OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pozo Blanco kalea

Pozo Blanco kalea Nafarroako hiriburua den Iruñeko Alde Zaharreko kale bat da.

## Kokalekua

Zapateria kalean hasi eta Comedias kalea eta San Nikolas kalearen arteko gurutzaduran amaitzen da, hain zuzen ere, bertan Gazteluko plazako sarbideetako bat dago.
Gazteluko plazaren inguruan dauden kaleetako bat da.

## Ondarea

* Gazteluko plaza

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25475247
# Poznańgo udal estadioa

Poznańgo udal estadioa edo Bulgariar kaleko estsdios, polonieraz: Stadion Miejski w Poznaniu edo Stadion przy ul.Bułgarskiej, Poloniako Poznań hirian dagoen futbol estadio bat da. Lech Poznań taldearen egoitza da.
1980ko abuztuaren 23an inauguratu zen eta 42.837 lagunentzako edukiera du.
* Datuak: Q188699
* Multimedia: Miejski Stadium, Poznań / Q188699
# Pozo Cañada

Pozo Cañada Albaceteko udalerria da, Mancha de Montearagón eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.895 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Albaceteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q605265
* Multimedia: Pozo Cañada / Q605265
# Pozo de Almoguera

Pozo de Almoguera Guadalajarako udalerria da, La Alcarria eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 128 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Guadalajarako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1649421
* Multimedia: Pozo de Almoguera / Q1649421
# Pozo Pastor

Pozo Pastor Nafarroako ibaia da, Zidakos ibaiaren ezkerraldeko adarra; 17 kilometroko luzera du. Uxueko mendilerroan du iturburua. Uxue, San Martin Unx, Beire, Pitillas, Santakara eta Murillo el Cuende udalerrietako lurrak ureztatzen ditu, ura Zidakos ibaian isuri baino lehen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266179
# Povljana

Povljana Kroaziako udalerri bat da, Zadar eskualdean. Azken zentsuaren arabera 669 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1277227
* Multimedia: Povljana / Q1277227
# Povina

Povina Eslovakiako udalerri bat da, Kysucké Nové Mestoko barrutian kokatuta. 19,13 km²ko azalera du eta 1167 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1438. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1009676
* Multimedia: Povina / Q1009676
# Povoa de Varzim

Póvoa de Varzim Portugalgo Portoko barrutian dagoen kontzejua da.

## Banaketa administratiboak
### Fregesiak

* A Ver-o-Mar
* Aguçadoura
* Amorim
* Argivai
* Balasar
* Beiriz
* Estela
* Laundos
* Navais
* Póvoa de Varzim
* Rates
* Terroso

## Demografia

Bilakaera demografikoa (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 4.676 | 15.300 | 24.527 | 28.780 | 40.444 | 54.248 | 54.788 | 63.470 | 63.408 |

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q200459
* Multimedia: Póvoa de Varzim / Q200459
# Povondraita

Povondraita silikato motako minerala da eta tourmalina taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Povondraita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NaFe^{3+}3(Mg2Fe^{3+}4)(Si6O18)(BO3)3(OH)3O}}$. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Povondraite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Povrazník

Povrazník Eslovakiako udalerri bat da, Banská Bystricako barrutian kokatuta. 3,35 km²ko azalera du eta 143 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1424. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q1072643
* Multimedia: Povrazník / Q1072643
# Poviglio

Poviglio Italiako udalerri bat da. Reggio nell'Emiliako probintzian kokatuta dago, Emilia-Romagna eskualdean. 7.018 biztanle ditu, 43,55 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Povigliok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Boretto Brescello Castelnovo di Sotto Gattatico

## Kanpo estekak

* Datuak: Q111222
* Multimedia: Poviglio / Q111222
# Povoa de Lanhoso

Póvoa de Lanhoso Portugalgo Bragako barrutian dagoen udalerria da.

## Banaketa administratiboa
### Fregesiak

| Águas Santas Ajude Brunhais Calvos Campos Covelas Esperança Ferreiros Fontarcada Frades | Águas Santas Ajude Brunhais Calvos Campos Covelas Esperança Ferreiros Fontarcada Frades | Friande Galegos Garfe Geraz do Minho Lanhoso Louredo Monsul Moure Oliveira Póvoa de Lanhoso | Friande Galegos Garfe Geraz do Minho Lanhoso Louredo Monsul Moure Oliveira Póvoa de Lanhoso | Rendufinho Santo Emilião São João de Rei Serzedelo Sobradelo da Goma Taíde Travassos Verim Vilela | Rendufinho Santo Emilião São João de Rei Serzedelo Sobradelo da Goma Taíde Travassos Verim Vilela |

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera (1801 – 2011) :
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
| 8084 | 9585 | 16939 | 19178 | 22033 | 21092 | 21516 | 22772 | 21886 |

## Erreferentziak

* ↑ "Instituto Nacional de Estatística"

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q551689
* Multimedia: Póvoa de Lanhoso / Q551689
# Povoda

Povoda Eslovakiako udalerri bat da, Dunajská Stredako barrutian kokatuta. 6,01 km²ko azalera du eta 934 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1380. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1070361
* Multimedia: Povoda / Q1070361
# Povoletto

Povoletto Italiako udalerri bat da. Udineko probintzian kokatuta dago, Friuli-Venezia-Julia eskualdean. 5.444 biztanle ditu, 38,41 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Povolettok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Attimis Faedis Nimis Reana del Rojale Remanzacco Udine

## Kanpo estekak

* Datuak: Q53313
* Multimedia: Povoletto / Q53313
# Protentella

Protentella Globorotalioidea superfamaliako generoetako bat da. Familiako ezaugarriak ditu eta gainera honako hauek:
* Oskol trokoespiraletik planiespiralera.
* Ganbara luzexkak modu erradialean.
Miozenoan bizi izan ziren.

## Erreferentziak

* MICROPALEONTOLOGIA. Molina, Eustoquio - 2º ed. Zaragoza: Prensas Universitarias de Zaragoza, 2004.

## Ikus, gainera

* Globorotalioidea
* Globigerinina
* Foraminifero
* Datuak: Q9063275
* Espezieak: Protentella
# Proteoteras

Proteoteras Tortricidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Proteoteras aesculana da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Proteoteras aesculana | daturik gabe |
| Proteoteras arizonae | daturik gabe |
| Proteoteras atromacula | daturik gabe |
| Proteoteras crescentana | daturik gabe |
| Proteoteras implicata | daturik gabe |
| Proteoteras moffatiana | daturik gabe |
| Proteoteras naracana | daturik gabe |
| Proteoteras obnigrana | daturik gabe |
| Proteoteras willingana | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7251552
* Multimedia: Proteoteras / Q7251552
* Espezieak: Proteoteras
# Proteo

Proteo, Greziako mitologian, itsasoetako jainkoa zen, Itsasoko Agurea izenaz ere ezaguna.
Etorkizuna igartzeko ahalmena izan arren, oso gutxitan erabiltzen zuen, horretara behartzen ez bazuten, bederen; oso zaila zen, gainera, inork bera horretara behartzea, eguerdian baizik ez baitzen itsasotik ateratzen, harkaitzen itzalpean lo kuluxka bat egitera. Ihes egiteko, gainera, itxuraz aldatzeko ahalmena zuen, eta oso forma beldurgarriak hartzen zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindiaren 82. araua: Grezia eta Erromako pertsonaia mitologikoak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191481
* Multimedia: Proteus / Q191481
# Proteo (satelitea)

Proteo Neptuno planetaren seigarren satelite naturala da.

## Ezaugarri fisikoak

Proteo Neptunoren bigarren sateliterik handiena da, Triton satelitearen ondoren. Eguzki-sistemako gorputzik ilunenetariko bat da, jasotzen duen argiaren % 6 besterik ez baitu islatzen.
Proteok forma irregularra du (436 × 416 × 402 km), inpakto-kraterrez josia dago, eta ez du, itxuraz, inolako jarduera geologikorik. Zientzialariek uste dute Proteo dela, dentsitate horretako objektuei dagokienez, bere grabitatearen indarrez esferiko bihurtu gabe izan daitekeen handiena. Izan ere, bera da eguzki-sistemako gorputz irregularrik handiena, Saturnoren Febe baino handiagoa.

## Aurkikuntza

Lurretik ezin da detektatu teleskopio bidez, zeren, planetatik hain gertu egonik, sateliteak islatzen duen argia galdu egiten baita planetak islatzen duenarekin nahastuta. Voyager 2 zundak Neptunoren inguruan pasatzean egindako argazkiak aztertzean aurkitu zuten Stephen Synnott-ek eta Bradford A. Smith-ek 1989an.

## Izendapena

1989ko uztailaren 17an aurkikuntzaren berri eman zutenean, S/1989 N 1 izendapena eman zioten behin-behinean. 1991ko irailaren 16an eman zitzaion behin betiko izena. Proteo satelite-izena mitologia grekoko Proteo pertsonaian du jatorria; itsasoko jainko bat zen, Poseidonen semea.

## Kanpo estekak

* http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem
* Datuak: Q16081
* Multimedia: Proteus (moon) / Q16081
# Proteodoxa

Proteodoxa Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Proteodoxa cirrhopa da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Proteodoxa cirrhopa | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7251532
# Protentomon

Protentomon Proturaren barruko genero bat da, Protentomidae familiaren barruan. Bere barruan honako espezieak deskribatu dira:
* Protentomon acrasia (Vidal Sarmiento & Najt, 1971)
* Protentomon atlanteum Condé, 1951
* Protentomon barandiarani Condé, 1947
* Protentomon berlesei Nosek, 1969
* Protentomon fallax Condé, 1948
* Protentomon hellenicum Nosek, 1976
* Protentomon michiganense Bernard, 1975
* Protentomon milloti Condé, 1961
* Protentomon pauliani Condé, 1961
* Protentomon perpusillum Berlese, 1909
* Protentomon supernumerarium Tuxen, 1977
* Protentomon thienemanni Strenzke, 1942
* Protentomon transitans Ewing, 1921
* Protentomon tuxeni Nosek, 1966
* Datuak: Q4493611
* Espezieak: Protentomon
# Proteobacteria

Proteobacteria bakterioen filuma da, garrantzi handikoa bakteriar filumen artean bakterio gehien dituenetako bat delako. Talde honetan patogeno asko daude, gehienbat gaitz gastrointestinalak eragiten dituztenak (Salmonella, Shigella, Escherichia, Vibrio eta Helicobacter generoetako espezie batzuk, besteak beste)
Proteobakterioak bakterio Gram negatiboak dira.
Bere etimologia grezieratik dator: Proteus. Antzinako jainko horrek itxura ezberdinak zituen, eta taldearen izenak -hain zuzen- bere barnean dauden morfologia aniztasun handiari aipamena egiten dio.

## Klaseak

* Alfaproteobacteria
* Betaproteobacteria
* Gammaproteobacteria
* Deltaproteobacteria
* Epsilonproteobacteria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q130999
* Multimedia: Proteobacteria / Q130999
* Espezieak: Proteobacteria
# Proteodes

Proteodes Oecophoridae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Proteodes carnifex da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Proteodes carnifex | daturik gabe |
| Proteodes clarkei | daturik gabe |
| Proteodes melographa | daturik gabe |
| Proteodes profunda | daturik gabe |
| Proteodes smithi | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10354638
* Multimedia: Proteodes / Q10354638
* Espezieak: Proteodes
# Protentomidae

Protentomidae Proturaren barruko familia bat da. Bere barruan 6 genero ezberdintzen dira:

## Generoak

* Condeellum Tuxen, 1963
* Hinomotentomon Imadaté, 1974
* Neocondeellum Tuxen & Yin, 1982
* Paracondeellum Yin, Xie & Zhang, 1994
* Protentomon Ewing, 1921
* Proturentomon Silvestri, 1909
* Datuak: Q3407963
* Espezieak: Protentomidae
# Pruské

Pruské Eslovakiako udalerri bat da, Ilavako barrutian kokatuta. 12,93 km²ko azalera du eta 2283 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1224. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q481770
* Multimedia: Pruské / Q481770
# Prusy

Prusy Frantziako udalerria da Aube departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 105 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Prusy udalerrian erroldatutako biztanleak 106 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 16 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 68 etxebizitza zeuden, 49 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 13 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 68etxeak ziren. 49 etxebizitza nagusietatik 45 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 1ek gela bat zuen, 4 etxek bi zituzten, 9 etxek hiru zituzten, 16 etxek lau zituzten eta 19 etxek bost zituzten. 42 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 24 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 21 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Prusy udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 4 |
| 4 | 80-84 | 4 |
| 4 | 75-79 | 0 |
| 4 | 70-74 | 4 |
| 8 | 65-69 | 4 |
| 4 | 60-64 | 12 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 8 | 50-54 | 4 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 8 |
| 4 | 35-39 | 4 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 4 | 20-24 | 0 |
| 4 | 15-19 | 20 |
| 0 | 10-14 | 0 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 57 ziren, horien artean 44 aktiboak ziren eta 13 inaktiboak ziren. 44 pertsona aktiboetatik 41 lanean zeuden (23 gizon eta 18 emakume) eta 3 langabezian zeuden (2 gizon eta 1 emakume). 13 pertsona inaktiboetatik 7 erretiraturik zeuden, 3 ikasten zeuden eta 3 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 2 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen eta 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra iturgina zen.
2000. urtean Prusy udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1379967
* Multimedia: Prusy (Aube) / Q1379967
# Prusiera zahar

Prusiera zaharra hizkuntza baltikoen taldeko hizkuntza hil bat da, behinola antzinako prusiarrek hitz egiten zutena, hau da, Prusiako bertako biztanleek, alemanek eta poloniarrek XIII. mendean kolonizatu baino lehenago. Aspaldiko Prusia hura gerora Ekialdeko Prusia deitu zen eskualdea da, egungo Poloniako ipar-ekialdean, Lituanian eta Errusiako Kaliningradeko oblastean kokatua. Beraz, ez da nahasi behar izen bereko geroko Prusia estatu alemaniarrarekin. Halaber, prusiera zaharra deitzen zaio, behe-prusiera eta goi-prusiera alemanaren dialektoekin ez nahasteko. Prusiera zaharra XIII. mendearen inguruan hasi zen idazten latindar alfabetoan, eta orduko testu zenbait gorde dira. Bestalde, Klaipėdan, talde bat hizkuntza horren bertsio berreraikia berpizten ahalegintzen ari da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q35501
* Multimedia: Prussian language / Q35501
# Pruszcz Gdański landa-udalerria

Pruszcz Gdański Poloniako Pomeraniako voivoderriko landa-udalerri bat da, Gdańsk barrutian kokatuta. 143,8 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 28001 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q2259703
* Multimedia: Gmina Pruszcz Gdański / Q2259703
ieaPomeraniako voivoderriko udalerriak :
# Prusy (Bánovce nad Bebravouko barrutia)

Prusy Eslovakiako udalerri bat da, Bánovce nad Bebravouko barrutian kokatuta. 7,52 km²ko azalera du eta 605 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1208. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q734963
* Multimedia: Prusy, Bánovce nad Bebravou / Q734963
Bánovce nad Bebravouko barrutiko udalerriak :
HiriakBánovce nad BebravouHerriakBorčany • Brezolupy • Chudá Lehota • Cimenná • Dežerice • Dolné Naštice • Dubnička • Dvorec • Haláčovce • Horné Naštice • Krásna Ves • Kšinná • Libichava • Malá Hradná • Malé Hoste • Miezgovce • Nedašovce • Omastiná • Otrhánky • Pečeňany • Pochabany • Podlužany • Pravotice • Prusy • Ruskovce • Rybany • Slatina nad Bebravou • Slatinka nad Bebravou • Timoradza • Trebichava • Uhrovec • Uhrovské Podhradie • Veľké Chlievany • Veľké Držkovce • Veľké Hoste • Vysočany • Zlatníky • Čierna Lehota • Ľutov • Šišov • Šípkov • Žitná-Radiša :
# Pruszcz Gdański

Pruszcz Gdański Poloniako Pomeraniako voivoderriko hiri-udalerri bat da, Gdańsk barrutian kokatuta. 16,47 km²ko azalera du eta 2017ko datuen arabera 30106 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q988590
* Multimedia: Pruszcz Gdański / Q988590
ieaPomeraniako voivoderriko udalerriak :
# Prussia udalerria, Adair konderria (Iowa)

Prussia udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Adair konderrian. Azken zentsuaren arabera 162 biztanle zituen, 35.48 milia karratu (91.9 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Prussia udalerriak 42 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.409 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220628
# Prolemur simus

Prolemur simus Lemuridae familiako primate lemuriforme espezie bat da, bere generoko bakarra. Gris-marroixkak dira eta belarri txuriak dituzte. Batez ere Banbu erraldoia jaten dute, nagusiki zutoina nahiz eta batzuetan hostoak ere jaten dituzten. Ez dakigu nola den posible egunero hainbeste zianuro irenstea eta bere metabolismoak honekin bizi ahal izatea; egunero gizaki bat hiltzeko haina jaten dute. Ezagutzen zaion harrapakari bakarra Cryptoprocta ferox da. Lemur guztiak bezala Madagaskarren baino ez dira bizi, kasu honetan hegoekialdean.
Dirudienez lemur espezie bakarra da non arrek duten boterea.

## Ikus, gainera

* Lemuridae
* Lemuriformes
* Datuak: Q969373
* Multimedia: Prolemur simus / Q969373
* Espezieak: Prolemur simus
# Proletartze

Proletartzea bere kabuz langile edo lanik gabe zegoen pertsona beste baten kontura lan egitera igarotzeko prozesua da, bereziki bere egoera berrian lan-kondizioak okertu eta soldata txikiagoak jasotzen dituenean. Marxismoaren baitan, kapitalismoaren metatzearen logikaren baitan sortzen den kontzeptua, langile klasea handitu eta pribatizazioa sustatu beharrengatik.

## Kontzeptu marxista

Marxentzat, proletartzearen prozesua kapitalaren metaketaren alde bat zen. Kapitalaren hazkuntzak, langile klasearen hazkuntza bat inplikatzen du. Merkatu kapitalisten zabaltzeak metatze primitibo eta pribatizazioa behar zituen, esku pribatuei ondasu gehiago ematen zizkietenak, aberastasunak pertsona gutxi batzuetan kontzentratuz. Era honetara, biztanleriaren geroz eta portzentaia handiagoa soldatapeko lanaren menpe zegoen, beraien lan-indarra enplegari bati salduz, biziraupenerako ondasunak falta izateagatik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6548259
# Proletarioen diktadura

Proletarioen diktadura, teoria marxista eta ideologia komunistaren arabera, trantsiziozko sistema politikoa da, proletarioek, burgesia baztertuz, aginte politikoa eta ekoizpideen jabetza (iraultzaren bidez) eskuratu ondoren, indarrean jarriko dena. Etapa honi sozialismo ere deitu dio hainbat autorek. Termino hau marxismoaren sortzaileek hartu zuten, Karl Marx eta Fiedrich Engelsek, XIX. mendean, Parisko Komuna adibidetzat hartuta.
Karl Marxen ustetan, Parisko Komunan egin zen proletarioen diktadurarako lehen saio nagusia. 1917ko Errusiako Iraultzaren ondoren, langileen diktadura abiarazi zuten boltxebikeek gobernu gisa. Sobietar Batasuneko gertaerak oinarritzat harturik, langileen diktaduraren prozedurari buruzko ikuspegi desberdinak sortu ziren pentsalari marxisten artean. Trotskiren aburuan, 1921etik aurrera Sobietar Batasunean bideratu zen prozesua, langileen diktadura baino, langileei oro har ezarri zitzaien sistema burokratiko eta askatasunen murriztailea izan zen, teori marxista-leninistetatik at. Maoren teorien arabera, bestalde, herrialde erdifeudal edota erdikolonialetan proletarioen diktadura ezarri aurretik ezinbestekoa da iraultza sozialistak eskatzen dituen baldintzak antolatzeko herri-errepublika demokratikoa eratzea, kapitalismoak egiteke utzitako aurrerapen demokratikoak proletarioek beste herri-mailekin, batez ere nekazariekin, batera burutzeko.
Pentsalari askok kontsideratzen dute, marxismoaren proletarioen diktaduraren ikuspuntua demokraziari lotuta doala eta ezin duela hartu alderdi bakarreko Estatuaren forma. Jatorria ikertu ezkero, ikusi daiteke bere helburua ez dela inoiz diktadura izan (normalean erabiltzen den zentzuan), gobernu mota demokratiko bat izango litzatekeela baizik. Teoriak dio, Estatu demokratiko bat izango litzatekeela, sufragio unibertsalduna. Hala ere, kritikoek baieztatzen dute sufragio unibertsala eta demokrazia zuzena ezin direla alderdi totalitario batekin batera egon.
1970eko hamarkadaren hasieran, Europako mendebaldeko alderdi komunista batzuek (Italia, Frantzia eta Espainiako alderdi komunistak), langileen diktadura alde batera utzi eta, sozialismorako urrats gisa, herri klaseen arteko programa bateratu baten aldeko estrategia aldarrikatu zuten, hauteskundeen eta berrikuntzen bidez. Eurokomunismo izena hartu zuen ikusmolde horrek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2018/3/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q118365
# Proleymeriella

Proleymeriella ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Kretazeoan bizi ziren, Albiarrean, hau da, orain dela 112 milioi urtetik 99,6 milioi urtera gutxi gorabehera. Lehen agerpena Albiarreko beheko estratuetan eman zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12266234
# Prolina

Prolina (Pro) proteinen osagaia den aminoazido ez esentzialetako bat da. Azido pirrolidin-2-karboxiliko honen formula kimikoa HO$_2$C(C$_4$NH$_8$) da eta CCU, CCC, CCA, eta CCG kodonen bidez adierazten da.
Molekula hidrofobikoa da, hau da, uretan disolbagaitza eta glutamatotik, azido glutamikoaren forma ionizatutik, eratorria da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q484583
* Multimedia: Proline / Q484583