# Buztintze-Hiriberri

Buztintze-Hiriberri Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Garazi eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 6,4 kilometrora. Altuera 192 eta 383 metro artekoa da, eta 5,67 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 103 biztanle zituen.
Bertako biztanleak buztintzearrak eta hiriberritarrak dira.

## Izena

Buztintze-Hiriberri beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:
* frantsesez: Bustince-Iriberry ("buztánz igibegí" ahoskatua)
Udalerria osatzen duten hiru herrien izenen gidoien bidez, elkarren ondoan jartzea besterik ez da: Buztintze eta Hiriberri.

## Geografia

Buztintze-Hiriberri Arzubiko ibarran dago.

### Ingurune naturaka

Udalerria, D933 errepideak gurutzatzen du, zeinak Pirinio Atlantikoak departamendua iparraldetik hegoaldera gurutzatzen duen. Bi herriak, auzo-errepide batez daude loturik. Herriko etxeak hurrengo partikulartasuna erakusten du: bi herriak lotzen dituen errepide horretan kokaturik izanda, bi herrietatik distantzia berdinera dago.
Bide hori Donejakue Bidearen Via Podiensis bidearen zatia da. Udalerriko lurretan jaiotzen da Arzubi ibaia.

### Klima

Buztintze-Hiriberriko klima
    Datu klimatikoak (Irulegi, 1981-2010)    
 Hila 
 Urt 
 Ots 
 Mar 
 Api 
 Mai 
 Eka 
 Uzt 
 Abu 
 Ira 
 Urr 
 Aza 
 Abe 
 Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)
24.8
27.0
30.0
32.6
35.0
40.0
41.0
42.0
39.2
34.0
27.0
26.0
42.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)
11.9
12.9
15.6
17.1
20.8
23.7
25.9
26.2
24.4
20.5
15.2
12.5
18.9
Batez besteko tenperatura (ºC)
7.5
8.0
10.3
11.7
15.2
18.2
20.3
20.5
18.3
15.3
10.6
8.3
13.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)
3.0
3.2
5.0
6.4
9.7
12.7
14.7
14.8
12.3
10.1
6.0
4.0
8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)
-15.4
-10.5
-9.5
-3.2
-0.2
2.8
5.8
4.0
2.0
-2.5
-8.5
-9.8
-15.4
Batez besteko prezipitazioa (mm)
146.0
129.8
124.7
139.3
106.9
77.0
65.6
76.1
92.5
112.1
164.8
153.4
1398.2
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)
96.7
115.5
128.9
78.8
70.1
66.2
103.2
80.3
69.3
88.1
124.1
110.2
128.9
Iturria: Frantziako klimatologia zerbitzua :

### Herriak

* Buztintze
* Hiriberri

## Historia

1793. urtean, Buztintze eta Hiriberri udalerriek bat egin zuten Buztintze-Hiriberri udalerri berria sortzeko.
1842ko ekainaren 11an, udalerriaren lurraldearen zati bat Ezterenzubi udalerri sortu berriari lagatzen zaio.

## Demografia

| 1793 | 1800 | 1806 | 1821 | 1831 | 1836 | 1841 | 1846 | 1851 | 1856 | 1861 | 1866 | 1872 | 1876 | 1881 | 1886 | 1891 | 1896 | 1901 |
| 268 | 211 | 185 | 301 | 282 | 341 | 306 | 317 | 263 | 255 | 246 | 219 | 240 | 231 | 251 | 233 | 239 | 250 | 232 |
| 1906 | 1911 | 1921 | 1926 | 1931 | 1936 | 1946 | 1954 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2007 | 2008 | 2013 | 2018 |
| 215 | 217 | 196 | 187 | 200 | 183 | 151 | 139 | 138 | 138 | 115 | 112 | 111 | 94 | 89 | 89 | 88 | 85 | 103 |

## Ekonomia

Udalerriaren ekonomia, inguruko herri askoren moduan, laborantzan dago oinarriturik. Irulegiko arnoa egiteko mahastiak aurki daitezke bertan. Hala ere, udalerriaren iparraldean bada harrobi bat.

## Politika
### Auzapezak

| Hasiera | Amaiera | Auzapeza | Alderdia |
| 1995 | karguan | Henry Inchauspé | |
| falta diren datuak osatu egin behar dira ||||

### Erakunde publikoakoak

2017ko urtarrilaren 1era Buztintzl-Hiriberri Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, sortu berria zen Euskal Hirigune Elkargoaren parte izatera pasa zen.

## Euskara

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Garazi eskualdeko herri guztiak sailkatu zituen, Arnegi izan ezik, ekialdeko behe-nafarrera euskalkian, Amiküze eta Oztibarre eskualdetan hitz egiten zena.
Koldo Zuazok, 2010ean, Buztintze-Hiriberrik nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

## Buztintzear eta Hiriberritar ospetsuak

* Mañex Etxamendi (1934-1971) bertsolaria.

## Irudiak

* Buztintzeko Jasokuntzekoeliza
* Hiriberriko Donebikendi eliza
* Herriko etxea
* Herriko etxea
* Mahastiak

## Oharrak

* ↑ /bus̻tiɲts̻e hiʁ̞iβeʁi/ ahoskatua (laguntza)

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
* ↑ Euskaltzaindia. 122. araua: Nafarroa Behereko herri izendegia. .
* ↑ Jobbé-Duval, Brigitte. (2009). Dictionnaire des noms de lieux des Pyrénées-Atlantiques. Archives & Culture ISBN 978-2-35077-151-9. PMC 466662204. (Noiz kontsultatua: 2021-05-17).
* ↑ Irulegiko estazioko balio klimatologikoak. Frantziako Gobernua (Noiz kontsultatua: 2020-08-24).
* ↑ Frantziar Errepublikako legeak
* ↑ Instituzioaren behar gorria. 2015eko urriaren 11. Argia.com
* ↑ Luis Luziano Bonaparte. Carte des Sept Provinces Basques, montrant la delimitation actuelle de l´euscara, et ses divisions en dialectes, sous-dialectes et varietés, 1863.
* ↑ Koldo Zuazo. El euskera y sus dialectos. Alberdania, 2010.

## Ikus, gainera

* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak

* Datuak: Q538230
* Multimedia: Bustince-Iriberry / Q538230
* Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Buztintze-Hiriberri