OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alice Waddington

Alice Waddington, jaiotza izenez Irene Lago Clavero (Bilbo, 1990eko uztailaren 31) bizkaitar zinema zuzendari eta gidoilaria da.

## Biografia

Hamasei urte besterik ez zituela, laguntzaile moduan hasi zen Ander filmaren argazkigintzan. Gero EHUn publizitatea ikasi zuen eta zenbait spot sortu zituen.
2018an Paradise Hills filma estreinatu zuen Sundanceko Zinemaldian. Nacho Vigalondok eta Brian DeLeeuwek sinatutako gidoiarekin, filmak zientzia fikziozko maitagarrien ipuin birziklatu baten itxura hartzen du, ikuspegi feministatik.
Deadline aldizkariak adierazi zuenez, Alice Waddingtonek Scarlet filma zuzenduko du Netflix plataforma digitalerako eta Kristen SaBerrerekin batera idatziko du filmaren gidoia.

## Bizitza pertsonala

Bere benetako izena Irene Lago Clavero da.
Ama kataluniar psikologo bat da eta aita, berriz, galiziar jatorriko irakaslea. Zenbait urtez, Nacho Vigalondoren bikotea izan zen. Bere burua feministatzat dauka.

## Filmografia

* Disco Inferno (2015, film laburra)
* Paradise Hills (2019)
* Scarlet (preprodukzioan)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Martínez, Beatriz. (2018-12-9). «Alice Waddington, la cineasta bilbaína que quiere conquistar Sundance» El Periódico.
* ↑ EiTB. (2019/06/27). Alice Waddington bilbotarrak 'Scarlet' filma zuzenduko du Netflixerako. .
* ↑ (Ingelesez) Mike Fleming Jr. (2019-6-26). «Netflix Lands ‘Scarlet’, Next Film For ‘Paradise Hills’ Helmer Alice Waddington» Deadline.
* ↑ (Gaztelaniaz) Belategi, Oskar. (2018/11/29). «La directora bilbaína Alice Waddington competirá en el Festival de Sundance» El Correo.
* ↑ (Gaztelaniaz) Ruiz, Nacho. (2019/02/02). «Alice Waddington, quién se esconde tras la enigmática directora» El Mundo.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q29053527
# Aldover

Aldover Kataluniako udalerria da, Baix Ebre eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 984 biztanle zituen. 20,20 km²-ko azalera du.

## Demografia

Biztanleriaren bilakaera :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2009 |
| 1.401 | 1.410 | 1.270 | 1.214 | 1.159 | 1.208 | 1.048 | 927 | 875 | 823 | 774 | 984 |

## Ikus, gainera

* Tarragonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Katalanez) Aldovergo udalaren webgunea.
* Datuak: Q978852
* Multimedia: Aldover / Q978852
# Aldra (argipena)

Aldra hitzak esanahi zenbait ditu:
* aldra edo saldoa, elkarri babesa emateko edo migrazioak egiteko biltzen den animalia-multzoa,
** arrain-aldra edo sarda,
** hegazti-aldra edo hegazti-saldoa,
** aldra, hainbat ugaztunek osatzen dituzten taldeetako bakoitza (artaldea, ...)
* Aldra, Norvegiako uhartea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q16516059
# Aldridge

Aldridge, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian.
2021ean 15.835 biztanle zituen.
* Datuak: Q1807596
* Multimedia: Aldridge / Q1807596
# Aldrovanda

Aldrovanda Droseraceae familiako landare generoa da. Espezie bizi bakarra du, Aldrovanda vesiculosa, eta iraungitako zenbait gehiago. Aldrovanda vesiculosa ur landare intsektujalea da, Europa, Asia, Afrika eta Australiako leku bakan batzuetan atzeman dena.

## Espezieak

* Aldrovanda vesiculosa
* Aldrovanda borysthenica †
* Aldrovanda clavata †
* Aldrovanda dokturovskyi †
* Aldrovanda eleanorae †
* Aldrovanda europaea †
* Aldrovanda inopinata †
* Aldrovanda intermedia †
* Aldrovanda kuprianovae †
* Aldrovanda megalopolitana †
* Aldrovanda nana †
* Aldrovanda ovata †
* Aldrovanda praevesiculosa †
* Aldrovanda rugosa †
* Aldrovanda sibirica †
* Aldrovanda sobolevii †
* Aldrovanda unica †
* Aldrovanda zussii †

## Erreferentziak

* ↑ Aldrovanda vesiculosa L.. Kew World Checklist of Selected Plant Families, wcsp.science.kew.org (Noiz kontsultatua: 2020-5-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19668
* Multimedia: Aldrovanda / Q19668
* Espezieak: Aldrovanda
# Aldrich (Missouri)

Aldrich Missourieko herrixka bat da. Polk konderrian kokatua dago. 2010ean 80 biztanle zituen, 0,42 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Polk konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3013324
# Aldrich (Minnesota)

Aldrich Minnesotako hiri bat da. Wadena konderrian kokatua dago. 2010ean 48 biztanle zituen, 1,22 kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera

* Wadena konderria

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2261646
# Aldridgeita

Aldridgeita mineral bat da eta devilline taldearen kidea da.

## Ezaugarriak

Aldridgeita mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {(Cd,Ca)(Cu,Zn)4(SO4)2(OH)6 * 3H2O}}$. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Aldridgeite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q19749052
* Multimedia: Aldridgeite / Q19749052
# Anteraxantina

Anteraxantina xantofila mota bat da, kolore hori bizia duen pigmentua da.

## Izena

Grekerazko ánthos ("lorea") eta xanthos ("horia") hitzen elkarketatik dator anteraxantina izena.

## Funtzioak

Kloroplastoetako tilakoideen mintzetan kokatzen da eta xantofiloen zikloaren bitartekari bat da. Loreak deigarri bihurtzeko funtzio du, algatan ordea fotoprotekzioa du helburu.

## Erreferentziak

* ↑ Duan S., Bianchi T.. (2006). Seasonal changes in the abundance and composition of plant pigments in particulate organic carbon in the lower Mississippi and Pearl Rivers.. Estuaries and Coasts 29, 427-442 or..
* ↑ Yamamoto HY. (1979). Biochemistry of the violaxanthin cycle in higher plants.. Pure Applied Chemistry 51, 639–648 or..

## Ikus, gainera

* Karotenoideak

## Kanpo estekak

* Datuak: Q572404
# Antera

Botanikan, antera, estamine bat amaitzen den zatia da. Hitza, grezierazko anteros hitzetik dator, loratua esan nahi duena, anterak ikusgai egoteak, antesi edo loraketaren punturik gorena adierazten duela esan nahi duelarik.
Angiosperma landareetan, estamina bakoitzak, filamentu deritzon ointxo batean eta antera batean du oinarria, azken hau, albo batetik filamentuari lotua. Anterak extrorsak dira, filamentua, anterara, honen kanpoaldetik lotzen bada, eta introrsak gauza bera barnealdetik egiten badu. Azken kasu hau ez da lehenengoa bezain ohikoa.
Angiospermen antera tipikoa, ezberdingarriak diren bi zatiz osatuta dago, bata bestearen ondoan daudenak, "teka" deiturikoak, konektibo izeneko eremu batetaz lotuak. Gainera, toki honetatik lotzen da antera filamentura. Antera, bere ardatzarekiko perpendikularki ebakitzen bada, antera bakoitzak, bat edo bi polen zaku dituela ikus daiteke, luzera osoan zehar zabaltzen direnak.
Antera, egitura dehiszentea da, hau da, bat batean apurtzen dena bere polena argitan uzteko. Polen zaku bakoitza, orokorrean, luzetarako dehiszentzia batetik irekiko da.
Estamina, espora maskulinoak edo mikrosporak ekoizteko eraldatutako hosto bat da. Espora hauek, polen aleak dira. Polen zakuak mikrosporangioak dira.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1995772
* Multimedia: Anthers / Q1995772
# Antero de Quental

Antero de Quental (Ponta Delgada, Azoreak, Portugal, 1842ko apirilaren 18a - Ponta Delgada, 1891ko irailaren 11a) portugesezko olerkaria da.

## Bizitza

Zuzenbideko ikasketak egin zituen Coimbrako Unibertsitatean. Gaztetan sozialismoaren eragin handia izan zuen, Proudhonen sozialismo utopikoarena, batez ere. Hala, sozialismoaren bultzatzaile nagusietako bat izan zen Portugalen. Questão Coimbra deitutako eztabaidetan parte hartu zuen; eztabaida haietan idazle gazteek, Antero de Quental, Teófilo Braga eta Eça de Queiroz buru zirela, Portugalgo idazle eta pentsamolde zaharkituen aurka jardun zuten.
Gero, Quental Lisboara bizitzera joan zen, eta Lisboako Kasinoko Jardunaldi Demokratikoetan parte hartu zuen (1871); jardunaldi edo hitzaldi haien helburua literatura eta gizartea modernizatzea eta Europako kultura Portugalen sartzea zen; hori izan zen, hain zuzen, Antero de Quentalen gaztetako ahaleginen xede nagusia.
Bere bizitzaren azken aldian tuberkulosiak jo zuen; hala, bizitzaz etsita, budisten mistika panteistaren eta alemaniar pentsalari ezkorren eragina (Schopenhauerrena eta Hartmannena, bereziki) bere eginik, atsekabearen metafisika sortu zuen. Gizonak aske izateko zuen bide bakarra heriotza zela etsita zegoen, eta 1891n bere buruaz beste egin zuen.
Haren obra aipagarriak: Primaveras Românticas (1872), Odes modernes (1864), Sonetos Completos (1885), Carta autobiógrafica, Hino da manhã eta Elogio da morte.
Antonio Tabucchiren "Porto Pimeko dama" liburuan agertzen den "Antero de Quental, bizitza bat" kontakizunean de Quentalen bizitzaren pasarte batzuk agertzen dira..

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q467494
* Multimedia: Antero de Quental / Q467494
# Antequerako trikuharrien parajea

Antequerako trikuharrien parajea (gaztelaniaz: sitio de los dólmenes de Antequera) Málagako probintziako Antequera udalerrian dauden hiru monumentu kulturalek (Mengako trikuharria, Vierako trikuharria eta El Romeralgo trikuharria) eta bi monumentu naturalek (Peña de los Enamorados eta El Torcal mendiak) osatutako ondasun kulturala da. Haren kudeaketaz arduratzen den erakunde kulturala Antequerako Trikuharrien Multzo Arkeologikoa da.
2016an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, banakako lau ondasun hauek zehaztuz:
* 1501-001: Mengako trikuharria eta Vierako trikuharria (3,6 ha);
* 1501-002: El Romeralgo trikuharria (3.9 ha);
* 1501-003: Peña de los Enamorados (258.8 ha);
* 1501-004: Torcal de Antequera (2.18 ha).

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) López, Antonio Javier. (2016-07-15). «Los Dólmenes de Antequera ya son Patrimonio de la Humanidad» Diario Sur.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q97633694
* Multimedia: Antequera Dolmens Site / Q97633694
# Anterivo

Anterivo (alemanez: Altrei) Italiako udalerri bat da. Bozen-Hego Tirolgo probintzia autonomoan kokatuta dago, Trentino-Adige Garaia eskualdean. 393 biztanle ditu, 11,06 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Anterivo/Altreik honako udalerri hauekin egiten du muga:
Capriana Castello-Molina di Fiemme Truden im Naturpark Valfloriana Ville di Fiemme $^{(en)}$

## Kanpo estekak

* Datuak: Q374108
* Multimedia: Altrei / Q374108
# Antero Apaolaza

Antero Apaolaza Aranguren (Urretxu, Gipuzkoa, 1845eko urtarrilaren 3a - Antzuola, Gipuzkoa, 1908ko abenduaren 21a) euskal idazlea izan zen. Bergarako alkate izan zen 1881ean.
1890ean Truebaren El judas de la Casa antzezlana itzuli zuen Pachico cherren izenarekin argitaratuta, 1915, 1917 eta 1962an berrargitaratua izan zena (Honela definitu zuen Koldo Mitxelenak obra 1960an: “hábil adaptación de un motivo de Trueba”).

## Kanpo-loturak

* Antero Apaolaza literaturaren zubitegian
| Euskal idazleak | Artikulu hau euskal idazle bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q12253616
* Multimedia: Antero Apaolaza / Q12253616
# Amundsen golkoa

    Ez nahasi Amundsen itsasoarekin.
Amundsen golkoa (ingelesez: Amundsen Gulf) Kanadako golkoa da, Ipar-mendebaldeko Lurraldeetako Banks eta Victoria uharteen eta kontinentearen artean dagoena. 400 kilometro da luze eta 150 kilometro zabal, Beaufort itsasoarekin bat egiten duen punturaino. Roald Amundsen norvegiar esploratzaileak zeharkatu zuen 1903 eta 1906 artean, bertan Ipar-mendebaldeko Pasaiaren mendebaldeko muga dagoelako.
Amundsen golkoaren itsasertzean ia ez da herririk; nagusiak Sachs Harbour, Ulukhaktok and Paulatuk dira. Haize bolada zakarrak izaten dira. Artikoko tundra da bertako landaredia. Bere uretan belugak, itsas txakurrak, amuarrain artikoak eta bakailaoak bizi dira.

## Erreferentziak

* ↑ www.britannica.com

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1974744
* Multimedia: Amundsen Gulf / Q1974744
# Amur oblasta

Amur oblasta (errusieraz: Аму́рская о́бласть, translit.: Amurskaia oblast) hego-ekialdeko Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat, Ekialde Urruneko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 363.700 km²ko eremua du eta 2010ean 830.103 biztanle zituen. Hiriburua Blagovextxensk da.

## Geografia

Amur oblasta Siberiako hegoekialdean dago, Moskutik 8.000 kmra. Iparraldean Sakha Errepublikarekin du muga, ekialdean Khabarovsk kraiarekin eta Juduen Probintzia Autonomoarekin, hegoaldean Txinarekin eta mendebaldean Zabaikalski kraiarekin. Iparraldean Stanovoi mendiek Sakhatik bereizten dute. Ibai nagusiak Zeia eta Amur dira.

## Talde etnikoak

Biztanleen %86,8a errusiarrak dira, %6,7a ukraniarrak eta %1,7a bielorrusiarrak.

## Ekonomia

Errusiako Ekialde Urruneko hidroelektrizitatearen %75a Amurren ekoizten da. Industria sektore nagusiak egurgintza eta elikagaien produkzioa dira.

## Erreferentziak

* ↑ «Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1 2010eko Errusiako erroldaren emaitzak, 1. liburukia» Gks.ru
* 1 2 Russia Profile: Amur Region

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6886
* Multimedia: Amur Oblast / Q6886
# Amur mendikatea

Amur mendikatea (arabieraz: جبل العمور‎, frantsesez: Djebel Amour) Aljeriako mendikatea da, El Bayadh eta Laghouat probintziak zeharkatzen dituena. Saharako Atlasaren erdialdea hartzen du; mendebaldean Ksour mendilerroa du, ekialdean Ouled Naïl, hegoaldean Sahara, eta iparraldean Aljeriako goi ordokiak. Djebel Ksel da gailurrik garaiena (2.008 metro).

## Erreferentziak

* ↑ Mebrouk, Fateh; Colin, Jean-Paul; Hennache, Fatima. Un gisement d'ostracodes non-marins dans l'Éocène inférieurdu Djebel Amour, Atlas saharien central, Algérie: taxonomie, paléoécologie et paléobiogéographie. paleopolis.rediris.es (Noiz kontsultatua: 2018-8-26).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q15179857
* Multimedia: Amour Range / Q15179857
# Amundsen espedizioa

Amundsen espedizioa hego polora iritsi zen lehen espedizioa izan zen, Roald Amundsen esploratzaile norvegiarrak gidatua. Amundsen, espedizioko lau kiderekin batera, 1911ko abenduaren 14an iritsi zen Polora, Robert Falcon Scott ingelesak gidatutako Terra Nova espedizioko taldearekin alderatuta bost aste lehenago. Amundsen eta bere taldea onik itzuli ziren basera, eta geroago jakinarazi zieten Scott, beste lau lagunekin batera, itzulerako bidaian hil zirela.
Hasiera batean, Amundsenen asmoa Artikora iritsi eta ipar poloa konkistatzea zen; horretarako, izotz artean nabigatzeko prestatutako itsasontzi bat erabili zuen. Fram, Fridtjof Nansenen esplorazio polarreko ontzia, tripulatzeko eta gidatzeko baimena lortu zuen, eta bere proiektua finantzatzeko diru kopuru handia biltzea lortu zuen. 1909an, ordea, Frederick Cook eta Robert Peary bere arerio estatubatuarrek ipar polora iritsi zirela iragarri zuten, Amundsenen planak behera botaz. Egoera ikusita, bere planak aldatzea eta hego polorako espedizio baterako prestaketei ekitea erabaki zuen; publikoa eta babesleak bere ondoan mantenduko ote ziren ziur egon gabe, bere helburu berria isilpean gorde zuen. 1910eko ekainean abiatu zenean, tripulazio gehienak Artikorako bidaia baten hasiera zela uste zuen.
Amundsenek «Framheim» izeneko base antartikoa ezarri zuen Baleen badian, Ross izotz hesiaren parean. Hilabeteak prestatzen eman ondoren, biltegien ezarpena eta ia hondamendira iritsi zen irteera faltsu bat, bera eta bere taldea 1911ko urrian Polorantz abiatu ziren. Ibilbidean zehar, Axel Heiberg glaziarra aurkitu zuten, Antartikako goi-ordokiraino eta, azkenik, hego polorainoko bere bidean lagundu ziena. Eskien erabileran zuten maisutasuna eta txakurrek higiarazitako lerekin izandako esperientziaren ondorioz, bidaia nahiko azkarra eta arazo handirik gabea izan zen. Espedizio honen beste helburu batzuk Eduardo VII.a Erregearen penintsularen lehen esplorazioa eta esplorazio ozeanografiko zabala izan ziren.
Espedizioa arrakastatsua eta txalogarria izan zen arren, Scotten patu tragikoak bere konkista opakatu zuen. Bestalde, Amundsenek bere planen aldaketa isilpean gordetzea erabaki izana nahiko kritikatua izan zen. Historialari modernoek Amundsen eta bere taldearen gaitasun eta kemen handia aitortzen dute; Hego Polo Geografikoan dagoen ikerketa zientifikoko estazioak bere izena jaso zuen Scottekin batera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q8414
* Multimedia: Amundsen Expedition / Q8414
# Amundsen itsasoa

    Ez nahasi Amundsen golkoarekin.
Amundsen itsasoa Marie Byrd kostaldean dago, Siple uharteko Dart lurmuturra eta Thurston uharteko Flying Fishla lurmuturraren artean, Antartikan. Nils Larsen esploratzaile norvegiarra izan zen 1928-1929ko bere espedizioan eremu hau 1929ko otsailean esploratu ondoren eremu honi izena eman zionean bere herrikide Roald Amundsen esploratzailearen omenez, Hego Polora iritsi zen lehena.

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. (2012-10-18). 172. araua: Itsaslasterren izenak, itsasgune batzuen izenak eta Antartikako toponimia. (Noiz kontsultatua: 2013-02-10).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q72154
* Multimedia: Amundsen Sea / Q72154
# Amur

Amur (errusieraz: Амур, mongolieraz: Хар Мөрөн, mantxueraz: ᠰᠠᡥᠠᠯᡳᠶᠠᠨ ᡠᠯᠠ, Sahaliyan Ula, «Ibai beltza», txinera tradizionalez: 黑龍江; txinera sinplifikatuz: 黑龙江; pinyinez: Hēilóng Jiāng, «Dragoi Beltzaren ibaia») ekialdeko Asiako ibaia da, ekialdeko Errusia eta ipar-ekialdeko Txinaren arteko muga egiten duena. 4.354 km-ko luzera du, eta munduko bederatzigarren ibairik luzeena da.
Ekialde Urruneko nabigazio bide guztiz garrantzitsua da, neguko izoztea luzea eta udako uholdeak handiak diren arren. Amur ibaiko arrainik handiena kaluga da, batzuetan 5,6 metro luze dena.

## Geografia

Kenteko ekialdetik (Mongolia) datorren Txilka eta Daxing'an mendilerroko mendebaldetik (ipar-ekialdeko Txina) datorren Argun ibaiek bat egitean eratzen da. Handik aurrera 2.824 km luze da, 4.354 km luze Argun ibaiaren iturburutik aurrera. Muga egiten du Errusia eta Txina (Mantxuria) artean, ibilbidearen parterik luzeenean eta Sakhalin golkoan Okhotskeko itsasora isurtzen da, Tartariako itsasartearen iparraldean, Nikolayevsk-na-Amure hiriaren ondoan.

### Ibaiadar nagusiak

* Txilka ibaia.
* Argun ibaia.
* Zeia ibaia.
* Bureya ibaia.
* Songhua ibaia.
* Ussuri ibaia.
* Amgun ibaia.

### Hiri nagusiak

* Huma (Txina)
* Blagovexxensk (Errusia)
* Heihe (Txina)
* Jiayin (Txina)
* Tongjiang (Txina)
* Fuyuan (Txina)
* Khabarovsk (Errusia)
* Komsomolsk-na-Amure (Errusia)
* Amursk (Errusia)
* Nikolayevsk-na-Amure (Errusia)

## Hidrometria

Amur ibaiaren emaria 1933-1990 bitartean neurtua izan da Komsomolsk-na-Amuren. Gune horretan, drainatutako eremuak 1.730.000 km² ditu, arro osoaren % 93,2. Bertan urteko batez besteko emaria 9.874 m³/s da; emari handiena irailean du (20.813 m³/s) eta txikiena martxoan (1.058 m³/s).
Amur ibaiaren batezbesteko emariak (m³/s), Komsomolsk-na-Amuren neurtuak Datuak: 1933 eta 1990 artean

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/09 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* ↑ Euskaltzaindia. Europako toponimia fisikoa. .
* ↑ C. Michael HOGAN (2013): Amur River Encyclopedia of Earth. Eoearth.org
* ↑ Amour ibaia Komsomolsken Grdc.sr.unh.edu

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6862
* Multimedia: Amur River / Q6862
# Antzara-joko

Antzara-joko terminoak adiera zenbait ditu:
* antzara-jokoa, Euskal Herriko herri batzuetako jaietan zintzilikatutako antzarekin egiten den jokoa;
* antzara-jokoa, taula-joko bat.
# Antzara-joko (jaia)

Antzara-jokoa Euskal Herriko zenbait puntutan egiten den jokoa da. Helburua, oinetatik zintzilik dagoen antzara bati lepoa kentzea da.
Jokoaren aldaerarik ezagunena, Lekeition urtero irailaren 5ean ospatzen den Antzara eguneko lehiaketakoa da. Bertan, portuko uretan dagoen parte-hartzaileak, portua alde batetik bestera gurutzatzen duen soka baten erdialdean oinetatik eskegita dagoen antzara bat lepotik heldu eta soka tenkatuz eta laxatuz doan heinean gora eta behera ibiliko da, uretan sartu eta irtenez, ahalik eta lepoa kendu ala antzarak eskuetatik ihes egiten dion arte.
Dena den, lehorrean ere jokatzen da joko horretan, beste era batera. Antzara Lekeition bezalatsu eskegitzen da, baina ez da gora eta behera mugitzen, alta, geldi geratzen da bere lekuan. Lepoa kentzeko, parte-hartzaileak, zaldi gainean antzararen azpitik behin igaroz, eskua luzatu eta burutik egiten dio tira antzarari. Biriatun behintzat, antzara azpitik igarotzen den lehen parte-hartzaileari erregea deritzo eta ezpatarekin jotzen du hegaztia. Lehorreko aldaera hori Sara, Zuraide, Biriatu, Ainhoa, Ahetze eta Urruñako auzo Oletan egiten da jaietan, eta Markina-Xemeinen, inauterietan.
Nahiz eta iraganeko jokoetan antzarak bizirik egoten ziren, gaur egun hilik egoten dira, animaliaren sufrimendua saihesteko.

## Erreferentziak

* ↑ Biriatou.com: Antzara jokoa

## Ikus, gainera

* Antzara-joko (taula-jokoa)
* Antzara

## Kanpo estekak

* Biriatuko Antzara jokoa San Martin bestetan (bideoa)
* Datuak: Q323429
* Multimedia: Goose pulling / Q323429
# Antzar Basatiaren Pagoda Txikia

Antzar Basatiaren Pagoda Txikia (txinera tradizionalez: 小雁塔; pinyinez: Xiǎoyàn Tǎ), Txina erdialdeko Xi'an hiriaren hegoaldean dauden bi pagoda ezagunen artean txikiena da, bestea Antzar Basatiaren Pagoda Handia da. VII. mendeko eraikina da eta Jianfu tenpluaren barnean dago.

## Historia

Tang dinastiaren garaian eraiki zen 707 eta 709 urteen artean. 45 metrotako altuera izan zuen jatorrian baina 1556ko lurrikara handiak kaltetu eta orain 43 metrotako altuera du. Dajianfu tenpluaren ondoan eraiki zen. Bertan Indiatik ekarritako testu budistak gordetzen ziren.
Dajianfu tenplua zaharragoa zen, 684 urtean eraikia, Gaozong enperadorea hil eta 100 egunetara hain zuzen ere. Haren semea zen Zhongzong enperadoreak bere egoitza eman zien monjeei tenplua bertan eraiki zezaten. 200 monje bizi izan ziren tenpluan. Hasieran Daxianfusi ("monasterio handia") izena eman zitzaion baina Wu Zetian enperadoreak Dajianfu izendatu zuen 690. urtean.
1970. hamarkadan armadaren egoitzetako bat izan zen. 1989 urtean utzi zuten.

## Deskribapena

Berrizte lanak egin izan diren arren, jatorrizko egitura mantentzen du pagodak. 43 metrotako altuera dituen pagoda honek 15 solairu ditu. Oinarri karratua du eta alde bakoitzak 11,38 metro neurtzen ditu. Azpian jauregi bat aurkitzen da. Behe solairuan bi ate daude, bata hegoaldean eta bestea iparraldean. Goragoko solairuetan lehioak daude. Solairuen altuera txikiagotzen doa altueran gora egin ahala.
Pagodak adreiluzko hormak ditu eta erdian hutsunea du. Barnean egurrzko eskilara batek goraino eramaten du bisitaria. Goian plataforma bat aurkitzen da.
Pagodaren alboan Egunsentiko kanpai handi bat aurkitzen da. Jatorrizkoa 1192 urtean eraiki zen eta Qing dinastia garaian (1644-1911) goizero jo izan zen zoriontasuna erakartzeko.

## Altxorra

Xi'ango museoan Antzar Basatiaren Pagoda Txikian aurkituriko 130.000 objetu daude ikusgai; jadezko bitxiak, zigiluak, estatua budistak, harrizko eskulturak, portzelana, kaligrafiak eta margolanak.

## Iruditegia

* Xiaoyan dorrea.
* Lorategiak.
* Sarrerako atea.
* Pabiloi bat.
* Eskulturak.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 Heng Chye Kiang. (1999). Cities of Aristocrats and Bureaucrats: The Development of Medieval Chinese Cityscapes. Singapore University Press ISBN 9971-69-223-6..
* 1 2 3 4 «Small Wild Goose Pagoda, Jianfu Temple, Xi'an» www.travelchinaguide.com (Noiz kontsultatua: 2019-10-16).
* 1 2 «Xi'an Small Wild Goose Pagoda - Xian Attraction» China Highlights (Noiz kontsultatua: 2019-10-16).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1194818
* Multimedia: Small Wild Goose Pagoda / Q1194818