OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ibiltzeko errota

Ibiltzeko errota (ingelesez, treadwheel) Sir William Cubitt britainiar ingeniariak asmatutako aparatu bat izan zen, eskailera zirkular jarrai moduko bat, presoak lekualdatu gabe ibili eta ibili zitezen.

## Aurrekariak

Presoak esklabo erabiltzea, lanean jartzea eta haien jardunari etekina ateratzea aspaldidanik egin izan zen. Antzinaroan noriei eragitera edo galeretan arraunean aritzera behartzen zituzten eta Erdi Aroan, katedralak eraikitzeko adibidez, poleei tiratu eta harriak jasotzera kondenatzen zituzten..

## Sir William Cubitt

Cubitt beste hainbat lanengatik egin zen ezagun, garaiko ingeniaritza obra nagusietan parte hartu baitzuen. Horri esker lortu zuen sir titulua eta Ingeniari Zibilen Institutuko presidente izatea, besteak beste. Kanalak, dikeak, trenbideak... eraikitzen lagundu zuen eta Londresko Hyde Parkeko Crystal Palace ezagunaren eraikuntzan bera izan zen ingeniari buru.

## Historia

1818an, tramankulua Bristolgo kartzelan probatu zuten lehenengoz. Dozenaka preso horzdun arrabol erraldoira igotzen ziren batera eta, hankei eraginez, zilindroa biratzen hasi eta sistema martxan jartzen zen. Ingelesez treadmill edo ibiltzeko errota deitu zioten Cubitten asmakizunari. Eta gaur egun ere berdin esaten diete gimnasiotan egon ohi diren oinez edo lasterka ibiltzeko zintei..
Gailuan ibiltzea ez zen hautazkoa presoentzat, zigorraren parte baizik. Iturrien arabera, presoen makinan pasatzen zuten denbora ez zen finkoa, baina hamar orduko jardunaldi luzeen berri eman izan du zenbaitek. Lan saio horietan bost kilometro egitera iristen omen ziren..
Presoak gurpilari bueltaka aritzea eraginkorra zen, izan ere, tokitik mugitu gabe, kondenatuak nekatu eta otzantzea lortzen zuen arrabolak. Baina berehala konturatu ziren, presoak punitzeaz gain, bazegoela beste probetxu bat ateratzea errota hari. Ura batetik bestera mugitzeko edo alea ehotzeko erabiltzen hasi ziren, esaterako..

## Tramankulua gaur egun

Kartzelarako asmatutako gailu hura gaur egun gimnasioetan dauden makina askoren aitzindari izan zen..

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 6 7 Irazustabarrena, Nagore. (2017ko urtarrilaren 22a). «Zigorra, kartzelatik gimnasiora» Argia CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q683267
* Multimedia: Treadwheels / Q683267
# Ibiltzietako zubia

Ibiltzietako zubia Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Ibiltzieta kontzejuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Zaldaña ibaiaren gainean.

## Erreferentziak

* Nafarroako Entziklopedia Handia | IBILTZIETA. (Noiz kontsultatua: 2021-12-16).

## Ikus, gainera

* Ibiltzieta
* Zaldaña

## Kanpo estekak

* Datuak: Q110917005
# Ibiltarte (argipena)

Ibiltarte hitzak adiera zenbait ditu:
* fisikan, ibiltarte edo desplazamendua (ez nahastu ibilbidearekin);
* matematikan, ibiltartea edo irudia, funtzio batek hartzen dituen balioen multzoa;
* estatistikan, ibiltartea, sakabanatze neurri bat.
# Ibiltarte erlatibo

Honela izendatu eta kalkulatzen den sakabanatze neurri erlatiboa da ibiltarte erlatiboa:
    $I_{\overline {x}}={\frac {I}{\overline {x}}}$
hau da, ibiltartea zati batez besteko aritmetiko sinplea da. Eragozpen gisa, neurri jasankorra ez dela esan behar da, hau da, muturreko datuek eragin nabaria dute bere emaitzan, ibiltartearen bitartez.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259380
# Ibinaga

Ibinaga Ibarrangeluko auzoa da. Udalerriaren iparraldean kokaturik, hegoaldean Elexaldeko auzoarekin egiten du muga, eta iparraldean Elantxobeko udalerriarekin.

## Garraiobide eta azpiegiturak

Ibinagan Earako, Elantxoberako eta Gernikarako errepideek egiten dute bat. Bizkaibusen Lekeitiorako autobusak geltokia dauka auzoan.

## Ikus, gainera

* Ibarrangelu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9006608
# Ibinagabeitia Proiektua

Ibinagabeitia Proiektua azkeneko 25 urtetan argitaratzeari utzi dioten euskal aldizkarien gordailu bat da. 2000 urtean hasi zuen Susa argitaletxeak. Izena Andima Ibinagabeitiaren omenez da.
| « | Gaur egungo gure literaturako idazleen lan askoren korronteak, iritziak eta eztabaidak aldizkarietan aurki daitezkeenez, eta liburutegietan denak eskuragarri izateko zailtasunak daudenez, plazaratzeari utzi zioten XX. mendeko azken 25 urteetako literatur aldizkari garrantzitsuenak bildu genituen gordailuan | » |
Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua.

## Dijitalizatutako aldizkariak

* E
** Egan (aldizkaria) (1948-)
** Enseiucarrean (1986-1999)
** Euzko Gogoa (1950-1959)
* G
** Garziarena (1992-1999)
** Garziarena berria (1997-1998)
* I
** Idatz&Mintz (1981-2001)
** Igela (aldizkaria) (1962-1963)
* K
** Kandela (aldizkaria) (1983-1984)
** Korrok (1984-1989)
* L
** Literatur Gazeta (1985-1989)
* M
** Maiatz (aldizkaria) (1982-)
** Mazantini (1991-1993)
* O
** Olerti (1959-1995)
** Oh! Euzkadi (1979-1983)
* P
** Pamiela (1983-1993)
** Plazara (1985-1992)
** Porrot (1984-1990)
** Pott (1978-1980)
* S
** Stultifera Navis (1982-1983)
** Susa (1980-1994)
* T
** Ttu-ttuá (1984-1985)
** Txistu y Tamboliñ (1983-)
** Txortan (1984-1985)
* U
** Ustela (1975-1976)
* V
** Vladimir (aldizkaria) (1997-2000)
* X
** Xaguxarra (1980-1981)
* Z
** Zantzoa (1996-1998)
** Zintzhilik (1986-1994)

## Ikus, gainera

* Andima Ibinagabeitia

## Erreferentziak

* ↑ http://andima.armiarma.eus/info.htm

## Kanpo estekak

* Ibinagabeitia Proiektua
* Datuak: Q16517591
# Ibiltarte-erdi

Estatistikan, ibiltarte-erdia zentro neurria da, datu handienaren eta txikienaren batez besteko aritmetiko sinpleaz kalkulatzen dena:
    ${\frac {max(x_{i})+min(x_{i})}{2}}$
Bere eragozpen nagusia muturreko datuen menpekotasun nabaria da, muturreko datuak izatekotan, handienak edo txikienak izango baitira. Beraz, ez da neurri jasankorra. Halaber, bere haustura puntua 0 da, datu bakar bat aldatuz neurrigabe alda daitekeelako bere emaitza. Antzeko neurri bat, arestiko eragozpena ez duena, kuartil arteko ibiltarte-erdia da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3260254
# Ibimirim

Ibimirim Brasilgo udalerri bat da, Pernambuco estatuan kokatua. 26.595 biztanle ditu 1.906,436 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Pernambuco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1804109
* Multimedia: Ibimirim / Q1804109
# Ichthyosauria

Ichthyosauria (grezieraz "musker arrainak") sauropsido diapsido iktiopterigio ordena bat dira, Behe Triasikotik Goi Kretazeorarte bizi izan zirenak (duela 245 milioi urtetik duela 90 milioi urtera arte), gaur egungo Amerika, Europa eta Asian. Izena 1840an sortu zuen Sir Richard Owenek.
Iktiosauroak arrain eta izurde arteko itxura zuten itsas narrasti handiak ziren (ikusi eboluzio konbergentea). Triasikoan, uretara itzuli ziren oraindik identifikatu gabeko lurreko narrastietatik abiatuta eboluzionatu zuten, izurdeek eta baleek jasango zuten pareko prozesuan. Bereziki ugariak izan ziren Jurasikoan, uretako harrapari nagusi bezala plesiosauroek Kretazeoan ordezkatu zituzten arte.
Ingalaterran, Alemanian, Groenlandian eta Kanadako Alberta estatuan aurkitu dira haren hezurrak. Aurkikuntza horiek erakutsi dutenez, izurdearen antza zuen, muturra izurdeak baino zorrotzagoa bazuen ere. Sudur-zuloak ia begien ondoan zituen, eta usaimenaz baliatzen zen bere eginkizunetan gidatzeko. Arrainez eta zefalopodoz elikatzen zen. Gauza segurua da bibiparoa zela, ezkatarik ez zuela; kolorez gorri marroixka zen, adituen ustez.

## Aurkikuntzen historia

Lehen orno fosila bi aldiz argitaratua izan zen 1708an Eurite Unibertsalaren oroitzapen ukigarri bezala. Iktiosauro baten lehen fosil osoa 1811n aurkitu zuen Mary Anningek Lyme Regisen, gaur egun Kostalde Jurasiko deritzonean.
1905ean, Kaliforniako Unibertsitateko John C. Merriamek zuzendutako eta Annie Alexanderrek finantzatutako 1905eko Espedizio Sauriarrak Nevada erdialdean 25 ale topatu zituen, Triasiko garaian oso sakona ez zen ozeano baten azpian zegoena. Ale horietako batzuk gaur egun Kaliforniako Unibertsitateko Paleontologia Museoko bilduman daude. Beste ale batzuk harkaitzean sartuta daude, eta Nye Konderriko Iktiosauroaren Berlingo Estatu Parkean daude ikusgai. 1977an triasikoko Shonisaurus iktiosauroa Nevadako Estatu Fosila da. Nevada da jada desagertua dagoen itsas narrasti honen hezurdura oso bat duen estatu bakarra, 17 metro neurtzen duena.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q194515
* Multimedia: Ichthyosauria / Q194515
* Espezieak: Ichthyosauria
# Ichthys

Ichthys edo Ichtus-a (grekozko ἰχθύς-etik 'arrain', ebakia /ixˈθys/, «ijzús») ikur bat da. Bi arku elkartzen dira, eta badirudi arrain baten profila dela, vesica piscis edo mandorla horizontal baten antzera, eta lehenengo kristauek ikur sekretu gisa erabili zuten.
Akronimoak honako hau esan nahi du: Ἰησοῦς Χριστὸς Θεοῦ Υἱὸς Σωτήρ "-Jesucristo, Jainkoaren Semea, Salbatzailea”.

## Jatorria eta sinbolismoa

Arraina arrantzalea bezala, Itun Berrian behin eta berriz agertzen den sinboloa da: ogien eta arrainen ugalketa, mirarizko arrantza, estateroa arrain baten ahoan, arraina parrillan Jesusek jan zuena bere piztueraren ondoren.
Honako hau izan zitekeen ichtus sinboluaren erabilera sekretua: pertsona batek harean lerro zuzen eta kurbatuak marrazten zituen itxuraz ausaz, eta lerro horietako bat arku zirkularra zen (ichtus erdia). Beste pertsona batek marra gehiago marrazten bazituen lurrean eta irudia osatzen bazuen, biek jakingo lukete biak kristauak zirela. Milango Ediktua baino lehen, kristauek ezin zuten beren fedea argi eta garbi adierazi, jazarri edo exekutatzeko arriskua baitzuten.
Baliteke lotura bat egotea Jesusen eta arrainaren artean, baptisterioko bainutik (bataioetarako igerilekua, edo "urperatzeko lekua") eta gizonen arrantzaleen parabolaren artean, apostoluei erreferentzia egiten diena. Era berean, "pisciculi" (arraintxoak) bihurtu berriak ziren, eta arraina, ogiarekin batera, eukaristiaren sinbolo bihurtu zen.

## Erreferentziak

* ↑ Agustin Hiponakoa, Jainkoaren Hiria, XVIII, kap. XXIII.
* 1 2 Diane Apostolos-Cappadona, A Guide to Christian Art, Bloomsbury Publishing, UK, 2020, 183 or.
* ↑ Paul Fieldhouse, Food, Feasts, and Faith: An Encyclopedia of Food Culture in World Religions, ABC-CLIO, USA, 2017, 214 or

## Kanpo estekak

* Datuak: Q211751
* Multimedia: Ichthys / Q211751
# Ichthyostega

Ichthyostega tetrapodo goiztiarren genero bat izan zen, Devoniarren amaieran bizi zena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131475
* Multimedia: Ichthyostega / Q131475
* Espezieak: Ichthyostega
# Icklesham

Icklesham, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Sussex konderrian. Winchelsea eta Rye udalerrietatik hurbil dago.
2011n 2.751 biztanle zituen.
* Datuak: Q730332
* Multimedia: Icklesham / Q730332
# Ickford

Ickford, Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Buckinghamshire konderrian.
2011n 680 biztanle zituen.
* Datuak: Q2368008
* Multimedia: Ickford / Q2368008
# Iclănzel

Iclănzel Errumaniako udalerri bat da, Mureș konderrian. 1.902 biztanle ditu, 61,81 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Iclănzel $^{(en)}$ Căpușu de Câmpie $^{(en)}$ Chisălița $^{(en)}$ După Deal $^{(en)}$ Fânațe $^{(en)}$ Fânațele Căpușului $^{(en)}$ Ghidașteu $^{(en)}$ Iclandu Mare $^{(en)}$ Mădărășeni $^{(en)}$ Tăblășeni $^{(en)}$ Valea Iclandului $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5057229
# Icking

Icking Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Bad Tölz-Wolfratshausen (barrutia)|Bad Tölz-Wolfratshausen]] barrutian. 2014an 3.695 biztanle zituen 16,99 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q254148
* Multimedia: Icking / Q254148
# Iclod

Iclod Errumaniako udalerri bat da, Cluj konderrian. 3.825 biztanle ditu, 67,93 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Iclod $^{(en)}$ Fundătura $^{(en)}$ Iclozel $^{(en)}$ Livada $^{(en)}$ Orman $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16426206
* Multimedia: Iclod, Cluj / Q16426206
# Ici Radio-Canada Télé

Ici Radio-Canada Télé (ICI Radio-Canada TēLē izenarekin estilizatua, eta lehenago Télévision de Radio-Canada izenarekin ezaguna) Kanadako frantsesezko telebista sare librea da, Canadian Broadcasting Corporation (frantsesez Société Radio-Canada izenarekin ezagutzen dena), emisore publiko nazionalarena.

## Kanpo estekak

* (Frantsesez) Ici Radio-Canada Télé-ren hizkuntza ofiziala
* Datuak: Q986985
* Multimedia: ICI Radio-Canada Télé / Q986985
# Ickwell

Ickwell, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Bedfordshire konderrian.
2011n 298 biztanle zituen.
* Datuak: Q1519300
* Multimedia: Ickwell / Q1519300
# Informazio-konpetentzia

Informazio-konpetentzia edo informazio-alfabetatzea informazioa noiz eta zertarako behar den, non aurkitu eta modu egokian nola erabili behar den jakiteko konpetentzia da . Funtsean, informazioa bi motako dokumentuetan aurki daiteke: erreferentzia-lanak eta dokumentu berezituak.

## Informazio bilaketan eman beharreko urratsak

* Galdera argi planteatu / formulatu
* Argi zehaztu zein gairi dagokion galdera
* Zehaztu zein informazio mota behar den
* Eskuragai diren iturriak ezagutu
* Galderari hobekien erantzungo dion iturria hautatu
* Datuak informazio-iturrian atzeman

## Erreferentziak

* ↑ Abel, Angela. (2004). «Alfabetización en información: la definición de CILIP (UK)» Boletín de la Asociación Andaluza de Bibliotecarios (77): 79-84..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q679789
# Informazio erauzketa

Informazio erauzketa (ingelesez, Information Extraction edo IE) informatikaren alor bat da, ordenagailu batek irakur ditzakeen dokumentuetatik informazio zehatz batzuk formatu egituratu edo erdi-egituratuan ateratzea helburu duena. Bilatutako informazioa edukiko duten esaldi mota batzuk detektatzeko patroiak eta tresna sintaktiko-semantikoak erabiltzen dira entitate, erlazio edota gertaerei buruzko informazioa lortzeko, domeinu mugatu baten dokumentuen artean. Domeinu batzuk hauek dira: enpresa-erabakiak, administrazioa, medikuntza, sal-erosketak, zaintza teknologikoa, iritzi-meatzea (opinion mining), militarra... Gehienetan Intranet mailan erabiltzen da, dokumentu multzo mugatu baten gainean, bilaketa eremua ez da izaten Internet osoa.

## Hizkuntza-teknologiaren erabilera

Gaur egun hizkuntzaren prozesamenduko teknikak erabiltzen dira, urrats hauen arabera:
* Iragazketa
* Morfologia eta tagging.
* Entitateen/terminoen ezagutza eta sailkapena.
* Azaleko sintaxia. Azkarra, azalekoa edo partziala gehienetan.
* Patroien gauzatzea
** Lan handia izaten da hori.
** Adibidez, salerosketa eragiketak erauzteko patroi bat hau izan liteke: <pertsona> <sal-eros-aditza> <kopurua> <izen-unitateak>
** Domeinuz aldatzea zaila izaten da, patroi gehienak aldatu behar izaten dira eta. IE moldagarria ikerketa arlo bat da (Adaptive IE).
* Semantika, Inferentzia, pragmatikaren beharra
** korreferentzia, anafora (bera, hura, horrek)‏...
** ontologien erabilpena
* Datu-basea osatzea
Gero eta maizago jotzen da Wikipediara IEko sistemetan laguntza bila, ezagutzaren bila. Laburpengintza automatikoa ere erabil daiteke tresna laguntzaile gisa.

## IEko sistemen ebaluazioa

Lortutako informazio guztiak ez dira beti zuzenak izango, eta lortu behar ziren hainbat datu eruzi gabe geratuko dira. IE sistema perfektu batek datu egokiak bakarrik erauzi beharko lituzke, eta dokumentuetan dauden guztiak. Alabaina, sistema perfektuak ez dira existitzen eta IE sistema bat ebaluatzen denean bi neurri kalkulatzen dira:
* Doitasuna (Precision): lortutako datuen artean zenbat diren zuzenak
* Estaldura (Recall): lortu ez dena

## Lehiaketak

Adibidez, Message Understanding Conference (MUC) edo Mezuak Ulertzeko Hitzaldia honako aspektu hauetan aritu den lehiaketa da:
* MUC-1 1987, MUC-2 1989: Ontzi-eragiketentzako mezuak.
* MUC-3 1991: Latinoamerikar herrialdeetako terrorismoa.
* MUC-5 1993: Mikroelektronika.
* MUC-6 1995: Gerentzia-aldaketen inguruko artikulu berriak.
* MUC-7 1998: Satelite-jaurtiketen txostenak.

## Ikus, gainera

* Hizkuntzalaritza konputazionala
* Lengoaia naturalen prozesamendua

## Kanpo estekak

* Xerlok Elekak produktua garatutako Xerlok produktua, sistematikoki eta egunero hainbat egunkaritako bertsio elektronikoetan enpresa edo entitate bati buruz egiten diren aipamenak bilatzen dituena. Euskara ere erabiltzen du bilaketetan.
* (Ingelesez) Kyoto proiektuan Interneteko testuetatik erauzitako gertaerak.
* (Ingelesez) MUC
* (Ingelesez) Alias-I lehiaketa Hizkuntza presamenduko hainbat tresna biltzen dituen lista batekin.
* (Ingelesez) Gabor Melli's page on IE IEren deskribapen zehatza.
* Datuak: Q1662562
# Informazio perfektu

Ekonomian, informazio perfektua (batzuetan "ezkutuko informaziorik eza" esaten zaio) lehia perfektuaren ezaugarri bat da. Merkatu batean informazio perfektua izanik, kontsumitzaile eta ekoizle guztiek merkatuko prezio guztien, beren erabilgarritasunaren eta beren kostu-funtzioen ezagutza osoa eta berehalakoa dute.
Jokoen teorian, joko sekuentzial batek informazio perfektua du, baldin eta jokalari bakoitzak, edozein erabaki hartzean, aldez aurretik gertatutako guztiaren berri badu, jokoaren "hasiera-gertaera" barne (adibidez, jokalari bakoitzak karta-joko batean dituen hasierako eskuak). Honen adibide da xakea, non jokalari bakoitzak besteak mahai gainean duen guztia ezagutzen duen.
Informazio perfektua eta informazio osoa desberdinak dira, hau da, jokalari bakoitzaren erabilgarritasun-funtzioak, ordainketak, estrategiak eta "motak" denek ezagutzea eskatzen du. Informazio perfektua duen joko batek informazio osoa izan dezake edo ez.
Aurkariek jokoaren alderdiren bat ezkutatzen duten jokoak, pokerra edo musa esaterako, informazio inperfektua duten jokoen adibide dira.

## Erreferentziak

* ↑ Osborne, Martin J.; Rubinstein, Ariel. (2006). A course in game theory. (12. print. argitaraldia) MIT Press ISBN 978-0-262-65040-3. (Noiz kontsultatua: 2023-07-14).
* ↑ (Ingelesez) Mycielski, Jan. (1992-01-01). «Chapter 3 Games with perfect information» Handbook of Game Theory with Economic Applications (Elsevier) 1: 41–70. doi:10.1016/s1574-0005(05)80006-2. (Noiz kontsultatua: 2023-07-14).
* ↑ Thomas, L. C.. (2003). Games, theory and applications. Mineola, N.Y. : Dover Publications ISBN 978-0-486-43237-3. (Noiz kontsultatua: 2023-07-14).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1074338
* Multimedia: Perfect information / Q1074338
# Ibn Hayyan

Abu Marwān Hayyān Ibn Jalaf Ibn Hayyan al-Qurtubī (Kordoba, 987–Kordoba, 1075), Ibn Hayyan (arabieraz ابن حيان القرطبي) izenaz ezaguna, andalustar historialari musulmana izan zen.

## Biografia

Kordobarra Almanzorren gortearen funtzionario nagusia izan zen. Nahiz eta asko galdu, bere lanak bere garaiak ezagutzeko lehen mailako iturria dira. Ibn Hazm bezala, omeiarren jarraitzaile sutsua izan zen, andalustar estatuaren desagerpena eta taifa erresumen sorrera gaitzetsi zituena.

## Lanak

* Tarikh fuqaha Cordova
* Al-Kitab al ladi jama'a fihi bayna kitbay al-Qubbashi wa Ibn Afif
* Intijab al-Jamil li Ma'athir Banu Khatab
* Al-Akhbar fi'l dawla al-Amiriya (100 liburuki)
* Al-Batsha al-Kubra (10 liburuki).
* Al-Muqtabis fi Tarikh al-Andalus (100 liburuki)
* Kitab al-matin.

## Erreferentziak

* ↑ David J. Wasserstein. The Caliphate in the West: An Islamic Political Institution in the Iberian Peninsula
* Datuak: Q2745220
# Ibn Hawqal

Muḥammad Abū’l-Qāsim Ibn Ḥawqal (Nisibis, egungo Turkia, X. mendea) arabiar geografialaria izan zen.

## Biografia

Kitab surat al-ard (Lurraren antolamenduaren liburua) idatzi zuen Muqaddasirekin batera, arabiar geografo bikainena izan zen Hejirako urrezko mendean (musulmanen IV. mendea, kristauen X. mendea).
Ibn Hawqualen lana ez da grekoen kartografia tradizioan kokatzen, aitzitik, mundu musulmanaren atlasa egitea zuen helburu. Nolanahi ere oso lan aberatsa da, turkiarrez, kazakhstandarrez, Afrika Mendebalaz, Nubia eta Italiaren hegoaldeaz ematen baitu informazioa; atal oparoenak islamaren mendebalari, Siziliari batez ere, eta Transoxianari eskainiak dira.
Horrez gainera, Hawqual izan zen ekonomiaz arduratu zen lehen geografoa.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q367330
* Multimedia: Ibn Hawqal / Q367330
# Ibn Firnas (kraterra)

Ibn Firnas kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ14 lau-angelukoan dago. 88,3 kilometroko diametroa du. Izena Abbas ibn Firnasren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q630965
* Multimedia: Ibn Firnas (lunar crater) / Q630965