OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ibn Battuta (kraterra)

Ibn Battuta kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ21 lau-angelukoan dago. 11,5 kilometroko diametroa du. Izena Ibn Battutaren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q630343
* Multimedia: Ibn Battuta (lunar crater) / Q630343
# Ibn-Rushd (kraterra)

Ibn-Rushd kraterra Ilargiko talka-krater bat da. LQ20 lau-angelukoan dago. 31,1 kilometroko diametroa du. Izena Averroesren omenez darama.

## Erreferentziak

* (Ingelesez) (WGPSN), IAU Working Group for Planetary System Nomenclature. (2013ko otsailaren 13a). Gazetteer of Planetary Nomenclature. 1:1 Million-Scale Maps of the Moon. Nazioarteko Astronomia Elkartea / USGS.
* (Ingelesez) Andersson, L. E.; Whitaker, E. A.,. (1982). NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
* (Ingelesez) Blue, Jennifer. (25 de julio de 2007). Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS.
* (Ingelesez) Bussey, B.; Spudis, P.. (2004). The Clementine Atlas of the Moon. Cambridge University Press ISBN 0-521-81528-2.
* (Ingelesez) Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C.. (1995). Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers ISBN 0-936389-27-3..
* (Ingelesez) McDowell, Jonathan. (15 de julio de 2007). Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report.
* (Ingelesez) Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B.. (1971). Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU. , 136 or..
* (Ingelesez) Moore, Patrick. (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co ISBN 0-304-35469-4.
* (Ingelesez) Price, Fred W.. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press ISBN 0521335000..
* (Ingelesez) Rükl, Antonín. (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books ISBN 0-913135-17-8.
* (Ingelesez) Webb, Rev. T. W.. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6ª edición revisada. Dover ISBN 0-486-20917-2.
* (Ingelesez) Whitaker, Ewen A.. (2003). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press 978-0-521-54414-6.
* (Ingelesez) Wlasuk, Peter T.. (2000). Observing the Moon. Springer ISBN 1-85233-193-3.
* (Ingelesez) Lunar Impact Crater Database. Lunar and Planetary Institute (USRA).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q747415
* Multimedia: Ibn-Rushd (crater) / Q747415
# Ibn Hazm

Abū Muḥammad ʿAlī ibn Aḥmad ibn Saʿīd ibn Ḥazm (arabieraz: أبو محمد علي بن احمد بن سعيد بن حزم‎), Ibn Hazm izenaz ezaguna, (Kordoba, 994ko azaroaren 7a - Nieblako taifa, 1064ko abuztuaren 15a), andalustar filosofo, teologo, legelari, historialari, idazle eta poeta izan zen.

## Bizitza

Bizitza politiko bizia izan zuen. Abderraman IV.a kalifaren bisirra izan zen. Erbesteratua, politika utzi eta teologia eta zuzenbidea ikasteari ekin zion, non malikismotik zahirismora pasan zen.

## Lanak

Bere lanik nagusiena Xàtivan 1023an idatzitako Tawq al-hamama (Usoaren idunekoa) bazen ere, beste 400 liburu idatzi zituen. Hona hemen nagusienak:
* Risāla fī fadl al-Andalus (Al-Andalusen gorazarrerako eskutitza)
* Naqt al-arus (Neskalagunaren brodatua),
* Yamharat ansāb al-arab (Arabiar leinuak)
* Al-fisal fī-l-milal wa-l-ahwā' wa-l-nihal (Erlijio, sekta eta eskolen historia kritikoa)
* Falsāfat al-ajlāq (Izaerak eta jarrera)
* Risālat fī radd ala ben Nagrīla (Ibn Nagrellari eskutitza)

## Errreferentziak

* ↑ Ibn Hazm. The Ring of the Dove: A Treatise on the Art and Practice of Arab Love. Trans. A. J. Arberry. Luzac Oriental, 1997 ISBN 1-898942-02-1
* ↑ Scheindlin, R. P. (1998). Ibn Ḥazm (384–456/994–1064). Julie Scott Meisami eta Paul Starkey. Encyclopedia of Arabic Literature. 1. Londres: Routledge. ISBN 0-415-18571-8
* Datuak: Q317787
* Multimedia: Ibn Hazm / Q317787
# Isabel González González

Isabel González González (1890 – 1968ko abuztuaren 1a) Azucena Roja goitizenez ezaguna, kanariar aktibista politikoa, publizista eta militante komunista izan zen.
Gaur egun, "Azucena Roja" izena darama herri-ateneoak, Kanarietako Alderdi Komunistari lotutako Ikerketa eta Kulturako Langile Fundazioaren (FOIC) jabetzakoak.

## Biografia

Santa Cruz Tenerifekoan jaio zen 1890, eta haurtzaroaren zati bat Kuban igaro zuen. El Socialista, Espartaco edo Obrero Rojo bezalako aldizkarietako argitalpenen kolaboratzailea izan zen, baita buru izan zen Emakumeen Liga Sozialista baten sortzailea ere. Espainiako Langile Alderdi Sozialistaren kidekoa 1919 aldera; 1921ean, ordea, Hirugarren Internazionalean sartzearen defendatzaile sutsu bihurtu zen. Bigarren Errepublikan ere garrantzia hartu zuen Kanarietako politikan, eta PCEren Gorteetarako hautagai-zerrenda batean agertu zen 1933ko hauteskundeetarako —hala ere, haren izena ez zen behin betiko zerrendan agertu—, eta Tenerifeko prestakuntzaren aitzindarietako bat izan zen. Feminista, Santa Cruz Tenerifeko Udaleko zinegotzia izan zen 1936an. Uztailean estatu-kolpea hartu eta gerra zibila piztu ondoren, bederatzi urtez ezkutuan egon behar izan zuen, militantzia komunistaren ondorioz.

## Heriotza

1968ko abuztuaren 1ean hil zen.

## Erreferentziak

* ↑ Rodríguez Acevedo 2003, 152 orr. .
* ↑ Rodríguez Acevedo 2003, 147-169 orr. .
* ↑ Rodríguez Acevedo 2003, 153-161 orr. .
* ↑ Hermida Martín & Aguiar García 2012, 852 orr. .
* ↑ Rodríguez Acevedo 2003, 172 orr. .
* ↑ Rodríguez Acevedo 2003, 173 orr. .

## Bibliografia

* hiru.com: Bigarren Errepublikan, Tenerifen, emakumeak tokiko politikan (Bigarren Errepublika). Izena:=Yanira–apellidos=’Hermida Martín’’2=Carlos David–García–2=Aguiar García–orriak=843-858–titulua=Ikerketa eta generoa, orainaldian eta etorkizunean banaezinak: Unibertsitateko Liburu Nazionalaren IV. Kongresua. Generoa Sevillako Unibertsitateko Lan Zientzien Fakultatea, 2012ko ekainaren 21 eta 22an. νeditor=Isabel Vázquez Bermúdez, Consuelo Flecha García et al.§Kokalekua=Sevilla–Argitaletxea=Berdintasunerako Unitatea, Sevillako Unibertsitatea–url=https://idus.us.es/xmlui/handle/11441/39944%7Caño=2012–26
* «La aparición del comunismo en Tenerife: Azucena Roja» Boletín Millares Carlo (Universidad Nacional de Educación a Distancia|UNED) (22): 147-172. ISSN 0211-2140..

## Kanpo estekak

* Datuak: Q24663965
# Isabel Güell i López

Isabel María Francisca de Paula Luisa Clementina Güell y López (Bartzelona, 1872ko azaroaren 23a- ibidem, 1956ko maiatzaren 8a) konpositore katalana izan zen.

## Biografia

Bartzelonan jaio zen 1872ko azaroaren 23an. Kuban jaiotako Isabel López Morenoren (Antonio López y López Comillasko lehen markesaren alaba) eta Eusebi Güell Bacigalupi, Güelleko lehen kondearen alaba. Isabel María Francisca de Paula Luisa Clementina Güell y López izenekin inskribatu zuten.
Txiki-txikitatik izan zuen musikarako zaletasun handia, pianoa eta organoa jotzen zituen eta Francesca Bonnemaisonek zuzentzen zuen Emakumearen Kultura Institutuko abesbatzako partaidea ere izan zen. Pianoa eta organoa ikasi zituen Bartzelonan eta Parisen.
Bere dedikazio nagusia karitatea eta ongintza izan ziren, bere gizarte-klaseko emakume bati zegokion bezala. Bartzelonan hil zen 1956ko maiatzaren 8an.

## Obra

Zenbait pieza konposatu zituen, batez ere erlijio-musikakoak, eta une desberdinetan interpretatu ziren; adibidez, 1911ko apirilaren 23an, Sant Jordiren festarako Güell Kolonian egindako meza batean. Jacint Verdaguerren olerkiak musikatu zituen eta Te Deum (1918) eta Stabat Mater (1917) ere idatzi zituen.

## Diskografia

* "Konpositore katalanak. Sorkuntza modernista ". María Teresa Garrigosa (sopranoa) eta Heidrun Bergander (pianoa). Gidariaren eskua. Leg.Atala B-45.116-2008.

## Bizitza pertsonala

Gaudiren mezenasa izan zen aita, eta Palau Güell edo Güell parkea bezalako lanak enkargatu zizkion. Palau Güell-en bizi izan zen gurasoekin eta anai-arrebekin nerabezarotik, 1901ean Carlos Sentmenat eta Sentmenatekin, Castelldosriuseko IX. Markesarekin ezkondu zen arte. Gaudik Merkataritza Batzordearen kaleko bikote gaztearen etxea apaindu zuen. Gaudik, Isabelen isats-pianoa sartu ezin zuenez, biolina jotzeko gomendatu zion pasadizoa kontatzen da. Hori Josep Carner-ek Auques y abanicos, en una auca liburuan jaso zuen gertaera hau.

## Erreferentziak

* ↑ Registre de Naixements de l'Ajuntament de Barcelona, any 1872, número de registre 5678.
* 1 2 «Isabel Güell i López - Visit Barcelona» www.barcelonaturisme.com.

## Bibliografia

* Albert Corp, Esteve (1900). Isabel Güell López. Castelldosriuseko markesa. Andorra la Vella: Pirene.

## Kanpo estekak

* Family Search genealogia duen orria
* Datuak: Q17148146
* Multimedia: Isabel Güell i López / Q17148146
# Isabel González

Isabel González Rodríguez (León, 1974ko martxoaren 22a) kazetaria, liburuzaina, elikadura burujabetzarako aktibista, feminista, ama eta Eusko Legebiltzarkidea da 2020ko abuztuaren 3tik.

## Biografia

Bibliotekonomia eta Dokumentazioan diplomatua Leongo Unibertsitatean eta Kazetaritzan lizentziatua Euskal Herriko Unibertsitatean.

### Lan ibilbidea

Isabelek bere bizitza profesionalaren zati handi bat Ermuko Teresa Murga liburutegi publikoan egin du. Informazioa, prestakuntza eta aisialdia ematea izan da bere egiteko nagusia. Horrela bada, plataforma ezin hobea suertatu zaio bere burua garatzeko, erabiltzaileekin, kolektiboekin eta ikastetxeetako langileekin arreta zuzena eta hurbila izateak gizarte-erlazioaren panorama oso hurbila ematen duen eremua baita.

### Aktibismoa

Eskola publikoaren, elikadura-burujabetzaren eta landa-munduaren aldeko aktibismoak bere parte-hartze komunitario eta boluntarioaren zati handi bat bete du, batez ere 2006tik aurrera, non lagundu ahal izan baititu hainbat eskola-liburutegi, eskola-jantokien hobekuntzari buruzko proiektu bat edo Hiri Hezitzailearena hornitzen eta abian jartzen.
Justizia sozial handiagoaren eta berdintasunezko gizartearen alde egiten duten proiektu komunitarioak eta zeharkakoak Isabelen NANren parte dira. Bazterketaren eta genero-indarkeriaren aurka borrokatzea ere bere eguneroko bizitzaren parte da.
Literatura eta poesiazalea izanik, hainbat narrazio eta poesia literatur lehiaketatan parte hartu du epaimahaikide gisa, baita argazki-lehiaketetan ere.

### Ibilbide politikoa

2020ko Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeetatik, Elkarrekin Podemos ezkerreko koalizio politikoko legebiltzarkidea da, Bizkaiko barrutitik hautatua, Eusko Legebiltzarrerako XII legegintzaldian.

## Argitalpenak

* Lectura e igualdad, lectura y equidad. Fomentando la Igualdad a través de la lectura en la Biblioteca Municipal de Ermua.
* El comic como pretexto. (Elkar-lanean).
* Biblioteca e integración: un espacio donde cabe todo el mundo.

## Erreferentziak

* ↑ Rodriguez, María Isabel González. (2006). «Lectura e igualdad, lectura y equidad. Fomentando la Igualdad a través de la lectura en la Biblioteca Municipal de Ermua» III Congreso Nacional de Bibliotecas Públicas: la Biblioteca Pública, espacio ciudadano. Actas, 2006, págs. 114-119 (Ministerio de Cultura): 114–119. (Noiz kontsultatua: 2021-06-27).
* ↑ El comic como pretexto. Bibliotecas Públicas.
* ↑ La biblioteca un espacio donde cabe todo el mundo. .

## Kanpo estekak

* Isabel González, Facebook
* Isabel González, Linkedin
* Isabel González, Twitter
* Isabel González, Instagram
* Datuak: Q107370824
* Multimedia: Isabel González Rodríguez / Q107370824
# Izar misteriotsua

Izar misteriotsua (frantsesez: L'étoile mystérieuse) Hergék idatzi eta marraztutako Tintinen abenturak kontatzen dituen komiki bat da, Tintinen komikien artean, zuzenean koloretan argitaratu zen lehena. Saileko beste komiki batzuk bezala, bi bertsio ditu, lehena 1942an egina eta bigarrena 1952an.

## Istorioa

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Tintinek Lurrera geroz eta gehiago hurbiltzen ari dela dirudien izar bat ikusten du. Behatokian Calys irakaslea ezagutzen du, ordu gutxitan Lurraren aurka talka egin eta munduaren amaiera eragingo duen meteorito bat dela esaten diona. Zorionez, zientzialariek huts egin zuten euren kalkuluetan eta meteorito aldendu egiten da, baina honen txatal bat Ipar Itsasoan erortzen da. Azterketa batzuk meteoritoak propietate bitxiak dituen metal ezezagun bat duela diote, Calys irakasleak metal hau calysteno bezala izendatzen duelarik. Espedizio bat antolatzen da itsasora erori den txatala berreskuratzeko.
Espedizioan, mundu osoko zientzialari ospetsuekin batera, Tintinek eta Haddock kapitainak parte hartzen dute. Baina beste espedizio bat antolatu duen eta protagonistak aerolitora bere gizonak baino lehenago iris ez daitezen edozer egingo duen eskrupulurik gabeko enpresaburu bati aurre egin beharko diote.

## Bitxikeriak

Komiki honen lehen bertsioa Bigarren Mundu Gerran egin zen, Belgika nazien okupaziopean zegoenean, istorioan islatzen dena.
* Enpresaburu maltzurra Blumenstein izeneko judu estatubatuar bat da, bigarren bertsioan Bohlwinkel bihurtuko dena, latinoamerikako Sao Rico fikziozko herrialdeko bankaria.
* Enpresaburuak antolatutako espedizioak ez du AEBen banderarik eramaten behin betiko bertsioan, baina bai lehen bertsioan.
* Espedizioa osatzen duten zientzialariak, guztiak Erroma-Berlin-Tokio Ardatzaren barnean dauden herrialdeetakoak do herrialde neutraletakoak dira, bakar bat ere ez delarik Aliatuen arteko herrialdekoren batekoa.
1952an eginiko aldaketek istorioaren nazien aldeko kutsua arintzen dute, nabarmenak ere ez diren arren. Bohlwinkel ere judu abizena da (baina ez Blumenstein bezain ezagugarria) eta pertsonaiak propaganda antisemitan juduei ematen zaizkien ezaugarriak izaten jarraitzen du: sudur handia, ezpain sendoak...
Komiki honetan Haddock kapitaina bigarren aldiz agertzen da. Honen aurrekoa den Urrezko hagindun karramarroa komikian erremediorik gabeko alkoholiko bat bazen, honetan Alkoholaren aurkako Itsasgizonen Ligako presidentea da, baina konbentzimendu askorik gabe.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q949863
# Izara Santuaren kapera

Izara Santuaren kapera, Italiako Turin hirian dagoen kapera bat da, Turingo katedralaren alboan. Mundu mailan katoliko askok denbora luzez Jesus Nazaretekoaren irudia zuela uste izan zuten Izara Santuaren gordelekua da.
1668-1694 artean Guarino Guarini arkitektoak barroko estiloan eraikiarazi zuen.

## Ikus gainera

* Izara Santua
* Datuak: Q3657503
* Multimedia: Cappella della Sacra Sindone / Q3657503
# Izar iheslari

Izar iheslaria (runaway star ingelesez) ezohiko abiadura bizian mugitzen den izarrari deritzo, betiere bere inguruko beste izarrekin alderatuz.
Bi arrazoiengatik sor daitezke izar iheslariak:
* Bi sistema bitarren hurbilketak, bi sistemen suntsiketa eta izar batzuen kanporaketa eragin dezake.
* Izar sistema bateko supernoba baten leherketak, gainerako osagaiak jaurtiarazi ditzake.
AE Aurigae, 53 Arietis eta μ Columbae izarrak dira honen adibide. Izar bakoitza besteekiko 100 km/s-ko abiadura baino gehiagora mugitzen da. Izar hauen jatorrizko puntuari dagokionean, Oriongo Nebulosatik hurbil dago, duela bi milioi urte gertatu omen zen leherketa batean. Sh 2-276 nebulosa, izar horiek jaurti zituen supernobaren hondarra dela uste da.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q769363
# Izar konpaktu

Astronomian, izar konpaktu (edo objektu konpaktu) terminoak nano zuriei, neutroi-izarrei eta zulo beltzei egiten die aipamena. Teorian iragarritako izar exotikoak errealitatean aurkituko balira, izar konpaktuen kategorian sailkatuko lirateke.
Izar konpaktu asko izarren eboluzioaren azkenak dira, eta horiei izar hondar deritze. Bestalde, zulo beltza ez den izar konpaktuari izar endekatu ere dei dakioke.

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Weber, Fridolin. (2004). Strange Quark Matter and Compact Stars. doi:10.1016/j.ppnp.2004.07.001. (Noiz kontsultatua: 2018ko urriaren 9a).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q368442
# Izar zirkunpolar

Izar zirkunpolarrak polotik gertu egoteagatik bere inguruan zirkulu oso bat deskribatzen duten izarrei deritze, ostertza moztu gabe eta horregatik beti ikusgai. Ipar Poloan kokatuta dagoen begirale batentzat, izar zirkunpolarrak, Ipar Hemisferioan, ekuatoretik gora aurkitzen diren izar guztiak dira, zehazki esanda, deklinazio positiboa dutenak. Ekuatorean dagoen begirale batentzat izar guztiak irten eta sartu egiten dira eta, beraz, ez dago izar zirkunpolarrik. 40º latitude batean dagoen begirale batentzat, ipar polotik 40º baino gutxiagora dauden izar guztiak dira zirkunpolarrak.
Gainontzeko izarrek, Eguzkiak eta planetak barne, zirkulu baten zati bat baino ez dute deskribatzen, ostertza bi puntutan moztuz: egunsentia eta ilunabarra.

## Erlijioan

Egiptoarrek izar zirkunpolarrak ezagutzen zituzten, nekea ezagutzen ez duten izarrak eta suntsipena ezagutzen ez duten izarrak bezala izendatu zituztenak. Behaketa horietatik abiatuta, iparraldeko zerua, heriotza egon ezin zitekeen lurralde batekin identifikatzen zen, betiereko bizi zoriontsu bataz gozatzen zen tokia.

## Ikus, gainera

* Iparrizar

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12115
* Multimedia: Circumpolar stars / Q12115
# Izar nano

Izar nano izenak hainbat izar mota biltzen ditu. Terminoa jatorrian 1906an sortu zen, Ejnar Hertzsprung daniar astronomoa konturatu zenean izarrik gorrienak (K eta Harvard-eko sailkapen eskemako M bezala sailkatuta) bi talde desberdinetan bana zitezkeela, Eguzkia baino askoz distiratsuagoak zirenak, eta askoz ahulagoak zirenak. Talde horiek bereizteko, izar "erraldoiak" eta "nanoak" izenak eman zizkien hurrenez hurren. Terminoa zabaldu egin zen hurrengoa sartzeko:
   * Nano gorriak: segida nagusiko masa baxuko izarrak dira.
   * Nano horiak: Eguzkiarenarekin erkatzeko moduko masadun izar nanoak, segida nagusikoak.
   * Nano laranjak: segida nagusiko K motako izarrak dira.
* Nano urdina izar nano mota hipotetiko bat da, zeinaren masa oso baxua izanik, sekuentzia nagusia bukatu bezain laster argitasuna ikaragarri handitu eta bere bizialdiaren bukaerara iristen diren.
* Nano zuriak elektroi degeneratutako materiaz osaturikoak dira. Beren bilakaerako azkeneko etapan aurkitu arren, izar horiek ez dute behar beste masa neutroi-izar batean kolapsatzeko edo II. motako supernoba batean lehertzeko (9 eguzki-masa baino izar gutxiagoko masiboek ez bezala).
   * Nano beltza hoztutako nanu zuria da, eta beraz ia argirik igortzen ez duena.

## Kanpo estekak

* (Gaztelaniaz) https://web.archive.org/web/20131203011156/http://www.laeff.cab.inta-csic.es/projects/glosario/glosario/index.php?&letra=&tipo=&id=375
* Datuak: Q244393
# Izar sare

Izar sare batean estazio guztiak nodo zentral batekin zuzenean konektaturik daude. Sare topologiarik erabiliena da konputagailu-sareetan. Nodo horrek, Switch edo Hub, transmisioak birbidaltzen ditu estazioetara. Hub-aren kasuan, estazio guztiei berrigortzen die mezua bus topologiaren funtzionamendua gauzatuz, nahiz eta fisikoki topologia izar modukoa izan. Switch, hub edo router bat daukaten sare lokal ia guztiak izar topologiakoak dira.

## Abantailak

* Estazio batek huts egin ezkero sarea ez da gelditzen, ez du inolako eraginik beste estazioetan
* Nodo nagusiak mezu guztien transmisioa kontrolatzen du
* Matxurak antzemateko eta isolatzeko oso erraza da
* Estazioek transmisio abiadura desberdinak izan ahal dituzte
* Kontrola eta kudeaketa zentralizatua
* Modularitate handia. Estazio berriak gehitzea eta aldatzea erraza da
* Aldi baterako sareak eratzeko aproposa
* Estazio bakoitzak hub zentralera bere kable propio duenez ez daude talkak izateko arriskurik
* Instalatzeko erraza

## Desabantailak:

* Nodo nagusiak huts egin ezkero sarea erori egiten da
* Estazio zentralaren ahalmenaren arabera dago sarearen erantzun-abiadura, normalean bus eta eraztun topologiak baino motelagoa izanik
* Nodo zentralak kableen luzera baldintzatzen du
* Nodoen kopuru eta klabe luzera mugatuak
* Estazio guztiak nodo nagusira kableatu behar dira, nahiz eta beste nodo batzuk hurbilago egon
* Mantentze kostuak epe luzera handi daitezke

## Ikus, gainera

* Sare topologia
* Amaraun sare
* Zuhaitz sare
* Eraztun sare
* Bus sare

## Kanpo estekak

* Telekomunikazio Hiztegia
* Datuak: Q841749
* Multimedia: Star network / Q841749
# Izara Santua

Izara Santua edo Hil-oihal Santua lihozko oihal bat da (436x113 cm), gizon gurutziltzatu baten aurre eta atzealdearen irudi lausoa duena. Gaur egun Turin (Italia) hiriko Izara Santuaren kaperan gorderik dago eta, hirregatik, Turingo Izara ere deritzo. Mendeetan zehar katolikoek gurtu izan dute, Jesus gurutziltzatuaren gorpua biltzeko erabilitako izara bezala, honen gainean Jesusen gorputz irudia mirariz inprimatu omen zelako. Erlikia sakratu gisa duen benetakotasuna zalantzan jarri izan da, are Eliza Katolikoaren barruan, eta erradiokarbono bidezko datazioak Erdi Arokoa dela frogatu du.
Izara Santuaren giza irudia argiago ikusten da zuri-beltzeko argazki negatibo batean bere sepia kolore naturalean baino, Secondo Piak 1898an egindako lehen argazkian. Irudi negatibo hau Jesusen Aurpegi Santuarekiko debozio katoliko herrikoiarekin lotuta dago.

## Oihala

Oihalak 436 cm × 113 cm-ko neurriak ditu, eta ustez gurutziltzaketa baten ondorioz jasandako zauriak dituen gizonezko bat irudikatzen du. Horregatik, Erdi Arotik katolikoen artean Jesusen gurutziltzaketaren hil-oihala zelako sinismena zabaldu zen.

## Jatorriari buruzko polemika

Historialari, teologo, zientzialari eta ikertzaileen artean hil-oihalaren jatorriari buruzko polemika dago, batzuk Jesus Nazaretekoaren gorpua bildu zuen oihala zela eta haren aurpegia agertzen duela uste arren, erradiokarbonoak eta karbono-14ak oihalaren jatorria Erdi Aroan eta 1260-1390 urteen artean kokatzen dute. Eliza Katolikoak ofizialki oihalaren egiazkotasuna baieztatu edo ukatu ez arren, Pio XII.a aitasantuak Aurpegi Santuaren debozioa onartu zuen.

## Erreferentziak

* ↑ «Izara». Euskaltzaindiaren Hiztegia. (Noiz kontsultatua: 2023-04-30.)
* ↑ Izara Santua Elhuyar hiztegian (noiz kontsultatua: 2023-04-30)
* ↑ Otaolaurretxi, Jon. (1992/10/01). Datazio arkeologikoak. Elhuyar.

## Ikus, gainera

* Jesusen gurutziltzaketa
* Izara Santuaren kapera
* Oviedoko Izara Santua

## Kanpo estekak

* Datuak: Q178331
* Multimedia: Shroud of Turin / Q178331