OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zita Borboi-Parmakoa

Zita Borboi-Parmakoa (Zita Maria delle Grazie Adelgonda Micaela Raffaela Gabriella Giuseppina Antonia Luisa Agnese; Toscana 1892 – Zizers, Suitza, 1989) edo Zita Enperatriza (Lekeition ezaguna egin zen bezala) Karlos Austriako azken enperadorearen emaztea izan zen, Austria-Hungariako inperioko azken agintariarena. 1916tik 1918ra enperatriz ofiziala izan zen, baina I. Mundu Gerra amaitzean desegin egin zen inperioa, eta harrezkero erbestean bizi izan zen, zenbait urtez Euskal Herrian, Lekeition.

## Biografia

Zita italiarra zen jaiotzez, Toscanako aristokrazian jaio zen. 1911an Karlos I.a Austriakoarekin ezkondu zen, artxidukea zelarik hau. Garai hartan Austria-Hungariako inperioko oinordekoa Franz Ferdinand Austriakoa zen, Zitaren koinatua, baina hau Sarajevon hil zuten 1914an eta horrek I. Mundu Gerra piztu zuen. Enperadore zaharra, Frantzisko Josef I.a, 1916an hil zen eta gerrak jarraitzen zuen bitartean bihurtu zen Karlos enperadore, eta ondorioz, Zita, ezkontide zen heinean, Austriako enperatriz eta Hungariako erregina tituluez jabetu zen. Austriar inperioak eta Alemaniak galdu egin zuten gerra, eta 1918an desegin egin zen Inperioa. Karlosek eta Zitak erbestera joan behar izan zuten.

### Euskal Herrian egonaldia

Erbestean, Karlos 1922an hil zenean, alargundu egin zen Zita, haurdun zegoelarik. Alfontso XIII Espainiakoak Espainian egotea eskaini zion, eta izatez, Zitaren azken alaba, El Pardo jauregian jaio zen Madrilen. Jarraian, Espainiako erregeak Euskal Herrian eskaini zion etxe bat, Lekeitioko Uribarren jauregia, eta han bizi izan zen Zita bere zortzi seme-alabekin hurrengo sei urteetan. Jauregia erosten Wilhelm Wakonigg enpresari eta espioiak lagundu zuen.
Lekeition aristokrataren oroitzapen ona gordetzen omen da. Uribarren jauregia erre egin zuten frankistek Espainiako Gerra Zibilean, baina orube hartan gaur egunean dagoen eraikinak, hotel batek, Zita izena darama.

### Erbestearen jarraipena

II. Mundu Gerraren garaian Ameriketako Estatu Batuetan eta Kanadan ere bizi izan zen, eta ondoren, Luxenburgon hartu zuen egoitza 1952an. Austriara 1982an itzuli zen lehen aldiz, sei hamarkadaz atzerrian izan ondoren, eta hil artean zenbait aldiz itzuli zen bertara. Suitzan hil zen 1989an, 96 urte zituela.
2009. urtetik, Eliza Katolikoan dohatsu izendatzeko prozedura bat dago Zitaren alde.

## Erreferentziak

* ↑ «Wakonigg, Wilhelm - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (Noiz kontsultatua: 2020-09-28).
* ↑ «Zita enperatriza Lekeition - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-07).
* ↑ «Lekeition suntsitutako eraikinak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (Noiz kontsultatua: 2018-09-07).
* ↑ (Gaztelaniaz) Razón, La. «El palacio de la última Emperatriz» www.larazon.es (Noiz kontsultatua: 2018-09-07).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q50926
* Multimedia: Zita of Bourbon-Parma / Q50926
# Zita Luccakoa

Santa Zita edo Zita Luccakoa (Monsagrati, Luccako Errepublika, 1218 – Lucca, Luccako Errepublika, 1278ko apirilaren 27a) etxeko langile italiarra izan zen. Erromatar Eliza Katolikoak kanonizatuta, Lucca hiriko zaindaritzat hartzen da.

## Bizitza

Monsagrati herrian jaio zen (egungo Luccako probintzian) familia pobre batean. Hamabi urte zituela Lucca hiriko Fatinelli familiaren etxean zerbitzatzera sartu zen. Laster lortu zuen familiaren estimua etxeko lanetan egindako arduragatik, baita pobreen estimua eskuzabaltasun eta karitateagatik.
Fatinellitarren etxean hil zen 1272ko apirilaren 27an. Zitarekiko estimua hain zen handia non San Frediano basilikan lurperatu zuten, Lucca hirian. Zitaren gorputz usteldugabeak basilikan horretan dago, eta erromerien objektu da.
Luccan izan zuen garrantzia hain zen handia, non hiriari berari Santa Zita deitzen zitzaion batzuetan. Dantek, Jainkotiar komedian, Luccako magistratu zahar bati erreferentzia eginez, «Zita doneko zaharretatik bat» deitu zion.

## Kanonizazioa

Inozentzio XII.ak kanonizatu zuen 1696an. Etxeko langileen zaindari izendatu zuen Pio XII.ak, eta gaur egun okinen zaindaria ere bada. Santa Zita eguna apirilaren 27an ospatzen da.
2022an, Ameriketako Estatu Batuetako Eliza Episkopalianoaren egutegi liturgikoan ere sartu zen ofizialki.

## Erreferentziak

* 1 2 (Ingelesez) Jones, Terry. «Zita» Patron Saints Index jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2007/03/06).
* ↑ Alighieri, Dante. (1985). Jainko antzerkia. Bilbo: Igarri, 79 or..
* ↑ (Ingelesez) «Authorize Lesser Feasts and Fasts 2022» Virtual Binder jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2022-09-13) (Noiz kontsultatua: 2024-05-30).

## Kanpo estekak

* Datuak: Q744884
* Multimedia: Saint Zita / Q744884
# Zuzenbidearen printzipio orokorrak

Zuzenbidean, zuzenbidearen printzipio orokorrak ordenamendu juridikoan espresuki aipatzen ez diren printzipioak dira, baina aldi berean ordenamendua gidatzen dutenak. Espainiar zuzenbidean, zuzenbidearen iturritzat hartzen dira, legearen eta ohiturazko zuzenbidearen ondoren. Zuzenbidearen printzipio orokorrak zuzenbide naturalean jatorri izan edo arau juridikoek osatzen duten zuzenbide positiboan duten jatorri.

## Ikus, gainera

* Ekitate
# Zuzenbidearen soziologia

* Soziologia
* Gizarte zientziak
* Aspektu orokorrak
* Gizarte ikerkuntza
* Gizarte teoria · Teoria soziologikoa
* Praktika soziologikoa
* Alorrak edo gertuko alorrak
* Kriminologia · Demografia
* Gizarte mugimenduak
* Gizarte psikologia · Soziolinguistika
* Soziologiaren arloak: Ekonomia
* Erlijioa ·
* Ezagutza ·
* Generoa
* Gizarte egitura ·
* Hezkuntza
* Hiria ·
* Hizkuntza ·
* Kultura
* Legea ·
* Politika ·
* Zientzia
* Kategoriak eta zerrendak
* Soziologoak · Aldizkariak
Zuzenbidearen soziologia (Lege soziologia bezala ere izendatua) zuzenbidearen dimentsio soziala aztertzen duen soziologiaren azpidiziplina da.
Europan, zuzenbidearen soziologiaren hastapenak Max Weber, Emile Durkheim, Eugen Ehrlich, Georges Gurvitch eta Theodor Geiger egileekin loturik dago; Ameriketako Estatu Batuetan, berriz, William Graham Sumner, Nicholas Timasheff, Philip Selznick eta Talcott Parsons autoreekin.

## Ikus, gainera

* Soziologia

## Kanpo estekak

* Lege Soziologiako Nazioarteko Erakundea
* Datuak: Q847034
# Zuzenbidearen zientzia

Zuzenbidearen zientzia da sistema juridikoa aztertu, interpretatu, integratu eta sistematizatzea helburu duen diziplina humanista, bidezko aplikazioa bilatzeko heburuarekin.

## Izendapenak

Diziplina horri erreferentzia egiteko adierazpen erabilienak lehen aipatutakoak dira (zuzenbide zientzia edo zientzia juridikoa); baina normalean izen hauek ere jarri ohi zaizkie:
* Zuzenbidearen zientzia dogmatikoa
* Zuzenbidearen filosofia
* Zuzenbide teoria
* Jurisprudentzia
* Sistema juridikoa
* Zuzenbide zientifikoa

## Bibliografia

* Torré, Abelardo (1997). Introducción al derecho. Buenos Aires: Perrot.
* Bittar, Eduardo CB (2018). Introdução ao Estudo do Direito : humanismoa, demokrazia eta justizia. Brasil: São Paulo, 2018.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q4932206
* Multimedia: Jurisprudence / Q4932206
# Zuzenbidearen historia

Zuzenbidearen historia zuzenbideari buruzko gogoeta da. Analisi historiografikoak berezkoak dituen teknikekin batera, beste ezaugarri batzuk ditu: zuzenbide-historialariak une historiko jakin batean ulertu eta azaldu behar ditu gizarte bakoitzaren kontzeptu juridikoak. Zuzenbidearen historiak, denboraren poderioz herri bat gobernatu duten arauak ez ezik, arau eta ahalmen horien artean izan den edo egon behar zuen harremana ere aipa dezake. Zuzenbidearen historiak prestakuntza funtzioa du zuzenbidea ikasi behar duen ororentzat. Prestakuntza historiko honrrk, eskubidea praktikatzen duenari indarrean dagoen zuzenbidearen eta erakunde juridikoen nondik norakoak eta zentzua ezagutzeko aukera emango dio, hartara arau juridikoen interpretazioan huts egin ez dezan, ez eta irizpen kritiko egokirik gabeko eredu arrotzik hartu ere.
Zuzenbidearen historiaren xede materiala da adierazgarritasun juridiko-faktore- edo elementua (hau da, zuzenbidea bera). Lege, ohitura eta erabilera sozialetan, jurisprudentzian eta zuzenbidearen printzipioetan ez ezik, zeharkako iturrietan ere aurkitzen da, hala nola artean, eleberrian, poesian eta abarretan.

## Garapena

Zuzenbidearen Historia, metodo zientifikoan oinarritutako jakintza den aldetik, funtsean bi praktika metodologikotan oinarritzen da: historikoa eta juridikoa.

### Zuzenbidearen historia, zientzia historikoa

Hasiera batean, Zuzenbidearen Historia historia orokorraren espezializaziotzat hartu zen. Hala, XIX. mendeko ikasketa-planetan, diziplinen aurretik, zegokien atal historikoa ikasten zen. Zuzenbidearen Historia den egungo diziplina Eduardo de Hinojosaren eta korronte historizista alemanen eraginpean garatu zen. Ikuspegi honetatik, Zuzenbidearen Historiak Historiaren espezialitate izaten jarraitu beharko luke.

### Zuzenbidearen historia, zientzia juridikoa

1950etik aurrera, balantza beste muturrera joan zen: Zuzenbidearen Historiak zientzia juridikoa izan behar zuen, bere ezagueraren (iraganeko zuzenbidea), bere ikerketa-metodoaren (teknika juridikoa) eta erakusketaren (erakunde edo kategoria juridikoen bilakaera) arabera. Ikuspegi honen arabera, hartzaileak Zuzenbide Fakultateetako ikasleak izanik, dogmatika juridikoa lehenetsi behar da. Zuzenbidearen Historiaren xedea eta metodoa funtsean faktore juridikoek definitzen badituzte, diziplina horrek zientzia juridikoa eta ez historikoa izan behar du.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Cruz Barney, Óscar; Soberanes Fernández, José Luis. (2016-08-05). «Historia del derecho. X Congreso de Historia del Derecho Mexicano, tomo III, sólo formato electrónico» ISBN: Impreso: 978-607-02-7711-5 Electrónico: 978-607-02-7942-3 (Noiz kontsultatua: 2022-01-30).
* 1 2 3 (Gaztelaniaz) Naujoël. «Apuntes de Derecho para estudiantes y Abogados.» derechouned.com (Noiz kontsultatua: 2022-01-30).

## Kanpo estekak

* Orígenes e historia del Derecho - Canal UNED(Audioa, 2008)
* Datuak: Q680004
* Multimedia: Legal history / Q680004
# Zuzenbidean Masterra

Zuzenbidean Masterra zuzenbideko graduondoko titulua da, Zuzenbide Graduaren ondoren egiten dena.
Ez da nahastu behar Abokatutza Masterrarekin.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q754848
# Zuzenbidean Lizentziatura

    Ez nahasi Zuzenbidea Gradua (Espainia)rekin.
Zuzenbidean lizentziatura edo Zuzenbidea lizentzia, hainbat herrialdetan, Zuzenbidearen eremuko unibertsitate-ikasketa arautu batzuk burutzerakoan lortzen zen titulua zen. Boloniako prozesuarekin, Zuzenbide Gradua bihurtu zen lizentziatura, unibertsitateko gradu tituluarekin.
Zuzenbide Lizentziatura batzuk hauek dira:
* Lizenziat der Rechtswissenschaft (Alemania)
* Licenciatura en Derecho (Espainia)
* Legum Licentiatus (Frantzia)
* Teisės licenciatas (Lituania)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q691532
# Étienne Jodelle

Étienne Jodelle (Paris, Frantzia, 1532 – 1573) frantsesezko poeta izan zen. La Pléiade poeta-taldeko kidea. Cléopâtre captive (1552, Kleopatra gatibu) da haren lan aipagarriena, Frantzian idatzi zen lehen tragedia klasikoa. Beste tragedia batzuk ere idatzi zituen, besteak beste, Didon se sacrifiant, eta komedia bat aurkeztu zuen: Eugène ou la Rencontre (1552, Eugène edo topaketa).

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q289801
* Multimedia: Étienne Jodelle / Q289801
# Étienne François de Choiseul

Étienne François de Choiseul (Lorrena, 1719ko ekainaren 28a - Paris, 1785eko maiatzaren 8a) frantses politikaria izan zen.
Luis XV.a erregearen Kanpo Arazoetako ministro eta Vatikanoan enbaxadore izan zen. Armada guztiz eraberritu eta egokitu zuen, adiskidantza-hitzarmena sinatu zuen Karlos III.a Espainiako enbaxadorearekin (familiako hitzarmena, 1761), eta Lorrena (1766) eta Korsika (1768) Frantziaren mende geratzea lortu zuen. Entziklopediaren zalea (Frantziatik jesuiten egoztea agindu zuen 1764an) eta erregearen aginpidea murriztearen aldeko aristokrata zen. Gobernua eta politika utzi behar izan zituen, garai hartako zailtasun ekonomikoen aitzakian, eta erretiratu egin zen ondoren.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q289149
* Multimedia: Étienne François de Choiseul / Q289149
# Étienne Decrept

Étienne Decrept (Baiona, Lapurdi, 1868ko azaroaren 1a - Bidarte, Lapurdi, 1938ko maiatzaren 8a) euskal idazle, margolari eta dekoratzailea izan zen.

## Biografia

Eskualtzaleen-Biltzarreko lehendakaria izan zen 8 urtez.
Antzerki lirikoan nabarmendu zen, batez ere: Maitena (1909), Amatchi (1913), Leyorrian (1915), Semetchia (1921), Lili, Eginbidia, Mandozaña, Alaba, eta Etcheko Angerua dira bere obra batzuk.

## Lanak
### Antzerkia

* Maitena (1910, Casa Dotesio)
* Semetchia (1924, A. Foltzer)
* Amatchi. Pastorala Kantatua. Hitz neurthuz eta larriz egiña, bi zatitan (1914, H. Champion)

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/27 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

## Kanpo loturak

* Étienne Decrept literaturaren zubitegian
* Datuak: Q12257332
# Étienne Decroux

Étienne Decroux (Paris, 1898ko uztailaren 19a - Boulogne-Billancourt, 1991ko martxoaren 12a) frantses mimoa izan zen.

## Biografia

Keinuen bidezko antzezpenaren sortzailea, izaditik hartutako mugimenduak antzeratzen zituena, hitza, musika eta bestelako apaingarriak baztertuta. 1940an Gorputz Mimikarako Eskola sortu zuen Parisen, eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren, mimikako lantegiak antolatu zituen Europan eta New Yorken. Haren ikasle ezagunenak, Marcel Marceauk, Decrouxen teorietan oinarritu zuen bere mimika-lana. Beste ikasle batek, Jean-Louis Barrault zinema antzezle eta zuzendariak, Les Enfants du paradis (1945, Paradisuko haurrak) filmaren bidez omendu zuen bere maisua eta artea.

## Filmografia

* 1932 : L'affaire est dans le sac, Pierre Prévert
* 1934 : L'Atalante, Jean Vigo
* 1935 : Crime et Châtiment, Pierre Chenal
* 1935 : Le commissaire est bon enfant, Jacques Becker eta Pierre Prévert
* 1937 : L'Affaire Lafarge, Pierre Chenal
* 1938 : Belle étoile, Jacques de Baroncelli
* 1939 : L'Or du Cristobal, Jean Stelli
* 1939 : Macao, l'enfer du jeu, Jean Delannoy
* 1939 : Le Dernier Tournant, Pierre Chenal
* 1943 : Adieu Léonard, Pierre Prévert
* 1943 : L'Escalier sans fin, Georges Lacombe
* 1943 : Le Voyageur sans bagages, Jean Anouilh
* 1945 : Les enfants du paradis, Marcel Carné
* 1943 : Le Corbeau, Henri-Georges Clouzot
* 1946 : Messieurs Ludovic, Jean-Paul Le Chanois
* 1947 : Clochemerle, Pierre Chenal
* 1947 : Capitaine Blomet, Andrée Feix
* 1949 : Occupe-toi d'Amélie, Claude Autant-Lara
* 1949 : Les Petites Annonces matrimoniales, Claude Barma
* 1952 : La Bergère et le Ramoneur, Paul Grimault (ahotsa)
* 1957 : Comme un cheveu sur la soupe, Maurice Régamey
* 1968 : Les Compagnons de Baal, Pierre Prévert

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/28 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q289588
# Étienne Hajdú

Étienne Hajdú (István Hajdú jaioa; Turda, 1907ko abuztuaren 12a - Bagneux, 1996ko martxoaren 24a) hungariar jatorriko eskultorea izan zen. Budapesten eta Vienan egin zituen arte ikasketak, eta 1927an Parisa jo zuen. Eskultura abstraktua jorratu zuen lehenbizi, eta behe-erliebea ondoren. Diseinatzaile gisa ere aski ezaguna izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2017-11-13 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
* Datuak: Q289711
* Multimedia: Étienne Hajdu / Q289711
# Étienne Constantin de Gerlache

Étienne Constantin de Gerlache baroia (Bertrix, 1785eko abenduaren 26a – Ixelles, 1871ko otsailaren 10a) belgikar abokatu, historialari eta politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1831ko otsailetik martxora.
Parisen zuzenbidea ikasi zuen eta han abokatu lana egin zuen Liejan bizitzen jarri aurretik, Herbehereetako Erresuma aldarrikatu zenean. 1830eko Belgikako Iraultzaren ondoren, zenbait kargu izan zituen behin-behineko gobernuan. Kongresuko presidente izan zen eta Leopoldo I.a Belgikakoa belgikarren errege izatera gonbidatzeko mozioa bultzatu zuen. 1831n lehen ministro izan zen eta 1832an Ordezkarien Ganberako buru. 35 urtez Apelazio Gortea zuzendu zuen. Malinasko biltzar katolikoetako buru izan zen 1862tik 1867ra.
Historialari gisa, iholandarren aurkako eta katolikoen aldeko joerak nabarmendu ziren.

## Lanak

* Histoire des Pays-Bas depuis 1814 jusqu'en 1830 (Brusela, 2 liburuki, 1839)
* Histoire de Liège, Brusela, 1843)
* Études sur Salluste et sur quelques-uns des principaux historiens de l'antiquité (Brusela, 1847)
* Essai sur le mouvement des partis en Belgique (Brusela, 1852)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q289570
* Multimedia: Etienne Constantin de Gerlache / Q289570
# Étienne Geoffroy Saint-Hilaire

Étienne Geoffroy Saint-Hilaire (Étampes, 1772ko apirilaren 15a - Paris, 1844ko ekainaren 19a) frantziar naturalista izan zen. Jardin des Planteseko irakasle izan zen (1793), eta han zoologia-bilduma bat egin zuen. Napoleonekin joan zen Egiptora (1798-1801) eta Kairoko Institutua sortu zuen. Haren lan guztiek funtsezko ideia bat dute oinarrian, eraketa organikoaren batasuna. Hala, teoria horri jarraituz, ornodun guztien hezurdurak badituztela berdintasunak ikusi zuen. Orobat, enbriologiaren aitzindari eta teratologia esperimentalaren sortzailea izan zen. Haren ustez ingurunearen eraginak hartara eramanda agertzen dira animalia eta landare motetan aldaerak. Bilakaeraren teoriaren aitzindaria izan zen.
Bere semea Isidore Geoffroy Saint-Hilaire zoologoa izan zen.

## Erreferentziak

* Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/30 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
# Étienne Camy-Peyret

Étienne Camy-Peyret (Maule-Lextarre, 1922ko ekainaren 20a - La Verrière, 2006ko abenduaren 21a) zuberotar sindikalista izan zen, CGTkoa.
Lanbidez irakaslea, ezkerraren batasuna bultzatu zuen bere ibilbidean.
# Étienne Fabre

Étienne Fabre (Rodez, 1996ko abuztuaren 5a - 2016ko abenduaren 10a), Frantziako txirrindularia izan zen.
Mendi istripu batean hil zen, 20 urte zituelarik.

## Palmaresa

2014
* Bizkaiko Itzulia eta bi etapa
2015
* 3. CABA Tourrean eta bi etapa
2016
* Charolaisko Tourra
* Quatre Cantons Zirkuitua

## Kanpo estekak

* Étienne Fabre - ProCyclingStats
* Datuak: Q27115009
* Multimedia: Étienne Fabre / Q27115009
# Zotal (argipena)

Zotal hitzak adiera zenbait ditu:
* zotala, belarra duen lur zatia, laia edo antzeko tresna batekin ateratzen dena;
* zotal edo iragarpena.
# Zotalar

Zotalar, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. Iramendi baino garaixeagoa izan arren, Zotalar zorioneko zerrendatik at utzi zuten. Horrek bakardadera kondenatu zuen gainerakoan Iramendiren antzekoa den mendi hau. Agian zerrendaren egileek gain honen patu beltza aurreikusi zuten: hego-ekialdeko magalean harrobi bat egin behar dute, eta dagoeneko hasiak dira basoa soiltzeko lanak.
Zilbetiko bizilagunek onespena eman arren, izugarria da natura hondatu behar izatea bizirauteko.

## Kanpo estekak

Zotalar, http://www.euskal-herria.org/.
# Zotes del Páramo

Zotes del Páramo Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta. Páramo Leonés eskualdean dago, itsas mailatik 780 m metrora, eta km²-ko azalera hartzen du.
2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 495 biztanle zituen. 2023 urteko erroldaren arabera 408 biztanle zituen.

## Ikus, gainera

* Leóngo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak

* Datuak: Q602101
* Multimedia: Zotes del Páramo / Q602101
# İskenderun

İskenderun —antzina Alexandreta— (grezieraz Ἀλεξανδρέττα, arabieraz الإسكندرون al-ʼIskandarūn), Hatay probintzian dagoen egungo Turkiako hiri bat da. Bere biztanleria, 159.149 biztanlekoa da, 2000ko erroldaren arabera.

## Historia

İskenderunek, Alexandro Handiak K. a. 333an sortutako antzinako Alexandria ad Issumen izena mantentzen du, baina, ziur asko, ez da toki berean egongo. Issosko gudua gertatu zen tokitik 40 kilometro hegoaldera dago. Alexandrok, Siriako Ateen kontrolgune bezala Myriandrus ordezkatzeko xedearekin sortu zuen. Antzinatean, hiria, Bagdad eta Indiarako ibilbide komertzialen zeharkagune garrantzitsua izan zen, Ekialdeko Britainiar Konpainiak, agentzia bat eta faktoria bat mantendu zituen 200 urtez.
Lehen Mundu Gerraren ondoren, Alexandretako Sanjaka, Siriako Agindu frantziarraren zati izatera pasa zen, estatutu berezipean, baina Turkiak itzultzeko exigitu zuen, eskualdea, turkiar, sunitar eta alawiar taldeez populatua zegoela argudiatuz. 1939ko uztailean, Siriaren kexuak kontutan hartu gabe, Frantziak, Sanjaka Turkiari eman zion, gerta zitekeen gerran turkiarren laguntza ziurtatzeko. Siriak, eskualdea aldarrikatzen jarraitzen du.
Gaur egun, Iskenderun, gune industrial garrantzitsu bat da, eta Irak iparraldetik datorren petrolio hodi garrantzitsu baten azken muturra. Gainera, Turkiak Mediterraneo itsasoan duen portu militarrik garrantzitsuena da.

## Klima

Datu klimatikoak (İskenderun) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 25.0 | 26.4 | 31.7 | 36.0 | 40.0 | 37.6 | 37.2 | 38.8 | 40.0 | 37.4 | 31.2 | 26.5 | ' |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 15.4 | 16.1 | 18.7 | 22.3 | 25.5 | 28.5 | 30.7 | 31.5 | 30.3 | 27.1 | 21.7 | 17.1 | 23.7 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 8.6 | 9.0 | 11.3 | 14.7 | 18.4 | 22.0 | 25.0 | 25.7 | 23.3 | 18.9 | 13.8 | 10.2 | 16.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -0.8 | -0.3 | 0.4 | 5.1 | 11.2 | 14.8 | 18.6 | 18.6 | 15.4 | 2.5 | 2.4 | 0.8 | ' |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 81.7 | 85.6 | 85.9 | 63.8 | 47.0 | 35.4 | 12.1 | 18.9 | 39.4 | 79.8 | 88.8 | 89.4 | 727.8 |
| Euri egunak (≥ 1 mm) | 11.3 | 11.1 | 11.4 | 9.4 | 6.6 | 3.3 | 3.1 | 3.7 | 5.8 | 8.7 | 8.7 | 11.1 | 94.2 |
| Eguzki orduak | 130.2 | 142.8 | 189.1 | 216 | 279 | 309 | 294.5 | 288.3 | 264 | 232.5 | 168 | 124 | 2637.4 |
| Hezetasuna (%) | 61 | 63 | 66 | 69 | 72 | 74 | 74 | 72 | 67 | 65 | 63 | 63 | 67.4 |
| Iturria (1): Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü ||||||||||||||
| Iturria (2): Weatherbase ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ Euskaltzaindia. Anatoliako eta Hego Kaukasoko toponimia. .. Euskaltzaindiak egindako oharra: Testu orokorretan Iskenderun idatz daiteke, baina testu espezializatuetan İskenderun idatzi behar da, hori baita jatorrizko grafia.
* ↑ http://www.dmi.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=ISKENDERUN
* ↑ http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=7371&refer=&units=metric

## Kanpo estekak

* Hiriko webgunea.
* Datuak: Q174341
* Multimedia: İskenderun / Q174341
# İsmet İnönü

Mustafa İsmet İnönü (1884ko irailaren 24a - 1973ko abenduaren 25a) turkiar jeneral eta estatuburua izan zen eta 1938ko azaroaren 11tik 1950eko maiatzaren 22ra, Turkiako bigarren presidentea.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q183297
* Multimedia: İsmet İnönü / Q183297
# İlhan Mansız

İlhan Mansız (1975eko abuztuaren 10a - ) Turkiako futbolari ohi eta patinatzailea da, Krimeako tatariar jatorria duena.

## Selekzio nazionala

Turkiako selekzioarekin :
| Urtea | Partida | Gol |
| 2001 | 2 | 1 |
| 2002 | 13 | 5 |
| 2003 | 6 | 1 |
| Guztira | 21 | 7 |

## Kanpo loturak

* National Football Teams
* (Japonieraz) J.League Data Site
* Datuak: Q315309
* Multimedia: İlhan Mansız / Q315309