# Innokenti Smoktunovski

Innokenti Mikhailovitx Smoktunovski (errusieraz: Иннокентий Михайлович Смоктуновский; Smoktunovitx jaioa, 1925eko martxoaren 28an – 1994ko abuztuaren 3a) antzerki eta zinema aktore sobietar eta errusiarra izan zen. 1974an, SESBeko Herri Artista izendatu zuten, eta, 1990ean, Lan Sozialistaren Heroi.

## Hastapenak

Smoktunovski Siberiako herri batean jaio zen, Bielorrusiako etniako nekazari familia batean. Noizbait, Poloniako familia batekoa zela esan izan zen, baita nobleziakoa ere, baina aktoreak berak ukatu zituen teoria horiek bere familia bielorrusiarra zela eta ez nobleziakoa esanez. Bigarren Mundu Gerran, Armada Gorrian zerbitzatu zuen, eta Kursk Dnipro eta Kieveko guduetan aritu zen. 1946an, Krasnoiarskeko antzoki batean sartu zen; gero, Moskura joan zen bizitzera. 1957an, Georgy Tovstonogovek Leningradoko Bolshoi Drama Antzokian sartzera gonbidatu zuen, non publikoa txundituta utzi zuen Dostoievskiren Idiota obran Mixkin printzearen interpretazio dramatikoarekin. Bere paper onenetako bat Aleksei Konstantinovitx, Tolstoiren Tsar Fiodor Ioannovich (Maly Theatre, 1973), obran izan zen.

## Zinema ibilbidea

Bere zinema-karrera Mikhail Romm-en Nine Days in One Year (1962) filmak jarri zuen abian. 1964an, Grigori Kozintsev-en Shakespeareren antzezlanaren pantailako bertsio ospetsuan Hamlet-en papera jokatu zuen, eta Laurence Olivierren laudorioak eta Lenin Saria jaso zituen. Ingalaterrako kritikari askok, Smoktunovskiren Hamlet-a, Olivierrek antzeztutakoaren gainetik ere jarri zuten Olivierrena, oraindik, behin betikotzat hartzen zen garaian. Smoktunovskik erretratu heroiko integral bat sortu zuen, lehen bateraezina zirudiena nahasten zuena: gizon soiltasuna eta aristokratismo bikaina, adeitasuna eta sarkasmo kaustikoa, pentsamolde irrigarria eta auto-sakrifizioa.
Smoktunovski, publiko zabalagoarentzat, Yuri Detotxkin gisa egin zen ezaguna Eldar Riazanov-en Beware of the Car (1966) satira detektibean, aktorearen dohain komiko bikainak agerian utzi zituena. Geroago, Piotr Ilitx Txaikovskiren papera antzeztu zuen Txaikovski (1969) obran; Osaba Vania-rena Andrei Kontxalovskiren Txekhoven antzezlanaren pantaila-bertsioan (1970); narratzailearena Andrei Tarkovskiren Ispiluan (1975), agure baten papera Anatoli Efrosen On Thursday and Never Again filmean (1977), eta Salieri-rena Aleksander Puxkinen antzezlanetan oinarritutako Mikhail Stxweitzerren Tragedia txikiak lanean (1979).
1990ean, Smoktunovskik Nika saria irabazi zuen aktore onenaren kategorian. 1994ko abuztuaren 3an hil zen, sendategi batean, 69 urte zituela. 4926 Smoktunovskij planeta txikiari bere izena eman zioten.

# Osaba Vania filma

Osaba Vania pelikularen azpitituluak eskuragarri daude euskaraz, Luistxo Fernandezek itzuliak. Smoktunovskik osaba Vianaren beraren papera antzeztu zuen. Anton Txekhov-en Osaba Vania antzezlanaren film adaptazio sobietarra da, fidela jatorrizko testuari. Errusiako etxalde batean, jabetzaren inguruko tentsioak. Etxearen eta errenten inguruko jabetza batetik, eta emakumeak ere, "jabetza" gisa ia-ia tratatuak, gizonen egitura patriarkal eta lehiakorrean halakotzat dituztela ematen baitu. Dekadentziari buruzko hausnarketa bat ere bai. Zuzendari eta gidoilaria Andrei Kontxalovski izan zen. Aktoreak: Sergei Bondartxuk, Irina Kuptxenko, Irina Miroshnitxenko, Innokenti Smoktunovski, eta Vladimir Zeldin.

## Filmografia

* Murder on Dante Street (1956) Gazte faxista gisa
* Soldiers (1956) Farber teniente gisa
* Gertu gurekin (1958) Andrei bezala
* Letter Never Sent (1960) Konstantin Fiodorovitx Sabinin bezala
* Until Next Spring (1960) Aleksei Nikolaievitx Rutxiev gisa
* After the Wedding (1962) Narratzailearen ahots gisa
* Nine Days in One Year (1962) Ilia Kulikov gisa
* Mozart eta Salieri (1962) Wolfgang Amadeus Mozart bezala
* Hamlet (1964) Hamlet printzea bezala
* On the Same Planet (1965) Vladimir Lenin bezala
* Beware of the Car (1966) Iuri Detotxkin bezala
* Degree of Risk (1968) Aleksandr Kirillov bezala
* The Living Corpse (1968) Ivan Petrovitx bezala
* Crime and Punishment (1969) Porfiri Petrovitx bezala
* Tchaikovsky (1970) Piotr Ilitx Txaikovski gisa
* Uncle Vanya (1970) Ivan Petrovitx Voinitski ("Osaba Vania") gisa
* Ilf eta Petrov tranbia batean zihoazela (1972) Tranbiako bidaiari gisa
* Taming of the Fire (1972) Konstantin Tsiolkovski bezala
* Mosku-Cassiopeia (1973) IOO gisa
* The Heron and the Crane (1974) Narratzailearen ahots gisa
* Daughters-Mothers (1974) Vadim Antonovitx Vasiliev bezala
* A Lover's Romance (1974) Tronpeta jotzaile gisa
* Teens in the Universe (1974) IOO gisa
* Take Aim (1974) Franklin D. Roosevelt bezala
* Ispilua (1975) Aleksei helduaren ahots gisa
* The Captivating Star of Happiness (1975) Ivan Bogdanovitx Zeidler bezala
* They Fight for Their Country (1975) zirujau gisa
* Twenty Days Without War (1976) Viatxeslaven ahotsa (Nikolai Grinkok antzeztua )
* Trust (1976) Nikolai Bobrikov gisa
* The Princess on a Pea (1977) errege gisa
* The Steppe (1977) Moisei Moiseievitx bezala
* On Thursday and Never Again (1977) Ivan Modestovitx bezala
* The Barrier (1979) Antoni Manev bezala
* Moscow Does Not Believe in Tears (1979) bere burua bezala (kameo agerraldia)
* Tragedia txikiak (1979) Antonio Salieri eta Baron Zaharra bezala
* The Queen of Spades (1982) Txekalinski bezala
* Dead Souls (1984) Pliuxkin gisa
* Lehen Errusia (1985) Justiniano I.a enperadorea bezala
* Azken bidea (1986) Jacob van Heeckeren tot Enghuizen gisa
* XX. mendea hurbiltzen ari da (1986) Lord Thomas Bellinger bezala
* Begi Ilunak (1987) Modest Petrovitx bezala
* Itsas-guardak, aurrera! (1987) André-Hercule de Fleury gisa
* Lehen topaketa - azken topaketa (1987) Kontra-inteligentzia koronel gisa
* Ama (1989) Gobernadore gisa
* Gizon bakartiarentzat tranpa bat (1990) Merloutxe artista gisa
* Jenioa (1991) Gilia mafiaren buruzagi gisa
* Txikoria-belarraren ardoa (1997) Freelei koronelaren papera (Sergei Bezrukov-en ahotsa; hil ondoren aurkeztua)

## Erreferentziak

* ↑ Peter Rollberg (2016). Historical Dictionary of Russian and Soviet Cinema. US: Rowman & Littlefield. pp. 695–696. ISBN 1442268425.
* 1 2 Dubrovsky, V. Ya. (2002) Иннокентий Смоктуновский. Жизнь и роли. B. M. Poyurovsky (ed.), Moscow: Iskusstvo. ISBN 5-210-01434-7.
* ↑ Герой Социалистического Труда Смоктуновский Иннокентий Михайлович :: Герои страны. Warheroes.ru. Retrieved on 10 May 2016.
* ↑ «I. Smoktunovsky, Russian Actor, 69» The New York Times 4 August 1994 ISSN 0362-4331..
* ↑ Luistxo. «Diadia Vania (Osaba Vania)» AZpiTituluak.eus (Noiz kontsultatua: 2022-08-09).

## Kanpo estekak

* Smoktunovsky's biography in The New York Times.
* Biography of Innokenty Smoktunovsky
* Datuak: Q380250
* Multimedia: Innokenty Smoktunovsky / Q380250