OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ara ederra

Ara ederra (armenieraz Արա Գեղեցիկ, Ara Geghetsik) Armeniar heroia da. Armeniar literaturan bere kondaira maiz agertzen da. Semiramis Asiriako erregina Araren edertasunaz maitemindu zen baina Ara ederrak behin eta berriz ukatu zuen erregina. Azkenean, Semiramis erreginak (armenieraz Shamiram) guda bat hasi zuen Ara ederra lortzeko helburuz.
Batzuetan Ara K. a. IX. mendean bizi zen Arame izeneko Urartuko erregearekin lotu da.

## Kondaira

Semiramis Ninevahko erregina (Asiriako erregina) Ara Armeniako errege ederrarekin maiteminduta zegoen baina Ara ederrak behin eta berriz ukatu zuen erregina. Azkenean, Semiramis erreginak guda bat hasi zuen Ara ederra lortzeko helburuz. Ararat izeneko Armeniako herrialdean hasi zen guda. Ara erregea bizirik harrapatzeko agindua eman zuen arren, bere semeetako batek hil zuen. Bere gorpua gudu-zelaian topatu zuten. Armeniarrek erregearen heriotza mendekatu nahi zutenez, Semiramisek armeniarrak baretzeko honakoa esan zuen: "Jainkoei otoitz egin diedanez, Araren zauriak miazkatuta berpiztu egin dezaket."
Semiramis erreginak bere sorgin ahalmenetan sinesten zuen. Araren heriotzak amorrua sentiarazi zion eta berpiztu zezakeela sinistu nahi zuen. Erregearen gorpua usteltzen hasi zenean amorruz zoratu zen. Zerbitzariei gorpua hilobi sakon batean lurperatzeko agindu zien eta zerbitzarietako bat errege gisa jantzi zuen. Armeniarren aurrean honakoa esan zuen: "Erregearen zauriak miazkatu ditudanez, jainkoek bizitza itzuli diote, gure nahirik sakonenak asez. Zoriontsu egin gaituztenez, oraindik lehen baino gehiago gurtu behar ditugu."
Jainkoei estatua berria eraiki zien eta Ara salbatzeagatik sakrifizio asko eskaini zizkien. Herriak Ara berpiztu zela uste zuen eta Seminamisek bere aurkako guda berri bat ekidin zuen honela.
Ararekiko maitasuna betiko gordetzeko, Araren emaztearengandik jaio zen Karthos Araren semeari Araren izena ipini zion eta momentu hartan umeak hamabi urte izanda ere, Armeniako errege izendatu zuen.
Ninevah lurralderako itzulerako bidaian, Van lakuaren ekialdeko ertzetik pasatzen ari zela, Asiriako erregina inguru horretako edertasunarekin liluratuta geratu zen. Milaka langile eta arkitekto ekarri zituen amildegiaren gainean udako jauregi bat eraikitzeko.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q745637
# Andinentulus

Andinentulus Protura animalia taldeko genero bat da. Acerentomidae familiaren barruan sailkatzen da.

## Espezieak

* Andinentulus ebbei Tuxen, 1984
* Datuak: Q4754477
* Espezieak: Andinentulus
# Anding barrutia, Dingxi

Anding barrutia, Dingxi (txinera tradizionalez: 安定区) Txinako barruti bat da, Dingxi barruan. Azken zentsuaren arabera 422.383 biztanle zituen 3645.92 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q492100
* Multimedia: Anding District, Dingxi / Q492100
# Alfajarín

Alfajarín (Alfacharín aragoieraz) Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2008an 2.032 biztanle zituen 137,6 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera

* Zaragozako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639169
* Multimedia: Alfajarín / Q1639169
# Alfama

Alfama Lisboako auzo historikoa da, hiriko alde zaharrean kokatutakoa, San Jurgi gazteluaren azpian. Barrutiak hainbat freguesia (parrokia ditu barnean, hala nola, São Miguel, Santo Estêvão, São Vicente de Fora eta Katedralaren freguesiaren zati bat.

## Etimologia

Izena arabieratik dator, al-hamma, "bainuak" edo "iturriak" esan nahi duena.

## Historia

Mairuen garaian gaur egungo Alfamaren eremua zen Lisboa hiri guztia. Alfontso I.ak 1147an hiria konkistatu ondoren hiria behekalderantz zabaldu zen eta Aklfama arrantzaleen eta jende behartsuaren auzo bihurtu zen.
1755eko Lisboako lurrikarak ez zuen Alfama kaltetu eta labirinto egitura mantentzen da oraindik, kale estu eta plaza txikiek osatzen dutena. Azken urteetan etxeak berriztu egin dira eta jatetxe ugariek eta behatokiek turismoarentzako erakargarri bihurtu dute.

## Fadoa

Alfama eta fadoa elkar lotuta daude, musika mota hau hemen tartean garatu izan delako.

## Ondasun nabarmenak

* Lisboako katedrala
* São Vicente de Fora monasterioa
* Santa Engrácia eliza (Panteoi nazionala)

## Iruditegia

* Lisboako katedrala.
* São Vicente de Fora monasterioa.
* Santa Engrácia eliza.
* Tranbia.
* Alfamako kale tipikoa.

## Ikus, gainera

* Lisboako auzo historikoak

## Kanpo estekak

* (Portugesez) Associação do Património e da População de Alfama
* Datuak: Q985517
* Multimedia: Alfama (Lisbon) / Q985517
# Alfambra

Alfambra Teruelgo udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 723 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Teruelgo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q1653307
* Multimedia: Alfambra / Q1653307
# Alfafara

Alfafara Valentziako Erkidegoko udalerria da, Comtat eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 413 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Alacanteko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalerriari buruzko webgunea.
* Datuak: Q619122
* Multimedia: Alfafara / Q619122
# Alfaki

Alfaki (arabieraz: فقيه‎, faqīh) fiqh edo islamdar jurisprudentzian aditua da. Koran eta Sunnaren bitartez erabaki legalak hartzen ditu, beraz, epaileen papera hartzen du.
Madhab edo islamdar eskola juridikoen jarraitzailea da. Sunitarren artean Hanafi, Maliki, Shaafi eta Hanbali; eta xiitarrek berriz, beraien eskola dute: Yafari.

## Erreferentziak

* ↑ Al-Jushani, Muhammad b. Harit,. (1992). Historia de los alfaquíes y tradicionistas de Al-Andalus. Madril: CSIC ISBN 84-00-07239-1..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1999841
# Alfalfa konderria (Oklahoma)

Alfalfa konderria (ingelesez: Alfalfa County) Oklahomako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Cherokee da. 2010eko zentsuaren arabera 5.642 biztanle zituen, Alfalfa kilometro koadroko azaleran.

## Geografia

Alfalfa konderriak 2.282,65 kilometro koadro ditu. Horietatik 38,55 ura dira. Beste 2.244,11 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 2,47 da.

## Demografia

2010eko zentsoan bizi ziren 5.642 pertsonetatik 5.147 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 224 dira. 224 beltzak edo afroamerikarrak. 151 amerikar natiboak ziren eta 0 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 11 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 1 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 108 pertsonek kokatzen zuten.

### Biztanleria piramidea
## Kanpo estekak

* Datuak: Q490796
* Multimedia: Alfalfa County, Oklahoma / Q490796
# Alfaguara

Alfaguara espainiar argitaletxea da, liburu eta aldizkari literariotan espezializatua. Camilo José Celak 1964an sortu zuen, hasieran Grupo Santillanaren zati bat moduan. 2014an Penguin Random Houseri saldu zion.

## Literatura-zuzendariak

* Jorge Cela Trulock (1964-1977)
* Jaime Salinas (1977-1982)
* José María Guelbenzu (1982-1988)
* Luis Suñén (1988-1990)
* Guillermo Schavelzon (1990-1992)
* Juan Cruz (1992-1998)
* Amaya Elezcano (1998-2009)
* Pilar Reyes (2009-egun)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3324371
# Alfajayucan (udalerria)

Alfajayucan Mexikoko udalerri bat da. Hidalgo estatuan kokatua dago. 2010ean 18.879 biztanle zituen 433,44 km²ko azaleran. Herriburua [[Alfajayucan (Alfajayucan)|Alfajayucan]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27796636
* Multimedia: Alfajayucan Municipality / Q27796636
# Alfambra (ibaia)

Alfambra Espainiako ibaia da, Turiaren ibaidarra dena.
Moratilla mendilerroko Peñarroyako gailurrean iturburua du, 2.000 metroko altueran. Ibilbide bihurri batean, lehenik iparraldera eta gero hegoaldera, bere noizbehinkako uraldiek kalte larriak eragiten dituzte zeharkatzen dituen herri txikietako baratzeetan. Ibaia, Galve, Orrios eta Alfambra, herrietatik igarotzen da. Bere urak gorriztak dira, buztin kopuru handia dutelako. Gero Peralejos, Cuevas Labradas, Villalba Baja, Tortajada eta Teruel zeharkatzen ditu, non Turia ibaiarekin elkartzen den.
Bere emaria urria da, eta bere erregimen irregularra, negu amaieran, udaberrian eta udazkenean ur-goraldi gogorrak izanda. Ez du urtegirik, ezta presarik ere.
Espainiako Gerra Zibilean, 1938ko otsailean, Alfambrako guduaren eszenatokia izan zen.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) Gran Enciclopedia Aragonesa. Alfambra. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q697108
* Multimedia: Alfambra River / Q697108
# Anne Viriato

Anne Baraúna Viriato (Manaus, Brasil, 1997. urtea aldera) brasildar emakumezko borrokalari transgeneroa da.

## Bizitza

Brasilen sortua eta Sulivan Henrique jaiotza izenaz, gizon jaio bazen ere, bere burua emakumetzat izan du beti.
7 urte zituenean jiu-jitsu borroka-artean hasi zen. 11 urte zituenean feminizazio prozesuarekin hasi zen eta 14 urterekin hormona-tratamenduarekin. Lau urte geroago sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.
2018an Annek borroka-arte mistora pasatzeko eta gizonezkoen aurka borrokatzeko asmoa adierazi zuen. Annek horretarako prestatu zuen bere burua. 2018ko martxoaren 10ean, 21 urte zituela, borrokatu zen estreinakoz 34 urteko Railson Paixaoren aurka lasto-pisu kategorian eta garaipen historikoa lortu zuen, borroka-arte mistoan gizon baten aurka irabazi duen lehen emakume transgeneroa bihurtuz.

## Erreferentziak

* ↑ Tuckey, Ian. (2018ko otsailaren 16a). «Transgender MMA star Anne Veriato says she is ‘too good’ to fight women and cannot wait to beat up a man at Mr Cage 34» The Sun (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 13a).
* ↑ «Una luchadora transgénero hace historia al vencer a un hombre en las artes marciales mixtas» RT 2018ko martxoaren 12a (Noiz kontsultatua: 2018ko martxoaren 13a).
* Datuak: Q50426384
# Anne Stevenson

Anne Stevenson (Cambridge, 1933ko urtarrilaren 3a - Durham, 2020ko irailaren 14a) estatubatuar poeta izan zen.
Bere lehenengo lanak Estatu Batuetako puritanismoaren desintegrazioaren erantzun gisa idatzi zituen: Correspondences: A Family History in Letters (1974), familiartekoen gutunetan oinarritutako poema-saila. Sylvia Plathekin batera, emakumeen poesia moderno benetako bat sortzeko mugimenduan parte hartu zuen, baina, Plathen indarra eta irudimena alde batera utzita, herri-jakinduriaren azalpenetan, suhartasunean eta oharpen zehatzetan jarri zuen batez ere arreta. Bere obran bazegoen halako dimentsio umorezko bat. Irakasle gisa lan egin zuen Ingalaterran eta Estatu Batuetan. 1989an, Sylvia Plathen biografia idatzi zuen: Bitter Fame: A Life of Sylvia Plath. Beste lan batzuk: Sonnets for Five Seasons (1979), Green Mountain, Black Mountain (1982), Black Grate Poems (1984), The Other House (1990), Four and a Half Dancing Men (1993), Five Looks at Elizabeth Bishop (1998), Granny Scarecrow (2000), A Report from the Border (2003), A Lament For The Makers (2006), Stone Milk (2007).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

(Ingelesez) Anne Stevenson
* Datuak: Q3753249
* Multimedia: Anne Stevenson / Q3753249
# Anne Veenendaal

Anne Veenendaal (1995eko irailaren 7an jaioa) belar-hockeyko jokalaria da Herbehereetako talde nazionalean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen.

## Kirol lopenak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2024 | Paris | 01 ! | Emakumezkoa |
| Europako Txapelketak ||||
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2015 | Londres | 02 ! | Emakumezkoa |
| 2017 | Amstelveen | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2019 | Anberes | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2021 | Amstelveen | 01 ! | Emakumezkoa |
| 2023 | Mönchengladbach | 01 ! | Emakumezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ Anne Veenendaal. hockey.nl.
# Anne Sylvestre

Anne Beugras (Lyon, 1934ko ekainaren 20a ) artistikoki Anne Sylvestre gisa ezaguna,Frantziako abeslaria, kantautorea, eta artista da.

## Diskografia nagusia (CD)

* 1989
** Olympia 86 (grabación en directo en el Olympia de París).
** J'ai de bonnes nouvelles (Reedición de grabaciones de 1979 a 1986).
** Mousse (Reedición de grabaciones de 1968 a 1971).
* 1992
** Les pierres de mon jardin (Reedición de grabaciones de 1974 a 1981).
** Comment je m'appelle (Reedición de grabaciones de 1974 a 1981).
** Une sorcière comme les autres
** Dans la vie en vrai
* 1994
** Écrire pour ne pas mourir
** Tant de choses à vous dire
** D'amour et de mots
* 1995 Récital au Théâtre de la Potinière (grabación en directo).
* 1997 Chante… au bord de La Fontaine.
* 1998
** Les arbres verts
** 40 ans de chansons (Reedición de grabaciones de 1959 a 1998) integral en 15 CD.
* 1999 À l'Olympia en 1998
* 2000 Partage des eaux
* 2003 Les Chemins du vent
* 2007 Bye mélanco

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Anne Sylvestre fechas de gira 2020 2021. Anne Sylvestre entradas y conciertos | Wegow» www.wegow.com (Noiz kontsultatua: 2020-06-25).

## Kanpoko estekak

* Anne Sylvestre webgune ofiziala www.annesylvestre.com
* Anne Sylvestre Fabicore-n
* Anne Sylvestre MySpace-n

## Bibliografia

* Anne Sylvestre, "Anne Sylvestre, chansons d'aujourd'hui", Jean Monteaux, colección Poésie et Chansons, Editions Pierre Seghers, 1966. (biographie, entretien et recueil de textes)
* Anne Sylvestre, "Pour de Vrai, entretiens avec Monique Detry", Monique Detry, colección Les Interviews, 1981.
* Anne Sylvestre, Sur mon chemin de mots, Anne Sylvestre, EPM et Le Castor Astral, Paris, 1998. (antología de textos)

## Filmografia

* Padura ! Eric Bu, komedia, 1999 (Frantzia)
* Datuak: Q547034
* Multimedia: Anne Sylvestre / Q547034
# Anne Tyler

Anne Tyler (Minneapolis, Minnesota, AEB, 1941) estatubatuar eleberrigilea da. Oso ezaguna Estatu Batuetako erdi mailako klaseko familia-bizitzaren deskripzio zorrotzak egin izan dituelako. Tylerren pertsonaia gehienak eguneroko bizitzako arazoei aurre egin behar dieten pertsona arruntak dira.

## Biografia

Anne Tyler Minneapolisen jaio zen, baina askotan aldatu ziren etxez, harik eta, berak zazpi urte zituela, kuakero-komuna batean bizitzen gelditu ziren arte. 1952an Raleighera joan ziren bizitzera, Ipar Carolinara. Duke Unibertsitatean egin zituen ikasketak, Reynolds Price eleberrigilearekin, besteak beste. 1961ean lortu zuen lizentzia, eta 1963an Taghi Mohammed Modarressi irandar jatorriko eleberrigile eta psikiatrarekin ezkondu zen, eta Montrealgo McGill Unibertsitatera joan zen harekin batera. Han idatzi zuen bere lehenengo eleberria: If Morning Ever Comes) (1964, "Egunsentia iristen bada"). 1967an Baltimorera joan ziren bizitzera, eta Tyler buru-belarri idazten hasi zen.
Anne Tylerren eleberriak Ipar Carolinako nekazari-giroko herrietan edota Baltimoreko hirian kokatuta daude gehienak. Bere seigarren eleberriarekin lortu zuen ospea eta kritikaren onespena: Searching for Caleb (1976, "Caleb-en bila"), Baltimoreko familia bateko lau belaunaldiren kontakizuna, gizabanakoaren beharrak arakatzeko aitzakia gisa erabilia. Bere hamargarren eleberriak ere izugarrizko arrakasta izan zuen: The Accidental Tourist (1985, "Ustekabeko turista", Lawrance Kasdanek zinemara eramana) bere semearen bat-bateko heriotzari aurre egiten ikasten duen gizon baten historia.
Breathing Lessons (1988, "Arnas ariketak") beren bizitza itxuraz hutsala beren gain hartzen saiatzen diren senar-emaztegai batzuen historia da, eta eleberri horrekin Pulitzer saria irabazi zuen 1989an.
Beste zenbait lan aipagarri: Celestial Navigation (1974, "Zeruko nabigazioa"); Morgan's Passing (1980, "Morganen igarotzea"); Saint Maybe (1991, "Ia santu bat"); Ladder of Years (1995, "Urteen eskailera"); Digging to America (2006); Noah's Compass (2010).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Anne Tyler The Internet Movie Database webgunean

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q235615
# Antràs

Antràs izenarekin Okzitaniako bi udalerri ezagutzen dira. Bien izen ofiziala Antras da:
* Antràs, Ariège departamenduko udalerria
* Antràs, Gers departamenduko udalerria
# Amalebra

Amalebra, kornubieraz: Amal a-Bri, Ingalaterrako Kornualles konderriko herrixka bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4739324
* Multimedia: Amalebra / Q4739324
# Amalfiko Errepublika

Amalfiko Itsas Errepublika, Amalfiko Errepublika edo Amalfiko Dukerria, IX. eta XI. mendearen artean Italiako penintsularen hegoaldean egon zen eta de facto independientea izandako itsas errepublika bat izan zen, nagusiko Amalfi hiriburuaren inguruan eratua.

## Ikus gainera

* Itsas Errepublikak
* Datuak: Q686312
* Multimedia: Duchy of Amalfi / Q686312
# Amalfi

Amalfi Italiako hegoaldeko hiria (Campaniako Salernoko probintzia), Tirreniar itsasertzeko Salernoko golkoan. 6.136 biztanle. IX. mendeko katedral ikusgarria. Arroila sakon baten ahoan dago, Cerreto mendiaren oinean (1315 metroko altuera du), eta labarrez inguratuta dago. Amalfi Unescoren Gizateriaren Ondarea diren lekuen zerrendan dago.
Amalfiko kostaldearen herri nagusia da. Kostalde bereko beste herri batzuekin batera, hala nola Positano eta Ravellorekin, helburu turistiko garrantzitsua da. Urteko zenbait hilabetetan turismok kolapsatutako ingurua da.

## Historia

IV. menderako aipatua, Amalfi hiria, Genoa eta Pisa hiriei nolabaiteko itzala egin zien Amalfiko Errepublika itsas errepublika oparoa izan zen IX. mendetik aurrera.

## Mugakideak

Amalfik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Agerola Atrani Conca dei Marini Furore Scala

## Iruditegia

* Amalfiko katedrala eta plaza.
* Katedralaren klaustroa.
* Ikuspegia.
* Porta de la Marina.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q80563
* Multimedia: Amalfi / Q80563
# Amalfi (Antioquia)

Amalfi Kolonbiako Andeetako udalerria da, Erdialdeko Mendikatearen iparraldean Antioquia departamenduko eta Antioquiako ipar-ekialdeko azpieskualdearen parte da. Amalfiko lurraldeak Anorí eta Segovia udalerriekin muga egiten du iparraldean; Segovia, Remedios eta Vegachí ekialdean; Vegachí, Yalí, Yolombó eta Gómez Plata hegoaldean eta Anorí eta Guadalupe mendebaldean. Herria Amalfiko aireportuak zerbitzatzen du.
91 kilometro koadroko hedadura du, eta 22.088 biztanle dituen Antioquiako udalerri handienetako bat da. Konderriak 11.481 biztanle ditu eta La Víbora haranean dago, urre eta ur erreserbetan aberatsa den eskualde menditsu batean, XIX. mendearen erditik aurrera Antioquiako beste eskualde batzuetatik, batez ere Copacabanatik, Rionegrotik, La Cejatik, Santa Fe de Antioquiatik, Yarumaletik eta Santa Rosa de Ososetik kolonoak erakartzen dituena, baita Espainia, Siria, Libano, Maroko, Txina, Alemania, Suedia, Finlandia herrialdeetako eta Nigeria bezalako Afrikako Mendebaldeko eskualdeetako etorkinak ere. XIX. eta XX. mendeetan urre bila zebiltzan kanpoko kolonoen aberats iraunkor batek, bertako biztanleria xurgatu zuen, eta duela 9 mila urte inguruko froga arkeologikoak daude, Yamesi, Guamocoe eta Tahamien kulturetakoak. Haien hizkuntza desagertua bizirik dago tokiko esamoldeetan eta izen geografikoetan Europako eta Afrikako ondorengoekin duten elkarrekintzan.
Amafileko Tigrearekin identifikatzen da udalerria, 1949ko gertaera historikoarekin, bertako batzuek eskualdean askatu zuten Bengalako Tigre bat ehizatu zutenean. Jaguarraren habitat naturala ere denez, ekitaldia ezaguna egin zen. Biztanleak Amalfiko Tigreak bezala ezagutzen dira.

## Erreferentziak

* ↑ DANE 2015
* ↑ DANE 2009

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1441668
* Multimedia: Amalfi, Antioquia / Q1441668
# Amalfiko katedrala

San Andres Apostoluaren Katedrala (italieraz: Cattedrale di S. Andrea Apostolo) IX. mendeko katedral katoliko bat da, Piazza del Duomon, Amalfin, Italian. Antzina Amalfi elizbarrutiaren gotzain egoitza, 1986tik Amalfi-Cava elizbarrutiarena izan da, 'Tirreni.
Nagusiki arabiar eta normandiar erromaniko estilokoa, hainbat aldiz birmoldatua izan da, elementu erromanikoak, bizantziarrak, gotikoak eta barrokoak gehituz. Katedralak, alboko IX. mendeko Gurutziltzatuaren Basilika hartzen du. Basilikatik gertu San Andresen kripta dago.
Katedralik berriena basilikarik zaharrenaren ondoan eraiki zen, aurreko tenplu baten hondakinen gainean. San Andresen hondakinak Konstantinoplatik Amalfira eraman ziren 1206an Pedro de Capua kardinalak gurutzatu zuen Laugarren aldian. 1208an kripta osatua izan zen eta erlikiak elizari eman zitzaizkion.

## Erreferentziak

* ↑ «Cattedrale di S. Andrea Apostolo» GCatholic (Noiz kontsultatua: 2020-05-10).
* ↑ (Italieraz) Bonetto, Cristian; Quintero, Josephine. (2010). Napoli e la Costiera Amalfitana. EDT srl ISBN 978-88-6040-540-1. (Noiz kontsultatua: 2020-05-10).
* ↑ «Il Duomo di Amalfi» www.amalfiscoast.com (Noiz kontsultatua: 2020-05-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q686306
* Multimedia: Duomo (Amalfi) / Q686306
# Amalfiko kostaldea

Amalfiko kostaldea$^1$ UNESCOren gizateriaren ondarea :
| Mota | Kulturala |
| Irizpideak | ii, iv, v |
| Erreferentzia | 830 |
| Kokalekua | Italia |
| Eskualdea$^2$ | Europa/Ipar Amerika |
| Koordenatuak | 40°38′N 14°36′E﻿ / ﻿40.633°N 14.600°E﻿ / 40.633; 14.600 |
| Izen ematea | 1997 (XXI. bilkura) |
| $^1$ UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua) $^2$ UNESCOren sailkapena ||
Amalfiko kostaldea (italieraz: Costiera Amalfitana) Salernoko golkoan dagoen kostaldea da. Turismo-gune garrantzitsua, UNESCOk 1997an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Udalerriak

| Udalerria | Frazioni | Ondarea |
| Vietri sul Mare | Albori, Benincasa, Dragonea, Molina, Raito | San Joan Bataiatzailearen eliza |
| Cetara | Fuenti | Cetarako dorrea |
| Maiori | Erchie, Ponteprimario, San Pietro, Santa Maria delle Grazie, Vecite | Santa Mariako kolejiata, San Nicola de Thoro Planoko gaztelua, Santa Maria de Olearia |
| Tramonti | Campinola, Capitignano, Cesarano, Corsano, Figlino, Gete, Novella, Paterno Sant'Arcangelo, Paterno Sant'Elia, Pietre, Polvica, Ponte, Pucara | Geteko labar-eliza |
| Minori | Montecita, Torre | Santa Trofimenako eliza eta erromatar villa |
| Ravello | Casa Bianca, Castiglione, Marmorata, Sambuco, Torello | Villa Cimbrone, Villa Rufolo, San Giovanni del Toro eta katedrala |
| Scala | Campidoglio, Minuta, Pontone | Katedrala |
| Atrani | ez du | San Salvatore del Birecto eta Santa Maria Maddalenaren elizak |
| Amalfi | Lone, Pastena, Pogerola, Tovere, Vettica Minore | Amalfiko katedrala |
| Conca dei Marini | ez du | San Joan Bataiatzailearen eliza |
| Furore | Fiordo di Furore, Marina di Praia | Furoreko fiordoa |
| Praiano | Vettica Maggiore | San Luca, San Genaro eta San Joan Bataiatzailearen elizak |
| Positano | Montepertuso, Nocelle | Santa Maria Asuntaren eliza |

## Erreferentziak

* ↑ UNESCO. Costiera Amalfitana. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q212214
* Multimedia: Amalfi Coast / Q212214
# Amalektar

Amalektar (Amaleken- hebreeraz: עֲמָלֵק‎- ondorengoak) Negev aldean bizi zen herri semita nomada bateko kideez esaten da. Egiptotik itzuliriko hebrearrei bidea eragozten aurkezten ditu Bibliak. Saul eta David errege juduek birrindu zituzten (K.a. IX. m.).

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2015-1-30). 174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak. , 3 or..
* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16010675
# Amalga (Utah)

Amalga Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Cache konderrian dago, Utah estatuan. 482 biztanle ditu, 9,345081 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Cache konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483374
* Multimedia: Amalga, Utah / Q483374