OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zach Apple

Zachary Douglas "Zach" Apple (Trenton, Ohio (AEB) 1997ko apirilaren 23a) igerian aritzen den kirolari estatubatuarra da.

## Olinpiar Jokoak

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), bi domina lortu zituen: 4x100 errelebo librean, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldearekin, 3.08,97ko denboraz, Italiako (zilarrezkoa, 3.10,11koaz) eta Australiako (brontzezkoa, 3.10,22ko denboraz) taldeen aurretik. Taldea hauek osatu zuten: Blake Pieroni , Bowe Becker, Zach Apple, Brooks Curry eta Caeleb Dressel-ek. 4x100 lau-estiloko erreleboan ere, urrezkoa eskuratu zuen AEBko taldeak, baita Munduko errekorra (ME) gainditu ere, 3.26,78 denboraz; honako hauek izan ziren taldekide: Ryan Murphy, Michael Andrew, Caeleb Dressel, Zach Apple, Hunter Armstrong, Andrew Wilson, Tom Shields eta Blake Pieroni.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 4x100 errelebo librea, gizonezkoa |
| 2020 | Tokio Japonia | 01 ! | 4x100 lau-estiloko erreleboa, ME gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Zach Apple» olympedia.org 2021-10-25ean begiratua. (Ingelesez)
* ↑ "Zach Apple" Olympics.com 2021-10-25ean begiratua
* ↑ Igeriketa, 4x100 errelebo librea, emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ Igeriketa, 4x100 lau-estiloko erreleboa, emaitzak 2020 olympedia.org (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q33473488
* Multimedia: Zach Apple / Q33473488
# Xeromphalina campanella

Xeromphalina campanella Mycenaceae familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena

Kapela: 0,4 eta 1 cm bitarteko diametrokoa, oso fina, unbilikatua erdian, oso ildaskatua, kanpaitxo itxurakoa, hori-marroi bizi kolorekoa, eguraldi hezearekin marroia. Ertz biribildua, izurtua eta ildaskatua,
Orriak: Oso zabal, zainekin eta dekurrenteak, hasieran hori argiak eta gero hori-gorrixkak.
Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.
Hanka: 1 eta 1,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,15 cm bitarteko lodierakoa. Mehea, betea eta gero barnehutsa. Gorri-arre ilun kolorekoa, behealdean ilunagoa.
Haragia: Gutxi era zapore nabarmenik gabea,
Etimologia: Campanella epitetoa kanpaitxo, esan nahi duen "campanilla" hitzetik dator. Bere formagatik.

## Jangarritasuna

Ez du sukaldaritzarako balio.

## Sasoia eta lekua

Maiatzetik urrira. Usteltzen ari diren goroldioz estalitako motzondoetan.

### Banaketa eremua

Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Guatemala, Costa Rica, Kolonbia, Bolivia, Txile, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Mongolia, Hego Korea.

## Erreferentziak

* ↑ Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza • Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, A.D.E.V.E., 2012 • Euskalnatura • Euskal Herriko Onddoak. 5 tomos, Luis García Bona, Kriselv, 1987 • Catálogo micológico del País Vasco, Aeranzadi, 1973 • Mendizalearen Hiztegia [mikologia], Ostadar Mendi Taldea.
* ↑ (Gaztelaniaz) Bon,Marcel. (1988). Guia de Campo de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 130 or. ISBN 84-282-0865-4..
* ↑ (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). Guia de los hongos de Europa. Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 245 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..
* ↑ Xeromphalina campanella: GBIF—the Global Biodiversity Information Facility.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3270252
* Multimedia: Xeromphalina campanella / Q3270252
# Xeromelecta californica

Xeromelecta californica erle espezie bat da, Xeromelecta generoan eta Apidae familian.

## Erreferentziak

* ↑ «Xeromelecta californica» Encylopedia of Life.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2442761
# Xerpa

Xerpa herria edo xerpak (tibeteraz ཤར་པ།, hots, "ekialdeko herria" edo "ekialdeko jendea", shar "ekialde" + pa "herria" edo "jendea") Nepalgo eskualde menditsuetan bizi den etnia bat da, hain zuzen ere, Himalaiako goi mendietan. Jatorriz xerpak Tibeteko ekialdeko Kham eskualdean jatorria dute, 300-400. urte bitartean Nepalera emigratu baitzuten.
Usadioz, xerperaz mintzatzen dira. 2001eko Nepaleko erroldaren arabera, xerpa herria 154.622 lagunek osatzen zuten; halere, Nepaletik kanpora, batez ere Tibet eta Indiako iparraldean ere xerpa komunitateak daude. Haietako % 92,83 budistak dira; % 6,26, hinduistak; % 0,63 kristauak; eta % 0,20, Bön sinisdunak.

## Mendizaletasuna eta alpinismoa

Xerpak Himalaiako goi mendietan bizi direnez, garaiera handietara ederki egokituta daude, horregatik mendizaletasun nahiz alpinismoaren inguruko espedizioetan mendi gidari, zamaketari eta garraiolari izan ohi dira. Horrexen adibide nabari gisan, Tenzing Norgay (Edmund Hillaryrekin batera Everest mendira igo zena) eta Pasang Temba (Martin Zabaletarekin batera Everesteko gailurrera iritsi zena) aipatu behar dira.
XXI. mendean hasi dira emakumeak ere xerpa lanetan aritzen. Horren adibide da Dawa Yangzum Sherpa, UIAGM edo nazioarteko mendi gidarien titulua lortu zuen lehena eta Makalu zortzimilakoa igo duen lehen emakume nepaldarra.

## Ohiturak

Sarritan eta ohitura legez xerpak jaio diren asteko egunaren izenaz deitu ohi dira:
* Astelehena: Dawa
* Asteartea: Mingma
* Asteazkena: Lhakpa
* Osteguna: Phurbu
* Ostirala: Pasang
* Larunbata: Pemba
* Igandea: Nima

## Iruditegia

* Apa xerpa
* Nepaldar xerpa bat zamarekin.
* Xerpa neska zamalaria.
* Dawa Yangzum Sherpa

## Sherpa ospetsuak

* Tenzing Norgay
* Pasang Temba
* Apa Sherpa
* Ang Rita

## Ikus gainera

* Gurkha

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (PDF) 190. arauaː Munduko herriak eta etniak. .
* ↑ Arabaolaza, Andoni. (2020). «Emakume xerpen ahalduntzea Everest mendiaren magaletan» GARA (NAIZ) (Noiz kontsultatua: 2020-04-30).

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)Katmanduko xerpa komunitatearen webgunea
* (Ingelesez)"Loved by all: The story of Apa Sherpa" dokumentala.
* Datuak: Q200513
* Multimedia: Sherpa / Q200513
# Xeroftalmia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Xeroftalmia (grezierazko ξηρός, xerós (lehor) eta οφθαλμός, ophtalmós (begi) hitzen lotunea) begietako gaixotasun bat da. Konjuntibaren lehortasun iraunkorra eta kornearen opakotasuna dira bere ezaugarririk nabarmenenak.
Malko guruinen funtzioa jeisten delako gertatzen da, malko gutxiago sortzea eragiten duena.

## Arrazoiak

Hantura kronikoek (trakomak) edota A bitamina ezak eragina da, gehienetan. Edonola ere, arrazoi askok eragin dezakete xeroftalmia. Heldu nagusietan ohikoagoa da. Jarraian, gaixotasun hau eragin dezaketen gaixotasun batzuk aipatzen dira:
* A bitaminaren gutxiegitasuna
* Sjögrenen sindromea
* Artritis erreumatoidea eta beste gaixotasun erreumatologiko batzuk.
* Erredura kimiko edo termikoak
* Atenolol, klorfeniramina, hidroklorotiazida, isotretinoina, ketorolako, ketotifeno, lebokabastina, lebofloxazina, oxibutinina eta tolterodina bezalako botikak.

## Sintomak

Gaixotasuna aurrerantz joan ahala, kornea sendotu egiten da eta ikusmen zorroztasuna jaitsi. Xeroftalmiaren beste sintoma batzuk begietan erredura sentsazioa, gorputz arraro sentsazioa, hazkagura, malkarrak eta konjuntibaren gorritasuna dira.

## Diagnostikoa

Malko isurtze falta diagnostikatzeko Schirmerren proba bat egiten da, beheko betazalean paper lehortzaile zati bat jarri eta malkoekin paperaren ze luzera bustitzen den ikustean datzana.

## Tratamendua

Tratamendua, gaixotasun hau eragiten duen oinarrizko gaixotasunarenari dagokio. Kortikoideak eraginkorrak izan daitezke gaixotasunaren hasierako faseetan. A bitaminaren gutxiegitasuna frogatzen denean, bitamina hau gehigarrietan ematen da. Pilokarpina malko isurtzea handitzen duen botika bat da. Lehortasuna hobetzeko erabiltzen diren prestaketa batzuk (malko artifizialak), hipromelosa eta karbomerozko gelez osatuak daude, konjuntiban ematen direnak.

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1054713
* Multimedia: Xerophthalmia / Q1054713
# Xerox

Xerox Corporation, dokumentu-kudeaketa, industrian lider global bat, dokumentu prozesatzeko sistemak eskaintzen portfolio bai kolorea eta zuri-beltzean eta merkatu zabalagoa lotutako hornikuntza, bai eta aholkularitza kudeaketa outsourcing Edozein tamainako enpresa dokumentala.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q152433
* Multimedia: Xerox / Q152433
# Xerografia

Xerografia agiri, testu, irudi eta abarren kopia egiteko prozedura da, 1938an asmatua. Xerografiaren bi oinarri nagusiak fotoeroamena eta zeinu desberdineko karga elektrikoa duten bi gorputzen erakarpena dira. Kamera ilun baten bidez irudia xafla berezi batean jasotzen da eta xafla horretako gune beltz edo grisetan hauts koloremailea finkatzen da; ondoren, lurrun berezien eta izpi infragorrien beroaren bidez gainalde trinkoetan (paperean, altzairuan, etab.) finkatzen da xaflako irudia.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-11-15 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1753339
* Multimedia: Photocopying process / Q1753339
# Zirkulazio termohalino

Zirkulazio termohalinoa (THC) eskala handiko ozeano-zirkulazioaren zatia da, azaleko ur beroak eta ur gezako fluxuek sortutako dentsitate globaleko gradienteek bultzatzen dute. Termohalino hitzarekin tenperaturari eta gatz-edukiari egiten zaio erreferentzia, biak batera itsasoko uraren dentsitatea zehazten duten faktoreak. Haizeak bultzatutako azaleko itsaslasterrak (Golkoko itsaslasterra, esaterako) polora joaten dira Ozeano Atlantiko ekuatorialetik, bidean hozten dira eta, batzuetan, goi latitudeetan hondoratzen dira (Ipar Atlantikoko ur sakona osatzen dute). Ur dentso hori gero arro ozeanikoetara joaten da. Zatirik handiena Ozeano Australean igotzen den bitartean, ur zaharrenak (1.000 urte inguruko iragaite-denborarekin) Ipar Pazifikoan igotzen dira. Beraz, ozeanoko arroen arteko nahasketa handia gertatzen da, haien arteko desberdintasunak murriztuz eta Lurreko ozeanoak sistema global bihurtuz. Zirkuitu horietako urak energia (bero moduan) eta masa (solido eta gas disolbatuak) garraiatzen ditu mundu osoan. Zirkulazioaren egoerak eragin handia du Lurreko kliman.
Zirkulazio termohalinoari batzuetan zinta garraiatzaile ozeanikoa, garraiatzaile ozeaniko handia edo zinta garraiatzaile globala deitzen zaio, Wallace Smith Broecker klimatologoak asmatua.

## Erreferentziak

* ↑ Rahmstorf, S. (2003). «The concept of the thermohaline circulation» Nature 421 (6924): 699. doi:10.1038/421699a. PMID 12610602. Bibcode: 2003Natur.421..699R..
* ↑ Lappo, SS. (1984). «On reason of the northward heat advection across the Equator in the South Pacific and Atlantic ocean» Study of Ocean and Atmosphere Interaction Processes (Moscow Department of Gidrometeoizdat (in Mandarin)): 125–9..
* ↑ The global ocean conveyor belt is a constantly moving system of deep-ocean circulation driven by temperature and salinity; What is the global ocean conveyor belt?
* ↑ Primeau, F. (2005). «Characterizing transport between the surface mixed layer and the ocean interior with a forward and adjoint global ocean transport model» Journal of Physical Oceanography 35 (4): 545–64. doi:10.1175/JPO2699.1. Bibcode: 2005JPO....35..545P..
* ↑ (Ingelesez) Schwartz, John. (2019-02-20). «Wallace Broecker, 87, Dies; Sounded Early Warning on Climate Change» The New York Times ISSN 0362-4331..
* ↑ (Ingelesez) de Menocal, Peter. (2019-03-26). «Wallace Smith Broecker (1931-2019)» Nature 568 (7750): 34. doi:10.1038/d41586-019-00993-2. Bibcode: 2019Natur.568...34D..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q463223
* Multimedia: Ocean currents / Q463223
# Zirkulu beltza

Zirkulu beltza Kazimir Malevitx artista suprematistak 1924an margotutako margolan bat da. 1910eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, honek estilo figuratiboa edo errepresentatiboa abstrakzio hutsaren alde utzi zuen. Zirkulu beltz monumental eta perfektu bat da, hondo zuri eta leun batean flotatzen duena. Urte bereko Karratu beltzarekin batera, bere lan suprematistarik ospetsuenetako bat da, bere lehen koloreetako irudi geometriko puruekin. Errusian dago, San Petersburgoko Estatu Museoan.

## Ezaugarriak

Motiboa, 1915eko abenduan erakutsi zen "0:10 Margolanen Azken Erakusketa Futurista" izeneko erakusketan, San Petersburgoko Dobitxina Galerian, bere beste lan abstraktuetako 34rekin batera. Erakusketa bat etorri zen Kubismotik suprematismora manifestuarekin, mugimendu artistiko erradikal suprematismoaren hasiera izan zena.
Malevitxek koadroa deskribatu zuen, baita Karratu Beltza eta Gurutze beltza ere (biak 1915ekoak), espiritualki. Arte modernoaren estetikarako "ikono berriak" deitu zituen, eta haien argitasunak eta sinpletasunak errusiar erruki tradizionala islatzen zutela uste zuen.
Nozio hauetan, bere artea eta bere ideiak geroago boltxebikeenekin erresonatuko ziren. Hala ere, bere lanek intelektualen artean harrera ona izan zuten bitartean, ez zuen jende askorengan eragin, ondorioz, Malevitxek onarpen orokorra galdu zuen.
Bere manifestuan, Malevitxek koadroak "artea mundu objektibotik askatzeko borroka desesperatu" bezala deskribatu zituen, forma hutsean soilik zentratuz. Denek ulertzen zituzten obrak margotzen saiatu zen, baina, aldi berean, erlijio-lanen pareko eragin emozionala zutenak.
1924an, Veneziako Bienalaren hamalaugarren edizioan erakutsi zuten obra, Gurutze Beltza eta Karratu beltzarekin batera. Malevitxen lanak eragin nabarmena izan zuen XX. mendeko artean, bereziki 1920ko eta 1930eko hamarkadetako argazkigintzan eta 1960ko hamarkadako op art mugimenduan.
Malevitx 1934an hil zenean, Nikolai Suetin errusiar suprematistak apaindutako hilkutxa batean lurperatua izan zen, buruan karratu beltz bat eta oinak zirkulu beltz batekin.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Weidlé, Wladimir. (1963-09). «Camilla Gray, The Great Experiment: Russian Art, 1863-1922» Slavic Review 22 (3): 562–564. doi:10.2307/2492513. ISSN 0037-6779. (Noiz kontsultatua: 2021-10-25).
* 1 2 Farthing, Stephen. (2011). 1001 paintings you must see before you die. (Rev. & updated ed. argitaraldia) Cassell Illustrated ISBN 978-1-84403-704-9. PMC 751791391. (Noiz kontsultatua: 2021-10-25).
* ↑ «Modern Art Movements (1870-1970)» www.visual-arts-cork.com (Noiz kontsultatua: 2021-10-25).
* ↑ Malevich, Kazimir Severinovich. (1999). Malevich on suprematism : six essays, 1915 to 1926. University of Iowa, Museum of Art ISBN 0-87414-119-2. PMC 44654910. (Noiz kontsultatua: 2021-10-25).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4518897
* Multimedia: Black circle by Malevich (GRM) / Q4518897
# Zirkulazio koronario

Miokardioa (bihotzaren giharra) elikatzen duen bideari zirkulazio koronarioa deitzen zaio. Arteria koronarioek odol oxigenatua ematen diote bihotzeko giharrari, eta zain koronarioek odola drainatzen dute behin desoxigenatu ondoren. Gainerako organoek, eta batez ere burmuinak, etenaldi guztietatik aske egongo den odol oxigenatuaren hornidura etengabea behar duenez, bihotzak etengabe funtzionatu behar du. Beraz, haien zirkulazioa oso garrantzitsua da, ez bakarrik beren ehunentzat, baita gorputz osoarentzat eta burmuinaren kontzientzia-mailarentzat ere uneoro. Odol hau zuzenean doa aorta arteriatik, bi bidetik: ezkerreko arteria koronarioa eta eskumako arteria koronarioa. Zirkulazio koronarioaren etenek berehala eragiten dituzte bihotz-infartuak (miokardio-infartuak), eta bihotz-giharra kaltetu egiten da oxigenorik ezagatik. Etenaldi horiek bihotzeko gaixotasun iskemikoak eragiten ditu (arteria koronarioen gaixotasuna), eta, batzuetan, enboliak, beste arrazoi batzuengatik, hala nola odol-jarioaren buxadura hodietan zehar.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «19.1 Heart Anatomy - Anatomy and Physiology | OpenStax» openstax.org (Noiz kontsultatua: 2020-06-14).

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q497232
* Multimedia: Coronary circulation / Q497232
# Zirkulu nagusi

Geometrian, zirkulu nagusia esfera baten eta haren zentrotik pasatzen den plano baten arteko ebakidurak mugatutako zirkulua da. Zirkuluaren eta esferaren erradioak berdinak dira. Esferaren gainazaleko bi punturen arteko distantzia motzena beti izango da batzen dituen zirkuluaren arku maximoa.

## Zirkulu maximoen erabilerak
### Geometria riemanniarra

Geometría riemanniarrean geodesiko bat baino gehiago onartzen dituzten puntuak (antipodalak) dauden espazioak daudela ilustratzek balio du kontzeptu honek. Espazio euklidearretan gertatzen denari kontrajartzen zaio; izan ere, arbitrarioki aukeratutako bi puntutatik geodesiko bakar bat igarotzen baita.

### Triangelu esferikoak

Esferaren gainazakeko hiru puntu 180 º baino gutxiagoko zirkulu máximo arkuen bidez lotzen badira, lortzen den irudia triangelu esferiko deitzen da. Poligonoaren aldeak erpinak esferaren zentroan daukaten angelu gisa adierazten dira eta ez euren luzeragatik.
Radianetan neurtutako arkua esferaren erradioarekin biderkatuz gero, arkuaren luzera ematen du.

### Geografia eta kartografia

Geografian eta kartografian, poloetatik igarotzen diren zirkulu nagusiek meridianoak determinatzen dituzte. Eta latitudean, berriz, zirkulu nagusi bakarra existitzen da, Ekuatorea. Gainerako latitudeak zirkulu txikiagoez osatzen dira, ekuatorearekiko paraleloak direnak.
Zirkulu nagusien segmentuak itsasontzi eta hegazkinek erabiltzen dituzte itsas korronteek eta haizeak efekturik ez daukatenerako. Hegaldiaren iraupena bi aireporturen artean marraztutako zirkulu nagusi batekin estimatu daiteke askotan. Aldi berean, iparraldeko hemisferioan kontinente artean mendebalderantz mugitzen diren hegazkinentzat, bide eraginkorrena zirkulu nagusiaren iparraldean aurkitzen da. Bestalde, ekialderantz mugitzen direnentzat, hegoalderantz egongo da.
Garraiobide hauentzako bide luzeak mapa plano batean adierazten direnean, okerrak dirudite askotan. Zuzen adierazten den marra luzeagoa izango da. Proiekzio hoietan zirkulu handiek ez dute bat egiten marra zuzenekin. Horrelako proiekzio bat egiteko aukera hoberena proiekzio gnomonikoa da, non marra zuzenak zirkulu nagusien proiekzioak diren. Triangelu esferiko batean angeluek honako hau betetzen dute: 180°< α+β+Ύ< 540°.

## Erabilerak

Zeruko esferaren inguruko zirkulu nagusien adibide batzuk zeruko horizontea, zeruko ekuatorea eta ekliptika gainhartzen dituzte. Zirkulu nagusiak lur planetaren azalean dauden geodesiken gerturapen nahiko zehatz bezala erabiltzen dira, nabigazio aereo edo itsasoko alorretan zein gorputz zerutiar esferoidaletan.
Lurraren ekuatore idealizatua zirkulu nagusi bat da eta edozein meridianok eta bere aurkako meridianoak zirkulu nagusi bat osatzen dute. Beste zirkulu nagusi bat da hemisferio lurtar eta itsastarrak banatzen dituena da. Zirkulu nagusi batek lurra bi hemisferiotan zatitzen du eta zirkulua puntu batetik igarotzen bada, bere antipodatik ere pasa behar da.
Funken transformadak esferako zirkulu nagusi oro integratzen dituen funtzioa da.

## Erreferentziak

* ↑ Elhuyar Zientzia eta Teknologiaren Hiztegi Entziklopedikoa. Zirkulu nagusi. .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q146657
# Zirkulazio (argipena)

Zirkulazio terminoak adiera eta erabilera zenbait ditu:
* anatomian, zirkulazio-aparatua;
* zirkulazioa edo trafikoa, ibilgailuen mugimendua eta joan etorria garraiobideetan,
** errepide-trafikoa,
** ontzi-trafikoa edo itsas-trafikoa;
** aire-trafikoa;
* ekonomian,
** diru-zirkulazioa;
** kapital-zirkulazioa.
# Zirkulu-sektore

Zirkulu batean, zirkulu-sektorea arku bat eta hori mugatzen duten bi erradioek mugatzen duten zirkuluaren zatia da.

## Azalera

Azalera bi parametroren mendean dago: arkua defintzen duen angelua eta zirkuluaren erradioa.
       $A=\pi r^{2}\cdot {\frac {\theta }{2\pi }}={\frac {r^{2}\theta }{2}}$
$r\,$ erradioa y $\theta \,$ angeluaren neurria izanik, radianetan.
Angelua $n$ gradu sexagesimaletan emana badago, berriz:
       $A={\frac {\pi r^{2}n^{\circ }}{360^{\circ }}}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q203435
* Multimedia: Circular sectors / Q203435
# Zálesie (Seneceko barrutia)

Zálesie Eslovakiako udalerri bat da, Seneceko barrutian kokatuta. 5,87 km²ko azalera du eta 1992 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q246830
* Multimedia: Zálesie, Senec District / Q246830
# Zálesíita

Zálesíita fosfato motako minerala da eta mixita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Zálesíita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {CaCu6(AsO4)2(AsO3OH)(OH)6 * 3H2O}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Zálesíite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Zákamenné

Zákamenné Eslovakiako udalerri bat da, Námestovoko barrutian kokatuta. 42,90 km²ko azalera du eta 5423 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1615. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q246816
* Multimedia: Zákamenné / Q246816
# Zákopčie

Zákopčie Eslovakiako udalerri bat da, Čadcako barrutian kokatuta. 29,63 km²ko azalera du eta 1781 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1661. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Udalaren webgunea
* Datuak: Q908112
* Multimedia: Zákopčie / Q908112
# Zálesie (Kežmarokeko barrutia)

Zálesie Eslovakiako udalerri bat da, Kežmarokeko barrutian kokatuta. 4,79 km²ko azalera du eta 86 biztanle 2017ko datuen arabera.

## Historia

Idatzizko lehen aipamena 1520. urtekoa da.

## Demografia
### Bilakaera demografikoa

* Biztanleria
* Datu-iturria: Počet obyvateľov SR k 31. 12. 2017

## Kanpo estekak

* Datuak: Q586085
* Multimedia: Zálesie, Kežmarok District / Q586085
# Étampeseko barrutia

Étampeseko barrutia Essonne departamenduaren barruan dagoen Frantziako barruti bat da. 125.148 biztanle ditu 876 kilometro koadrotan. Guztira 79 udalerri ditu. Bere hiriburua Étampes da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q702862
# Étaples kantonamendua

Étaples kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Pas-de-Calais departamenduan dago, Frantzia Garaia eskualdean. Guztira 15 udalerri ditu eta Étaples da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1728038
# Étang Saumâtre

Étang Saumâtre euskaraz: «Aintzira gesala» Haiti eta Dominikar Errepublika artean dagoen aintzira bat da, Haitiko handiena eta Dominikar Errepublikako bigarrena. Lac Azuéi ere esaten zaio, horrela deitzen baitzioten Yainagua leinuekoek.

## Geografia

170 km$^2$-ko azalera du eta aintzira gesala da. Erreka txikiek isurtzen dituzte urak aintziran eta endorreikoa denez ez du irteerarik. Lurrunketa bidez ateratzen da ura, eta ondorioz aintzira gero eta gaziagoa da. Mendebaldeko eremua da gaziena.
Azken urteetan zabaltzen ari da azalera. Euria egiten duenean ekaitz bortitzak izaten dira eta aintzirako uraren maila bi metro ere igo daiteke.

## Fauna

Ohikoa da flamenkoak ikustea eta hainbat krokodilo espezie ere bizi dira, hala nola, krokodilo muturzorrotza, Moreleten krokodiloak eta Orinokotar krokodiloa.
Krokodilo muturzorrotzak 4 metro inguru neurtzen ditu baina Étang aintziran zazpi metro luze den bat ere ikusi izan da. 1984an 400 krokodilo muturzorrotz bizi ziren aintzira ertzetan baina ehizaren ondorioz populazioa asko jaitsi da.

## Erreferentziak

* ↑ «GeoNames.org» web.archive.org 2020-11-04 (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).
* ↑ Anglería, Pedro Mártir de. (1964). Décadas. Mexico: José Porrúa e Hijos..
* ↑ (Ingelesez) Crocodiles, Their Ecology, Management, and Conservation: A Special Publication. IUCN 1989 ISBN 978-2-88032-987-7. (Noiz kontsultatua: 2023-11-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2722327
* Multimedia: Etang Saumatre / Q2722327
# Yhú

Yhú Paraguaiko udalerri bat da, Caaguazúko departamenduan kokatua. 2017ko estimazioen arabera 34922 biztanle zituen.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Dirección General de Estadística, Encuestas y Censos. (2015). (pdf) Paraguay. Proyección de la Población por Sexo y Edad, según Distrito, 2000-2025. jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015eko urriaren 16a) (Noiz kontsultatua: 2018ko irailaren 30a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1751168