# Dámasa Cabezón

Dámasa Cabezón (Salta, 1792 - Valparaíso, 1861eko martxoaren 17a) Argentina eta Txileko hezitzailea izan zen, emakumeentzako hezkuntzan aitzindaria. Neskentzako hezkuntza-institutuak sortu zituen Santiagon, Txile (1838) eta La Pazen, Bolivia (1845). Txilen, emakumeentzako Txileko eskola laikoen lehen belaunaldiaren sortzailetzat jotzen dute.

## Bizitza

María Martínez Outes eta José León Cabezón hezitzaile espainiarraren alaba izan zen. Aita Espainiatik Saltara emigratu eta erregeorderriko elitearen seme-alabentzako eskola sortu zuen.
1820an, Buenos Airesen bizi zela, Dámasak Javiera Carrerari babeslekua eman zion, gobernuaren jazarpena jaso baitzuen bere neben bizitza salbatzeko esku hartzeagatik. Urte horretan bertan Germán Córdoba boliviarrarekin ezkondu zen, eta hark hezkuntza ibilbideari uko egitera behartu zuen.
1828an, aitarekin joan zen Santiagora, eta han Carrera familiaren babesa jaso zuen. Latina irakasten hasi zen, aitak Saltan sortu zuen antzeko eskola batean.
1832an, Manuela ahizparekin batera, Cabezón-ek neskentzako eskola bat ireki zuen Santiagon, eta 1845era arte zuzendu zuen. Bere ikasleetako bat Santiago Calzadilla izan zen (amak alaba izango balitz bezala aurkeztu zuen). 1845ean La Pazera itzuli zen, eta han José Balliviánen gobernuak kontratatu zuen emakumeentzako hezkuntza-institutua ezar zezan. Institutu horretan izan zituen ikasleen artean, Modesta Sanginés Uriarte eta Teresa Laredo Aguayo egon ziren.
1848an Boliviatik itzuli zenean, eskola bat zuzendu zuen La Serenan. Ondoren, Valparaisora erretiratu zen, 1861eko martxoan hil zelarik. Joyce Contreras Villalobos historialariaren arabera, Txilen emakumeen hezkuntzarako institutu laikoak ezartzeko lehenengo saiakerak Cabezonenak izan ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 Contreras 2017, 71 orr. .
* ↑ Ramos 1910, 59 orr. .
* 1 2 Gendering Latin American Independence. .
* ↑ Suárez. (1909). Rasgos biográficos de mujeres célebres de América : escritos, traducidos y estractados para el uso de las jovenes. , 129-131 or..
* 1 2 3 Damasa Cabezón de Córdoba. .
* ↑ Taille 2011.
* ↑ Balmaceda, Daniel. (4 de noviembre de 2013). El hombre del vestido claro. ISSN 0325-0946..
* ↑ Patiño, Roberto. (3 de noviembre de 2019). «La boliviana que vino del frío para dar calor en Tarija» elpais.bo.

## Bibliografia

* Contreras, Joyce. (2017). «Las transformaciones del campo cultural a mediados del siglo XIX y el surgimiento de una escritora moderna: Rosario Orrego de Uribe» Escritoras chilenas del siglo XIX: 68–105..
* Ramos, Juan Pedro (1910). Historia de la instrucción primaria en la República Argentina 1810-1910,1. liburukia, J. Peuser.
* Sosa de Newton, Lily (1986). Diccionario biográfico de mujeres argentinas. Buenos Aires: Editorial Plus Ultra.
* Taille, Alexandrina de la (2011). Tras las huellas de la educación católica femenina en el siglo XIX. Mujeres y cultura. 1. liburukiaː Historia de las mujeres en Chile. Santiago de Xile: Stuven, Anna María; Fermandois, Joaquín (eds.). ISBN 9789563476910.
* Urquidi, José Marcedonio (1919). Bolivianas ilustres,II. libuurkia, La Paz: Escuela tipográfica salesiana.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q85508091
* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, Katalanezko Wikipediako «Dámasa Cabezón de Córdoba» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.