OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Donostiako saskibaloi taldeen ibilbide historikoa

Donostiako saskibaloi taldeen ibilbide historikoa maila gorenean ibilitako hainbat klubek osatzen dute. Klub hauetan azkena Donostia Gipuzkoa Basket da.

## Taldeak

* 1958-1970: Club Atlético San Sebastián
* 1970?-1977: Dicoproga Kluba (Don Bosco)
* 1978-2001: Askatuak Saski-Baloi Taldea (2003an birsortua)
* 2001- : Donostia Gipuzkoa Basket

## Ibilbide historikoa
### Club Atlético San Sebastián

| Urtea | Liga |
| 1966-67 | 2. maila, 1.a (igo) |
| 1967-68 | 5.a |
| 1968-69 | 6.a |
| 1969-70 | 11.a (jeitsi) |

### Askatuak

| Urtea | Liga | Errege Kopa | Europako txap. |
| 1975-76 | 2. maila, 1.a (igo) | | |
| 1976-77 | 5.a | 1. itzulia |
| 1977-78 | 6.a | final 1/4 | Korać Kopa, 1. itzulia |
| 1978-79 | 12.a (jeitsi) | final 1/16 | Korać Kopa, 2. itzulia |
| 1979-80 | 1. maila B, 15.a (jeitsi) | | |
| 1980- 1983 | jokatu gabe | |
| 1983-84 | 2.maila | | |
| 1984-85 | 2. maila, 2.a (igo) | | |
| 1985-86 | 1. maila B, 10.a | | |
| 1986-87 | 1. maila B, 15.a | | |
| 1987-88 | 1. maila B, 2.a (igo) | | |
| 1988-89 | 24.a (jeitsi) | 1. itzulia | |
| 1989-90 | 1. maila B, 14.a | | |
| 1990-91 | 1. maila B, 10.a | | |
| 1991-92 | 1. maila B, 12.a | | |
| 1992-93 | 1. maila B, 6.a* | | |
| 1993-94 | 2. maila, 3.a | | |
| 1994-95 | EBA Liga, 8.a | | |
| 1995-96 | EBA Liga, 6.a | | |
| 1996-97 | LEB: 14.a | | |
| 1997-98 | LEB: 8.a | Printzearen Kopa, 1/2 | |
| 1998-99 | EBA Liga, 13.a | | |
| 1999-00 | EBA Liga, 7.a | | |
| 2000-01 | LEB 2: 14.a | | |
* 1993an diru arazoengatik jeitsiarazia izan zen.
* 2001ean taldea desegin zen eta Donostia Gipuzkoa Basketek hartu zuen haren lekua.

### Donostia Gipuzkoa Basket

| Urtea | Liga | ACB Kopa | Besterik |
| 2001-02 | LEB 2: 11.a | | |
| 2002-03 | ez |
| 2003-04 | ez |
| 2004-05 | LEB 2: 5.a | LEB 1: final 1/2 | |
| 2005-06 | LEB 1: 1.a | | |
| 2006-07 | ACB, 18.a | | |
| 2007-08 | LEB Oro: 2.a | Printze Kopa: final 1/2 | |
| 2008-09 | ACB, 12.a | | |
| 2009-10 | ACB, 14.a | | |
| 2010-11 | ACB, 14.a | | Euskal Kopa: 2.a |
| 2011-12 | ACB, 5.a | final 1/4 | Euskal Kopa: 2.a |
| 2012-13¹ | ACB, 17.a | | |
| 2013-14 | ACB, 10.a | | |
| 2014-15¹ | ACB, 17.a | | |
| 2015-16 | ACB, 18.a | | |
| 2016-17 | LEB Oro: 1.a | | Euskal Kopa: 2.a |
| 2017-18 | ACB, 13.a | | |
| 2018-19 | ACB, 17.a | | |
| 2019-20 | LEB Oro, 1.a | Printzesa Kopa: 1.a | |
| 2020-21 | ACB, 19.a | | Euskal Kopa |
* ¹ 2013 eta 2015ean jeistea tokatu arren mantendu egin zen beste talderen bat diru arazoengatik jeitsiarazia izan zelako.

## Erreferentziak

* ↑ DELTECO GIPUZKOA BASKET TALDEAK IGOERA LORTU DU | Delteco Gipuzkoa Basket. (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).
* ↑ «Gipuzkoa Basket, Printzesa Kopako txapelduna» Euskal Irrati Telebista 2020-02-05 (Noiz kontsultatua: 2020-07-03).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61362100
# Donostiako udaletxea

    Artikulu hau eraikinari buruzkoa da; erakundea gaitzat duena beste hau da: «Donostiako Udala»
Donostiako udaletxea Donostiako Udalaren egoitza da eta Kontxako badia eta Klub Nautikoaren aldamenean dago, Parte Zaharra, Donostiako portua eta Alderdi Ederreko lorategiaren artean. Eraikina, hasieran, Donostiako Kasinoa izan zen.

## Kokapena

Eraikina Donostiako Alderdi Eder lorategietan dago. Bere inauguraziora Maria Kristina Austriakoa joan zen. Klub Nautikotik hurbil da.

## Bilakaera historikoa

Eraikinak erabilera ugari izan ditu historian zehar.

### Gran Casino

Kasinoa Alderdi Ederren egon zen 1887-1924 bitartean.

### Turismogunea

1928ko apirilaren 14an, eraikin horretan turismogunea irekitzea erabaki zuten. Geroago, horti gertu dagoen Maria Kristina hotelera lekualdatu zuten erakundea.

### Udala

Udaletxea 1947ko urtarrilaren 20an lekualdatu zuten eraikin honetara.
Aurrekari historikoak
Gran Casino eraikina Udalaren jabetzara bueltatu behar zen, sortu zenetik 70 urte igaro zirelako. Horretarako, 1937an, Udala bihurtze-lanak kudeatzen hasi zen Sociedad de Fomentorekin; Luis Gaytán de Ayala zen orduan Casino elkartearen lehendakaria. 1943an, Aldai eta Arizmendi arkitektoek lehenbiziko proiektua aldatu, eta kasino izandakoa udaletxe bihurtu zuten. Ordura arte, Konstituzio plazan egon zen udaletxea (Parte Zaharra), gaur egun udal-liburutegia dagoen lekuan.

### Gaur egun

Egungo osaera, 2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeen ondotik:

## Iruditegia

* Aurrealdea Alderdi Eder parketik ikusia.
* Kontxako hondartzatik ikusia.
* Barnealdea.
* Hegoaldea.
* 2012ko Eguberritan.

## Erreferentziak

* ↑ Historia de los casinos de San Sebastián. Siglos XIX y XX: Centenario de la construcción del Gran Casino de San Sebastián 1887-1987. , 175-183 or..

## Ikus gainera

* Udaletxe Zaharra (Donostia)

## Kanpo estekak

* Donostiako udaletxeko eraikinaren historia hiru.com webgunean
* Datuak: Q26252283
* Multimedia: Town hall of Donostia-San Sebastián / Q26252283
# Donostiako lonja (argipena)

Donostiako lonja izena eduki izan dute 20. mendean hiriko bi eraikinek:
* Donostiako Lonja-Etxea Gros auzoan zegoen, eraitsi zuten, eta Valentzia etxeak hartu zuen bere tokia 1935ean.
* Donostiako portuko lonja, Portaaviones esaten zitzaion eraikina, eraldatu zuten 2020an Kofradia Itsas Etxea sortzeko.
# Enthetica

Enthetica Lecithoceridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Enthetica picryntis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Enthetica picryntis | | daturik gabe |
| Enthetica tribrachia | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10273117
# Entlebuch barrutia

Entlebuch barrutia Luzerna kantonamenduan dagoen Suitzako barrutia da. Bere hiriburua Schüpfheim da. 410,21 kilometro koadroko azalera du eta 18.564 biztanle.

## Mugakideak

Script error: The function "formatStatements" does not exist.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42632
* Multimedia: Entlebuch (district) / Q42632
# Enterprise Plaza

Enterprise Plaza edo 1100 Louisiana, Ameriketako Estatu Batuetako Houston hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 230 metro eta 55 solairu dauzka eta 1980an amaitu zuten eraikitzen.
Skidmore, Owings and Merrill arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera

* Ameriketako Estatu Batuetako eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Eraikinaren fitxa skyscraperpage.com webgunean.
* Datuak: Q1344723
* Multimedia: Enterprise Plaza / Q1344723
# Entlebuch

Entlebuch Suitzako udalerria da. Luzerna kantonamenduan dago, Entlebuch Constituency $^{(en)}$ barrutian. 2014an 3,284 biztanle zituen 56,95 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q14547
* Multimedia: Entlebuch / Q14547
Alpnach Doppleschwand Malters Romoos Sarnen Schüpfheim Hasle (LU) Werthenstein Wolhusen Schwarzenberg
# Entiat (Washington)

Entiat Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Chelan konderrian dago, Washington estatuan. 1.326 biztanle ditu, 7,120582 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Chelan konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1502048
# Entierro de un funcionario en primavera

Entierro de un funcionario en primavera 1958ko Jose Maria Zabalza irundarrak zuzendutako film komikoa da. Haz Films ekoiztetxearen bigarren eta azken filma izan zen eta 1961ean Miarritzeko Zinema Latinoamerikarraren Jaialdian lehiaketa ofizialik kanpo estreinatu zuten.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lupicinio Murga funtzionarioa Madrilgo San Blas auzoan hil zen, udaberriaren erdian. Horregatik, bere etxean beilarako prestaketak egiten dituzte, eta goiko solairuko bizilagunak elizara ezkontza baterako prestatzen ari dira.
Beilan, hainbat pertsonaia ezberdin biltzen dira, hala nola neskame txoriburu bat, irrati-aparatu baten azken epea kobratu nahi duen gizon bat, hiletari profesional bat, emazteak engainatzen duela jakin duela uste duen zorro-lapur bat edo mailaz igotzeko eskalafoia maila bat mugitu dela konturatzen diren funtzionarioak.

## Aktoreak

* Félix Fernández: hiletari
* Vicky Lagos
* Tony Leblanc: zorro-lapurra
* Antonio Molino Rojo
* Rosa Palomar
* Fernando Sancho
* Fernando Delgado: Felipe
* José María Tasso: Rodríguez

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Zabalza, un director, su obra y el olvido» Diario Vasco 2010-04-04.
* ↑ «Entierro de un funcionario en primavera» hispashare.com.
* ↑ filmaffinity

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20001166
# Entitateen izenen ezagutzea

Entitateen izenen ezagutzea, Named entity recognition ( NER), informazioaren berreskuratzearen azpiarea bat da pertsonen izenak, erakundeak, kokalekuak, orduen adierazpenak, kopuruak, balio monetarioak, ehunekoak, eta abar bezalako kategoria aurredefinituetan elementu atomikoak aurkitu eta sailkatzea helburu duena.
1998tik interes handia egon da biologia molekular, bioinformatica eta lengoaia naturalaren prozesaketa arloen entitateen ezagutzan.

## Ikus, gainera

* Formen erazagupena
* Informazioa eskuratzea

## Kanpo estekak

* Entitate-Izenen erauzle baten demoa.
* Datuak: Q403574
# Enteucha

Enteucha Nepticulidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Enteucha cyanochlora da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Enteucha acetosae | daturik gabe |
| Enteucha acuta | daturik gabe |
| Enteucha basidactyla | daturik gabe |
| Enteucha contracolorea | daturik gabe |
| Enteucha cyanochlora | daturik gabe |
| Enteucha diplocosma | daturik gabe |
| Enteucha gilvafascia | daturik gabe |
| Enteucha guajavae | daturik gabe |
| Enteucha hilli | daturik gabe |
| Enteucha snaddoni | daturik gabe |
| Enteucha terricula | daturik gabe |
| Enteucha trinaria | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3375008
* Multimedia: Enteucha / Q3375008
* Espezieak: Enteucha
# Entner-Doudoroff bide metabolikoa

Entner-Doudoroff bide metabolikoa hainbat bakteriok soilik erabiltzen duten bide metabolikoa da, glukosa katabolizatzen duena energia kimikoa (ATP) lortzeko. Bide honetan glukosa pirubato bihurtzen da, glukolisian gertatzen den bezala, baina tarteko metabolito eta entzima batzuk glukolisiaren ezberdinak dira.
Bide metaboliko hau 1952an aurkitu zuten Michael Doudoroff eta Natahn Entner ikerlariek.
Bide honen errendimendu energetikoa glukolisiaren baino txikiagoa da. Glukolisian 2 ATP sortzen diren bitartean, Entner-Doudoroff bidean 1 ATP ekoizten da soilik.
Hau da bidearen ekuazio nagusia:
Glukosa (6K) + ADP + NAD+ + NADP+ => 2 pirubato (3K) + ATP + NADH + NADPH + 2H+
Entner-Doudoroff (E-D) bidea bakterio Gram negatibo batzuek burutzen dute. Gram positiboen artean oso arraroa da. Arkeobakterio batzuek ere glukosa bide honetatik katabolizatzen dute.
Hauek dira E-D bidea jarraitzen duten hainbat bakterio:
* Pseudomonas
* Azotobacter
* Rhizobium
* Agrobacterium
* Escherichia coli
* Enterococcus faecalis
* Zymomonas mobilis

## Erreferentziak

* ↑ Conway,T. (1992) "The Entner-Doudorodd pathway: history, physiology and molecular biology" Microbiology of Reviews 103(19; May), pp. 1-28, DOI , ikus

## Kanpo estekak

* Datuak: Q22281759
# Entiminae

Entiminae Curculionidaen azpifamilia handia dira. Azpifamiliak 1150 genero inguru biltzen ditu, 12.200 espezie baino gehiagorekin. Entimino batzuk oso garrantzitsuak dira nekazaritzan, kalte larriak eragiten baitituzte landaketetan. Gure inguruan, esaterako, Otiorhynchus cribricollis espezieak fruta-arboletan kalte handiak eragiten ditu.

## Tribuak

Genero eta espezie garrantzitsuenetarikoak zerrenda honetan jasota daude:
* Agraphini
* Alophini
* Anomophthalmini
* Anypotactini
* Blosyrini
* Brachyderini
* Celeuthetini
* Cneorhinini
* Cratopini
* Cylydrorhinini
* Cyphicerini
* Dermatodini
* Ectemnorhinini
** Christensenia
* Elytrurini
* Embrithini
* Entimini
* Episomini
* Eudiagogini
* Eupholini
** Eupholus
** Gymnopholus
* Eustylini
** Diaprepes
*** Diaprepes abbreviatus
* Geonemini
** Trigonoscuta
* Holcorbinini
* Hormorini
* Laparocerini
* Leptostethini
* Lordopini
* Mesostylini
* Myorhinini
* Nastini
* Naupactini
** Naupactus
* Nothognathini
* Omiini
* Oosomini
* Ophryastini
* Ophtalmorrhynchini
* Otiorhynchini
* Ottistirini
* Pachyrhynchini
* Peritelini
* Phyllobiini
** Otiorhynchus
** Phyllobius
* Polycatini
* Polydrusini
** Polydrusus
* Premnotrypini
* Pristorhynchini
* Prypnini
* Psallidiini
* Rhyncogonini
** Rhyncogonus
* Sciaphilini
** Brachysomus
* Sitonini
** Sitona
* Tanymecini
** Hadromeropsis
* Tanyrhynchini
* Thecesternini
* Trachyphloeini
* Tropiphorini
** Rhinoscapha
* Typhlorhinini

## Iruditegia

* Diasprepes sp.
* Maleuterpes spinipes
* Polyteles coelestinus
* Asynonychus
* Pseudoedophrys hilleri
* Otiorhynchus sp.
* Otiorhynchus scaber

## Bibliografia

* BRIGHT, D. E. y P. BOUCHARD. The Insects and Arachnids of Canada, Part 25: Coleoptera. Curculionidae. Entiminae. Weevils of Canada and Alaska. 2.liburuki. Ottawa, NRC Research Press, 2008. ISBN 0-660-19400-7.
* MORRONE J. 1999. The species of Entiminae (Coleoptera: Curculionidae) ranged in America south of the United States. Anales del Instituto de Biología Universidad Nacional Autónoma de México, Serie de Zoología 70(2):99-168.
* RIPA, R y P. LARRAL. 2008. Manejo de plagas en palto y cítricos. 155-162.or.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.biodiversidadvirtual.org/insectarium/Subfamilia-Entiminae-cat1811.html
* ↑ https://ecuador.inaturalist.org/taxa/304742-Otiorhynchus-cribricollis

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Adelognatha, Australia
* (Ingelesez):Entiminae BioLib webgunean.
* Datuak: Q1932939
* Multimedia: Entiminae / Q1932939
* Espezieak: Entiminae
# Dufour Gaina

Dufour Gaina, Dufourspitze (alemanieraz), Pointe Dufour (frantsesez), Punta Dufour (italieraz) edo Piz da Dufour (erromantxeraz) Alpeetako mendia da, Italia eta Suitzako mugan kokaturik. Suitza osoko eta Monte Rosa mendiguneko mendirik altuena da, inguruan Nordend, Grenzgipfel, Zumsteinspitze, Ostspitze eta Signalkuppe azpigailurrak izanik.
Mendiari Guillaume-Henri Dufourren, suitzar injenieroa, omenez jarri zioten izena.
Lehenengo igoera 1855eko abuztuaren 1ean John Birbeck, Charles Hudson, Ulrich Lauener, Christopher Smyth, James G. Smyth, Edward Stephenson, Matthäus Zumtaugwald eta Johannes Zumtaugwaldek egin zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3403
* Multimedia: Dufourspitze / Q3403
# Dufrenoyia

Dufrenoya ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren., hau da, orain dela 145 milioi urtetik 66 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256408
* Multimedia: Dufrenoyia / Q12256408
# Dufur (Oregon)

Dufur Oregongo hiri bat da. Wasco konderrian kokatua dago. 2010ean 604 biztanle zituen, 1,51 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wasco konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2591630
* Multimedia: Dufur, Oregon / Q2591630
# Duffy

Aimee Anne Duffy, ezagunagoa Duffy izen artistikoaz, (Gwynedd, Gales, 1984ko ekainaren 23a) galestar abeslaria, abestigilea eta aktorea da. 2008an estreinako estudioko diskoa argitaratu zuen, Rockferry izenburukoa, eta urteko diskorik salduena izan zen Erresuma Batuan. Nazioartean ere oihartzuna izan zuen diskoak. 2009an Pop Bokal Disko Onenaren Grammy Saria eman zioten Rockferry diskoagatik.

## Diskografia

* Rockferry (2008)
* Endlessly (2010)

## Filmografia

| Urtea | Izenburua | Rola | Oharrak |
| 2008 | Saturday Night Live | Bere burua | "Anna Faris/Duffy" (34. denboraldia, 3. atala) |
| 2010 | Patagonia | Sissy | Estreinako filma |
| 2015 | Legend | Timi Yuro | |
* Datuak: Q192587
* Multimedia: Duffy / Q192587
# Dufrenoya

Dufrenoya landare loredun generoa da. 14 espezie ditu. Santalaceae familiakoa da.

## Aukeratutako espezieak

* Dufrenoya aurantiaca
* Dufrenoya collettii
* Dufrenoya euryphylla
* Dufrenoya granulata
* Dufrenoya heterantha
* Dufrenoya longicuneata
* Dufrenoya oresitropha
* Dufrenoya papillosa
* Dufrenoya platyphylla
* Dufrenoya poilanei
* Dufrenoya pruinosa
* Dufrenoya robusta
* Dufrenoya sessilis
* Dufrenoya sphaerocarpa

## Kanpo estekak

* http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
* Angiosperm Phylogeny webgunea
* http://www.ppp-index.de/
* Botanica sistematica webgunea.
* http://www.ipni.org/index.html
* Datuak: Q8770926
# Dufrénita

Dufrénita fosfato motako minerala da eta dufrénite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Dufrénita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Ca0.5Fe^{2+}Fe^{3+}5(PO4)4(OH)6 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 - 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Dufrénite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Dufourea maura

Dufourea maura erle espezie bat da, Dufourea generoan eta Halictidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Dufourea maura» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2062271
* Multimedia: Dufourea maura / Q2062271
# Dufrénoysita

Dufrénoysita mineral bat da eta sartorite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Dufrénoysita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pb2As2S5}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Dufrénoysite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Duftita

Duftita fosfato motako minerala da eta adelite-descloizite taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Duftita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {PbCu(AsO4)(OH)}}$. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Duftite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q409433
* Multimedia: Duftite / Q409433
# Dufourea monardae

Dufourea monardae erle espezie bat da, Dufourea generoan eta Halictidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Dufourea monardae» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2337591
* Multimedia: Dufourea monardae / Q2337591
# Epaitz

Epaitz Oibar ibarreko Lerga udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.
XVII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lergako Udalara pasa ziren.
Bertako biztanleak epaiztarrak ziren.

## Izena

Epaitz beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* gaztelaniaz: Abaiz ("abáizz" ahoskatua)
* nafar erromantzez edo aragoieraz: Abaiz ("abáizz" ahoskatua)
Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:
* Auaiz (1095)
* Epayzarana (1587)
* Apayz (1605)
* Apaizaran (1703)
* Abaiz (1802)
* Abaiz (1975)
* Aitz (1985)
* Epaiz (1994)
* Epaiz (1998)
* Epaiz (2019)

### Etimologia

Patxi Salaberrik dio izen horren jatorrizko forma Epaitz dela, eta hortik sortu zela Apaiz. Egile berak Abaiz forma erromantzetzat hartzen du, Epaiz euskal forma izango litzatekeen bitartean. Beraz, Apaitz grafia ez da zuzena edozein hizkuntzatan. Epaiz forma ofiziala da, baina Euskaltzaindiaren arabera, Epaitz grafia da.
Julio Caro Barojak pertsona izen + -iz egitura propioa ikusi nahi izan zuen. Jatorrizko forma Abaicus da, eta Abaeus izena ezaguna izan zela adierazten du. Beraz, Abaiz izenak esan nahiko luke Aba izeneko pertsona baten lekua dela. Baina Salaberriren ikerketaren ondoren argi geratu da, ustezko egitura posible izanik ere, proposatutako izen propioa ez dela egokia.
Bestalde, Ricardo Zierbidek eta Julio Caro Barojak euskal abaritz hitzarekin lotu dute izena. Azalpen hori baliogabe uzten du Salaberriren lanak.

## Historia

XI. mendeko testu batek Onsella ibaiaren parean kokatzen du. San Pedroko bere monasterioa Leireko abadiari eman zion Oria Aznar andreak 1095ean, bertako lursail eta hamarrenekin. Gurutze Sainduaren eliza bat ere bazegoen, mende batzuk geroago Santa Elenarenak aldatu zuena. Hiribildua Antso VII.a Azkarrak trukatu zion Narboa andreari, Martin Subitzaren emazteari 1205ean, baina XIII. mendea amaitu baino lehen Koroaren ondarera itzuli zen. 1307an Oier Maulekoari eman zioten, eta haren familiakoa zen XVI. mendean. Ondoren, Granada Egako dukeen jurisdikzio-jaurerria izan zen.
Epaizek jaurerri izateari eutsi zion jurisdikzio-erregimen mota hori desagertu zen arte, XIX. mendearen lehen herenean. Granada Egako dukea zen orduan bertako jaun eta jabe. Jaurerri berekoa zen Aldea herri hustua ere.
XIX. mendearen lehen erdiko administrazio-erreformarekin, jaurerri izaera galdu baitzuen, Oibar ibarreko berezko hiribildu gisa geratu zen. Geroago, Lerga udalerrian sartu zen.
1366an hiru su zituen. 1428an jenderik gabe geratu zen XVII. mendera arte. 1646an hiru su zituen, bat 1678an. Ondorengo izendegietan 22 biztanlerekin agertzen da 1786an; 35 biztanlerekin 1857an, 14, 1887; 29, 1910; 15, 1920an; eta bat bera ere ez 1930ean.

## Ondasun nabarmenak

* Gurutze Sainduaren eliza, Erdi Aroko elizaren aztarnak.

## Oharrak

* ↑ /epáit͡s̻/ ahoskatua (laguntza) Azentua: zorrotza bigarren silaban

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
* ↑ «Epaitz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2021-08-30).

## Ikus, gainera

* Lerga
* Oibar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256916
* Multimedia: Abáiz / Q12256916
# Epamera

Epamera Lycaenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Iolaus sidus da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Epamera aemulus | daturik gabe |
| Epamera aethes | daturik gabe |
| Epamera aethria | daturik gabe |
| Epamera agnes | daturik gabe |
| Epamera albertia | daturik gabe |
| Epamera albocaerulea | daturik gabe |
| Epamera alticola | daturik gabe |
| Epamera amanica | daturik gabe |
| Epamera apatosa | daturik gabe |
| Epamera aphnaeoides | daturik gabe |
| Epamera arborifera | daturik gabe |
| Epamera bakeri | daturik gabe |
| Epamera banco | daturik gabe |
| Epamera bansana | daturik gabe |
| Epamera barbara | daturik gabe |
| Epamera barnsi | daturik gabe |
| Epamera belli | daturik gabe |
| Epamera bellina | daturik gabe |
| Epamera berbera | daturik gabe |
| Epamera caerulea | daturik gabe |
| Epamera ceres | daturik gabe |
| Epamera congdoni | daturik gabe |
| Epamera cytaeis | daturik gabe |
| Epamera diametra | daturik gabe |
| Epamera dubiosa | daturik gabe |
| Epamera exquisita | daturik gabe |
| Epamera farquharsoni | daturik gabe |
| Epamera flavilinea | daturik gabe |
| Epamera fontainei | daturik gabe |
| Epamera frater | daturik gabe |
| Epamera fuscomarginata | daturik gabe |
| Epamera gazei | daturik gabe |
| Epamera gemmarius | daturik gabe |
| Epamera haemus | daturik gabe |
| Epamera hemicyanus | daturik gabe |
| Epamera iasis | daturik gabe |
| Epamera iaspis | daturik gabe |
| Epamera jacksoni | daturik gabe |
| Epamera jordanus | daturik gabe |
| Epamera kamerunica | daturik gabe |
| Epamera katanganus | daturik gabe |
| Epamera katera | daturik gabe |
| Epamera kelle | daturik gabe |
| Epamera kumboae | daturik gabe |
| Epamera laon | daturik gabe |
| Epamera laonides | daturik gabe |
| Epamera leonis | daturik gabe |
| Epamera maesa | daturik gabe |
| Epamera mafugae | daturik gabe |
| Epamera maris | daturik gabe |
| Epamera mermis | daturik gabe |
| Epamera mildbraedi | daturik gabe |
| Epamera mimosae | daturik gabe |
| Epamera mirabilis | daturik gabe |
| Epamera mongiro | daturik gabe |
| Epamera naisisii | daturik gabe |
| Epamera natalica | daturik gabe |
| Epamera neavei | daturik gabe |
| Epamera nolaensis | daturik gabe |
| Epamera normani | daturik gabe |
| Epamera oberthueri | daturik gabe |
| Epamera obscura | daturik gabe |
| Epamera pamelae | daturik gabe |
| Epamera parva | daturik gabe |
| Epamera pollux | daturik gabe |
| Epamera pseudofrater | daturik gabe |
| Epamera pseudopollux | daturik gabe |
| Epamera rhodosense | daturik gabe |
| Epamera sappirus | daturik gabe |
| Epamera septentrionalis | daturik gabe |
| Epamera sibella | daturik gabe |
| Epamera sidus | daturik gabe |
| Epamera silanus | daturik gabe |
| Epamera silenus | daturik gabe |
| Epamera stenogrammica | daturik gabe |
| Epamera tajoraca | daturik gabe |
| Epamera toroensis | daturik gabe |
| Epamera torvensis | daturik gabe |
| Epamera violacea | daturik gabe |
| Epamera yalae | daturik gabe |
| Epamera yokoana | daturik gabe |
| Iolaus alberici | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5382034
* Espezieak: Epamera