# Louise Hay

Louise Lynn Hay (Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 1926ko urriaren 8a - San Diego, Ameriketako Estatu Batuak, 2017ko abuztuaren 3a) idazle eta hizlari estatubatuarra izan zen, Pentsamendu Berriaren mugimenduaren figura adierazgarrienetako bat eta garapen pertsonalarenliburuen aitzindari bat.
Hasiera batean, goi-mailako modelo gisa jardun zuen 1950 eta 1960an. 1976an argitaratu zuen bere lehen liburua, Sane su cuerpo, gaixotasun nagusiei eta haien kausa psikosomatiko posibleari buruz hitz egiten zuena. Zerrenda hau bere liburu ofizialean zabaldu zen, Usted puede sanar su vida (1984), arrakasta izan zuena eta 2008rako Estatu Batuetako best-sellerzerrendetan jarraitzen zuena. Irakaskuntza institutu bat sortzeaz gain, fundazio bat eta Hay House argitaletxea sortu zituen. Deepak Chopra, Wayne Dyer eta Jerry Hicks bezalako egileen hainbat lan argitaratu zituen besteak beste.
Medikuntza alternatiboen programak zabaldu zituen eta HIESa duten gaixoekin lankidetza aktiboa izan zuen. Bere bizi esperientziak hitzaldi, mintegi eta agerraldi publiko ugari egitera eraman zuen, jendearen ondoezen beldur eta kausei aurre egiteko aholkuak emanez.

## Biografia
### Lehen urteak

Los Angelesen jaio zen, Kalifornian, 1926ko urriaren 8an. Gurasoak dibortziatu egin ziren urtebete eta erdi baino ez zituenean. Une horretatik aurrera, Louiseren amak etxeko langile gisa lan egin behar izan zuen eta alaba familia lagun baten ardurapean geratu zen. Ondoren, ama berriro ezkondu zen, oraingoan Europan hazitako gizon bortitz batekin eta beste alaba bat izan zuen. Bere haurtzaroa pobreziak, ezegonkortasunak eta abusu fisikoek markatu zuten. Louisek bost urte bete zituenean, 1930eko depresioa gertatu eta gutxira, bizilagun alkoholiko batek bortxatu zuen eta 15 urteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Gero gogoratuko dut: "... niri behin eta berriz errepikatu zidatenez" errua nirea zela ", urte asko eman nituen beldurrez aske uzten zutenean mendeku hartzera etorriko zela kartzelara bidaltzeko gaiztakeria izan nuelako".
10 urte bete orduko, aitaordeak tratu txarrak eta sexu-abusuak egin zizkion. 1941ean, Louisek etxetik ihes egitea erabaki zuen eta zerbitzari gisa lan egiten hasi zen. Lan hori "eramangarriagoa" zela esan zuen, aurretik pairatutako guztia baino. Arreta pixka bat erakutsi zion hari eman zion sexu atentzioa, ondorioz 16 urterekin haurdun geratu zen. Erditzean, seme-alabarik gabeko bikote bati eman zion adopzioan bere haurra. 1950ean, bere etxera itzuli zen ama berekin eramateko eta berarentzat hotel txiki batean garbiketa-lan bat bilatzeko.

### Modeloa eta ezkontza

Handik gutxira, lagun batekin finkatu zen Chicagon eta etxeko lanak egiten aritu zen New Yorken goi-mailako modelo gisa lan egiten hasi zen arte, Bill Blass, Oleg Cassini eta Trigère Pauline disenatzaileentzat. Modaren industrian murgiltzen zen bitartean, Andrew Hay enpresaburu ingelesa ezagutu zuen eta harekin ezkondu zen 1954. urtean. "Zaldun xarmangarri eta hezitzat" definitu zuen, eta haren harremanari esker izaera soziala gehiago garatu ahal izan zuen ekitaldi presidentzialetarako.
1968an ordea, 14 urtez ezkonduta egon ondoren, senarrak beste emakume bategatik utzi zuen. "Hain zuzen ere, gauza onak iraunkorrak izan zitezkeela pentsatzen hasi nintzenean. Bai, izugarrizko kolpea izan zen. Baina denbora pasatzen da, eta bizirik atera nintzen". Louise Hay ez zen berriro ino rekin ezkondu.

### Bizitza espiritual
#### Praktika espiritualen hasiera eta Sane su cuerpo

1970ean, autoestimu baxuari aurre egiteko, praktika espirituala praktikatzen hasi zen, hala nola meditazio transzendentalaren alde, eta erregulartasunez parte hartu zuen Gogamenaren Zientziaren (Zientzia Erlijiosoaren Eliza) zerbitzu dominikaletan, bileretan eta klaseetan. Horietan hurrengo hau aztertu zuen: "pentsamenduak eta hitzak gure bizitzaren sortzaile dira, nor bere esperientzien erantzule da eta bere bizimodua aldatzen du". 1972an, ministro eta Gogamenaren Zientziako herri hizlari bihurtu zen eta ikasketak Maharishi Nazioarteko Unibertsitatean egin zituen, Fairfielen, Iowa.
New Yorkera itzuli zenean, Gogamenaren Zientziako prestakuntza-ikastaroekin jarraitu zuen eta gizarte-jardueretan aktiboki parte hartu zuen. Zenbait urte geroago, bezeroen minak eta arazoak aztertuz, kausa psikologiko eta espiritualak gaixotasunekin erlazionatzen eta aztertzen hasi zen. Horren ondorioz, erreferentziazko gida bat egin zuen, gaitz fisikoen kausa mentalak zehazten zituena. Horrela argitaratu zuen 1976an Sane su cuerpo, gaixotasunen arrazoi metafisikoen zerrenda bat, pentsamendu positiboen jarraibideekin, patologiak berreskuratzeko. 25 hizkuntza desberdinetara itzuli zen. Handik aurrera, hitzaldiak eta klaseak ematen hasi zen Estatu Batuetan. Bertan, bikote guztiek bezala, esan zuen nork bere burua onartzeak edozein arazo konpontzen duela. Are gehiago, bere bezeroak bere burua estimatzen eta errespetatzen hasten zirenean, berarengana joan behar izatearen arazoa desagertu egiten zela egiaztatzen zuen. Aipatu behar da bere filosofia beti egon dela eta dagoela Pentsamendu Berriaren eta Adimenaren Zientziaren filosofian oinarrituta, berak bere liburuetan eta elkarrizketetan esaten duen moduan.

#### Minbiziaren diagnostikoa

Umetokiko minbizia diagnostikatu zioten eta esperientzia horri buruz honako hau esan zuen: "Minbizia duela esan berri dioten guztiak bezala, erabateko izua sentitu nuen". Hor esan zuen minbizia, bere ustez, erresumin sakon baten kanpo-adierazpena besterik ez zela, gorputzak «irensten» zuena, eta beraz, ebakuntzarik edo tratamendu medikorik ez egitea erabaki zuen.
Zenbait tratamendu natural eman zizkioten, hala nola isloterapia eta koloneko terapia, dieta konkretu bat egin zuen toxinak askatzeko eta amorrua adierazteko psikoterapeuta espezialista batengana jo zuen. Gurasoen iragana nolakoa izan zen jakin zuen — Berak uste zuen denak zirela «biktimen biktimak»—, eta ikusi zuen haiek ere tratu txarrak jasan zituztela txikitan. Ondorioz, pertsona haienganako sentitzen zuen erresumin sentsazioari aurre egiteko lan personala egin zuen, haienganako konpasioa heltzeraino sentituz.
Hainbeste pertsonarentzat hain beldurgarria den «sendaezina»hitzak esan nahi du, niretzat, gaitz hori, dena delakoa, ezin dela kanpoko bitartekoen bidez sendatu, eta hura sendatzeko barrurantz jo behar dugula. Minbizia gainditzeko ebakuntza egin izan balízate, ez nintzen hura sortu zuen eredu mentaletik askatuko, medikuek Louiseri zati batzuk mozten jarraitu beharko lukete, mozteko Louise gehiago gelditzen ez zen arte. Ideia hori ez zitzaidan gustatzen.
Louise Hay
Sendatzen hasi eta sei hilabetera, sendagileak baieztatu zion minbizia erabat desagertu zela, kimioterapia- edo kirurgia-tratamendurik jaso gabe, eta are gehiago, txosten medikoa gorde zuen, non erakusten den gaixotasunetik libre zegoela.

#### Usted puede sanar su vida

1980an guztiz sendatu menean, New Yorketik alde egin zuen Kaliforniara itzultzeko, eta han jarraitu zuen lanean. Han, ustekabean, ama, gaixo eta zaharraz arduratu behar izan zen, erorketa baten ondoren gerriko fraktura bat izan baitzuen. 1984ko udazkenean kontatu zuen: «Ama ez zen ni babesteko gai izan ni umea nintzenean, baina orain nik neu ahal nuen, eta hura zaindu nahi nuen. Ama... gero eta indartsuago eta malguago dago. Audifono bat agindu nion... begi operazioa egiteko ere konbentzitu nuen eta zer zoragarria izan zen harentzat berriro ikustea, eta guretzat mundua berriz bere begiekin ikustea!».
1984an, bere liburu garrantzitsuenetariko bat argitaratu zuen, Usted puede sanar su vida, eta han azaldu zuen nola lortu aldaketak sinesmen mugatzaileak ezabatuz. Bernie Siegel doktoreak honela definitu zuen: «Liburu bikaina da gure bizitza berregituratzeko eta autoestimua eta maitasuna lortzeko». Usted puede sanar su vida New York Times-eko best-sellerren zerrendara iritsi eta hamabi aste jarraian postu horretan egotea lortu zuen. Orain arte, 50 milioi kopia baino gehiago saldu dira 30 herrialdetan, mundu osoan zehar. Bere liburuaren arrakastaren ondoren, bere argitaletxe propioa sortu zuen, Hay House, 130 autoretik gora biltzen dituena; besteak beste, Wayne Dyer, Barbara De Angelis, Joan Borysenko, Bernie Siegel,Susan Jeffers, Alan Cohen eta Stuart Wilde. Hay Fundazioa eta Louiseko Karitate Funtsa ere ezarri zituen, irabazi asmorik gabeko erakundeak, hainbat erakunderi laguntza ematen zietenak, hiesarekin, tratu txarrak jasandako emakumeekin eta gizarteak baztertutako gainerako pertsonekin zerikusia zutenak barne. 1985ean, bere laguntza-taldea hasi zen, «Hay Rides»,hiesarekin diagnostikatutako sei gizonekin. 1988rako, taldeak astean behin bilerak egiten zituen 800 lagunekin eta Santa Monicara auditorium batera joan zen, Hay-ek bere liburu SIDA Matera baino zerbait lehenago: Un acercamiento positivo, basado en sus experiencias con este grupo.
Louise Hayesen sendatze-mezuak artikulu asko sortzera draman zituen egunkari eta aldizkariak. Oprah Winfreyko El Show-en eta haren hileko zutabean agertu zen, Querida Louise, arrakasta handiz agertu zen Estatu Batuetako, Kanadako, Australiako, Espainiako eta Argentinako 50 argitalpen baino gehiagotan. Are gehiago, Australiako kazetaritza inguruneak «bizirik dagoen santu baten antzekoa» zela esan zuten.
2008an, 81 urte zituela, Usted puede sanar su vida filma estreinatu zen. Bere hitzetan, «nire bizitzaren historia da, nire irakaskuntzak, eta nola aplikatu ditudan nire ikasketen printzipioak nire bizitzan». GreggBraden, Wayne Dyer, Gay Hendricks, Doreen Virtue eta Esther eta Jerry Hicks izan ziren filmeko parte-hartzaileak. Gainera, Emmy saria irabazi zuen Michael Goorjian zuzendariak zuzendu zuen. Bestalde, urte berean Minerva saria jaso zuen Gloria Steinem, Billie Jean King, Betty Chinn eta Ivelise Markovitsekin batera Emakumearen Konferentzian.
2011ko irailean, Hay eta Cheryl Richardson-ek Usted puede crear una vida excepcional liburua argitaratu zuten. Azken urteetan, adin nagusikoa izan arren, Estatu Batuetan hitzaldiak eman eta bere fundazioan lan egiteaz gain, pintura, lorezaintza eta dantzaz gozatzen zuen San Diegoko etxean.
Causa natural direla eta 2017ko abultaren 30ean hil zen bere San Diegoko etxean, 90 urte zituela.

## Obra idatziak

Hurrengo liburu hauen autorea da:

### Gazteleraz

* Sana tu cuerpo (1976)
* Usted puede sanar su vida (1984)
* Amar sin condiciones (1988)
* El poder está dentro de ti (1991)
* Pensamientos del corazón: un tesoro de sabiduría interior (1991)
* Meditaciones para sanar tu vida (1994)
* ¡Vivir! (1995)
* Sabiduría Interior (2000)
* AFIRMACIONES: Como usar afirmaciones para cambiar tu vida (2004)
* Milagros de hoy en día: historias extraordinarias de personas cuyas vidas cambiaron de rumbo gracias a Louise L. Hay (2011)
* Tu puedes crear una vida excepcional (2012)
* Gratitud: Dar gracias por lo que tienes transformará tu vida (2012)
* El poder del espejo: 21 días para cambiar tu vida (2016)
* Afirmaciones: aumenta tu confianza y tu autoestima (2016)
* Año del autocuidado (2020)
* La autorcuración (1986)
* Año de creer en ti (2022)
* Colores y números (1996)
* Tu puedes cambiar el color de tu vida: potencia tu energía positiva a través de los colores y los números (2011)

### Inglesez

* You Can Heal Your Life. Hay House Inc. 1984. ISBN 0-937611-01-8
* Heal Your Body: The Mental Causes for Physical Illness and the Metaphysical Way to Overcome Them. Hay House Inc. 1984. ISBN 0-937611-35-2
* Love Yourself, Heal Your Life Workbook. Hay House Inc. 1990
* The Power Is Within You. Hay House Inc. 1991
* Heart Thoughts. Hay House Inc. 1992 ISBN 978-1-4019-3720-1
* Loving Thoughts For Increasing Prosperity. Hay House Inc. 1993
* Gratitude: A Way Of Life. Hay House Inc. 1996
* Life! Reflections On Your Journey. Hay House Inc. 1996
* Living Perfect Love: Empowering Rituals For Women. Humantics MultiMedia Publishers, 1996 ISBN 978-0-9652851-0-0
* 101 Ways To Health And Healing. Hay House Inc. 1998 ISBN 978-1-56170-496-5
* 101 Ways To Happiness. Hay House Inc. 1998 ISBN 978-1-56170-495-8
* Love Your Body. Hay House Inc. 1998 ISBN 978-1-56170-602-0
* Inner Wisdom: Meditations for the Heart and Soul, 2000
* Meditations To Heal Your Life. Hay House Inc. 2001
* You Can Heal Your Life Companion Book. Hay House Inc. 2002 ISBN 978-1-56170-878-9
* I Can Do It. Hay House Inc. 2004 ISBN 978-1-4019-0219-3
* Everyday Positive thinking. Hay House Inc. 2004 ISBN 978-1-4019-0295-7
* Power Thoughts. Hay House Inc. 2005 ISBN 978-1-4019-0554-5
* The Adventures of Lulu: Three Stories to Help Build Self-Esteem and Courage in Children, 2005
* The Times Of Our Lives. Hay House Inc. 2006 ISBN 978-1-4019-1150-8
* The Present Moment. Hay House Inc. 2007 ISBN 978-1-4019-1194-2
* I Think I Am. Hay House Inc. 2008 ISBN 978-1-4019-2208-5
* Modern Day Miracles. Hay House Inc. 2010 ISBN 978-1-4019-2527-7
* Experience Your Good Now! : learning to use affirmations. Hay House Inc. 2010 ISBN 978-1-4019-2748-6
* Letters to Louise. Hay House Inc. 2011 ISBN 978-1-4019-2727-1
* You Can Create An Exceptional Life. Hay House Inc. 2011. ISBN 978-1-4019-3538-2
* Painting The Future. Hay House Visions, 2012 ISBN 978-1-4019-3781-2

## Erreferentziak

* ↑ «Louise Hay's Legacy» www.hayhouse.com (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) Oppenheimer, Mark. (2008-05-04). «The Queen of the New Age» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) Pace, Eric. (2001-05-18). «Andrew Mackenzie Hay, 73, Trade Expert» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ «New York Times Best-Sellers - February 23, 2008 » The Commercial Appeal» web.archive.org 2012-02-07 (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) Oppenheimer, Mark. (2008-05-04). «The Queen of the New Age» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) «The Hay Foundation - Founded In 1986 By Louise Hay» Hay Foundation (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) «You Can Heal Your Life-The Movie: Online Video» www.hayhouse.com (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Ingelesez) «About Louise Hay | Bio & Timeline of Achievements» Louise Hay (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Muere Louise Hay, autora de Tú puedes sanar tu vida» Síntesis TV 2017-08-30 (Noiz kontsultatua: 2024-03-05).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q255945
* Multimedia: Louise Hay / Q255945