OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Beti Ona Kirol Elkartea

    Artikulu hau Errenteriako kirol taldeari buruzkoa da; Atarrabiako kirol elkartea gaitzat duena beste hau da: «Beti Onak Kirol Elkartea»
Beti Ona Kirol Elkartea Errenteriako futbol taldeetako bat da.

## Historia

1970an sortua, egun Gipuzkoako Lehen Erregionalean dabil. Garai onena 90. hamarkadan izan zituen 1997an Gipuzkoako Preferenteko txapeldun izan eta Hirugarren Mailara igo zenean. Urtebete egin zuen bertan eta hurrengo bi urtetan Preferenteko puntako taldea izan zen. Ordutik aurrera harrobia lantzeari ekin dio eta maila apaetan ibili da.

## Datuak

2022-23 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 1 (1997-98 denboraldia)

### Azken urteak
## Palmaresa

* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala:
** Txapeldun (1): 1997
** Bigarren (1): 1999
** Hirugarren (1): 2000

## Kanpo estekak

* Datuak: Q25477251
# Beti mugan

Beti mugan izan daiteke:
* Beti Mugan, Hondarribiko rock taldea;
* Beti mugan, euskal telesail komikoa.
# Betibizi

Betibizi edo betilore lorerik ihartu gabe hainbat hilabetez eusten dion zenbait landareri ematen zaien izena da:
* betibizi hori (Helichrysum stoechas)
* betibizi urdina (Limonium sinuatum)
* teilatuetako betibizi (Semprevivum tectorum)

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
# Beti dago astia

Beti dago astia (gaztelaniaz: Siempre hay tiempo) 2009ko Ana Rosa Diego andaluziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Errepide baten eraikuntzagatik bere etxea uztera behartzen duten gizon baten bizipenak izango ditu ardatz filmak.

## Aktoreak

* Txema Blasco: Héctor
* Edu Bulnes: Bruno
* Sergi Calleja: Pedro
* Montserrat Carulla: Clara
* Juan Motilla
* Paco Pérez Ortega
* Fermí Reixach: Luis
* Maite Sandoval: Laura
* Alfonso Sánchez

## Erreferentziak

* ↑ EiTB. 'Beti dago astia' filma, gaur gauean, ETB1en eta eitb.eus-en. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q96472258
# Beti oporretan

Beti oporretan Harkaitz Canok 2015ean kaleratutako ipuin bilduma da, Susa argitaletxearen eskutik. Ipuin guztiak asteburu luze batean edo opor garaian gertatzen dira eta hortik datorkio izenburua. Xabier Montoiak 1995ean disko bat argitaratu zuen Beti oporretan izenburuarekin eta izenburu bera liburuan erabiltzeko baimena eskatu zion Canok Montoiari.
Hamalau ipuinek osatzen dute bilduma:
* Arrokarik altuena
* Igerilekua
* Ospakizuna
* Sapore di sale
* Maiatzaren 1eko zubia
* Erreka
* Boeing 767
* Suedia ez da dirudiena
* Safaria
* Ikea Crufixion
* Danubio mekanikoa
* Etxeko giltzak
* Belaontzia
* Izar ozenak

## Itzulpenak

Canok berak egin du ipuin bildumaren gaztelaniazko bertsioa, 2017an Seix Barralek argitaratua El turista perpetuo izenburuarekin.

## Erreferentziak

* ↑ «Hamalau ipuin bildu ditu Harkaitz Cano idazleak ‘Beti oporretan’ (Susa) izeneko ipuin-liburuan» Deia (Noiz kontsultatua: 2017-10-27).
* ↑ Beti oporretan. (Noiz kontsultatua: 2017-10-27).
* ↑ El turista perpetuo nuevo trabajo del escritor vasco Harkaitz Cano. (Noiz kontsultatua: 2017-10-27).

## Kanpo estekak

* Beti oporretan online
* Beti oporretan Kritiken hemerotekan
* Datuak: Q61069423
# Betibazuleno

Betibazulenoa edo 2-Isopropil-4,8-dimetilazulenoa konposatu organikoa da, C$_{15}$H$_{18}$ formula duena seskiterpenoen klasekoa eta azulenoaren deribatua. Guaiazulenoren isomeroa da.
Naturan Lepidozia vitrea goroldioan eta Chrysopogon zizanioides sastrakan aurkitzen da. Chrysopogon zizanioides-en olioa kosmetikan usatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «2-Isopropyl-4,8-dimethylazulene» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).
* ↑ (Ingelesez) «8 Surprising Benefits of Vetiver Essential Oil» Organic Facts 2008-06-23 (Noiz kontsultatua: 2024-09-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2862043
# Benedikto XV.a

Benedikto XV.a (latinez Benedictus PP. XV) jaiotzez Giacomo Giambattista della Chiesia (Genoa, Sardiniako erresuma, g.e. Italia, 1854ko azaroaren 21a - Erroma, 1922ko urtarrilaren 22a) Eliza Katolikoko Aita Santu izan zen 1914ko irailaren 3tik bere heriotza egunera arte.

## Haurtzaroa

Jaiotzean Giacomo Giambattista della Chiesia izena jarri zioten. Genoako Giuseppe della Chiesia markesaren semea zen eta ama, Napoliko markes batzuen senidea.

## Ikasketak eta lehen lanak

Genoako Erret unibertsitatean zuzenbide zibila ikasten hasi zen, baina ikasketa horiek amaitu orduko seminarioan sartu. 1875ean doktoradutza lortu zuen. Erromako Capranica ikastetxera joan zen eta 1878an apaiztu, Letrango San Joan basilikan. Erroman zela, diplomazia, teologia eta zuzenbide kanonikoa ikasi zituen.
1882an Aulki Santuaren Gai Berezietako Kongregazioan sartu zen, eta ikasketak amaitutakoan, Madrila bidali zuten nuntzio. Bertan lan garrantzitsua egin zuen Espainia eta Prusiaren arteko gatazkan, Karolinei buruz.
1887an Erromara itzuli eta Vatikano Hiriko Estatu idazkaritzan sartu zen. 1899tik aurrera diplomaziako irakasle izan zen Erromako Eliz Nobleen Akademia Pontifikoan.
1907an Pio X.ak Bolognako apezpiku izendatu zuen, eta 1914an, kardenal.

## Aita santu

Kardinal izendatu eta hiru hilera Pio X.a hil zen eta konklabeak della Chiesia hautatu zuen Aita santu 1914ko irailaren 3an. Lehen Mundu Gerraren garaian Eliza Katolikoa zuzentzea egokitu zitzaion. Ezin izan zuen ezer egin gatazka saihesteko; horren ordez, laguntza humanitario ugari eskaini zituen. Elizaren neutraltasuna aldarrikatu zuen eta berriz horrelako gatazkarik ez bizteko egin beharreko pausoak zehaztu zituen.
Italiaren batasunaren aurkakoa zen arren, Versaillesko Konferentziara ordezkari bat bidali zuen, Tratatua babestuz. Frantzia eta Erresuma Batuarekin harremanak berrezarri zituen, baita Portugal eta Austria-Hungariako inperiotik sortutako estatu berriekin ere.
Haren garaian osatu zen Zuzenbide Kanonikoko Kode berria onartu eta indarrean jarri zuen 1917an. Urte berean, Ekialdeko Elizentzako kongregazioa sortu zuen Vatikanoaren barruan. 1919an indar gabe utzi zuen katoliko italiarrek Italiako politikan parte hartzeko debekua, eta Luigi Sturzo bultzatu zuen Partito Popolare Italiano sortzeko, geroago Italiako Demokrazia Kristaua izan zena; halaber, Maximum illud entziklikarekin misio jarduerei indar berezia eman zien.
Erroman hil zen, gripe izurrite baten ondorioz, 1922ko urtarrilaren 22an. Vatikanoko San Petri basilikako hilobietan hilobiratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q4448
* Multimedia: Benedictus XV / Q4448
# Beneditinos (Piauí)

Beneditinos Brasilgo udalerri bat da, Piauí estatuan kokatua. 9.873 biztanle ditu 788,584 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Piauí

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1981008
* Multimedia: Beneditinos (Piauí) / Q1981008
# Benefiziaune etxea

Benefiziaune etxea Zeraingo herrian dagoen landa estiloko etxea da. XVIII. mendekoa, Zeraingo herrigunearen monumentu-multzoaren parte da, Kultur Ondasun Sailkatua izendatzekoa eta, bestetik, Donejakue Bidearen zatiaren monumentua da.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.euskadi.eus/app/ondarea/eraikita-ondarea/benefiziaune-etxea/etxea/zerain/-casco-urbano/fichaconsulta/32364
* ↑ https://web.archive.org/web/20220107221339/http://www.caminodesantiagodelnorte.org/documentos/decreto%202012%20baja.pdf

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65770427
* Multimedia: Benefiziaune etxea / Q65770427
# Benedikto XIV.a

Benedikto XIV.a, Prospero Lorenzo Lambertini, (Bolonia, 1675eko martxoaren 31 - †Erroma, 1758ko maiatzaren 3a) Eliza Katolikoaren 247. Aita Santua izan zen 1740 eta 1758 urteen bitartean. Oso aktiboa izan zen eta bulda asko argitaratu zituen, tartean famatuenak Ex quo singulari eta Omnium solicitudinum izanik.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. 129. araua: Aita santuen izenak. .
* Datuak: Q126711
* Multimedia: Benedictus XIV / Q126711
# Benedito Leite

Benedito Leite Brasilgo udalerri bat da, Maranhão estatuan kokatua. 5.469 biztanle ditu 1.781,734 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Maranhão

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2068847
* Multimedia: Benedito Leite / Q2068847
# Benedito Novo

Benedito Novo Brasilgo udalerri bat da, Santa Catarina estatuan kokatua. 10.520 biztanle ditu 388,798 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Santa Catarina

## Kanpo estekak

* Datuak: Q817098
* Multimedia: Benedito Novo / Q817098
# Benedikto XIII.a (antipapa)

    Artikulu hau antipapari buruzkoa da; Aita Santua gaitzat duena beste hau da: «Benedikto XIII.a»
Benedikto XIII.a, gaztelaniaz Papa Luna ezizenaz ezagunagoa, (Illueca, 1328ko azaroaren 25a - † Peníscola, 1423ko maiatzaren 23a) Eliza Katolikoaren antipapa izan zen. Mendebaldeko Zisma zela eta, Avignonen Aita Santua aldarrikatua izan zen, Frantzia, Eskozia, Sizilia, Gaztela, Aragoi, Nafarroa eta Portugalgo Erresumek onartua izanik. 1415ean Konstantzako kontzilioaren ondorioz, Eliza Katolikoak Aita Santu bakarra hautatu zuen, Martin V.a hain zuzen ere.
Hala ere, aragoiarrak ez zuen erabakia onartu eta bere titulua aldarrikatu zuen. Hori zela eta, gaztelaniaz "nor bere horretan egotea" esateko "estar en sus trece" esaten duten, horixe baitzen bere zenbakizkoa.
* Mendebaldeko Zismako aita santuak
* Datuak: Q310371
* Multimedia: Benedictus XIII (antipope) / Q310371
# Beyond the Poseidon Adventure

Beyond the Poseidon Adventure Irwin Allenek zuzendutako 1979ko filma da. Zazpi urte lehenago estreinatutako The Poseidon Adventure filmearen bigarren zatia da, eta kruzerotik sei pertsona erreskatatu eta ondoren gertaturikoa kontatzen du, ontzian pertsona gehiago bizirik geratzen direlako.
Ameriketako Estatu Batuetan 1979 maiatzaren 18an estreinatu zen.

## Ikus, gainera

* Hondamendi filmen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Filmearen fitxa IMDB.com webgunean.
* Datuak: Q1450305
# Beyris

Beyris Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago. Mugak honako hauek ditu: mendebaldean eta iparraldean Angelu udalerria, hegoaldean RN 10 - Polo auzoa eta ekialdean Lahubiague auzoa.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q20492166
# Beyond the Pale (filma)

Beyond the Pale (euskaraz Mugetatik Haratago), 1999ko George Bazala estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Patrick Clarke, Conn Horgan, Malachy McCourt eta Roger Davis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
1980ko hamarkada, New York, Patrick Shaw (Patrick Clarke) eta Seamus O'Sullivan (Conn Horgan) AEBetan legezkanpo sartu diren bi irlandar etorkin dira. Hirira iritsi eta bizimodu hobeago bati ekitea amesten dute, baina berehala erdipurdiko eta inongo etorkizunik gabeko lanetan hasi beharko dira, marginazio egoeran geldituz. Orduan, Seamusek ahal bezain azkar aberasteko bideari ekingo dio, aldiz, Patrick zuhurragoa izanik bere zaintzaile lana mantendu eta Tom Finnegan (Malachy McCourt) irlandar gizon adindun eta idazleari lagunduko dio. Aldi bereanm Patrick aktorea izaten saiatzen ari den Helenetaz (Beverley Elder) maiteminduko da, eta Jeffrey (Roger Davis) mutilagunarekin moztu duenez, bikote bilakatuko dira. Seamusek diru erraza irabazteko asmoz apustuetan hasi eta jokoarekiko adikzioak arazoak sorrarazten dizkionean dena korapilatuz joango da, gainera Tomek bere alkoholismoa ganditu beharko du eta Jeffrey Helen berreskuratzen saiatuko da.

## Aktoreak

* Patrick Clarke: Patrick Shaw
* Malachy McCourt: Tom Finegan
* Conn Horgan: Seamus O'Sullivan
* Beverley Elder: Helen
* Roger Davis: Jeffrey
* Ruth Miller: Mooney andereinoa
* Valentina Olmos: Conchita
* Brian Mallon: Polizia
* Iris Braydon: Lily
* Worth Howe: Arnold jauna
* William Stone Mahoney: Jokalaria
* Neale Harper: Bob
* Catherine Natale: Margie
* Jason Killalee: Sean
* Tom Finegan: Kaleko gizona (kameoa)
* Eric Mabius: Brian (kameoa)

## Kanpo loturak

* IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
# Beyton

Beyton, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen herri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 713 biztanle zituen.
* Datuak: Q4900266
* Multimedia: Beyton / Q4900266
# Bez (Midouze)

Bez edo Bès Landetako ibaia da, Midouzeren ibaiadarra dena.
Morcenxeko iparraldean jaioa, Brassenx eskualdeko ibaien urak hartu ondoren, Saint-Yaguenen Midouzen du ahoa..

## Zeharkatutako udalerriak

* Landak: Morcenx, Arjuzanx, Arengosse, Villenave, Ousse-Suzan, Saint-Yaguen

## Ibaiadar nagusiak

* (Ez) Craste
* (Ez) Bès Darengosse
* (Ez) Suzan

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2900509
# Bez nazvanija

Bez nazvanija (idazkera zirilikoz: Без названия, euskaraz: Izenik) Nikolai Noskov musikariaren seigarren musika albuma da. 2012eko argitaratua zen. Diskoa Alemanian grabatu zen.

## Diskoko abestiak

| Zenb. | Abestia | Luzera |
| 1. | Bez nazvanija (Без названия; Izenik) | 4:09 |
| 2. | Oziora (Озёра; Aintzirek) | 5:09 |
| 3. | Notx' (Ночь; Gau) | 4:41 |
| 4. | Ja bil odin (Я был один; Bakarrik nintzen) | 4:06 |
| 5. | Ispoved' (Исповедь; Aitortza) | 4:24 |
| 6. | Med (Мёд; Eztia) | 4:16 |

## Kanpo estekak

* Abesti Notx'

## Erreferentziak

* ↑ http://newsmuz.com/news_2_26251.htm Николай Носков записывает «промежуточный» альбом
* ↑ http://www.intermedia.ru/news/240114 Николай Носков сделал «Альбом без названия» с «Медом»
* Datuak: Q26830408
# Beyond the Sea

Beyond the Sea (euskaraz Itsasoz Harata) estatubatuar jazz abesti bat da. Berez, abesti hau Frantziako Charles Trenet musikariaren La Mer abestian oinarritua dago, ingelesezko hitzak Jack Lawrence estatubatuar konposatzaileak idatzi zituelarik.
Ziurrenik abesti honen bertsiorik ezagunena Frank Sinatra abeslariak abestutakoa da.

## Ikus, gainera

* «La Mer (Charles Treneten abestia)»

## Kanpo estekak

* Frank Sinatra abeslariaren Beyond the Sea abestia entzungai (Ingelesez)
* Datuak: Q2551568
# Beyonder

Beyonder, euskaraz Haratagokoa, Marvel Comics komiki argitaletxearen pertsonaia bat da. Jim Shooter eta Mike Zeckek sortu zuten eta lehenbiziko aldiz Secret Wars komiki liburuaren 1. zenbakian agertu zen (1984ko maiatza).
Marvel unibertsoko pertsonai boteretsuenetako bat da, galaxiako izaki ikustezin eta ahalguztiduna da. Secret Wars komikietan Lur planetako Superheroi eta Superetsai talde bana bahitu eta unibertsoaren bestaldeko planeta batera lekualdatuko ditu, bertan elkarren artean borrokatu daitezen, Beyonderrek gudua eta haien portaerari so egiten dien bitartean.
# Beyrie-en-Béarn

Beyrie-en-Béarn Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da.

## Ikus, gainera

* Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q174485
* Multimedia: Beyrie-en-Béarn / Q174485
# Bitlis

Bidlis edo Bitlis (armenieraz: Բաղեշ, translit.: Baghesh edo Paghesh; kurdueraz: Bidlîs) Turkiako hiri bat da, Bitlis probintziako hiriburua. Bitlis ibaia ere bertatik igarotzen da eta Van aintzira hiritik 25 bat kilometrora dago. Ibaiak hiria bitan zatitzen du, baina harrizko zubiek batzen dituzte bi aldeak. Bitlis igarobide naturala da Taurus mendilerroa gainditzeko Van aintziratik Diyarbakırrera eta Djazirako lautadara bidean. Hemendik igaro zen, adibidez, Xenofonte. Gaur egun 52.024 biztanle ditu.

## Demografia

| Urtea | Hiria | Barrutia | Guztira |
| 1960 | 86 000 | | |
| 1965 | 81 000 | | |
| 1970 | 72 000 | | |
| 1975 | 64 000 | | |
| 1980 | 52 000 | | |
| 1985 | 48 000 | | |
| 1990 | 38 130 | 30 002 | 68 132 |
| 1997 | | | |
| 2000 | 44 923 | 20 246 | 65 169 |
| 2007 | | | |

## Klima

Datu klimatikoak (Bitlis (1991–2020, muturrekoak 1959–2022)) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 10.1 | 21.9 | 16.7 | 22.3 | 27.4 | 31.5 | 34.6 | 33.7 | 34.0 | 26.4 | 21.7 | 13.3 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | -0.9 | 0.9 | 5.0 | 11.7 | 17.5 | 24.0 | 28.9 | 29.3 | 24.8 | 16.5 | 7.9 | 2.0 | 14.0 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | -4.7 | -3.4 | 0.9 | 6.8 | 12.3 | 18.1 | 22.6 | 22.8 | 18.3 | 11.2 | 4.1 | -1.6 | 9.0 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -8.5 | -7.5 | -2.8 | 2.5 | 7.2 | 11.4 | 15.6 | 15.9 | 11.6 | 6.3 | 0.4 | -5.0 | 3.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -24.1 | -20.0 | -20.3 | -10.0 | -0.1 | 5.2 | 8.1 | 9.9 | 0.0 | -0.6 | -10.0 | -20.8 | -24.1 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 161.0 | 114.3 | 170.0 | 136.6 | 105.7 | 14.6 | 11.1 | 6.1 | 27.9 | 89.0 | 86.8 | 123.5 | 1046.6 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 13.55 | 11.55 | 13.73 | 13.09 | 14.00 | 5.09 | 2.45 | 1.09 | 2.55 | 8.82 | 9.36 | 12.45 | 107.7 |
| Eguzki orduak | 74.4 | 96.1 | 158.1 | 177.0 | 229.4 | 279.0 | 303.8 | 300.7 | 276.0 | 167.4 | 87.0 | 62.0 | 2210.9 |
| Iturria: Turkish State Meteorological Service ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Armenieraz) Hakobyan, Tadevos. (1987). Patmakan Hayastani kʻaghakʻnerě. Erevan: "Hayastan" Publishing, 98 or..
* ↑ (Kurdueraz) Adem, Avcıkıran. (2009). Kürtçe Anamnez Anamneza bi Kurmancî. , 55 or..
* ↑ (Turkieraz) Turkish State Meteorological Service. Resmi İstatistikler: İllerimize Ait Mevism Normalleri (1991–2020). .
* ↑ (Turkieraz) Turkish State Meteorological Service. Resmi İstatistikler: İllerimize Ait Genel İstatistik Verileri. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83531
* Multimedia: Bitlis / Q83531
# Bitlis probintzia

Bitlis probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Bitlis da. 8.413 km²ko azalera du eta bertan 413.446 biztanle bizi dira.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 7 barruti daude:
| Adilcevaz Ahlat Bitlis Güroymak | Hizan Mutki Tatvan |
Txantiloi:Bitlis barruti aurkibidea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q83239
* Multimedia: Bitlis Province / Q83239
# Bordeleko Sinagoga Handia

Bordeleko Sinagoga Handia (hebreeraz: בית הכנסת הגדול של בורדו‎ ; frantsesez: grande synagogue de Bordeaux) Europako sinagogarik handienetakoa da. Frantziako Bordele hiriko juduen gurtzatoki nagusia da. 1882ko irailaren 5ean inauguratu zuten eta 1998an monumentu historiko izendatu zuten.
1877 eta 1882 artean eraiki zen, Charles Durand eta Paul Abadie arkitektoen zuzendaritzapean. Komunitate juduaren presentzia Bordelen hainbat mendetakoa da. Komunitate hau nabarmen hazi zen Granadako Ediktuaren promulgazioaren ondoren (1492ko martxoak 31), honen bidez Errege Katolikoek juduak Gaztela eta Aragoiko koroetatik kanporatu zituztelarik. Egoera honek, Inkisizioaren jazarpenarekin batera, judu askok Pirinioak zeharkatzea eragin zuen, eta Frantzia hegoaldean zenbait komunitate eratzea, mendeetan zehar loratu zirenak.
Alemaniar okupazioan zehar, sinagoga arpilatua zuten, eta Vichyko Frantziatik ihes egiteko aukerarik izan ez zuten juduen babesleku bezala balio izan zuen; talde hau, 1600 familia inguruk osatua, kontzentrazio esparru ezberdinetara deportatu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ Mérimée, Frantziako Kultura Ministerioa. Classement de la grande synagogue de Bordeaux. .
* ↑ (Ingelesez) Greenberg, Arnie. (2008-9-14). «Bordeaux and its Great Synagogue» Bonjour Paris.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1316358
* Multimedia: Grande synagogue de Bordeaux / Q1316358
# Bordeleko Arte Ederren Museoa

Bordeleko Arte Ederren Museoa, frantsesez: Musée des Beaux-Arts de Bordeaux, Frantziako Bordele hirian dagoen arte museo bat da, Gironde departamenduan. 1801ean Pierre Lacour margolariak inauguratua, Paris hiriburutik kanpo Frantzian dauden arte museo handienetako bat da.
Frantziar eta herbeheretar artisten margonalanez osatutako bilduma nabarmenak ikusgai daude, bai eta beste herrialdeetakoak ere.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Frantsesez) (Ingelesez) (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q954222
* Multimedia: Musée des Beaux-Arts de Bordeaux / Q954222
# Bordeleko ardoa

Bordeleko ardoa (frantsesez Vignoble de Bordeaux) Frantziako hiri hartako eskualdean egiten duten arno mota guztiak dira. Urtero 700 milioi botila baino gehiago ekoizten dute, horien gehien-gehiena ardo beltza (claret) direlarik, ia %90a. Gainera, Chateau d'Yquem moduko ardo zuriak eta Crémant de Bordeaux izeneko gorriak ekoizten dituzte. Geografikoki, Garona eta Dordoina ibaiek azpieskualdeak zehazten dituzte.
Historikoki, ekoizpenaren lehenengo aztarnak Erromatar Inperioaren garaietan daude. Gaur egun 10.000 upategi edo châteaux eta 57 izendapen daude.
Munduko ardorik garestienen artean Bordele aldean egindako mota batzuk ditugu.

## Mahatsa

Eskualdeak mahats mota bati izena ematen dio: Bordelesa. Berau Irulegiko arnoa ekoizteko erabiltzen da, beste moten artean.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)(Ingelesez)Bordeleo ardoaren webgune ofiziala
* Datuak: Q168461
* Multimedia: Wines of Bordeaux / Q168461
# Bordeleko artxidiozesia

Bordele-Bazasko artxidiozesia (latinez: Archidioecesis Burdigalensis-Bazensis, okzitanieraz: archidiocèsi de Bordèu) Erromatar Eliza Katolikoaren artxidiozesia da. Apezpikuaren egoitza Bordeleko katedralean dago. Baionako elizbarrutia haren sufragioduna da.

## Apezpikuen zerrenda

* Frotario (860–76)
* Gombaldo (989 – 998)
* Gilen II.a (1027–1043)
* Amato Oloroekoa (1089–1101)
* Gilen Tenplarioa (1173–1187)
* Raymond Bertrand de Got (1297–1305)
* Guillaume Arrufat (1305–1311)
* Francesco Uguccione (1384–1412)
* Jean de Montferrand (1409-1410)
* David de Montferrand (1413-1430)
* Pey Berland (1430–1456)
* François d'Escoubleau de Sourdis (1599–1628)
* Henri d'Escoubleau de Sourdis (1629–1645)
* Henri de Béthune (1646–1680)
* Louis d'Anglure de Bourlemont (1680–1697)
* Ferdinand de Rohan-Guémené (1769 –1781)
* Jérôme-Marie Champion de Cice (1781–1801 )
* Charles-François d'Aviau Du Bois de Sanzay (1802–1826 )
* Jean-Louis Lefebvre de Cheverus (1826–1836 )
* François Donnet (1836–1882 )
* Aimé Guilbert (1883–1889 )
* Victor-Lucien-Sulpice Lécot (1890–1908 )
* Pierre Andrieu (1909–1935)
* Maurice Feltin (1935–1949)
* Paul Marie André Richaud (1950–1968)
* Marius Maziers (1968–1989)
* Pierre Eyt (1989–2001 )
* Jean-Pierre Ricard (2001–2019)
* Jean-Paul James (2019–)

## Erreferentziak

* ↑ Guillemain, Bernard, Le diocèse de Bordeaux, Histoire des diocèses de France 2, Paris 1974, pp. 9-10.
* ↑ Archdiocese of Bordeaux (-Bazas), catholic-hierarchy.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1364185
* Multimedia: Roman Catholic Archdiocese of Bordeaux / Q1364185