OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# José Joaquín Arin

José Joaquín Arin Oiarzabal (Billabona, 1875 – Oiartzun, 1936ko urriaren 25a) Arrasateko apaiza eta euskaltzalea izan zen.

## Biografia

Gasteizko apaizgaitegian ikasi ondoren, hasieran Aretxabaleta eta gero, eta 25 urtez, Arrasateko San Joan Bataiatzailearen elizako parrokoa izan zen.
Mateo Mujika Gasteizko gotzainaren laguntzailea izan zen. Euskal kultura babestu eta zabaldu zuen: bere etxean Arrasateko lehendabiziko ikastola sortzeaz gain, aita Leonardo Guridi eta aita Jose Markiegiren euskal filologiaren lanak bultzatu zituen.
Molaren gudarosteek Gipuzkoako kanpaina irabazi ondoren, salatu, atxilotu eta Ondarretako espetxean izan zuten.
Hantxe, 1936ko urriaren 24tik 25era zihoan gauean, José Markiegi eta Leonardo Guridi apaizekin Joseba Zeziaga jeltzalearekin atera eta Oiartzungo hilerrira eraman zituzten. Igotzean «Te Deum» abestu zuten. Hugh Thomas historialariak dio, Gasteizko gotzainak hilketaren berria izatean "Franco eta bere soldaduek hobe zutela apaiz beneragarri honen oinetan muin egitea fusilatu baino" esan zuela.
* Datuak: Q11685866
# José Joaquín Orbe

José Joaquín Orbe Murgia (Irun, 1749ko uztailaren 15a – Durango, 1819ko urriaren 11a), bigarren Valdespinako markesa izan zen.

## Biografia

Bere aita Andrés Agustín Orbe Valdespinako markesa bost urte zituela hil zenez, amarekin bizi zen. Honen partez 1783an Astigarragan zegoen Murgiako jaurerria jarauntsi zuen.
Aita bezala hainbat aldiz Ermuako alkatea izan zen eta baita Gipuzkoako Ahaide Nagusien artean zegoen.
Hil zenerako 2 seme eta 5 alaba izan zituen, semeetatik Jose Maria oinordekoa bakarrik adin nagusikoa ailegatuz.

## Erreferentziak

* ↑ Gaytán de Ayala Artazcoz, Antonio "Parientes mayores de Guipúzcoa: señores del palacio casa-fuerte de Murguía en Astigarraga". Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria, Eusko Ikaskuntza, Paris 1934
* Datuak: Q11685881
# José Joaquín de Herrera

José Joaquín Antonio Florencio de Herrera y Ricardos ( Xalapa, 1792ko otsailaren 23a - Tacubaya, 1854ko otsailaren 10a ), José Joaquín de Herrera izenarekin ezaguna, militar eta politikari liberal moderatu bat izan zen, hiru aldiz Mexikoko Presidentearen kargua bete zuena; pertsonaia erabakigarria izan zen Estatu Batuek Mexikon 1846 eta 1847 artean egindako interbentzioan, baita gatazkaren ondorengo herrialdearen berreraikuntzan ere.

## Hasierako urteak eta heziketa

Herrera Xalapan jaio zen, Veracruz estatuan, 1792ko otsailaren 23an, eta egun berean bataiatu zuten José Joaquín Antonio Florencio izenarekin. José Rafael Herrera del Campo eta Ana Apolinaria Ricardos Iberri-ren arteko ezkontzatik jaiotako sei seme-alabetatik bosgarrena izan zen. Herreraren anai-arrebak Francisco de Paula, Rafael Antonio, Antonio Maria, Maria del Rosario eta Maria Juana izan ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q373622
* Multimedia: José Joaquín de Herrera / Q373622
# José Joaquín Enparan

José Joaquín Enparan Zarautz (Azpeitia, 1725eko uztailaren 13a - 1799ko otsailaren 4a) gipuzkoar noble eta politikaria izan zen. Enparan leinuaren jauna, Enparan dorretxean bizi zen.
# José Joaquín Puig de la Bellacasa

José Joaquín Puig de la Bellacasa Urdanpileta (Bilbo, 1931ko ekainaren 5a - Madril, 2021eko apirilaren 20a) bizkaitar diplomazialaria izan zen. Madrilgo Complutense Unibertsitatean zuzenbidea ikasi eta 1959an Eskola Diplomatikoan sartu zen. Ideologiaz monarkiko, enbaxadorea izan zen, Portugalen, Aulki Santuan eta Erresuma Batuan.
# José Joaquín Esquivel

José Joaquín Esquivel Martínez, (Zacatecas (Mexiko), 1998ko urtarrilaren 7a), futbolean aritzen den kirolari mexikarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen futbolean Mexiko ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) eta Espainiako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Mexikoko taldea.
Tokion, honako hauek osatzen zuten Mexikoko taldea: Luis Malagón, Jorge Sánchez, César Montes, Jesús Angulo, Johan Vásquez, Vladimir Loroña, Luis Romo, Carlos Rodríguez, Henry Martín, Diego Lainez, Alexis Vega, Adrián Mora, Guillermo Ochoa, Érick Aguirre, Uriel Antuna José Joaquín Esquivel, Sebastián Córdova, Eduardo Aguirre, Ricardo Angulo, Fernando Beltrán, Roberto Alvarado eta Sebastián Juradok.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Futbola, gizonezkoa. |

## Erreferentziak

* ↑ «José Joaquín Esquivel» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «José Joaquín Esquivel» olympics.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q21181087
# José Joaquín Arrillaga

José Joaquín Arrillaga Enbil (Aia, 1750 - Nuestra Señora de la Soledad, Kalifornia, Espainiar Inperioa, 1814ko uztailaren 24a) euskal herritar politikari eta militarra izan zen. Armadan karrera egin ondoren, bitan, 1792 eta 1794 artean eta berriro 1804 eta 1814 artean, Behe eta Goi Kaliforniako gobernadore koloniala izan zen.

## Erreferentziak

* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. José Joaquín Arrillaga Embil. .
* ↑ Auñamendi Eusko Entziklopedia. Estados Unidos de América. California. .
* ↑ Bass, Steve. Basques in the Americas 1792-1893. .
* Datuak: Q6292607
# José Joaquín Martínez Sieso

José Joaquín Martínez Sieso (Bilbo, 1956ko apirilaren 13a) PP alderdiko espainiar politikaria da, Kantabriako presidentea izandakoa.
Bilbon jaio arren, egun batzuk besterik ez zituenenean Limpiasera joan zen. Ikasketak Deustuko Unibertsitatean burutu zituen.
* Datuak: Q5549946
* Multimedia: José Joaquín Martínez Sieso / Q5549946
# José Joaquín Trejos Fernández

José Joaquín Antonio Trejos Fernández (San José, 1916ko apirilaren 18a - ibidem, 2010eko otsailaren 10a) Costa Ricako 35. presidentea izan zen 1966tik 1970era.
Matematikan eta ekonomian lizentziatu zen Costa Ricako Unibertsitatean. Mario Echandiren gobernuan, Costa Ricak Nazio Batuetan duen ordezkaritzako kide izan zen. Esperientzia politikorik ez zuen, Daniel Oduberri 1966ko lehendakaritzarako hauteskundeak irabazi zion.
* Datuak: Q718351
* Multimedia: José Joaquín Trejos Fernández / Q718351
# José Joaquín Viana

    Artikulu hau José Joaquín Viana Sáenz de Villaverderi buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Villaverde».
José Joaquín Viana Sáenz de Villaverde (Lagran, 1718ko martxoaren 20a - Buenos Aires, 1773) arabar militarra izan zen, bitan Montevideoko gobernadore (1751-1764 eta 1771-1773) izandakoa.
1735ean Italian Austriako Ondorengotza Gerran parte hartu eta koronel izendatu zuten. Kanpaina amaitutakoan, Ameriketara bidali zuten.
# Kasimir Fajans

Kasimir Fajans (Varsovia, Polonia, 1887ko Maiatzaren 27 - Ann Arbor, Michigan, Estatu Batuak, 1975eko Maiatzaren 18), poloniar kimikari eta fisikaria.
Karlsruhe eta Munich-eko Alemania unibertsitatean aritu zen irakasten eta ikertzen. 1935ean Estatu Batuetara joan, estatubatuar nazionalitatea hartu eta Michiganeko Unibertsitatean irakasle sartu zen.
Bere aurkikuntza garrantzitsuenak erreaktibitate eta isotopia eremuetan egin zituen eta estruktura elektronikoaren teoria kuantikoa garatu zuen.
1913an transformaketa erradiaktiboen lekualdaketak erregulatzen dituzten legeak aurkitu zituen, Frederick Soddy Erresuma Batuan aurkikuntza berdina egiten zuen momentu berean. Legeak bien izena hartu zuten, Soddy-Fajans legeak.
Elementu kimiko berri bat ere topatu zuen, Protaktinioa.
* Datuak: Q213667
* Multimedia: Kazimierz Fajans / Q213667
# Kasimiro I.a Poloniakoa

Kasimiro I.a Poloniakoa, Berrezarlea deitua (polonieraz: Kazimierz I Odnowiciel), (Krakovia, 1016ko uztailaren 25a - Poznań, 1058ko azaroaren 28a) Poloniako dukea izan zen 1034-1058 bitartean.

## Bizitza

Fraidea zela, aita hil zitzaionean, haren kargua hartu zuen 1034an. 1037an, nobleen azpijokoz, herria lurjabeen kontra altxatu zelarik eta leinu paganoen erasoak zirela eta, kargutik kendu zuten. Germaniara ihes egin zuen. Ezkontzaz Jaroslav I.a Kievekoarekin ahaidetu eta aliaturik, Mazovia, Pomerania eta Silesia Poloniarentzat konkistatu zituen. Eliza katolikoa indartu zuen eta leinu paganoak ezabatu.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/7/25 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q53455
* Multimedia: Casimir I of Poland / Q53455
# Kashyyyk

Kashyyyk, Star Wars filmetako unibertsoan agertzen den planeta bat da. Bere agerpenik garrantzitsuena film saga honetako 3. atalean da, Star Wars: Episode III - Revenge of the Sith izenekoa.

## Ezaugarriak

Kashyyyk, klima epeleko toki bezala deskribatzen da, bere azalera, lurzoru arriskutsutik kilometrotara altxatzen diren zuhaitz erraldoiek osatutako oihanez estalia duena. Kontaezin beste espezieren bizilekua dira, horien artean, wookieak, barnealdean eraikitako hirietan eta zuhaitz hauen tontorretan bizi direnak.
Zingira handiak dauden eskualdeak ere baditu.
Wookieek, maniobragarritasun handiko aireko eta uretako ibilgailuak garatu dituzte, Klon Gerratako Kashyyykeko guduan proban jarri zirenak. Garai honetarako, Wookie buruzagi nabarmenetako bat, Tarfful zen, planetaren defentsa antolatu zuena Yoda jenerala eta Chewbacca wookie soldaduarekin. Azkenik, Separatisten Konfederakuntzako gudu droide armadak, garaituak izan ziren.
Inperioaren iritsierarekin, honek, planeta okupatu eta bertako biztanleak esklabo hartu zituen.
Nabooko guduan eta Klon Gerretan, Kashyyyk, Senatu Galaktikoan, Yarua wookieak ordezkatzen zuen.
66 agindua eman zenean Yodak biziraun zuen, baina gudu droideak geldiaraztera bidalia izan zen beste jedi bat, Luminara Unduli hil egin zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754143
# Kasida

Kasida edo qaṣīdaᵗ (baita qaṣīdah moduan ere ezaguna; jatorrian arabierazko: قصيدة dago, eta pluralean qaṣā'id, قــصــائـد da; beste hizkuntzetara modu horretan igaro delarik bai pertsierara: قصیده or چكامه, chakameh, eta baita turkierara: kaside) Arabiako olerki mota, arabieraz edo persieraz idatzia.
Arabian islama hedatu aurretik sortu zen eta, islamiar literaturari esker, gaur egun arte gorde da.

## Ezaugarriak

60-100 lerro izaten ditu eta neurriak beste arabiar olerki moldeetan erabiltzen diren neurri klasikoak dira.
Kasidak hiru parte ditu: lehenengoa irakurlea erakartzeko sarrera gisakoa da, eta amodioa izaten da gai nagusia; bigarrenean adiskideen edo senitartekoen bila basamortuan egiten den bidaia kontatzen da (animaliak, paisaiak, etab.); azken atalean idazleak eskaintza egiten dio bere leinuari, familiari edo adiskideei, edo etsaiaren satira egiten du.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-03-10 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572371
# Kasilof (Alaska)

Kasilof Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Kenai Peninsula Boroughn dago, Alaska estatuan. 525 biztanle ditu, 27,522178 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1734955
# Kasimir Edschmid

Kasimir Edschmid (Izengoitia: Kasimir; jaiotza-izena: Eduard Schmid ; Darmstadt, 1890eko urriaren 5a - Tarasp-Vulpera, Suitza, 1966ko abuztuaren 31) alemaniar idazlea izan zen. Hasieran espresionismoaren ildoko kontakizunak idatzi zituen (Timur, 1913); izan ere, bera izan zen "espresionismo" hitza erabili zuen lehenetakoa). Gero ohiko moldeetara jo zuen, eta bidaia-liburu eta biografia interesgarriak idatzi zituen, Albert Schweitzerena bereziki (1949). Espresionismoaren teoria-sortzaile nagusietako bat izan zen: Über den Expressionismus in der Literatura und die neue Dichtung (1916, Espresionismoa literaturan eta poesia berrian).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q69428
* Multimedia: Kasimir Edschmid / Q69428
# Kasilinioko gudua (K.a. 214)

Kasilinoko gudua K.a. 214an Kartagoren eta erromatar errepublikaren artean jazo zen gudu bat izan zen, Bigarren Gerra Punikoan zehar.

## Aurrekariak

Cannaeko hondamenditik bi urtera, Erromak armada berria lortu zuen eta Kartagoren mende zeuden italiar penintsulako hiriak konkistatzen hasi zen berriro, aurreko urteetan Hannibalek hartu zituenak. Garai hartan Marko Klaudio Marzelo eta Fabio Maximo ziren Erromako kontsulak. Erromak sei legio berri erreklutatu zituen jadanik martxan zeuden indarrei laguntzeko, eta horrela bost armada ezarri zituen Italiako hegoaldean.
Kasilinio hiria Volturno ibaiaren bi aldeetan zegoen eta K.a. 215etik Kartagoarren menpe zen. Bertan 2.000 kanpaniar eta 700 kartagoar ziren hiria defendatzeko asmoz.
Martzelo Nolan zegoen bere armada kontsularrarekin, K.a. 214an Hanibal garaitu eta hau Campaniatik Sarentinorantz alde egitera behartu zuen. Bitartean, Fabio Maximo Campanian zegoen, Lazio eta Samniotik hurbil.

## Kasilinoko setioa

Hanibal Campanian ez zegoenez, Fabiok Kasilinio hiria erasotzea erabaki zuen bere armada kontsularrarekin. Hiria inguruatu eta setioa ezarri zuen. Hala ere, hiriak oso defentsa ona zuenez eta Capuatik laguntza jaso zezakeenez, Fabiok Marzelori dei egin zion berarekin elkartzeko esanez, baina Nolan guarnizio handi bat utziz.
Behin eta berriz erasotu zuten hiria, arrakastarik lortu gabe. Fabiok setioa alde batera uztea proposatu zuen, baina Marzelok jarraitzera bultzatu zuen. Azkenik Fabiok hiriko agintariekin itun bat adostu zuen, zeinaren arabera agintariek hiria errenditu eta bizirik alde egin ahalko zuten. Agintari haiek hiritik irtetean, ordea, Martzelok haiei erasotzeko agindu zuen, sarraski itzela eraginez. Fabiorengana heltzea lortu zuten 50 lagun soilik atera ziren bizirik. Bizirik iraun zuten haiek Capuara joan ahal izan zuten, gainontzekoak atxilotuak edo erailak izan ziren.

## Guduaren ondotik

Hiria kontrolpean hartu ondoren, Fabiok kanpaina arrakastatsu bat burutu zuen Samnioan eta Apulian zehar. Marzelok Sirakusara jo zuen, irla hartako kartagoarren kontra aritzera. Tiberio Sempronio Grako prokonsulak, bitartean, Hannibalen mugimenduak moztu zituen italiar penintsulan.

## Bibliografia

* Titus Livius, Ab Urbe Condita, XXIV, 14 eta 19 Ed. Gredos

## Erreferentziak

* ↑ ivy, Ab Urbe Condita, XXIV, 19, 1
* ↑ Tito Livio, Ab Urbe Condita, XXIV, 14, 1
* ↑ Tito Livio, Ab Urbe Condita, XXIV, 19, 1
* ↑ Tito Livio, Ab Urbe Condita, XXIV, 19, 6-7

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17622592
# Kasimiro II.a Poloniakoa

Kasimiro II.a Zuzena (polonieraz: Kazimierz II Sprawiedliwy; 1138 – Krakovia, 1194ko maiatzaren 5a) Sandomierzeko dukea izan zen 1173tik aurrera, Krakoviako dukea 1177tik aurrera, Mazoviako eta Kujaviako dukea 1186tik aurrera eta Poloniako Duke Handia 1177tik aurrera.
1177an Mieszko III.a anaia erregetzatik kendu eta berak hartu zuen kargua.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2012/8/3 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q53456
* Multimedia: Casimir II of Poland / Q53456
# Kasia Gruchalla-Wesierski

Kasia Gruchalla-Wesierski (Montreal, 1991ko martxoaren 31) kanadar emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta urrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Kasia Gruchalla-Wesierskik berak, Susanne Graingerrek, Madison Maileyk, Sydney Paynek, Andrea Proskek, Lisa Romanek, Christine Roperrek, Avalon Wasteneysek eta Kristen Kitek.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | Zortzikoa |
| 2024 | Paris Frantzia | 02 ! | Zortzikoa |
| Munduko arraunketa Txapelketa ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Kategoria |
| 2022 | Račice Txekia | 03 ! | Zortzikoa |

## Erreferentziak

* ↑ "Kasia Gruchalla-Wesierski" olympedia.org. (Ingelesez)
* ↑ "Kasia Gruchalla-Wesierski" FISAren datu-basea. (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q81444088
# Kable-bilgailu

Kable-bilgailua objektu biribila da, danbor formakoa, hainbat motatako kable elektrikoak garraiatzeko erabiltzen den bobina bat bezalakoa. Kable elektrikoak, zuntz optikozko kableak eta alanbrezko produktuak garraiatzeko erabili izan dira urte askoan, danbor ere deituak. Oro har, lau motatakoak izaten dira kable-bilgailuak, eta bakoitzak bere erabilera du: zurezkoak, kontratxapatuzkoak, plastikozkoak eta altzairuzkoak.

## Zurezko danborrak

Zurezko danborrak hiru motatakoak dira: erabilera anitzeko altzairuak, atzerrira bidaltzeko esportaziozkoak eta bidaia bakarreko danborrak. Egurrezko danborrek karga astunak eraman ditzakete eta egur erretxinaz eginda daude.
Askotan, baztertutako zurezko danbor hauek merkeak izaten dira, eta, formari esker, altzari gisa erabiltzen dira (normalean, kafe-mahaiak) unibertsitateko ikasleentzat eta altzari merkeak bilatzen dituztenentzat.

## Kable-bilgailu erretraktilak

Kable-bilgailu batzuk uzkurdura-mekanismo batekin eraikitzen dira. Kasu gehienetan, gurdi horien kableek korronte elektrikoa eramaten dute, nahiz eta antzeko mekanismoa erabiltzen den aire-mahuketarako. Kable erretraktilezko eskorgak bereziki erabilgarriak dira elektrizitaterako edo airerako sarbidea leku askotan beharrezkoa den inguruneetarako. Mahuka atzeragarriko txirrika guztiek indar konstanteko malguki bat erabiltzen dute gurdiari bihurdura emateko, eta bandak finkatzeko mekanismo bat, kablea erabiltzen den bitartean ez dadin uzkurtu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5015689
* Multimedia: Cable reels / Q5015689
# Kable elektriko

Kable elektrikoa eroale batez edo multzo batez osaturik dagoen eta material isolatzaile batez estalita dagoen elementuari kable esaten zaio.

## Ezaugarriak

Elektrizitatea eroaten duten kableak, orokorrean kobrezkoak izaten dira eroankortasun bikaineko materiala delako eta antzeko eroankortasuna duten beste materialen aurrean, merkeagoa delako. Aluminiozko eroaleak ere erabili ohi dira eroankortasun okerragoa eduki arren, prezio ekonomikoagoa dutelako. Aplikazio batzuetan aluminioak abantaila dauka kobrearekiko (garraioan). Materialaren pisu espezifikoa txikiagoa da eta beraz, kobrearekin konparatuz, sekzio berdineko eroale batek 1,6 aldiz gutxiago pisatzen du, garraio-dorreen egituran eragin zuzena izanik.
Orokorrean kableen isolamendua plastikozkoa izaten da, bere lodiera 500 µm eta 5 cm-tako tartean egonik. Plastiko mota eta isolamenduaren tamaina kablearen ezaugarrien araberakoa izaten da.
Ezaugarri hauek eroalearen tentsio-maila, korronte izendatua eta giroko edo laneko tenperaturaren arabera finkatzen dira.

## Atalak

Kable elektriko batek atal hauek ditu:
* Eroalea: Korronte elektrikoa eroaten duen elementua, eta material metaliko ezberdinez osatu daitekeena. Haribakarra edo hari anitzekoa izan daiteke.
* Isolamendua: Eroalea estaltzen duen elementua, korronte elektrikoaren zirkulazioa eroaletik atera ez dadin.
* Geruza betegarria: Eroaleen sekzio zirkularra mantentzeko erabiltzen den material estalkia.
* Estalkia: Kablea mekanikoki babestuko duen materialez osatzen da. Eguzkia, tenperatura, euria eta abarrek eragindako efektuetatik babesteko diseinatua dago.

## Motak

Kableak dituzten ezaugarrien arabera sailka daitezke.

### Tentsio maila

* Tentsio oso baxuko kableak (50 V arte)
* Tentsio baxuko kableak (1000 V arte)
* Tentsio ertaineko kableak (30 kV arte)
* Goi-tentsioko kableak (66 kV arte )
* Oso goi-tentsioko kableak (770 kV arte)

### Osagaiak

* Eroaleak (kobrea, aluminioa edo beste metal motak).
* Isolamenduak (material plastikoak, elastomerikoak, olio biskosoan edo fluido batean murgildutako papera …).
* Babesak (pantailak,armadurak, estalkiak ).

### Eroale kopurua

* Unipolarra: Eroale bakarreko kablea.
* Bipolarra: Bi eroaledun kablea.
* Tripolarra: Hiru eroale. Fasea(marroia edo beltza, neutroa (urdina) eta lurra edo masa(berde-horia).
* Tetrapolarra: Lau eroale. Bi Fase(marroia eta beltza, neutroa (urdina) eta lurra edo masa(berde-horia).
* Pentapolarra: Bost eroale. Hiru Fase (marroia, beltza eta grisa), neutroa (urdina) eta lurra edo masa(berde-horia).

### Eroalearen materiala

* Kobrea.
* Aluminioa.
* Almelec (aluminio eta magnesioz osatutako aleazioa).

### Eroalearen malgutasuna

* Eroale zurruna.
* Eroale malgua.

### Eroalearen isolamendua
#### Isolamendu termoplastikoa

* PVCa (Binil polikloruroa).
* PEa (Polietilenoa).
* PCPa (Polikloroprenoa).

#### Isolamendu termoegonkorra

* XLPEa (Polietileno sareztatua).
* EPRa (Etileno-Propilenoa).
* MICCa - Mineral isolatuz estalitako kobrezko kablea.

## Ikus, gainera

* Beste kable motak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q188447
* Multimedia: Electric cables / Q188447
# Kable pantailatu

Kable pantailatua deritzo tutu metaliko batez edo maila batez estalita dagoen kable motari. Estalki honek Faraday kaiolak egiten duen lana egiten du, kableen arteko bateratzeak, soinuak eta bestelako interferentziak saihestuz, bai barnean eta kablearen inguruan.
Kableak duen pantailatuak ez du zertan bakarra izan; kable bakar batek izan ditzake bere barnean hainbat eroale pantailatu, beraien artean diafonia saihesteko.
Ez da kable pantailatua kable koaxialarekin nahastu behar, azken hau transmisio-linea bat delako, bere inpedantzia, hedapen-koefizientea eta beste hainbat gauzak desberdintzen dutelako.
Pantailak eragina izan dezan, kablearen mutur bat soilik konektatu behar da masara; bestela korrontea pasako litzake bertatik, seinaledun hariekin elkartuko litzake eta ondorioz, efektu kaltegarri bat sortuko luke. Koaxialean berriz, bi muturrak konektatu behar dira masara; hau beste desberdintasun bat da.
Mikrofonoetako konexio-kableak audio-ekipoetan kable pantailatuak dira, zeintzuek inguruko zarata elektrikoak anplifikadorearen sarrerara akoplatzea saihesten duten.
Autoetako parasitoen kontrako kableak ere mota honetakoak dira, baina pizgailuaren harilaren korronte altuko pultsuek sortzen dituzten erradiazioak saihesteko dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3506009
# Kable bidezko ferri

Kable bidezko ferria (edo kate-bidezkoa) ibai, itsasadar, laku eta fiordoetan erabiltzen den anezka, ferri edo pontoi mota bat da.
Ur tartearen bi ertzetara konektatutako kable bidezko loturak gidatzen du anezka. Indarra ertzetan jarritako motoreek egin dezakete, edo ontzian bertan motoreak tira egin kabletik, edo kasu batzuetan, aski da ibaiaren korrontearen indarrarekin ontzia kablearen norabidean mugitzeko.
Kable bidezko lehenengo anezkek sokak edo altzairu-kateak erabiltzen zituzten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1287097
* Multimedia: Cable ferries / Q1287097
* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, ingelesezko Wikipediako «Cable ferry» artikulutik itzuli da; zehazki, 2022-02-14ko bertsio honetatik. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
# Kable-pasatzaile

Kable-pasatzailea bertatik kable elektrikoak igarotzen diren tutu edo eraztun bat da. Nagusiki kautxu edo metalezkoak dira.
Kable-pasatzailea aurretik zuloa egin zaizkien material jakin batzuetan ezartzen dira, betiere kableen marruskadura hobetu nahiz bertatik igarotzen diren kableen isolatze eta zigilatzea bermatzeko asmoz, bai eta kableak eragin kimiko edo mekanikoetatik babesteko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11178727
# Kable bidezko nekazaritza garraioa Euskal Herrian

Kable bidezko nekazaritza garraioa Euskal Herrian 1920ko hamarkadan Ataunen hasi eta hortik Euskal Herriko hainbat tokitara zabaldu zen garraiobidea izan zen, belarra, egurra eta beste nekazaritza produktuak garraiatzeko. Bereziki Ataunen garatu zen, Bixente Eskisabelen ekimenez eta herri hartan 197 kable izatera iritsi zen, zeinetatik gaur egun aztarnak bakarrik geratzen diren. Kable-instalakuntzak izan ziren baita ere Ernio mendian, Uztegi, Orotz-Betelun eta beste zenbait elkutan. Iratin 18 kmko kablea eraiki zen, Behe Nafarroako Mendiberaino.

## Kanpo estekak

* Kable bidezko garraioa Euskal Herrian, bloga, argazki eta bideoekin.
* Datuak: Q16517906