OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Barnay

Barnay Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 102 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Barnay udalerrian erroldatutako biztanleak 102 ziren. Familiak 48 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 20 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 12 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Erroldatutako biztanleak

### Etxebizitza

2007an 84 etxebizitza zeuden, 48 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 30 bigarren erresidentzia ziren eta 6 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 84etxeak ziren. 48 etxebizitza nagusietatik 42 bere jabearen bizilekua ziren, 3 alokairuan okupaturik zeuden eta 3 doan lagata zeuden; 1ek bi gela zituen, 9 etxek hiru zituzten, 15 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 40 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 21 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 22 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Barnay udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 4 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 4 |
| 8 | 75-79 | 12 |
| 0 | 70-74 | 4 |
| 4 | 65-69 | 4 |
| 8 | 60-64 | 4 |
| 4 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 8 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 0 | 35-39 | 0 |
| 4 | 30-34 | 4 |
| 8 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 12 |
| 0 | 10-14 | 4 |
| 4 | 5-9 | 0 |
| 0 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 59 ziren, horien artean 41 aktiboak ziren eta 18 inaktiboak ziren. 41 pertsona aktiboetatik 36 lanean zeuden (20 gizon eta 16 emakume) eta 5 langabezian zeuden (1 gizon eta 4 emakume). 18 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 4 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 3 komertzioetatik, 1 eraikuntza enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 zerbitzu enpresa zen.
2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra zurgina zen.
2000. urtean Barnay udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q384067
* Multimedia: Barnay / Q384067
# Barnby (Suffolk)

Barnby, Ingalaterrako ekialdeko kostaldean dagoen herri bat da, Suffolk konderrian.
2011n 479 biztanle zituen.
* Datuak: Q1910817
* Multimedia: Barnby, Suffolk / Q1910817
# Barnburgh

Barnburgh, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.
2021ean 1.854 biztanle zituen.
* Datuak: Q2786745
* Multimedia: Barnburgh / Q2786745
# Barne-bake

Barne-bakea, buruz edo espiritualki lasaitasunean egoteaz ari da, norberak antsietatearen edo desoreka emozionalaren aurrean indartsu irauteko adinako ezagutza eta ulermenarekin. Arimako bakean egotea oso osasungarritzat jotzen da, eta zoriontasunarekin lotu ohi dute. Barneko bakea, baretasuna eta lasaitasuna estresaren efekturik gabeko bizitzaren ezaugarriak dira.
Kultura askotan, barne-bakea kontzientzia- edo argiztapen-egoeratzat hartzen da, eta hainbat entrenamendu-moduren bidez landu eta landu daiteke, hala nola meditazioa, otoitza, tai jia edo yoga, adibide batzuk jartzearren.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2002]
* ↑ (Ingelesez) «Pretending to Be Someone Else - Do You Know If You Are?» Om Swami 2012-11-05.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2615915
# Barne-hegaldi

Barne-hegaldia abiazio zibilaren barruko hegaldi komertzial bat da, non irteera eta helmuga herrialde berean gertatzen diren.
Soilik barne-hegaldiak zerbitzatzen dituzten aireportuak aireportu nazional bezala ezagutzen dira.
Barne-hegaldiak, oro har, nazioarteko hegaldi gehienak baino merkeagoak eta laburragoak dira. Nazioarteko hegaldi batzuk barne-hegaldiak baino merkeagoak izan daitezke, herrialde ezberdinetako bi hirien arteko distantzia laburra dela eta, baita barne-hegaldiak, herrialde txikiagoetan, batez ere asko ordaintzen duten negozio-bidaiariek erabil ditzaketelako ere, plazerezko bidaiariek, berriz, errepidea edo trenbidea nazio-mailan erabiltzen duten bitartean.
Herrialde txikiago batzuek, Singapurrek kasu, ez dute barne-hegaldi erregularrik. Barne-hegaldiak dira epe luzera hazkunde globalerako joerarik erakusten ez duen hegazkingintzako sektore bakarra, herrialde txikiek gero eta gehiago ordezkatzen dituztelako barneko ibilbide laburrak abiadura handiko trenekin, eta hau gertatzen da, munduko aireko ibilbide jendetsuenak barne-hegaldiak direlako.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5290183
# Ballachulish

Ballachulish, Eskoziako gaeleraz: Baile a' Chaolais, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Lochaber barrutian. Loch Leven aintziraren ertzean dago.

## Ondarea

* Ballachulish zubia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1011513
* Multimedia: Ballachulish / Q1011513
# Ballade des dames du temps jadis

Ballade des dames du temps jadis («Behialako emaztekien balada») François Villon frantziar idazlearen olerkirik ezagunenetako bat da. Bertan egileak mitologia eta historiako emakume ospetsuen oroitzapena egiten du, Ubi sunt? topikoa erabiliz. Grand Testament (1462, «Testamentu Handia») lanaren zati da.

## Baladaren testua

| Dictes moy où, n'en quel pays, | Esaidazue non, zein herritan |
| Est Flora, la belle Romaine; | den jaioa Flora, erromatar ederra. |
| Archipiada, ne Thaïs, | Artxipiada (Altzibiades?), Tais jaioan deitua, |
| Qui fut sa cousine germaine; | haren lehengusina? |
| Echo, parlant quand bruyt on maine | edo Eko, oihartzun hizketaria, eskuan hotsa daramana |
| Dessus rivière ou sus están, | ibaien azpitik edo aintziren gainetik: |
| Qui beaulté ot trop plus qu'humaine? | gizakiarenaz goitik ederra? |
| Mais où sont les neiges d'antan! | Non dira, baina, antzinako elurrak? |
| Où est la très sage Helloïs, | Non da Heloisa zuhurra |
| Pour qui fut chastré et puis moyne | haren amodioaz Pierre Esbaillart |
| Pierre Esbaillart à Saint-Denis? | irendu eta gero Saint Denisen fraile eginak |
| Pour son amour ot cest essoyne. | bahitura hori ordaindua? |
| Semblablement, où est la royne | Non da, orobat, erregina hura |
| Qui commanda que Buridan | Buridan zakuan sartu |
| Fust gecté en ung sac en Saine? | eta Senara jaurtiarazi zuena? |
| Mais où sont les neiges d'antan! | Non dira, baina, antzinako elurrak? |
| La royne Blanche comme lis, | Erregina, lilia bezain Zuri, |
| Qui chantoit à voix de seraine; | lamia ahotsez kantari |
| Berte au grant pie, Bietris, Allis; | Berta, oin handia, Beatriz, Alizia, |
| Haremburgis qui tint le Maine, | Harenburgis, Maine beretu zuena |
| Et Jehanne, la bonne Lorraine, | eta Joana, lorrenar zintzoa |
| Qu'Englois brulerent à Rouan; | ingelesek Rouenen errea? |
| Où sont elles, Vierge souvraine? | Non dira Birjina Nerea? |
| Mais où sont les neiges d'antan! | Non dira, baina, antzinako elurrak? |
| Prince, n'enquerez de sepmaine | Ez galde, Printzea, non diren |
| Où elles sont, ne de cest an, | ez aste honetan, ez aurten ere, |
| Qu'à ce reffrain ne vous remaine: | ez zaitzatela kezka hitzok. |
| Mais où sont les neiges d'antan! | Non dira, baina, antzinako elurrak? |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/05/24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Platonek edertasunaren eredu gisa deskribatu baitzuen, Erdi Aroan Altzibiades emakume batekin nahasi ohi zuten.
* ↑ Nesle dorrearen gertaerarekin lotutako hilketa saiakera honek alegiazkoa dirudi.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q805129
# Ballachulish zubia

Ballachulish zubia, ingelesez: Ballachulish Bridge, Eskoziako Highlands eskualdean dagoen zubi bat da. Ballachulish udalerrian dago eta Leven aintzira eta Linnhe aintziraren artean dago.
1974an eraikia izan zen.
* Datuak: Q4851309
* Multimedia: Ballachulish Bridge / Q4851309
# Ballad of a White Cow

Ballad of a White Cow (persieraz: قصیده گاو سفید‎) 2020ko Behtash Sanaeeha eta Maryam Moqadam irandar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Iran. Gaur egun. Minaren bizitza irauli egingo da senarrari heriotza zigorra ezarri diotela jakitean. Bakarrik geratuko da, eta alaba du zaintzeko eta hezteko. Urtebete geroago, agintariek deituko dute, eta esango diote senarra ez zela errudun; bien bitartean gizon misteriotsu bat azalduko da haren bizitzan. Hildakoaren laguna dela dio, eta harekin zor bat duela...

## Aktoreak

* Maryam Moqadam: Mina
* Alireza Sani Far: Reza
* Pouria Rahimi: Babaken anaia
* Avin Poor Raoufi
* Farid Ghobadi: Rezaren laguna
* Lili Farhadpour: Minaren auzokoa

## Erreferentziak

* ↑ «Le pardon» Berria 2021-10-23 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85973822
* Multimedia: Ballad of a White Cow / Q85973822
# Ballaghaderreen

Ballaghaderreen (irlanderaz Bealach an Doirín) Irlandako udalerri bat da, Roscommon konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.822 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2119881
* Multimedia: Ballaghaderreen / Q2119881
# Balla (Mayo konderria)

Balla (Mayo konderria) (irlanderaz Balla) Irlandako udalerri bat da, Mayo konderrian dagoena. 2015eko erroldaren arabera 671 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q805124
* Multimedia: Balla / Q805124
# Ballabio

Ballabio Italiako udalerri bat da. Leccoko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 4.144 biztanle ditu, 15,04 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Ballabiok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cremeno Mandello del Lario Pasturo Abbadia Lariana Lecco Morterone

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42790
* Multimedia: Ballabio / Q42790
# Ballabeg

Ballabeg, manxeraz: Balley Beg, Erresuma Batuko Man uhartean dagoen dauden hainbat etxalde eta herri txikien izena da, eta denetan ezagunena Arbory parrokian dagoena da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q267918
# Ballacolla

Ballacolla, ofizialki Ballycolla (irlanderaz: Baile Cholla) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4076759
* Multimedia: Ballacolla / Q4076759
# Ballaghmore (Laois konderria)

Ballaghmore, historikoki Bellaghmore (irlanderaz: An Bealach Mór) Irlandako udalerri bat da, Laois konderrian dagoena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q129256
* Multimedia: Ballaghmore, County Antrim / Q129256
# Art Metrano

Arthur Metrano, ezagunagoa Art Metrano izenez, (New York, 1936ko irailaren 22a - Aventura, 2021eko irailaren 8a) estatubatuar aktorea izan zen. Police Academy 2 eta Police Academy 3 filmetan Mauser izeneko teniente, kapitain eta komandantearen rola antzezteagatik ezaguna zen.

## Filmografia

* Rocket Attack U.S.A. (1961) - Kamioi gidaria
* They Shoot Horses, Don't They? (1969) - Max
* Norma (1970) - Banatzailea
* Bonanza (1970) - Leroy Gaskell
* They Only Kill Their Masters (1972) - Malcolm
* The Heartbreak Kid (1972) - Entretenitzailea
* Slaughter's Big Rip-Off (1973) - Mario Burtoli
* The All-American Boy (1973) - Jay David Swooze
* The Treasure of Jamaica Reef (1974) - Zerbitzaria
* Dirty O'Neil (1974) - Lassiter
* The Strongest Man in the World (1975) - Koloredun telebistako gizona
* Linda Lovelace for President (1975) - Xekea
* Kolchak: The Night Stalker (1975) - Henry "Studs" Spake
* Brinks: The Great Robbery (1976) - Julius Mareno
* Starsky & Hutch (1976, telesaila) - Amboy
* Warhead (1977) - Mario
* Matilda (1978) - Gordon Baum
* The Incredible Hulk (1978) - Charlie
* Seven (1979) - Kincella
* How to Beat the High Co$t of Living (1980) - Gasolindegiko zerbitzaria
* Cheaper to Keep Her (1981) - Tony Turino
* Going Ape! (1981) - Joey
* History of the World, Part I (1981) - Leonardo DaVinci (Erromatar Inperioa)
* Breathless (1983) - Birnbaum
* Teachers (1984) - Troy
* Tiger - Frühling in Wien (1984) - Tiger
* The A-Team (1985, telesaila) - Nick Gretsch
* Malibu Express (1985) - Matthew
* Police Academy 2: Their First Assignment (1985) - Mauser tenientea
* Police Academy 3: Back in Training (1986) - Mauser kapitaina
* The Last Precinct (1986, telesaila) - Mumbo Bob Volcanus
* Beverly Hills Bodysnatchers (1989) - Vic
* Gummibärchen küßt man nicht (1989) - Agent 712
* Hunter (1991) - Bert Nadell
* Toys (1992) - Idazmahaiko zaindaria
* Murder in Mind (1997) - Epailea
* How Stella Got Her Groove Back (1998) - Steinberg doktorea
* Good Advice (2001) - Etxegabea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q339344
# Art Blakey

Art Blakey (Pittsburg, Pennsylvania, 1919ko urriaren 11 - New York, 1990eko urriaren 16a) estatubatuar musikaria izan zen. Arraza beltzekoa eta jatorri xumekoa zenez, bere kabuz ikasi zuen pianoa jotzen. Musikaren munduan gau-klubetan hasi zen piano-jotzaile gisa, depresio ekonomikoaren garaian. 1940ko hamarraldian Mary Lou Williams eta Fletcher Hendersonekin harremanak izan zituen, eta jazzeko bateria-jotzaile arrakastatsua bihurtu zen. Jazz espezialistarik onenekin aritu zen: Charlie Parker, Dizzy Gillespie, Dexter Gordon, Sarah Vaughan, Miles Davies. 1955ean bere taldea sortu zuen, Messengers Boskotea. Garai hartan islamismora bihurtu, eta Abdullah ibn Buhania izena hartu zuen. Horace Silver pianista, Kenny Dorham tronpetista, Hank Mobley saxofoi-jotzailea eta Doug Watkins kontrabaxu-jotzailearekin Europan zehar birak egiten ibili zen, 1956-1961 bitartean. 1970eko hamarraldiaren hasieran, heroinarekin arazoak zituela-eta, taldea desegin, eta Blakey Giants of Jazz seikotean sartu zen. Baina 1980an The Messengers berrosatu, eta bira gehiago egin zituzten, bere osasun arazoak zirela-eta gero eta urriagoak izan ziren arren. Bateriaren alorrean berritzailetzat hartua da, eta ondorengo belaunaldientzako maisutzat.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q311715
* Multimedia: Art Blakey / Q311715
# Art Spiegelman

Art Spiegelman (Stockholm, 1948ko otsailaren 15a-), jaiotzez suediarra den komikigile estatubatuarra da.
Familia judu batean jaioa, Vladek Spiegelman eta Anja Zylberberg guraso poloniarrek New Yorken hazi zuten, Queens barrutian.
1960ko eta 1970eko hamarkadak igaro zituen "underground" komikigintzan, "Real Pulp", "Young Lust" eta "Bizarre Sex" izenburuko lanak eginez, bai eta "Arcade" eta "Raw" antologiak ere.
1986an argitaratu zuen "Maus" bere lanik ezagunena izango zenaren lehen zatia: "Maus I: A Survivor's Tale" edo "My Father Bleeds History". 1991n bigarren zatia kaleratu zuen, "Maus II: And Here My Troubles Began". Bi liburukiek arreta handia jaso zuten, tartean MoMA museoan erakusketa bat burutuz. Hurrengo urtean Pulitzer saria eskuratu zuen. 2022an Julen Gabiriak itzuli zuen euskarara eta Astiberri-k argitaratu zuen.
Urte hartan "The New Yorker" aldizkarirako hasi zen lanean, eta bertan egon zen 10 urtez. 2001eko irailaren 11ko atentatuak gertatu zirenean, eta berak egin zuen hilabete haren azala. Honen haritik, 2004an "In the Shadow of No Towers" argitaratu zuen.
2005etik "Portrait of the Artist as a Young %@?*!" seriea argitaratzen du "The Virginia Quarterly Review" aldizkarian.
Gaur egun Manhattanen bizi da, eta bi ume ditu. Izan ere, haurrentzako "Little Lit" antologia egin du.

## Ikus, gainera

* Ingelesezko literatura

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Biografia Britannica-ren webgunean.
* Datuak: Q325945
* Multimedia: Art Spiegelman / Q325945
* ↑ Spiegelman, Art. (2022). Maus. Astiberri ISBN 978-84-18909-42-9..
# Art Brut

Art Brut 1945an Jean Dubuffet margolariak asmatutako arte kontzeptua da, artearen mundutik at zeuden pertsona batzuk sortzen zituzten artelanak deskribatzeko. Artelanak sormen independente eta kutsatu gabekoaren emaitza ziren bere ustez, ez zuten ezarritako ereduen jarraipenik egiten. Arte honi beraz Art Brut (euskaraz Arte Zakarra edo Gordina) deitzea pentsatu zuen.
Dubuffet-en ustez denok dugu sormenerako potentziala barnean, baina gizarte-arauek gehienetan ezabatu egiten dute. Gizartetik kanpo dauden pertsonek ordea (ospitale psikiatrikoetako gaixoek, autodidaktek, pertsona bakartiek, moldakaitzek) sormen gordinerako ahalmena dute. Horregatik, pertsona hauen artelanak aztertu eta ikasi zituen, batez ere eskizofrenia zuten gaixoen artelanak bilduz eta erakusketak antolatuz. 1948an André Breton, Michel Tapié eta beste batzuekin batera "Compagnie d'Art Brut" taldea sortu zuen.
Art Brut mugimenduak XX. mendearen bukaerako Primitibismoaren iturri izan zen, modernitatea arbuiatuz gizakiaren sormenerako grina naturala bultzatzen zuen mugimendua.

## Artistak

* André Breton
* Michel Tapié

### Art bruten margolariak

* Adolf Wölfli (1864-1930)
* Joseph Crépin (1875-1948)
* Augustin Lesage (1876-1954)
* Aloïse Corbaz (1886-1964)
* Jean Dubuffet (1901-1985)
* Robert Tatin (1902-1983)
* Gaston Chaissac (1910-1964)
* Ossorio (1916-1990)
* Tarcisio Merati (1934-1995)
* Susana Noriega, (1952)
* René Chomeaux, Chomo deitua (1924)
* Paul Salvador Oroverde (1960)
* Claudine Loquen (1965)
* Sara Fitta (1977)
* Javier Karad
* Judith Scott
* Donald Mitchell
* Cecilia García
* Ataa Oko
* Laure Pigeon (1882-1965)
* Reinhold Metz (1942)
* Antoni Tàpies
* Martín Ramírez (1895-1963)
* Marzio Lowe

### Artista marginal ospetsuak

* Nek Chand (n. 1924)
* Ferdinand Cheval (1836-1924)
* Armando Reverón (1889-1954)
* Henry Darger (1892-1973)
* Justo Gallego Martínez (1925-2021)
* Madge Gill (1882-1961)
* James Hampton (1909-1964)
* Alexandre Lobanov (1924-2003)
* Paul Salvador Oroverde (1960)
* Martín Ramírez (1895-1963)
* Achilles Rizzoli (1896-1981)
* Eugenio Santoro (1920-2006)
* Miroslav Tichý (1926-2011)
* Fernando Oreste Nannetti (1927-1994)
* Adolf Wölfli (1864-1930)
* Markus Meurer (1959)
* Josep Pujiula (1937-2016)
* Judith Scott (1943-2005)
* Carlos Salazar Gutiérrez (Salaguti)
* Maurizio Nazzaretto

## Erreferentziak

* ↑ https://historia-arte.com/movimientos/art-brut
* ↑ https://moovemag.com/2022/07/que-es-el-art-brut-o-arte-marginal-ruptura-de-los-limites-de-la-cultura-oficial/

## Kanpo estekak

* (Frantsesez):Musée de la Création Franche - Musée d'Art brut et apparentés.
* Datuak: Q594150
* Multimedia: Outsider art / Q594150
# Art Garfunkel

Arthur Ira "Art" Garfunkel (New York, 1941eko azaroaren 5a-) abeslari estatubatuarra, ezaguna batik bat Paul Simonekin batera osatu zuen Simon and Garfunkel musika bikoteagatik.
Art Garfunkel eta Paul Simonek eskolan ezagutu zuten elkar, eta Tom and Jerry bikotea osatu zuten hasieran. Arrakasta handiko kantu bat grabatu zuten (Hey Schoolgirl), eta jendaurrean jotzen ere hasi ziren, baina ohiko ikasketak egiten segitu zuten, ikasketa musikalen ordez. Garfunkelek arkitektura eta matematika ikasketak egin zituen. Bien bitartean, elkarrekin kantatu zuten, baina hasierako rock and rolla alde batera utzi eta Simonen folk kantuak hobetsi zituzten.
Simonek hartu zuen kantuak idazteko ardura, eta Garfunkelek moldaketak egin zituen. Handik aurrera beren benetako izenez agertu ziren jendaurrean: Simon and Garfunkel. 1964an argitaratu zuten lehen diskoa, Wednesday Morning, 3 AM. Diskoak ez zuen oihartzun handirik izan, baina bi urte geroago izugarrizko arrakastarekin kaleratu zen ostera, The Sounds of Silence (Isiltasunaren hotsak) titulupean. 1960ko hamarraldiaren bukaerarako arrakasta handiko kantu sorta ederra lortu zuten: The Boxer, Mrs. Robinson eta Bridge over Troubled Water. Arrakastarekin batera, baina, Simon eta Garfunkelen arteko harremana desegiten joan zen, Garfunkelen antzezle izateko nahiagatik, neurri batean.
Banandu ondoren, Simonek musikarekin segitu zuen eta Garfunkelek zineman zenbait saio egin zituen: Catch 22 (1970), Carnal Knowledge (1971) eta, eten luze baten ondoren, Boxing Helena (1993). Horrez gain, zenbait disko grabatu zituen bakarlari gisa, arrakasta handiz: Angel Clare (1973), Breakaway (1975). 1978an berriro elkartu zen Simonekin, eta James Taylorrekin batera, Sam Cookeren bertsio arrakastatsu bat kantatzeko: (What a) Wonderful World. Elkarrekin kantatu zuten, halaber, doako kontzertu jendetsu batean, New Yorkeko Central Parken. Nazioarteko jira bat egiteko saioak huts egin ondoren, bakarkako lanari ekin zion ostera: Garfunkel (1989), Up 'Till Now (1993).

## Bakarkako diskoak

* Angel Clare (1973)
* Breakaway (1975)
* Watermark (1977)
* Fate for Breakfast (1979)
* Scissors Cut (1981)
* The Art Garfunkel album (1984)
* The Animals Christmas Album (Amy Grantekin batera) (1986)
* Lefty (1988)
* Garfunkel (1989) (bilduma)
* Up 'til Now (1993)
* Across America (zuzenean) (1997)
* Songs from a Parent to a Child (1997)
* Everything Waits to Be Noticed (2002)
* Some Enchanted Evening (2007)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Artistaren webgune ofiziala
* Datuak: Q4039
* Multimedia: Art Garfunkel / Q4039
# Basamortuaren Konkista

Basamortuaren Konkista Argentinako Errepublikak 1878 eta 1885 artean egindako kanpaina militarra izan zen, honen bidez pampa, ranquel eta tehueltxe jatorrizko herrien esku zeuden lurralde eremu handiak konkistatu zituelarik. Argentinako Errepublikaren benetako kontrolera, Pampa eta Patagoniako (maputxeek Puelmapu deitua) eskualde zabal bat batu zen, ordura arte, herri indigenen mende zegoena. Hauek, menderatuak, akulturazioa jasan zuten, euren lurren eta nortasunaren galera, indarrez indiar erreserbetara, museoetara edo behartutako eskulan bezala erabiltzera eramanak izan zirenean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1348983
# Basaluzzo

Basaluzzo Italiako udalerri bat da. Alessandriako probintzian kokatuta dago, Piemonte eskualdean. 2.007 biztanle ditu, 15,05 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Basaluzzok honako udalerri hauekin egiten du muga:
Capriata d'Orba Francavilla Bisio Novi Ligure Predosa Bosco Marengo Fresonara Pasturana

## Kanpo estekak

* Datuak: Q17264
* Multimedia: Basaluzzo / Q17264