OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

    Artikulu hau enperadoreari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Frederiko I.a».
Frederiko I.a Hohenstaufengoa edo Frederiko I.a Bizargorria (1122 – 1190eko ekainaren 10a) 1152ko martxoaren 4ean Frankfurten Alemaniako errege hautatu eta Akisgran-en koroatu zuten, 1154an Pavian Italiako errege koroatu zuten eta, amaitzeko, 1155eko ekainaren 18an Adrian IV.a aita santuak Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore koroatu zuen. 1178ko ekainaren 30an Arlesen Borgoinako errege aldarrikatu zuten. Bizagorri ezizena (italieraz Barbarossa eta alemanieraz Rotbart) bere agindupeko Italiako iparraldeko hirietan ipini zioten, zinez bizar gorria baitzuen.
Bere errege aukeraketa aurretik, oinordekotzaz Suabiako dukea ere bazen (1147–1152, Frederiko III.a izenez). Hohenstaufen dinastiako Frederiko II.a dukearen semea zen. Bere ama Judith, Henrike IX. Bavariakoaren alaba zen, hortaz Frederiko Bizargorri Alemaniako bi sendi garrantzitsuetatik zetorren, horrek printze hautagai onargarria izateko sobera baldintza ematen zizkiolarik.

## Istripua

1190 Ekainaren 10ean, Frederiko I.a Bizargorria enperadorea Saleph ibaian jausi zen. Zer gertatu zen zehazki ez dakigu eta hainbeste eztabaida daude gai honen inguruan. Historialari batzuen arabera bihotzekoa izan zuen. Frederikoren gizon batzuk ozpinean sartu zuten bere gorputza usteldu ez zedin.
Frederikoren heriotzak izua eta kaosa ekarri zion bere gudarosteari. Hain izan zen horrela non ia gudaroste osoa desegin baitzen. Honen ondorioz, jadanik musulmanen aurkako gurutzadan erdi konkistatuta zegoen Jerusalem kristauen eskuetan ez zen erori. Bakarrik 5.000 gudari heldu ziren Acrera, izatez gudaroste askoz handiagoa zen zati txiki bat. Bizargorriren semea, Henrike VI.a Suabiakoa gelditzen zen gudarostearen zatia Jerusalemera gidatu zuen bertan lurperatzeko intentzioarekin. Hala eta guztiz, ozpinak ez zuen Bizargorriren gorputza deskonposiziotik salbatu eta ondorioz Antiokiako Keparen Elizan lurperatu zuten bere [[haragia, bere hezurrak Tiroko katedralean eta bere bihotza eta barruko organoak Tarsusen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Beatrice Schwäbische
Beatrice, Countess of Chalon
Frederick V, Duke of Swabia
Henrike VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Frederick VI, Duke of Swabia
Frederick I, Duke of Swabia
Frederick II, Duke of Swabia
Joan I, Countess of Burgundy
Agnes of Germany
Otto I, Count of Burgundy
Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa
Beatrice II, Countess of Burgundy
Henry IX, Duke of Bavaria
Conrad II, Duke of Swabia
Judith of Bavaria, Duchess of Swabia
Wulfhilde of Saxony
Beatrice of Swabia
Marie of Hohenstaufen
Filipe Suabiakoa
Kunigunde of Hohenstaufen
Agnes von Staufen
Beatriz Suabiakoa
Sophie of Hohenstaufen :

## Erreferentziak

* ↑ Comyn, pg. 267
* ↑ Canduci, pg. 263

## Kanpo estekak

* Frederiko Bizargorriren biografia Entziklopedia Katolikoan (Ingelesez)
* Datuak: Q79789
* Multimedia: Frederick I, Holy Roman Emperor / Q79789
# Frederiko Henrike Orange-Nassaukoa

Frederiko Henrike (Delft, 1584ko urtarrilaren 29a - Haga, 1647ko martxoaren 14a) Orangeko printze subirano eta Holanda, Zeelanda, Utrecht, Guelders, Overijssel eta Groningengo estatuderra izan zen.
Gilen I.a Orange-Nassaukoa eta Louise Colignykoaren semea izan zen. Aita hil eta sei hilabetera jaio zen, eta bere anaia Mauriziok armetan hezi zuen. 1725ean Maurizioren ondorengoa izan zen kargu guztietan. Holanda, Zeelanda, Utrecht, Overijssel eta Guelders probintzietako estatuderra izan zen, baita Batasuneko almirante nagusia ere. 1647tik aurrera, gainera, Groningeneko estatuderra izan zen.
Hogeita bi urtez egon zen Probintzia Batuetako gobernuaren buru. Espainiarren aurkako gerran komandante nagusia izan zen eta bere arrakasta nagusia 's-Hertogenboscheko setio arrakastatsua izan zen. Beste hiri batzuk ere harrapatu zituen, hala nola Maastricht, Breda eta Hulst. Gerran Frantziarekin aliatu zen, baina azkenean aliantza utzi zuen Espainiarekin bake-akordioa sinatzeko. Horrela, laurogei urtez bilatu zituzten helburuak lortu zituzten Probintzia Batuek.
Urrezko aro baten buru izan zen, garaipen militar eta itsasontziekin, itsaso eta merkataritza hedapenarekin eta arte eta literaturan bikaintasunarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167236
* Multimedia: Frederick Henry, Prince of Orange / Q167236
# Frederiko I.a Napolikoa

    Artikulu hau Napoliko erregeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Frederiko I.a».
Frederiko I.a Napolikoa (Napoli, 1452ko apirilaren 19a - Tours, 1504ko azaroaren 9a) Napoliko erregea izan zen 1496-1501 bitarteko urteetan. Napoliko errege Fernando I.aren semea zen; lehengusu zuen Fernando II.aren eskutik hartu zuen erregetza, baina Frantziako Luis XII.ak erresuma kendu eta Anjouko duke izendatu zuen ordainetan.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2013/3/3 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q264060
* Multimedia: Frederick I of Naples / Q264060
# Frederiko I.a Danimarkakoa

    Artikulu hau Danimarkako erregeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Frederiko I.a».
Frederiko I.a (Kopenhage, 1471ko urriaren 7a - Schleswig, 1533ko apirilaren 10a) Danimarkako eta Norvegiako (1523-1533) erregea izan zen.
Luteranismoa sartu zuen bere estatuetan (1526), katolikoa izanda ere. Hainbat matxinada jasan zituen.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* Datuak: Q157789
* Multimedia: Frederick I of Denmark / Q157789
# Gangloffsömmern

Gangloffsömmern Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, [[Sömmerda (barrutia)|Sömmerda]] barrutian. 2014an 1.007 biztanle zituen 14,58 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q556425
* Multimedia: Gangloffsömmern / Q556425
# Gangnan barrutia

Gangnan barrutia (txinera tradizionalez: 港南区) Txinako barruti bat da, Guigang barruan. Azken zentsuaren arabera 516.598 biztanle zituen 1099.08 azaleran banatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1341900
* Multimedia: Gangnan District / Q1341900
# Gangs of London (telesaila)

Gangs of London britainiar telesaila da, Gareth Evansek eta Matt Flanneryk Sky Atlantic katerako sortua.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Egungo Londresen kokatu dute mafia giroko telesail labur hau. Klanen arteko itunak, azpijokoak, familia norgehiagokak… eta krimen antolatuak erakunde publikoak kontrolatzeko duen modua. Estilo honetako kontakizunen osagai guztiak bildu dituzte bederatzi ataletan, eta urteko telesailik ikusgarrienetako bat bilakatu da, nazioarteko kritikaren arabera.

## Aktoreak

* Joe Cole: Sean Wallace
* Sope Dirisu: Elliot Finch
* Lucian Msamati: Ed Dumani
* Michelle Fairley: Marian Wallace
* Paapa Essiedu: Alexander Dumani
* Mark Lewis Jones: Kinney Edwards
* Narges Rashidi: Lale
* Parth Thakerar: Nasir Afridi
* Asif Raza Mir: Asif Afridi
* Valene Kane: Jacqueline Robinson
* Brian Vernel: Billy Wallace
* Colm Meaney: Finn Wallace
* Jing Lusi: Victoria Chung
* Pippa Bennett-Warner: Shannon Dumani
* Orli Shuka: Luan Dushaj
* Richard Harrington: Mal
* Jude Akuwudike: Charlie Carter
* Emmett J. Scanlan: Jack O'Doherty

## Erreferentziak

* ↑ «Gangs of London» Berria 2020-11-14 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q60761014
# Gangster

Gangsterra Estatu Batuetan mafiako edo gaizkile-talde (gang) bateko kidea. Estatu Batuetan edari biziak galarazita egon ziren garaian sortu zen gangster hitza; garai hartan debekaturiko edarien legez kanpoko salmentak indar handia hartu zuen, eta mafiako talde handiak eratu ziren, beren artean etengabe borrokan eta liskarretan ibiltzen zirenak. Oso famatuak izan ziren Chicagoko Al Capone eta New York-eko Lucky Luciano gangsterrak, italiar jatorrikoak biak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q46961
# Gangrena gaseoso

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Gangrena gaseosoa Clostridium perfringens bakterioak eragindako patologia larria da, ehun organikoen nekrosia eta deskonposizioa sortzen duena. Gaitza zauri bat infektatzen denean harrapatzen da.
Orokorrean, bi gangrena mota bereizten dira:

## Infekzioa

Zauri zikin eta sakonak dira bakterio patogenoaren sarbidea. Zauri hauetako ehunek ingurugiro anaerobioa dute, mikrobio eragilearen hazkuntza errazten duena, tetanosen antzera (gangrena gaseosoa eta tetanosa Clostridium genoroko espezieek sortutakoak dira, eta infektatzeko antzeko era dute).
Ehunetan kokaturik Clostridium perfringens-ek toxina indartsu batzuk ekoizten ditu, odolera pasatzen dutenak, gaitzaren sintomatologia larria eraginez.

## Sintoma klinikoak

Gaitzaren inkubazio epea 18-36 ordu bitartekoa da.
Gangrenatutako gorputz zatia (zauriarena) moretzen eta iluntzen da, eta kirats handiko zornea isurtzen du, gas-burbuilak dituena. Kiratsa eta gasa mikrobio patogenoak burutzen duen hartziduraren ondorioak dira.
Bakterioaren toxinek ehunetako nekrosia sortzen dute. Odolera pasatzerakoan toxina horiek sukarra, okadak, bihotz-arazoak eta shock orokorra eragiten dute, sarritan heriotza dakartena.

## Tratamendua

Lehenbailehen ezarri behar da.
Lehenengo fase batean antibiotikoak ematen dira, zain barneko bidetik, mikrobioaren hazkuntza galerazteko (penizilinaren familiakoak). Horrekin batera kirurgia erabiltzen da, hilda, minduta eta infektatuta dauden ehunak errotik ateratzeko.
Oxigenoterapia hiperbarikoa ere erabiltzen da, arrakasta aldakor batekin. Terapia hau infektatutako ehunetan oxigenoaren ezarpenean datza; Cl. perfringens anaerobioa denez, oxigenoaren aurrean hiltzen da.
Neurri horiek nahikoak ez direnean gangrenatutako gorputz-zatiaren ebakitze edo anputazioa ezinbestekoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q168805
* Multimedia: Gangrene / Q168805
# Gangs of New York

Gangs of New York 2002an Martin Scorsesek zuzendutako filma da, XIX. mendearen erdialdeko New Yorkeko Five Points barrutian kokatuta. Pelikularen oinarria historikoa bada ere, gertakari eta pertsonai asko fikzio bihurtu dituzte.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Filma 1846an hasten bada 1860ko hamarkadaren hasieran kokatzen da. Garai hartako New Yorkeko arazo larrienak inmigrazio irlandarra eta gobernuaren Gerra Zibilerako neurriak ziren. Argumentua Bill "The Butcher" Cuttingen (Daniel Day-Lewis) bizitzan oinarrituta dago, kriminalen burua eta Boss Tweed (Jim Broadbent) politiko demokrataren laguntzailea zena. Cutting eta bere aldekoek Amsterdam Vallon (Leonardo DiCaprio) protagonista eta bere kide etorkinak borrokatuko dituzte 1863ko New Yorkeko erreklutamenduaren matxinadan.

## Pertsonaiak

* Leonardo DiCaprio: Amsterdam Vallon
* Daniel Day-Lewis: William "Bill the Butcher" Cutting
* Cameron Diaz: Jenny Everdeane
* Jim Broadbent: William "Boss" Tweed
* John C. Reilly: "Happy Jack" Mulraney
* Henry Thomas: Johnny Sirocco
* Brendan Gleeson: Walter "Monk" McGinn
* Liam Neeson: "Priest" Vallon
* Gary Lewis: McGloin
* Stephen Graham: Shang
* Eddie Marsan: Killoran
* Alec McCowen: Reverend Raleigh
* David Hemmings: Mr. Schermerhorn
* Larry Gilliard Jr.: Jimmy Spoils
* Cara Seymour: Hellcat Maggie

## Sariak

Filmak Oscar Sarietan hamar izendapen izan bazituen ere ez zuen bat ere lortu.

## Kanpo estekak

* imdb.com
* Datuak: Q154581
* Multimedia: Gangs of New York / Q154581
# Gangtok

Gangtok Indiako Sikkim estatuko hiriburua da. Himalaia magalean dago, 1.780 metroko altueran. Hiria famatua da bere inguru garbiengatik eta klima epelagatik. Azken zentsuaren arabera 100.286 biztanle zituen, eta estatuko industria turistikoaren gunea da.
Enchey monasterioa eraiki zen arte, herri txiki bat zen, baina 1840ean erromesaldi gune bat bilakatu zen. Tibetetik Britainiar Rajera zihoazen pertsonen geltokia izan zen XIX. mendearen amaieran. Indiaren independentziaren ostean Sikkimgo erresuma estatu-nazio bilakatu zen eta Gangtok izan zen bere hiriburua. 1975ean monarkiaren abolizioa etorri zen eta Sikkim Indiako 22. estatu bilakatu zen, baina Gangtok oraindik bere hiriburu izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q186141
* Multimedia: Gangtok / Q186141
# Ganguren

    Artikulu hau mendiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gangurengo mendilerroa».
Ganguren Enekurin hasi eta Erletxeraino doan mendilerroa da. Tartean Artxanda, Iturritxualde eta Elorriaga mendiak daude. Mendilerro honek Bilbo, Hego Uribe eta Txorierri banatzen du.
Dena den, Ganguren menditzat hartu ohi da, Gangurengana deitutakoa (474 m garai). Mendi hau Galdakao eta Lezama artean dago.

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak

* Ganguren luberri.net webgunean
* Datuak: Q12258164
# Gangsta rap

Gangsta rap edo gangster rap raparen azpigenero bat da, bere hitz eta musikarekin gaizkileen bizitzeko era bultzatzen duena. Generoa hardcore raparen eboluzioa izan zen, 1980ko hamarkadaren erdian Ice-T eta beste raperoek zabaldu eta hamarkadaren amaieran N.W.A taldeak ospetsu bilakatu zuena. 1990eko hamarkadaren hasieran Ice-T-k eta N.W.Ak lortutako ospeari esker hasieran estilo alternatibo bat zena, Estatu Batuetako hip hopean irabazi handiegiak lortu zituen estilo bilakatu zen. Zenbait gangsta raperoak musika-zirkuitutik at lotura izan dute benetako gaizkileekin eta Bloods edo Crips gaizkile-taldeekin loturak zituztelakoan ezagun bilakatu ziren.

## Erreferentziak

* 1 2 Gangsta Rap - What Is Gangsta Rap

## Kanpo estekak

* Datuak: Q753679
# Gangster Squad (filma)

Gangster Squad 2013. urteko akziozko polizia filma da Ruben Fleischerrek zuzendua. Protagonista nagusien roletan daude Josh Brolin, Ryan Gosling, Nick Nolte, Emma Stone eta Sean Penn aktoreak. Bigarren mailako roletan Jack Conley aktoreak Eugene Biscailuz Los Angelesko jatorri euskalduneko sheriffaren papera betetzen du. Warner Bros etxeak ekoiztu zuen.

## Argumentua

Benetako pertsonaia izenak eta gertaera batzuk daude filmaren argumentuaren oinarrian, baina fikzio elementu asko jaurtita gainera.
1949. urtean Los Angeles hirian, Mickey Cohen mafia eta gaizkintzaren figurarik bihurtu da. Jatorri juduko Cohen gaizkileak erosita ditu hiriko zenbait botere gune, nahi bezala bere negozio ilunak garatzeko. Los Angelesko Poliziako Bill Parker buruzagiak talde berezi bat antolatuko du Cohenen aurka egiteko.

### Eugene Biscailuz sheriff eusko-estatubatuarra

Bigarren mailako pertsonaietako bat da Eugene Biscailuz Los Angelesko jatorri euskalduneko sheriffa. Sheriffaren polizia atala ez da Los Angeles hiriko bera, konderrikoa baita, eta filmaren argumentuan Cohen gaizkileak erosita duen polizia gorputza da. Biscailuz bera Cohenen lagun gisa ageri da eszena batzuetan, eta beste batzuetan bere nahiak ez betetzeagatik mesprezatzen duen panpin gisa ageri da,
Eugene Biscailuzen biografian ez dago puntu honen egiazkotasunerako zantzurik. 1949. urtetik aurrera sherif postuan jarraitu zuen, eta ohorez erretiratu zen 1956. urtean, bizi osorako sheriff postu ohorezkoa eman ziotelarik.

## Aktoreak

* Josh Brolin: John O'Mara sarjentua.
* Ryan Gosling: Jerry Wooters sarjentua.
* Sean Penn: Mickey Cohen.
* Emma Stone: Grace Faraday, Cohenen neskalaguna.
* Nick Nolte: Bill Parker, polizia burua.
* Anthony Mackie: Coleman Harris, polizia.
* Giovanni Ribisi: Conwell Keeler, polizia.
* Michael Peña: Navidad Ramirez, polizia.
* Robert Patrick: Max Kennard, polizia.
* Jack Conley: Eugene Biscailuz sheriffa.
* Sullivan Stapleton: Jack Whalen.
* James Carpinello: Johnny Stompanato.
* Jon Polito: Jack Dragna.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Rasmussen, C.. (2007-10-21). «L.A. Then and Now: Long arm of this lawman bridged a city's history; Eugene Biscailuz was descended from settlers; his long, colorful career as sheriff was marked by modernization» Los Angeles Times (Noiz kontsultatua: 2015-02-24).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q27751
# Frederick Kempster

Frederick John Kempster, ezagunagoa ingeles erraldoia (ingelesez: English Giant) ezizenarekin (Bayswater, Londres, 1889ko apirilaren 13a – Blackburn, Lancashire, 1918ko apirilaren 15a) oso gizaseme garaia izan zen; akromegalia deritzon gaixotasunaren ondorioz, 2,37 metro garai izatera heldu zen.
Astley and Company's American Circusekin kontratua sinatu zuenean, halaxe zioen: erraldoi profesionala zela, eta ez «ero» bat. Erraldoi ingelesa edo erraldoi lagunkoia deitzen zioten. Oso hurbilekoa eta ezaguna egin zen Ingalaterran.

## Erreferentziak

* ↑ Telleria Sarriegi, Enekoitz. (2020-11-05). «Migel Joakinen garaikideak» Berria CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4787092
# Frederick Reines

Frederick Reines (Paterson, New Jersey, 1918ko martxoaren 16a - Los Angeles, Kalifornia, 1998ko abuztuaren 26a) estatubatuar fisikaria izan zen. Fisikako Nobel saria, neutrino partikula azpiatomikoaren existentzia berresteagatik.
New Yorkeko Unibertsitatean egin zituen ikasketak (1944). Gero Manhattan proiektuan lan egin zuen, Los Alamosen, Mexiko Berrian, bonba atomikoa prestatzen. 1959an Ohiora joan zen, eta 1966an Kaliforniako Unibertsitatera, Irvinera. Neutrinoen lehenengo deskribapena Wolfgang Paulik egin zuen 1930ean. Erradioaktibitateari buruzko bere lanetan, Paulik garrantzi handiko aurkikuntza egin zuen: nukleo atomiko erradioaktiboen desintegrazioan igortzen diren elektroien energia eta prozesuan neurtutako energia galera osoa ez zetozela bat. Beraz, partikula azpiatomiko bat "asmatu" zuen, kargarik gabea, eta nukleoaren desintegrazio prozesuan igorriko zena. Arrazoibide hori fisikaren funtsezko legeetako batean oinarritzen zen: energiaren kontserbazioaren legean, alegia. Lege horren arabera Unibertsoko energia kopurua berdina da beti, ezin da sortu eta ezin da suntsitu. Reines lege hori atomo mailan eta maila azpiatomikoan ere berdin beteko zelakoan zegoen. 1950eko hamarraldian, Clyde Cowan fisikariarekin batera, esperimentu bat prestatu zuen partikula azpiatomikoen talkak uretan aztertzeko. Urtebete geroago, nahiko froga bildu zuen neutrinoak partikula libre gisa existitzen zirela iragartzeko. Paulik sumatzen zuen bezala, neutrinoak elektroiekin batera igortzen ziren desintegrazio erradioaktiboetan. 1995ean Fisikako Nobel saria jaso zuen, Martin L. Perlekin batera.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/10/4 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q191922
* Multimedia: Frederick Reines / Q191922
# Frederick Rolfe

Frederick William Rolfe, goitizenez Baron Corvo (Londres, Ingalaterra, 1860ko uztailaren 22a - Venezia, Italia, 1913ko urriaren 25a) ingelesezko idazlea izan zen. Katoliko egin zen, eta apaizgaitegi batean sartu zen, baina handik egotzi zuten homosexuala zelako. Artegintzan jardun ondoren (pintura, argazkigintza) Yellow Book aldizkarian hasi zen idazten, eta ipuin-bilduma bat argitaratu zuen: Stories Toto Told Me (1898, Totok kontatu zizkidan ipuinak). Ondoren Hadrian the Seventh (1904, Adriano VII.a), Sir Tarquinio (1905, Tarquinio jauna) eta idazlearen obrarik ezagunena, The Desire and The Pursuit of The Whole (1934an argitaratua, Absolutuaren grina eta bilatzea) lan autobiografikoa idatzi zituen. Symons kritikariak haren biografia argitaratu zuen 1934. urtean, eta lan hari esker egin zen ezaguna Rolfe.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1289140
* Multimedia: Frederick Rolfe / Q1289140
# Frederick Sleigh Roberts

Frederick Sleigh Roberts (Kanpur, India, 1832ko irailaren 30a - Saint-Omer, Pas-de-Calais, Frantzia, 1914ko azaroaren 14a) ingeles marexala izan zen.
Sandhurst-eko Eskolan egin zituen ikasketa militarrak, eta arrakasta izan zuen 1857ko zipaioen matxinadaren aurka. Abisiniako Kanpainan parte hartu zuen 1868an, eta Indiara itzuli zen gero Afganistan eta Indiako estatuen arteko muga zaintzera. Kabulen ingeles misiolariak hil zituztenez Afganistanen barneratu zen, eta, Kabulez gainera, Kandahar hiriaz ere jabetu zen (1880). Indiako armadako komandante egin zuten 1886an, eta marexal 1895ean. 1899an ingeles osteen buru izan zen boerren aurkako gerran. Londresa itzuli, eta Ingalaterrako armadako jeneral egin zuten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q335008
* Multimedia: Frederick Roberts, 1st Earl Roberts / Q335008
# Frederick Loewe

Frederick Loewe (Berlin, 1901eko ekainaren 10a - Palm Springs, Kalifornia, 1988ko otsailaren 14a) estatubatuar musikagile eta abeslaria izan zen, sortzez austriarra.
Oso musika-heziketa ona izan zuen txikitatik. Hamahiru urte zituela hasi zen kantatzen Berlingo Orkestra Sinfonikoaren bakarlari gisa. 1924an Estatu Batuetara alde egin zuen. Ogibidea ateratze aldera, jatetxe eta tabernetan pianoa jotzen ibili zen, baina bere jardun nagusia abestiak idaztea izan zen. 1942an Alan Jay Lerner letragilea ezagutu zuen, eta elkarrekin hasi ziren lanean. Beren lanak komedia musikalaren estilo sofistikatua hartu zuen, eta bien artean arrakasta ugari lortu zuten: Brigadoon (1947), Paint your wagon (1951), My Fair Lady (1956, Pulitzer saria), Gigi (1958) eta Camelot (1960). Obra horietako asko zinemara egokitu ziren gero.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q551678
* Multimedia: Frederick Loewe / Q551678
# Frederick North

Frederick North, II. Guilfordeko kondea, Lord North tituluagatik ezaguna (Londres, 1732ko apirilaren 13a - ibidem, 1792ko abuztuaren 5a) britainiar politikaria izan zen. Britainia Handiko lehen ministroa izan zen 1770etik 1782ra.
1754an, 22 urterekin, Parlamentuko kide hautatu zuten lehen aldiz. 1770ean izendatu zuten lehen ministro, Graftongo dukeak dimisioa eman ondoren. Euforia garaian iritsi zen boterera, Zazpi Urteko Gerran garaipena lortu eta inperio koloniala hedatu ondoren. Bere agintalditik asko igaro zen Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerra garaian. 1782an kendu zuten kargutik zentsura-mozio baten ondoren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q312593
* Multimedia: Frederick North, 2nd Earl of Guilford / Q312593
# Frederick Sanger

Frederick Sanger (Rendcomb, Gloucestershire, Ingalaterra, 1918ko abuztuaren 13a - Cambridge, Ingalaterra, 2013ko azaroaren 19a) biokimikaria zen. Cambridgeko Unibertsitatean doktoretza egin zuen, eta 1939. urteaz geroztik unibertsitate berean kimika biologikoaren alorrean ikertzaile izan da. Ikerketa nagusiak proteinen egiturari buruz egin ditu. 1955ean intsulina osatzen duten aminoazidoen segida zehaztu zuen. 1958 eta 1980ko Kimikako Nobel sariak jaso zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011-12-27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151564
* Multimedia: Frederick Sanger / Q151564