OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Madrid (New York)

Madrid Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. St. Lawrence konderrian kokatuta dago, New York estatuan. 1.744 biztanle ditu, 53,58 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Pierce konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3708806
# Madrid Arenako zorigaitza

Madrid Arenako zorigaitza 2012ko azaroaren 1ean Madrilgo Madrid Arena pabiloian Halloween jaiaren baitan Steve Aoki musikariaren emanaldi batean zehar izandako jende-oldea izan zen, zeinaren ondorioz 5 neska gazte hil ziren. Itxura guztien arabera, jende oldea eragin zuen kausa zuzena, pabiloiko edukiera gaindituta zegoelarik, segurtasun-neurri eskasekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8186831
# Madridanos

Madridanos Zamorako probintziako udalerria da, Tierra del Vino eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 523 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1652345
* Multimedia: Madridanos / Q1652345
# Madridejos

Madridejos Toledoko udalerria da, La Mancha eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 11.404 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Toledoko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1607392
* Multimedia: Madridejos / Q1607392
# Madrid Arena

Madrid Arena Espainiako Madril hiriburuan dagoen erabilera anitzeko kirol pabiloi bat da.

## Kokalekua

Casa de Campo eremuan dago.

## Eraikina

2004an aurrez zegoen Rockódromo izeneko eraikina oinarritzat hartuz eraiki zen.

## 2012ko istripua

2012ko azaroaren 1eko gauean, Halloween makrofesta batean ospatutako musika elektroniko kontzertuan zehar, goizeko 3:30ak aldera, 5 neska hil ziren, zoritxarrezko gertakari honetan eraikinaren edukieraren gaitasunaren araberako gehiegizko jendetza eta horri aurre egiteko segurtasun neurri eskasia jazo ziren.
* Gauez.

## Erreferentziak

* ↑ Samurrek eta suhiltzaileek ez zuten Madrid Arenako jaiaren berri. 2012ko azaroaren 29a, Eitb.com

## Kanpo estekak

* Madrid Arena. Madrilgo Udal webgunea (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q1423431
* Multimedia: Madrid Arena / Q1423431
# Madrid pilotalekua

Madrid pilotalekua (gaztelaniaz: Frontón Madrid) Espainiako Madril hirian zegoen pilotalekua izan zen. Eduardo Lozano Lardet arkitektoak diseinatu eta 1929ko ekainaren 5ean inauguratu zuten.
XX. mendearen amaieran eraikina utzi zuten eta Madrilgo Udalak hotel bat egiteko baimena eman zuen.
Bertan, 1981ean, El crack filmaren zenbait eszena grabatu zituzten.

## Erreferentziak

* ↑ «El miércoles se inauguró el Frontón Madrid» ABC: 12. 1929-6-7.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q5869816
# Materia ilun hotza

Materia ilun hotza edo CDM (ingelesezko "cold dark matter"-etik eratorria) 1980ko hamarkadaren hasieran proposatu ziren materia ilun motetako bat da, unibertsoaren egituraren sorrera azaltzeko, Big Bang-aren ereduan. Hasierako gorabeheretan izan ziren banaketa batzuetatik abiatuta, gorabehera hauek handitzea eta amplifikatzea materiaren ezaugarrien araberakoa da.
Materia barionikoa bakarrik zegoela onartzen zuten ereduak ez ziren oso egokiak ikusgarria zen ingurunean aurreikuspenak egiteko, gainera, zientzialariek bazekiten materia barionikoa ez zela oso ugaria unibertsoan. Materia ilun beroa onartzen zuten ereduetan, abiadura azkarrean mugitzen zeuden partikulez osatuta (hortik dator "beroa"), partikula beroen mugimenduak gorabeherak "gainditzen" zituen eskala txikietan. Kasu horretan, unibertsoan sortuko ziren lehenengo egiturak superkumuluen tamainakoak izango ziren, hauek ondoren egitura txikiagoetan banatzeko eta horrela, ezagutzen ditugun partikularik txikienak sortzeko. Hau da, "goitik beherako" ordena batean sortuko zen unibertsoa.
Materia ilun hotzarekin ordea, gorabeherak ez dira eskala txikian gaindituak izaten eta materiak eskala txikietako egiturak batuz (galaxiak baino txikiagoak) sortzen ditu eskala handiagoetako egiturak. Hau da, lehen aipatu dugunaren kontrara, "behetik gorako" ordena batean eratuko zuen unibertsoa. Eredu honen arabera, materia oraindik egitura handiagoak osatzeko batzen ari da, kumuluen eskalan. Hamarkada oso batean zehar (eta gehiago) materia ilun hotza izan zen zientzialarien eredurik gustokoena, besteak beste, ordenagailuetako simulazioek babesa ematen ziotelako.
Arazoak XX. mendeko azken urteetan iritsi ziren, ordenagailuetako sistemak gero eta xehetasun handiagoko simulazioak egiten zituzten heinean. Eredu honi gero eta arazo gehiago sortu zitzaizkion galaxiak baino txikiagoak ziren egiturak azaltzeko. Gaur egun ere zientzialariak materia iluna aztertzen ari dira, materia berezi honen inguruko informazio gehiago eskuratzea desio baitute.

## Ikus, gainera

* Materia iluna
* Materia ilun beroa
* Unibertsoa eta haren egitura eskala handian
* Kosmologia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1153477
# Materia organiko

Konposatu organikoa karbonoa duten sustantzia kimikoak dira, gehienbat izaki bizidunek eratuak. Lotura horiek karbonoen arteko lotura kobalenteak izan ohi dira. Elementu hauek eta beste zenbait izaten dituzte askotan: oxigenoa, nitrogenoa, sufrea, fosforoa, boroa eta halogenoak. Ez dira molekula organikoak karburoak, karbonatoak eta karbono oxidoak dituzten konposatuak.

## Molekula organikoak

Molekula organikoak bi motatakoak izan daitezke:
* Molekula organiko naturalak: batez ere izaki bizidunek sintetizatzen dituztenak. Biomolekulak dute izena, eta biokimikan ikasten eta aztertzen dira.
* Molekula organiko artifizialak: Naturan ez dauden substantziak dira. Gizakiak sortu ditu; adibidez, plastikoak. Molekula organikoak eta inorganikoak banatzen dituen muga ez da garbia; batez ere, karbonoaren hidrogenoaren loturetatik eratorritakoak dira konposatu organikoak. Horren arabera, azido karbonikoa inorganikoa da, eta azido formikoa, berriz, organikoa. Eta anhidrido karbonikoa eta karbono monoxidoa konposatu inorganikoak dira. Edonola ere, molekula organiko orok karbonoa dute. Horrek ez du esan nahi karbonoa duten molekula guztiak molekula organikoak direnik.

## Ikus, gainera

* Konposatu inorganiko

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1783121
# Material Rechazado

Material Rechazado 2005ean Arrasaten sortu zen punk-rock taldea da.

## Taldekideak

* Aitor (ahotsa)
* Iontxu (gitarra)
* Borja (baxua)
* Arabo (bateria)
* Mo (gitarra)
* Ibai (harmonika)

## Historia

Material Rechazado laukote bezala jaio zen Aitor (ahotsa), Iontxu (gitarra), Borja (baxua) eta Araborekin (bateria) 2005eko azaroan. Talde eraketa honekin Cárceles de asfalto abestia grabatu zuten Arrasateko Gaztetxean 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 bildumarentzat. Honen ondoren, 2007an Ibai harmonika jolea eta Mo gitarra-jotzailea sartu ziren taldea seikote bezala geldituz.
2008. urte hasieran ia asteburuero kontzertuak jo zituzten Euskal Herrian zehar (Arrasate, Bergara, Oñati, Zornotza, Ondarroa,...). Maiatzean lehen aldiz irten ziren Euskaditik, Madrilen jo zutelarik. Ekainean kontzertuak bukatutzat eman zituzten eta entseatzen jarraitu zuten, gero estudioan sartzeko. San Fermin egunean bateria prestatu eta uztailaren 8an beraien lehen diskoa izango zenaren grabaketak hasi zituzten Azpeitiako estudio batean. Beraien lehen diskoa izango zenaren grabaketa 19an bukatu zuten. Urte bat beranduago irten zen taldearen iraupen luzeko lehen lana, 2009ko ekainean. Diskoa Teletetxo Records diskoetxearen eskutik kaleratu zen. Diskoak 10 abesti zituen: 2 euskaraz, 4 gaztelaniaz eta beste 4 ingeleraz.

## Diskografia

* 1. diskoa (titulurik gabe) (2009, Teletetxo Records)

### Bildumak

* 25 Hits of Mondra Underground Sounds Vol. 1 (2008, Mondra Underground Sounds)
* Gipunkzkoa (2013ko urria)

## Kanpo estekak

* Taldearen MySpace gunea
* Una vez más abestiaren zuzenekoa (Youtube)
* Datuak: Q12263229
# Materia endekatu

Materia endekatu esaten zaio presioaren frakzio garrantzitsu bat Pauliren bazterketa printzipiotik datorrenari, ezartzen duena bi fermioik ezin dituztela zenbaki kuantiko berbera izan.
Kondizioen arabera, zenbait partikularen endekapenak objektu trinko baten presioa eragin dezake, eta, hala, nano zuri bat elektroien endekapenak eusten dio; neutroi-izar bat, berriz, ez da kolapsatzen, endekatutako neutroien presioaren eta barioien arteko elkarrekintza bortitzaren aldarapenagatiko presioaren efektu konbinatuagatik.
Egoera kuantikoetako murriztapen horien ondorioz, partikulek oso momentu handiak hartzen dituzte, ez baitute kokapen-faseko beste kokalekurik. Esan daiteke gasak, posizio gehiago hartu ezin dituenez, c abiadura mugatuta dagoen uneetan hedatu behar dela. Hala, materia hain konprimituta dagoenez, energetikoki baxuak diren egoerak berehala betetzen dira, eta, beraz, partikula asko egoera oso energetikoetan jarri behar dira, eta horrek jatorri kuantikoko presio gehigarria dakar. Materia behar adina endekatuta badago, presio hori gainerako kontribuzio guztien gainetik nagusituko da. Presio hori, gainera, tenperaturarekiko independentea da eta soilik dentsitatearen mendekoa.
Dentsitate handiak behar dira materiaren endekapen-egoeretara iristeko. Elektroiak endekatzeko, 10$^6$ g/cm³ inguruko dentsitatea beharko da (1.000 kg/cm³) neutroien dentsitaterako, are gehiago, gutxi gorabehera 10$^{14}$ g/cm³ (100.000.000 tona/cm³).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q51368
# Material Rechazado - (titulurik gabe)

Hau Material Rechazado musika taldearen 1. diskoa da, 2009. urtean Teletetxo Records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. Bakarrik abestiaren letra Maguk idatzi zuen.

## Partaideak

* Aitor (ahotsa).
* Iontxu (gitarra).
* Borja (baxua).
* Mo (gitarra).
* Arabo (bateria).
* Ibai (harmonika).

### Koroak

* Aratz (Ya no te keda nada).
* Sala (Hate, love and R&R eta Revolution sound).
* Yoko (Revolution sound eta I don't like you).
* Hodei (Una vez más eta Cárceles de asfalto).
* Mireia (I don't like you eta Bakarrik).
* Magu (Bakarrik).
* Tximon (Don't save me, kill me!).
* Maky (Don't save me, kill me!).

## Kantuen zerrenda

* Ya no te keda nada
* Hate, love and R&R
* Biolentzia mugagabea
* Revolution sound
* Odio por odio
* Una vez más
* I don't like you
* Bakarrik
* Don't save me, kill me!
* Cárceles de asfalto

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12263230
# Materia kondentsatuaren fisika

Materia kondentsatuaren fisika materiaren propietate makroskopikoak aztertzen dituen fisikaren atala da. Bereziki, fase "kondentsatuetan" espezializatzen da zeinetan sistema osatzen duten osagaien kopurua oso altua den eta osagai horien arteko elkarrekintzak oso indartsuak direnean. Fase hauen adibiderik ohikoenak likidoa eta gasa dira, zeinak atomoen arteko elkarrekintza elektromagnetikoengatik eratzen diren. Fase hauen adibide ez hain ohikoak tenperatura baxuetan dauden sistema atomikoetan eratzen superfluidoa eta Bose-Einstein kondentsatua eta supereroankortasunaren fasea dira.
Materia kondentsatuaren fisika, gaur egungo fisikaren atalik garrantzitsuena da duda izprik gabe eta azken urteotan aurrerapen handiak egin dira materia kondentsatuaren fisika teorikoan. Historikoki, materia kondentsatuaren fisika egoera solidoaren fisikatik jaiotako fisikaren atala da, orain azken hau materia kondentsatuaren fisikaren azpiatal garrantzitsuena delarik. "Materia kondentsatuaren fisika"-ren izenaren egiletzat Philip Anderson kontsideratu da,1967an bere ikerkuntza taldeari izen hau jarri zionean (aurretik Egoera Solidoaren Teoria izena zuen honek).
Izena aldatzeko arrazoietariko bat zera da: solidoetan ikerturiko propietate asko fluidoen sistemetara ere zabal daitezkeela. Esate baterako, materia kondentsatuaren fisikak zerikusi handia du kimika, nanoteknologia eta materialen zientziarekin .

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Euskal Herriko Unibertsitateko Materia kondentsatuaren sailaren webgunea
* Datuak: Q214781
* Multimedia: Condensed matter physics / Q214781
# Material Defectuoso

Material defectuoso Extremoduro rock talde extremeñoaren 10. estudioko albuma da. Warner diskografika multinazionalak argitaratua, 2011ko maiatzaren 24an kaleratu zuten. Albumak Espaniako salmenta zerrenden 1. postua lortu zuen.
Albumak 6 kantu ditu, 43 minutu inguruko iraupenarekin, eta CD, binilo eta album digital formatuetan argitaratu zuten.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20110528041343/http://www.quesearocanrol.com/2011/05/ya-la-venta-el-nuevo-disco-de.html
* ↑ Berria: Extremoduro Promusicae-ko zerrenden lehen postuan
* ↑ "Material defectuoso", Extremoduroren lan berria, maiatzaren 24an kalean

## Kanpo estekak

* hoy.es Material Defectuoso’, lo nuevo de Extremoduro
* efeeme.es “Material defectuoso” será el título del próximo álbum de Extremoduro
* Datuak: Q383501
# Material

    Artikulu hau produktu bat ekoizteko gaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Material (argipena)».
    Artikulu hau produktu bat ekoizteko gaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekai (argipena)».
Teknologian, ekaia edo materiala zerbait ekoizteko erabiltzen diren gai motetako bakoitza (adibidez, zura, metala, plastikoa). Materialak produktuari emango zaion erabileraren eta horren kostuaren arabera erabakitzen dira. Materialen propietateak fisikoak (elastikotasuna eta granulometria, esaterako) eta kimikoak dira; azalera mota ere, maiz estetikarekin loturik, izaten da kontuan hartu beharreko beste ezaugarri bat.
Mark Miodownik ikertzaile eta dibulgatzailearentzat, dituzten ezaugarriengatik, egunero etxean edo kalean erabiltzen ditugun artean 10 ekai arrunt berezienak hauek dira: Altzairua, papera, hormigoia, txokolatea, plastikoa, apar sintetikoa, beira, grafitoa, portzelana, inplantea.
* Altzairua
* Papera
* Hormigoia
* Txokolatea
* Plastikoa
* Aparra (zolakoa)
* Beira
* Grafitoa (arkatzean)
* Portzelana

## Erreferentziak

* ↑ «Euskaltzaindiaren Hiztegia» www.euskaltzaindia.eus (Noiz kontsultatua: 2022-03-21).
* ↑ Etxebarria Bilbao, Jose Ramon. (2022). Ekaiak badu garrantzia. Gizakiok eginiko mundua moldatu duten material zoragarrien istorio bitxiak. (Noiz kontsultatua: 2024-04-27).

## Bibliografia

* Ekaiak badu garrantzia. Gizakiok eginiko mundua moldatu duten material zoragarrien istorio bitxiak. M. Miodownik. Itzultzailea: J. R. Etxebarria. UEU - CIC Nanogune 2022 (250 or.).

## Ikus gainera

* Materialen Zientzia eta Teknologia kongresuak
* Nanogune

## Kanpo estekak

* Datuak: Q214609
* Multimedia: Materials / Q214609
# Material (argipena)

Material materiari dagokiona da, hau da:
* Teknologiaren ikuspegitik, materiala, objektuen osagai den gai-motetako bakoitza, erabilpen praktikoa duen aldetik begiratuta bereziki (ikus, gainera, materialen zientzia).
* Zientziaren ikuspegitik, materiari buruzkoa.
* Filosofiaren ikuspegitik, materian edo materiaren bidez agertzen edo adierazten dena; espirituzkoa ez dena.
* Artearen ikuspegitik, artelana egiteko behar duen osagaia.
# Lupfig

Lupfig Suitzako udalerria da. Argovia kantonamenduan dago, Brugg barrutia barrutian. 2014an 3,113 biztanle zituen 5,15 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q65336
* Multimedia: Lupfig / Q65336
Schinznach-Bad Birr Birrhard Mülligen Hausen (AG) Habsburg
# Lupherites

Lupherites ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Sepkoski, Jack. Sepkoski's Online Genus Database - Cephalopodes. (Noiz kontsultatua: 2010-02-14).
* Datuak: Q6704716
# Manabu Umezawa

Manabu Umezawa (japonieraz: 梅澤 学, 1972ko abuztuaren 29a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Flügels.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q10518751
# Manabí probintzia

Manabí probintzia (gaztelaniaz: Provincia de Manabí) Ekuadorko 24 probintzietako bat da. 19427 km²ko azalera du eta 2020ko estimazioen arabera 1562079 biztanle ditu. Probintziako hiriburua Portoviejo da.

## Erreferentzia

* ↑ (Gaztelaniaz) Sistema Nacional de Plan y Desarrollo. (xlsx) Proyecciones de población PARROQUIAL 2010-2020. (Noiz kontsultatua: 2020-04-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q504666
* Multimedia: Manabí Province / Q504666
# Manabu Tomita

Manabu Tomita (japonieraz: 冨田 学, 1978ko ekainaren 15a - ) Japoniako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Yokohama Marinos.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q23853734
# Manabu Watanabe

Manabu Watanabe (japonieraz: 渡部 学, 1986ko urriaren 5a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Mito HollyHock.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q4385243
# Manacor

Manacor Mallorca uharteko udalerria da, Llevant eskualdeko hiriburua dena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 40.548 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak

* Dracheko leizeak

## Herritar ezagunak

* Rafael Nadal Parera, garai guztietako tenis jokalari onenetakoa (1986)
* Miguel Ángel Nadal Homar, Futbol Club Barcelona taldeko garai bateko dream team zenaren jokalari ohia eta espainiar selekzioko kapitaina izana. Rafael Nadalen osaba. (1966)
* Elena Gómez Servera, kirol gimnasiako munduko txapelduna (1985)
* Francisco Javier Muñoz Llompart "Xisco", futbolaria (1980)
* Albert Riera, futbolaria (1982)

## Ikus, gainera

* Balear Uharteetako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q49567
* Multimedia: Manacor / Q49567
# Manabu Wakabayashi

Manabu Wakabayashi (japonieraz: 若林 学, 1979ko ekainaren 3a - ) Japoniako futbolaria da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Tochigi SC eta Omiya Ardija.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q3303118
# Manacapuru

Manacapuru Brasilgo udalerri bat da, Amazonaseko estatuan kokatua. 101.883 biztanle ditu 7.330,074 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Amazonaseko estatua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q983526
* Multimedia: Manacapuru / Q983526
# Manaccan

Manaccan, kornubieraz: Manahan, Ingalaterrako Kornualles konderriko parrokia zibil eta herri bat da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6746591
* Multimedia: Manaccan / Q6746591
# Manuel Gutiérrez Estévez

    Artikulu hau antropologoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manuel Gutiérrez».
Manuel Gutiérrez Estévez (Madril, 1943) espainiar antropologoa da. Latinoamerikako herri indiarretan espezializatua. Politika-zientzietako ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitatean, eta handik Ameriketako antropologia ikertzera igaro zen. Irakasle izan zen eta bere diziplinaren lehen berritzaileetako bat, Espainiako Gerra Zibilak (1936-1939) utzitako hutsunearen ondoren. 1970eko hamarraldian Ameriketako indiarrei buruzko ikerketak egiten hasi zen (kitxuak, kitxeak, maia-yucantadarrak), mitologia eta indiarren xamanismoa aztertzeaz gainera. Erakunde eta antolakunde indiar batzuk sortu zituen Espainian: Survival International España eta Aula Bartolomé de Las Casas, besteak beste.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12262976
# Manuel Gutiérrez Mellado

    Artikulu hau politiko eta militarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manuel Gutiérrez».
Manuel Gutiérrez Mellado (Madril, 1912ko apirilaren 30a - Zaragoza, 1995eko abenduaren 15a) espainiar militar eta politikaria izan zen, Zentro Demokratikoaren Batasunaren kidea. Militar ikasketak egin zituen Zaragozako eta Segoviako Akademietan. 1970ean jeneral izendatu zuten eta 1976an, Estatu Nagusiko buruzagi. Urte hartan bertan, Adolfo Suárezek gobernuaren presidenteorde izendatu zuen, eta kargu horretan egon zen 1981. urtera arte, ezkerreko sindikatuen legeztapenaren aurka egoteagatik karguaren dimisioa eman zuen arte, alegia. Gutiérrez Melladoren zeregin nagusia Espainiako Armada egoera politiko berrira egokitzea eta sistema demokratikoa onar zezan lortzea izan zen, eta horregatik demokraziarako bidea egiten gehien lagundu zutenetakoaren ospea du Espainian. 1994an Lurreko Armadako kapitain jeneral ohoragarri titulua eman zioten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2638079
* Multimedia: Manuel Gutiérrez Mellado / Q2638079
# Manuel Gómez Larrañeta

Manuel Gómez Larrañeta (Tolosa, 1924-Vigo, 2012ko apirilaren 17a) gipuzkoar biologo eta ozeanografoa izan zen. Bartzelonako Unibertsitatean biologia ikasi zuen, eta bertako errektore izan zen. Arrantza Gaietarako Ikerkuntzarako Institutuaren sortzaileetako bat izan zen. Mediterraneo eta Atlantikoko arrantzalekuen ikerkuntzan jardun zuen luzaroan, eta bakailaoaren inguruan garrantzi handiko lanak egin zituen. Bere argitalpenen artean nabarmentzekoa da El colapso de las pesquerías, in Industrias Pesqueras (1990); eta, horrez gain, aipagarri dira itsas flora eta faunako izenei buruz egindako behaketak.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12262975
# Manuel Guzmán García

Manuel Guzmán García (Errenteria, 1878 – Campo da Rata, 1936ko abuztuaren 31) gipuzkoar politikari errepublikanoa izan zen. Santiago Casaresek bultzaturik, Izquierda Republicanan sartu zen. 1936an diputatu hautatu zuten Coruña ordezkatuz. Gerra Zibila piztu zenean, fusilatu zuten.
# Manuel Gutiérrez

Manuel Gutiérrez izan daiteke:
* Manuel Gutiérrez Aragón, espainiar zinema zuzendaria.
* Manuel Gutiérrez de la Concha, espainiar militar eta politikoa.
* Manuel Gutiérrez Mellado, espainiar militar eta politikoa.
* Manuel Gutiérrez Nájera, mexikar idazlea.
* Manuel Gutiérrez Zamora, mexikar militarra.
* Manuel Gutiérrez Estévez, espainiar antropologoa.
# Manuel Gutiérrez Aragón

    Artikulu hau zinema zuzendariari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manuel Gutiérrez».
Manuel Gutiérrez Aragón (Torrelavega, Santander, Espainia, 1942) zinemagilea da.

## Bizitza

Filosofia eta Letretako ikasketak egin zituen, eta zinema-zuzendaritzako ikasketak gero, Zinemako Eskola Ofizialean. Haren filmetan konpromiso politikoa, esperimentalismoa eta haur-ipuinen ezaugarriak nahasten dira: El corazón del bosque (1978, Basoaren bihotza), Maravillas (1980, Mirariak), La mitad del cielo (1986, Zeruaren erdia), Urrezko Maskorra irabazitakoa Donostiako Nazioarteko Zinemaldian.
Gidoiak egin ditu bere belaunaldiko beste zinemagile batzuentzat: Las truchas (1977, Amuarrainak, José Luis García Sánchezena), Urrezko Hartza irabazitakoa Berlingo Zinemaldian; Las largas vacaciones del 36 (1975, 1936ko oporraldi luze hura, Jaime Caminorena); Furtivos (1975, Isileko ehiztariak, José Luis Boraurena), Urrezko Maskorra irabazitakoa Donostiako Zinemaldian. Azkeneko filmak: Malaventura (1988), El rey del río (1994, Ibaiko erregea), Rafael Azconarekin idatzia; Cosas que dejé en La Habana (1997, Habanan utzitako zenbait gauza) eta La vida que te espera (2004, Zain duzun bizitza).
Nolanahi ere, zinema-zuzendaritza utziko zuela jakinarazi zuen 2008an, eta idazten hasiko zela. Hala, lehen eleberriarekin, La vida antes de marzo lanarekin, 2009ko Herralde de Novela saria irabazi zuen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q965960
* Multimedia: Manuel Gutiérrez Aragón / Q965960