# Utrecht

Utrecht (entzun) Herbehereetako erdi-mendebaldean dagoen hiria da, herrialdeko laugarren hiririk populatuena dena. Halaber, Utrecht probintziako hiriburua da.
312.634 biztanle ditu (2011).

## Geografia

Oude Rijn ibaiaren eta Amsterdam-Rin ubidearen artean dago.

## Banaketa administratiboa
### Barrutiak

* Binnenstad
* Oost
* Leidsche Rijn
* West
* Overvecht
* Zuid
* Noordoost
* Zuidwes
* Noordwest
* Vleuten-De Meern

## Historia

Trajectum izeneko herrigune batean erromatarrek Albiobola gotorlekua eraiki zuten (K.a. 48. urtean), eta gotorleku honen inguruan sortu zen Utrecht hiria.
780. urtean apezpikutegi baten egoitza izan zen. IX. mendean bikingoek su eman zioten, baina oso denbora laburrean berriro eraiki zuten hiria eta elizako gizonen gune garrantzitsu bihurtu zen. Merkataritzak eta industriak ere aurrerapen handia izan zuten; horrek liskarrak sortu zituen apezpikuaren eta burgesen artean.
1528an Herbehereen barnean sartu zen. 1559. urtetik aurrera artzapezpikutegi baten egoitza izan zen hiria. 1577an, espainiarren aurka matxinatu ondoren Orangeko etxearen esku geratu zen. 1579. urtean, Herbehereetako zazpi herrialdeak elkartuta, Utrechteko Batasuna izenpetu zen han.

## Klima

Datu klimatikoak (Utrecht, 1981–2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 15.1 | 16.9 | 21.8 | 26.9 | 32.0 | 33.9 | 34.9 | 35.3 | 30.1 | 26.5 | 17.7 | 15.3 | 35.3 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 5.6 | 6.4 | 10.0 | 14.0 | 18.0 | 20.4 | 22.8 | 22.6 | 19.1 | 14.6 | 9.6 | 6.1 | 14.1 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.1 | 3.3 | 6.2 | 9.2 | 13.1 | 15.6 | 17.9 | 17.5 | 14.5 | 10.7 | 6.7 | 3.7 | 10.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0.3 | 0.2 | 2.3 | 4.1 | 7.8 | 10.5 | 12.8 | 12.3 | 9.9 | 6.9 | 3.6 | 1.0 | 6.0 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -18.3 | -14.6 | -13.9 | -6.6 | -2.5 | 0.2 | 4.0 | 4.4 | -0.7 | -5.1 | -8.9 | -13.4 | -18.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 69.6 | 55.8 | 66.8 | 42.3 | 61.9 | 65.6 | 81.1 | 72.9 | 78.1 | 82.8 | 79.8 | 75.8 | 832.5 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 12 | 10 | 11 | 9 | 10 | 10 | 10 | 10 | 11 | 12 | 13 | 12 | 130 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 6 | 6 | 4 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 5 | 25 |
| Eguzki orduak | 62.3 | 85.7 | 121.6 | 173.6 | 207.2 | 193.9 | 206.0 | 187.7 | 138.3 | 112.9 | 63.0 | 49.3 | 1601.6 |
| Iturria: ||||||||||||||

## Ekonomia

Industria gune (metalurgia, ehungintza, janari industria, zeramika) garrantzitsua.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera (1900 – 2010) :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2010 |
| 102.086 | 119.006 | 138.334 | 153.208 | 165.029 | 193.190 | 254.186 | 279.000 | 236.208 | 230.676 | 233.667 | 307.081 |

## Ondasun nabarmenak

Oso hiri ikusgarria da; alderik alde ubidez igaroa da. Monumentuen artean aipagarriak dira: katedral gotikoa (XIII-XVI. mendeetakoa), erromatarren garaiko San Pedro eliza, museoak eta liburutegiak. Unibertsitatea du.

## Irudi galeria

* Utrecht 1652an (Willem Blaeuren mapa)
* Dom dorrea
* Oudegracht ubidea Dom dorretik
* Unibertsitatearen ikuspegia

## Pertsonaia ezagunak

* Marco van Basten (1964-) futbolari eta entrenatzailea.
* Wesley Sneijder (1984-) futbolaria.
* Dick Bruna (1927-2017) idazlea eta ilustratzailea.

## Erreferentziak

* ↑ http://www.klimaatatlas.nl/tabel/stationsdata/klimtab_8110_260.pdf KMNI
* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Ikus, gainera

* Herbehereetako hirien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Nederlanderaz)(Ingelesez) Utrecht hiriaren webgune ofiziala
* Datuak: Q803
* Multimedia: Utrecht (city) / Q803