OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Konplexu aktibatu

Konplexu aktibatua erreakzio kimiko batean erreaktiboen eta produktuen arteko tarteko egoera kitzikatua da. Beste modu batera esanda, konplexu aktibatua da erreakzio kimiko batean zehar agertzen diren tarteko egituren multzoa loturak eten eta eratzen diren bitartean irauten dutenak. Konfigurazio-sorta iragankorra da, atzen egitura irudikatzen ez duena.
Sarritan konplexu aktibatua trantsizio-egoerarekin nahasten da. Bi kontzeptuen arteko diferentzia da trantsizio-egoerak erreakzioko atomoen energia potentzialik handieneko konfigurazioa bakarrik irudikatzen duela eta konplexu aktibatuak, ordea, konfigurazio-guztiak irudikatzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2009]
* ↑ «ZT Hiztegi Berria» zthiztegia.elhuyar.eus (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).
* ↑ Chemistry (IUPAC), The International Union of Pure and Applied. «IUPAC - activated complex (A00092)» goldbook.iupac.org (Noiz kontsultatua: 2021-01-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2421183
# Konplize

Zigor zuzenbidean, konplizea delitu bat prestatu eta burutzean laguntza eman duen pertsona da, delitua bera burutu gabe. Munduko ordenamendu juridiko guztietan agertzen den figura da, nahiz eta esanahi edo trataera ezberdina izan dezakeen konplizitatearen mailaren arabera. Horregatik, batzuetan, beharrezko laguntzailea ere aipatzen da. Beharrezko laguntzailea delitu bat egiteko guztiz beharrezkoa den konplizea da. Bera gabe, delitua ezingo litzateke aurrera eraman.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q706884
# Konpetentzia

Konpetentzia izena, euskara zainduan, beste izen hauekin ere adierazi ohi da:
* hezkuntzan, konpetentzia edo gaitasuna, hezkuntzaren helburu diren ikaslearen ahalmenen multzoa;
* ekonomian, konpetentzia, konkurrentzia edo lehia, merkatu nahiz sektore ekonomiko batean enpresen arteko lehia-egoera; besteak beste:
** lehia perfektua;
* zuzenbidean, eskumena, konpetentzia edo eskuduntza, afera batean eskumenak izatearen edo ez izatearen egoera.
# Konplementua finkatzeko proba

Konplementua finkatzeko proba (Wassermann-en proba ere deitua) serologian erabiltzen den test bat da, antigeno-antigorputz multzoei konplementuak atxikitzeko duen gaitasuna neurtzen duena. Antigorputzak hautemateko erabiltzen da.
Jakina denez, konplementuak antigeno-antigorputz (Ag-Agz) konplexuari lotzen zaio, eta lotura horren ondorioz aktibatu egiten da, eta antigenoa duen zelula edo partikula arrotza suntsitzen du.
Proba bi fasetan burutzen da:

## Lehenengo fasea

Demagun sifiliaren aurkako antigorputzak bilatzen ari garela gaixo batean, sifilia duen ala ez jakiteko.
Aztertu nahi den gaixoaren odol-seruma lehenik eta behin 55º C-tan berotzen da 30 minututan, odol-serum honek duen konplementua suntsitzeko (gogoratu konplementua, proteina guztien antzera, desnaturalizatu egiten dela beroarekin). Gero, antigorputzak hautemateko antigenoa eransten zaio odol-serum honi (adibidez, sifiliaren aurkako antigorputzak ikertzen ari baldin bagara, sifiliaren bakterioaren antigenoak gehituko dira). Bakterio horren aurkako antigorputzak odol-serumean badaude, antigeno-antigorputz (Ag-Agz) multzoak eratuko dira. Gero, konplementua gehituko zaio multzo horri. Konplementua Ag-Agz multzoari lotuko zaio, eta horrenbestez ez da konplementu askerik geratuko. Odol-serumean sifiliaren aurkako antigorputzak ez badaude, Ag-Agz multzoak ez dira eratuko eta erantsitako konplementua odol-serumean pilatuko da, aske.
* Ag$_1$ + Agz$_1$ + K (konplementua) → Ag-Agz-K
Kasu honetan ez dago konplementu (K) askerik, dena lotuta dago Ag-Agz multzoari
* Ag$_1$ + Agz$_2$ + K → Ag$_1$ + Agz$_2$ + K
Kasu honetan Ag-Agz multzoa ez da sortzen, eta konplementua aske geratzen da
Laburbilduz, konplementu askearen presentzia adierazten du Ag-Agz multzoak ez direla osatu.

## Bigarren fasea

Odol-serumean konplementu aske dagoen ala ez argitzen du bigarren fase honek.
Horretarako, arkumearen eritrozitoak eta eritrozito horien aurkako antigorputzak gehitzen zaizkio lehenengo faseko odol-serumari. Odol-serumean konplementu askea ez baldin badago, eritrozitoen lisia ez da gertatuko, lisi hori burutzeko konplementua behar delako. Aldiz, odol-serumean konplementu aske baldin badago, eritrozitoen lisia gertatuko da:
-Erreakzio positiboa: ez dago eritrozitoen hemolisia, konplementua lehenengo fasean agortu delako. Emaitza honek odol-serumean sifiliaren aurkako antigorputzak zeudela aderazten du.
-Erreakzio negatiboa: eritrozitoen hemolisia badago, konplementua lehenengo fasean erabili ez delako. Emaitza honek odol-serumean sifiliaren aurkako antigorputzak ez zeudela adierazten du.

## Erreferentziak

* ↑ Prats, G.: Microbiología Clínica Ed. Médica Panamericana, 2007, 171. orr. ISBN: 978-84-7903-971-4

## Kanpo estekak

* Datuak: Q11922152
# Konplexu militar-industrial

Konplexu militar-industriala (KMI) gobernuen, indar armatu nazionalen eta industrialen arteko harreman politikoei erreferentzia egiteko erabiltzen den kontzeptua da. Harreman horiek merkataritza-sektorearen laguntza lortzen dute nazioko defentsaren eta segurtasun-politikaren barruan entrenamendu militarrerako, armetarako, ekipoetarako eta instalazioetarako ikerketa, garapen, ekoizpen, erabilera- eta laguntza-politikak onartzean. Burdinazko triangelu mota bat da.
Hitz horrek batez ere Estatu Batuetako militarrei egiten die erreferentzia, Dwight D. Eisenhower presidentearen agur-hitzaldian erabili ondoren ospea irabazi baitzuen; hala ere, termino hori antzeko azpiegitura duen edozein herrialdetan aplika daiteke.

## Erreferentziak

* ↑ military-industrial complex | Definition, Elements, Influence, & Facts. .
* ↑ Editors, History com. Military-Industrial Complex. .
* ↑ Eisenhower - Farewell address (text a WikiSource)

## Kanpo estekak

* Eisenhower - Farewell address (youtube bideoa)
* Datuak: Q744593
# Konponbide eraginkor baterako eskubidea

Konponbide eraginkor baterako eskubidea giza eskubideak urratu zaizkion pertsonaren legezko konponbidea izateko eskubideari deritzo. Konponbide horrek eskuragarria, loteslea, eragileak justiziaren aurrean eramateko, erreparazio egokiak eramateko eta pertsonaren eskubideen urraketa gehiago sahiesteko gai izan behar du. Konponbide eraginkor baterako eskubideak norbanakoari zuzenean estatuaren bidez erremedioa bilatzeko gaitasuna bermatzen zio, nazioarteko prozesu baten beharrik gabe. Estatu mailan giza eskubideak babesteko bide praktikoa da, orokortasunetik ahat kasu indibilualetan bermatzea eskatuz. Konponbide eraginkor baterako eskubidea giza eskubide gisa aitortzen da ohi giza eskubideetako gorputz internazionaletan.
Konponbide eraginkor baterako eskubidea giza eskubideen aldarrikapen unibertsaleko zortzigarren artikuluan, eskubide zibil eta politikoen nazioarteko ituneko bigarren arikuluan, giza eskubideen europako hitzarmeneko hamairugarren artikuluan agertzen da.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Nations, United. «Universal Declaration of Human Rights» United Nations (Noiz kontsultatua: 2023-05-20).
* ↑ (Ingelesez) «International Covenant on Civil and Political Rights» OHCHR (Noiz kontsultatua: 2023-05-20).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q113023546
# Ken (luzera unitatea)

Ken bat (間) luzeera unitate bat da Japonian.
Ken bat chō baten hirurogeirena da eta 20/11 metroren baliokidea da, hau da, 1,818 metro. Ken bat sei zatitan banatuta euretariko bakoitza Shaku bat da.
# Ken Berry

Kenneth Ronald "Ken" Berry (Moline, Illinois, 1933ko azaroaren 3 – Burbank, Kalifornia, 2018ko abenduaren 1) estatubatuar aktore, dantzari eta umorista izan zen. Bere lan ospetsuenak telebistan egin zuen.

## Filmografia
### Telebista

Telesail hautatuak :
| Urtea | Telesaila | Pertsonaia | Oharra(k) |
| 1961–1966 | Dr. Kildare | Dr. John Kapish | 25 atal |
| 1965–1967 | F Troop | Capt. Wilton Parmenter | 65 atal |
| 1968–1971 | Mayberry R.F.D. | Sam Jones | 78 atal |
| 1968–1978 | The Carol Burnett Show | Bera | 19 atal |
| 1972 | The Ken Berry WOW Show | Bera | 5 atal |
| 1983–1990 | Mama's Family | Vinton Harper | 130 atal |

### Zinema

| Urtea | Filma | Pertsonaia |
| 1962 | Two for the Seesaw | Larry |
| 1964 | The Lively Set | Hotel room service waiter |
| 1969 | Hello Down There | Mel Cheever |
| 1974 | Herbie Rides Again | Willoughby Whitfield |
| 1976 | Guardian of the Wilderness | Zachary More |
| 1978 | The Cat from Outer Space | Dr. Frank Wilson |
* Datuak: Q1738578
* Multimedia: Ken Berry / Q1738578
# Kempten (Allgäu)

Kempten Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Suabia eskualdeko hiri askea. Wertach ibaiaren ertzean dago.

## Historia
### Erromatarren garaia

Historia luzea duen hiria da izan ere K.a. 50 urtean Estrabonek jadanik aipatzen baitu zelten Kambodunon herrixka. Datu honek Alemaniako hiri zaharrena bihurtzen du. K.a. 15 urtean Druso eta Tiberio erromatarrek zelten herrixka suntsitu eta Cambodunum asentamentua eratu zuten, hurrerngo urteetan hiri erromatar baten itxura hartuz joan zena, bainetxe, foro eta tenploekin. Hasieran egurren egin zuten baina K.o. 69 urtean sute handia izan zen eta orduan harriz berreraiki zuten. Lehenengo mende hartan Retia probintziako hiriburua izan zen. 233 urtean alamaniarrek hiria erasotu eta deuseztu zuten. Erromatarrek 488 urtean alde egin zuten inguru guztia alamaniarren esku utziz.

### Erdi Aroa

VII mendean Frankoak jabetu ziren Allgäu eskualde guztiaz. Hiritarrek matxinada bat antolatu zuten hauek aurka eta frankoek 683an beste behin suntsitu zuten Kempten. Garai hartako dokuentuetan Cambidano izenaz agertzen da. 747an Kemptengo Abatetxea fundatu zen, zeina Frankoen inperioko abatetxerik handienetakoa izatera iritsi zen. Hasierako urte haietan ordea hainbat eraso jasan zituen, hungariarren eta batez ere Augsburgeko apezpiku eta jauntxoen aldetik, eta 941ean sendoago berreraiki zuten abatetxea. 1213an Abatetxeko buruak Duke titulua eskuratu zuen eta 1525ean Kempten hiriarekiko independente bihurtu zen, bere hiri propioa eratuz. Kempten hiria 1289an bihurtu zen hiri aske.

### Aro modernoa

Germaniako Erromatar Inperio Santuak protestantismoa hartu zuen arren Kemptenek katoliko izateari eutsi nahi izan zion, honek hiri aske izaten jarraitzear esan nahi baitzuen, hiria eskuratu nahi zuten Ausburgoatrren aurrean. Hogeita Hamar Urteko Gerran indar inperialek eta suediarren gudalosteek gogor erasotu zituzten Kempten hiria eta Abatetxea 1632 eta 1633 artean.
Napoleondar Gerren ondoren Bavariaren esku gelditu ziren hiria eta abatetxea eta 1819an hiri biek bat egin zuten.

## Ondasun nabarmenak

* San Lorenzo basilika (Stadtpfarrkirche St. Lorenz)
* San Mang eliza (St.-Mang-Kirche)

## Hiri senidetuak

Kempten ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* Bad Dürkheim (Alemania)
* Quiberon (Bretainia)
* Sligo (Irlanda)
* Sopron (Hungaria)
* Trento (Italia)

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* (Alemanez) Hiriko udal webgunea (Alemanez)
* Datuak: Q3994
* Multimedia: Kempten (Allgäu) / Q3994
# Ken (argipena)

Ken zenbait adiera dituen terminoa da:
Japonieratik:
* Ken bat (間) luzeera unitate bat da Japonian.
* Ken (剣), japonieraz ezpata; kendo (剣道, ezpataren bidea) kirolaren osagarria.
* Ken (県), Japoniako landa-prefektura.
Besterik:

## Ikus, gainera

* Ken Zazpi.
# Ken Burns

Kenneth Lauren Burns (1953ko uztailaren 29an jaioa) zinemagile estatubatuarra da, bere dokumentaletan argazki eta fitxategi-grabazioak erabiltzeagatik ezaguna.
Bere lan ezagunen artean The Civil War (1990), Baseball (1994), Jazz (2001), The War (2007), The National Parks: America's Best Idea (2009), Prohibition (2011), The Roosevelts (2014), The Vietnam War (2017), eta Country Music (2019) daude. Produktore exekutibo bezala ere jardun zuen The West (1996), eta Cancer: The Emperor of All Maladies (2015) produkzioetan.
Bi Oscar Sari proposamen (1981ean, Brooklyn Bridge, eta 1985ean The Statue of Liberty filmengatik) izan ditu eta hainbat Emmy Sari irabazi ditu, besteak beste.

## Erreferentziak

* ↑ «The Online Communicator: Ken Burns» www.online-communicator.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ Ward, Geoffrey C.. (1990). The Civil War : an illustrated history. (First edition. argitaraldia) ISBN 0-394-56285-2. PMC 21160298. (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) Sandomir, Richard. (1994-09-18). «Hits, Runs and Memories» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «Jazz | A Film by Ken Burns | PBS | Jazz: A Documentary by Ken Burns | PBS» Jazz | A Film by Ken Burns | PBS (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «Watch The War: A documentary about World War II by Ken Burns & Lynn Novick | PBS» The War | Ken Burns | PBS (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «PBS TO AIR KEN BURNS‘S "THE NATIONAL PARKS: AMERICA‘S BEST IDEA,"A NEW SIX–PART SERIES ABOUT THE HISTORY OF THE NATIONAL PARKS, IN FALL 2009» About PBS - Main (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «Prohibition | Ken Burns | PBS | Prohibition: A Documentary by Ken Burns & Lynn Novick | PBS» Prohibition | Ken Burns | PBS (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) WATCH | The Roosevelts: A Film by Ken Burns | PBS. (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «The Vietnam War» Ken Burns (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) Home; Filmmakers, The; Burns, About Ken; Films, The; PBS, Visit Ken on; Films, Stream Our; Us, Contact; Faq. «Country Music» Ken Burns (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) «The West: A Film by Steven Ives | Ken Burns | PBS | The West: A Documentary by Ken Burns & Stephen Ives | PBS» The West: A Film by Steven Ives | Ken Burns | PBS (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) Cancer: The Emperor of All Maladies | PBS. (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).
* ↑ (Ingelesez) MasterClass. «Academy Award Nominated and Emmy Winner Ken Burns Joins MasterClass to Teach Documentary Filmmaking» www.prnewswire.com (Noiz kontsultatua: 2022-07-12).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q616886
* Multimedia: Ken Burns / Q616886
# Kempton (Illinois)

Kempton Illinoiseko herri bat da. Ford konderrian kokatua dago. 2010ean 231 biztanle zituen, 0,55 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Ford konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1874137
# Kempton (Indiana)

Kempton Indianako herri bat da. Tipton konderrian kokatua dago. 2010ean 335 biztanle zituen, 0,43 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Tipton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2902439
# Ken Buchanan

Ken Buchanan (Edinburgo, 1945eko ekainaren 28a - 2023ko apirilaren 1a) eskoziar boxeolaria izan zen, pisu arineko munduko txapelduna izandakoa. Bere karreraren zati handi bat Ingalaterran oso ospetsuak ez ziren aurkarien aurka borrokatzen eman zuen.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) «Buchanan Rallies to Outpoint Laguna for Lightweight Title in Puerto Rico"» New York Times 1970/09/27.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2398357
# Kröhnkita

Kröhnkita sulfato motako minerala da eta roselita taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Kröhnkita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Na2Cu(SO4)2 * 2H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kröhnkite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Krölpa

Krölpa Alemaniako udalerria da. Turingia estatuan kokatuta dago, Saale-Orla-Kreis barrutian. 2014an 2.717 biztanle zituen 42,24 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q554751
* Multimedia: Krölpa / Q554751
# Kröning

Kröning Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Landshut (barrutia)|Landshut]] barrutian. 2014an 1.936 biztanle zituen 39,6 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q533626
* Multimedia: Kröning / Q533626
# Krødsherad

Krødsherad Norvegiako udalerria da. Buskerud konderrian kokatua dago. 374.62 km² ditu eta 2.098 biztanle ditu.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:
Ringerike Flå Sigdal Modum

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48886
* Multimedia: Krødsherad / Q48886
# Kröppelshagen-Fahrendorf

Kröppelshagen-Fahrendorf Alemaniako udalerria da. Schleswig-Holstein estatuan kokatuta dago, [[Herzogtum Lauenburg (barrutia)|Herzogtum Lauenburg]] barrutian. 2014an 1.217 biztanle zituen 8,37 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q555667
* Multimedia: Kröppelshagen-Fahrendorf / Q555667
# Kröppen

Kröppen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan dago, [[Südwestpfalz (barrutia)|Südwestpfalz]] barrutian. 2014an 702 biztanle zituen 10,5 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q648701
* Multimedia: Kröppen / Q648701
# Kröslin

Kröslin Alemaniako udalerri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Azken zentsuaren arabera 1.743 biztanle zituen, 22,4 kilometro koadroko azaleran..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q629874
* Multimedia: Kröslin / Q629874
# Kröv

Kröv Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Bernkastel-Wittlich (barrutia)|Bernkastel-Wittlich]] barrutian. 2014an 2.257 biztanle zituen 14,74 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q553171
* Multimedia: Kröv / Q553171
# Krümmel

Krümmel Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Westerwald barrutia|Westerwald]] barrutian. 2014an 338 biztanle zituen 2,2 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q186669
* Multimedia: Krümmel (Westerwald) / Q186669
# Krün

Krün Alemaniako udalerria da. Bavariako estatuan kokatuta dago, [[Garmisch-Partenkirchen (barrutia)|Garmisch-Partenkirchen]] barrutian. 2014an 1.930 biztanle zituen 36,32 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q509557
* Multimedia: Krün / Q509557
# KolourPaint

KolourPaint software libreko irudi editorea da, KDE komunitateak garatua. C++ (Qt) erabilita egindako softwarea da. Bilbe editore grafikoa, raster editore grafiko, sinple eta erabilgarria da.
KolourPaint editore grafikoarekin hainbat fitxategI mota edo formatu erabil daitezke: PNG irudiak, JPEG irudiak, JPEG-2000 irudiak, Windows BMP irudiak, RGB irudiak, TIFF irudiak, WebP irudiak, TGA irudiak, PPM irudiak, PCX irudiak, PGM irudiak, EPS irudiak, MNG irudiak, Softimage PIC irudiak, XPM irudiak, XBM irudiak.

## Ikus, baita

* Bilbe editore grafikoa.
* Pinta, KolourPaint honen antzekoa GNOME komunitateak garatua.
* Tux Paint KolourPaint honen antzekoa GNOME komunitateak garatua. Umeengan pentsatuz sortutako aplikazioa.
* Microsoft Paint KolourPaint honen antzekoa Microsoft Windowserako sortua.
* MacPaint KolourPaint honen antzekoa Apple Macintoshrako sortua.
* Deluxe Paint KolourPaint honen antzekoa Amigarako sortua.
* Pixel art.
* Pocket Paint, KolourPaint honen antzekoa Windows CErako sortua.
* XPaint, KolourPaint honen antzekoa Unix eta X11rako sortua.
* Microsoft Fresh Paint
* GIMP.
* GrafX2.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1639988
* Multimedia: KolourPaint / Q1639988
# Kolpe-leungailu

Automobiletan, kolpe-leungailua autoek talka egitean kalteak murrizteko diseinatuta dagoen eta autoaren aurrealdean eta atzealdean kokatzen den atal bat da. Abiaduraren ondorioz sortutako energia zinetikoaren zati bat xurgatzen dute eta autoaren gainerako segurtasun-sistemen kalteak txikitzen dituzte.
Ez dituzte ibilgailuko bidaiarien zein oinezkoen lesioak txikitzen abiadura handiko inpaktuetan, baina haien diseinuan gero eta garrrantzi handiagoa du autoek harrapatutako oinezkoen zauriak murriztea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q13697
* Multimedia: Bumpers / Q13697
# Koloso

Koloso, tamaina erraldoia duen estatuari deritzo, tamaina naturala baino askoz handiagoa dena, neurri erraldoiko beste edozein elementuri ere erreferentzia egiten dion arren, eraikin bat edo beste edozein elementu erraldoiri.
Koloso ospetsu batzuk, honako hauek dira:
* Memnoneko Kolosoak
* Neronen Kolosoa
* Rodasko Kolosoa
Hitz hau, zineko film batean agertzen da, Kolosoa Sutan filmean, hain zuzen ere. Aldi berean, propio erromatarrenak diren Koliseoen izena, hitz honetatik dator, Kolosotik, alegia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8348055
* Multimedia: Colossal statues / Q8348055
# Kolostomia

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Kolostomia kolonean egiten den ebakuntza da, heste lodian itxiunea denean egiten dena. Kolostomian itxiunea duen kolonaren partea abdomenaren paretatik kanpora atera eta itxiunea irekitzen da. Kolostomia batzuk aldi baterako egiten dira, eta aste edo hilabete batzuk igaro ondoren itxi egiten dira, baina beste batzuk betirako izaten dira (uzkia edo kolonaren behealdea erauzi direlako egiten dena adibidez).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2016-2-24 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q595453
* Multimedia: Colostomy / Q595453
# Kolosoa (margolana)

Kolosoa (gaztelaniaz, El Coloso) El Prado museoan dagoen margolana da. Garai batean Francisco de Goyaren egiletza zuela uste zen, baina gaur egun ziur aski Asensio Juliá bere ikasleak margotu zuela uste da.
Erraldoiaren gorputzak, konposizioaren erditik, jarrera erasokorra hartzen du, besoaren posturaren eta ukabila itxiaren arabera. Koadroa 1808-1812 bitartean margotu zen, Iberiar Penintsulako gerran, eta horren isla izan liteke.
Erraldoiaren irudiaren kontrastean, ibarreko irudi txikiak ihesean dabiltza, noraezean.

## Autoretza

2008an, El Prado museoak adierazi zuen bazegoela pentsatzea Asensio Juliá, Goyaren ikastun bat, zela margolan honen egilea, AJ letrak ageri baitziren oihalaren ezkerreko behealdean.
Koadroa 20 urtetan aztertu ondoren, Manuela Menak ondorioztatu zuen Kolosoa ez zegoela egina Goyaren estiloan. 2009ko urtarrilean, museoak modu ofizialean adierazi zuen Asensio Juliá zela egilerik ziurrena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2413468
* Multimedia: El Coloso (painting) / Q2413468
# Kolovratita

Kolovratita fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak

Kolovratita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {NixZny(VO4)0.67(x+y) * nH2O}}$. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Kolovratite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Kolpeka (musika taldea)

Kolpeka 2019. urtean Gernikan (Bizkaia) sortutako hardcore punk taldea da.

## Ibilbidea

Taldea sortu zutenean 14 eta 16 urte artean zituzten kideek. Lehenengo kontzertua 2019ko azaroan egin zuten Bakioko Txoberne tabernan. 2020ko udan 5 abesti dituen demo bat grabatu zuten eta Chaos in Basque Country izeneko bilduman ere hartu zuten parte "Gerrara" abestiarekin. 2022an Amorruz beteta diskoa atera zuten.

## Diskografia

* Kolpeka Demo (2020, Mendeku Diskak)
* Amorruz beteta (2022, Mendeku Diskak)

## Erreferentziak

* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Kolpeka - La Fonoteca. (Noiz kontsultatua: 2023-08-07).
* ↑ (Ingelesez) «Gerrara, by Kolpeka» Chaos in Basque Country (Noiz kontsultatua: 2023-08-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Kolpeka - Demo. 2020-10-31 (Noiz kontsultatua: 2023-08-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Kolpeka - Amorruz Beteta. 2022 (Noiz kontsultatua: 2023-08-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121287037