OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pedro González de Castejón

Pedro González de Castejón Salazar (Tutera, 1719ko uztailaren 24a - Madril, 1783ko martxoaren 19a) Nafarroako itsas gizona Espainiako Itsas Armadan teniente-jeneralaren gradua lortu zuen.

## Biografia

Tuterako Santa Maria Madalena elizan bataiatu zuten. Oso gazte itsas bizitzarako hasi zen prestatzen. 1737an itsas guardia zen. Bi urte geroago Ingalaterrarekin gerra piztu zen eta 1740an Clavijo kondearen eskuadrako América itsasontziaren ofiziala izendatu zuten. Urte bukatu baino lehen itsasontziaren alfereza izendatu zuten. 1741an Hércules itsasontzira pasa zen, ontzidi berean. Ondoren Juan José Navarroren eskuadrara pasa zen. Frantziako Proventzan dagoen Sicié lurmuturraren guduan hartu zuen parte. Ontzidiarekin Cartagenara joan zen eta han itsasontzi desberdinetan aritu zen. Handik Ferrolera bidali zuten. Handik Amerikako Espainiako kolonietara joan zen. Urte batzuk geroago Cádizen aurkituko dugu; hiri horretan 1749an itsasontziaren tenientea izendatu zuten eta, urte bat beranduago, armadaren nagusi jenerala. Sorpresa itsasontziarekin hiru urtetan Ameriketara itzuli zen. 1753an Cádizera itzuli zen.
1760 kapitaina izendatu zuten, Asia itsasontziaren agindua jasoz, Gutierre de Hevia ontzidian. Eskuadra Amerikara joan zen eta 1762an Habanan zegoen, justu britainiarrek Habana eraso eta konkistatu zutenean. Nagusiek aginduta, Pedro Gonzálezek haren itsasontzia urperatu behar izan zuen britainiarren maniobrak oztopatzeko.
1762an Penintsulara itzuli zen. Orduan, Velasco itsasontziaren agindua eman zioten eta Mediterraneoan korso agiriarekin zen bost urtez. 1767an batailoien inspektore ordea izendatu zuten. Denbora labur batez Guarnizoko Astilleroren agindua eman zioten. 1772ko uztailaren 18an eskuadra-burua izendatu zuten eta 1774an Armadaren Teniente Jenerala.
1775ean Aljerren aurkako espedizioan hartu zuen parte, eskuadra agintzen. Espedizioa amaitu gabe gortean zegoen Julián de Arriaga bailea hil zen eta González hura ordezkatzeko izendatu zuten. González Itsas Armadaren Estatu Idazkaria izendatu zuten.
Postu berrian izan zituen lorpen artean hauek aipatzen dira: Itsas Armadaren egoera hobetu zuen, itsas guardien bi eskola berriak ireki zituen, bat Cartagenan eta bestea Ferrolen, Armada handitu zuen. Portugaldarrekin arazoak izan zirenean eskuadra boteretsu antolatu zuen eta Santa Catalina uhartea eta Sacramento kolonia konkistatu zituen. Sacramenton espainiarrek eskuadra britainiar bat harrapatu zuten. Gatazkak bost urtez iraun zuen.
Militar tuterarra Madrilen hil zen, 1783ko martxoaren 19an.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Biografia.
* Datuak: Q6068979
# Pedro González de Mendoza

Pedro González de Mendoza puede aludir a alguna de las siguientes personas:
* Pedro González de Mendoza (c. 1340-1385), Gaztelako adelantado nagusia eta Arabako merio nagusia.
* Pedro González de Mendoza (1428-1495) Toledo eta Sevillako artzapezpiku eta kardinala.
* Pedro González de Mendoza (1570-1639) Granada eta Zaragozako artzapezpikua.
# Pedro Ganboa Setien

Pedro Ganboa Setien, edo gaztelaniaz Pedro Gamboa Setién, (Zurbaran, Bilbo) mediku alergologo bizkaitarra da.

## Ikasketak

1983an Medikuntza eta Kirurgian lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, eta 1988an Alergologiako mediku espezialista titulua lortu zuen.
1990ean doktore-titulua lortu zuen Medikuntzan eta Kirurgian Nafarroako Unibertsitatean "Dinámica de los receptores beta-2 adrenérgicos en membranas linfocitarias de pacientes atópicos" tesiarekin. Esperimentuak egin zituen paziente asmatikoekin, paziente polinikoekin eta dermatophagoideekiko sentikortasuna zutenekin.

## Ibilbidea

Alergologiako mediku espezialista gisa lan egin zuen IMQn 1989tik 2016ra bitarte. Alergologiako mediku espezialista izan da Basurtuko Unibertsitate Ospitalean eta Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko Alergologiako atalburua da.
Ikertzaile gisa kidea da nazioarteko hainbat elkarte medikuetan, besteak beste hauetan: Espainiako Alergologia Elkartea (Sociedad Española de Alergología). Britainia Handiko Alergologia eta Immunologia Klinikoko Elkartea (British Society of Alergologie and Clinical Immunology), eta Alergologia eta Immunologia Klinikoko AEBko Akademia (American Academy of Allergy, Asthma and Clinical Immunology).

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) C, E.. (2023-02-20). «Un médico de Cruces entre los 100 mejores médicos de España, según Forbes» El Correo (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Dr. Pedro Gamboa Setién» www.tuotromedico.com (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).
* ↑ Gamboa Setién, Pedro Manuel. (1990). «Dinámica de los receptores beta-2 adrenérgicos en membranas linfocitarias de pacientes atópicos" tesiarekin» www.educacion.gob.es (Nafarroako Unibertsitatea) (Noiz kontsultatua: 2024-08-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q91694588
# Pedro Garmendia

Pedro Garmendia Goietxe (Sara, 1890reko Otsailaren 15a - Bilbo, 1945eko Azaroaren 29a) Saratar ilustratzailea izan zen, aita nafarra zuen (Orotz-Betelu), eta ama, berriz, lapurtarra.
Ipar- eta Hego-Euskal Herrian aritu zen ilustratzaile. Bilbon lan egin zuen urte askotan. Gerra hasi ostean, Lapurdira joan zen, eta bertan egon zen 1937ra arte. Bilbora itzuli zen Teofilo Guiarden laguntzaile bihurtuta, Bilboko udal-artxiboko eta -liburutegiko lanetan. Gerora, Guiard erretiratu zenean, artxibozain eta liburuzain bihurtu zen Garmendia. Gainera, Bizkaiko Kultura Batzordeko eta Monumentuen Batzordeko idazkaria ere izan zen.

## Ilustratzailea

Ipar- eta Hego-Euskal Herriko argitalpenetan eta aldizkarietan parte hartu zuen: beste batzuen artean, Bulletin du Musée Basque-n eta Revue Internationale d'Études Basques-en parte hartu zuen. Argitaratu gabeko lan ugari egin zituen horientzat, eta, askotan, lumaz eta akuarelaz egindako marrazkiak eta zurean egindako grabatuak sartzen zituen. 1920an hasi zen Hegoaldeko egunkarietan parte hartzen .
Gure Herria bilduma, Euskal Museoko bildumaren artikulu ainitz ilustratu zituen eta gehienik 1920ko hamarkadan.
Liburu batzuk ere ilustratu zituen: Tales of a Basque grandmother (Frances Carpenter, 1930), La Pelote Basque (Edmond-Joseph Blazy, 1929) eta Alegiak (Oxobi, 1936), St. Jean de Luz (Pierre Dop, 1925) ,Petit Paris... lanetan eta L'incursión espagnole du 8 Octobre 1811 dans le village de Sare (Henrie Dop, Argaine) lanean.

## Argazkilaria

Argazkiak ere argitaratu zituen.

## Artxibozain

Zenbait euskal erakundetan artxibozain, liburuzain edo idazkari gisa ere aritu zen. Baionako museoan eta liburutegian ordenazio- eta katalogazio-lanak egin zituen. Eusko Ikaskuntzako idazkari-kudeatzaile izendatu zuten 1932an; gerra hasi eta geroagora arte jardun zuen lan horretan. Luis Luciano Bonapartek Gipuzkoako Foru Aldundiari utzitako dokumentuen eta paperen katalogoa ere egin zuen.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Cortabarría Igartua, Germán; Desport, Gilbert. «Garmendia Goyetche, Pedro - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2024-04-01).
* ↑ Crespo, Publicado por Juan. Lavandera en Sara.. (Noiz kontsultatua: 2024-04-01).
* ↑ Garmendia, Pedro. CAMINO EMPEDRADO QUE LLEVA A LA ENTRADA DE LA IGLESIA DE SARA, ANTE LA CUAL PODEMOS VER UNA MUJER VESTIDA TOTALMENTE DE NEGRO. ESTA FOTOGRAFÍA ES UN DETALLE AMPLIADO DE LA FOTOGRAFÍA Nº DE REGISTRO 249, DE DON PEDRO GARMENDIA.. .
* ↑ Garmendia, Pedro. (1920-1934). Vista Panóramica de Sara. Euskonews.

## Bibliografia

* Philippe Veyrin. Pedro Garmendia. Bulletin du Musée Basque n°12, 1931/1.2 p. 73 à 77 (frantsesez).
* Ybarra y Berge, Javier. La obra de Pedro de Garmendia. La Editorial Vizcaína., 1950

## Ikus, gainera

* Gure Herria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56597648
# Pedro Fernández de Velasco (1425-1492)

Pedro Fernández de Velasco (Burgos, 1425 – ib., 1492ko urtarrila) gaztelar militar eta politikaria izan zen. Gaztelako kondestable edo buruzagi nagusi izan zen Henrike IV.a Gaztelakoa agintaldian.
1470ean Gaztelako erregeak Fernández de Velasco bere ahaldun izendatu zuen Bizkaian gizartea aztoratzen zuten leinuen borrokak geldiarazteko. Agintea hartu eta Bizkaiko leinuen kontrako errepresioari ekin zion Fernández de Velascok, eta leinuen erreakzioa eragin zuen horrek.
Gibraltar eta Archidonako konkistetan parte hartu zuen, baita Granadako Gerran ere.
* Datuak: Q2752744
* Multimedia: Pedro Fernández de Velasco / Q2752744
# Pedro Ganboa

    Artikulu hau lan-maisuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ganboa».
Pedro Ganboa (Bizkaia, 1512 – Txile, 1552) lan-maisu misiolaria izan zen. Pedro de Valdiviaren espedizioan Txilera joan eta Santiagoren diseinuan lan egin zuen.
# Padergnone

Padergnone Italiako udalerri bat da. Trentoko probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. biztanle ditu, 3,6 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Padergnonek honako udalerri hauekin egiten du muga:
Calavino Trento Vezzano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q297224
* Multimedia: Padergnone (Vallelaghi) / Q297224
# Paderne de Allariz

Paderne de Allariz Ourenseko udalerria da, Allariz - Maceda eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.618 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Ourenseko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Galizieraz) Webgune ofiziala.
* Datuak: Q1445723
* Multimedia: Paderne de Allariz / Q1445723
# Paderborn (Illinois)

Paderborn Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. St. Clair konderrian dago, Illinois estatuan. 35 biztanle ditu, 0,395247 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Clair konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q766695
# Paderborngo katedrala

Paderborngo katedrala​ (alemanez: Paderborner Dom) edo Andre Mariaren, San Kilianen eta San Liborioren katedrala, Paderborngo artzapezpikuaren katedrala da, Paderborn hiriko erdialdean kokatua.
Toki berean beste eliza batzuk egin ziren katedralaren aurretik. Izan ere, 777rako bazegon bat, Kristori eta Kildareko Brigidari dedikatua. Eliza horretatik misiolari lanak egin ziren saxoi paganoak kristautzeko. Bertakoak konbertituta, Paderbornek bere lehen apezpikua izan zuen 806an. Lehenengo katedral hori hiru nabeko basilika izan zen, baina 1000. urtean izandako suteak suntsitu zuen. Bigarren katedrala 1015ean kontsakratu zuten, baina hira hartu zuen su batek erre zuen 1058an. Hirugarren katedralak bi trantseptu zituen eta egungoaren antza zuen. Egungo kripta 1100 inguruan egin zen. Beste su batek kalteak egin zizkion katedralari, baina muina salbatu zen.
XIII. mendean katedrala eraberritu zuten garaiko estilo artistikoari heltzeko, ziur aski mendebaldetik hasita, lehenengo gotikoaren estiloan. Mendearen bukaeran bukatu zuten osagai gotikoekin.
Bigarren Mundu Gerran, aliatuen bonbardaketek kalte handiak egin zizkioten eta artelan ezin baliotsuagoak galdu ziren, besteak beste antzinako beirateak. 1945eko martxoaren 22an, hamalau pertsona hil zituen klaustroan eroritako bonba batek. 1950eko hamarkadatik aurrera berreraiki zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q383958
* Multimedia: Paderborn Cathedral / Q383958
# Paderna

Paderna Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 193 biztanle ditu, 4,42 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Padernak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Carezzano Spineto Scrivia Tortona Villaromagnano Costa Vescovato

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17632
* Multimedia: Paderna / Q17632
# Paderne

Paderne Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Betanzosko eskualdean kokatzen den udalerria da.

## Parrokiak

* Adragonte (Santiago)
* Obre (San Andrés)
* Paderne (San Juan)
* Quintas (San Esteban)
* Souto (Santa María)
* Vigo (San Julián)
* Villamourel (San Juan)
* Villozás (San Salvador)
* Viñas (San Pantaleón)

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) (Gaeleraz) (Gaztelaniaz) Paderne udalerriko webgunea
* Datuak: Q426243
* Multimedia: Paderne / Q426243
# Paderne–Cantoña geltokia

Paderne–Cantoña Galiziako Ourenseko probintziako tren geltoki bat da, Paderne de Allariz udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera

Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:
* Zamora — Coruña

## Zerbitzuak

Renfe Operadora
 Zerbitzua  Hasiera  Ibilbidea  Amaiera ⁠
2Ourense ElkarguneaOurense–San Francisco • Taboadela • Paderne–Cantoña • Ponteambia • Baños de Molgas • Vilar do Barrio • A Alberguería–Prado • Laza–Cerdedelo • Castrelo do Val–Verin–Campobecerros • Vilariño de Conso–A Capela • A Gudiña • A Mezquita–A Vilavella • Lubian • Pedralba de la PraderíaPuebla de Senabria :

## Ikus, gainera

* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8841399
# Paderno Dugnano

Paderno Dugnano Italiako udalerri bat da. Milango probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 47.118 biztanle ditu, 14,11 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Paderno Dugnanok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cinisello Balsamo Cusano Milanino Limbiate Nova Milanese Varedo Bollate Senago Cormano

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42783
* Multimedia: Paderno Dugnano / Q42783
# Paderneko eliza (Melgaço)

Paderneko eliza Paderne freguesian dago, Melgaço udalerrian, Viana do Castelo barrutian, Portugalen.
Monumentu Nazional gisa sailkatuta dago 1910eko ekainaren 23az geroztik.

## Historia

Elizaren eraikuntza 1248an hasi zuten, aurretik han zegoen monasterio bateko buruak aginduta.
XVII eta XVIII. mendeetan berritze lanak egin zizkioten, leihoak, aldareak eta barruko estalkiak ere aldatu zituzten.
2021ean eraikina birgaitzen hasi ziren, 1.053.390,50 euroko inbertsioarekin. Eraikinak kontserbazio arazo larriak zituen, aireztapena eta drainatze sistema zaharkituak dituelako, eta ura eliza barrura sartzea zelako.

## Ezaugarriak

Gurutze latindar oinplanoa du, erromanikoa. Fatxada nagusi bat du. Atariak kapitel txikiak ditu eta loreekin eta landareekin apaindua dago. Hauek estilo gotikoan egindako berrikuntza batean gehitu zitzaizkion.
Transeptuaren iparraldeko besoan dimentsio handiko beste atari bat dago.

## Galeria

* Fatxada nagusia
* Atariko landare dekorazioak
* Barrualdea

## Kanpo estekak

* Portugalgo ondarearen katalogoa: http://www.monumentos.gov.pt/Site/APP_PagesUser/SIPA.aspx?id=3617
* Portugalgo turismo orrialdea: https://www.visitportugal.com/pt-pt/NR/exeres/3CB36125-E407-4FD5-B1EB-31989C0D6BCF
* Megalço udalerriko orrialdea: https://www.cm-melgaco.pt/visitar/o-que-fazer/pontos-de-interesse/igreja-convento-de-paderne/#toggle-id-1
* Datuak: Q5117755
* Multimedia: Igreja de Paderne (Melgaço) / Q5117755
# Pala (argipena)

Pala izenak hainbat adiera ditu:
* pala: material askea jaso eta mugitzeko tresna bat;
* pala: zikinkeria jasotzeko tresna.
* pala: pilotako modalitate zenbaiten izena (pala motza eta pala luzea);
* orohar eta modu informalean,
** pala: pilotaleku edo horma batean zurezko pala edo paleta batez jokatzen den edozein kirol eta jolasa,
** pala: gehienetan hondartzan aurrez aurre jartzen diren bi lagunen artean palaz pilota bat joaz egiten den jolasa;
* pala: pilota-kirol batzuetako tresna;
* pala: arraunaren zati zabal eta zapala;
* pala: hainbat tresnak duen pieza lau eta zabaletako bakoitza (adibidez, helizearen palak).

## Toponimoak

* La Pala, Argentinako herria;
* Pala (Txad), Txadeko hiria;
* Pala (Kalifornia), AEBtako hiria.

## Historia

* Pala Inperioa, Erdi Aroko Bengalako monarkia.

## Ikus, gainera

* Paleta (argipena)

## Kanpo estekak

* «pala», Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa.
* Datuak: Q226429
* Multimedia: Pala / Q226429
# Pakur barrutia

Pakur barrutia Indiako barruti bat da, Santhal Pargana dibisioan, Jharkhand estatuan. 900.422 biztanle ditu 1.805,59 kilometro koadrotan.

## Mugakideak

Honako barrutiekin egiten du muga:
Godda barrutia

## Ikus, gainera

* Jharkhand

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2295930
* Multimedia: Pakur district / Q2295930
# Pala (Txad)

    Artikulu hau Txadeko hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pala (argipena)».
Pala (arabieraz: بالا‎) Txadeko hiria da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena. Mendebaldeko Mayo-Kebbi eskualdeko hiriburua da.

## Demografia

| Urtea | Biztanleria |
| 1993 | 26.115 |
| 2008 | 37.380 |

## Erreferentziak

* ↑ Berria. Estilo Liburua. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1774419
# Pala atomiko

Pala atomikoa palaz jokatzeko Faustino Santiago Urkidi Lamikiz bilbotarrak asmatutako instrumentua izan zen.
Palak egiteko zur onena pago zura da, aski gogorra baita, baina ez hauskorra. Antzina, palari puska bat higatu eta beste zur gogorrago baten (gerezi zura, kasurako) puska eransteko asmakuntza izan zen, pala atomikoa deiturikoa, hain zuzen, baina baztertu zen ideia pilota kontrolpetik erraz ateratzen zelako, arrisku handiak sortuz.
Profesionaletan lehenengoz Euskalduna pilotalekuan erabili zuten 1947an, Gallartako Txikitoa eta Madariagak Arrigorriaga II eta Ermuaren aurka jokatu zuten partidan. Espainiako Pilota Federazioak 1957an debekatu zuen, 1956ko martxoan Madrilgo Recoletos pilotalekuan Luis Zenotz Alsua, Alsua II.a, hil eta gero pilotakada bat buruan jaso ondoren.

## Erreferentziak

* ↑ Bilbaopedia
* ↑ «Un pelotari muere en plena Recoletos» ABC 1956-03-28.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070171
# Pala de Ip

Pala de Ip, aragoieraz: Pala d'Ip, Pirinioetako mendi bat da. 2.779 metroko garaiera du eta Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huesca probintzian dago, Izas harana eta Ip haranaren artean.
Campanal de Izas (2.268 m), Punta de la Troquera (2.689 m) eta Punta Escarra (2.751 m) mendien artean dago.

## Kanpo estekak

* Pala de Ip. Mendikat.net (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q13049765
* Multimedia: Pala de Ip / Q13049765
# Paktolo

Paktolo (antzinako grezieraz: Πακτωλός; turkieraz: Sart Çayı) Turkiako kostalde egearretik gertu dagoen ibai txiki bat da. Tmolos mendian jaioa, antzinako Sardes hiriaren hondakinak zeharkatuz joaten da, eta Gediz (antzinean Hermo deitua) ibaian husten du. Lidiako erresuman zehar zihoan, eta, greziar elezahar batzuen arabera, auriferoa zen, eta lurralde emankorrenaren bihotzetik igarotzen zen, lurralde honen urrezko aberastasuna nabarmena zelarik, baina astindu sismikoen mende zegoena.

## Erreferentziak

* ↑ Herodoto, Historiak, v, 101,2.
* ↑ Herodoto, Historiak, i, 93,1.
# Pala

    Artikulu hau material askea jaso eta mugitzeko tresnari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Pala (argipena)».
    Endai hitzak artikulu honetara dakar. Hitzaren beste erabileretarako ikus: Endai (argipena).
Pala edo endaia material askea jaso eta mugitzeko erabiltzen den tresna bat da. Ikatza, hartxintxarrak, elurra edo harea bezalako materialak lekualdatzeko erabiltzen da, eta oso arrunta da nekazaritza, lorezaintzan eta eraikuntzan.
Xafla mehe eta zabal batez eta hari eusteko balio duen kirten luze batez osaturik dago. Xafla gehienetan burdinazkoa edo altzairuzkoa izan ohi da. Xafla askotan okertuta dago erdian zulotxo bat eduki dezan kirtena sartu ahal izateko. Kirtena egurrezkoa izaten da askotan, nahiz eta metalezkoa ere izan daitekeen. Kirtenaren muturrak T formako heldulekua eduki dezake, pala hobeto kontrolatu ahal izateko.
Pala hitza hondeamakina handietara hedatu da. Makina hauek pala arrunten funtzio bera betetzen dute, alegia materialak jaso eta mugitzea, baina eskala handiagoan.

## Pala-motak

Palak zeregin eta ingurune askotara moldatu dira. Lan espezifikoetarako sortutako palak daude, edo erabilera askotarako prestatutakoak.

### Gizakiak eskuz erabiltzeko palak

* Ikatzerako palek xafla zabal eta laua daukate, ertzak dituena, eta D formako kirtena.
* Elurrerako palek xafla oso zabala eta ertzik gabea daukate, gorantz okertua, eta kirten oso luzea. Askotan plastikozkoak izaten dira, pisu gutxiago eduki dezaten.
* Garauetarako (laboreetarako) palek aluminiozko edo plastikozko xafla zabala daukate. Garauak ez kaltetzeko prestatuta ohi daude.
* Lorezaintzako palak esku bakarrarekin erabiltzeko tresna txikiak dira. Lur-multzoak apurtzeko erabiltzen da. Normalean xafla estu eta sendoak dituzte, mutur zorrotzekoak.
* Labe-pala zurezkoa izaten da, xafla zabalekoa eta kirten laburrekoa, eta janariak, normalean ogia eta opilak, labera sartzeko eta labetik ateratzeko erabiltzen da.
* Jostailuzko palak, normalean plastikozkoak direnak, haurren jolaserako erabiltzen dira. Txikiak dira, pisu gutxikoak, eta gehienetan harearekin jolasteko erabiltzen dira.

### Makinen palak

Zenbait makinak pala handiak dituzte erantsita, hala nola hondeamakinek, elur-kentzeko makinek, eta abarrek.

## Erreferentziak

* ↑ «Pala» UZEI Sinonimoen Hiztegia. Donostia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7220961
* Multimedia: Shovels / Q7220961
# Pala (kirol tresna)

Pala, batzuetan paleta ere deitua, hainbat pilota-kirol eta jokoetan pilota jotzeko erabiltzen den tresna zabal, laua eta forma biribilekoa da, eskuz maneiatzeko kirten estuagoa duena. Zurezkoak, pala pilota jokoan erabiltzen direnak esaterako, nahiz beste material batez egindakoak, padelean esaterako, izan daitezke.

## Ikus, gainera

* Erraketa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6058892
# Odontomacrurus murrayi

Odontomacrurus murrayi Odontomacrurus generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da. Bere generoko espezie bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Odontomacrurus murrayi», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Odontomacrurus
* Macrouridae

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q2018186
* Multimedia: Odontomacrurus murrayi / Q2018186
* Espezieak: Odontomacrurus murrayi
# Odontophoridae

Odontophoridae hegazti familia bat da, bere barruan 34 espezie daude, lurtiarrak eta nahiko txikiak (17-37 zentrimetro artean). Gorputz konpaktoa dute, hanka sendoak eta hego motzak.
Amerikan aurki daitezke, Ameriketako Estatu Batuetatik Argentinaraino. Baso tropikal, azpitropikal eta epeletan bizi dira, itsasoaren altueratik 3.300 metroko altueraraino.

## Generoak

* Callipepla Wagler, 1832 (4 espezie)
* Colinus Goldfuss, 1820 (4 espezie)
* Cyrtonyx Gould, 1844 (2 espezie)
* Dactylortyx Ogilvie-Grant, 1893 (espezie 1)
* Dendrortyx Gould, 1844 (3 espezie)
* Odontophorus Vieillot, 1816 (15 espezie)
* Oreortyx S.F. Baird, 1858 (espezie 1)
* Philortyx Gould, 1846 (espezie 1)
* Ptilopachus (2 espezie)
* Rhynchortyx Ogilvie-Grant, 1893 (espezie 1)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q72968
* Multimedia: Odontophoridae / Q72968
* Espezieak: Odontophoridae
# Oihane Errazkin

Oihane Errazkin Galdos "Zapa" (Andorra, 1973ko maiatzaren 3a - Fleury-Mérogis (Frantzia), 2004ko uztailaren 8a) ETAko militantea zen. 31 urte zituelarik, espetxean, bere buruaz beste egin zuen. Errazkin Andorran jaio zen, gurasoak erbestean zirela eta.

## Biografia

1997an egin zuen ihes Donostiatik, ETAren atentatu baten ostean. ETArekin zerikusia zuelakoan atxilotu zuten Akizen, 2001ean eta Fleury Mérogis herriko presondegian zeukaten, epaitzeko zain. 2004ko uztailaren 8an, Oihane Errazkin bere buruaz beste eginik aurkitu zuten ziegan. Errazkinen heriotza salatzeko Donostian deitutako manifestazioan, baimen guztiak izan arren, Ertzaintzak senide eta lagunak jipoitu zituen. Izan ere, manifestazioak Boulevardera heltzea lortu zuen.
Fleury Merogis Europako espetxe handiena da, eta 2.800 presorentzat lekua duen arren, pertsona bikoitza ere hartu izan du. Frantzian suizidio tasa altuena duen kartzela da, urtean bataz beste zazpi.

## Erreferentziak

* ↑ https://elpais.com/diario/2004/07/09/espana/1089324016_850215.html
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/oihane-errazkin-galdos-euskal-presoa-urkaturik-aurkitu-zuten-espetxean
* ↑ https://rebelion.org/la-ertzaintza-carga-contra-miles-de-personas-que-homenajeban-a-oihane-errazkin-en-donostia/
* ↑ https://www.argia.eus/efemerideen-kanala/oihane-errazkin-galdos-euskal-presoa-urkaturik-aurkitu-zuten-espetxean/inprimatu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q125506800