OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Iparraldeko Ingalaterra

Iparraldeko Ingalaterra (ingelesez: Northern England) Ingalaterrako eskualde kulturaletako bat da. Ez da eskualde administratibo bat, baizik eta konderrien amalgama informal bat. Hegoaldeko muga, gutxi gora-behera, Trent ibaia da, iparraldekoa, berriz, Eskoziak inguratzen du. Batzuetan Man uharteko historian, gaur egun Koroaren dependentzia bat dena, geopolitikoki eskualdearekin lotu izan dute, eta zenbait alderdi kulturaletan hala izaten jarraitzen du. Ingalaterra iparraldeko konderriek 14,5 milioi biztanle dituzte, 37.331 km²-ko azalerarekin.

## Historia

Antzinatean, eremuaren zatirik handiena Brigantiaren zati zen, brigantiarten aberria eta Britainia Handiko britaniar erresumarik handiena zena. Britania konkistatu ondoren, York hiria, erromatar probintziako hiriburu bihurtu zen, lehenik Behe Britania deitua, eta, ondoren, Britania Secunda. Erromatar legioak eskualdea utzi ondoren, Yr Hen Ogledd bezala ezagutua izatera pasa zen. Elite gobernari anglo batek Bernicia eta Deira erresumak sortu zituen, horietatik Northumbria sortu zelarik, eta, Lindisfarne inguruan zentratua eta Irlandako monjeen laguntzarekin, jarduera kultural, akademiko eta monastikoko urrezko aro bat. Eskandinaviar bikingoek eremuaren zati handi baten kontrola lortu zuten: Danelaw izeneko eskualdea Man Erresuma eta uharteekin, Dublin eta Norvegiarekin bat eginez.
1066an normandiar konkistaren ondoren, Iparraldeko sarraskiak hondamena eragin zuen. Hala ere, hirien eraikuntza eta fundazioa, handik gutxira sustatu zen. Iparraldeko Kontseilu bat indarrean egon zen Behe Erdi Aroatik Ingalaterrako Iraultzara arte. Anglo-eskoziar mugako eremuan Britainia Handiaren bateratzeraino borrokatu zuten Estuardotarren alde.

## Klima

Datu klimatikoak (Ingalaterrako N eskualde klimatikoa, 1981–2010) :
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 6.4 | 6.6 | 8.8 | 11.4 | 14.7 | 17.3 | 19.4 | 19.1 | 16.5 | 12.8 | 9.1 | 6.7 | 12.4 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 0.7 | 0.6 | 2.1 | 3.4 | 6.0 | 8.9 | 11.0 | 10.9 | 8.9 | 6.2 | 3.2 | 0.9 | 5.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 94.1 | 69.2 | 75.2 | 64.9 | 61.0 | 71.9 | 72.3 | 82.4 | 80.8 | 100.6 | 98.1 | 99.2 | 969.8 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 14.2 | 11.1 | 12.5 | 10.9 | 10.5 | 10.7 | 10.7 | 11.5 | 10.9 | 13.6 | 14.3 | 13.7 | 144.5 |
| Eguzki orduak | 49.4 | 70.5 | 101.9 | 142.4 | 182.8 | 166.7 | 175.6 | 164.0 | 126.7 | 94.0 | 58.7 | 43.5 | 1376.2 |
| Iturria: Met Office ||||||||||||||

## Erreferentziak

* ↑ (Ingelesez) Met Office. Manchester Climate Information (Region: England N tab). .

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1788657
* Multimedia: Northern England / Q1788657
# Iparraldeko Gune Berria

Iparraldeko Gune Berria (txinera sinplifikatuz: 北部新区), Txinako Herri Errepublikako Chongqing udaltasunaren iparraldean ekonomia garatzeko dagoen 130 kilometro koadroko gunea da.

## Ezaugarriak

Gunea 2002an sortu zen, "Chongqingeko ekonomia eta teknologia garatzeko gunea", "Chongqingeko teknologia berrien industria garatzeko gunea" eta "Chongqingeko esportazioak bdieratzeko merkataritza guneak" batuz.
Ekonomia eta teknologia garatzeko gunea 1993an sortu zen eta mota horretako azpiegituretan aitzindaria izan zen. Hasieran 9,6 kilometro koadroko azalera hartzen zuen, baina azken urteetan hedatuz joan da.

## Enpresak

Iparraldeko Gune Berrian honako enpresak ezarri dira:
* Suzuki
* Honda
* Denso
* Cansai
* Formosa Plastics Group
* Dinxin

## Ikus, gainera

* Chongqingeko ekonomia

## Kanpo estekak

* (Txineraz) Gune Berriari buruzko gobernuak eginiko webgunea.
* Datuak: Q10904012
# Iparraldeko Indar Armatuak

Iparraldeko Indar Armatuak (Forces Armées du Nord edo FAN) Txadeko talde armatu errebeldea izan zen Txadeko Gerra Zibilaren baitan. Hissène Habréri leial mantentzen ziren FROLINATeko kidez osatua zegoen, honek Goukouni Oueddei eta CCFANekin hautsi ondoren 1976an. Hasieran ehunka gutxi Tubuz, Hajerai batzuk eta Ouaddaïako borrokalariz osatua zegoen. FANek bere operazioak Txadeko ekialdean hasi zituen, Sudango laguntzarekin. N'Djamenatik ekialdera eraman zituzten berriro 1980an, Libiaren inkurtsioaren ostean eta bertan Goukouniren GUNTaren aurkako bataila batzuk irabazi zituen 1982an, N'Djamena berriro hartuz eta Habré presidentziaraino lagunduz. Hori dela eta FAN taldea Txadeko Indar Armatu Nazionalaren (FANT) muina bilakatu zen 1983tik aurrera.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3076955
# Himmighofen

Himmighofen Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[Rhein-Lahn barrutia|Rhein-Lahn]] barrutian. 2014an 309 biztanle zituen 5,04 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q628224
* Multimedia: Himmighofen / Q628224
# Himmelstadt

Himmelstadt Alemaniako udalerria da. Bavaria estatuan dago, [[Main-Spessart (barrutia)|Main-Spessart]] barrutian. 2014an 1.621 biztanle zituen 13,42 kilometro koadrotan banatuta.

## Demografia

Ikus jatorrizko Wikidatako eskaera eta iturriak.

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala
* Datuak: Q508177
* Multimedia: Himmelstadt / Q508177
# Himnusz

Himnusz (euskaraz Ereserkia) Hungariako ereserkia da 1844tik. Isten, áldd meg a magyart (euskaraz Jainkoa, bedeinka itzazu hungariarrak) izenaz ere ezaguna da.
Hungarian badago beste abesti bat Himnusz beste garrantzia duena: Szózat. Hala ere, Himnusz da Konstituzioak ereserkitzat hartzen duena.

## Musika

Ferenc Erkelek moldatua zen.
| | [[:Fitxategi:|]] [[Fitxategi:|220px|noicon|alt=]] |
| Arazoak fitxategi hau entzuteko? Ikus multimedia laguntza. ||

## Hitzak

Ferenc Kölcseyk idatzi zituen 1823an. 1989az geroztik urtarrilaren 22an Hungariar Kulturaren Eguna ospatzen da, 1823. urtean Kölcseyk Himnusz poemaren eskuizkribua burutu zuen eguna oroitzeko.

### Hungarieraz

Isten, áldd meg a magyart Jó kedvvel, bőséggel, Nyújts feléje védő kart, Ha küzd ellenséggel; Bal sors akit régen tép, Hozz rá víg esztendőt, Megbűnhődte már e nép A múltat s jövendőt!
Őseinket felhozád Kárpát szent bércére, Általad nyert szép hazát Bendegúznak vére. S merre zúgnak habjai Tiszának, Dunának, Árpád hős magzatjai Felvirágozának.
Értünk Kunság mezein Ért kalászt lengettél, Tokaj szőlővesszein Nektárt csepegtettél. Zászlónk gyakran plántálád Vad török sáncára, S nyögte Mátyás bús hadát Bécsnek büszke vára.
Hajh, de bűneink miatt Gyúlt harag kebledben, S elsújtád villámidat Dörgő fellegedben, Most rabló mongol nyilát Zúgattad felettünk, Majd töröktől rabigát Vállainkra vettünk.
Hányszor zengett ajkain Ozman vad népének Vert hadunk csonthalmain Győzedelmi ének! Hányszor támadt tenfiad Szép hazám, kebledre, S lettél magzatod miatt Magzatod hamvvedre!
Bújt az üldözött, s felé Kard nyúlt barlangjában, Szerte nézett s nem lelé Honját e hazában, Bércre hág és völgybe száll, Bú s kétség mellette, Vérözön lábainál, S lángtenger fölette.
Vár állott, most kőhalom, Kedv s öröm röpkedtek, Halálhörgés, siralom Zajlik már helyettek. S ah, szabadság nem virul A holtnak véréből, Kínzó rabság könnye hull Árvák hő szeméből!
Szánd meg Isten a magyart Kit vészek hányának, Nyújts feléje védő kart Tengerén kínjának. Bal sors akit régen tép, Hozz rá víg esztendőt, Megbűnhődte már e nép A múltat s jövendőt!

## Kanpo estekak

* Hungariako ereserkia youtuben
* Datuak: Q45788
* Multimedia: Himnusz / Q45788
# Himno Nacional de Chile

Himno Nacional de Chile (euskaraz: Txileko ereserki nazionala) Txileko ereserkia da. Batzuetan Canción Nacional (euskaraz: Abesti nazionala) izenez ere ezaguna da.

## Musika

Ramón Carnicerrek moldatu zuen 1828an.

## Hitzak

Eusebio Lillok eta Bernardo de Vera y Pintadok idatzi zituzten. Hitz ofizialak aldatu dira historian zehar, azken bertsioa 1990ekoa izanda, noiz Augusto Pinocheten hirugarren estrofa kendu zenean.

### Gaur egungo hitzak

| Gaztelaniaz | Euskaraz |
| Puro, Chile, es tu cielo azulado; Puras brisas te cruzan también. Y tu campo de flores bordado Es la copia feliz del Edén. Majestuosa es la blanca montaña Que te dio por baluarte el Señor Que te dio por baluarte el Señor, Y ese mar que tranquilo te baña Te promete futuro esplendor Y ese mar que tranquilo te baña Te promete futuro esplendor. Korua Dulce Patria, recibe los votos Con que Chile en tus aras juró: Que o la tumba serás de los libres O el asilo contra la opresión Que o la tumba serás de los libres O el asilo contra la opresión Que o la tumba serás de los libres O el asilo contra la opresión O el asilo contra la opresión O el asilo contra la opresión. | Aratza da, Txile, zure zeru urdina Aire garbiek ere gurutzatzen zaituzte Eta lorez brodatutako zure zelaia Edenaren kopia alaia da Ikusagarria da mendi zuria Jainkoak gotorlekutzat eman zizuna Jainkoak gotorlekutzat eman zizuna Eta bustitzen zaituen itsaso lasai horrek Biharamuneko ospea zin egiten dizu Eta bustitzen zaituen itsaso lasai horrek Biharamuneko ospea zin egiten dizu Korua Aberri gozoa jaso itzazu Zure alde Txilek egindako botoak: Askeen hilobi izango zarela Edo zapalkuntzaren aurkako aterpe Askeen hilobi izango zarela Edo zapalkuntzaren aurkako aterpe Askeen hilobi izango zarela Edo zapalkuntzaren aurkako aterpe Edo zapalkuntzaren aurkako aterpe Edo zapalkuntzaren aurkako aterpe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q484161
* Multimedia: National anthem of Chile / Q484161
# Himno a la Alegría

Himno a la Alegría Miguel Rios abeslari espainiarraren abesti bat da, haren 1970eko Despierta bigarren diskoan sartua. Ludwig van Beethovenen Bederatzigarren Sinfoniako laugarren mugimenduan oinarrituta dago, eta Waldo de los Riosek moldatutako musika du. Arrakasta komertzial handia lortu zuen nazioartean, Australia, Kanada, Alemania eta Suitzan.

## Bertsioak

Txilen ezaguna da bertako lehen Teletoiaren ereserki ofiziala izan zelako, 1978an, eta elkartasun kanpaina horren hurrengo urteetako edizioetan sintonia izan zelako.
2000ean El Consorcio talde bizkaitarrak Las canciones de mi vida albumean sartu zuen bertsio bat. Beste bertsio batzuk egin izan dituzte Rosa Lopezek (2004), Al Bano (La mia opera albumean, 2010), Il Divok(2015) eta Aitanak (2021).

## Erreferentziak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, gaztelaniazko wikipediako «Himno a la Alegría (canción de Miguel Ríos)» artikulutik itzulia izan da, 2024-06-22 data duen 160903011 bertsioa oinarritzat hartuta. Sartze-datarik ez duten erreferentziak, edo 2024-06-22 baino lehenago datatuak, jatorrizko artikulutik ekarri dira itzulpenarekin batera.
* ↑ «Miguel Rios - Himno A La Alegría (Vinyl)» Discogs.
* ↑ «Miguel Rios - A Song Of Joy - hitparade.ch» Swiss Music Charts (Hung Medien).

## Kanpo estekak

* 1970eko grabaketa, ber-masterizatua, Youtuben.
* Datuak: Q300562
# Himotica

Himotica Agonoxenidae familiako tximeleta genero bat da. Bere espezie tipoa Himotica thyrsitis da.

## Espezieak

| Espeziea | Irudia | Egoera |
| Himotica thyrsitis | | daturik gabe |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q18462900
# Irain (delitua)

Irain norbaiten izen onaren aurkako egite edo hitza da. Ekintza edo adierazpen horiek delitu izaten dira haien izaera, ondore eta inguruabarren arabera jendeak larritzat hartzen dituenean. Delitua egiten duenari iraintzaile diote.
Espainiako Zigor Kodeak honela zehazten du 208. artikuluan:
| « | Iraina da beste pertsona baten duintasuna hausten duen ekintza edo adierazpena, pertsona horren ospeari kalte egiten diona edo beraren estimazioaren aurka atentatu egiten duena. Irainak delitu izango dira, bakar-bakarrik, euren izaera, ondore eta inguruabarren arabera jendeak larritzat hartzen dituenean. Irainak ez dira larritzat hartuko egitateak egozte hutsak badira, irainok egitateen faltsutasuna jakinda edota egia ausartegi mespretxatuz gauzatu direnean izan ezik. | » |

## Ikus, gainera

* Kalumnia

## Erreferentziak

* ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
* ↑ Euskaltermen definizioa

## Kanpo estekak

* Datuak: Q3086119
# Irainen oparia

Irainen oparia, Zen eskola budistaren alegia bat da.

## Istorioa

| « | Tokiotik hurbil samurai handi bat bizi zen, jada agurea, eta orduan gazteei zen budismoa irakastera eskainia. Adindua izan arren, oraindik edozein arerio garaitzeko gai zelako kondaira zegoen. Arratsalde batez, bertan inongo eskrupulurik ez izatearen ospea zuen gerlari bat agertu zen. Probokazioaren teknika erabiltzeagatik ospetsua: bere arerioak lehen mugimendua egin zezan zain egoten zen, eta besteek egiten zituzten hutsegiteez jabetzeko adimen pribilegiatuduna, abiadura hilkorraz kontraerasotzen zuen. Gerlari gazte eta egonarri gutxikoak ez zuen inoiz borroka bat bera ere galdu. Samuraiaren ospeari buruz jakitun zenez, berau garaitu eta bere ospea areagotzeko bertaratu zen. Ikasle guztiak ideia horren aurka azaldu ziren, baina zaharrak erronka onartu zuen. Denak hiriko plazara joan eta gaztea maisu zaharra iraintzen hasi zen. Bere norantzan hainbat harri jaurti, aurpegira txistua bota eta ezagutzen diren irain guztiak oihukatu zizkion, bere arbasoak ere laidoztatuz. Ordu luzez samuraia probokatzeko ahaleginak egin zituen, baina zaharra sorgor mantendu zen. Arratsaldearen amaierarako, nekatua eta umilatua sentituz, gerlari gazte oldarkorra erretiratu egin zen. Ikasleak maisuak irainak eta probokazioak nola onartu zituen ikusi ondoren dezepzionaturik, honakoa galdetu zioten: – Nola da posible horrenbeste itxuskeri onartu izana? Zergatik ez duzu ezpata erabili, borroka gal zenezakela jakin arren, gure aurrean koldar agertu beharrean? – Norbait zuregana opari batekin hurbiltzen bada, eta zuk onartzen ez baduzu, norena da oparia? - galdetu zien samuraiak. – Ematen saiatu zenarena – erantzun zuen bere ikasleetako batek. – Ba inbidia, amorrua eta irainekin berdin – esan zuen maisuak. – Onartuak ez direnean, aipatu dituenak bere gain edukitzen jarraitzen ditu. | » |

## Erreferentziak

* ↑ El regalo de los insultos. Paulo Coelho (Gaztelaniaz)

## Kanpo estekak

* Datuak: Q61070760
# Irainka. Euskal irainen bilduma

Irainka. Euskal irainen bilduma 3.000 bat euskal irain dakartzan liburu bat da, Joseba Aurkenerena, Covadonga Garcia eta Jon Zelaia irakasleek idatzia, 1999. urtean argitaratua.

## Iturriak

Irainak biltzeko, bibliografiara jo zuten, batetik. Hiztegi orokorrez gain, aurretik eginak zeuden hainbat bilketa lan ere izan dituzte oinarri, bai eta gaiaren inguruko zenbait artikulu ere: Antonio Perez Bilbaoren Bermeoko herri hizkera, Bernardo Estornes Lasaren Erronkariko uskararen hiztegia, Edurne eta Amaia Alustizaren «Zegamako despektiboak» artikulua, Aizu! aldizkarian Karlox Barrentsorok idatzitako «Euskaraz ere baditugu irainak», Iñaki Martiarturen «Zubererazko irain-bilduma» argitaragabea, eta Covadonga Garciak berak osatutako Bizkaierazko irain-bilduma argitaragabea dira erabilitako iturri batzuk.
Bestetik, galdeketa bidez ere hainbat ale bildu zuten egileek. Horretarako, hiru zatitan banatu zuten euskararen eremua, eta bakoitzak gertuen zuena landu zuen. Jon Zelaia oñatiarrak Gipuzkoako mendebaldea hartu zuen, Gipuzkoan bizkaieraz egiten den eremua. Hondarribian ere galdezka aritu zen, hor bizi baita egun. Covadonga Garcia santurtziarrak Bizkaia hartu zuen (aipatua dugu lehenago ere bilduma egina zuela). Joseba Aurkenerenak, Donostian jaio, Lezon hazi eta Urruñan bizi denak, Oiartzun ibaitik iparraldera jardun zuen. Azkenik, gipuzkerazko irainak hiruren artean bildu zituzten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Nagore Irazustabarrena: «Ze babalorek esan zuen euskaraz irainik ez zela», Argia, 1752. zenbakia, 2000-03-05

## Kanpo estekak

* Joseba Aurkenerena: Euskal irainak denon ahotan
* Joseba Aurkenerena: Irainak euskaraz, harrobi zinez aberatsa
* Joseba Aurkenerena: Euskal irain bideak
* Joseba Aurkenerena: Sexua euskal irainetan
* Joseba Aurkenerena: Animaliak euskal irainetan
* Joseba Aurkenerena: Irainbidea, euskararen baliabide aberatsa.
* Kike Amunarriz: Euskarak balio al du iraintzeko?
* Joseba Aurkenerena: Erronkarierazko irainak.
* Euskaraldia.Berria.eus.Irainak.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259702
# Iraileko Altxamendua

Iraileko Altxamendua (bulgarieraz: Септемврийско въстание, Septemvriysko vastanie) Bulgarian 1923an izan dako altxamendu komunista izan zen. Bulgariako Alderdi Komunista saiatu zen ekainaren 9ko estatu-kolpean hasitako Alexander Tsankoven gobernua botatzen. Hala ere, porrot egin zuten.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q941932
* Multimedia: September Uprising / Q941932
# Ibaiti

Ibaiti Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 28.830 biztanle ditu 897,735 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2005227
* Multimedia: Ibaiti / Q2005227
# Ibaiondo (Leioa)

Ibaiondo Leioako (Bizkaia) auzunea da, herriko beheko aldean dagoena.
Bilboko itsasadarraren ondoan dago kokaturik, "ibaiaren ondoan", industriagunean.

## Ikus, gainera

* Ibaiondo (Bilbo)

## Kanpo-estekak

* Datuak: Q12259345
# Ibaiondo

Ibaiondo izenarekin honako auzo edo barrutiak ezagutzen dira:
* Ibaiondo, Bilboko barrutia.
* Ibaiondo, Leioako auzoa.
* Ibaiondo, Gasteizko auzoa.
# Ibaiondo (Gasteiz)

Ibaiondo Gasteizko auzo bati ematen zaion izena da. Izatez, ez da ageri auzo gisa Udalaren auzoen zerrendan. Etxebizitza bakarreko bi etxadik osatzen dute auzoa, hiriaren iparraldean. Horietako bat, mendebalderago dagoena, ofizialki Sansomendi auzoko barrutian dago, eta bestea Arriaga-Lakua auzokoan.

## Hirigintza

Ibaiondo auzoan dentsitate txikiko eraikuntzak eta kale zabalak nagusi dira. 1980ko hamarkadan Gasteizen garatutako hirigintzaren adibide.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12259344
# Ibaiondoko geltokia

linea (Gasteizko tranbia) :
Ibaiondo Gasteizko tranbia geltokia da, Arabako Gasteiz hiriburuko Arriaga-Lakua auzoan kokatuta dagoena, izen berdineko Wellington Duke kalean kokatua dago.
Geltokia Euskotren Tranbiak operatzen zu eta 2008ko abenduaren 28a inauguratu zen.
Tranbiaren kotxetegien inguruan dago.

## Historia

2008ko abenduaren 28an ireki zen, Gasteizko tranbiaren Erdiguneko eta Lakuako adarrak inauguratzearekin batera, alegia, Angulema eta Ibaiondoko geltokien arteko tartea.
Tranbiaren hegoaldeko luzapen lanak zirela eta geralekua itxiarazi zen 2019ko abuztuaren 12tik urte bereko irailaren 1.ra arte. Egun horien artean Angulemako geltokia eta Unibertsitatearen arteko tranbia adarraren lotura gauzatu zen.
Epealdi berean, geralekua egokitu zen Euskotren Tranbiak Gasteizko tranbiarentzako eskatutako 44 metro luze diren tranbia unitate berriak jaso ahal izateko. Hala, markesinen albo baikotzean 1,8 metroko igarobide librea utzi da, bloke teknikoak birkokatuz eta markesinaren gainerako elementuak egokituz, eta nasak luzatu dira.

## Sarbideak

Landaberde kalea, 8

## Geltokia

* ←    Landaberde eta Unibertsitateraino
* Erdiko nasa, jaitsiera ezkerretik
* Unibertsitatetik datorrena (jaitsiera bakarrik) →

## Konexioak

Ez dago TUVISA edo Araba Busarekin konexioak.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) «Parlamento será parada final del tranvía desde el 12 de agosto. Noticias de Alava» Noticias de Álava (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).
* ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Gasteiz. (2020-02-14). «Vitoria estrena la ampliación del tranvía y espera a los trenes extralargos» Gasteiz Hoy (Noiz kontsultatua: 2020-06-06).
* ↑ Irekia. «Irekia - Vitoria-Gasteizko tranbiaren hegoaldeko luzapenaren lanek behin betiko faseari ekingo diote» www.irekia.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2019-09-01).

## Ikus, gainera

* Arriaga-Lakua
* Gasteiz
* Gasteizko tranbia
* Euskotren Tranbia
* Euskal Trenbide Sarea

## Kanpo estekak

* Gasteizko tranbiaren webgunea
* Datuak: Q4321714
* Multimedia: Ibaiondo tram stop / Q4321714
# Ibaiondo (Bilbo)

Ibaiondo (5) :
| Bilboko Donejakue katedralaren ataria. ||
| Herrialdea Probintzia Udalerria | Euskal Herria Bizkaia Bilbo |
| Auzoak | Abusu/La Peña, Atxuri, Bilbo Zaharra, Buia, Iturrialde, Miribilla, San Adrian, San Frantzisko, Solokoetxe, Zabala eta Zazpikaleak |
| Azalera | 9,6493 km² |
| Biztanleria | 61.651 (2013) |
| Bilbo erdigunea Ibaiondo (5) Ibaiondo (5) Ibaiondo (5) ||
| Koordenatuak: | 43°15′25″N 2°55′24″W﻿ / ﻿43.25694°N 2.92333°W﻿ / 43.25694; -2.92333 |
Ibaiondo Bilboko 5. barrutia da. Ibaizabal ibaiaren bi aldeetara zabaltzen da, eta azaleran Bilboko barrutirik handiena da. Iparraldean Abando barrutiarekin, ekialdean Begoña barrutiarekin, eta hegoaldean Arrigorriaga udalerriarekin egiten du muga. Barrutiak guztira, 964,93 metro koadroko azalera dauka, eta 61.651 biztanle (2013). Bilboko barrutirik populatuena da.
Hainbat auzotan banatuta dago: Atxuri, Bilbo Zaharra, San Frantzisko, Zabala, Zazpikaleak, Solokoetxe, Iturrialde, Abusu/La Peña, Buia, Miribilla eta San Adrian. Bilboko gunerik zaharrenak biltzen ditu oro har, Alde Zaharra eta Bilbo Zaharra, besteak beste.
Azken urteetako immigrazioa dela eta, Bilbon gehien hazten ari den udalbarrutia da, San Frantziskoko eta Bilbo Zaharreko biztanleen %15 eta %20 bitartean dira Espainiar Estatutik kanpo jaioa. Bizilagun kanpotar hauek denda berriak zabaldu dituzte barrutian eta barrutiko merkataritza biziberritu.

## Auzo berriak eta berritzea

Ibaiondo barrutia 1983ko uholdeak gogorren jasan zituen barrutia izan zen, batez ere Zazpikaleak auzoa. Horregatik Bilboko udalak etxebizitzak zaharberritzeko laguntzak eman ditu 1980ko hamarkada bukaeratik, Surbisa bere herri baltzuaren bitartez. Horrez gain, Zazpikaleetako kaleak oinezkoentzako gune bihurtu dira eta ibilgailuen joan-etorria debekatu da.
Aldi berean, ibaiaren bestaldean San Frantzisko eta Bilbo Zaharra auzoak berriztu dira, ur-hornikuntzarik ez zuten etxebizitzak bota eta berriak eraiki dira, Miribilla auzoaren ondoan. Gainera, itsasadarraren ertzetan ibiltoki berri bat egin da erabili gabe zeuden nasa zaharretan.
Horrez gain, Miribillako antzinako meategiak zeuden tokian hainbat etxebizitza eraikitzeak bizilagun gazte asko bertara etortzea eragin du, barrutiko batez besteko adina gutxituz eta barrutiaren berpizkundean lagunduz. Gaur egun, euskaldun gehien biltzen dituen Bilboko gunea da.

## Erreferentziak

* ↑ Bilboko Udala. «05 Barrutia: Ibaiondo» (Noiz kontsultatua: 2014-11-19).
* ↑ Bilboko Udala. «Bilbao zenbatekotan» (Noiz kontsultatua: 2014-11-10).

## Ikus, gainera

* Bilboren berritzea
* Miribilla
* Mahatserri

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2720223
* Multimedia: Ibaiondo / Q2720223
# Ibaiondo Adingabeen Barneratze Zentroa

Ibaiondo Adingabeen Barneratze Zentroa Zumarraga herriko San Kristobal auzoan dagoen Gazteentzako zentzategia da. Bertan arriskutsuak izan daitezkeen adingabeak daude preso, gehienetan delitu larriak egotziak. Ibaiondo zentroa erregimen itxikoa da: delituren bat egiteagatik zigortutako adingabeak hartzen ditu, eta segurtasun neurri zorrotzak ditu. Eusko Jaurlaritzak kudeatzen du. Euskal Autonomia Erkidegoan bakarra da hau.

## Ezaugarriak

Ibaiondo I. mailakoa da, hau da, seguritate handinetakoa. Bertan jasotako pertsonak erregimen itxiko eta erregimen erdi irekiko neurriak betetzen dituzte. Zentroa 39 gazte mutil biltzeko prestatuta dago. Gazte horiek bosta taldetan antolatzen dira. Langileak, bestetik, 2009an, 64 langile, 12 irakasle, gehi zerbitzuetako langileak (sukaldea, garbiketa, zainketa).

## Polemikak

Hasiera hasieratik instalazio polemikoa izan da Ibaiondokoa. Esaterako, 2018an, langile ohi batek egoitzara droga sartzea eta hezitzaileen eta adingabeen arteko «harreman intimoak» salatu izanak salatu zuen. Bertako langileek guztia errefusatu zuten. Ibaiondoko langileek gogora ekarri zuten hezitzaile taldeko kide gehienek urte asko zeramatzatela adingabeen zentro itxian lanean, eta egotzi zizkieten jokabideak «mingarriak» eta «burugabeak» zirela. Gogorarazi zuten bestetik ere erakunde publikoek euren jarduna etengabe gainbegiratzen dutela.

## Atentatua

2001eko otsailaren 22an ETA erakundeak, zaintzaileak gutxitu ondoren, lehergailu batzuk jarri zituzten eraikitzen ari zen zentroan. Ondorioz, eraikinak kalte larriak jaso zituen.

## Erreferentziak

* 1 2 https://www.berria.eus/paperekoa/1857/012/001/2018-09-15/ibaiondoko-langileek-ukatu-egin-dituzte-egotzi-dizkieten-jokabide-okerrak.htm
* ↑ https://argitalpen.ararteko.eus/index.php?leng=eusk&id_l=45&id_a=1452
* ↑ https://elpais.com/diario/2010/01/11/espana/1263164404_850215.html
* ↑ https://www.europapress.es/nacional/noticia-etarra-arzalluz-goni-niega-declarar-atentado-contra-centro-menores-zumarraga-guipuzcoa-20061023142223.html

## Kanpo estekak

* Datuak: Q107031778