OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Robert Schumann

Robert Schumann (Zwickau, Saxonia, 1810eko ekainaren 8a - Endenich, Bonn, 1856eko uztailaren 29a) alemaniar musikagile erromantikoa izan zen. Pianorako obra poetiko eta lirikoak idatzi zituen 1829-1840 bitartean (Vienako ihauteria, 1835, Haur irudiak, 1838, Kreisleriana, 1838). Clara Wieck piano-interpretatzaile famatuarekin ezkondu ondoren, liedak konposatu zituen (Emakume baten bizitza eta ezkontza, 1840). Orkestrako musika eta ganbera-musika idatzi zuen, batik bat, 1841az gero. Konpositore sakona eta sentikorra izan zen, Erromantizismoko hoberenetakoa.

## Bizitza

Zuzenbide ikasketak utzi zituen pianoa ondo ikasteko Friedrich Wieckekin. Hatzak arinago mugitzeko asmatu zuen tresna baten erruz, hatz baten mugimendua galdu zuen. Harrezkero musika eta kritika idazten hasi zen. Neue Zeitschrift für Musik («Musika Aldizkari Berria») sortu zuen eta musikaz zituen irizpideak argitaratu zituen, baita Brahms eta Mendelssohni zien mirespena adierazi ere. 1838an Clara Wieck, Friedrichen alaba eta pianista famatuarekin ezkondu zen.
1843. urtean Mendelssohnek irakasle postua eskaini zion Leipzigeko kontserbatorioan. Handik urtebetera postua utzi behar izan zuen, 1833. urtetik aurrera jaiotzetik zuen buru gaixotasunak eragiten zizkion nerbio krisialdiak zirela eta. 1844. urtean Dresden hartu zuen bizilekua piano irakasle gisa eta geroago, 1850. urtean, Düsseldorfeko musika zuzendari izendatu zuten. 1854an, krisialdi larriago batean, Rhin ibaira bota zuen bere burua, baina salbatu zuten. Eroetxe baten sartu zuten eta hantxe hil zen bi urte geroago.

## Lanak

Erromantizismoko musikagilerik bikainetako bat izan zen Schumann. Aipagarriak dira, batez ere, pianorako musika, abestiak (Lieder) eta orkestrarako musika. Pianorako musika lan ezagunenak bere emaztearentzat idatzi zituen.
Lan aipagarriak dira, besteak beste, ahotserako liedak, Emakume baten maitasun eta bizitza (1840), Poetaren maitaleak (1840); Erromantzak eta baladak (1841-1847) bilduma; hirurogeita hamabi koru a capella; hamazazpi duo, hiru trio, hogeita hamaika kuarteto pianoarekin; oratorioak, Paradisua eta Peria (1841-1843); Manfred (1849); Mignonentzako requiema (1849); Genoveva (1847-1850) opera.
Pianorako lanen artean berriz, aipagarriak dira Pinpilipauxak (1829-1832); Kapritxoak (1833); 12 Estudio sinfoniko, (1834); Inauteria (1834-1835); Haur eszenak (1838); Kreisleriana (1838); Albuma gazteriarentzat (1848); Basoko eszenak (1848-1849).
Organorako Sei fuga Bachen izenaren inguruan (1845) idatzi zuen. Ganbera musika, lau sinfonia, oboe eta pianorako, eta biolontxelo eta pianorako lanak ere idatzi zituen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/8/22 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* (Ingelesez) Robert Schumann: his life and famous works Guitarpress.com
* (Ingelesez) Schumannen lan guztiak Classical.net
* Datuak: Q7351
* Multimedia: Robert Schumann / Q7351
# Robert Sean Leonard

Robert Sean Leonard (Westwood, 1969ko otsailaren 28a-) aktore estatubatuarra da. Tony sarietarako hiru proposamen jaso ditu (1993, 2001 eta 2003an), 2001ean irabazle ateraz.
Westwooden jaio, baina Ridgewooden hazi zen. Ridgewood High Schoolen ikasi zuen Fordhamgo Unibertsitatera joan baino lehen. Ondoren Columbia University School of General Studies and Continuing Educationen ikasi zuen.
Gaur egun, 2004a geroztik, Dr. James Wilsonen papera egiten du House telesailean.

## Filmografia

* My Best Friend Is a Vampire (1988) - Jeremy Capello
* Dead Poets Society (1989) - Neil Perry
* Mr. & Mrs. Bridge (1990) - Douglas Bridge
* Married to It (1991) - Chuck Bishop
* Swing Kids (1993) - Peter Müller
* Much Ado About Nothing (1993) - Claudio
* The Age of Innocence (1993) - Ted Archer
* Safe Passage (1994) - Alfred Singer
* Killer: A Journal Of Murder (1996) - Henry Lesser
* I Love You, I Love You Not (1996) - Angel of Death
* In the Gloaming (1997) - Danny
* The Last Days of Disco (1998) - Tom Platt
* Ground Control (1998) - Cruise
* Tape (2001) - Jon Salter
* A Glimpse of Hell (2001) (TB) - Lt. Dan Meyer
* Driven (2001) - Demille Bly
* Chelsea Walls (2001) - Terry Olsen
* The I Inside (2003) - Peter Cable
* A Painted House (2003) (TB) - Jesse Chandler
* House (2004–gaur egun) (TB) - Dr. James Wilson

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) Robert Sean Leonard IMDbn
* Datuak: Q193160
* Multimedia: Robert Sean Leonard / Q193160
# Robert Ryman

Robert Ryman (Nashville, Tennessee, 1930eko maiatzaren 30a - New York, 2019ko otsailaren 8a) estatubatuar margolaria izan zen.

## Biografia

1952an New Yorkera aldatu zen, musikarako zaletasunak erakarrita (saxoa jotzen zuen), baina hara iritsi eta berehala hasi zen margolaritzan. 1950eko hamarraldian zehar hainbat lan egin zituen New Yorkeko Arte Modernoko Museorako, eta liburutegi baten arte-sailerako; lan horiek eta Lucy Lippard arte-kritikariarekin ezkondu izanak eman zioten prestakuntza artistikoa.
Adierazpen errealistak alde batera utzirik, margolaritza hutsa landu zuen, autoerreflexiboa, pinturaren ezaugarri oinarrizkoenak ikertuz. Lehen koadro eta collageetan, 1955 ingurukoetan, materialarekin, koloreekin eta pintzelkadarekin esperimentatu zuen, margolaritza prozesuaren ikerketa harturik bere produkzioaren gai nagusitzat. 1965. urte inguruan, ordea, koloreak alde batera utzi eta zuria bakarrik erabiltzen hasi zen; zuriaren ñabardurekin beste kolore guztiak iradoki zituen Rymanek. Harrezkero, gardentasun, trinkotasun, tonu eta argitasuna euskarriaren eta pintzelkadaren arabera aldatu izan zituen. Margolaria ikertzaile zientifikoaren mailara eramanez, tankera, ehundura, ertz, euskarri eta distiraren arabera lor daitezkeen ikusmen-efektuak ikertu zituen Rymanek, eta garrantzi handia eman zien xehetasun guztiei, piezaren pertzepzioan duten eraginagatik.
Erakusketa garrantzitsuak egin zituen Europan eta Amerikan. Kasseleko zenbait Documenta erakusketetan parte hartu zuen (1972, 1977 eta 1982) eta atzera begirako erakusketak egin zituen Amsterdam (1974), Zurich, Paris eta Düsseldorfen. 1992. urtean MoMAn eta Tate Galleryn atzera begirako erakusketa bat egin zuten bere lanarekin. American Academy of Arts and Letterseko kide izan zen 1994. urtetik. 2005. urtean, Praemium Imperiale saria eman zioten.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez): Robert Ryman Guggenheim Museoan.
* (Ingelesez): Xavier Hufkens - Robert Ryman.
* Datuak: Q640936
# Russula intermedia

Russula intermedia Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan, zapore txarra du.
Sinonimoak: Russula intermedia var. mesospora, Russula lundellii, Russula aurantiolutea, Russula pulcherrima, Russula mesospora.

## Deskribapena

Kapela: Tamaina handia, 8 eta 15 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura eta deprimitua, ertza ildaskatua. Azal mamitsua, distiratsua, ia koipetsua, zati batean bereiz daitekeena, kolore aldakorra, hori-laranja distiratsuaren eta gorri-adreilu kolorearen artekoa, batzuetan ardo kolorekoa, zahartzean koloregabetu egiten da eta okre-gorrixka bihurtzen da.
Orriak: Kolore zuri-hori uniformekoak, laranja kolorekoak ez.
Hanka: Laburra. 5 eta 6 cm bitarteko garaierakoa, sendoa, harroa, zilindrikoa, zurixka (zahartzean arrosara jotzen du)
Haragia: Gogorra, hauskorra, zurixka (kapelaren azpian marroi-herdoil kolorera jotzen du). Fruta hartzituaren usaina du eta zapore fuertea, pikantea eta batzuetan mikatza. Espora-jalkina horia.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Russula intermedia delakoarekin nahas daiteke, baina hau txikiagoa da.

## Sasoia eta lekua

Uda hasieratik udazken hasierara. Urkiarekin mikorriza egiten du. Hosto erorkorreko zuhaitzen azpian (pagoa, hurritza). Sahats grisen sastrakadietan. Lurzoru azidoetan, hareatsu-buztintsuetan, lehorrak edo hezeak (baita zingiratsuetan ere), erdi mailako mendietan.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Errusia, Kaukasia, Indonesia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 76 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Russula intermedia: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2554884
* Multimedia: Russula intermedia / Q2554884
# Russula laeta

Russula laeta Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria da.

## Deskribapena

Kapela: Tamaina ertainekoa, Russula aurea delakoaren antzekoa, azal distiratsuarekin, gorri-arrosa, batzuetan purpura edo adreilu kolorekoa, hala nola Russula velenovskyi, askotan ez hain burdin kolorekoa edo erdian oliba antzeko kolorez tindatua.
Orriak: Hori bizi kolorekoak.
Hanka: 6 cm arteko garaierakoa eta cm 1 arteko lodierakoa, zuria edo pixka bat grisa.
Haragia: Zuria, fruta usain ahularekin, Russula lepida delakoaren antzeko zaporea du. Erreakzioak: Fe, positiboa; guayaco (G), positibo ahula.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Laeta epitetoa ere latinetik dator, oparoa, alaia, bizia, esan nahi duen "laetus" hitzetik. Bere kolore distiratsuagatik.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Antzeko hainbat Russula gorri daude.

## Sasoia eta lekua

Uztailetik urrira. Hostozabalen azpian, bereziki pagoen azpian.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Maroko, Israel, Iran, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 68 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ Russula laeta: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q771133
* Multimedia: Russula laeta / Q771133
# Russula nauseosa

Russula nauseosa Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Haragia ez du oso trinkoa, baina haragia gogorragoa duten beste espezie batzuekin nahasita jan daiteke.
Sinonimoa: Agaricus nauseosus.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa. Laua eta gero inbutu itxuran irekia. Kolore oso aldakorra: lila, gorri-okrea, horia edo berdea, eta arre-oliba antzeko kolorekoa erdian. Azala bereizgarria, leuna, distiratsua. Ertza ildaskatua.
Orriak: Estu samar, hauskorrak, oinean biribilduak. Zurbiletik okrera.
Hanka: 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa. Harroa eta gero barnehutsa, leuna, hauskorra, zuria.
Haragia: Zurixka, hauskorra. Usain ahula. Zapore gozoa edo pixka bat akrea.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Nauseosa epitetoa latinetik dator, zapore oso desatsegina, esan nahi duen "nauseosus" hitzetik.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Identifikatzeko kontuan hartu beharrekoak: Kapelak eta oinak ez du trinkotasunik, ertza ildaskatua du, azala bereizgarria, orri zuzenak eta horiak. Russula puellaris delakoa okre kolorez zikintzen da.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian, udan eta udazkenean. Mendiko basoetako belarretan, batez ere izei gorrien basoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Errusia, Brasil, Txina, Japonia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 62 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 385 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Russula nauseosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q303773
* Multimedia: Russula nauseosa / Q303773
# Russula odorata

Russula odorata Russulaceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Kapela: 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, subglobosotik ganbilera hasieran, gero zabaldu egiten da sakonki deprimitua, izurtua, mamitsua da, baina hauskorra, Ertza flexuosoa, diskretua, bat egina, eta oso ildaskatua ale helduetan. Azal lubrifikatua eta distiratsua eta kapelaren erdiraino bereiz daitekeena, ezkatatsua erdirantz, purpura-ardo kolorekoa, purpura morea, gorri-purpura edo gorri-ardo kolorekoa, eremu zabalak koloregabetuak, tonu horixkekin edo krema tonuekin.
Orriak: Estu, tartekatutako lamelula ugarirekin, ederrak eta mehetuak, hasieran krema kolorekoak, heltzean horiak.
Hanka: 4 eta 6 cm bitarteko luzerakoak eta 1 eta 2 cm bitarteko lodierakoak, zilindrikotik klabiformera, oinarri biribildua, harrotua eta harroa, hauskorra, zimur finekin, zuria, herdoiltzean horixka.
Haragia: Diskretua eta hauskorra, herdoiltzean horia. Fruta usaina du eta zaporea guztiz gozoa. Erreaktiboak: guayako, positiboa, azkarra eta bizia (G+++); sulfato ferroso, intentsitate ertaineko laranja kolorea; l-naftal, kolore moretik more-beltzaxkara denborarekin.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Odorata epitetoa ere latinetik dator, usaintsua, lurrindua, eta abar, esan nahi duen "odoratus" hitzetik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua

Udaberrian, udan eta udazkenean. Quercus generoko zuhaitzen azpian.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Errusia, Txina, Bolivia.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa.. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 62 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) AVM Asociacion Vallisoletana de Micologia 1986.
* ↑ Russula odorata: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1264044
* Multimedia: Russula odorata / Q1264044
# Russula luteotacta

Russula luteotacta Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena

Kapela: 3,5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, lau-ganbila, pixka bat hondoratua, nahiko mehea, ia beti likatsua, oro har, gorri bizia, baina sarritan koloregabetua eta zurixka, gutxi-asko arrosaz lausotua. Glabroa, ertz mehea, biribildua eta hauskorra, labur-labur ildaskatua; herenean bereiz daitekeen azala.
Orriak: Batzuetan estu eta beste batzuetan ia zabal, nahiko lodiak, zabal samarrak, biribilduak muturrean, oinari itsatsiak eta batzuetan koska batez dekurrenteak; hauskorrak, zuri-krema zikin kolorekoak, hori bizi kolorez orbantzen dira (hemendik datorkio izena)
Hanka: 3 eta 4 cm bitarteko garaierakoa eta 0,8 eta 1 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, zuria edo arrosaz lausotua, betea gero barrubetea; ukitzean hori biziz zikintzen da.
Haragia: Gutxi, zuria (arrosa azalaren azpian), usaingabea, zapore berantiarra, baina mina. Erreaktiboak: Guayako: azkarra eta indartsua (G); sulfato ferroso: arrosa laranja sendoa; KOH: gorria horitzen den zatietan.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Luteolata epitetoa ere latinetik dator, horia, esan nahi duen "luteus" hitzetik eta ukitua, esan nahi duen "tactus" hitzetik. Oinean dituen orbanengatik.

## Jangarritasuna

Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua

Espezie hau erraz ezagutzen da, kapela koloregabetzen zaiolako eta haragia horitu.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Errusia, Turkia, Iran, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 70 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 353 or. ISBN 84-282-0541-X (T. 3). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ (Gaztelaniaz) AVM Asociacion Vallisoletana de Micologia 1986.
* ↑ Russula luteotacta: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1431961
* Multimedia: Russula luteotacta / Q1431961
# Russula minutula

Russula minutula Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Haragi hauskorra, trinkotasunik gabea eta urria; beraz, gisatuetan hornigai gisa bakarrik erabil daiteke.
Sinonimoa: Russula uncia.

## Deskribapena

Kapela: Neurri txikia izaten du, 2,5 cm arteko diametrokoa, ganbila izatetik zapala izatera pasatzen da eta pixka bat deprimitua erdian. Azala zertxobait pruinaduna ale helduetan, ertza apur bat ildaskatua eta kolore arrosa bizikoa edo gorri-bermiloi erakargarri batekoa.
Orriak: Ia dekurrenteak, zabal, zuriak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 3,5 cm arteko garaierakoa, pixka bat zimurtua, zuria.
Haragia: Zuria, urria, hauskorra, ez oso trinkoa. Zapore gozoa.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako russula generoko espezie askok.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzarako balio.

## Nahasketa arriskua

Kapela arrosako eta orri zuriko Russula asko daude, ez duela pikatzen egiaztatu behar da.

## Sasoia eta lekua

Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua

Europa, Iran, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 60 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Ubillos Javier. (2020). Curso de iniciación a la micología, fichas micológicas. Asociacion cultural “Baxauri” Kultur Elkartea Mikologia, Bajauri, Cofradia Vasca de Gastronomia.
* ↑ Russula minutula: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1746673
* Multimedia: Russula minutula / Q1746673
# Russula paludosa

Russula paludosa Russulaceae familiako onddo espezie bat da. Jangarria da.

## Deskribapena

Kapela: 8 eta 20 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, nahiko irekia, batzuetan titi nabarmen samarrarekin, batez ere ale gazteetan, baita erdian hondoratuta ere. Gorri-odol kolore eder batekoa, erdian ilunagoa, batzuetan gorri-gerezi kolorekoa, krema koloreko edo krema-okre antzeko koloreko orban handiekin. Azala bereizgarria, likatsua, distiratsua, batzuetan zimurrekin. Ertz kamutsa, leuna, ale helduetan zertxobait ildaskatua.
Orriak: Hasieran nahikoa estu, eta gero zabalago, biribildu-itsatsiak, orritxo ugarirekin eta adarkatze batzuekin. Krema edo krema argi kolorekoak, ertz osokoak.
Hanka: 5,5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3,7 cm bitarteko lodierakoa. Haragitsua, betea, solidoa, zilindrikoa, eta pixka bat mehetua goiko aldean, batzuetan borra formakoa, baina baita sabelduna ere. Azala zimurtsua eta, azkenik pruinaduna. Zuria edo zatietan arrosaz edo gorri-arrosaz koloreztatua.
Haragia: Zuria, grisez koloreztatzeko joerarekin, lodia eta solidoa. Usain arina du eta zapore gozoa.
Etimologia: Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. Paludosa epitetoa ere latinetik dator, zingiratsu, esan nahi duen "paludosus" hitzetik. Leku hezeetan hazten delako.

## Jangarritasuna

Jangarria.

### Nahasketa arriskua

Russula turci eta Russula violeipes jangarriekin nahas daiteke; okerragoa da pozoitsua den Russula emetica delakoarekin nahastea.

## Sasoia eta lekua

Udazkenean. Koniferoen basoetan, ia beti ahabiari lotua.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Mongolia, Txina, Himalaiako eremua, Taiwan, Boli Kosta.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 68 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 389 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Russula paludosa: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q618295
* Multimedia: Russula paludosa / Q618295
* Espezieak: Russula paludosa