OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Elmer Bennett

Elmer James Bennett (Evanston, Illinois, 1970eko otsailaren 13a-) saskibaloi jokalari estatubatuarra da.
Saski Baskonian jokatu zuen 7 denboralditan, asistentzia gehien (1.111) eman duen bigarren jokalaria eta baloi gehien (324) lapurtu duen hirugarren jokalaria izanda.

## Kirol ibilbidea
### NBA

NBA ligan, oso ibilbide eten eta laburra eduki du. 1995ean debuta egin zuen Cleveland Cavaliers taldearekin, partida gutxi batzuetan ibilita. Urte hartan bertan Philadelphia 76ersekin aritu zen, hurrengo urtean Houston Rocketsekin, eta 1997an Denver Nuggetsekin.

### ACB

* Saski Baskonia: 1997-2003.
* Real Madrid: 2003-2005.
* Badalonako Joventut: 2005-2007.
* Cajasol Sevilla: 2007-2008.

## Kanpo loturak

* (Gaztelaniaz) Jokalariaren profila ACBren webgunean
* Datuak: Q947656
# Elmer City (Washington)

Elmer City Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Okanogan konderrian dago, Washington estatuan. 239 biztanle ditu, 0,540797 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera

* Okanogan konderrian

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1507773
# Elmer (Missouri)

Elmer Missourieko hiri bat da. Macon konderrian kokatua dago. 2010ean 80 biztanle zituen, 0,66 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Macon konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q956875
# Ekimosi

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Ubeldura edo ekimosia orban urdinxka edo beltzixka da, odolaren estrabasazioa gertatzen delako larruazalpeko ehunean. Berez ager daiteke odol-diskrasietan edota traumatismo baten ondorio izan. Zenbait egun (edo aste) iragan ondoren, lesioaren hedaduraren arabera, ekimosia desagertuz doa, kolore desberdinak hartuz: morea, ubela, marroixka, berdexka eta horixka, bata bestearen atzetik. Askotan makatu ere deitua, hematomaren antzekoa da.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2000]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1322382
* Multimedia: Ecchymosis / Q1322382
# Ekin

Ekin hurrengoetako bat izan daiteke:
* Ekin argitaletxea, 1942an Buenos Airesen sortu argitaletxea.
* Ekin, 1950eko hamarkadako Euskal Herriko talde politiko abertzale klandestinoa.
* Ekin, ezker abertzaleko erakunde politikoa, 2011n desagertu zena.
* Ekin, euskal musika taldea.
* Ekin Emakumeak, Arrasateko elkartea.
# Ekin (garaikidea)

    Artikulu hau gaur egungo Ekin taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekin».
Ekin Euskal Herriko erakunde independentista, iraultzaile, nazional eta euskalduna izan zen, herri borroka sustatzen duen gizarte eragile moduan 1999ko azaroaren 6an sortutakoa. Koordinadora Abertzale Sozialistaren (KAS) ondorengotzat jotzen zuten analista batzuek.
2000ko irailaren 13an "Lobo negro" izeneko polizia operazioa burutu zuten eta bertan 20 pertsona atxilotu zuten. Baltasar Garzón epaileak erakundeari leporatu zion kale borrokaren arduraduna izatea eta haren kideak "ETAren komisario politiko"tzat jo zituen.
2001eko apirilaren 4an Garzón-ek Ekinen ilegaltasuna adierazi zuen auto baten bidez, "ETAren menpeko zuzendarikidetza" leporatuz bi erakundeen arteko helburu komunekin batera. Urte horretako uztailaren 31an Ekinen 31 kide prozesatu zuen epaile horrek berak etakidea edo laguntzailea izateaz akusaturik. Halaber, Euskadiko Justizia Auzitegi Gorenari eskatu zion Jose Antonio Urrutikoetxea eta Jon Salaberria legebiltzarkideak (Euskal Herritarrok) ikertzea, Ekinen "muin nazionala" delakoaren arduraduntzat jota.
Beranduago ETAren sarearen barruan egoteaz akusatuta egon zen erakundea, izan ere 2007ko abenduaren 19an Espainiako Auzitegi Nazionalak ETAren "fronte politikoa" delakoaren erakundeak (KAS, Ekin eta Xaki) erakunde armatuaren "erraiak" edo "bihotza" zirela adierazi zuen, eta 52 akusatuetatik 46ri kartzelako 500 urte baino gehiagoko zigorra ezarri zien, horren ostean Auzitegi Gorenak eskaera leundu zuen arren.
Azkenik, 2010eko irailaren 14an Guardia Zibilak beste operazio bat egin zuen erakundearen ustezko zuzendaritzaren aurka eta beste 9 pertsona atxilotu zituen.
2011ko urriaren 1ean, ezker abertzalearen eztabaida estrategikoaren ondorengo testuinguruan, Ekin erakundea desegin zen.

## Erreferentziak

* ↑ Ekin anuncia su decisión de autodisolverse tras concluir su proceso de reflexión. Gara (Noiz kontsultatua: 2011-10-1).
* ↑ Ekin erakundeak bere desegitea iragarri du. eitb (Noiz kontsultatua: 2011-10-1).

## Ikus, gainera

* Ekin (historikoa)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3755140
# Ekin (historikoa)

    Artikulu hau 1950eko hamarkadako Ekin taldeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ekin».
Ekin Euskal Herriko talde politiko abertzale klandestino bat izan zen; Bilboko ikasle-talde batek sortua (1952), Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi, Julen Madariaga, Iñaki Gaintzarain eta Jose Maria Benito del Valle tarteko. Talde honen helburua euskal arazoetan (euskara, historia, politika...) kontzientziatzea eta heztea zen. 1959an, Ekin taldearen muina eratzen zuten kideek Euskadi Ta Askatasuna izena hartu zuten, erakunde politiko-militar horren hasieratzat jotzen dena.
Abertzaletasun klasikoarekin kritikoak ziren eta frankismo itogarriaren aurrean EAJk agertzen zuen pasibotasuna salatzen zuten. Berehala zabaldu zen, batez ere Bizkaia eta Gipuzkoan euskal ikasleen artean taldeak eratuz. Argi ikusi zen euskal gazteriak frankismoaren aurka ekiteko zeukan gogoa. EAJ talde honen kontra agertu zen hasieratik, batez ere ikusirik Ekinekoak EGIko (EAJren gazte taldea) militanteak bereganatzen ari zirela.
Egoera horretan, EAJk bultzatuta, EGI eta Ekin batu egin ziren (1955) eta Euzko Gaztedi izena hartu zuten. Gazteen erakundearen EAJ alderdiarekiko harremana zailduz joan zen eta tirabirak handituz. Jose Antonio Agirre lehendakariak egoera konpontzeko ahaleginak egin zituen, baina Hegoaldeko buruzagi nazionalisten (batez ere EBBeko presidente zen Juan Ajuriagerra) eta Ekin-etik zetozen militanteen arteko lankidetza ezinezkoa izan zen.
1958an EAJren kontrola onartzen ez zutenek Euzko Gaztedi utzi zuten eta 1959an talde politiko berria sortu zuten EAJtik behin betiko aldenduz: Euskadi Ta Askatasuna (ETA). Funtsean Ekin sortu zuten berberak izan ziren ETA sortu zutenak: Txillardegi, Julen Madariaga eta Benito del Valle.

## Ikus, gainera

* Ekin (garaikidea)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q961755
# Ekino (arkitektura)

Arkitekturan, ekinoa doriar, joniar eta toskanar ordenetako kuxin antzeko elementu zirkularra da, abako azpian eta astragaloaren gainean kokatzen dena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q635505
# Ekimen Komunista

Ekimen Komunista kapitalismoa sistema ekonomiko eta sozialaren gainditzearen aldeko erakundea da, bere lan esparrua Euskadi delarik. Horretarako Marx, Engels eta Lenin, zein historian zehar beste hainbat borroka, askapen prozesu eta ekarpen politikoen teoria eta praktikan oinarritzen ei da. Erakunde burujabea da eta funtzionamendu demokratikoa dauka. Ekimen Komunista inperialismoaren aurkako erakunde bat da. Ekimen Komunistak bere lan teoriko zein praktikoa, hainbat gizarte mugimenduetan eta ezker abertzalearen barnean egiten du.
2009ko Europar Legebiltzarreko hauteskundeetan Iniziatiba Internazionalista hautagaitzari babesa eman zion.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q31188407
# Ekilorearen Galaxia

Ekilorearen Galaxia galaxia espiral bat da, Canes Venatici konstelazioan. Pierre Méchainek aurkitu zuen 1779ko ekainaren 14an.

## Erreferentziak

* ↑ «Ekilorearen Galaxia» spider.seds.org (Noiz kontsultatua: 2019-12-28).
* ↑ «New General Catalog (NGC) 5055» cseligman.com (Noiz kontsultatua: 2019-12-27).

## Kanpo estekak

* Ekilorearen Galaxia ikusi WikiSky webgunean: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Hydrogen α, X-Ray, Astrophoto, Sky Map, Artikuluak eta irudiak
* Behaketa datuak
* Datuak: Q13981
* Multimedia: Sunflower Galaxy / Q13981
UGC objektuak
# Ekimen Komunista (Espainia)

Ekimen Komunista (gaztelaniaz, Iniciativa Comunista [IC]) madrildar erakunde politiko bat da, beren ideologia komunista, iraultzailea, errepublikazalea, laikoa, ekologista, antiinperialista, antifaxista eta antipatriarkala dena, langileriaren xedeen babesa onartzen duena.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3752793
# Elkano, lehen mundu bira

Elkano, lehen mundu bira marrazki bizidunetako euskal film bat da, Ángel Alonsok 2019an egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Lehen mundu-bira. Magallaesen agintepean hasi eta Juan Sebastian Elkanok amaitutako bidaia, ezezagunerantz. Ekaitza, gosea, tribuak… Bost itsasontzi abiatu ziren Sevillatik. Hiru urteren ondoren, batek soilik lortu zuen itzultzea. Aparteko abentura planetaren inguruan, azkenean biribila dela frogatuta.

## Erreferentziak

* ↑ sansebastianfestival.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64786781
# Elkano (Eguesibar)

    Artikulu hau Eguesibarko kontzejuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elkano (argipena)».
Elkano Nafarroa Garaiko Eguesibar udalerriko kontzeju bat da. 2007an, 179 biztanle zituen.

## Demografia

Elkanoko biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 145 | 143 | 151 | 157 | 156 | 174 | 177 | 179 |

## Ubarmin

Bertan dago kokatuta gaur egun Osasunbidean sartutako Ubarmin Klinika.

### Condaren linea

Conda autobus konpainiaren Eguesibar eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:
* Sagaseta - Elkano - Ibiriku - Egues - Altzuza eta Iruñea

## Pertsonaia ezagunak

* Joakin Lizarraga (1748-1835), apaiz eta idazle euskalduna.

## Kanpo estekak

* Elkanoko elizaren argazkia.
* Datuak: Q8774256
* Multimedia: Elcano, Navarre / Q8774256
# Elkano Kopa

    Artikulu hau errugbi txapelketari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elkano (argipena)».
Elkano Kopa edo Elcano Cup Donostiako Anoeta estadioan jokaturiko nazioarteko errugbi txapelketa da. 2016an abiatu zen eta hurrengo urteetan jarraitzeko helburua zuen arren ez da beste ekitaldirik izan. 2018an beste partida bat jokatu zen baina ez zuen Elkano Kopa izenik izan.

## Historia

Rugby Challenge Donostia enpresaren proiektua Anoetako estadioaren birmoldaketa inauguratzeko Zeelanda Berriaren eta Frantziaren arteko partida antolatzea zen, eta hori iritsi bitartean urtero Elkano Kopa antolatu nahi izan zuten maila oneko selekzioen artean. Lehenengo ekitaldian Tongako selekzioak Estatu Batuetakoa garaitu zuen 20-17 emaitzaz. 2017 urteko ekainerako Argentinako selekzioa ekarri nahi izan zuten baina ez zuten lortu.
2018ko azaroaren 10ean partida berri bat jokatu zen eta Estatu Batuek azken jokaldian Samoari irabazi zioten. Bera Bera Rugby Taldea izan zen antolatzailea eta ez zuen Elkano Kopa izena izan.

## Partidak

| Urtea | Irabazlea | Emaitza | Galtzailea |
| 2016 | Tonga | 20-17 | Estatu Batuak |
| 2018 | Estatu Batuak | 30-29 | Samoa |

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «La Idea del Evento | RugbyChallengeDSS» RugbyChallengeDSS 2016-05-05 (Noiz kontsultatua: 2018-09-23).
* 1 2 «Tonga gana a Estados Unidos en Anoeta» Mundo Deportivo (Noiz kontsultatua: 2018-09-23).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Ensayos y emoción hasta el final. Noticias de Gipuzkoa» Noticias de Gipuzkoa (Noiz kontsultatua: 2018-11-11).

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz)(Ingelesez) Rugby Challenge Donostiaren webgunea
* Datuak: Q31187940
# Elkader (Iowa)

Elkader Iowako hiri bat da. Clayton konderrian kokatua dago. 2010ean 1.273 biztanle zituen, 3,60 kilometro koadrotan banatuta.
Herriari izena Abdelkader frantziar kolonialismoaren kontrako ekintzailearen izenetik datorkio.

## Erreferentziak

* ↑ «History of Elkader, IA» www.elkader-iowa.com (Noiz kontsultatua: 2020-03-02).

## Ikus, gainera

* Clayton konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q932507
* Multimedia: Elkader, Iowa / Q932507
# Elkano (argipena)

Elkano izenak adiera hauek ditu:
* Elkano, Nafarroa Garaiko Eguesibar udalerriko kontzejua.
* Elkano, Gipuzkoako Zarautz udalerriko auzoa.
* Juan Sebastian Elkano, Getarian (Gipuzkoa) jaiotako esploratzailea.
* Juan Sebastián Elcano, Espainiako Itsas Armadako eskola itsasontzia.
* Elkano Kopa, Donostian jokaturiko errugbi txapelketa.
# Elk udalerria, Vinton konderria (Ohio)

Elk udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Ohio estatuko udalerri bat da, Vinton konderrian. Azken zentsuaren arabera 3.287 biztanle zituen, 38.1 milia karratu (99 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Elk udalerriak 1222 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 23.520 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q386921
* Multimedia: Elk Township, Vinton County, Ohio / Q386921
# Elkano Errege Institutua

Elkano Errege Institutua, gaztelaniaz: Real Instituto Elcano de Estudios Internacionales y Estratégicos, Elkano Nazioarteko eta Estrategia Ikerketa Errege Institutua, Espainiako elkarte eta ideien laborategi bat da. 2001ean sortu zen eta Madril hiriburuan egoitza du.
Elkartearen estatutuen bere helburua «espainiar, europar eta ikuspegi orokorretik nazioarteko politika analizatzea, eta hartaz mintzatzea eta eztabaidatze» omen da. Espainiar nazionalismoarekin lerrokatua dago eta bertako iritziak ideologia honetako pentsamoldearekin guztiz bat egiten dute.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q665721
* Multimedia: Real Instituto Elcano / Q665721
# Elkano kalea (Bilbo)

Elkano kalea :
| Bilbo, Indautxu, Abando eta Zabalburu ||
| Bilboko Elkano kalearen irudia, atzealdean Iberdrola dorrea ikus daitekelarik. ||
| Herrialdea Probintzia Udalerria | Euskal Herria Bizkaia Bilbo |
| Bilbo erdigunea Elkano kalea Elkano kalea Elkano kalea ||
| Koordenatuak: | 43°15′43.02″N 2°56′03.75″W﻿ / ﻿43.2619500°N 2.9343750°W﻿ / 43.2619500; -2.9343750 |
Elkano kalea Bizkaiko Bilbo hiriburuaren erdigunean dagoen kalea da. Izena Joan Sebastian Elkano itsasgizonaren omenez darama. Indautxu, Abando eta Zabalburu auzoetan barna hedatzen da.
Iparraldean, Henao kalea eta Maximo Agirre kalearen arteko elkargunean hasi, Bilboko Arte Eder Museoa dagoen lekuan, eta hegoaldean Hurtado Amezaga kalean amaitzen da, tartean Moyuako plaza zeharkatuz.

## Eraikin eta eskultura interesgarriak
### Eraikinak

Elkano kalearen inguruan honako eraikin nabarmen hauek daude:
* Elkano kalearen 1. zenbakiko etxebizitzak
* San Jose Mendikoaren eliza.
* Elkano kalearen 11-13. zenbakiko etxea.
* Moyua plaza.
* Carlton hotela.
* Txabarri jauregia.
* Mutua Universal eraikina.
* Miguel de Unamuno BHI.
* Mutua Universal eraikina (Poza Lizentziatua eta Elkano kalearen arteko izkina)
* Elkano kalearen 11-13. zenbakiko etxea.
* Moyuako plaza eta Carlton hotela
* Txabarri jauregia
* San Jose Mendikoaren eliza

### Eskultura

* Vicente Larrearen eskulturak Elkano eta Kolon Larreategi eta Iparragirre kaleen arteko elkargunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18223016
* Multimedia: Calle Elcano / Q18223016
# Elorriagako Zaldunen Batzarra

Elorriagako Zaldunen Batzarra Araba Gaztelaren mende geratu zenean (1332), Gasteiz aldeko herrietako aitoren semeek Arriagako Kofradiaren ordez osatu zuten batzarra da. Elorriagan zuten etxea eta bertan egiten zituzten batzarrak. Gasteizko Udaleko bi zinegotzi-kargu lortu zuten Elorriagako Zaldunek.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256763
# Elorriaga (Deba)

    Artikulu hau Debako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elorriaga».
Elorriaga edo Elorrixa Debako udalerriaren eki eta kostaldean dagoen auzoa da.
Gaur egun 80 biztanle ditu.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256762
* Multimedia: Elorriaga, Deba / Q12256762
# Elorriaga (Lemoa)

    Artikulu hau Lemoako auzoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Elorriaga».
Elorriaga Lemoa udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 35 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria

Elorriagako biztanleria :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| 30 | 30 | 31 | 32 | 34 | 34 | 37 | 37 | 35 |

## Ikus, gainera

* Lemoa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256764
# Elorriaga-Santa Ana

Elorriaga-Santa Ana Kortezubiko (Bizkaia) herrigune nagusiaren hegoaldean dagoen auzoa da, Gernikatik eta hegoaldetik datorren errepidean kokatuta.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12256760
# Elorriaga (mendia)

Elorriaga mendia, gaur egun Banderas izenarekin ere ezaguna, Bilboko San Inazio auzoaren gainean dagoen 222ko metroko mendia da, Ganguren mendilerroko mendi ezagunetariko bat.
Casería del Fuerte eta San Antolín izenak ere erabili izan direla ikusi da dokumentu zaharretan,, nahiz eta gaur egun azken bi izen hauek ia erabat ahaztuta egon.
Itsasontziak Ibaizabaletik sartu eta irteteko seinaledun bandera-mastak eta teilape bat jartzea eskatu zuen Bilboko Kontsulatuak 1791ko apirilaren 5ean. Gero, harlanduzko eraikina egin zuten, banderen zaindariarentzat.
1808ko dokumentu batek honela izendatzen zuen teilape hori: "banderen etxea San Antolin izeneko mendian". Itsas seinaleen telegrafo horrek, ―gero [[elektrikoa izango zenak—, Portugaleteko barratik ontzien sarrera-irteerak errazteko bidaltzen zituzten seinaleak, Getxoko Usategiko San Inazion zegoen telegrafoarekin korrespondentzian. Elorriaga izan zen mendiaren berezko izena, gaur egun izen ofiziala, eta "Banderas" izenak ordeztu zuen, toki horretan zegoen telegrafoari erreferentzia egiteko. Isabel II.aren defendatzaileek eraikina gotortu zuten XIX. mendeko karlistaldien testuinguruan. Bilboko bigarren setioan, karlistek hartu zuten, eta bateria bat ezarri zuten bertan, Asua aldeko erasoetatik babesteko.
Espartero jeneralari Lehen Gerra Karlistan garaile ateratzeagatik, esleitu zizkioten noblezia-tituluen artean, Banderaseko bizkondearena dago. (+ Lutxanako kondea, Bergarako Printzea, Morellako dukea, Victoriaren dukea).

## Igoera

Gaur egun egurrezko zaldaina zabal eroso bat dago San Inazio auzotik, Elorrietatik, Elorriaga mendira oinez igotzeko. Zaldainatik igotzeko eta jaisteko debekatuta daude bizikletak eta patinete elektrikoak.
Mendiaren gailurrean begiratoki bat kokatu dute.

## Erreferentziak

* 1 2 «Bilbaopedia - Banderas. Monte» www.bilbaopedia.info (Noiz kontsultatua: 2024-03-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) «Monte Banderas, señales en la cumbre» Deia 2022-06-19 (Noiz kontsultatua: 2024-03-28).
* ↑ (Gaztelaniaz) Sierra, Elena. (2021-02-26). «Monte Banderas, el monte más desconocido» El Correo (Noiz kontsultatua: 2024-03-28).
* 1 2 (Gaztelaniaz) Rubinos Artolozaga, Gontzal. (2023-09-25). «Pasarela de madera de Artxanda.» Turismo País Vasco (Noiz kontsultatua: 2024-03-28).

## Ikus, gainera

* Bizkaiko mendien zerrenda.
* Ganguren mendilerroa.

## Kanpo estekak

* Mendiak.eus: Ganguren mendilerroko mendirik ezagunenak.
* Datuak: Q125196879
* Multimedia: Mountains of Biscay / Q125196879
# Elorri-triska

Elorri-triska (Genista scorpius) Fabaceae familiako zuhaixka da. Otearen antzeko landare arantzatsua hau tindagai moduan erabiltzen zuten.

## Deskribapena

1-2 m bitarteko zuhaixka da, adar arantzadun sendoz hornitua.
Zurtoinak ilegabeak eta galtzarbeko arantza ugaridunak dira; hauek, sendoak eta luzeak dira, zurtoinarekin angelu oso irekia eratuz. Arantzetatik lore-kimu motz hostotsuak jaiotzen dira. Hosto bakunak ditu: gainaldean ia ilegabeak eta azpialdean iledunak.
Lore horiak ditu, ale gutxiko faszikuluetan antolatzen direnak. Kaliza ilegabea da, ezpainak tamaina berdintsukoak direlarik. 3-7 hazidun leka ilegabe eta luzangak ditu.
Apiriletik ekainera loratzen da.

## Ekologia

Sail harritsu eta higatuetan azaltzen da, lurzoru karetsu, margatsu eta igeltsuzkoen gainean. Batez ere karraskal eta ameztien ordezko komunitateetan ageri da.

## Banaketa

Mediterraneo-mendebaldeko espeziea da. Euskal Herrian, hegoaldeko habitat ugarietan agertzen da, kasu batzuetan hauetako espezie nagusia izanik. Kantaurialdean ordea, oso gutxitan aurki dezakegu: kostaldeko gune lehor eta eguzkitsu batzuetan.

## Erreferentziak

* ↑ Heywood, V.H. & Ball, P.W.. (1968). Tutin, T.G. et al. ed. Leguminosae. in: Flora Europaea. 2.
* ↑ I., Aizpuru,. (2010). Euskal herriko zuhaitz eta zuhaixken gida. (2. [argit.]. argitaraldia) Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia = Servicio Central de Publicaciones del Gobierno Vasco ISBN 9788445730515. PMC 868798162. (Noiz kontsultatua: 2019-03-21).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3101011
* Multimedia: Genista scorpius / Q3101011
* Espezieak: Genista scorpius
# Elorri zuriko tximeleta

Elorri zuriko tximeleta (Aporia crataegi) Pieridae familiako lepidopteroen espezie bat da. Eurasia guztian dago hedaturik, Iberiar penintsulan hasi eta 40º-70º latitudean zear Japoniaraino iristen dena. Afrika iparraldean eta Ekialde Hurbilean ere aurkitzen da.

## Deskribapena

Tximeleta handi samarra da, 6-8 cm-ko hegal-zabalera hartzen baitu. Tximeleta zuria da eta zainak oso ilunak ditu, arraren kasuan beltzak eta emearen kasuan arre kolorekoak. Hegalak borobiltsuak dira. Gorpuz iletsua du eta grisa da. Emea arra baino handiagoa da eta hegalen eremu batzuk gardenak izaten dira.
Beldarrak grisak dira eta oso iletsuak. Bizkarraldean lerro beltz zabala dute eta puntu gorri txikiak agertzen dituzte.

## Bizi zikloa

Belaunaldi bakarra izaten du. Europa hegoaldean apirila eta ekaina artean ikusten dira tximeletak hegan, Europa iparraldean beranduago. Beldarrak fruitu-arboletaz elikatzen dira, aranondo, gereziondo, mertxikondo eta arbendolondotan aurkitzen dira, eta baita izena ematen dion elorri zurietan ere.
Negua hurbiltzen denean beldarrak taldekatu egiten dira habia osatuz eta hibernatu egiten dute. Esnatu ondoren talde txikitan banatzen dira eta gramineotan pupa eratzen dute. Handik tximeleta belaunaldi berria sortuko da.

## Iruditegia

* Tximeleta arra.
* Tximeleta emea.
* Beldarra.

## Erreferentziak

* ↑ Tolman, Tom. (2002). Guía de las mariposas de España y Europa. (1. ed. argitaraldia) Lynx Edicions ISBN 84-87334-36-9. PMC 49819296. (Noiz kontsultatua: 2023-03-13).
* ↑ Reichholf-Riehm, Helgard. (1990). Mariposas. Blume ISBN 84-87535-09-7. PMC 38439679. (Noiz kontsultatua: 2023-03-13).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q811483
* Multimedia: Aporia crataegi / Q811483
* Espezieak: Aporia crataegi
# Elorriaga

Elorriaga leku ezberdinen izena izan daiteke:
* Elorriaga Gasteizko (Araba) udalerria osatzen duten herrietariko bat da.
* Elorriaga Debako (Gipuzkoa) auzoa da.
* Elorriaga Bizkaiko Kortezubiko auzoa da.
* Elorriaga Bizkaiko Barakaldoko auzoa da.
* Elorriaga Bizkaiko Lemoako auzoa da.
* Elorriaga Bilboko San Inazio-Elorrieta inguruan kokatuta dagoen mendia da. 222 metro.
Euskal deitura ere bada Elorriaga, adibidez pertsona hauen abizena Wikipedia honetan:
* Ramon Elorriaga (1836-1898), margolaria.
* Xabier Elorriaga (1944), aktorea.
* Francisco Javier Elorriaga Iturriagagoitia (1947), txirrindularia.
* Beatriz Elorriaga (1957), politikaria.
* Javier Elorriaga Berdeque (1961), kazetaria.
* Unai Elorriaga Lopez de Letona (1973), irakaslea, idazlea.
* Agurtzane Elorriaga (1973), txirrindularia.
* Unai Elorriaga Zubiaur (1980), txirrindularia.