OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Manuel Gutiérrez de la Concha

    Artikulu hau militarrari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manuel Gutiérrez».
Manuel Gutiérrez de la Concha Irigoyen (Córdoba de Tucumán, 1808ko apirilaren 3a-Muru, 1874ko ekainaren 27a), Dueroko markesa, espainiar militar eta politikaria izan zen, baita aristokrata ere. Liberal moderatua, Lehen Karlistaldian isabeldarren alde egin zuen. Beraskoainen eta Arroitzen borrokatu eta landa-mariskal izendatu zuten. Portugalen eta Matinerren Gerran ere aritu zen.
Bere garaiko estrategarik onenetarikotzat hartua, Bigarren Karlistaldian parte hartzea eskatu zioten eta Abartzuzako guduan hil zuten. Herra handiz jo zuen bertakoen kontra; gerra horretan, Nafarroaz esan zuen:
| « | "Nafarroak gerra nahi du, eta gerra izanen du, Espainiarekin bakean bizitzera behartuko duen gerra". | » |
Bilbok kale nagusi bat eskaini dio militar aristokrata honi: Concha Jeneralaren kalea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q325762
* Multimedia: Manuel Gutiérrez de la Concha / Q325762
# Manuel Gurrea

Manuel Gurrea (Erriberri, 1790 - Andoain, 1837ko maiatzaren 29a) nafar militarra izan zen, Lehen Karlistaldian parte hartu zuena. 1834ko abenduaren 15ean Arkijasko lehenengo guduan isabeldar zutabeetako bat zuzendu zuen. 1837ko maiatzaren 29an hil zen, Esparterok Errege espedizioa jarraitzeko Donostiatik Andoainerako agindutako erasoan. Urgull mendian lurperatu zuten, Ingelesen hilerrian.

## Biografia

Frantsesadan gerrilari talde baten buru jarri zen hasieratik, Uxueko priorearen agindupean. Xabier Minak Nafarroako gerrilak antolatu zituenean berarekin bildu zen, baita gero Espoz Mina osabarekin ere. Espozen konfiantzazko guardiaren buru izan zen Gurrea, gero Nafarroako Ehiztarien Erregimentua izango zena.
Espoz Minaren 1814ko altxamendu liberalean parte hartu ondoren Frantziara atzerriratu behar izan zuen. Hirurteko liberalean itzuli zen armadan koronel modura ezartzeko. 1823an San Luisen 100.000 semeen aurka borrokatu zuen, berriro ere porrotak atzerrira bidaliz. Oraingoan Londresera joko du, bere lagun Espoz Minarekin batera.
1830eko eraso liberalean ere parte hartu zuen, Espoz Nafarroatik sartu zenean, berak ahalegina Aragoi aldetik egin zuen.
Karlistadak eztanda egin zuenean armada liberalean komandante bezala engaiatu zen. Borroka ugaritan parte hartu ostean Andoaingo Santa Kruz zubian eraila izan zen.
1835.eko maiatzean karlistek Errege espedizioa hasi zutenean armadaren gehiengoa Madrilera zuzenduz, Esparterok Donostiatik eraso egin zuen Don Carlosen atzetik. Liberalak Andoainera iritsi zirenean geratzen ziren karlistek eutsi egin zuten erasoa. Bertan erori zen Erriberriko militar liberala.
Bere gorpua Britainiar Legioak Urgullen zuen hilerrian lurperatu zuten. Egun bere hilobian irakur daiteke:
| « | Al Mariscal de Campo D. Manuel Gurrea muerto en los campos de Andoain el 29 de mayo de 1837, su esposa, sus hijos, su amigo el General Lacy Ewans | » |

## Erreferentziak

* Edukiaren zati bat Gipuzkoa Kultura webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 (CC-BY-SA 3.0) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).
* ↑ «XIX. MENDEKO albuma» www.albumsiglo19mendea.net (Noiz kontsultatua: 2018-12-13).

## Kanpo estekak

* Manuel Gurrea, Nafarroako buruzagi liberala - Zumalakarregi Museoa Gipuzkoakultura. CC-BY-SA lizentziapean eginiko lana.
* Datuak: Q5993208
# Manuel Gutiérrez Nájera

    Artikulu hau idazleari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Manuel Gutiérrez».
Manuel Gutiérrez Nájera (Mexiko Hiria, 1859ko abenduaren 22a - ibidem, 1895eko otsailaren 3a) Mexikoko poeta izan zen.

## Biografia

Erromantizismotik modernismorako bidea egin zuen, Rubén Daríori aurre hartuz. Bere poesiarik ezagunenak honakoak dira: Non omnis moriar, Para entonces, Desconocida, Mariposa, Odas breves. Baina hitz lauz ere egin zituen lan batzuk: Cuentos de color de humo eta Cuentos frágiles (1883).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q2637654
* Multimedia: Manuel Gutiérrez Nájera / Q2637654
# Mare of Easttown

Mare of Easttown estatubatuar telesaila da, Brad Ingelsbyk HBOrentzat egina.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Mare Sheehan Pennsylvaniako herri txiki bateko detektibea da, eta hilketa bat ikertzen ari da, krisi pertsonal eta profesional baten zurrunbilo betean. Polizia zabarra da, lanarekiko adikzioa duena, eta bizilagunek ez dute sobera maite, bere metodo bortitzak direla medio. Ez da heroia, ezta antiheroia ere, bizitzako kolpeek zauritu eta zimeldu duten pertsona bat baizik.

## Aktoreak

* Kate Winslet: Mare Sheehan
* Julianne Nicholson: Lori Ross
* Jean Smart: Helen Sheehan
* Angourie Rice: Siobhan Sheehan
* Evan Peters: Detective Colin Zabel
* Guy Pearce: Richard Ryan
* Cailee Spaeny: Erin McMenamin
* David Denman: Frank Sheehan
* Phyllis Somerville: Betty Carroll
* Drew Scheid: Geoff Gabeheart
* John Douglas Thompson: Chief Carter
* Patrick Murney: Kenny McMenamin
* James McArdle: Deacon Mark Burton
* Sosie Bacon: Carrie Layden
* Joe Tippett: John Ross
* Neal Huff: Father Dan Hastings

## Erreferentziak

* ↑ «Minaren erretratu pitzatua» Berria 2021-04-17 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61040213
# Mare Tranquillitatis

Mare Tranquillitatis (latinezko Lasaitasunaren Itsasoa) ilargi-itsaso handi bat da. 1969ko uztailaren 20an Apollo 11 espazio-ontzia bertara jaitsi zen eta Buzz Aldrin eta Neil Armstrong izan ziren lehenak bertan Ilargia zapaltzen. Michael Collins astronauta ez zen ilargira jaitsi, eta itzulian geratu zen kontrolean.
Leku zehatzari Lasaitasunaren Basea deritzo. Leku hau aukeratu izana itsaso honetako lautada handiei zor zaio, arazorik gabe jaisteko leku aproposa zela uste baitzen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q320936
* Multimedia: Mare Tranquillitatis / Q320936
# Mare aux Vacoas

Mare aux Vacoas Maurizioko ur erreserbarik handiena da. Plaines Wilhems barrutian dago, uhartearen hego-mendebaldean eta Curepipe hiriaren hegoaldean. 25,89 milioi m3-ko edukiera du eta Plaines Wilhems eta Moka urez hornitzen ditu.
Gutxi gorabehera angeluzuzena da, hiru kilometro karratuko azalera du, eta energia sortzeko ere balio du, gutxi gorabehera, ehun metro luze den presa bat baitago. Indiako ozeanorako drainatzea Poste ibaiaren bidez egiten di. Aintzira basoz inguratuta dago, pinuak barne.

## Erreferentziak

* ↑ geographic.org

## Kanpo estekak

* Datuak: Q936834
* Multimedia: Mare aux Vacoas / Q936834
# Marea

Marea hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* Itsasaldia: itsaso mailaren aldizkako aldaketa da.
* Marea: Berriozarren (Nafarroa) sortutako rock musika taldea da.
# Mare Nectaris

Mare Nectaris Ilargiaren alde ikusgaian dagoen itsaso argitsua da. Nektariar Arokoa da (3.920/3.850 milioi urte), eta aroari izena ematen dio. Bere zentroa 15º H, 35º E inguruan dago, gutxi gorabehera zirkularra da, 350 km-ko diametroa du eta 100.000 km ² inguruko azalera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210964
* Multimedia: Mare Nectaris / Q210964
# Mare Serenitatis

Mare Serenitatis ('Baretasunaren itsasoa') ilargi-itsaso zabala da, Ilargiaren iparraldean dagoena. Ilargiko seigarren itsasorik handiena da, 674 kilometroko diametroa izanik.
Mare Tranquillitatis hego-ekialdean eta Mare Vaporum hego-mendebaldean ditu. 1651n Giovanni Ricciolik izendatu zuen. Luna 21 eta Apollo 17 bere ekialdean ilargiratu ziren.

## Erreferentziak

* ↑ USGS Astrogeology. Moon Mare/Maria. .
* ↑ Whitaker, Ewen A.. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press, 61 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q169625
* Multimedia: Mare Serenitatis / Q169625
# Mare Nubium

Mare Nubium ('Hodeien itsasoa') ilargi-itsaso zabala da, Ilargiaren hegoaldean dagoena. Ilargiko bostgarren itsasorik handiena da, 715 kilometroko diametroa izanik.
Oceanus Procellarumen hego-ekialdean dago. 1651n Giovanni Ricciolik izendatu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ USGS Astrogeology. Moon Mare/Maria. .
* ↑ Whitaker, Ewen A.. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press, 61 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q210716
* Multimedia: Mare Nubium / Q210716
# Mare nostrum

Mare Nostrum (latin klasikoan zuzenago Nostrum Mare) Mediterraneo itsasoari Inperioan antzinako erromatarrek izen hori eman zioten. Esapideak "gure itsasoa" esan nahi du euskaraz. Beste izen osoa zabaldua Internum Mare izan zen, Barruko Itsasoa euskaraz.

## Historia

Mende batzuetan, K.a. I. mendetik, Julio Zesarrekin, V. mende arte, Mediterraneoa Mare Nostrum izan zen, erromatar aintzira bat Inperioaren lurrez inguratuta. Mende horietan garraio bide nagusia zen eta Inperioaren ekonomiarako ezinbesteko elementua.

## Mediterraneoren kontrola

Erromatarrek bide handi hori kontrolatu behar zuen eta horretarako Erromatar Itsas Armada (latinez classis) tresna boteretsua zen. Armada horrek Erromatar Inperioaren itsasoko indar guztiak biltzen zituen.
Mediterraneoan bi base nagusiak zeuden eta bigarren mailako beste batzuk. Mare Nostruma kontrolatzen zuten flotak, bestetik, bi ziren:
   * Classis Misenensis. K.a. 27an sortua, base nagusia Misenon zegoen. Mendebaldeko Mediterraneoa kontrolatzen zuen.
   * Classis Ravennatis. Bere basea Ravenan zegoen, K.a. 27tik. Ekialdeko Mediterraneoa kontrolatzen zuen. 330. urtean basea Konstantinoplara eraman zuten.
Mare nostrumen merkataritza handitu eta zabaldu egin zen Erromarako aberastasunaren iturria izanik. Lehorrean, erromatar galtzadak itsas merkataritzaren osagarria ziren. Erromako itsas merkataritzaren eragina Asian zehar zabaldu zen baita ere, bereziki Txinan eta Indian.
Lehengai askoren garraioa, hazienak eta eraikuntza materialena, itsasoko bideetan egiten zen batez ere zeren eta lehorrekoa baiño 60 aldiz merkeagoa baitzen. Adibidez, ogia egiteko zerealak, liburuak egiteko papiro bilkariak eta beste produktu asko Inperio garaian Italiara Egiptotik, Libiatik eta Numidiatik eramaten ziren. Beste lehengai asko (ardoa, metalak, oihalak) beste probintzietatik eramaten ziren.

## Erreferentziak

* ↑ https://es.marenostrum.info/index.php?title=Mare_Nostrum
* ↑ http://www.culturaydeporte.gob.es/mnarqua/visita/que-ver/recorrido/mare-hibericum/comercio.html

## Bibliografia

* (Gaztelaniaz) Ruiz-Domenec, José Enrique. El Mediterráneo: historia y cultura. Península argitaletxea. ISBN 84-8307-603-9.

## Ikus, gainera

* Mediterraneo itsasoa

## Kanpo estekak

* (Alemanez):Erromatar Itsas Armadaren mapa.
* Datuak: Q1922873
# Mare Nostrum operazioa

Mare Nostrum operazioa 2013ko urriaren 14an jarri zuen indarrean Italiako Gobernuak, 11 egun lehenago Lampedusara bidean zihoan ontzi bat hondoratu eta Somaliako eta Eritreako 366 emigrante hil eta gero. 2014ko azaroan, beste operazio bat jarri zen martxan.
2014ko abenduaren 10erako Mediterraneotik Europara iristeko saiakera 207.000 migratzailek egin zuten. Kopuru hori 2011ean 70.000koa zen. 2014an gutxienez 3.419 hil ziren itsasoan.

## Operazioko jarduerak

Italiako Armadak honako jarduerak burutu zituen operazioaren baitan:
* Urtarrilaren 3a. Italiako Itsas Armadak egun batean 1.000 migrante baino gehiago erreskatatu zituzten, Afrikatik Europako kostaldera zihoazenean.
* Otsailaren 6a. Italiako Itsas Armadako ontziek eta Mare Nostrum operatiboko helikopteroek Saharaz hegoaldeko 1.123 migrante erreskatatu zituzten Lampedusa uhartearen ondoan.
* Martxoaren 18a. Siziliako itsasartean 1.200 bat migratzaile zituen hamahiru ontzi geldiarazi zituen Itsas Armadak.
* Apirilaren 9a. Siziliako kostaldera iritsi nahi zuten 1.574 migratzaileei laguntza eman zien Itsas Armadak.
* Apirilaren 14a. Afrika iparraldetik hainbat ontzitan Italiara zihoazen 852 migratzaile harrapatu zituzten Mediterraneoan.
* Apirilaren 22a. Bigarren egunez jarraian, Italiako kostatik hurbil 1.149 migratzaile erreskatatu zituzten.
* Maiatzaren 10a. Siziliara bidean zihoazen 1.600 bat migratzaile harrapatu zituen Italiako Itsas Armadak.
* Ekainaren 6a. Hamazazpi ontzitan banatuta Afrika iparraldetik Italiara zihoazen 2.500 bat migratzaile erreskatatu zituen armadak.
* Ekainaren 14a. Italiako armadak 1.812 migratzaile erreskatatu zituen Siziliako itsasartean.
* Uztailaren 7a. Asteburu batean, Afrika iparraldetik Italiara zihoazen 2.655 migratzaile erreskatatu zituzten.
* Uztailaren 14a. Siziliako itsasartean hainbat ontzitan Italiako kostaldera joan nahi zuten 1.080 migratzaile harrapatu zituen Italiako Itsas Armadak.
* Uztailaren 18a. Bi egunez jarraian Afrika iparraldetik ateratako 3.510 migratzaile erreskatatu zituen Itsas Armadak.
* Abuztuaren 4a. Asteburu batean, 2.227 migratzaile harrapatu zituzten.
* Abuztuaren 17a.Hiru egunen ondoren, Afrika iparraldetik etorritako 1.900 migratzaile erreskatatu zituen Itsas Armadak.
* Abuztuaren 31a. Siziliako itsasartea igarotzen ari ziren 3.866 migratzaile atzeman harrapatu zituen asteburuan Italiako armadak.
* Irailaren 7a. 1.656 migratzaile erreskatatu zituzten asteburuan.
* Irailaren 14a. Italiako kostaldera iristen ari ziren 2.372 migratzaile harrapatu zituzten asteburuan.
* Urriaren 3a. Bi egunen buruan 2.588 migratzaile erreskatatu zituzten.
* Abenduaren 6a. Siziliako itsasartean 1.300 migratzaile inguru erreskatatu zituzten.
* Abenduaren 31a. Italiako kostazainek Blue Sky kargaontzia harrapatu zuten Greziako uretan. Eskifaiak utzi egin zituen ontziko 796 migratzaileak.

## Ikus gainera

* Migratzaileen hondoratzea Lampedusan (2013)

## Erreferentziak

* 1 2 3 «URTE BELTZ BAT», Berria, 2015-01-03

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18089616
# Martín Sastre

Martín Sastre (Montevideo, 1976ko otsailaren 13a) zinema zuzendari eta artista uruguaitarra da, eta zinema, bideoa, eskultura, argazkilaritza eta marrazkia lantzen ditu.

## Biografia

Martín Sastre Montevideoko Britainiar Ospitalean jaio zen, hazi zen hirian eta 8 urterekin zinema ikasten hasi zen.
2002an Carolina Fundazioak beka bat eman zion Madrilen bizitzeko eta bertan Trilogía Iberoamericana egin zuen, honako hauek osaturiko bideoen trilogia: Videoart: The Iberoamerican Legend, Montevideo: The Dark Side of the Pop eta Bolivia 3: Confederation Next.
2003an The Martin Sastre Foundation for the Super Poor Art bideoa ekoitzi zuen, Adopte un Artista Latino leloarekin, Interneteko mezenasek "artista super pobre bat, Latinoamerikako artista bat" hartu ahal izateko, hark nazioarteko zirkuituan sarbidea izan dezan. Bideo hau artista hauen laguntza faltaren kritika bat da.
2004an bere bideoa Bolivia 3: Confederation Next, non Matthew Barney artista estatubatuarrarekin borrokatzen den, Brasilgo São Pauloko Bienalean Uruguai ordezkatzeko aukeratua izan zen.
2005eko Veneziako Biurtekoan, bere Diana: The Rose Conspiracy lana estreinatu zen, fikziozko film laburra non artistak dio Galesko printzesa ez zela Parisen hil 1997an, auzo batean ezkutatuta bizi zela baizik. Montevideotik kanpoaldean. Urte horretan bertan, Martín Sastre Fundazioak bekak eman zizkien Weimarreko Bauhaus-eko hiru alemaniar artistari Montevideon bizitzeko Be a Latin American Artist programaren bidez.

## Erreferentziak

* ↑ Ricardo Casas. (2009). Videobrasil. .
* ↑ Nelson Di Maggio. (11 de octubre de 2004). Inauguran Martín Sastre, Flor Garduño y Canogar. La República en la Red.
* ↑ Videoclub de Martín Sastre. Museo de Artes Visuales de Chile Agosto - octubre de 2014.
* ↑ 26ª Bienal de São Paulo, 2004: Artistas. .
* ↑ Fernanda Ezabella. (24 de agosto de 2005). Vídeo do artista Martín Sastre revive Lady Di em favela uruguaia. .
* ↑ Martin Sastre Foundation: be a latinamerikan artist (Stipendium). .

## Kanpo estekak

* Eva Grinstein-en Planet Sastre, Ruth Benzacar Gallery-
* Janaria goxoa zen Horace Brockington, NY ARTS-ek.
* Nicola Taylorren AURA, Paris-Art.
* BBC American Baita.
* Datuak: Q542491
# Martín Vilallonga

Martin Raul Vilallonga (1970eko urriaren 8a - ) Argentinako futbolari ohia da.
Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Independiente eta Racing Club de Avellaneda.

## Kanpo estekak

* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q795044
# Martín de Yeltes

Martín de Yeltes Salamancako udalerria da.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 475 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1910944
* Multimedia: Martín de Yeltes / Q1910944
# Martín de la Haya

Martín de la Haya eskultore eta erkitekto espainiarra izan zen. Haren bizitzari buruz informazio gutxi dago: bere aktibitatea ezaguna egin zen Burgos hirian, XVI. mendeko bigarren erdialdean. Burgosko katedralean haren lan garrantzitsuak daude.

## Obra

Rodrigo de la Haya eskultorearen anaia zen, eta Burgosko katedraleko erretaula nagusian (1563-1577) kolaboratu zuen; anaia hil ondoren amaitu zuen. Katedral honetako Natibitateko kaperan harlandua eta erretaula egin zituen (1580), azken hau Domingo Berrizkoa eskultorearekin elkarlanean. Halaber, badakigu Lermako katedralean eta Santo Domingo de la Calzadako katedralean aritu zela.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20221113121059/https://gecoas.com/religion/Trabajos/burgos/arte.htm
* ↑ https://uvadoc.uva.es/handle/10324/9204

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6003027
# Martín de los Heros

Martín de los Heros (Balmaseda, 1783ko azaroaren 8a - Madril, 1859ko martxoaren 14a) bizkaitar militar, idazle eta politikari liberala izan zen. 1835-1836 bitartean Espainiako Gobernazio ministroa izan zen.

## Biografia

Espainiako liberalen matxinadan parte hartu zuen, 1820. urtean, teniente-koronel zela.
1823an absolutismoa berriro ezarri zenean, erbestera jo zuen. 1834. urtean Espainiara itzuli zen eta Madrilgo Gorteetako prokuradore hautatu zuten Bizkaiko Jaurerrian.
1835ean Gobernazio ministro izendatu zuten. 1840. urtean Liburutegi Nazionaleko zuzendari kargua eman zioten.

## Idazlanak

Historiako gaiak landu zituen bere idatzietan: Historia de Balmaseda (1926, Balmasedako Historia), Historia del Conde Pedro Navarro (1854, Pedro Navarro kondearen historia) eta Diccionario de hombres ilustres de las Encartaciones (Enkarterriko gizon handien hiztegia).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q9029845
* Multimedia: Martín de los Heros / Q9029845
# Martín de Salvatierra

Martín de Salvatierra (Vitoria, 1525 – Ciudad Rodrigo, 1604ko abenduaren 13an) XVI. mendeko apezpikua izan zen.

## Biografia

Tristán de Salvatierra eta Ana de Ulibarri-ren semea. Aitaren partetik, Juan Martínez de Salvatierra eta María de Adurza zituen aiton-amonak, amaren partetik ordea, Hernán Sánchez de Ulibarri eta Mari López de Esquivel.
Salamancako Unibertsitatean ikasi zuen. Fiskal eta inkisidore aritu zen zenbait epaitegitan, Murtzian, Llerenan eta Valentzian, hain zuzen ere. 1577an, Albarracíneko apezpiku izendatu zuten eta 1582an Segorbe-ra mugitu zuten eta 1591an Ciudad Rodrigora, non hil zen. Hil ondoren, bere omenez Antzinako Gasteizko babes-etxea sortu zen, zeina 1777an jarri zen martxan.

## Irudi galeria

* Martin de Salvatierraren hilobia, antzinako bases-etxea zena, eta egungo San Prudentzio zaharren egoitza dena.

## Erreferentziak

* 1 2 (Gaztelaniaz) García Sánchez, Justo García Sánchez. (2020). Algunas reflexiones acerca del sínodo diocesano de Ciudad Rodrigo, de1592, del obispo Martín de Salvatierra. ISBN 0034-9372..
* ↑ «SALVATIERRA, Martín de - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-06).
* ↑ (Gaztelaniaz) LEZAUN, Juan. «El Hospicio de Vitoria y su “Ramo de Expósitos”» www.euskonews.eus (Noiz kontsultatua: 2022-10-06).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q64780359
# Martín de la Jara

Martín de la Jara Sevillako udalerria da, Sierra Sur eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.790 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Sevillako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1605621
* Multimedia: Martín de la Jara / Q1605621
# Martín Vizcarra

Martín Alberto Vizcarra Cornejo (Lima, Peru, 1963ko martxoaren 22a) enpresaburua, ingeniari zibil ohi eta politikari perutarra da. 2018ko martxoaren 23tik 2020ko azaroaren 10era Peruko Errepublikako presidentea izan zen.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24030720
* Multimedia: Martín Vizcarra / Q24030720
# Martín Zapaterren erretratua

Martín Zapater-ren erretratua (gaztelaniaz: Retrato de Martín Zapater) Francisco de Goyak 1790ean margotu zuen margolana da. Erabili zuen teknika olioa mihise gainean izan zen. Lanaren protagonista Goyaren lagun bat izan zen: Martín Zapater. Egun Puerto Ricoko Ponceko Arte Museoan dago.

## Martín Zapater

Martin Zapater (1747-1800) Aragoiko merkatari aberatsa zen, Ilustrazioarekin lotutako arteen eta mugimenduen mezenas. Goyaren lagun mina zen, txikitatik ezagutzen zuten elkar, eta biak Zaragozako Pía Orden de San Antonio eskolan izan ziren. Urte askotan zehar korrespondentzia ugari trukatu zuten; dokumentu horiek gaur egun margolariari buruzko ezagutza iturri ederra da. Goyak birritan erretratatu zuen laguna, 1790ean eta 1797an.

## Historia

Goya 1790eko urrian hasi zen erretratu horretan lanean, Zaragozan, eta urte bereko abenduan amaitu zuen. Margolana Zapaterrena izan zen, eta hil zenean haren iloba Francisco Zapater y Gómezek (Zapater ez zen inoiz ezkondu) jaso zuen. XX. mendearen hasieran, Durant-Ruelen Parisko bildumetakoa zen, Peter Brown Arrella Widener-en Filadelfiako bildumara eta, ondoren, Luganoko Thyssen-Bornemisza museora igaro aurretik. Hagako Cramer galerian gordailuan egon zen, gero Londresko bilduma pribatu batean, eta, azkenik, Puerto Ricoko Ponceko Arte Museora igaro zen.

## Deskribapena

1790eko erretratu honek bere xumetasuna eta baliabideen ekonomia ditu ezaugarri. Zapater gorputz erdiz agertzen da hondo neutro beltz baten gainean, aulki batean eserita. Mahai gainean paper batzuk ditu, non idatzita dagoen: "Mi amigo Martín Zapater. Con/el/mayor/trabajo/te ha hecho/el/retrato,/Goya,/1790. "
Botoi handiak zituen lebita urdin bat, zetazko txaleko gris berdexka eta farfailezko gorbata jazten ditu. Haren aurpegiak garai horretan izan zuen gaixotasun baten berri ematen du.

## Erreferentziak

* ↑ https://www.museodelprado.es/aprende/enciclopedia/voz/cartas-de-goya-a-martin-zapater/2ab3aedb-07a9-4031-b6e0-64d9806ac8b5
* ↑ https://books.google.es/books?id=xVxBrZm6a-0C&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
* ↑ https://www.almendron.com/artehistoria/arte/pintura/goya-realidad-e-imagen/retrato-de-martin-zapater/
* ↑ https://bilbaomuseoa.eus/eu/artelan/martin-zapaterren-erretratua/

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz):Margolanari buruzko informazioa Goya en Aragón Fundazioaren webgunean.
* Datuak: Q11824929
* Multimedia: Martín Zapater (Goya) / Q11824929
# Mandeep Singh (belar-hockey jokalaria)

Mandeep Singh, (Jalandhar, Punjab, India, 1995eko urtarrilaren 25a), belar-hockeyan lehiatzen den kirolari indiarra da.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen belar-hockeyan Indiako taldearekin, Belgikaren eta Australiaren atzetik.
Taldea, honako hauek osatzen zuten: Surender Kumar, Varun Kumar, Birendra Lakra, Vivek Prasad, Dilpreet Singh, Gurjant Singh, Harmanpreet Singh, Hardik Singh, Mandeep Singh, Manpreet Singh, Rupinder Pal Singh, Shamsher Singh, Simranjeet Singh, Nilakanta Sharma, P. R. Sreejesh, Sumit, Lalit Upadhyay eta Amit Rohidas-ek.
2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak

Udako Olinpiar Jokoak :
| Urtea | Lekua | Domina | Proba |
| 2020 | Tokio Japonia | 03 ! | Gizonezkoa |
| 2024 | Paris | 03 ! | Gizonezkoa |

## Erreferentziak

* ↑ «Mandeep Singh» olympedia.org (Ingelesez)
* ↑ «Mandeep Singh» FIH (Ingelesez)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6747936