OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kontrakultura

Kontrakultura 1968 urtean Theodore Roszak historialariak sortutako kontzeptua da, munduan nagusitzen ari zen teknokraziaren aurkako ikuspuntu kulturala izendatzeko. Gerora, ordea, kultura eredu nagusi eta menderatzaileen aurkako azpikultura eta mugimenduak izendatzeko erabili da. Eskuin nahiz ezkerreko politika ikuspuntuetatik at 1960ko hamarkadan sortutako gizarte mugimenduetan du jatorri, 1968ko maiatza adierazgarri nagusia izanik. Terminoa kritikatu izan da, mugimendu kontrakulturalak ere kulturalak baitira eta protesta-kultura eta antzekoak proposatu dira aukera gisa.

## Kanpo estekak

* Kontrakulturak, Gizapedian.
* (Gaztelaniaz) Cultura y contracultura: observaciones periféricas, Bernal Herrera, Universidad de Costa Rica.
* Datuak: Q188976
* Multimedia: Counterculture / Q188976
# Kontraioi

Kontraioia (batzuetan, gegenion, alemanezko terminologiari men eginez) kontrako karga duen ioia laguntzen duen ioiari esaten zaio espezie kimikoaren elektroneutrotasuna bermatzen duena. Adibidez, katioi-polimerizazioan hazten ari den katioi polimerikoak espezie anioniko bat izaten du beti aldean katearen neutrotasun elektrikoa bermatzeko. Horrela izan ezean polimerizazioak ez luke aurrera egingo.

## Erreferentziak

* ↑ Iruiin, J.J. & Elortza, J.M.. (1988). Kimika fisiko makromolekularra. Udako Euskal Unibertsitatea, 200 or. ISBN 84-86967-01-5..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2268418
# Kontrako efektu

Medikuntzan, kontrako efektua edo ondorio kaltegarria bilatzen ez den efektu kaltegarri bat da, sendagai batetik edo beste interbentzio batetik, kirurgia batetik adibidez, datorrena.
Kontrako efektu bati "albo ondorio" dei dakioke, efektu nagusi edo terapeutiko bati bigarren mailako efektu deritzo eta. Dosifikazio edo prozedura desegoki edo oker baten emaitza bada, horri akats mediko deritzo, eta ez konplikazio bat. Kontrako efektuei, batzuetan, "iatrogeniko" esaten zaie, mediku/tratamendu batek sortzen dituelako. Kontrako efektu batzuk tratamendu bat hastean, handitzean edo etetean bakarrik gertatzen dira.
Kontraindikatuta dagoen medikamentu bat edo beste interbentzio mediko bat erabiltzeak ondorio kaltegarriak izateko arriskua areagotu dezake. Ondorio kaltegarriek gaixotasun edo prozedura baten konplikazioak eragin ditzakete, eta pronostikoari negatiboki eragin. Tratamendu-erregimen bat ez betetzea ere ekar dezakete. Tratamendu medikoaren ondorio kaltegarriek 142.000 heriotza eragin zituzten 2013an, 1990ean mundu osoan izandako 94.000 heriotzen aldean.
Emaitza kaltegarria erikortasuna, hilkortasuna, gorputz-masaren alterazioa, entzima-mailak, funtzioaren galera edo maila mikroskopiko, makroskopiko edo fisiologikoan antzemandako aldaketa patologiko batek adierazten du. Gaixo batek emandako sintomek ere adieraz dezakete. Ondorio kaltegarriek aldaketa itzulgarria edo itzulezina eragin dezakete, baita gizabanakoak beste produktu kimiko, elikagai edo prozedura batzuekiko duen sentiberatasuna handitzea edo murriztea ere, hala nola beste medikamentu batzuekiko interakzioak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiesa Hiztegia] [2016]
* ↑ (Ingelesez) GBD 2013 Mortality and Causes of Death. (2014-12-17). «Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013» Lancet 385 (9963): 117–71. doi:10.1016/S0140-6736(14)61682-2. PMID 25530442..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2047938
# Kontralaster Ekuatoriala

Kontralaster Ekuatoriala (edo Iparraldeko Kontralaster Ekuatoriala) Ozeano Atlantikoan, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean mendebaldetik ekialderantz 5º N inguruko latitudean higitzen den azaleko itsaslaster garrantzitsu bat da.
Ozeano Atlantikoan eta Ozeano Barean, Kontralaster Ekuatoriala Iparraldeko Itsaslaster Ekuatorialaren eta Hegoaldeko Itsaslaster Ekuatorialaren artean higitzen da. Indiako ozeanoan, zirkulazioa montzoien eraginpean dago.
El Niño fenomenoa gertatzen den urteetan, Kontralaster Ekuatoriala indartu egiten da Ozeano Barean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q143936
# Kunów udalerria

Kunów ( (Audio·info)) Poloniako Gurutze Santuko voivoderriko landa-hiri udalerri bat da, Ostrowiec barrutian kokatuta. 113,56 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 9958 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q553542
ieaGurutze Santuko voivoderriko udalerriak :
# Kunie Kitamoto

Kunie Kitamoto (japonieraz: 北本 久仁衛, 1981eko irailaren 18a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Vissel Kobe.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q718892
# Kungsholmen

Kungsholmen Suediako Stockholm hiriburuan dagoen uharteetako bat da, Gamla Stan alde zaharretik gertu, mendebaldean. Stockholmgo udaletxea uhartearen hego-ekialdeko muturrean kokaturik dago.

## Datuak

3'9 km²-ko azalera dauka eta puntu garaienak 47 metrotako altuera. Populazioari dagokionez 56.754 biztanle (2007) ditu

## Historia

Kungsholmen izenak "Erregearen uhartea" esan nahi du, baina ez da beti horrela izan. XV mendean monje frantziskotarrak bizi ziren bertan eta uhartea Munklägret (monjeen kanpalekua) izenaz ezagutzen zen, baina Erlijio Erreformaren ondoren 1527an monjeak kanporatuak izan ziren eta erregeak eskuratu zuen uhartea.
XVI. mendean Joanes III.a Suediakoak adreilu lantegi bat ezarri zuen bertan eta 1635ean zubia eraiki zen, uhartea gainerako hiriarekin lotuz. Hurrengo urteetan jauregi eta lorategi ederrak sortu zituen koroak. 1644an ekialdeko muturra Stockholmeko udalari eman zitzaion eta hiru urte beranduago uharte guztia jaso zuen udalak.
XVIII mende hasieran Suediar Inperioaren kolapsoa gertatu zen eta bultzada ekonomiko berria eman nahian Kungsholmeneko eraikinak lantegi bihurtu ziren, keramika eta kotoi ekoizpena bultzatu zen batez ere. Ordura arte biztanle gutxi baziren ordutik aurrera langile auzoak eraiki ziren uhartean. Biztanleriak nabarmen egin zuen gora, 1860an 4.000 biztanle zirenak 1890an 26.000 bihurtu ziren. Ordurako uhartea gainbehera hasia zen eta superpopulatua zegoen, ondorioz Svältholmen ezizena hartu zuen, "gosearen uhartea".
XX mendearen hasieran berregituraketa erradikala burutu zen. Lantegiak eraitsi ziren eta instituzio publikoek hartu zuten haien lekua. 1907an Stockholmgo udaletxea eraiki zen uhartearen hego-ekialdean, Gamla Stan alde zaharrari begira. 1930 hamarkadan Fredhäll eta in Kristineberg eremu erresidentzialak eraiki ziren. Zubi gehiago eraiki ziren eta Stockholmeko metroa ere iritsi zen bertara.

## Ondasun nabarmenak

* Stockholmgo udaletxea
* Suediako Epaitegi Gorena
* Dagens Nyheter Tower: Suediako hamargarren eraikin altuena (84 metro).

## Iruditegia

* Stockholmgo udaletxea.
* Suediako Epaitegi Gorena.
* Dagens Nyheter Tower.
* Kristineberg jauregia.
* San Erik jauregia.
* Kungsholms eliza.
* Saint Göran ospitalea.
* Norr Malarstrand parkea.
* Juduen hilerria.
* San Erik kapera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q666729
* Multimedia: Kungsholmen / Q666729
# Kunice udalerria

Kunice Poloniako Silesia Behereko voivoderriko landa-udalerri bat da, Legnica barrutian kokatuta. 92,66 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 6685 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2354995
ieaSilesia Behereko voivoderriko udalerriak :
# Kungälv udalerria

Kungälv Suediako udalerria da. Västra Götalandeko konderrian kokatua dago. 682,43 km² ditu eta 42.870 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Göteborg udalerria Öckerö udalerria Tjörn udalerria Stenungsund udalerria Lilla Edet udalerria Ale udalerria

## Ondasun nabarmenak

* Bohus gotorlekua

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q511394
* Multimedia: Kungälv Municipality / Q511394
# Kungsleden

Kungsleden, suedieraz Erregearen Ibilbidea, Suediako iparraldean dagoen bidezidor bat da eta 450 kilometro luze inguru ditu, iparraldean Laponiako Abisko udalerria eta hegoaldean Hemavan udalerrien artean. Europako babestutako eremu nagusienetakoa den Vindelfjällen Natura Erreserbatik igarotzen da.
Neguan oinezkoaren antzeko luzerako eskiatzeko bidezidorra ere bada.
* Datuak: Q59780
* Multimedia: Kungsleden / Q59780
# Kungsör udalerria

Kungsör Suediako udalerria da. Västmanlandeko konderrian kokatua dago. 227,13 km² ditu eta 8.384 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Eskilstuna udalerria Köping udalerria Arboga udalerria Hallstahammar udalerria

## Erreferentziak

* ↑ (Suedieraz) Statistiska centralbyrån, Kommunarealer den 1 januari 2014. Statistics Sweden.
* ↑ (Suedieraz) Folkmängd i riket, län och kommuner 31 mars 2016. Statistics Sweden.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q47169
* Multimedia: Kungsör Municipality / Q47169
# Kungsholmen barrutia

Kungsholmen barrutia Suediako Stockholm hiriburuaren erdiguneko barrutietako bat da. 4'85 km²-ko azalera dauka eta 68.016 biztanle 2014ko erroldaren arabera.

## Geografia

Hiru uharte hartzen ditu bere baitan, ekialdetik mendebaldera Kungsholmen, Lilla Essingen eta Stora Essingen.

## Ondasun nabarmenak

* Stockholmgo udaletxea.
* Suediako Epaitegi Gorena.
* Kristineberg jauregia.
* Kungsholms eliza.
* Saint Göran ospitalea.
* Stora Essingen.
* Stora Essingengo etxebizitzak.
* Lilla Essingen uhartea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q862618
* Multimedia: Kungsholmen (stadsdelsområde) / Q862618
# Lactobacillus casei

Lactobacillus casei Lactobacillus generoko bakterioa da, gure mikrobiotaren partaidea dena (hesteetan dago). Bakterio laktikoen taldean sailkatzen da, hots, glukosa hartzitzen du azido laktikoa sortuz. Hartzidura laktiko horrek garrantzia handia du zenbait industri-prozesutan, jogurgintzan eta gaztagintzan, esaterako (Lactobacillus casei jogurt eta gazta askotan dago, beste mikrobioekin batera).
Probiotiko naturaletan (jogurt, Yakult...) ez ezik, probiotiko artifizial (pilulak) askotan ere erabiltzen den mikrobioa da Lactobacillus casei, bere ustezko osasun-onurak direla eta. Hauen artean, honako hauek dira aipagarrienak:
Actimel markak Lactobacillus casei-ren andui berezi bat (DN-114001, immunitas izenekoa) erabiltzen du, immunitate-sistema sendotzen omen duena.

## Erreferentziak

* ↑ Isolauri, E. (1991). «A human Lactobacillus strain (Lactobacillus casei sp strain GG) promotes recovery from acute diarrhea in children». Pediatrics, 88(1): 90-97
* ↑ Cats A, Kuipers EJ, Bosschaert MA, Pot RG, Vandenbroucke-Grauls CM, Kusters JG (2003). «Effect of frequent consumption of a Lactobacillus casei-containing milk drink in Helicobacter pylori-colonized subjects». Aliment. Pharmacol. Ther. [S.l.: s.n.] 17 (3): 429–35
* ↑ McFarland, LV (2009) Evidence-based review of probiotics for antibioti-associated diarrhea and Clostridium difficilae infections
* ↑ Ridwan, BU.; Koning, CJ.; Besselink, MG.; Timmerman, HM.; Brouwer, EC.; Verhoef, J.; Gooszen, HG.; Akkermans, LM. (Jan 2008 [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1472-765X.2007.02260.x/pdf Antimicrobial activity of a multispecies probiotic (Ecologic 641) against pathogens isolated from infected pancreatic necrosis] Lett Appl Microbiol. 46 (1): 61–7
* ↑ Eun, CS.; Kim, YS.; Han, DS.; Choi, JH.; Lee, AR.; Park, YK. (Jan 2011). "Lactobacillus casei prevents impaired barrier function in intestinal epithelial cells". APMIS. 119 (1): 49–56
* ↑ Zakostelska, Z.; Kverka, M.; Klimesova, K.; Rossmann, P.; Mrazek, J.; Kopecny, J.; Hornova, M.; Srutkova, D.; et al. (2011) of Probiotic Lactobacillus casei DN-114 001 Ameliorates Colitis by Strengthening the Gut Barrier Function and Changing the Gut Microenvironment
* ↑ Successful Treatment of Primary Sclerosing Cholangitis with a Steroid and a Probiotic Case Reports in Gastroenterology, 2012

## Kanpo estekak

* Datuak: Q139777
* Espezieak: Lactobacillus casei
# Lactifluus brunneoviolascens

Lactifluus brunneoviolascens Russulaceae familiako onddo espezie bat da.
Sinonimoa: Lactarius brunneoviolascens.

## Deskribapena

Kapela: 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, iletsu samarra ertzerantz, igurtziarekin arre kolorea hartzen du.
Orriak: krema kolorekoa tindu arrosarekin.
Hanka: 5 cm inguruko garaierakoa eta cm 1 inguruko lodierakoa, zuria
Haragia: Zuria, latexa, aireak ukitzean minutu gutxiren barruan more-arrexka kolorekoa bihurtzen da. Lactarius volemus-aren antzeko usaina du. Fe erreaktiboarekin berde kolorea hartzen du.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta urtaro lehorretan. Hostozabal zuhaitzen azpian, leku beroetan. Oso urria.

### Banaketa eremua

Florida, Frantzia, Espainia, Italia.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 96 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Lactifluus brunneoviolascens: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107877003
# Lactifluus luteolus

Lactifluus luteolus Russulaceae familiako onddo bat da.
Sinonimoa: Lactarius luteolus.

## Deskribapena

Kapela: 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, ondoren lau-deprimitua, kolore zurixkakoa, tonu gris-beix kolorekoekin, zahartzean nabarmenagoak. Azal zimurtsu samarra, lehorra, matea, erraz pitzatzen da, bereizgarria, zuria, zuri-grisaxka, zahartzean arrexka kolorea hartuz.
Orriak: Adnato-unzinatuak, ez oso sendoak, lamelula ugarirekin, zuri-krema kolorekoak, arre-iluna zaurietan, ertza osoa eta kolore berekoa, aise arrexka kolorea hartzen du, estu samar.
Hanka: 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, sendoa, betea, gogorra, mehetua oinarrira, sustrai antzeko arinekin, zuria, ukitzean arrexka kolorea hartzen du.
Haragia: Trinkoa, gogorra, zurixka, minutu gutxira arrexka kolorea hartzen du, Usain hautemaneezinekoa eta zapore leunekoa.
Latexa: Mikatza, ugari, serosoa, zuria, zuri-grisaxka, astiro arrexka kolorekoa bihurtzen da.
Erreakzioak: Haragiak KOH-rekin okre-laranja kolorea hartzen du, eta, pixkanaka, arre-beltzaxka.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Luteolus epitetoa latinetik dator, horixka, esan nahi duen "luteolus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna

Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua

Lactarius brunneoviolascens delakoaren antzekoa da, honen latexak arre-more kolorera biratzen du eta usain txarra du. Lactarius pergamenus espezieak ere badu antza, honek kapela sendoagoa du eta zuria edo aldatzen ez den krema kolorekoa da.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean eta neguaren hasieran. Hostozabalen baso termofiloetan hazten da (Quercus spp. eta Castanea sativa), pinuen azpian ere bai (Pinus pinea, Pinus pinaster), lurzoru azidoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Ipar Amerika, Himalaiako eremua.

## Espeziearen egoera

Aranzadi Elkartearen arabera, Lactifluus luteolus desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 317 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cuña Fernandez Avelino. (2023). Avelinosetas.info.
* ↑ Zerrenda Gorria, Aranzadi Zientzia Elkartea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107880533
# Lactobacillus

Lactobacillus generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, bazilo itxura dutenak. Anaerobio fakultatiboak dira eta ez dira mugitzen. Batzuetan filamentuetan biltzen dira. Ez dute esporarik sortzen.
Lactobacillus generoak, Streptococcus-ekin batera, bakterio laktikoen taldea osatzen du. Talde honetako bakterioek metabolismo berezia dute, glukosa hartzitzen baitute azido laktiko sortuz. Hartzidura laktiko horrek garrantzia handia du zenbait industri-prozesutan, jogurtgintzan edo gaztagintzan, besteak beste.
Lactobacillus-en ezaugarri biokimiko nagusiak hauek dira:
* anaerobio fakultatiboak
* katalasa (-)
* oxidasa (-)
* glukosaren hartzidura (+) (azido laktikoa sortuz)
* gelatinaren hidrolisia (-)
Bizilekuari dagokionez, genero honetako bakterio batzuk saprofitoak dira, eta beste batzuk komentsalak; azken hauek giza gorputzean aurki daitezke (ahoan, hesteetan edo baginan), inongo kalterik egin gabe. Izan ere, Lactobacillus gehienak ez dira patogenoak.
Azido laktikoa sortzerakoan Lactobacillus-ek ingurumenaren pH jaisten du. Genero honetako bakterioak oso erresistenteak dira pH azidoekiko, eta gai dira hazteko pH oso bajua denean ere (adibidez, jogurt-ean).
Janari eskakizun zorrotzak dituztenez, hazkuntza-inguru aberatsak erabiltzen dira laborategian hazteko.

## Erabilera industriala

Laktobaziloek garrantzi handia dute esnekien industrian, Streptococcus-en antzera. Esnearen laktosa hartzitzen dute, azido laktikoa sortuz (horretarako, baina, lehen laktosa glukosan eta galaktosan hidrolizatzen dute). Horren ondorioz esnearen pH asko jaisten da, mamia eta jogurt bezalako produktuak agertuz. Gaztagintzan ere funtsezko zeregina betetzen dute mikrobio hauek, hasierako fasean zein gaztaren heltze prozesuan.
Lactobacillus helveticus, Lactobacillus bulgaricus, Lactobacillus casei eta Lactobacillus acidophilus dira bakterio erabilienak esnekien industrian.
Jogurt-aren sortze prozesuan, esaterako, bi mikrobiok parte hartzen dute: Streptococcus thermophilus eta Lactobacillus bulgaricus; azkenaren ordez Lactobacillus casei ere erabiltzen da sarritan.
Bestalde, Lactobacillus generoko espezie batzuk probiotiko moduan erabiltzen dira sarri, dituzten ustezko osasun-onurak direla-eta.
* Datuak: Q1061596
* Multimedia: Lactobacillus / Q1061596
* Espezieak: Lactobacillus
# Lactobacillus rhamnosus

Lactobacillus rhamnosus Lactobacillus generoko bakterioa da, probiotiko moduan asko erabiltzen dena. Bakterio laktikoa denez, janarien industrian ere erabiltzen da, hartzidura laktikoaren onurei etekin ateratzeko.
Lactobacillus rhamnosus gure heste-florako partaidea da, eta baginan ere bizi da.
Bakterio onuragarria izan arren, kasu gutxi eta berezi batzuetan mikrobio oportunista bezala jardun dezake.

## Onurak probiotiko moduan

Lactobacillus rhamnosus GG bakterio horren andui erabiliena eta ikertuena da, probiotiko moduan usu erabiltzen dena.
Ugariak dira bakterio honek giza-osasunari dakarzkion onurak:
* beherakoen prebentzioan eta tratamenduan
* baginazko infekzioak saihesteko
* heste-iragazkortasuna modulatzeko
* Ekzema eta dermatitisa hobetzeko
* antsietate-maila jaisteko
* disbiosia ekiditen du

## Erreferentziak

* ↑ Recio, R. eta beste batzuek Endocarditis infecciosa por Lactobacillus rhamnosus: riesgos del consumo de probióticos en un paciente con cardiopatía estructural Elsevier (2017)
* ↑ Galego, J. Lactobacillus rhamnosus GG (LGG), 30 años de beneficios y evidencia elfarmaceutico.es (2019)
* ↑ Guandalini S, Pensabene L, Zikri MA, Dias JA, Casali LG, Hoekstra H, Kolacek S, Massar K, Micetic-Turk D, Papadopoulou A, de Sousa JS, Sandhu B, Szajewska H, Weizman Z (2000). «Lactobacillus GG administered in oral rehydration solution to children with acute diarrhea: a multicenter European trial». Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition 30 (1): 54-60
* ↑ Arponen, S.: "Es la microbiota, idiota!" Alienta Ed. (2021), 275 orr. ISBN: 978-84-1344-068-2
* ↑ Probiotics: The Search for Bacterial Balance National Eczema Association
* ↑ Hesman T. (2011) Friendly bacteria cheer up anxious mice Nature.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1607640
* Multimedia: Lactobacillus rhamnosus / Q1607640
# Lactifluus rugatus

Lactifluus rugatus edo Lactarius rugatus Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Lactarius deliciosus espeziearen antzeko kalitate gastronomikoa du, baina ez da hain ezaguna.
Sinonimoa: Lactarius hygrophoroides.

## Deskribapena

Kapela: Mamitsua, irregularra, erdian sakonunearekin, ertz izurtuarekin. Azal latza, lehorra, pitzatu egiten da eta ertzerantz zimurtu. Laranja gorrixka edo adreilu kolorekoa (ertzerantz zurbilagoa).
Orriak: Zabal, krema kolorekoak, heltzean ilundu egiten dira.
Hanka: Zimurtsua, kapelaren kolorekoa, trinkoa eta laburra, zilindrikoa. Latex jariakorra, zuria eta ugari.
Haragia: Lodia, orburu usainekoa eta hurraren zaporekoa.
Etimologia: Lactarius terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean.

## Jangarritasuna

Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua

Lactarius volemus delakoak, kolore laranja-horixka du, azala ez du hain zimurtsua, latexa krema kolorekoagoa du, penintsulako iparraldeko hostogalkorren azpian hazten da eta ez du hurraren zaporerik.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean taldeka agertzen da. Mediterraneoko arteen eta artelatzen basoetan. Batzuetan baita pinuen azpian ere.

### Banaketa eremua

Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 94 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Morales Pulido Juan, Carmona Perate José Julián. (1981). Sociedad Micologica Extremeña, Medalla de Extremadura 2019.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Lactifluus rugatus: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107882606
* Multimedia: Lactifluus rugatus / Q107882606
# Lactiplantibacillus plantarum

Lactiplantibacillus plantarum (lehen, Lactobacillus plantarum deitua) bakterio Gram positiboa da, Lactobacillaceae familiakoa, hartzidura laktikoa burutzen duena eta bakterio laktikoen taldean sailkatzen dena. Sauerkrauten eta beste landare hartzituen sortze prozesuan parte hartzen du, janari-industrian garrantzi handiko bakterioa izanik. Aho-florako partaidea da, txistutik isolatu baita.
Hain zuzen ere, ahoan eta gorputzean mikrobio honek eragiten dituen alderdi onuragarriak direla eta probiotiko moduan erabiltzen da usu. Era berean, heste-florako partaidea ere bada.
Mikrobio honen beste ezaugarri batzuk:
* bazilo Gram positiboa da
* hartzidura laktiko homolaktikoa burutzen du
* anaerobio fakultatiboa eta mikroaerofiloa da
* siloratze prozesuan ere funtsezko zeregina burutzen du
* mesofiloa (12ºC-40ºC artean hazten da)

## Erreferentziak

* ↑ Etebarian, A., Sheshpari, T., Kabir, K. eta beste batzuek (2023) Oral Lactobacillus species and their probiotic capabilities in patients with periodontitis and periodontally healthy individuals Clinical and experimental Dental Research
* ↑ Bested AC, Logan AC, Selhub EM (2013ko martxoa) Intestinal microbiota, probiotics and mental health: from Metchnikoff to modern advances: Part II – contemporary contextual research Gut Pathogens. 5 (1): 3