OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# League for Programming Freedom

League for Programming Freedom (LPF; euskaraz Programazioan askatasunaren aldeko liga) 1989an sortu zuen Richard Stallman-ek, software librearen garatzaileak bateratzeko, hala nola software jabedunarenak ere, software patenteen eta egile eskubideen esparruaren hedatzea borrokatzeko fundatu zuten. Haren logoa diskete bat eta zinta txirrika bat sostengatzen dituen Askatasunaren Estatua da.
Beste ekimen batzuen artean, ligak "Burn all GIFs" kanpainia hasi zuen (GIF guztiak erre itzazue), CompuServek erabilitako bere LZW konpresioaren patenteak indartzea bilatzen zuen Unisysen ekintzen aurka, aipatuko formatu grafikoa sortzerakoan.
Ligaren eraketan eragin handiena izan zuten gertaerak, Apple Inc.-ek Microsoften kontra bere ordenagailuen interfaze grafikoen itxura eta portaerari buruz ((look and feel)) egile-eskubideen balizko haustearen demandak izan ziren. Epaiketa amaitu eta gero, liga jarduerarik gabe geratu zen, gero softwarearen patenteen erabileragatik geroz eta gehiago kezkatzen zirenek berpiztua izateko.

## Kanpo estekak

* Sitio web oficial de la LPF
* Historia de la LPF
* Datuak: Q2477489
# Leadwood (Missouri)

Leadwood Missourieko hiri bat da. St. Francois konderrian kokatua dago. 2010ean 1.282 biztanle zituen, 3,00 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* St. Francois konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q953382
# Leaf River (Illinois)

Leaf River Illinoiseko herri bat da. Ogle konderrian kokatua dago. 2010ean 443 biztanle zituen, 2,16 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ogle konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2181623
* Multimedia: Leaf River, Illinois / Q2181623
# Leaf River udalerria, Ogle konderria (Illinois)

Leaf River udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko udalerri bat da, Ogle konderrian. Azken zentsuaren arabera 1.098 biztanle zituen, 35.75 milia karratu (92.6 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Leaf River udalerrian 463 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 32.332 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q987714
* Multimedia: Leaf River Township, Ogle County, Illinois / Q987714
# Leagi dorretxea

Leagi dorretxea (jatorriz Leaegi) Mendexan kokatutako XVI. mendeko jauregia da.

## Kokapena

Dorretxea Leagi auzoan kokatua dago.

## Historia

Etxea XVI. mendekoa da, XVII. mendean moldatua jauregi barroko erara.

## Eraikina

Eraikinaren egitura orokorra errenazentista da, baina baoen sistema barrokoa da.
Eraikinaren oina angeluzuzena da, eta kubo kamuts forman eraikia dago. Hormak harlangaitzezkoak dira, eta baoak, ertzak eta aurre aldearen zati handi bat harlanduzkoa. Estalkia lau isurikoa da.
Fatxada nagusiko bao guztiek harrizko leihoburu zuzena dute. Ate nagusiaren alde banatan bi leiho borobil ditu. Goiko solairu biek launa leiho dituzte fatxada nagusi honetara, leiho-barren landuekin. Lehen solairuko erdiko leiho biek leihoburu bakarra dute, eta haren azpian armarri bat: Leagi familiarena da, eta bertan luma eta molorrikaz orlatutako kaskoa eta behealdean ume edo aingerutxo bi, gorago laurdenetan banatutako armak ageri dira, lehenengoa eta laugarrena basurdea eta bigarrena eta hirugarrena zortzi muturreko izarra.
Alboko fatxadetako baoek erregulartasun gutxiago dute, eta txikiagoak dira.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «LEAGI - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
* 1 2 3 «Mendexako Udala - Leagi Dorretxea» www.mendexa.net (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
* ↑ «Casa Torre Leagi - Landa Garapenerako Alkartea Lea Artibai - LGA» www.leaartibai.eu (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
* 1 2 3 4 5 «Patrimonio Artistico De Euskadi - hiru» www.hiru.eus (Noiz kontsultatua: 2020-10-18).
* Datuak: Q100715684
* Multimedia: Casa-torre de Leagi / Q100715684
# League City (Texas)

League City Texasko hiri bat da. Galveston konderrian kokatua dago. 2010ean 83.560 biztanle zituen, 132,84 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Galveston konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q982639
* Multimedia: League City, Texas / Q982639
# Llangan

Llangan, galesez: Llan-gan, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cowbridge udalerritik 6,4 kilometrotara dago.
2011ko erroldaren arabera 702 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6661429
* Multimedia: Llangan / Q6661429
# Llangadog

Llangadog, Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. komunitatearen barnean Llangadog, Bethlehem eta Capel Gwynfe udalerriak daude.
2011ko erroldaren arabera 1.311 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3401549
* Multimedia: Llangadog / Q3401549
# Llangain

Llangain, galesez: Llan-gain, Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Towy ibaiaren ertzean dago.
2011ko erroldaren arabera 573 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6661421
* Multimedia: Llangain / Q6661421
# Llanganuco

Llanganuco haran glaziar estu batean dauden bi aintziraz osatua dago, alboetan Cordillera Blancako Huascaran, Huandoy, Nevado Pisco, Chapraraju, Yanapaccha eta Chopicalqui mendi elurtuak, Maria Josefa bidezidorrak eta Demanda Quebrada dituelarik, Huascaran Parke Nazionalaren eta Huascaraneko Biosfera Erreserbaren zati delarik, Perun.
Lehen aintziraren ertzean, Warmiqucha (aintzira emea) deitua eta 3850 metroko altueran dagoena, keñualezko baso trinkoak daude, eta ura turkesa kolorekoa da. Bigarren aintzira, Urqunqucha (aintzira arra) deitua, 3860 metroko altueran dago, lehenagandik ekialdera, eta hau baino txikiagoa da.
Llanganucoko aintzirak Peruko Yungay probintzian daude.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q616715
* Multimedia: Llanganuco / Q616715
# Llangarron

Llangarron, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Herefordshire konderrian.
2011n 1.053 biztanle zituen.
* Datuak: Q3784243
* Multimedia: Llangarron / Q3784243
# Llangadfan

Llangadfan, Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. A458 errepidean dago, Foel eta Llanerfyl udalerrien artean, eta Llanwddyn udalerritik 12 kilometrora. Dyfnant basotik hurbil dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6661409
* Multimedia: Llangadfan / Q6661409
# Llangamarch

Llangamarch edota Llangammarch Wells, Galesko udalerri eta parrokia bat da, Powys konderrian. Afon Irfon ibaiaren ertzean dago.
2011ko erroldaren arabera 541 biztanle zituen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6661425
* Multimedia: Llangammarch Wells / Q6661425
# Llangar

Llangar, Galesko iparraldean dagoen parrokia bat da, Denbighshire eremuan. Corwen udalerritik 1,6 kilometro hego-mendebaldera eta Bala udalerritik 16 kilometro ipar-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3399915
# Llanganates Parke Nazionala

Llanganates Parke Nazionala (PNLl) Ekuadorreko babestutako gunea da, Cotopaxi, Tungurahua, Pastaza eta Napo probintzien artean dagoena. Bere izena, "Llanganates", "Mendi Ederra" esan nahi duen kitxua hitzetik dator. Parkearen barruan dago Cerro Hermoso izen bereko goragunerik altuena. Parkea "Llanganatiseko altxorra" delakoarengatik da famatua.
Parkera hainbat norabidetatik sar daiteke, baina bisitariek normalean Salcedo, Patate, Píllaro, Baños eta Río Verde bezalako herrietatik sartzen dira.

## Ezaugarri biologikoak

Parkea bi eremu ekologikotan banatuta dago, mendebaldea eta ekialdea.
Mendebaldeko eremua Andeetako paramoan dago, ekialdeko eremuaren gainetik. Hemen, bisitariek mendi tontorrak eta haran altuak dituzten basamortuko paisaia aurkitzen dute. Ingurua Hego Amerikako kamelidoek osatzen dute, hala nola bikuñak, llamak eta alpakak .
Ekialdeko eremua Andeen ekialdeko alpeetan dago. Hemen bisitariak landare eta animalien biodibertsitate aberatsa aurkitzen du Amazoniako goialdeko baso bihurrituen artean. Eremu hau oso eskuraezina da, eta normalean oinez bakarrik egiten da. Andeetatik ateratzen diren ibai kopuru handiak ere zailtzen du eremu hori zeharkatzea.

### Landaredia

Parkearen ezaugarri geologikoek espezie floristikoak ugaritzea ahalbidetu dute, hau Ekuadorreko Andeetako maila biologikoan garrantzitsuenetako bat izanik. Ekuador kontinentaleko landarediaren sailkapen sistemaren arabera, parke nazionala Ekialdeko mendikatearen iparraldeko azpieskualdean dago, eta, era berean, hainbat landaredi motatan banatzen da.

## Erreferentziak

* ↑ ECOLAP y MAE. 2007. Guía del Patrimonio de Áreas Naturales Protegidas del Ecuador. ECOFUND, FAN, DarwinNet, IGM. Quito, Ecuador.
* ↑ Ministerio del Ambiente del Ecuador. 2013. Sistema de Clasificación de los Ecosistemas del Ecuador Continental. Subsecretaría de Patrimonio Natural. Quito.

## Kanpo estekak

* www.birdlife.org / Lista de las aves en el parque nacional Llanganates
* Lugares de interés de los Llanganates
* Datuak: Q1120709
* Multimedia: Llanganates National Park / Q1120709
# Llanganatiseko altxorra

Llanganatiseko altxorra, Rumiñahui jeneral inkak Ekuadorko Llanganates mendikatearen sakonean ezkutatutako urre landuaren eta beste altxor batzuen kopuru handi bati erreferentzia egiten dio.

## Kondaira eta oinarri historikoak

1532an, Francisco Pizarrok San Miguel de Piura hiria sortu zuen eta Inken Inperioaren konkista hasi zuen. Geroago, urte berean, Atahualpa Inka atxilotu zuen Cajamarcan.
Atahualpak, espainiarrek urrea estimatzen zutela ororen gainetik, erreskate gela izenarekin ezagutzen den urrez beteko zuela esan zuen bere askatasunaren truke. Pizarrok onartu zuen hori, nahiz eta ziurrenik ez zuen Atahualpa askatzeko asmorik izan. Gela urrez bete baino lehen, Pizarro ez zen Atahualpaz fidatzen, eta gainerako gerlari inken gainean zuen eraginaz, eta horregatik 1533ko uztailaren 26an Inka garrotez exekutatzera kondenatu zuen.
Kondairaren bertsio batek dio Rumiñahui jeneral inka Cajamarca-ra zihoala erreskaterako estimatutako 750 tona urre landuarekin, Atahualpa hil zutela jakin zuenean.
Kondairak dio Quitora itzuli zela (garai hartan lurraldearen izena zen, gaur egun Ekuador deitzen dena), altxorra Llanganatis mendikateraino garraiatuz eta laku batera botaz. Rumiñahuik orduan espainiarren aurka borrokatu zuen eta, azkenean, harrapatu eta torturatu zuten arren, ez zuen inoiz altxorraren kokalekua ezagutzera eman.

## Madarikazioan sinestea

Jendeak azken bostehun urteotan altxorra bilatu du eta askok txarto bukatu dira, eta hori madarikazioa dela uste dute.

## Kondaira ingelesez hitz egiten duen mundura hedatzea

Kondaira ezaguna egin zen mundu anglofonoan, Richard Spruce botanikariak Valverde ibilbidea eta Ekuadorreko batek Don Atanasio Guzmanen izenean marraztutako mapa aurkitu zituenean, informazio hori Royal Geographic Society aldizkari ofizialean argitaratuko zen 1860an. 1933-1934 urteetan Luciano Andrade Marín ekuadortar geografo eta historialariak Tullio Boschetti eta Umberto Ré italiarrek espedizioa egin zuten Llanganatietara; handik Andrade Marín-ek liburua argitaratu zuen: "Bidaia Llanganatiko mendi misteriotsuetara", italia-ekuadorko espedizio, inguruko flora, fauna eta geografiaren azterketa eta, era berean, espedizio zoragarri baten kontakizuna Liburu horretan dokumentatu zen lehen aldia, Quitoko Liburutegi Nazionalean kontsulta daitekeena; Ekuadorreko Kultur Ondare izendatu duten liburua.

## Altxorra dagoeneko kokatuta dagoenaren ustea

Askoren ustez, altxorra XVIII. mendearen amaieran Antonio Pastorrek eta Marín de Segurak aurkitu eta bota zuten.

## Erreferentziak

* Llanganates Parke Nazionala: Inken Altxorraren Ibilbidea
* "La Hora" egunkaria: Los Llanganates
* “Hoy” egunkaria: Los Llanganates
* Bisitatu Ekuador: Llanganateseko petroglifoen kondaira
* Lucas, Kintto: Atahualpako altxorra eta sorgindutako aintzira
* Vázquez, Miguel A. - Larrea, Mario: Sarrera laburra Llanganates-era

## Kanpo estekak

* Picasso, Fabio: Urrezko ametsak
* http://www.elcomercio.com/tendencia/cultura/luciano-andrade-marin-preseno-libro.html
* https://www.youtube.com/watch?v=wEUnSvaemAQ
* Datuak: Q2400516
# Louis Lafitte

    Artikulu hau arraunlari baionesari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lafitte».
Louis Lafitte (Baiona, 1886ko ekainaren 2a - ?) euskal arraunlaria izan zen, arraunketa olinpikoan aditua.
Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Stockholmen hain zuzen ere.
Société Nautique de Bayonne izan zuen kluba.

## Erreferentziak

* ↑ www.sports-reference.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12262629
# Louis Lavelle

Louis Lavelle (Saint-Martin-de-Villeréal, Frantzia, 1883ko uztailaren 15a - Parranquet, Frantzia, 1951ko irailaren 1a) frantses filosofoa izan zen.

## Lan hautatuak

* La dialectique du monde sensible, Les Belles Lettres, 1922 ; PUF, 1954.
* La perception visuelle de la profondeur, Les Belles Lettres, 1922.
* De l'être (La dialectique de l'éternel présent, 1), Alcan, 1928 ; 1932 ; Aubier, 1947.
* La Conscience de soi, Grasset, 1933 ; 1951; Christian de Bartillat, 1993.
* La Présence totale, Aubier, 1934.
* Le Moi et son destin, Aubier, 1936.
* De l'acte (La dialectique de l'éternel présent, 2), Aubier, 1937 ; 1946 ; 1992.
* L'Erreur de Narcisse, Grasset, 1939 ; La Table Ronde, 2003.
* Le Mal et la souffrance, Plon, 1940 ; Dominique Martin Morin, 2000.
* La Parole et l’écriture, L'Artisan du livre, 1942 ; Le Félin, 2007.
* La philosophie française entre les deux guerres, Aubier, 1942. Éditions L'Harmattan, 2009, ISBN 2296077226, ISBN 9782296077225
* Du temps et de l'éternité (La dialectique de l'éternel présent, 3), Aubier, 1945.
* Introduction à l'ontologie, PUF, 1947; Le Félin 2008.
* Les Puissances du moi, Flammarion, Bibliothèque de philosophie scientifique, 1948.
* De l'âme humaine (La dialectique de l'éternel présent, 4), Aubier, 1951.
* Quatre saints, Albin Michel, 1951 ; sous le titre De la sainteté, Christian de Bartillat, 1993.
* Traité des valeurs : tome I, Théorie générale de la valeur, PUF, 1951 ; 1991.
* Traité des valeurs : tome II, Le système des différentes valeurs, PUF, 1955 ; 1991.
* De l'intimité spirituelle, Aubier, 1955.
* Conduite à l'égard d'autrui, Albin Michel, 1958.
* Morale et religion, Aubier, 1960.
* Manuel de méthodologie dialectique, PUF, 1962.
* Panorama des doctrines philosophiques, Albin Michel, 1967.
* Psychologie et spiritualité, Albin Michel, 1967.
* Sciences, esthétique, métaphysique, Albin Michel, 1967.
* De l’existence (manuscrit de Limoges de 1912), Studio Editoriale di Cultura (Gênes), 1984.
* Carnets de guerre, 1915-1918, Québec, Éditions du Beffroi, et Paris, Les Belles Lettres, 1985.
* L'Existence et la valeur (Leçon inaugurale et résumés des cours au Collège de France, 1941-1951), Documents et inédits du Collège de France, 1991.
* Règles de la vie quotidienne, Arfuyen, 2004

## Erreferentziak

* ↑ Gilles Deleuze, Cahiers du Sud, XLII, No 334, 1955, p.499–500
* Datuak: Q467668
* Multimedia: Louis Lavelle / Q467668
# Louis Jules Trochu

Louis Jules Trochu (Le Palais, Belle-Île, 1815eko martxoaren 12a - Tours, 1896ko urriaren 7a) frantziar jenerala izan zen. Frantzia-Prusia Gerraren garaian, Parisko gobernadore izendatu zuten. Frantsesen errenditzeak eta 1870eko irailaren 4an iraultza hasi (Bigarren Inperioaren erorketa, Hirugarren Errepublika deialdia eta Defentsa Nazionaleko Gobernua eratzea) eta honek aukera eman zion Alemaniako gudarosteari hiriburu aldera jotzeko. Iraultza zela eta, presidente bilakatu zen. Paris erori baino lehen Joseph Vinoyri eman zion Parisko gobernua. Paris eta Versailles irailaren 18an eta 19an erori ziren. Ferrièresko elkarrizketak huts egin zuen, eta frantsesek adoretsu aurre egin zieten alemaniarrei Parisen eta inguruko probintzietan.
1871ko urtarrilaren 28an, Defentsa Nazionaleko Gobernuak armistizioa izenpetu zuen. Parisko herritarrek, ordea, ez zuten onartu, eta errenditu izanak tirabira handiak sortu zituen gobernu ofizialaren (Biltzar Nazionala eta Thiers) eta indar iraultzaileen artean. 1871ko otsailaren 13an Trochuk dimititu eta Thiers presidente bilakatu zen. 1871ko martxoaren 18an gobernu iraultzailea eratu zuten: Parisko Komuna.
Trochu Biltzar Nazionalean sartu zen baina 1872an politika eta hurrengo urtean armada utzi zituen.
* Datuak: Q441235
* Multimedia: Louis Jules Trochu / Q441235
# Louis Le Vau

Louis Le Vau (Paris, 1612 – ib., 1670eko urriaren 11) frantses arkitektoa izan zen. XVII. mendeko Frantziako arkitekto ospetsuena izan zen. Frantziako Luis XIV.aren eraikuntzen zuzendaria izan zen. Beste lan askoren artean Versaillesko jauregiaren diseinua eta Louvreko berrikuntza lanak egin zituen, eta Vaux-le-Vicomte jauregia eraiki zuen.
Sortu zuen estiloa eraikuntzengatik eta apainketengatik nabarmendu zen. Versalles gaztelua egin aurretik Pariseko hainbat luxuzko etxe egin zituen, adibidez, Hôtel Lambert baina bere lehen eraikuntza handia Vaux-le-Victomte jauregia izan zen. Geroago, Louvreko diseinuan parte hartu egin zuen eta Salpêtrièrko ospitalea egin zuen.
Louis le Vau eraikina diseinatu eta artisau talde bat zuzentzen zuen. 1640an Louisek Lambert Hôteleko lana hasi zen egiten, Ǐle-Saint-Louisen eta Lebrunekin kolaboratu egin zuen. 1657an Nicolás Fouquet Louis le Vau aukeratu egin zuen Vaux-le-Vicomte jauregia egiteko.
Vaux-le-Vicomte jauregiak, atondo angelu zuzen eta egongela obalatua ditu, atondoak bi eskaileren bidez komunikatzen dira Errealen apartamentuak eta Fouquetenak, bitartean egongelak, bi gelen arteko lotura gisa jarduten du. Lorategi oso handia du.
1664an Louis le Vau, Luis XIVren enkargua jaso zuen Versaslleko jauregia erakitzen hasteko. Le Vauren proiektua bi hegaleko bloke handi bat zen, cour d'honneur sakon bat osatuz. Erdiko blokearen alboetan beste bi bloke daude eta haien artean terraza bat zegoen. Oinplano noblea pilastra eta zutabe jonikoekin artikulatzen zen, taulamendu handi bati eta garaiera txikiagoko teilatupe bati eusten zieten, guztia "italiar erara" jarritako teilatupe batez koroatua, tradizio frantsesetik bereizten duen ezaugarria. Bere proiekturako, Louis Le Vau, François d 'Orbayren laguntza izan zuen, honek, luzetarako hegalak inguratzen zituzten bi eraikin paralelo eraiki zituen, barneko bi patio sortuz. Horrela, cour d'honneurrek zabalera galtzen du, baina, blokeak erdiko gorputzerantz aurreratzean, luzetarako ibilbidea handitzen duen perspektiba bat sortzen da lorategien bila.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q310530
* Multimedia: Louis Le Vau / Q310530
# Louis Leon Thurstone

Louis Leon Thurstone (Chicago, 1887ko maiatzaren 29a - Chapel Hill, Ipar Carolina, 1955eko irailaren 30a) estatubatuar psikologo bat izan zen, psikometrian egindako ekarpenengatik bereziki ezaguna. Thurstone eskalaren asmatzailea da. Ezaguna da, orobat, faktore analisiaren arloan egindako lanagatik.
# Louis Leakey

Louis Seymour Bazett Leakey (Kabete, Kenya, 1903ko abuztuaren 7a – Londres, 1972ko urriaren 1a) britainiar antropologoa izan zen. Oso fosil garrantzitsuak aurkitu zituen Kenyan eta Tanzanian, eta bere garaiko datuek eskaintzen zuten baino data zaharragoa ezarri zion lehen gizakiari (Australopithecus eta Homo habilis, 1.750.000 bat urte). Primate antropoide baten (Zinjanthropus) hezurrak ere aurkitu zituen (14 milioi urtekoak).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q14837
* Multimedia: Louis Leakey / Q14837
* Espezieak: Louis Seymour Bazett Leakey
# Louis Lecoin

Louis Lecoin (Saint-Amand-Montrond, Frantzia, 1888ko irailaren 30a - Les Pavillons-sous-Bois, Frantzia, 1971ko ekainaren 23a) militante anarko-sindikalista izan zen.

## Bizitza

Gaztetatik borrokatu zen alderdi politikoen agintepeko sindikalismoaren aurka. Kropotkinen jarraitzailea zen, eta Union anarchiste taldeko idazkari izan zen 1912an. Bakezale porrokatua zen, eta kartzelara eraman zuten 1916an, Lehen Mundu Gerraren aurkako ekimenak bultzatzeagatik.
1921. urtetik aurrera bereziki nabarmendu zen Sacco eta Vanzetti kide anarkisten alde, eta geroago, Durruti, Ascaso, Makhno eta Berneri anarkisten estradizioaren aurka. 1936an Comité pour l´Espagne libre delako batzordea sortu zuen Espainiako errepublikanoen alde. 1939an berriro ere kartzelatu zuten, bakearen aldeko ekintzengatik. 1948an Défense de l´homme aldizkari anarkista sortu zuen eta 1956an Liberté izeneko egunkaria. 1962an armadaren aurreko intsumisioaren aldeko kanpaina bati ekin zion eta, hogeita hiru egunez gose-greban egon ondoren, Frantziako parlamentuak objekziorako eskubidea onartzea lortu zuen. Armak uztearen aldeko batzordean lan egin zuen aurrerantzean, hil arte.
Bi liburu idatzi zituen: De prison en prison (1947, Presondegiz presondegi) eta Le Cours d´une vie (1965, Bizitza baten joana).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q1666714
* Multimedia: Louis Lecoin / Q1666714
# Louis L'Amour

Louis Dearborn L'Amour (Jamestown, Ipar Dakota, AEB, 1908ko martxoaren 22a - Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1988ko ekainaren 10a) ingelesezko idazlea izan zen.

## Biografia

Ahozko tradizio aberatsa jaso zuen etxean, txikitatik Mendebalde Urruneko lehen konkistatzaileen abenturak eta indiarrekiko borroken istorioak entzun baitzituen. Hortik atera zuen bere nobeletarako gaia. Bere bizimodua ere nobeletakoa izan zen. Hamabost urte zituela utzi zuen eskola, eta mendebaldera jo zuen, era bateko eta besteko lanak eginez.
Hogei urte inguru zituela, Ekialde Urruneko zenbait tokitan ibili zen. Han ere ez zuen zorte handirik izan, ordea, eta berriro bere sorlekura itzulita, boxeolari egin zen. Gero, Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuen, eta bere soldadu-lagunek behin eta berriz eskatzen zioten Mendebaldeko lehen kolonoen istorioak kontatzeko. Istorio horiek pizten zuten interesa ikusita, idazten hasi zen.
1951n argitaratu zuen lehen nobela, Tex Burns ezizenaz: Hopalong Cassidy eta High Rockeko zaldunak. 1953an kaleratu zuen Sakona, bere nobelarik ezagunenetakoa. Arrakasta handia izan zuen, bai kritikaren aldetik eta baita irakurleen aldetik ere. 1953tik 1958ra bitartean, 15 eleberri kaleratu zituen. Oso eleberri originalak idatzi zituen: bere heroiek, betiko gogortasunaren atzean, erromantizismo kutsu bat zuten, eta ekintzaren erritmoa oso azkarra zen, indarkeria gehiegi gabe. Bere azken nobelak familia-sagak izan ziren. Europatik etorritako zenbait familiaren arrastoa jarraitu zuen, eta 40 nobela idazteko gaia atera zuen, bere ikerketetatik. Sackettarrei buruzko nobelak dira, esate baterako, Urruneko mendi urdinetarako bidean (1976), Gizon bakartia (1971) eta Broken Hillseko gizona (1975).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q379895
* Multimedia: Louis L'Amour / Q379895
# Little Fires Everywhere (telesaila)

Little Fires Everywhere 2020ko estatubatuar telesaila da, Celeste Ngren izen bereko eleberrian oinarrituta.
Mundua oso modu ezberdinean ulertzen duten bi emakumeren arteko talka kontatzen du. Witherspoon eta Washington aktore protagonistei esker lortu du ikusgarritasuna

## Aktoreak

* Reese Witherspoon: Elena Richardson
* Kerry Washington: Mia Warren
* Joshua Jackson: Bill Richardson
* Rosemarie DeWitt: Linda McCullough
* Jade Pettyjohn: Lexie Richardson
* Lexi Underwood: Pearl Warren
* Megan Stott: Izzy Richardson
* Gavin Lewis: Moody Richardson
* Jordan Elsass: Trip Richardson

## Erreferentziak

* ↑ «Little Fires Everywhere» Berria 2020-05-30 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 (Ingelesez) «Little Fires Everywhere Bios» Hulu Press Site.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q55012468
# Little Gaddesden

Little Gaddesden, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hertfordshire konderrian.
2011n 1.125 biztanle zituen.
* Datuak: Q1129826
* Multimedia: Little Gaddesden / Q1129826