OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arte eder

    Artikulu hau adierazpide artistikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Arte Ederrak (argipena)».
Mendebaldeko Europako tradizio akademikoan, arte ederra (baita pluralean ere, arte ederrak) edo edertia helburu estetikoa duen adierazpide artistikoa da. Arte aplikatuari kontrajartzen zaio, azken horrek funtzio praktikoren bat baitu, estetikoaz gain.
Historikoki bost arte eder nagusi izan dira: margolaritza, eskultura, arkitektura, musika eta olerkigintza. Horiei arte eszenikoak ere gehitzen zaizkio, besteak beste antzerkigintza eta dantza. Gaur egun beste hainbat esparrutako formak ere arte ederren adigaian sartzen dira: zinemagintza, argazkigintza, arte kontzeptuala eta irarketa.

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q219625
* Multimedia: Fine Art / Q219625
# Arte Modernoaren Astea

Arte Modernoaren Astea (portugesez: Semana de Arte Moderna) Brasilgo São Paulo hirian 1922ko otsailaren 11tik 18ra bitartean izan zen gertakari kultural bat izan zen. Brasilgo modernismoa izenez ezagutzen den mugimenduaren abiapuntutzat hartzen da. Ekimena São Pauloko Udal Antzokian egin zen.

## Ekitaldiak

Otsailaren 11tik 18ra, 1922ko Arte Modernoaren Astea izeneko ekitaldi modernista baten egoitza izan zen Udal Antzokia. Ekitaldiaren zazpi egunetan zehar erakusketa modernista bat egon zen eta 13, 15 eta 17ko gauetan musika, poesia eta modernitateari buruzko hitzaldiak izan ziren.
Modernismoak ordura arte izan zuen balio artistiko ororekiko haustura planteatzen zuen; pinturan, literaturan, poesian eta beste arte motetan guztiz berria zen ikuspuntua abordatzea proposatzen zuen. Astean zehar izen ospetsuak eta Brasilgo modernismoaren beste adierazle handi batzuk izan ziren, besteak beste: Mário de Andrade, Oswald de Andrade, Tarsila do Amaral, Anita Malfatti, Menotti Del Picchia, Víctor Brecheret, Heitor Villa-Lobos eta Di Cavalcanti.

## Erreferentziak

* ↑ Trías Folch, Luisa (2000). Literatura brasileña. Madril: Síntesis. ISBN 84-9756-446-4.
* ↑ https://www.infoescola.com/artes/semana-de-arte-moderna/

## Ikus, gainera

* São Pauloko Udal Antzokia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2633080
* Multimedia: Semana de Arte Moderna de 1922 / Q2633080
# Arte Sakratuaren museoa (Corella)

Arte Sakratuaren museoa edota Arrese museoa Nafarroako Corella udalerrian dagoen museo bat da, Merced kalean dago. Nafarroako kultura ondasuna izendatua dago. Museoak 1973ko ekainaren 28an ireki zituen ateak. Arte Sakratuari buruzko museoa da, arte erlijiosozko 70 piezez osatutako bilduma du, nagusiki barroko eta berpizkunde garaikoak, erretaula multzo nabarmen bat ere badu.
1659ean eraikitako eraikina da, 1970. urterarte beneditar mojen komentua izan zen, urte hartan Arrese familiak erosi zuen eta Jose Luis Arresek Arrese museoa bilakatu zuen.
1996-2000 artean Nafarroako Gobernuak museoa bilakatzeko 960.000 euroko diru laguntza eman zion. 2003an ireki zen baina handik zazpi hilabetera, azaroaren 1ean itxi zen, bertako arduradunek ziotenez, mantenimenduan hilabeteroko 90.000 euroko kostuari aurre egiteko gai ez baitziren

## Bilduma

Berpizkundeko eta Barrokoko arte sakratua aurki daiteke gehienbat museo honetan, baita Antonio Gonzalez Ruiz (1711-1788) margolari Corellarraren lan esanguratsuenak, hau San Fernando Arte Nobleen Errege Akademiako margo arloko lehen zuzendari izan zelarik.
Lan aipagarrienen artean Claudio Coelloren Santa Gertrudisez ezkontza mistikoen mihisea eta San Placidoren martiria; Pier Antonio Colicik (1725) eginiko San Pedro Nolascoren bustoa eta Corrado Giacquintoren Kristoren Apoteosia daude.

## Ikus gainera

* Nafarroako kultura ondasunak

## Erreferentziak

* ↑ Corellako Arte Sakratuaren museoa irekieratik zazpi hilabetera itxi da. 2003ko azaroaren 16a. elpais.com (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Arrese museoari buruzko orrialdea. Navarra.es (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q19831931
* Multimedia: Convent of the Encarnación (Museo Arrese) / Q19831931
# Arte al Agua! los bacaladeros de Terranova

Arte al Agua! los bacaladeros de Terranova 2017an Olivier van der Zee zuzendariak egindako film dokumentala da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Espainiako Gerra Zibila amaitu ondoren, ehunka izan ziren Pasaia eta Galiziatik Ozeano Atlantikoa gurutzatu zuten arrantzaleak, Terranova helburu. Hilabeteak ematen zituzten bakailaoa arrantzatzen oso lan baldintza gogorretan. 1950-1970 bakailaoaren arrantzak urrezko urteak bizi izan zituen, 1970. hamarkadan Kanadak debekua ezarri eta milaka arrantzale langabezian gelditu ziren arte.

## Erreferentziak

* ↑ Zineuskadi. (2017-6-9). Euskal ekoizpenak pantaila handian. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42397752
# Arte bilduma

Arte bilduma bat pertsona edo instituzio batek bilduriko pieza artistikoen multzo bat da.
Horrelako bildumak lehen zibilizazioetatik sortu dira; zeintzuek objektu estimatuak tenplu, hilarri, santutegi eta jauregietan biltzen zituzten. Bildumazaletasuna, berez, Grezian garatu zen K.a. IV eta I mendeen artean.
Munduko arte bilduma erraldoiak errege, aristokrazia eta pertsona dirudunen bilduma pribatuetan oinarritzen da. XVIII. mendearen amaieran bildumagile batzuk beren bildumak erakunde publikoei dohaintzan ematen hasi ziren hauen kontserbazioa bermatu zedin.
William Randolph Hearst bezalako Estatu Batuetako industria enpresari dirudunek, XIX. eta XX. mendeetan museo nazionaletan amaituko zuten inoiz ez bezalako artelan kopuru ikaragarria eskuratuz konpondu zuten dirua zuen, baina ia historia gabeko herrialde baten krisi kulturala,

## Ikus, gainera

* Museo
* Arte galeria

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Mack, Cindy; Jiménez Blanco, María Dolores. (2010). Buscadores de belleza: Historias de los grandes coleccionistas de arte. Alianza Editorial Ariel ISBN 978-8434469433..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q7328910
* Multimedia: Art collections / Q7328910
# Apatema

Apatema Symmocidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apatema mediopallidum da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Apatema acutivalva | daturik gabe |
| Apatema apatemella | daturik gabe |
| Apatema apolausticum | daturik gabe |
| Apatema baixerasi | daturik gabe |
| Apatema bifasciatum | daturik gabe |
| Apatema fasciata | daturik gabe |
| Apatema impunctella | daturik gabe |
| Apatema inexpectatum | daturik gabe |
| Apatema junnilaineni | daturik gabe |
| Apatema lucidum | daturik gabe |
| Apatema mediopallidum | daturik gabe |
| Apatema parodia | daturik gabe |
| Apatema sutteri | daturik gabe |
| Apatema whalleyi | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13858824
* Espezieak: Apatema
# Apatetris

Apatetris Gelechiidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Apatetris mirabella da.

## Espezieak

| Espeziea | Egoera |
| Apatetris achnias | daturik gabe |
| Apatetris acrocola | daturik gabe |
| Apatetris acropasta | daturik gabe |
| Apatetris agenjoi | daturik gabe |
| Apatetris alphitodes | daturik gabe |
| Apatetris altithermella | daturik gabe |
| Apatetris anisaula | daturik gabe |
| Apatetris autoleuca | daturik gabe |
| Apatetris belonodes | daturik gabe |
| Apatetris caecivaga | daturik gabe |
| Apatetris chionocephala | daturik gabe |
| Apatetris coniombra | daturik gabe |
| Apatetris cryolopha | daturik gabe |
| Apatetris delochorda | daturik gabe |
| Apatetris dinota | daturik gabe |
| Apatetris drosias | daturik gabe |
| Apatetris echiochilonella | daturik gabe |
| Apatetris elaeagnella | daturik gabe |
| Apatetris elymicola | daturik gabe |
| Apatetris halimilignella | daturik gabe |
| Apatetris harpastis | daturik gabe |
| Apatetris hexagramma | daturik gabe |
| Apatetris hyperaenicta | daturik gabe |
| Apatetris isonira | daturik gabe |
| Apatetris kinkerella | daturik gabe |
| Apatetris lemurella | daturik gabe |
| Apatetris leptoconia | daturik gabe |
| Apatetris leucomichla | daturik gabe |
| Apatetris mediterranella | daturik gabe |
| Apatetris megalornis | daturik gabe |
| Apatetris melanombra | daturik gabe |
| Apatetris miarodes | daturik gabe |
| Apatetris microtima | daturik gabe |
| Apatetris mirabella | daturik gabe |
| Apatetris niphaula | daturik gabe |
| Apatetris nivea | daturik gabe |
| Apatetris phantasta | daturik gabe |
| Apatetris poliopasta | daturik gabe |
| Apatetris psychrodes | daturik gabe |
| Apatetris spectrella | daturik gabe |
| Apatetris tamaricicola | daturik gabe |
| Apatetris thyellias | daturik gabe |
| Apatetris trivittellum | daturik gabe |
| Apatetris zalias | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4779228
* Multimedia: Apatetris / Q4779228
* Espezieak: Apatetris
# Apateu

Apateu Errumaniako udalerri bat da, Arad konderrian. 3.129 biztanle ditu, 76,1 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Herriak

Udalerrian honako herriak daude:
Apateu $^{(en)}$ Berechiu $^{(en)}$ Moțiori $^{(en)}$

## Erreferentziak

* ↑ (Errumanieraz) Rezultate | Recensamant 2011. (Noiz kontsultatua: 2019-10-19).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16425390
# Apatito

Apatitoa edo apatita mineral fosfatodunen talde bateko kideei ematen zaien izena da. Talde honetan hidroxiapatitoak, fluorapatitoak eta kloroapatitoak bereizten dira, OH$^−$, F$^−$ edo Cl$^−$ ioien presentziaren arabera. Hiru konposatu hauen nahastearen formula kimikoa Ca$_5$(PO$_4$)$_3$(OH, F, Cl) idazten da. Banakako mineralen formulak Ca$_5$(PO$_4$)$_3$(OH), Ca$_5$(PO$_4$)$_3$F eta Ca$_5$(PO$_4$)$_3$Cl dira, hurrenez hurren.
Apatitoa fosfatoen iturri nagusietakoa da industria mailan eta, beraz, ongarri mineralen fabrikazioan ezinbestekoa da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178397
* Multimedia: Apatite / Q178397
# Apatx

Apatx zenbait ugaztun handiren oina osatzen duen adarkizko azal lodia da. Azazkal garatua da, keratinaz osaturik.
Apatxen gainean dabilen ugaztunak digitigrado dute izena, oin-zolaren gainean dabilenak, berriz, plantigradoak. Artiodaktiloek- ardiek, ahuntzek, gameluek edo txerriek- apatx bikoitiak dituzte; perisodaktiloek- zaldiek, astoek, errinozeroek-, berriz, bakoitiak.
Erabilera aunitz izan dituzte, lehen erlijio-errituetan edo baita itsasgarriak egiteko ere.
* gamelu baten apatx biak (artiodaktilo)
* Zaldi baten apatx bakarra (perisodaktilo)

## Erreferentziak

* ↑ Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa. Apatx1. .
* ↑ Robertson-Mackay, M. E.. (1980). «A head and hooves burial beneath a round barrow, with other Neolithic and Bronze Age sites on Hemp Knoll, near Avebury, Wiltshire» Proceedings of the Prehistoric Society.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q128007
* Multimedia: Hooves / Q128007
# Apathya

Apathya Lacertidae familiako narrasti genero bat da. Iran, Irak, Siria eta Turkian aurki daitezke.

## Espezieak

* Apathya cappadocica (Werner, 1902)
* Apathya yassujica (Nilson, Rastegar-Pouyani, Rastegar-Pouyani & Andrén, 2003)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2381776
* Multimedia: Apathya / Q2381776
* Espezieak: Apathya
# Apatia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Apatia edo geldotasuna estimulu emozionalei erantzuteko gaitasunaren galera edo murrizketa da, interesik eza edo axolagabekeria azalarazten dituena. Depresioetan eta zenbait eskizofrenia-motatan agertzen da, eta, mailarik gorenean, abulia bilakatzen da. Kristautasunaren hasieran, sinestunek apatia deitzen zioten munduko arazoak kasu ez egiteari.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q309406
* Multimedia: Apathy / Q309406
# Ambonville

Ambonville Frantziako udalerria da, Marne Garaia departamenduan dagoena, Ekialde Handia eskualdean. 2013an 71 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Ambonville udalerrian erroldatutako biztanleak 71 ziren. Familiak 24 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren emakumeak eta 8 bakarrik bizi ziren emakumeak), 4 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 8 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 50 etxebizitza zeuden, 31 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 12 bigarren erresidentzia ziren eta 7 hutsik zeuden. Etxebizitza guzti hauek 50etxeak ziren. 31 etxebizitza nagusietatik 25 bere jabearen bizilekua ziren, 5 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 4 etxek hitu gela zituzten, 4 etxek lau zituzten eta 23 etxek bost zituzten. 21 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 13 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ambonville udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 4 | 75-79 | 4 |
| 4 | 70-74 | 4 |
| 0 | 65-69 | 8 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 4 |
| 4 | 50-54 | 0 |
| 0 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 0 |
| 8 | 35-39 | 12 |
| 0 | 30-34 | 0 |
| 4 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 0 |
| 4 | 10-14 | 4 |
| 8 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 0 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 42 ziren, horien artean 36 aktiboak ziren eta 6 inaktiboak ziren. 36 pertsona aktiboetatik 35 lanean zeuden (20 gizon eta 15 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 6 pertsona inaktiboetatik 4 erretiraturik zeuden eta 2 ikasten zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 7 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 2 eraikuntza enpresak ziren eta 1 higiezinen enpresa zen.
2009an zeuden norbanakoentzako 2 zerbitzu publikoetatik, 1 margolaria zen eta 1 iturgina.
2000. urtean Ambonville udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
* ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q1102924
* Multimedia: Ambonville / Q1102924
# Ambonil

Ambonil Frantziako udalerri bat da,Drôme departamenduan dagoena, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 128 biztanle zituen.

## Demografia
### Biztanleria

2007an Ambonil udalerrian erroldatutako biztanleak 116 ziren. Familiak 44 ziren, horien artean 8 pertsona bakarrekoak ziren (4 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 12 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 24 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

### Etxebizitza

2007an 50 etxebizitza zeuden, 43 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 3 bigarren erresidentzia ziren eta 4 hutsik zeuden. 46 etxeak ziren eta 4 apartamentuak ziren. 43 etxebizitza nagusietatik 33 bere jabearen bizilekua ziren, 8 alokairuan okupaturik zeuden eta 2 doan lagata zeuden; 3 etxek hitu gela zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 28 etxek bost zituzten. 35 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 12 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 30 etxetan bat baino gehiago zituzten.

### Biztanleria-piramidea

2009an sexu eta adinaren araberako biztanleria-piramidea hau zen:
Ambonil udalerriko biztanleria-piramidea 2009an. :
| Gizonak | Adinak | Emakumeak |
| 0 | 95 + | 0 |
| 0 | 90-94 | 0 |
| 0 | 85-89 | 0 |
| 0 | 80-84 | 0 |
| 0 | 75-79 | 0 |
| 0 | 70-74 | 0 |
| 8 | 65-69 | 4 |
| 0 | 60-64 | 4 |
| 0 | 55-59 | 0 |
| 4 | 50-54 | 4 |
| 8 | 45-49 | 0 |
| 4 | 40-44 | 8 |
| 8 | 35-39 | 8 |
| 4 | 30-34 | 0 |
| 0 | 25-29 | 0 |
| 0 | 20-24 | 0 |
| 0 | 15-19 | 8 |
| 4 | 10-14 | 0 |
| 0 | 5-9 | 4 |
| 4 | 0tik 4ra | 4 |

## Ekonomia

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 77 ziren, horien artean 62 aktiboak ziren eta 15 inaktiboak ziren. 62 pertsona aktiboetatik 57 lanean zeuden (31 gizon eta 26 emakume) eta 5 langabezian zeuden (2 gizon eta 3 emakume). 15 pertsona inaktiboetatik 2 erretiraturik zeuden, 8 ikasten zeuden eta 5 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.

### Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 8 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.
2000. urtean Ambonil udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

## Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

## Gertuen dauden herriak

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
* ↑ Logement, 1968-2007
* ↑ Population par sexe et âge quinquennal de 1968 à 1999. http://www.recensement-2007.insee.fr+(Noiz kontsultatua: 2010-07-13).
* ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
* ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009

## Kanpo estekak

* (Frantsesez)Résumé statistique INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
* (Frantsesez)Évolution et structure de la population INSEEren udalerriko datuen fitxa.
* (Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.
* Datuak: Q548371
* Multimedia: Ambonil / Q548371
# Ambonostola

Ambonostola Cosmopterigidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Ambonostola phosphoropis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Ambonostola phosphoropis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4741677
* Espezieak: Ambonostola
# Atenango del Río (udalerria)

Atenango del Río Mexikoko udalerri bat da. Guerrero estatuan kokatua dago. 2010ean 8.390 biztanle zituen 567,39 km²ko azaleran. Herriburua [[Atenango del Río (Atenango del Río)|Atenango del Río]] da.

## Erreferentziak

* ↑ Superficie continental. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.
* ↑ Población total. Mexiko: Instituto Nacional de Estadística y Geografía.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q10379902
* Multimedia: Atenango del Río Municipality / Q10379902
# Atenasko Agiria

Atenasko Agiria 1933an CIAMen IV. Biltzarrean idatziriko manifestua da, 1942an Le Corbusierrek argitaratua eta hirigintza proposamen berriak egiten dituena.
Atenasko Agiria bizileku, aisia eta lan lekuen separazio funtzionalaren aldeko apustua da. Zalantzan jartzen du beraz hiri tradizionalaren izaera eta dentsitatea. Oinarri hauek eragin handia izan zuten Bigarren Mundu Gerraren osteko europar hirien garapenean eta Brasiliaren diseinuan.

## Ikus, gainera

* CIAM

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Atenasko Agiria
* (Gaztelaniaz) Atenasko Agiria
* (Gaztelaniaz) Atenasko Agiria
* Datuak: Q922026
# Atenaren mozoloa

Greziar mitologian, Atenaren mozoloa jainkosari laguntzen dion hegaztia da, jakinduriaren, arteen eta gerra-tekniken jainkosa, Atenas hiriaren babeslea eta artisauen zaindaria; bere erromatar baliokidea Minerva da. Atenaren mozoloa filosofiaren sinbolo gisa erabili izan da mendebaldeko kulturan.
"Atenaren hontza" izena oker eman zaion, berez mozolo arrunt bat denean, izen zientifikoa Athene noctua baituena.

## Jatorria

Mitologiaren arabera, Atenea Zeusen eta zuhurtziaren jainkosa den Metisen arteko amodioen emaitza da. Zeusek Metis irentsi zuen Atenea erditzear zegoenean, Urano eta Gaiaren aginduz, beste jainkorik Zeus bezain ahaltsua izan ez zedin. Jainkosa erditzen ari zela, Hefestok, aizkoraz Zeusen burua joz, Atenea atera zen zulotik, armadura batez jantzirik, eta gerra-oihu handi bat egin zuen. Jakituriarekiko kontzeptu analogikoa jainkoen nagusiaren buruaren jainkosaren jaiotzaren ideiatik dator.
Hegelek "Zuzenbidearen filosofiaren oinarrizko lerroak" (Grundlinien der Philosophie des Rechts) lanean egindako ohar ospetsua "Minervaren hegaztiak ilundu arte ez duela hegaldia hasten" («die Eule der Minerva beginnt erst mit der einbrechenden Dämmerung ihren Flug») da. Hori historiaren garai bat amaierara arte ez dela ulertzen interpretatzen dute, eta, beraz, filosofia ez da ulertu behar iragarle gisa, ez eta, beraz, preskriptore gisa ere, fenomeno horiek gertatu ondoren bakarrik ulertzen baititu.

## Mitoa

Atenea Atenasko jainkosa zaindaria zen, eta Atenasko aro klasikoan erabiltzen zituzten txanponak mozolo horren ale baten irudiarekin eginak zeuden. Atenari buruz «mozolo.begiak» zituela esaten zuten, jakinduria eta zorroztasunaren seinale. Ateneak glaukopis ("γλαυκῶπις") ohikoena zuen epiteto homerikoak bere sustraia, glaux (γλαύξ), mozoloaren izen grekoarekin partekatzen zuen. Hau "begi distiratsu" itzultzen dute γλαύκος glaukos ("distiratsua", "zilarreztatua", ondoren "urdina" edo "grisa") eta ὤψ ôps ("begia", edo batzuetan "aurpegia") hitzen konbinazioa, baita "mozolo-begiak" ere itzulia. Epiteto horri dagokionez, D'Arcy Thompsonek terminoaren iluntasuna adierazten du bere glosarioan, eta ilargia aipa lezakeela susmatzen zuen.
Hala ere, greziarrek ez zituzten estrigido guztiak jakinduriarekin lotzen. Askalafo zigortzeko Demeterrek (Zeres) zingira-hontz bihurtu zuen, jainkosaren alaba Pertsefone (Proserpina) salatu zuenean, etengabe goi-mundura itzultzea eragozten zioten granada-haziak jan zituelako.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Rodríguez-Noriega Guillén, Lucía. Intentando socavar una falsa creencia: la identidad del ave de Atenea. Universidad de Oviedo.
* ↑ Hesiodo, Teogonia 886-894.
* ↑ Pindaro, Olinpikoak VII, 65-70.
* ↑ Vieweg, Klaus. (2019). Hegel. Der Philosoph der Freiheit. Munich, 470 or..
* ↑ (Ingelesez) Smith, John E.. (2009-10-30). «When Dusk Is Only Dusk» New York Times.
* ↑ γλαυκῶπις, Liddell & Scott
* ↑ γλαύξ, Liddell & Scott
* ↑ (Ingelesez) Thompson, D'Arcy Wentworth. (1895). A glossary of Greek birds. Oxford: Clarendon Press, 45-46 or..
* ↑ Ovidio. Metamorfosiak, V, 543-550

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1196035
* Multimedia: Owl of Athena / Q1196035