# Abrahamen akordioak

Abrahamen Akordioak bi aldeko akordioak dira, 2020ko irailaren 15ean sinatuak Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen artean eta Israel eta Bahrain artean . Estatu Batuek bitartekari-lanak eginda, 2020ko abuztuaren 13an iragarri zen Israel eta Arabiar Emirerri Batuen arteko akordioa, eta geroago Israel eta Bahrainen artekoa 2020ko irailaren 11n. Sinatze-ekitaldia 2020ko irailaren 15ean izan zen Etxe Zuriko Truman Balcony-n, AEBko lehendakari Trump bertan egon zela, aurreko administrazioetan bake-itun formal historikoak sinatzera bideratutako ekitaldiak gogoratzeko moduan.
Bi akordioen zati gisa, bai Arabiar Emirerri Batuek bai Bahrainek Israelen subiranotasuna onartu zuten, harreman diplomatiko osoak ezartzea ahalbidetuz. Israelek Arabiar Emirerri Batuekin sinatutako hasierako akordioaren ondorioz, Israelek harreman diplomatikoak ezarri zituen herrialde arabiar batekin 1994az geroztik, Israelen eta Jordaniaren arteko bake-ituna indarrean sartu zenean. Sinatutakoei "Abraham akordioak" izena eman zieten Judaismoak eta Islamak, biek ala biek, Abraham profeta sinesmen komuna dutela nabarmentzeko.
2020ko urriaren 23an, Israelek eta Sudanek harremanak normalizatzea erabaki zuten; 2024an, baina, berretsi gabe zegoen akordioa artean. Hitzarmenaren zati gisa, EABk terrorismoaren estatu babesleen zerrendatik kendu zuen Sudan eta 1.200 milioiko mailegua eman zion. 2021eko urtarrilaren 6an, Sudango gobernuak "Abrahamen Akordioen Deklarazioa" sinatu zuen Khartumen. 2020ko abenduaren 22an, Israelen eta Marokoren arteko normalizazio-akordioa sinatu zen. Marokok Israelgo subiranotasuna onartzearen truke, Estatu Batuek Marokoko subiranotasuna onartu zuten Mendebaldeko Sahararen gainean.

## Historia
### Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen eta Bahreinen arteko akordioak

Netanyahuk 2020ko maiatzean kargua hartu zuenean, esan zuen bere kabinetea Mendebaldeko Erriberako parteen anexioa eztabaidatzen hasiko zela, Trump-en bake-planean aurreikusitakoaren arabera, uztailean. 2020ko ekainaren 12an, Emiratuen enbaxadorea EABetan Yousef Al Otaibak israeldarrei zuzendutako iritzia idatzi zuen, etaYedioth Ahronoth egunkari beteranoko azalean argitaratu zen. Ohartarazi zuen Israelek Zisjordaniako lurraldean egiteko zituen anexioak geldiaraziko lituzkeel Arabiar Emirerri Batuekin eta beste Estatu arabiar batzuekin zituen harremanen normalizazio orori.
Ekainaren amaieran, Trump-en suhi eta goi-aholkulari Jared Kushner-ri, eta haren laguntzaile Avi Berkowitz-i, esan zien Arabiar Emirerri Batuek "Israelekin harremanak normalizatzea onartuko luketela, Israelek Zisjordaniako anexionatzeak mahaitik kanpo utziko zituela iragarriz gero". Etxe Zuriak ere bazituen erreserbak Berkowitzek Israelgo Benjamin Netanyahu lehen ministroarekin 2020ko ekainean hiru egunez eztabaidatu zuen anexioaz. Berkowitzek Al Otaibaren eskaintzaz hitz egin zion Netanyahuri, Arabiar Emirerri Batuek anexioari eskaintzen zioten alternatiba. 2020ko uztailaren 2an, Berkowitzekin bildu zen Al Otaiba plana eztabaidatzen jarraitzeko. Iranen aurkako posizioa konpartitzen zuten biek, Al Otaibaren zehaztutako kezkek eta Kushner eta Berkowitzekin sortutako plangintzak alderdi interesdunak negoziazio-mahaira ekartzen lagundu zuten, azkenean 2020ko abuztuan lortutako normalizazio-akordioan gauzatu zena. Akordioaren ondorioz, anexio-prozesua atzeratu egin zen.
Abuztuaren 13an Israelen eta Arabiar Emirerri Batuen arteko akordioa iragarri ondoren, Bahreingo goi funtzionarioek Kushner eta Berkowitzi deitu zieten "Guk hurrengoa izan nahi dugu". Datozen 29 egunetan, Kushner eta Berkowitz Bahrainekin negoziatzen eta bidaiatzen aritu ziren hitzarmena 2020ko irailaren 11n itxi ahal izateko, Trump, Netanyahu eta Bahraineko erregearen artean egindako deialdi batean.
Israelgo lehen ministro Netanyahuk, Emiratuei Abdullah bin Zayed Al Nahyanek eta Bahraingo kanpo-harremanetako ministro Abdullatif bin Rashid Al Zayanik hitzarmenak sinatu zituzten 2020ko irailaren 15ean, Trumango balkoian, Etxe Zuriko hegoaldeko lorategiari begira. Egindako zeremonia iraganeko tratatu garrantzitsuen handitasuna iradokitzeko antolatu zen. Washington Post egunkariaren arabera, Trump-en alderdi politikoek Trump estatista gisa indartzeko modu gisa ikusten zuten eszenaratzea.

#### Israel-Hamas gerraren ondorengo gertaerak

2023ko azaroaren 2an, Israelen eta Hamasen arteko gerra ikusita, Bahrainek esan zuen Israelen zuten enbaxadorea etxeratzeko deitu zutela eta Israelenak Bahrain utzi zuela. Israelek esan zuen Bahreinekiko harremanak egonkorrak zirela.

### Sudan

2020ko urriaren 23an, Israelek eta Sudanek loturak normalizatzea erabaki zuten, Trump-eko administrazioko funtzionarioen bidez. Hitzarmenaren zati gisa, EABk Sudan kendu zuen terrorismoaren estatu babesleen zerrendatik, eta 1.200 milioiko US$1.200 milioiko mailegua eman zion Suediako gobernuari Munduko Bankuarekin zituen zorrak kitatzen laguntzeko. Sudanek 335 milioi dolar ordaintzea onartu zuen Estatu Batuetako terrorismo-biktimentzako kalte-ordain gisa, baina arau-hausterik egin izana ukatu zuen. 2021eko urtarrilaren 6an, Sudango gobernuak "Abrahamen Akordioen Deklarazioa" sinatu zuen Khartumen.
2023ko otsailaren 2an, Israelek eta Sudanek jakinarazi zuten harremanak normalizatzeko akordioa adostu zutela, Sudanen gobernu zibil bat ezarri ondoren sinatuko zena. Normalizazio horren aurkako mugimendu zabala zegoen Sudanen, eta fakzio militar aurkarien arteko borrokak atzeratu egin du sinadura.

### Israel eta Marokoren arteko akordioa

2020ko abenduaren 10ean, Trump presidenteak jakinarazi zuen Israelek eta Marokoko Erresumak bien arteko harreman diplomatiko osoak ezartzea adostu zutela. Akordioa Trump-en goi-aholkulari Jared Kushner-rek, eta Ekialde Ertainerako ordezkari Avi Berkowitz-ek negoziatu zuten, eta laugarren normalizazio-akordioa lortu zuten zenbait hilabetetan. Hitzarmenaren zati gisa, Mendebaldeko Sahararen gaineko Marokoko subiranotasuna onartzea erabaki zuten Estatu Batuek.

## Dokumentuak

Abrahamen Akordioekin zerikusia duten dokumentuak hauek dira:
| Izena | Izen ofiziala | Data | Sinatzaileak |
| Adierazpena | Abrahamen Akordioen adierazpena | 2020ko irailaren 15a | Estatu Batuak, Israel, Arabiar Emirerri Batuak, Bahrein |
| Israel–EAU akordioa | Abrahameko Bake Akordioa: Bake Ituna, Harreman Diplomatikoak eta Erabateko Normalizazioa Arabiar Emirerri Batuen eta Israelgo Estatuaren artean | 2020ko irailaren 15a | Israel, Arabiar Emirerri Batuak, Estatu Batuak (lekukoa) |
| Bahrein-Israel akordioa | Abrahamen erabakiak: Bakea, lankidetza eta harreman diplomatiko eta adiskidetsu konstruktiboak | 2020ko irailaren 15a | Bahrein, Israel, Estatu Batuak (lekukoa) |

## Ondorioak
### Protestak eta indarkeria

Trump-ek bere kargua utzi ondoren, 2021eko otsailean, Estatuko Departamentuko bozeramaile Ned Pricek esan zuen "Estatu Batuek Israelekiko harremanak normalizatzeko eskatuko diete beste herrialdeei", eta normalizatzea "ez da bake israelo-palestinarrerako ordezko bat... Espero dugu Israelek eta eskualdeko beste herrialdeek bat egingo dutela zubiak eraikitzeko" prozesuan... eta funtsezko ekarpenak egingo dituztela bake negoziatu bat lortzeko bidean progresatzeko. 2021eko martxoan, Estatu Batuetako 18 senatenik lege-proiektu bat aurkeztu zuten, Estatu Departamentuazi estrategia egoki bat garatzen laguntzezo, “Abrahamen Akordioak eta Israelekin zerikusianuten beste normalizazio-akordio batzuk indartu eta zabaltzeko”.
Akordioak sinatu zituzten lau estatu arabiarretako herritarrek eta beste herrialde arabiar batzuetako herritar askok kritikatu zituzten normalizazio-akordioak, batez ere palestinarren arteko gatazkaren konponketan aurrera egitea lortu ez zutelako. Kritikak areagotu egin ziren 2021eko maiatzean, Jerusalemen indarkeriazko protestak izan ondoren, Hamásek suziriak bota zituen Israelera, eta Israelek aireko erasoekin erantzun zion Gazari. Fatahko Batzorde Nagusiko kide batek esan zuen Abrahamen Akordioak "arrazoietako bat" izan zirela 2023ko urriaren 7an Hamásek Israeli eraso egiteko.

### Arabiar Emirerri Batuak

2020ko abuztuan, Arabiar Emirerri Batuek Israelerako telefono-konexioak ezarri zituzten lehen aldiz, Israelgo +972 herrialde-koderako zuzeneko markaketa desblokeatuz.
Israel eta Arabiar Emirerri Batuen arteko normalizazioa aztertzen zuen 2021eko artikulu baten arabera normalizazio-prozesu hura maila nazionalean eta sistemikoan gertatu ziren presioen emaitza izan zen, baina bestalde, Ekialde Ertaineko segurtasun konplexuan jokoan dagoen dinamikan, azken batean, badira beste faktore garrantzitsuagoak normalizazioa azaltzeko.
Gazako gerraren eskalada gora egin ahala, emirerriak zapuztuta sentitzen hasi ziren akordioekin. Asko beldur izan ziren publikoki hitz egiteko, Arabiar Emirerri Batuetan adierazpen-askatasunik ez zegoelako. Hala ere, Dubaiko poliziako alboko buruak, Dhahi Khalfanek, esan zuen Israelek “asmo txarrak zituela erakutsi zuen”, eta Golkoko buruzagiek “Israelekin negoziatzearen auzia berriz aztertu beharko zutela”. Hala ere, emirerrietako funtzionarioek ez zuten adierazi Israelekin harremanak eteteko asmorik.

### Maroko

2021eko abuztuan, Marokorekin harremanak aldebakarrez mozteko arrazoietako bat akordioa zela esan zuen Aljeriak.
2021eko azaroan, Israelgo defentsa-ministro Benny Gantzek segurtasun-akordio bat sinatu zuen Marokoko defentsa-ministro Abdellatif Loudiyirekin, Israelek hitzarmen hori estatu arabiar batekin sinatzen zuen lehen aldia izan zen hura. Akordioak bi herrialdeen arteko defentsa-loturak formalizatu zituen, beren defentsa-erakundeen arteko lankidetza errazago bat ahalbidetuz.

### Oman

Omanek atzeratu egin zuen Israelekiko loturak normalizatzeko erabakia, EABko presidente berria aukeratu arte. 2020ko azaroaren 3an. 2021eko otsailean, Badr al-Busaidi Kanpo Arazoetako ministroak esan zuen Omanek Israelekin zuen "harreman- eta elkarrizketa-mailari" eutsiko ziola, "komunikazio-bide egokiak" erabiliz, eta Oman "Israelen eta palestinarren arteko bakearekin konpromisoa hartuta zutela, bi Estatuen konponbidearen gainean".

### Abraham Funtsa

Abraham Funtsa Estatu Batuetako Gobernuak ezarritako programa bat izan zen, eta suposatzen zuen $3.000 milioi euro bilduko zituela eskualdean merkataritza eta nekazaritza bultzatzeko, edateko ura eta argindar modu bideragarrian eskuratzeko eta "azpiegitura-proiektu estrategikoak sustatzeko". Funts hori Estatu Batuen Garapenerako Nazioarteko Finantza Korporazioaren (DFC) beso gisa sortu zen, eta Adam Boehler DFCko zuzendari exekutiboak gainbegiratu zuen, unibertsitateko laugarren mailan Kushnerren kidea izan zena. Lehen proiektuak Israelen eta Palestinako lurraldeen arteko kontrol-postuak hobetzea eta Itsaso Gorriaren eta Mediterraneoaren arteko gasbidea eraikitzea zirela jakinarazi zen. Kushnerrek eta Steven Mnuchin AEBetako altxor-idazkariak bisita ugari egin zituzten eskualdeko agintariekin Trump-en lehendakaritzaren azken hilabeteetan, baina funtsak ez zuen inoiz dirurik jaso, eta ez zen inoiz proiekturik hasi. Bidenen administraziorako trantsizioa zela-eta, eta Trump-ek izendatutako kudeatzailearen dimisioaren ondoren, guztiz zalantzan gelditu zen funtsaren etorkizuna.

### Jordaniako eguzki-energiaren instalazioa

2021eko azaroan, Israelek, Arabiar Emirerri Batuek eta Jordaniak asmo-gutun bat sinatu zuten Israeli urtero 600 MW elektrizitate saltzeko, Jordanian eguzki-haztegiek ekoitzia, Masdarren jabetzako Arabiar Emirerri Batuen gobernuak eraiki zezan. Israelek, berriz, 200 milioi metro kubiko ur gezatu saltzen zizkion urtero Jordaniari. 2022ko azaroan ulermen-memorandum eguneratu bat sinatu zen. Erosketa-akordioak Dubaiko klima-aldaketari buruzko COP28 biltzarrean sinatzeko programatuta zeuden 2023ko azaroan, baina agendatik kendu egin zituzten Israelen eta Hamasen arteko gerraren ondorioz.

## Hedapena gehiengo musulmaneko estatu ez-arabiar nagusietara

2023ko martxoan, Israelgo Kanpo Harremanetarako ministro Eli Cohen eta Estatu Batuetako Estatu Departamentuko funtzionarioak lanean ari ziren Israelek Indonesiarekin, Nigerrekin, Mauritaniarekin eta Somaliarekin zituen harremanak normalizatzeko.
2023ko ekainean, AEBko Estatu-Idazkari Antony Blinkenek ohartarazi zion Israeli palestinarrekin tentsioak areagotzeak, baita asentatze-jarduerak aurrera egiteak ere, mehatxatu egiten zutela Arabia Saudita bereziki arabiarrekin egindako normalizazio-akordioak hedatzea. Blinkenekin batera, ekainaren hasieran, Saudi Arabiako Kanpo Harremanetarako ministroak adierazi zuen "palestinarrentzat bakerako biderik aurkitu gabe... edozein normalizaziok onura mugatuak izango dituela".

## Erreferentziak

* ↑ «Moroccan Foreign Minister Bourita Says Abraham Accords Provide "Incredible Momentum" for Peace in Middle East | AJC» www.ajc.org June 12, 2023.
* 1 2 Federico-O'Murchú, Seán. (August 13, 2020). Read the full statement by the US, Israel and UAE on normalizing Israel-UAE relations. CNN.
* 1 2 Riechmann, Deb; Lee, Matthew; Lemire, Jonathan. (August 13, 2020). «Israel signs pacts with 2 Arab states: A 'new' Mideast?» Associated Press.
* 1 2 Riechmann, Deb; Lee, Matthew; Lemire, Jonathan. (September 15, 2020). «Israel signs pacts with 2 Arab states: A 'new' Mideast?» Washington Post.
* ↑ The Abraham Accords. U.S. Department of States.
* 1 2 «Israel, UAE and Bahrain sign Abraham Accord; Trump says "dawn of new Middle East"» The Hindu September 16, 2020.
* ↑ Meuse, Alison Tahmizian. (September 16, 2020). «Israel inks twin Arab treaties with UAE, Bahrain» Asia Times.
* ↑ «The Abraham Accords Declaration» State.gov (U.S. State Department) September 15, 2020.
* 1 2 Yaari, Ehud. (April 21, 2023). «The Fighting in Sudan Threatens Peace Efforts with Israel» The Washington Institute for Near East Policy.
* 1 2 Lawder, David. (7 January 2021). Ellis ed. U.S. Treasury signs loan deal to clear Sudan's $1.2 billion World Bank arrears. Reuters.
* 1 2 3 «Sudan quietly signs Abraham Accords weeks after Israel deal» Reuters January 7, 2021.
* ↑ (Ingelesez) Kelemen, Michele. (December 10, 2020). Morocco Agrees To Join Trump Administration's Abraham Accords. NPR.
* ↑ Holmes, Oliver. (May 17, 2020). «Netanyahu takes office in deal that could see West Bank annexation» The Guardian.
* ↑ Holmes, Oliver. (June 9, 2020). «What would Israel annexing the West Bank mean?» The Guardian.
* ↑ Estrin, Daniel. (June 18, 2020). «Netanyahu Plans To Annex Parts Of The West Bank. Many Israeli Settlers Want It All» NPR.
* ↑ Ahren, Raphael. (June 12, 2020). «In first-ever op-ed for Israeli paper, UAE diplomat warns against annexation» The Times of Israel.
* ↑ Al Otaiba, Yousef. (June 12, 2020). «Annexation will be a serious setback for better relations with the Arab world» YNetNews.
* 1 2 3 Ravid, Barak. (August 13, 2020). «Behind the scenes: How the Israel-UAE deal came together» Axios.
* 1 2 Cohen, Sam Zieve. (30 September 2020). «UAE's Al Otaiba goes behind the scenes of the Abraham Accords» Jewish Insider (The Jewish Insider).
* 1 2 Ravid, Barak. (September 11, 2020). «Behind the scenes of the U.S.- brokered Israel-Bahrain agreement» Axios.
* ↑ Makovsky, David. (September 16, 2020). How the Abraham Accords Look Forward, Not Back. Washington Institute.
* ↑ Hamad, Mohammad. (November 2, 2023). «Bahrain says envoy to Israel returned home, Israel says ties stable» Reuters.
* ↑ Holland, Steve. (October 23, 2020). «Israel, Sudan agree to normalize ties with U.S. help: joint statement» Reuters.
* ↑ Suliman, Adela. (October 23, 2020). «Sudan formally recognizes Israel in U.S.-brokered deal» NBC News.
* ↑ «Israel, Sudan announce deal to normalize relations» Reuters February 3, 2023.
* ↑ Lee, Matthew. (December 11, 2020). «Israel, Morocco to normalize ties; shifts W Sahara policy» Associated Press.
* ↑ Ravid, Barak. (December 10, 2020). «Morocco to normalize ties with Israel in deal with Trump over Western Sahara» Axios.
* ↑ Ravid, Barak. (December 11, 2020). «Scoop: Fallout between Trump and top GOP senator made Morocco-Israel deal possible» Axios.
* ↑ Full text of the Abraham Accords signed by Israel, the UAE and Bahrain. The White House September 16, 2020.
* ↑ Landau, Noa. (September 16, 2020). Full Text: The Israel-UAE-Bahrain Abraham Accords Peace Agreement. Haaaretz.
* ↑ Abraham Accords: Full text. Jerusalem Post September 16, 2020.
* ↑ Samuels, Ben. (February 2, 2021). Israel's Normalization Pacts Not a Substitute for Peace With Palestinians, State Dept. Says. Haaretz.
* ↑ Ravid, Barak. (March 10, 2021). Israel pushes White House ceremony to seal Sudan normalization deal. Axios.
* ↑ Department Press Briefing – April 1, 2021. US State Department News April 1, 2021.
* ↑ Nahmias, Omri. (28 March 2021). «Bipartisan senators introduce bill to strengthen, expand Abraham Accords» The Jerusalem Post.
* ↑ Knipp, Kersten. (May 1, 2021). «Israel's Arab allies walk a diplomatic tightrope» Deutsche Welle.
* ↑ «Israel responds to Hamas rockets with airstrikes in Gaza» Deutsche Welle May 1, 2021.
* ↑ Isaac Stanley-Becker. (February 10, 2024). «How Trump advanced Arab-Israeli peace but fueled Palestinian rage» The Washington Post.
* ↑ Israel and UAE launch direct phone links after historic accord. BBC News August 16, 2020.
* ↑ (Ingelesez) Fulton, Jonathan; Yellinek, Roie. (2021-09-20). «UAE-Israel diplomatic normalization: a response to a turbulent Middle East region» Comparative Strategy 40 (5): 499–515. doi:10.1080/01495933.2021.1962200. ISSN 0149-5933..
* ↑ «As Israel’s Ties to Arab Countries Fray, a Strained Lifeline Remains» The New York Times 10 March 2024.
* ↑ Karam, Souhail. (August 25, 2021). «Algeria Cuts Diplomatic Ties With Morocco as Tensions Build» Bloomberg.
* ↑ Ari Gross, Judah. (November 21, 2021). «In Morocco, Gantz signs Israel's first-ever defense MOU with an Arab country» The Times of Israel.
* ↑ Sudan, Oman postpone normalising ties with Israel until after US elections. Middle East Monitor October 3, 2020.
* ↑ Barrington, Lisa. (February 11, 2021). Heinrich ed. Oman content with current Israel relationship, foreign minister says. Reuters.
* ↑ U.S., Israel, UAE Announce Establishment of Abraham Fund Following Accords Commitment. U.S. International Development Finance Corporation October 20, 2020.
* 1 2 3 Schneider, Tal. «Trump's $3 billion Abraham Fund may be tapped out before staking a dime» The Times of Israel.
* ↑ «U.S., Israel, UAE Announce Establishment of Abraham Fund Following Accords Commitment» U.S. International Development Finance Corporation October 20, 2020.
* ↑ Rappeport, Alan; Swanson, Ana; Thrush, Glenn. (October 25, 2020). «Kodak Loan Debacle Puts a New Agency in the Hot Seat» The New York Times.
* 1 2 Kelly, Kate; Kirkpatrick, David. (May 22, 2022). «Kushner's and Mnuchin's Quick Pivots to Business With the Gulf» The New York Times.
* ↑ Zaken, Danny. (July 7, 2021). «US freezes Abraham Fund, as Israel—UAE business ties falter» Globes.
* ↑ Udasin, Sharon. (November 23, 2021). «Israel, Jordan, UAE sign pivotal deal to swap solar energy, desalinated water» The Hill.
* ↑ Surkes, Sue. (November 8, 2022). «Israel, Jordan, UAE sign new MOU on deal to swap solar energy for desalinated water» The Times of Israel.
* ↑ Bromberg, Gidon. (January 1, 2024). «COP28 – A Missed Opportunity for Regional Climate Resilience» The Jerusalem Strategic Tribune.
* ↑ Bassist, Rina. (March 7, 2023). «Israel eyes normalization with Mauritania, Indonesia to expand Abraham Accords» Al-Monitor.
* ↑ «Blinken says US told Israel that violence with Palestinians could jeopardize possible normalization with Saudi Arabia» CNN.

## Ikus gainera

* Camp Daviden akordioak
* Egipto eta Israelen arteko bake-ituna
* Israel-Jordania bake-ituna
* Estatu arabiarrak – Iranen aurkako aliantza israeldarra
* Indo-Abrahamic Alliance
* Iranen eta Israelen arteko botere gatazka
* Iranen eta Saudi Arabiaren arteko ordezko gatazka

## Kanpo estekak

* Datuak: Q99495661
* Multimedia: Abraham Accords / Q99495661