# Aldrina

Aldrina konposatu organikoa da, C$_{12}$H$_8$Cl$_6$ formula duena organokloratuen familiakoa. Solido kristalino zuria da. Erraz degradatzen da dieldrina emanez.
Intsektizida gisa oso erabilia izan zen, dieldrinarekin batera. II. Mundu Gerra bukatu eta 1970 arte. Bere toxizitatea medio, herri askotan erabilera debekatzen hasi zirenean. Poluitzaile organiko iraunkor bat eta Stockholmeko Hitzarmenaren lehen zerrenda jada sartu zuten bere ekoizpena eta erabilera debekatuz.

## Ezaugarriak

Aldrina ez da uretan disolbatzen (% 0,003ko disolbagarritasuna); baina oso ondo disolbatzen da disolbatzaile organikoetan, hala nola zetonetan eta parafinetan. Naturan landareek eta bakterioek azkar dieldrina bihurtzen dute. Dieldrinak efektu toxiko berberak mantentzen ditu. Aldrina hauts-partikulen bidez erraz garraiatzen da airean.
Aldrinak ez du erreakzionatzen azido edo base arinekin, eta egonkorra da 4 eta 8 bitarteko pHa duen ingurune batean. Oso sukoia da 200 °C-tik gorako tenperaturan jartzen denean. Agente oxidatzaileak daudenean, aldrinak azido eta fenol kontzentratuekin erreakzionatzen du.

## Sintesia

Aldrina sintetizatzen da hexakloroziklopentadienoa norbornadienoarekin erreakzionaraziz Diels-Alder erreakzio baten bidez.
Aldrinaren isodrina isomeroa antzera sintetizatzen da, hexakloronorbonadienoaren eta ziklopentadienoaren arteko erreakzioaren bidez. Isodrina ere aldrinaren sintesiaren azpiproduktu gisa ekoizten da, %3,5 isodrina inguru izaten duelarik atzen produktuak.
1946 eta 1976 bitartean, gutxi gorabehera, 270 milioi kilogramo aldrina eta antzeko egiturazko plagizida ekoitzi ziren.

## Erabileraren ondorioak

Aldrina konposatu organiko halogenatua da, eta, beraz, lipidoetan erraz disolbatzen da. Hori dela eta, gantz-ehunetan biometatzen dira. Konposatu halogenatuek ere egonkortasun handia dute, hidrolisirako eta degradazio fotolitikorako C-Cl loturen erreaktibotasunik ezak islatzen duena. Katea trofikoan gora egin ahala handitu egiten da biometatutako aldrina-kantitatea.
Aldrina nonahi dago ingurunean: airean, lurrean eta uretan. Aldrina dieldrina bihurtzen da berehala, eta atzen hau pixkanaka degradatzen da. Horrek azaltzen du aldrina-kontzentrazioak ingurunean produktua erabilitako tokian eta landareetan gertatzea. Kontzentrazio horiek poluitutako uretan bizi diren landareak edo animaliak jaten dituzten animaliengan ere aurki daitezke; eta animalia hauek jaten dituzten harrapakariengan. Biomagnifikazio biomagnifikazio deritzo fenomeno horri eta gizakiarenganaino ailega daiteke.
Dieldrinarekiko esposizio askoren ondoren anemia garatu zuten langileen kasuak daude. Hala ere, aldrinaren eta dieldrinaren eragin kaltegarri nagusia nerbio-sistema zentralarekin lotuta dago. Gorputzean metatutako dieldrina-mailek konbultsioak eragiten dituztela uste da. Horrez gain, beste sintoma batzuk ere jakinarazi ziren, hala nola buruko mina, goragalea eta gonbitoak, anorexia,giharretako espasmoak eta EEGaren distortsioak. Kasu horietan guztietan, aldrina/dieldrinaren esposizio-iturria ezabatzeak azkar berreskuratzea ekarri zuen.

## Ikus, halaber

* Dieldrina
* Endrina

## Errerentziak

* ↑ (Ingelesez) PubChem. «Aldrex» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ (Ingelesez) Wiley-VCH, ed. (2003-03-11). Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. (1. argitaraldia) Wiley doi:10.1002/14356007.a14_263. ISBN 978-3-527-30385-4. (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ «Stockholm Convention - Home page» pops.int (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ Tedder, John M.; Nechvatal, Antony; Jubb, A. H.. (1975). Industrial products. Wiley ISBN 978-0-471-85014-4. (Noiz kontsultatua: 2024-08-23).
* ↑ (Ingelesez) Toxicological Profile for Aldrin and Dieldrin. U.S. Department of Health and Human Services.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q409054
* Multimedia: Aldrin / Q409054