iruditegia

* Eraikuntza Hutsa

## Erreferentziak

* ↑ http://www.ingeba.org/argazkia/escult/oteiza/oteizae.htm Eskultura hau, 1957. urtean, saritua izan zen Sao Pauloko Biurtekoan. Donostiako Pasealeku Berrian ezarri zen, 2002. urtean, lehen ermita eta Crucero Baleares-eko biktimen omenezko monumentua egondako lekuan

## Kanpo estekak

* Eraikuntza Hutsa. Ingeba.com
* Datuak: Q12256943
* Multimedia: Construcción vacía-Eraikuntza hutsa / Q12256943
# Eraikuntza kode

Eraikuntza legea estatu, herrialde edo nazioz gaindiko erakunde baten araudi-multzoa da, eraikinak edo edozein egitura artifizial eraikitzeko gutxieneko segurtasun- eta kalitate-baldintzak arautzen ditu, bereziki etxebizitzak. Eraikuntza-legeak helburuaren arabera banatzen dira: egitura-segurtasuna arautzea, erabiltzaileen erosotasuna eta ongizatea arautzea (isolamendu akustikoa, berokuntza) eta eraikuntza batek izan behar dituen gutxieneko segurtasun-baldintzak arautzea (suteen edo lurrikaren aurkako segurtasuna). Herrialde bakoitzak bere eraikuntza-legedia du, eta, kasu batzuetan, nazioz gaindiko erakundeek gomendioak ezartzen dituzte, adibidez Europar Batasunak.
Oro har, eraikuntza-legeak arkitektoek, ingeniariek eta obrako maisu nagusiek aplikatzeko idazten dira. Erresuma Batuan, eraikuntza-legea gobernuak onartutako ikuskatzaileek aplikatzen dute. Oro har, segurtasun-ikuskatzaileek, ingurumen-adituek, obra-kontratistek, eraikuntzaren industria laguntzaileko ingeniariek, tasatzaileek edo eraikinaren eraikuntzaren ezaugarriren bat baloratu behar duen edozein espezialistak ere egiten dute.
Eraikuntza-legeek izan zuten arrakastaren ondorioz, araudia handitu egin zen beste eraikuntza-alderdi batzuetarako, hala nola, espaloiak, seinaleak, pasealekuak, aparkalekuak edo irrati eta telebistako antenak eraikitzeko.

## Erreferentziak

* ↑ Instituto de Ciencias de la Construcción Eduardo Torroja. Presentación del CTE Español. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2333573
* Multimedia: Building code violations / Q2333573
# Eraikiz

Eraikiz Espainiako Alderdien Legea onartu ondoren Elduainen sorturiko plataforma ezkertiar eta abertzalearen izena da. 2003an sortu zen Udal Hauteskundeetan aurkezteko, baina Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi eta partehartzea debekatu zion, Batasunaren ondorengoa zela argudiatuz.
Plataformak zenbat boto lortu zituen jakitea ezinezkoa da, baliogabetu zirelako. Dena den, baliogabeko botoak zenbatuta gutxi gora-beherako kalkulua egin liteke; horrela, 2003ko hauteskundeetan 104 izan ziren boto nuluak, emandako botoen %65,00.

## Ikus, gainera

* Espainiako Alderdien Legea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256942
# Eraikuntzako zur

Eraikuntzarako zura edo, sinpleki, zura, habe eta oholtza bihurtu den zura da, eraikuntza prozesuetan erabili ahal izateko. Zura batez ere egituretarako erabiltzen da, baina beste erabilera asko ere baditu. Eraikuntzako zura forma eta tamaina estandarretan eskaini ohi da, eraikuntza bera azkartzeko.
Espezie askotako egurra erabil daiteke eraikuntzako zura egiteko, zur gogorrak eta bigunak barne, hala nola, pinu zuria eta pinu gorria, edo zuhaitz sendoagoetako zura, haritza barne. Egur bukatua tamaina estandarretan ematen da, batez ere konifero-espezieak (pinua, izeia...), zedro eta egur gogorra. Ohikoagoa da zur bigunarekin egitea zur gogorrekin baino, eta zerratutako zuraren %80 zur zuritik dator.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1370714
* Multimedia: Timber / Q1370714
# Eraikuntza-jostailu

Eraikuntza-jostailua osagai eta pieza txikiz osaturiko jostailu bat da, etxe, itsasuntzi, ibilgailu edo beste egitura baten modelo bat eraikitzeko erabiltze dena. Modelo horretaz gainera, irudimena baliatuz, beste eraikuntza batzuk egiteko aukera ere eskaintzen du, modelismoko sortetan ez bezala.

## Eraikuntza-jostailuen zerrenda

* Lego
* Geomag
* Meccano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2617664
* Multimedia: Construction toys / Q2617664
# Egremont (Massachusetts)

Egremont Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Berkshire konderrian dago, Massachusetts estatuan. 1.372 biztanle ditu, 49 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Berkshire konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2431621
* Multimedia: Egremont, Massachusetts / Q2431621
# Eguen

Eguen izenak hainbat adiera ditu:
* Eguen: zeruaren eta argiaren jainkoa, euskal mitologian;
* eguen: asteko laugarren eguna, zenbait euskalkitan;
* Eguen: Bizkaiko Gizaburuaga udalerriko auzoa;
* Eguen edo Ilso: Bizkaiko Gordexola udalerriko mendia.
# Eguberriko galtzerdi

Gabonetako galtzerdi edo Eguberrietako bota bota-formako oihalezko poltsa hutsa da, San Nikolas egunean edo Gabon-gauean zintzilikatzen dena, San Nikolasek (edo Aita Noelekin eta Santa Clausekin lotutako irudiak) jostailu txikiekin, gozokiekin, frutekin, txanponekin edo beste opari txiki batzuekin bete dezan. Gabonetako botaren tradizioaren jatorria San Nikolasen historian dagoela uste da. Gabonetako ipuin batzuetan, Aita Noelek opariak baino ez dizkie ematen haurrei Gabonetako boten barruan, baina beste istorio batzuetan (eta tradizioz), Eguberrietako zuhaitzaren azpian bildutako opariak ere ematen ditu. Mendebaldeko kulturan tradizioa da haurrak urte osoan gaizki portatzen badira ikatz-poltsa edo -zati bat besterik ez dutela izango opari. Pertsona batzuek Gabonetako botak ere zintzilik dituzte oheburuetan, Aita Noelek bete ditzan lotan dauden bitartean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2735638
* Multimedia: Christmas stockings / Q2735638
# Eguen (jainkoa)

Eguen edo Egu zeru eta argiaren jainkoa, nahiz eta hau, Jose Migel Barandiaranen arabera erabat baieztatu gabe egon.
Antza egu sustraiak argia esan nahi du, baina baita zeru edo ortzi urdina, ortz eta ost bezalaxe. Hauekin lotuta azltzen da baita ere. Horrela eguen ortziko argiari edota argi berari eskainitako eguna litzateke.
Dirudienez, eguen indoeuropar hizkuntzetan erabiltzen den osteguneko izenaren itzulpen fidela da. Hizkuntz hauetan osteguna zeruko eguna edota ortziko argitasunaren eguna da, jainkotuta.
Horregatik Barandiaranek berak esaten du balitekela Egu ortzi urdin edota disdiratsuaren Jainkoa izatea.
Bizkaieraz, Egu jainkoari eskainitako egunek hartzen duten izena: eguen (ostegun), eguazten (asteazkena).
Halaber, egu izenarekin loturik euskararen lexiko ugaria dago: eguantza (egunsentia), eguerdi (goiza eta arratsaldearen artea), eguargi (egun argi), eguarte (egun-argia dagoen bitartea, bereziki arratsaldea), egubakoizt (ostiral), eguberri (negu solstizioa), egunabar (egunsentia), egunaldi (eguraldi), egunari (egutegia) etab.
Ekaitza hitza sortzeko, Egu eta gaitz hitzak lotzen dira.(aitzineuskaraz: *egu-gaitz).

## Erreferentziak

* ↑ Koldo Mitxelena (1976). Fonética histórica vasca. Donostia: Gipuzkoako Aldundia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3049253
# Eguerdi

Eguerdia egunak bi zati berdinetan banatzen duen momentua da. Eguerdia baino lehen eguzkia gorantz ari da eta ondoren beherantz.
Kulturaren arabera eguerdia modu estriktoan hartzen da edo ez. Eguzki ordua erabiltzen duten herrialdetan eguerdia honen puntu gorena da. Beste ordutegi mota bat erabiltzen dutenentzat 12:00a izan ohi da, nahiz eta eguzkiak beranduago jo gorena.
Eguerdia baino lehen goiza izaten da eta ondoren arratsaldea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168182
* Multimedia: Noon / Q168182
# Eguerdilili

    Artikulu hau loreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «anemona».
Eguerdililiak, nahasloreak edo anemonak (Anemone) Ranunculaceae familiako landare-genero bat da, 120 bat espeziez osatua. Ipar eta Hego hemisferioetako eskualde epeletakoa da. Pulsatilla eta Hepatica generoen antz handia du, eta, sailkapen batzuetan, bi genero horiek Anemone barnean sartzen dituzte.
Generoaren izena Άνεμος hitz grekotik dator; «haizea» esan nahi du.

## Ezaugarriak

Landare bizikorrak dira, eta lurpeko zurtoin tuberkuluduna dute, oso zabala. Hosto gutxi-asko arrailduak dituzte.
Loreak zurtoin luzeen muturrean agertzen dira. Lore bat edo gehiago izan daitezke, zuriak, gorriak, urdinak edo, gutxiagotan, horiak.
Fruituek estilo luze eta iledunak izaten dituzte, haizeak sakabana ditzan.
Espezie asko lorategiak apaintzeko erabiltzen dira, batez ere Anemone coronaria.

## Espezie batzuk

* Anemone altaica
* Anemone apennina
* Anemone baicalensis
* Anemone baldensis
* Anemone biarmiensis
* Anemone biflora
* Anemone blanda
* Anemone bucharica
* Anemone canadensis
* Anemone capensis
* Anemone caroliniana
* Anemone caucasica
* Anemone coerulea
* Anemone coronaria (anemona landatua)
* Anemone cylindrica
* Anemone deltoidea
* Anemone demissa
* Anemone dichotoma
* Anemone elongata
* Anemone eranthoides
* Anemone fanninii
* Anemone flaccida
* Anemone glauciifolia
* Anemone gortschakowii
* Anemone heldreichiana
* Anemone hepatica
* Anemone hortensis
* Anemone hupehensis
** Anemone hupehensis bar. japonica
* Anemone keiskeana
* Anemone lancifolia
* Anemone leveillei
* Anemone lithophila
* Anemone magellanica
* Anemone mexicana
* Anemone multifida
* Anemone narcissiflora
* Anemone nemorosa (baso-eguerdilili edo baso-anemona)
* Anemone nikoensis
* Anemone obtusiloba
* Anemone palmata
* Anemone parviflora
* Anemone pavoniana
* Anemone petiolulosa
* Anemone polyanthes
* Anemone quinquefolia
* Anemone raddeana
* Anemone ranunculoides
* Anemone reflexa
* Anemone riparia
* Anemone rivularis
* Anemone rupicola
* Anemone sibirica
* Anemone sylvestris
* Anemone tetrasepala
* Anemone tomentosa
* Anemone trifolia
* Anemone trullifolia
* Anemone tschernjaewii
* Anemone tuberosa
* Anemone villosissima
* Anemone virginiana
* Anemone vitifolia
* Anemone zephyra

## Kanpo estekak

* Datuak: Q158286
* Multimedia: Anemone / Q158286
* Espezieak: Anemone
# Egues

Egues hitzak esanahi desberdineko hainbat gauza izendatzen ditu.
* Eguesibar: Nafarroa Garaiko ibarra eta udalerria.
* Egues: Eguesibarko kontzejua.
# Egues (kontzejua)

    Artikulu hau Eguesibarrari izena ematen dion kontzejuari buruzkoa da; Udalerri osoa gaitzat duena beste hau da: «Eguesibar»
Egues Eguesibarreko kontzejua ere bada. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 218 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Egues kontzejuko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 122 | 122 | 124 | 131 | 138 | 131 | 168 | 218 |

## Azpiegitura eta garraioak

Conda autobus konpainiaren Otsagabia eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:

### Otsagabia - Iruñea

* Otsagabia - Ezkaroze - Orontze - Espartza Zaraitzu - Sartze - Gorza - Galoze - Nabaskoze - Irunberri - Artieda - Artaxo - Agoitz - Urrotz - Lintzoain - Erantsus - Ibiriku - Egues - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea

### Irunberri - Iruñea

Konpainia berdinaren beste linea batek Irunberri eta Iruñea batzen ditu, Irunberritik aurrera aurreko lineak duen ibilbide berarekin.

### Orbaizeta - Iruñea

Orbaizeta eta Iruñea batzen dituen lineak ere Agoitz zeharkatzen du, eta honako ibilbidea egiten du:
* Orbaizeta - Orbara - Aribe - Garralda - Orotz-Betelu - Artzibar - Agoitz - Urrotz - Lintzoain - Eguesibar - Uharte - Atarrabia - Burlata eta Iruñea

### Egues - Iruñea

Conda autobus konpainiaren Eguesibar eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:
* Sagaseta - Elkano - Ibiriku - Egues - Altzuza eta Iruñea

## Ekonomia

Industrialdea duen Eguesibarko kontzeju bakarra da, herriaren hegoaldean dago eta "Egues Industrialdea" du izena.

## Ikus, gainera

* Eguesibar

## Kanpo estekak

* San Martin kalearen ikuspegia Google Street View-n.
* Datuak: Q8772647
* Multimedia: Egüés / Q8772647
# Erlazio n-tar

Matematikan, $R$ erlazio n-tarra (edo askotan erlazioa besterik gabe) erlazio bitarraren orokortzea da, non $R$ n-kotez osatuta dagoen:
    $R=\{(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n}):\;x_{1}\in X_{1}\;\land \;x_{2}\in X_{2}\;\land \;\ldots \;\land \;x_{n}\in X_{n}\;\land \;R(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})=egiazkoa\}$
predikatu n-kotea: $R(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})=egiazkoa$ n aldagaien funtzio bat da egia-balioetan.
Aurrekoa bezalako erlazio batek modu bakar batean predikatu n-kote bat definitzen duela eta, zeina $x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n}$-rako balio duen baldin eta soilik $(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})$ $R\,$-n badago, eta alderantziz, erlazioa eta predikatua ikur berberaz adierazten dira. Beraz, adibidez, bi proposizio hauek baliokidetzat hartzen dira:
* $R(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})$
* $(x_{1},x_{2},\ldots ,x_{n})\in R$

## Adibidea

Erlazio hau, $N$ zenbaki arrunten multzoan definiturikoa, n-tarra da, n gai baititu:
    $C=\{(a_{1},a_{2},\ldots ,\;a_{n}):\;(a_{1},a_{2},\ldots ,\;a_{n})\in \mathbb {N} ^{n}\;\land \;(a_{1}<a_{2}<\ldots \;<a_{n})\}$

## azpimotak

Adierazpenaren gaien kopuruaren arabera:
* Erlazio monadikoa: R(x).
* Erlazio bitarra: R(x, y).
* Erlazio hirutarra: R(x, y, z).
* Erlazio lautarra: R(x, y, z, t).
4 gai baino gehiagoko erlazioei n-tarrak esaten zaizkie ; adibidez "erlazio 5-tarra".

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9067897
# Erlazio hirutar

Matematikan, $R$ erlazio hirutarra $(a,b,c)\in A\times B\times C$ hirukoteen multzoa da, $R$ definitzen duen baldintza jakin bat betetzen dutenak. Hau da:
    $R=\{(a,b,c):\;a\in A\land b\in B\land c\in C\land R(a,b,c)=egiazkoa\}$

## Adibidea

* Zenbaki arrunten multzoa $\mathbb {N}$ emanda, $S(a,b,c)$ erlazio hirutarra, non $a+b=c$ den, honela definitzen da:
    $S=\{(a,b,c):\;(a,b,c)\in \mathbb {N} ^{3}\land (a+b=c)\}$
horren ondorioz hirukoteen multzo hau dugu:
    $S=\{(1,1,2),(1,2,3),(2,1,3),(2,2,4),\cdots \}$
Ikus daitekeenez, hau betetzen da:
    $S\subset \mathbb {N} \times \mathbb {N} \times \mathbb {N}$
# Erlazio monadiko

Matematikan, $R$ erlazio monadikoa edo batarra, $A$ multzo batean, $A$-ko $x$ elementuen azpimultzoa da, $R$ definitzen duen baldintza jakin bat betetzen dutenak:
    $R=\{x:\;x\in A\;\land \;R(x)=egiazkoa\}$

## Adibidea

* Zenbaki arrunten multzoa $\mathbb {N}$ emanda, $P$ zenbaki bikoitien erlazio monadikoa definitzen dugu, hau da, $x$ zenbaki arrunta barne $P$ izango da, $x$ bikoitia bada; honela adieraziko litzateke:
    $P=\{x:\;x\in \mathbb {N} \;\land \;x\;bikoitia\}$
hau da, hots:
    $P=\{2,4,6,8,10,12,\cdots \}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5487016
# Erle-argizari

Erle-argizaria erleei darien gai horixka eta urtzen erraza da, beren bizilekuko abaraskak egiteko erabiltzen dutena. Osagai nagusiak gantz-azidoen eta kate luzeko alkoholen esterrak dira.
Abaraska eraikitzeko erle gazteei sabelaldean xafla ñimiñoetan sortzen zaien gaia da. Gero xafla horiek ahoz bigundu eta eraikitzen dituzte gelaxka hexagonal ezagunak.
Kosmetikogintzan krema, lozio, ukendu eta ezpainetako margoak egiteko erabiltzen da. Horrez gainera, kandelak eta sendagaiak egiteko eta zura, larrua irazgaitz bihurtzeko ere baliatzen da. Baimendutako elikagai-gehigarria da (E901).

## Argizari-sitsa

Abaraska egin berritan zuri-horixka da, baina larben garapenerako erabili ahala iluntzen joaten dira, besteak beste larba eta ninfen azalez betetzen joaten baitira beren paretak. Modu horretako abaraskak elikagai onenak dira sitsentzat. Bi dira argizaria jaten duten sits-espezieak.
Sits helduak nahikoa lasai ibiltzen dira erlauntz barnean erleen erasorik gabe. Sitsek, ordea, arrautzak egiten dituzte han-hemenka. Erladia indartsu den bitartean sitsen arrautzak ez dira garatzen, baina erladia ahultzen bada, sits-larbek abaraska guztia jaten dute. Abaraska eliminatzearekin batera eliminatzen dira gaixotasunez kutsatutako gelak; bestela esanda, sitsen erasoak balio du zerbaitengatik galdu diren erleen abaraskak suntsitzeko, profilaktikoa da.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/11/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2001]
* 1 2 3 Aizpurua, Martxel. (2020). «Erleekin solasean» www.buruxkak.eus (UEU) ISBN 978-84-8438-706-0. (Noiz kontsultatua: 2020-03-02).

## Ikus, gainera

* Erlezaintza
* Erlategi
* Erlauntz
* Erle arrunt
* Erlekume
* Ezti

## Kanpo estekak

* Erletxo, Erletxo nagusia hil da Martxel Aizpurua (UEU, 2023)
* Erleekin solasean Martxel Aizpurua (UEU, 2020)
* Datuak: Q143739
* Multimedia: Beewax / Q143739
# Erlazio bihurkari

Matematikan, $A$ multzoan definituriko $R$ erlazio bitarra bihurkaria edo erreflexiboa da, baldin $A$-ko elementu oro bere buruarekin $R$-ren bidez erlazionatuta badago.
Hau da,
    $\forall x\in A,\;xRx$
Hori gertatzekotan, esaten dugu $R$-k propietate bihurkaria betetzen duela.
$A$ multzoan ezarritako $R$ erlazioa, $(A,R)$ bikote ordenatuaren bidez adierazten da.
Erlazio erreflexiboaren aurkako den $R$ erlazioari, hots, $A$-ko inolako elementurik ez badago bere buruarekin $R$-ren bidez erlazionatuta, erlazio antirreflexiboa deritzo; eta honela adierazten da:
    $\forall x\in A,\;\neg (xRx)$
Hori gertatzekotan, esaten dugu $R$-k propietate antirreflexiboa betetzen duela.

## Adierazpidea

Bedi $A$ multzoan definitutako $R$ erlazio erreflexiboa edo irreflexiboa, orduan $R$-ren adierazpidea desberdina da, erlazio bitarra adierazteko moduaren arabera.
| Notazioa | Erlazio bihurkaria | Erlazio irreflexiboa |
| Bikote ordenatu bezala | $\forall x\in A,\;(x,x)\in R$ | $\forall x\in A,\;(x,x)\notin R$ |
| Auzokidetasun-matrize bezala | Matrizearen diagonal nagusian 1-ak besterik ez daude, hau da, $\forall i=\{1,...,n\},\;(a_{i,i})_{n\times n}=1.$ | Matrizearen diagonal nagusian 0-ak besterik ez daude, hau da, $\forall i=\{1,...,n\},\;(a_{i,i})_{n\times n}=0.$ |
| Grafo bezala | Grafoak begiztak ditu bere erpin guztietan. | Grafoak ez du begiztarik bere inongo erpinetan. |

## Adibideak

Biz $A$ edozein multzo:
* Biz $(A,\cup )$, $\cup$ bihurkorra da, edozein multzoa beraren parte delako.
* Biz $(A,\geq )$, $\geq$ ("handiago edo berdin") bihurkorra da, baina $>\,$ ("hertsiki handiagoa") ez.
* Biz $(A,\leq )$, $\leq$ ("txikiago edo berdin") bihurkorra da, baina $<\,$ ("hertsiki txikiagoa") ez.
* Biz $(A,=)\,$, $=\,$ (matematika-berdintasuna) bihurkorra da.
* Biz $(A,\subseteq )$, $\subseteq$ (multzoen partekotasuna bihurkorra da.
* Biz $(\mathbb {N} \backslash \{0\},\backslash )$, $\backslash \,$ (zatigarritasuna) bihurkorra da.
* Biz $X$ planoko zuzen guztien multzoa, zuzenen arteko paralelotasun-erlazioa || bihurkorra edo erreflexiboa da, zuzen oro bere buruaren paraleloa baita.
* Sea $X$ planoko zuzen guztien multzoa, bi zuzenen arteko perpendikulartasun-erlazioa $\bot$ bihurtzezina edo antirreflexiboa da, zuzen oro bere buruaren elkarzut ezin baita.
* Noren aita izatea eta Noren ama izatea bihurtzezinak edo antirreflexiboak dira, inolako kasutan inor bere buruaren aita edo ama ezin baita.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q621850
# Erlbach

Erlbach Alemaniako udalerria da. [] estatuan dago, [] barrutian. 2014an biztanle zituen kilometro koadrotan banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q401443
# Erlazio lautar

Matematikan, $R$ erlazio lautarra $(a,b,c,d)\in A\times B\times C\times D$ laukoteen multzoa da, $R$ definitzen duen baldintza jakin bat betetzen dutenak. Hau da:
    $R=\{(a,b,c,d):\;a\in A\land b\in B\land c\in C\land d\in D\land R(a,b,c,d)=egiazkoa\}$
Ondorengo proposizioak zuzenak dira $R\,$ erlazio lautarra adierazteko::
$R(a,b,c,d)\qquad {\mbox{edo baita ere}}\qquad (a,b,c,d)\in R$

## Adibidea

* Zenbaki errealen multzoa $\mathbb {R}$ emanda, $E(x,y,z,t)$ erlazio lautarra, non $x,y,z$ espazioko koordenatuak eta $t$ denbora diren, honela definitzen da:
    $E=\{(x,y,z,t)\in \mathbb {R} ^{4}\land x=\sin(t)\land y=\cos(t)\land z=2t\}$
non $E$ kiribil konikoa marratzen duen puntuen multzoa den, $z$ ardatzean eta $t$ denboran zehar.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9067891
# Errotazismo (nahasmendua)

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
    Artikulu hau hizketako nahasmenduari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Errotazismo».
Errotazismoa dislalia selektibo mota bat da (zenbait soinu zuzen ahoskatzeko ezintasuna), hots kontsonante errotikoak (adibidez, /ɾ/ edo /r/, hau da, "oro" eta "orro") ahoskatzean. Dardarkari hobikariak erabiltzen dituzten hizkuntzetako (arabiera, bulgariera, finlandiera, hungariera, indonesiera, italiera, poloniera, errumaniera, errusiera, gaztelania, suediera edo euskara) hiztunen artean ohikoagoa da.
Ohikoa da hitz egiten ikasten ari diren bost urtetik beherako haurrengan. Kasu gehienetan, eguneroko praktikak nahasmendua gainditzen lagun dezake; beste batzuetan, ordea, akatsa ez da desagertzen eta iraunkorra izan daiteke; beraz, garrantzitsua da hizkuntzaren espezialistari kontsulta egitea. Fonoaudiologoaren esku-hartzea haurraren balorazioan azkar egin behar da, tratamendu egokia egin ahal izateko.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2014]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1244624
# Errotonda pentagonal

Errotonda pentagonala :
| Taldea | Johnsonen solidoak J$_5$ – J$_6$ – J$_7$ |
| Aurpegi kopurua | 10 hiruki 1+5 pentagono dekagono bat |
| Ertz kopurua | 35 |
| Erpin kopurua | 20 |
| Erpin-konfigurazioa | 2.5(3.5.3.5) 10(3.5.10) |
| Simetria-taldea | C$_{5v}$ |
| Propietateak | Ganbila |
| Poliedro duala | - |
| Garapena ||
Geometrian, errotonda pentagonala Johnsonen solidoetako bat da (J$_6$), ikosidodekaedro bat erditik moztuz eraiki daitekeena.
Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Formulak

Errotonda pentagonalaren aurpegi guztiak erregularrak badira, eta ertzaren luzera $a$, gainazalaren azalera ($A$), bolumena ($V$) eta esfera zirkunskribatuaren erradioa ($R$) formula hauen bidez kalkula daitezke:
$A\approx 22,3472a^{2}$
$V=({\frac {1}{12}}(45+17{\sqrt {5}}))a^{3}\approx 6,91776a^{3}$
$R=({\frac {1}{2}}(1+{\sqrt {5}}))a\approx 1,61803a$

## Poliedro duala

Errotonda pentagonalaren dualak 20 aurpegi ditu: 10 hiruki, 5 erronbo eta 5 kometa.
| Errotonda pentagonal duala | dualaren garapena |

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Weisstein, Eric W.: "Pentagonal rotunda" MathWorld-en.
* Datuak: Q76058
* Multimedia: Pentagonal rotunda / Q76058