OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Frantzisko I.a Nafarroakoa

Frantzisko I.a Febo (Bearno, 1469ko apirilaren 18 – Paue, 1483ko urtarrilaren 30), Nafarroako errege (1479-1483) eta Foixko eta Bigorrako konde eta Bearnoko bizkondea izan zen (1472-1483).

## Bizitza

Aita Gaston Foixkoa eta ama Leonor I.a Nafarroakoa izan zituen. Umea zela umezurtz geratu zen 1470eko azaroaren 23an, aita gaizki sendatutako zaurietatik hil zelako. Zauriak Libournen, Bordeletik gertu, egindako torneo batean izan zituen. Hurrengo urtean, Leonor amamak Joanes II.a Aragoikoa aitonatik Nafarroako jabetza izan zuen, Aragoiko Erresumaren ukapenaren truke.
1472an aitona Gaston IV.a hil zenean Frantzian titulu asko izan zituen. 1479an amama hil eta Nafarroako errege bihurtu zen. Joanes Foixkoak osaba koroa ere nahi zuen baina testamentua argia zen.
Bere pertsonarengan bete ziren Foix etxearen asmoak erregetzara iristeko. Aurretik, besteak beste, Matiasek huts egin zuen Aragoiko koroaz jabetzeko (1396an) eta Joanes I.ak zoritxarra izan zuen bere ezkontzarekin (1413an). Aldiz, 1479an, Frantziskok Nafarroako erregetza eskuratzen zuelarik, lurralde handi baten buruan kokatu zen:
* Amona Leonor I.a Nafarroakoaren ondorengotza (1479):
** Nafarroako Erresuma
* Aitona Gaston IV.a Foixkoaren ondorengotza (1472):
** Bearnoko bizkonderri burujabea
** Foixko konderria
** Bigorrako konderria
** Marzango bizkonderria
** Castellbóko bizkonderria
** Andorrako jabetze partekatua
Bere lau urteko erreinaldi txikian ama Maddalen Frantziakoaren babesa izan zuen, bera baitzen erregeordea agaramontarren laguntzaz. Maddalenek tinko eutsi zuen Frantzia eta Gaztelako Erresumen presioa. Biek Frantzisko ezkondu nahi zuten Nafarroako Erresuma bereganatzeko. Piarres Foixkoak, Vannesko apezpikua eta Arlesko artzapezpikua zena, lagundu zuen bere iloba egoera hartan.
Halere, Nafarroan gerla zibila egoerak ez zion ematen aukera lurralde guzti hauen batasuna gauzatzeko. Itxaron zuen 1481eko abenduaren 9a arte, giroa baretu zelarik, Iruñeko katedralean Nafarroako koroa janzteko. Ondoko asteetan Nafarroako itzulia egin zuen eta Bearnora joan zen berriro 1482ko otsailean. Ez zen inoiz itzuli Nafarroara ustekabean hil baitzen Pauen 1483ko urtarrilaren 30ean, 15 urte zituelarik. Leskarreko katedralean lurperatu zuten.

## Familia

Zuhaitz genealogikoa :
Gaston IV.a Foixkoa
Gaston I.a
Leonor I.a Nafarroakoa
Frantzisko I.a Nafarroakoa
Karlos VII.a Frantziakoa
Maddalen Frantziakoa
Marie of Anjou :

## Ikus, gainera

* Nafarroako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q363572
* Multimedia: Francis Phoebus of Navarre / Q363572
| Aurrekoa: Leonor I.a | Frantzisko I.a Nafarroako errege (1479-1483) | Ondorengoa: Katalina I.a |
| Aurrekoa: Gaston IV.a | Frantzisko I.a Foix-ko konde Bearnoko bizkonde (1472-1483) | Ondorengoa: Katalina I.a |
# Frantzisko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

Frantzisko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa (jaiotzez: Frantzisko Esteban; Nancy, 1708ko abenduaren 8a - Innsbruck, 1765eko abuztuaren 18) 1745-1765 bitartean Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen.

## Bizitza

1729-1737 bitartean Lorrenako dukea, Frantzisko III.a izenez, eta 1737–1765 bitartean Toskanako duke handia, Frantzisko II.a izenez, izan zen. 1736an Maria Teresa, Habsburgo etxeko oinordekoarekin ezkondu zen, Habsburgo-Lorrena etxea sortuz.
Poloniako Erregetzarako Gerraren ondorioz, Toskanako Dukerri Handia utzi behar izan zuen Lorrenako dukerria eskuratzeko. 1740an, Karlos VI.a hil zenean, etsai zuen Bavariako hautesleak lortu zuen garaipena eta Karlos VII.a izenez enperadore izan zen. Frantziskok 1745a arte itxaron behar izan zuen enperadore izateko. Hondamen asko izan zituen bere gudarosteak eta herria bere aurka azaldu zen horregatik. Emaztearen esku utzi zituen estatuari zegozkion arazoak.
Hamasei seme-alaba izan zituen, Josef II.a, Leopoldo II.a eta Maria Antonieta besteren artean.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/7/9 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Francis I Global.britannica.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q151075
* Multimedia: Francis I, Holy Roman Emperor / Q151075
# Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa

Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa (italieraz: Francesco II, izen osoa Francesco d'Assisi Maria Leopoldo, Napoli, 1836ko urtarrilaren 16a – Arco, 1894ko abenduaren 27a) 1859-1861 bitartean Bi Sizilietako erregea izan zen, erresuma horretako azkena, hain zuzen ere. Fernando II.a bere aitaren ondoren izan zen errege. Sardiniako hitzarmenari eta Aita Santuen Lurraldearen zatiketari ezezkoa eman zien. 1860an, Garibaldiren Mila Gudarien espedizioak horretara behartuta, Gaetara ihes egin, eta ondoren, bere lurraldeak utzi behar izan zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/04/25 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q206223
* Multimedia: Francis II of the Two Sicilies / Q206223
# Ganboatar

Ganboatarrak (forma zaharra ganboar da) Ganboa leinu gipuzkoarraren aldeko alderdia izan zen. Erdi Aroan oinaztar alderdiaren aurka jardun zuten leinu gudetan, Gipuzkoa, Bizkaia eta Araban. 1448an ganboarrek Arrasate erre zuten. Ganboarren aliatuak agramontarrak eta Nafarroako Koroa ziren. Ganboarrak, Ganboa sendia zeukaten buru, eta beste sendi batzuk ere batu zitzaizkien; adibidez, Olaso eta Balda gipuzkoarrak, eta Abendaño-Urkizu eta Legizamon bizkaitarrak.
Ganboar leinuaren burua Antso Velez de Gebara izan bide zen, Antso Gartzia de Saltzedo Aiarako jaunaren iloba, 1150. urtearen inguruan. Antso Velez de Gebara eta haren neba-arreba eta seme-alabengandik dator Ganboa abizenaren ondorengotza.

## Ikus, gainera

* Ahaide nagusiak
* Leinu gerrak
* Oinaztar
* Agaramontar
* Beaumontar

## Erreferentziak

* ↑ Cf. Ganboarrok su emaitean / asi dira, "Arrasateko erreketa", 30. lerroa, Mitxelena, Textos Arcaicos Vascos, 83. or.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Gorosabel, Pablo: Noticia de las cosas memorables de Guipúzcoa. I. kap, I. atal, "De los parientes mayores"
* Datuak: Q1230061
# Ganbusia

Ganbusia (Gambusia affinis) Gambusia generoko animalia da. Arrainen barruko Poeciliidae familian sailkatzen da.
Hiru bat zentimetro luzeko itsas arrain hezurduna da. Itsas intsektuak eta intsektuen harrak jaten ditu, batez ere. Gizonarentzat mesede handiko arraina da, paludismoa eragiten duten anofele eltxoak eta beronen harrak jaten baititu. Fabrika gainetako ur bilduetan ere jarri izan dituzte eltxoa galtzeko, edo gutxitzeko. Berez Ipar Amerika eta Erdialdeko Amerika aldekoa da, baina Europara eta Afrikara zabaldua dago gaur egun.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015-5-1 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ (Ingelesez) Froese, Rainer & Pauly, Daniel ed. (2006), «Gambusia affinis», FishBase webgunean. Bertsioaren data: 2006(e)ko apirila.

## Ikus, gainera

* Gambusia
* Poeciliidae

## Kanpo estekak

* FishBase.org
* Datuak: Q723904
* Multimedia: Gambusia affinis / Q723904
* Espezieak: Gambusia affinis
# Gandalf

Gandalf J.R.R. Tolkienek asmatutako mitologiako pertsonaia bat da, idazle horren Eraztunen Jauna eta Hobbita eleberrietako protagonista nagusienetakoa. Eleberri horietan, Gandalf azti gisa ageri da (Istari, elfoen quenya hizkuntzan).
Gandalf Valinor lurretatik Lur Ertainera bidalitako Maiar ispiritua da, Sauronen aurkako borrokan gizakiak eta beste herri libreak laguntzeko nahian. Bere itxura zahar eta nekatuaren atzean azti boteretsua eta jakintsua ezkutatzen da.
Gandalf izena hobbiten eta gizakien artean erabiltzen du gehienbat, baina beste ezizen ugari ditu (Mithrandir elfoen artean edota Gondorren, Olorin Valinor lurraldeetan, Incanus Lur Ertaineko hegoaldean, Tharkûn ipotxen artean).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q177499
* Multimedia: Gandalf / Q177499
# Ganboralde

Ganboralde, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. Oharkabean bazterrean uzteko moduko muino bat baino ez da, baina badu honek ere bere buzoia eta hortik datorkio seguraski aipamena. Asensiomenditik Durakogainerako bidean dagoenez, erraza da bere gainetik pasatzea. Oraintsu bere hegoaldeko isurialdeko pinudia urratu dute eta ez dago oso itxuroso alderdi hura (2007-03). Tontorrean buzoia, pinuz inguratuta eta zakartzen hasita dagoen larre eremu baten erdian.

## Kanpo estekak

Ganboralde, http://www.euskal-herria.org/.
# Gandaki Gunea

Gandaki Gunea (nepaleraz: गण्डकी), Nepalgo Mendebaldeko eskualdean kokaturik dagoen gunea da. Pokhara da Gandaki zein eskualdeko hiriburua. 12.275 km²ko azalera du eta bertan 1.487.954 biztanle bizi dira.

## Ezaugarri fisikoak

Izena Gandaki ibaiak ematen dio, Nepalen Narayani bezala ere ezagutzen denak, ibaiaren arroak osatzen baitu gune hau. Sapta Gandaki bezala ere ezagutzen da, izan ere bertako zazpi ibaik (Kali Gandaki, Trishuli, Budhi Gandaki, Marsyangdi, Madi, Seti Gandaki, eta Daraudi) bat egiten baitute sortzeko.
Bestalde bi Babesgune ditu Gandaki guneak; alde batetik Pokhara inguruan dagoen Annapurnaren babesgunea, 1986an sortua, eta bestetik Manasluren babesgunea, Gorkha herriaren eta Manaslu eta Himalchuli mendien inguruan zabaltzen dena.

## Toki ikusgarriak

Pokhara da Katmanduren atzetik Nepalgo bigarren hiri turistikoa. Annapurna inguruko mendiek inguraturiko Phewa lakuaren ertzean dagoen hiria da. Bertatik hasi eta bukatzen dira hainbat mendi espedizio eta hain mendigoizaleak ez direnentzat Annapurnaren trekkinga bezalako ekintzak antolatzen dira.
Bandipur herri newari polita da. Bertatik ia zortzi mila metro dituzten mendia ikus daitezke (Himalchuli, Ganesh Himal...). Gorkha Nepalgo antzinako erregeen hiriburua da. Bertan dute sorrera gurkha gerlari handiek.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9133
* Multimedia: Gandaki Zone / Q9133
# Ganboako mendiak

    Artikulu hau mendilerroari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ganboa».
Ganboako mendiak Araban kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Santa Cruz mendia da, 700 metrorekin.
Mendilerroan dagoen Ganboa udalerriak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak

* Santa Cruz, 700 m 42°55′12″N 2°35′17″W﻿ / ﻿42.9199612°N 2.5880247°W﻿ / 42.9199612; -2.5880247
* Atxurdin, 672 m 42°55′32″N 2°36′06″W﻿ / ﻿42.9255294°N 2.6015894°W﻿ / 42.9255294; -2.6015894
* Urizar, 594 m 42°53′45″N 2°33′31″W﻿ / ﻿42.8958848°N 2.5586509°W﻿ / 42.8958848; -2.5586509
* Urramendi, 581 m 42°52′43″N 2°33′17″W﻿ / ﻿42.8785291°N 2.5546279°W﻿ / 42.8785291; -2.5546279

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko Mendien Katalogoa 2007ko otsaila, 2009ko apirila, Euskal Mendizale Federazioa. Katalogo horretako toponimoek Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordearen oniritzia dute. (EODA) mendiak Ganboako mendiak (Mendikat)
* ↑ Mendikat, Euskal Herriko Katalogo osoa.

## Ikus, gainera

* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61455902
# Gandaki (argipena)

Gandaki honakoa izan daiteke:
* Gandaki Gunea, Nepalen
* Gandaki ibaia, Nepal eta Indian
# Gandaki ibaia

Gandaki ibaia edo nepaleraz Narayani (कालीगण्डकी नदी) edota hindiz Gandak (गंडक नदी) Nepalgo ibai handienetako bat da, 46.300 km²ko arroa hartzen baitu. Himalaian sortzen da eta 630 km egiten ditu urak Gangesera isurtzeko.

## Sorrera eta ibilbidea

Dhaulagiri mendiko arroiletan sortzen da, Tibet eta Nepalen arteko mugan. Sarritan Sapta Gandaki (zazpiko Gandaki) esaten zaio zazpi ibaik (Kali Gandaki, Trishuli, Budhi Gandaki, Marsyangdi, Madi, Seti Gandaki, eta Daraudi) bat egiten baitute ibai nagusia sortzeko. Ibilbidearen tarterik handiena Nepalgo Mendebaldeko eskualdean egiten du (batez ere Gandaki eta Narayani Guneetan) baina gero Indiako Bihar estatura pasatzen da. Bere ibilbidean hainbat eremu babestu zeharkatzen ditu, Nepalen Chitwan Parke Nazionala eta Indian Valmiki Parke Nazionala esaterako. Indiako Patna hirian egiten du bat Ganges ibaiarekin.

## Indar hidroelektrikoa

Nepalgo zatian malda izugarria jeisten du ibaiak eta zentrale hidroelektriko ugari ezarri dira bere ibilbidean. Herrialdeak ekoizten duen argi indarraren %44a Gandaki ibaiean lortzen da. Indian zeharkatzen dituen lurrak aldiz oso lauak dira eta ez dago elektrizitaterik sortzeko aukerarik.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q849494
* Multimedia: Gandaki River / Q849494
# Gazeta (argipena)

Gazeta esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

## Lekuak

* Gazeta: Elorrioko auzoa.
* Gazeta: Burguko auzoa.

## Egunkariak

Euskara batuko terminoa ez da gazeta, baizik eta kazeta. G-rekin hainbat herrialdetan erabiltzen da zentzu bertsuan:
* Gazeta.ru: Errusiako egunkaria.
* Gazeta: Serbiako egunkaria.
* Gazeta Polska: Poloniako astekaria.
* Gazeta Wyborcza: Poloniako egunkaria.
* Gazeta de Caracas: Venezuelako egunkaria.
* Gazeta de Transilvania: Errumaniako Transilvania eskualdean argitaratzen den egunkaria.
* Gazeta Express: Kosovoko egunkaria.
# Gazi

Gazia oinarrizko bost zaporeetako bat da. Ahoan gazitasuna antzemateko hartzailerik sinpleena sodio kloruroaren hartzailea da. Gazitasuna sodio ioiek sortzen dute gehien bat. Alkalien taldeko beste ioiek ere zapore gazia dute, baina sodiotik are eta urrutiago egon, zapore gazi gutxiago dute.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3324978
# Gazi I.a

Gazi bin Faisal (arabieraz: غازي ابن فيصل‎, Ġāzī bin Fayṣal; Meka, Mekako Emirerria, Otomandar Inperioa, 1912ko martxoaren 21a - Bagdad, Irakeko Erresuma, 1939ko apirilaren 4a) Irakeko erregea izan zen. Faisal I.aren semea izan zen. Bere aitona Hussein bin Alirekin bizi izan zen, bere aita otomandarren aurka borrokatu ari zen bitartean. Arabiatik ihes egin zuen familia haxemitar osoarekin, saudiarrek garaituak izan ondoren. Bagdaden bildu zen aitarekin eta printze oinordeko izendatu zuten. 1933ko irailaren 8an errege bihurtu zen bere aita hil zenean. Nazionalista panarabiarra izan zen, britainiarren interesen aurkakoan eskualdean. Bere erregealdiaren ezaugarria zibilen eta armadarren tirabirak izan ziren. Bakr Sidqi jeneralaren estatu-kolpea babestu zuen, arabiar herrialdea batean lehena izan zena.
Bere lehengusua Aliya bint Alirekin ezkondu zen eta seme bat izan zuten, Faisal.
Auto-istripu batean hil zen 1939ko apirilaren 4an eta bere oinordekoa bere seme Faisal II.a izan zen.

## Genealogia

Zuhaitz genealogikoa :
Hussein bin Ali
Faysal I.a
Gazi I.a
Faisal II.a
Huzaima bint Nasser :
* Datuak: Q314784
* Multimedia: Ghazi of Iraq / Q314784
# Gaziantep

Gaziantep (otomandar turkieraz: عينتاب, Ayntab, kurdueraz: Dîlok) Turkiako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. Antzinean Antep izena zuen.
2023ko otsailaren 6an hiri honen inguruan egon zen suntsipen handiko lurrikara baten epizentroa.

## Klima

Datu klimatikoak (Gaziantep) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.0 | 9.6 | 14.3 | 19.9 | 25.7 | 31.5 | 35.6 | 35.6 | 31.4 | 24.4 | 16.2 | 10.0 | 21.9 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -0.8 | 0.1 | 3.2 | 7.5 | 12.0 | 17.1 | 21.0 | 21.0 | 16.3 | 10.5 | 4.5 | 1.1 | 9.5 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 90.2 | 83.3 | 74.0 | 54.0 | 29.3 | 7.5 | 6.2 | 6.0 | 7.3 | 38.7 | 68.3 | 93.6 | 558.4 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 12.3 | 12.3 | 12.1 | 10.6 | 6.8 | 2.0 | 0 | 0 | 1.5 | 6.5 | 8.7 | 11.9 | 84.7 |
| Eguzki orduak | 117.8 | 124.7 | 170.5 | 213.0 | 279.0 | 348.0 | 347.2 | 319.3 | 273.0 | 223.2 | 165 | 117.8 | 2698.5 |
| Hezetasuna (%) | 72 | 68 | 63 | 61 | 54 | 45 | 37 | 38 | 45 | 56 | 68 | 71 | 56.5 |
| Iturria (1): Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ||||||||||||||
| Iturria (2): Weatherbase ||||||||||||||

## Herri eta hiri senidetuak

| Duisburg (Alemania)  Florentzia (Italia)  Alepo (Siria)  Dubai (Arabiar Emirerri Batuak)  Kermanshah (Iran)  Södertälje (Suedia) | Nijmegen (Herbehereak)  Karlstad (Suedia)  Cetinje (Montenegro)  Kuwait Hiria (Kuwait)  Irbid (Jordania) |

## Erreferentziak

* 1 2 Euskaltzaindia. Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia. .
* ↑ Dmi.gov.tr. İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler- Meteoroloji Genel Müdürlüğü. .
* ↑ Weatherbase. Gaziantep, Turkey Travel Weather Averages. .

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q93338
* Multimedia: Gaziantep / Q93338
# Gaziantep probintzia

Gaziantep probintzia Turkiako 81 probintzietako bat da. Bere hiruburua Gaziantep da. 7.194 km²ko azalera du eta bertan 1.426.816 biztanle bizi dira. Siriako mugan dago kokatuta.
2023ko otsailaren 6an probintzia honetan egon zen suntsipen handiko lurrikara baten epizentroa.

### Barrutiak

Probintziaren barnean 9 barruti daude:
| Araban Islahiye Karkamış Nizip Nurdağı | Oğuzeli Şahinbey Şehitkamil Yavuzeli |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q483154
* Multimedia: Gaziantep Province / Q483154
# Gazolatz

Gazolatz Zizur Zendeako herria eta kontzejua da, Nafarroako Foru Erkidegoan kokatuta. 2014ko urtarrilaren 1eko erroldan, 136 biztanle zituen.

## Inguru naturala eta kokalekua

Gatzolatz Zizur Zendearen hegoaldean dago, eta kontzejuak 450 hektareako azalera dauka.

## Ondarea

* Garbikundeko Andre Mariaren eliza:
* Zizur Zendeako udaletxea: Udal egoitza.
* Gazolatzeko erromatar kanpamendua
* Garbikundeko Andre Mariaren elizaren erretaula nagusia.
* Zizur Zendeako udaletxea.

## Demografia eta biztanleria

Gatzolazko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2014 |
| 115 | 117 | 137 | 137 | 137 | 146 | 147 | 147 | 136 |

## Ekonomia

Gatzolatz bi millioi euroko zorra dauka Gatzolatzeko Zerbitzuen Insdustrialdean izan zuen parte hartzearengatik. 2016ko Maiatzaren datara, Gatzolaztek Nafarroan zorpetuago dagoen herria da. Urtero 35.000 euroko aurrekontua du.

## Azpiegitura eta garraioak

La Pamplonesa autobus konpainiak Gatzolatz Iruñearekin batzen du. Autobus lineak honako ibilbidea egiten du:
* Beraskoain - Arraitza - Zabaltza - Baternain - Zizur Nagusia eta Iruñea

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindiaren izendegia. Espainieraz Gazólaz.
* ↑ (Gaztelaniaz) «Miguel Ángel Sanz: “Posiblemente, la única solución viable es que el Concejo de Gazólaz desaparezca”. Noticias de Navarra» Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2018-01-24).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Concejos con apuros económicos en la Cendea de Cizur. Noticias de Navarra» Noticias de Navarra (Noiz kontsultatua: 2018-01-24).

## Ikus, gainera

* Zizur Zendea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3049300
* Multimedia: Gazólaz / Q3049300
# Gazolatzeko erromatar kanpamendua

Gazolatzeko erromatar kanpamendua Gazolatzeko kontzejuan dagoen erromatar garaiko kanpamendu militarraren aztarnen multzoa da. Kontzejuaren punturik altuenean dago, Iruñerriako arroan eta Burdin Aroko aztarnategietatik gertu. Ez du harrizko egiturarik, Arangurengo kanpamenduan bezala.

## Azterketa arkeologikoa

2016. urtean prospekzio magnetikoa egin zen eta aurkitu ziren materialen artean, erromatar garaikoak hauke izan ziren: zazpi clavi caligarii (oinetakoetan erabiltzen ziren tatxetak), erromatar hiritartasuna adierazten duen budinezko eraztuna, beste bi eraztunen zatiak, Ergavica txanpon-etxearen K.a. II. mendeko txanpona bat eta, zalantzekin, soldadu baten armaduraren pieza bat izan daitekeena.

## Kanpamenduaren ezaugarriak

Identifikatutako esparruak gehienez 182 x 144 m ditu, eta gutxi gorabehera bi hektarea hartzen ditu. Oinarrian lauki forma du, lau angelua eta lau lerroz osatua, ipar-mendebaldekoa, hego-mendebaldekoa eta hego-ekialdekoa zuzenak edo ia zuzenak. Iparraldean kanpalekua mugatzen duen lerroa kurba bat, ordea, marrazten du. Trazadura hori lurrari egokitu zaio.
Perimetroak lurraren maldak aprobetxatzen ditu, hegoaldean izan ezik, defentsa nabarmentzeko balioko lukeen seinale orografiko ikusgarririk gabe. Hau da, hegoaldeko muga altuera horretan kanpatu zen talde militarraren behar materialen arabera ezarri zen.
Defentsa-sistema lurrez eta harriz (agger) egindako lubeta baten bidez egituratzen da, bi metro eta bost metro zabal baino zabalagoa. Ez da ikusten lubanarroa (fossa) dagoenik defentsa osatuz, segur aski lurraren sakonera txikia delako eta arroka amaren azaletik hurbil dagoelako. Sarrera gunea ez da aurkitu.
Deskribatutako kanpalekuak garai errepublikanorako ezagutzen diren ereduak hartzen ditu oinarri, eta horien ideala Polibiok deskribatzen zuen (Historia. VI, 42, 1-5). Dena den, eta kanpaleku askotan gertatu ohi denez, lurrari egokitzeko beharrak eragindako aldaketak ditu.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Martínez Velasco, Antxoka; Argandoña Otxandorena, Mikel; Argandoña Otxandorena, Pedro. (2019). «El campamento romano (castra aestiva) de Gazólaz (Navarra)» MUNIBE Antropologia-Arkeologia 70: 251-270..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q117487052
# Gazitze

Gazitze teknika elikagaien iraupena luzatzeko erabiltzen den prozedura bat da, janaria gatzetan edo gatzunetan jartzen duena. Gizakiak aspalditik ezagutu eta aplikatzen du teknika hau.
Elikagaiak kontserbatzeko tekniken bidez janarien hondatze mikrobiarra ekidin ez ezik, kontsumitzaileen osasuna arriskuan jar dezaketen mikrobio patogenoen hazkuntza ere inhibitu egiten da (Clostridium botulinum, Staphylococcus aureus, Salmonella, Listeria monocytogenes, toxinak ekoizten dituzten onddoak, eta beste mikrobio patogenoen hazkuntza).
Gazitze prozesuak gatza edo gatzuna (sodio kloruroaren soluzio oso kontzentratua) erabiltzen du. Prozedura honek elikagaien deshidratazioa areagotzen du, zeluletatik ura ateratzen baitu; urik gabe, bakterioak edo onddoak ezin dira hazi eta elikagaia mikrobiorik gabe mantentzen da, bere deskonposizioa saihesten duena. Mikrobio halofilo batzuk besterik ezin dira bizi elikagai gazituetan.
Halofiloak ez diren mikrobioak, beraz, hiltzen dira ingurune gazietan: presio osmotikoa dela eta, mikrobio horiek hiltzen dira deshidratazioarengatik, zelula barneko urak kanpora ateratzeko joera baitu.
Haragiak eta arrainak, batez ere, dira gehien gazitzen diren elikagaiak. Barazkiak gutxiago. Ohikoa da urdaiazpikoaren gazitzea, gatzunak eta gatza erabiliz.
Okelak gazitzerakoan zezina izeneko produktua lortzen da.
Antzinako Egiptoan gazitze prozesuak erabiltzen zituztela badakigu egun.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29560
# Gazoldo degli Ippoliti

Gazoldo degli Ippoliti Italiako udalerri bat da. Mantuako probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 3.031 biztanle ditu, 13,03 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Gazoldo degli Ippolitik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Castellucchio Ceresara Piubega Rodigo Marcaria Redondesco

## Kanpo estekak

* Datuak: Q42349
* Multimedia: Gazoldo degli Ippoliti / Q42349
# GNU Lesser General Public License

GNU Lesser General Public License (LGPL) GPL lizentziaren aldaera bat da. Lizentzia hau liburutegiekin erabiltzen da normalean. Liburutegi libreak jabedun softwareekin erabiltzea ahalbidetzen du.
LGPL lizentzia GPLrekiko duen desberdintasun nagusia liburutegiak banatzea ahalbidetzen duela da, eta berau beste edozein softwarerekin bateratu daiteke, mugarik gabe, librea zein jabeduna izan.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) LGPL lizentzia
* Datuak: Q192897
* Multimedia: Free software under the LGPL / Q192897
# GOL PLAY

    Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «GOL TV»
GOL PLAY Espainiako telebista-kanal kirol bat da, nagusiki futbolari buruzkoa.
2016ko ekainaren 16ean aireratzen hasi zen eta Mediapro ikusentzunezko taldearen jabetzakoa da. Egoitza Bartzelona hirian du eta Espainia osoan eta Andorran aireratzen da.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q24283408