# Zerkopiteko

Zerkopitekoak edo Mundu Zaharreko tximinoak katarrinoen primateetako familia bat da, Cercopithecidae izenekoa taxonomian. 24 genero eta 138 espezie ezagutzen dira, eta horrek primate familia ugariena bihurtzen du. Mundu Zaharreko tximinoen generoetan babuinoak (Papio generoa), kolobo gorriak (Piliocolobus generoa) eta makakoak (Macaca generoa) sartzen dira. Filogenetikoki, harreman handiagoa dute Hominoidearekin Mundu Berriko tximinoekin baino. Mundu Berriko tximinoen arbaso komun batengandik duela 45 eta 55 milioi urte artean banandu ziren.
Talapoina da zerkopitekoen artean tximinorik txikiena, guztira 34-37 cm-ko luzera eta 0,7 eta 1,3 kg arteko pisuarekin. Mandril arra da handiena, 70 cm luze eta 50 kg arteko pisua duena. Zerkopitekoek hainbat aurpegi-ezaugarri dituzte; batzuek muturra dute, beste batzuek sudur zapala eta askok kolorea. Gehienek buztana dute, baina ezin dituzte gauzak heldu berarekin, Mundu Berriko tximinoek egin dezaketen bezala.
Gaur egun, zerkopitekoak Afrikan eta Asian bizi dira, eta inguru askotan bizi dira: oihan tropikaletan, sabanetan, sastrakadietan eta lur menditsuetan. Iraganean Europako zati handi batean bizi izan ziren; gaur egun, Europan bizirik iraun duten bakarrak Gibraltarko Berberiako makakoak dira. Ez dakigu Gibraltarrekoak diren edo gizakiak ekarri zituen.
Mundu Zaharreko tximino batzuk zuhaiztarrak dira, koloboak bezala; beste batzuk lurtarrak dira, babuinoak bezala. Gehienak partzialki orojaleak dira, baina denek nahiago dute landare-materia, horixe baita dietaren zatirik handiena. Gehienak oso oportunistak dira, fruta jaten dute batez ere, baina ia edozein elikagai ere jaten dute, hala nola loreak, hostoak, erraboilak eta errizomak, intsektuak, barraskiloak, ugaztun txikiak eta zaborra.

## Sailkapena

* Cercopithecidae familia
** Victoriapithecinae † (batzuetan familia independiente gisa sailkatu da)
**** Victoriapithecus †
**** Prohylobates †
**** Adelopithecus †
** Cercopithecinae
*** ' Cercopithecini
**** Allenopithecus
***** Allenopithecus nigroviridis
**** Miopithecus
***** Miopithecus talapoin
***** Miopithecus ogouensis
**** Erythrocebus
***** Erythrocebus patas
**** Chlorocebus
***** Chlorocebus sabaeus
***** Chlorocebus aethiops
***** Chlorocebus djamdjamensis
***** Chlorocebus tantalus
***** Chlorocebus pygerythrus
***** Chlorocebus cynosuros
**** Cercopithecus
***** Cercopithecus dryas
***** Cercopithecus diana
***** Cercopithecus roloway
***** Cercopithecus nictitans
***** Cercopithecus mitis
***** Cercopithecus doggetti
***** Cercopithecus kandti
***** Cercopithecus albogularis
***** Cercopithecus mona
***** Cercopithecus campbelli
***** Cercopithecus lowei
***** Cercopithecus pogonias
***** Cercopithecus wolfi
***** Cercopithecus denti
***** Cercopithecus petaurista
***** Cercopithecus erythrogaster
***** Cercopithecus sclateri
***** Cercopithecus erythrotis
***** Cercopithecus cephus
***** Cercopithecus ascanius
***** Cercopithecus lhoesti
***** Cercopithecus preussi
***** Cercopithecus solatus
***** Cercopithecus hamlyni
***** Cercopithecus neglectus
***** Cercopithecus aethiops
*** ' Papionini
**** Macaca
***** Macaca sylvanus
***** Macaca silenus
***** Macaca nemestrina
***** Macaca leonina
***** Macaca pagensis
***** Macaca siberu
***** Macaca maura
***** Macaca ochreata
***** Macaca tonkeana
***** Macaca hecki
***** Macaca nigriscens
***** Macaca nigra
***** Macaca fascicularis
***** Macaca arctoides
***** Macaca mulatta
***** Macaca cyclopis
***** Macaca fuscata
***** Macaca sinica
***** Macaca radiata
***** Macaca assamensis
***** Macaca thibetana
***** Macaca munzala
**** Lophocebus
***** Lophocebus albigena
***** Lophocebus aterrimus
***** Lophocebus opdenboschi
***** Lophocebus ugandae
**** Rungwecebus
***** Rungwecebus kipunji
**** Papio
***** Papio hamadryas
***** Papio papio
***** Papio anubis
***** Papio cynocephalus
***** Papio ursinus
**** Theropithecus
***** Theropithecus gelada
***** Theropithecus brumpti †
***** Theropithecus oswaldi †
**** Cercocebus
***** Cercocebus atys
***** Cercocebus torquatus
***** Cercocebus agilis
***** Cercocebus chrysogaster
***** Cercocebus galeritus
***** Cercocebus sanjei
**** Mandrillus
***** Mandrillus sphinx
***** Mandrillus leucophaeus
** Colobinae
*** Colobus
**** Colobus satanas
**** Colobus angolensis
**** Colobus polykomos
**** Colobus vellerosus
**** Colobus guereza
*** Piliocolobus
**** Piliocolobus badius
**** Piliocolobus pennantii
**** Piliocolobus preussi
**** Piliocolobus tholloni
**** Piliocolobus foai
**** Piliocolobus tephrosceles
**** Piliocolobus gordonorum
**** Piliocolobus kirkii
**** Piliocolobus rufomitratus
*** Procolobus
**** Procolobus verus
*** Semnopithecus
**** Semnopithecus schistaceus
**** Semnopithecus ajax
**** Semnopithecus hector
**** Semnopithecus entellus
**** Semnopithecus hypoleucos
**** Semnopithecus dussumieri
**** Semnopithecus priam
*** Trachypithecus
**** Trachypithecus vetulus
**** Trachypithecus johnii
**** Trachypithecus auratus
**** Trachypithecus cristatus
**** Trachypithecus germaini
**** Trachypithecus barbei
**** Trachypithecus obscurus
**** Trachypithecus phayrei
**** Trachypithecus pileatus
**** Trachypithecus shortridgei
**** Trachypithecus geei
**** Trachypithecus francoisi
**** Trachypithecus hatinhensis
**** Trachypithecus poliocephalus
**** Trachypithecus laotum
**** Trachypithecus delacouri
**** Trachypithecus ebenus
*** Presbytis
**** Presbytis melalophos
**** Presbytis femoralis
**** Presbytis chrysomelas
**** Presbytis siamensis
**** Presbytis frontata
**** Presbytis comata
**** Presbytis thomasi
**** Presbytis hosei
**** Presbytis rubicunda
**** Presbytis potenziani
**** Presbytis natunae
*** Pygathrix
**** Pygathrix nemaeus
**** Pygathrix nigripes
**** Pygathrix cinerea
*** Rhinopithecus
**** Rhinopithecus roxellana
**** Rhinopithecus bieti
**** Rhinopithecus brelichi
**** Rhinopithecus avunculus
*** Nasalis
**** Nasalis larvatus
*** Simias
**** Simias concolor

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Perez, S. Ivan; Tejedor, Marcelo F.; Novo, Nelson M.; Aristide, Leandro. (2013 eka. 27). «Divergence Times and the Evolutionary Radiation of New World Monkeys (Platyrrhini, Primates): An Analysis of Fossil and Molecular Data» PLOS ONE 8 (6): e68029. doi:10.1371/journal.pone.0068029. ISSN 1932-6203. PMID 23826358. PMC PMC3694915. (Noiz kontsultatua: 2023-03-14).
* ↑ The Encyclopedia of mammals. Facts on File 1984 ISBN 0-87196-871-1. PMC 10403800. (Noiz kontsultatua: 2023-03-14).
* ↑ Phylogeny Archive- Cercopithecidae
* Datuak: Q182968
* Multimedia: Cercopithecidae / Q182968
* Espezieak: Cercopithecidae