OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# NA-8606

NA-8606 edo Oibarko sarbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-132 nafar errepideko 66,75 kilometroan hasi eta NA-132 errepidearen 69,07 kilometrora arte doa. Errepidea 3,60 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Oibar

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264614
# NA-8603

NA-8603 edo Zangozako sarbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-127 nafar errepideko 2,60 kilometroan hasi eta NA-127 errepidearen 5,63 kilometrora arte doa. Errepidea 3,05 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Zangoza

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264610
# NA-8701

NA-8701 edo Azkoiengo lehen sarbidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-115 nafar errepideko 21,80 kilometroan hasi eta NA-624 errepidearen 0,00 kilometrora arte doa. Errepidea 5,34 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Azkoien

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264615
# Municheko Arte Ederren Akademia

Municheko Arte Ederren Akademia (alemanez: Akademie der Bildenden Künste München) 1808an sortu zuen Maximiliano I.a Bavariako erregeak Munichen, "Arte Ederren Errege Akademia" gisa, bere izena 1953an aldatu zen gaur egungora.
2005eko urriaren 26an eraikin berria eta instalazio berriak inauguratu ziren zaharraren ondo-ondoan, 1874 eta 1887 artean errenazentista estiloan eraiki zena.

## Kanpo estekak

* Akademie der Bildenden Künste München
* History (Alemanez)
* Datuak: Q414052
* Multimedia: Akademie der Bildenden Künste München / Q414052
# Municheko Konferentzia

Municheko Konferentzia, Txekoslovakiako Sudeteen auzia konpon zedin, 1938an Munich hirian Erresuma Batua, Frantzia, Alemania eta Italia egindako bilera izan zen. Alderdi horien guztien arteko akordioa irailaren 29an sinatu zen.
Izan ere, Adolf Hitlerrek Sudeteen gaineko aldarrikapenak zituen, hango populazioaren gehiengoak alemana baitzuen ama hizkuntza. Gainera, Konrad Heinlein politikari nazia zegoen sudetetarren lidergoan. Frantziak (nahiz eta Txekoslovakiarekin akordio militarra eduki) zein Erresuma Batuak amore eman zuten, gerra saihestu nahian. Hitlerrek, trukean, lurralde gehiagoren gaineko aldarrikapenik ez zuela egingo agindu zuen. Horrenbestez, urriaren 1 eta 10 bitartean Sudeteak okupatu zituzten alemaniarrek. Txekoslovakiako gobernuak, bileran parte hartu ez zuen arren, irailaren 30ean amore eman zuen, beste erremediorik ez zuelakoan.

## Erreferentziak

* ↑ EIMA: Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak.
* ↑ Pacto de Munich de 1938, Europa se rinde a Hitler Laaventuradelahistoria.es

## Kanpo estekak

* Datuak: Q154255
* Multimedia: Munich Agreement / Q154255
# Munich (kirol oinetakoak)

Munich, Kataluniako oinetako enpresa ekoizle bat da. Marka honen ikurra X bat da. Urtero 850.000 oinetako pare inguru ekoitzi ohi ditu, horietatik %46a kirol arlorako eta gainontzeko %54a modarako.
1939an Luís Bernedak Sant Boi de Llobregat udalerrian sortu zuen eta gaur egun Capellades udalerrian egoitza nagusia du. Kirol askotarako oinetakoak egiten ditu, tartean, errugbia, areto futbola, eskubaloia eta boxeoa.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q2076935
* Multimedia: Munich (Shoe brand) / Q2076935
# Munich Frauenkirche

Munich Frauenkirche edo Dom zu unserer lieben Frau (euskaraz Gure Andre Maitearen Katedrala) Alemaniako Bavaria estatuko Munich hiriko erdigunean dagoen katedral bat da. Frauenplatz plazan dago. 1494ean sagaratua eta 1525an bere dorreetako ganga ospetsuak eraiki ziren. Katedral honetako dorreak hiriko edozein lekutik ikus daitezke, gainera hegoaldeko dorretik Alpeak eta hiriaren ikuspegi bikainak ikusgai daude.

## Iruditegia

* Aireko ikuspegia.
* Barnealdea.
* Dorrea.

## Ikus gainera

* Dresden Frauenkirche

## Kanpo estekak

* Datuak: Q167193
* Multimedia: Frauenkirche (Munich) / Q167193
# Munich Re

Munich Re (Münchener Rückversicherungs-Gesellschaften laburdura) Alemaniako berraseguru-enpresa bat da. 160 herrialdetan 5.000 bezero baino gehiago dituen munduko berraseguru-konpainia handiena da.
Münchener Rücken akzioak Alemaniako burtsa guztietan kotizatuta daude, baita Frankfurteko burtsan ere. DAX indizea eta Euro Stoxx 50 osatzen duten enpresetako bat ere bada.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q166637
* Multimedia: Munich Re / Q166637
# Municheko Gliptoteka

Municheko Gliptoteka greziar eta erromatar artearen museo bat da, Munich hirian, Bavarian (Alemania). Hasiera batean Luis I.a Bavariakoa erregeak enkargatu zuen museoa garai haietako bere eskultura bilduma gordetzeko. Leo von Klenze-k diseinatu zuen estilo neoklasikoan eta 1816 eta 1830 artean eraiki zen. Gaur egun museoa Kunstarealaren parte da.

## Historia

Gliptoteka Luis I.a Bavariakoa Oinordeko Printzeak (geroago erregea) enkargatu zuen, beste proiektu batzuekin batera, hala nola, aldameneko Königsplatz eta Greziar eta Erromatar Antzinateen Estatuko Bilduma biltzen duen eraikina, antzinako Greziako oroigarri gisa. Louisek antzinako greziar kultura gogoratuko zuen "alemaniar Atenas" baten ikuspegia zuen, eta Municheko ateen parean eraiki zuen.
Königsplatz multzoaren antolamendua Karl von Fischer eta Leo von Klenze arkitektoek diseinatu zuten 1815ean, foro baten estiloan antolatuz, gliptoteka iparraldean zuela. Museoko hormak kolore freskoz eta estukoz apaindu zituzten Peter von Cornelius eta Wilhelm von Kaulbach bezalako artista ospetsuek.
1806 eta 1830ean museoa ireki zen bitartean, Louisek garaiko eskultura greko-erromatarren bilduma onenetako bat osatu zuen. Bere agenteen bitartez, Medusa Rondanini, Barberini Faunoa eta, 1813an, Eginako Afeako tenpluko irudiak bezalako piezak eskuratzea lortu zuen.
Bigarren Mundu Gerrak ez zituen Gliptotekako artelan asko suntsitu, nahiz eta tamalez freskoek ez zuten iraun eta 1972an museoa berriro ireki zenean margotutako adreilu batzuk baino ez ziren ikusten.

## Arkitektura

Museoa estilo greko-italiar klasikoan diseinatu zen. Arkupea jonikoa da eta kanpoko hormek nitxoak dituzte, eta bertan 18 jatorrizko erromatar eta greziar eskultura kokatzen dira, horma bakoitzean sei (atzealdean izan ezik). Barrualdea gangaduna da.
Museoa hasiera batean marmolez eraiki zen osorik. Hala ere, Bigarren Mundu Gerran suntsitu egin zuten. Berreraikitako eraikina ez da jatorrizkoa bezain polita: koloma jonikoak amaitu gabe geratu ziren, ildaskatu gabe, eta eskultura batzuk ere egin gabe geratu ziren. Gainera, askoz marmol gutxiago erabiltzen zen, barrutik nabaria dena, hormak adreilu gorriz osatuta daude eta marmol efektua emateko margotuta daude. Hormak apaintzen zituzten freskoak ere galdu egin ziren.

## Irudi galeria

* Frontoiaren xehetasuna .
* Municheko Errege Enparantza eskuinaldean Gliptoteka eta ezkerraldean Propileoetatik Antigoalekoen Estatu Bilduma ditu.
* Gela baten bista.
* Afaiako tenpluko irudiak.
* Afaiako tenpluko frontoiko ezkutua eta besoa.
* Emakume erromatar baten bustoa.
* Esfingea.
* Afaiako tenpluko frontoiko arkularia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q162077
* Multimedia: Glyptothek (München) / Q162077
# Munich Franz Josef Strauss aireportua

Municheko Franz Josef Strauss aireportua (IATA: MUC, ICAO: EDDM) (alemanez, Flughafen München-Franz Josef Strauß) Munich hiritik 28 km ipar-ekialdera dago, eta Lufthansa eta Star Alliance konpainien etxea da. Freising aitzineko hirian dago, eta izena Franz Josef Strauss politikariaren omenez du.
Municheko aireportua Alemaniako bigarrena da, bidaiari kopuruari dagokionez (34,73 milioi 2008an), Frankfurteko aireportuaren atzetik, eta munduko 27.a. 2007an, Europako Aireporturik Onena izendatu zuen Skytraxek, eta munduko 4.a.

## Argazkiak

* 1. terminala
* 2. terminala
* Aireportua espaziotik ikusia.
* 1. terminala kanpotik ikusia.
* P20 aparkalekua

## Ikus, gainera

* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak

* ↑ (Alemanez) (pdf) Municheko aireportuaren webgunea. (Noiz kontsultatua: 2013-05-24).
* ↑ https://web.archive.org/web/20120125141748/http://www.mlit.go.jp/koku/04_outline/10_data/03_kanrijoukyoucyousyo/h18_rekinen_nendo.pdf

## Kanpo estekak

* (Ingelesez)(Alemanez) Municheko aireportua]
* Datuak: Q131402
* Multimedia: Munich Airport / Q131402
# Municheko Euskal Etxea

Municheko Euskal Etxea, ofizialki Munitxeko Euskal Elkartea e.V., Alemaniako Munich hirian dagoen euskal etxe bat da, Bavaria estatuan. Orffstraße kalearen 13. zenbakian dago. 2013an sortu zen.

## Kanpo loturak

* Facebook orrialdea
# Menslage

Menslage Alemaniako udalerria da. Saxonia Beherea estatuan kokatuta dago, [[Osnabrück barrutia|Osnabrück]] barrutian. 2014an 2.461 biztanle zituen 65,18 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q651619
* Multimedia: Menslage / Q651619
# Menstrie

Menstrie, Eskoziako gaeleraz: Meanstraidh, Eskoziako udalerri bat da, Clackmannanshire konderrian.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1010052
* Multimedia: Menstrie / Q1010052
# Menshikovita

Menshikovita mineral bat da.

## Ezaugarriak

Menshikovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: ${\ce {Pd3Ni2As3}}$. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) «Menshikovite: Mineral information, data and localities.» www.mindat.org (Noiz kontsultatua: 12-05-2019).
# Menstruazioaren aurreko disforia-nahasmendu

    Ohar medikoa Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Menstruazioaren aurreko disforia-nahasmendua hilekoaren aurretik azaltzen den nahasmendua da: gogo-aldarte deprimitua, suminkortasuna eta antsietatea dira sintoma nagusiak. Hilekoa izaten duten emakumeen %1,8–5,8k jasaten du.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Psikiatria Hiztegia] [2017]
* ↑ Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. (5. argitaraldia) Arlington, VA: American Psychiatric Association, 625.4 or..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2728811
# Menstruazioaren aurreko sindrome

Emakumearengan, menstruazioaren aurreko sindromea edo hilekoaren aurreko sindromea hilekoaren aurretik gertatzen diren aldaketa fisiko eta psikikoak dira, menstruazioarekin desagertzen direnak. Emakumeen % 40k hilekoaren aurretik agertzen diren sintoma aldakorren taldea da, eta horien % 10 akututzat jotzen dira. Robert Frank doktoreak 1931n definitu zuen lehen aldiz sindrome mediko gisa.
Sindromearen kausari buruzko teoriak aldaketa hormonaletan, nutrizioan eta estresean oinarritzen dira. Zenbait emakumetan, itxuraz estrogeno-mailen aldaketen eraginez, hilekoa baino egun batzuk lehenago (bost-hamar bat egun lehenago normalean) agertzen diren aldaketa hormonal eta sintoma intentsitatez pixkanaka progresiboen multzoa da. Sabeleko distentsioa, bularretako tentsioa, buruko minak, suminkortasuna eta pisu-irabaztea (kasu batzuetan orpoetako edemekin lotua) dira zeinurik ohikoenak.

## Erreferentziak

* ↑ Euskalterm: [Hiztegi terminologikoa] [2010]
* ↑ (Gaztelaniaz) Regader, Bertrand. (2019). Síndrome premenstrual: ¿en qué consiste esta afectación?. .
* ↑ Euskalterm: [Ginekologia Hiztegia] [2015]

## Kanpo estekak

* Datuak: Q220193
* Multimedia: Premenstrual syndrome / Q220193
# Mensajeros de la Paz

Mensajeros de la Paz (euskaraz: «Bakearen Mezulariak») espainiar gobernuz kanpoko erakunde bat da, Ángel García Rodríguez apaizak 1962an sortua. Hasieran bere helburua babesik gabeko haurrak laguntzea zen baina gero beste gizataldetara (etxeko indarkeria jasaten duten emakumeak, gaigabetuak, adinekoak...) zabaldu zen. Egun, munduko 55 herrialdetan lan egiten du.

## Erreferentziak

* ↑ Itzulpen ez ofiziala, baina hedabideetan, adibidez hemen edo hemen erabilia

## Kanpo estekak

* Datuak: Q9031544
* Multimedia: Mensajeros de la Paz / Q9031544
# Menstrie gaztelua

Menstrie gaztelua (ingelesez: Menstrie Castle) Eskoziako Menstrie herrian gainean dagoen gaztelu bat da, Clackmannanshire eskualdean, Stirling hiritik gertu. A mailako eraikina izendaturik dago.

## Historia

Alexander Stirlingeko 1. Earlak eraiki zuen 1560 inguruan. L-itxurako oinarria zuen. Bertan jaio zen Sir William Alexander poeta 1577an, 1626an Eskoziako Estatu Idazkaria bihurtu zena. 1621 urtean Kanadako Nova Scotia eremuko gobernadore bihurtu zen.
XVII mendearen hasieran hegal bat gehitu zioten eta U-itxurako oinarria hartu zuen, barnean patio bat eraiki zelarik. 1645ean James Graham Montroseko 1. markesaren agindutara erregearen aldeko tropek Menstrie gazteua erre egin zuten Ingalaterrako Gerra Zibilaren garaian. 1648an Menstrieko James Holborn generalak erosi zuen. 1719an Holborn familiak George Abercrombyri saldu zion baina 1740an familiak bertan behera utzi zuen gaztelua eta hurrengo urteetan nabarmen hondatu zen.
1957an Moultrie Kelsall aktoreak hartu zuen eta berreraikitzeko diru bilketa bati ekin zion. 1960an A mailako erikina izendatu zuten eta William Higgins Henry arkitektoaren gidaritzapean eraikina berreskuratu zen 1964 urterako.

## Kanpo estekak

* (Ingelesez) National Trust for Scotland webguneko informazioa
* Datuak: Q6817357
* Multimedia: Menstrie Castle / Q6817357
# NA-9501

NA-9501, lehen NA-7515 izenekoa, edo Artxuetako bidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-7510 nafar errepideko 16,37 kilometroan hasi eta Atxuetara arte doa. Errepidea 1,38 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Lekunberri

## Ikus, gainera

* Artxueta
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264567
# NA-9605

NA-9605, lehen NA-6031 izenekoa, edo Muruzabal Andiongo errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-601 nafar errepideko 23,70 kilometroan hasi eta Mendigorria udalerrian dagoen Muruzabal Andion kontzejura arte doa. Errepidea 2,28 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Mendigorria

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264364
# NA-9601

NA-9601, lehen NA-5311 izenekoa, edo Uxue-Murillo el Fruto errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-5310 nafar errepideko 5,42 kilometroan hasi eta Murillo el Fruto udalerriaren erdigunera arte doa. Errepidea 20,65 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Uxue
* Murillo el Fruto

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264324
# NA-9606

NA-9606, lehen NA-6451 izenekoa, edo Garinoaingo tren geltokirako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, Garinoaingo tren geltokian hasi eta N-121 errepidearen 25,77 kilometrora arte doa. Errepidea 0,34 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Garinoain

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264405
# NA-9600

NA-9600, lehen NA-5154 izenekoa, edo Uzkita-Sabaiza errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-5100 nafar errepidearen 14,94 kilometroan hasi eta Uzkita udalerrian dagoen Sabaiza lekura arte doa. Errepidea 0,62 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Leotz

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264304
# NA-9602

NA-9602, lehen NA-5341 izenekoa, edo Gabarderal-Kaseda errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-5342 nafar errepideko 1,97 kilometroan hasi eta NA-534 errepidearen 15,76 kilometrora arte doa. Errepidea 6,32 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Zangoza
* Kaseda

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264331
# NA-9604

NA-9604, lehen NA-6021 izenekoa, edo Artaxoako Cercoko errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-6020 nafar errepideko 12,11 kilometroan hasi eta Artaxoako setiora arte doa. Errepidea 1,09 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Artaxoa

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264361
# NA-9700

NA-9700, lehen NA-5281 izenekoa, edo El Bocalgo errepidea, Nafarroako herri errepidea da, A-68 autobideko 100,83 kilometroan hasi eta Fontellas udalerrian dagoen El Bocal auzora arte doa. Errepidea 2,16 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Fontellas

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264318
# NA-9500

NA-9500, lehen NA-4015 izenekoa, edo Gorriztarango errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-170 nafar errepidearen 4,55 kilometroan hasi eta Leitzan dagoen Gorriztaran auzora arte doa. Errepidea 4,95 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Leitza

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264192
# NA-9603

NA-9603, lehen NA-5342 izenekoa, edo Peñako errepidea, Nafarroako herri errepidea da, NA-5340 nafar errepideko 2,70 kilometroan hasi eta Xabier udalerrian dagoen Peña herri hustura arte doa. Errepidea 2,35 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak

* Xabier

## Ikus, gainera

* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
* Datuak: Q12264332
# Moral de la Reina

Moral de la Reina Valladolideko udalerria da, Tierra de Campos eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 202 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Valladolideko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Valladolideko udalerrei buruzko webgunea Valladolideko aldundiaren webgunean.
* Datuak: Q1929248
* Multimedia: Moral de la Reina / Q1929248
# Moraira

Moraira Teulada udalerriko herria da, Mediterraneo itsasoaren kostaldean kokatua, Teulada herrigunetik 6 km-ra.
Valentziako kostaldeko beste hainbat herri bezala, itsasertzeko herrixka txiki bat izan zen, etxe gutxi batzuz osatua, 1950eko hamarkadara arte. Hala ere, badu gaztelu bat, 18. mendekoa, piraten kontrako babeserako eraikia.
21. mendean, Moraira herrigune propio bat bada gazteluaren ondoan, erreka batek osatzen duen naturgune bat bertan dela (Marjal del Senillar delakoa), kirol kaia eta hondartza nagusi bat (La Ampolla izenekoa); baina herriaren garapen urbanistiko turistikoa zabaldu egin da kostaldean zehar, eta itsasora begira dauden magaletan, non urbanizazioak eta txaletak pilatu diren.
# Moral de Sayago

Moral de Sayago Zamorako probintziako udalerria da, Sayago eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 326 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
* Datuak: Q1769041
* Multimedia: Moral de Sayago / Q1769041
# Moral

Morala gizarte bateko pertsonek banakako eta gizarteko jokabideak baloratzeko iritzi eta arauen multzoa da. Zuzen eta oker, ongi eta gaizki dauden giza ekintzei buruzko jarrera da. Adibidez, "gezurra esatea ez da zuzena" edo "ongi dago apala izatea" bezalako iritziek osatzen dute gizarte bateko morala.
Morala eta etika bereiztu behar dira, biak loturik badaude ere. Teoriak eta praktikak elkarri osatzen dioten bezala, moralak eta etikak gauza berdina egiten dute, etika teorikoa baita eta morala berriz praktikoa. Moralak gizarte batean ongi eta gaizki dauden jokabideak zehazten ditu, baina irizpide horien zergaiti eta arrazoiei buruz hausnartu gabe. Etikak ordea morala, ongi eta gaizki dagoena, nola eta zergatik izan beharko litzatekeen aztertzen du (etika normatiboa eta meta-etika).
Gizakien ekintza guztiak ez dira moralak. Gizakien ekintzak moralaren ikuspuntutik ontzat edo txartzat hartzeko, hiru baldintza bete behar dituzte:
* Autonomia: norbera zer egiten ari den argi jakin behar da. Adibidez eskizofrenia paranoidearen menpean zerbait egiten bada, ezin da epaitu etikaren ikuspuntutik.
* Borondatea: ekintzaren ondorioak bilatuak izan behar dira; nahi gabe egiten bada ezin da epaitu ekintza moral ona ala txarra den.
* Askatasuna: norberaren ekintzen arduradunak izateko, askatasunez, ez behartuta, izan behar dira eginak, ez beste batek behartuta, ez egoerak bultzatuta.
Beraz, gizakien ekintzak inkontzienteki, nahi barik edo behartuta egiten badira ezin dira epaitu moralaren ikuspuntutik.

## Etimologia

Morala hitza latineko moralis hitzetik dator. Moralisen jatorria mos hitza da, eta "ohitura" du esan nahi. Moralis hitza aplikatzen da ekintzak zuzendu behar dituzten arau zehatzei.

## Moralaren eboluzioa

Moralaren eboluzioaren kontzeptua giza portaera moralaren agerpenari dagokio, giza eboluzioan zehar. Morala jokabide zuzen eta okerrari buruzko ideia-sistema gisa defini daiteke. Eguneroko bizitzan, moraltasuna giza portaerarekin lotzen da, animaliarekin baino gehiago. Biologia ebolutiboaren eremu azaleratu berriek, eta bereziki psikologia ebolutiboak, argudiatu dute, giza portaera sozialen konplexutasuna gorabehera, giza moraltasunaren aitzindariak beste animalia sozial askoren portaeretan jarrai daitezkeela. Giza portaeraren azalpen soziobiologikoak eztabaidagarriak dira oraindik. Gizarte zientzialariek tradizionalki uste izan dute moraltasuna eraikuntza bat dela eta, beraz, kulturalki erlatiboa, nahiz eta beste batzuek, Sam Harrisek kasu, moraltasunaren zientzia objektibo bat existitzen dela dioten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q48324
* Multimedia: Morality / Q48324
# Moral de Calatrava

Moral de Calatrava Ciudad Realgo udalerria da, Campo de Calatrava eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.693 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Cuencako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) udalaren webgunea.
* Datuak: Q1644456
* Multimedia: Moral de Calatrava / Q1644456
# Moral de Hornuez

Moral de Hornuez Segoviako udalerria da, Maderuelo eskualdean dagoena.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 101 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Segoviako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
* Datuak: Q1939194
* Multimedia: Moral de Hornuez / Q1939194
# Moralaren genealogia

Moralaren genealogia: idatzi polemikoa (alemanez: Zur Genealogie der Moral: Eine Streitschrift) Friedrich Nietzsche filosofoak 1887an argitaratu zuen lana da. 1997. urtean Xabier Mendiguren Bereziartuk euskaratu zuen.
Nietzscheren obrarik goibel eta krudelentzat jo izan den hau, era berean egiatasun handikoena ere bada, zalantzarik gabe. Bertan dio maskarak kendu eta egiaz galdetzea ezinbestekoa dela, "noizbait bide esperimentalez, egiaren balioa auzitan jartzea".

## Erreferentziak

* ↑ www.ehu.eus

## Kanpo estekak

* Moralaren genealogia. Nietzsche Pentsamenduaren Klasikoak Corpuseko 50. liburua. Itzultzailea: Xabier Mendiguren Bereziartu. 1997
* Datuak: Q230302
* Multimedia: On the Genealogy of Morality / Q230302
# Moral udalerria, Shelby konderria (Indiana)

Moral udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Indiana estatuko udalerri bat da, Shelby konderrian. Azken zentsuaren arabera 4.617 biztanle zituen, 36.7 milia karratu (95 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Moral udalerriak 1682 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 30.705 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q6909085
* Multimedia: Moral Township, Shelby County, Indiana / Q6909085