OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arcadia Olenska-Petryshyn

Arcadia Olenska-Petryshyn, jaiotzez Arkadia Ivanivna Olenska, (ukraineraz: Аркадія Іванівна Оленська; Roznoxyntsi, 1934ko ekainaren 19a – North Brunswick, 1996ko maiatzaren 6a) ukrainar-estatubatuar artista, arte kritikari eta argitaratzailea izan zen.

## Bizitza

Roznoxyntsin jaio zen 1934an. 1944an Ukraina utzi zuen eta Augsburgera joan zen familiarekin bizitzera. Bost urte geroago, New Yorkera joan ziren. Washington Irving eskolan eta Hunter unibertsitatean ikasi zuen eta graduondoko ikasketak Chicagoko Unibertsitatean egin zituen. 1956an Walter Volodymyr Petryshyn matematikariarekin ezkondu zen.
Batez ere litografia eta olio-pintura lantzen zituen. Bere margolanen erakusketak New Yorken, Toronton, Bruselan, Shenyangen, Kieven eta Lviven antolatu ziren. New York Group Ukrainako artista eta idazleen elkarteko kide aktiboa izan zen, eta Ukrainako Artista Gazteen Elkartea sortzen lagundu zuen.
Sutxasnist Ukrainako literatura eta kulturari buruzko aldizkariko arte-editorea izan zen.
1996ko maiatzaren 6an, senarrak haien etxean hil zuen North Brunswicken, New Jerseyn. Geroago errugabetzat jo zuten gaixotasun mentalarengatik.
Olenska-Petryshynen lanak hainbat bilduma publiko eta pribatutan daude, New Yorkeko Ukrainar Museoan eta New Jersey Estatuko Museoan barne.

## Erreferentziak

* ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* 1 2 (Ingelesez) «Arcadia Olenska-Petryshyn» Ukrainian Museum jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2015-04-02) (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* 1 2 3 4 (Ingelesez) «Arcadia Olenska Petryshyn» Alberta Council for the Ukrainian Arts (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ (Ingelesez) «Ukrainian artist to exhibit in Clark» Ahway News-Record/Clark Patrio: 3. 1988-04-14 (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* 1 2 (Ingelesez) «Artist Arcadia Olenska-Petryshyn found dead; husband is charged"» Ukrainian Weekly 19 1996-05-12 jatorrizkotik artxibatua (artxibatze data: 2008-07-25) (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ (Ingelesez) «Artist, 61, Bludgeoned to Death; Math Professor Husband Arrested» Asbury Park Press (Asbury Park): 1, 12. 1996-05-07 (Noiz kontsultatua: 2022-05-05).
* ↑ (Ingelesez) «Down over Error, Man Allegedly Kills Wife» The Boston Globe (Boston): 11. 1996-05-08 (Noiz kontsultatua: 2022-05-04).
* ↑ (Ingelesez) «Error May Have Made Perfectionist a Killer // Beloved Wife Slain; Professor Is Charged» Tulsa World 1996-05-08.
* 1 2 (Ingelesez) «Arcadia Olenska-Petryshyn» Annex Galleries Fine Prints (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ (Ingelesez) Johnson, Linda A. «N.J. murder might stem from error in math text» South Coast Today 1996-05-08 (Noiz kontsultatua: 2024-03-01).
* ↑ (Ingelesez) «Volodymyr Petryshyn» University of St Andrews, Scotland.
* ↑ (Ingelesez) «Insanity defense possible as prof denies slaying his wife with hammer» Star-Ledger (Newark) 1996-07-09.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q12135699
# Arcadia udalerria, Carroll konderria (Iowa)

Arcadia udalerria Ameriketako Estatu Batuetako Iowa estatuko udalerri bat da, Carroll konderrian. Azken zentsuaren arabera 766 biztanle zituen, 36.21 milia karratu (93.8 km$^2$) eremuan.

## Ekonomia

2020ko zentsuaren arabera, Arcadia udalerriak 378 etxebizitza zeuden. Per capita diru-sarrerak 26.256 estatubatuar dolar ziren.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q2220076
# Anna Strong (espioia)

Anna Smith Strong (Setauket, New York, 1740ko apirilaren 14a - 1812ko abuztuaren 12a) estatubatuar abertzalea zen eta baliteke Culper Spy Ring taldeko emakumezko kide bakarra izatea Amerikako Iraultzan zehar. Culper Spy Ringen egin zuen ekarpen nagusia George Washington jeneralaren kontrabandoa eta misio militarrak zuzentzen zituen mezulari bati seinaleak igortzea izan zen. Gerra osteko Annaren jarduerei buruzko informaziorik ez da aurkitu.
# Anna Swenonis

Anna Swenonis, jaiotzean Anna Svensdotter (? - Vadstena, 1527ko uztailaren 31) suediar eskuizkribu argitzailea izan zen.

## Biografia

Bridgettine ordenako moja, Vadstenako abadian, 1478tik, eta Priora denbora batez.

## Lanak

Anna Swenonis AM 422 eta Ups C 475 eskuizkribuen egiletzat hartu zen. 1501etik 1527ra Libro de oraciones de Ingegerd Ambjörnsdotter izeneko Liburuaren kopia gisa ezagutzen den eskuizkribu argiztatuko artista bezala izendatzen da.Otoitz liburu hau Stockholmeko Suediako Liburutegi Nazionalean gordetzen da. Besteak beste, Ama Birjinaren irudi batez apainduta dago, Vadstenako monasterioko Areto Kapitularreko koadroak gogorarazten dituen estilo batean.

## Erreferentziak

* 1 2 Svenskt konstnärslexikon del V, p. 342, Allhems Förlag, Malmö. Libris 8390293
* ↑ «ÄFsv.Lag» project2.sol.lu.se.

## Kanpo estekak

* Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Anna Swenonis» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.
* Letteraturbanken, mencionada como Anna Svensdotter
* Datuak: Q42714971
# Anna Sokolow

Anna Sokolow (Hartford, Ameriketako Estatu Batuak, 1910eko otsailaren 9a - Manhattan, 2000ko martxoaren 29a) estatubatuar dantzari klasikoa eta koreografoa izan zen, nazioartean antzerki piezak eta dantza garaikideko obrak sortzen lan egin zuen. XX. mendeko munduko dantza konpainia nagusiekin elkarlanean garatu zuen bere artea. Bere dantza-konpainia propioa ere izan zuen, hil ondoren Players’ Project izena hartu zuena.

## Biografia

Emanuel Sisterhooden ikastaroak hartuta hasi zen dantzan Anna Sokolow, ondoren jarduera horretan buru-belarri murgildu zen. Geroago, 1929an, bere ibilbide profesionala hasi zuen, Martha Grahamen konpainiako kide bezala. 1936an, Dance izeneko konpainia sortu zuen. Sokolowek New Dance Group eta Workers Dance Leagueko talde-jardueretan ere parte hartu zuen. 1930ean eta 1940an, taldeentzako koreografiak idatzi zituen, langileen hezkuntza-aprobetxamenduko arazoak eta Alemanian juduen aurkako jazarpenak areagotu izana ardatz hartuta. Anti-War Trilogy-rako Alex North konpositorearekin ere lan egin zuen.
1939an, Mexikon eta Israelen dantzaren garapenean parte hartu zuen Sokolowek. Mexikoko Hezkuntza Publikoko Idazkaritzarekin egindako lanaren ondorioz, Mexikoko Dantza Akademia Nazionala sortu zuen. 1960ko hamarkadan, Batsheva Dantza Konpainiarekin (Arte Ederren Institutu Nazionalarentzat) eta Israelgo Antzerki Lirikoarekin kolaboratu zuen. Era berean, 1958tik 1993ra New Yorkeko Juilliard Schoolen irakatsi zuen. Bere metodoari «method dancing» deitu zitzaion.

## Koreografia nagusiak

* Rooms (1955)
* Dreams (1961)
* Continuación lírica (1954)
* Odas (1965)
* Opus 65 (1965)

### Broadwayko ikuskizunetarako idatzitako piezak

* Noah (1935) - Louis Horsten musika bati buruz
* Sing for Your Supper (1939)
* Street Scene (1947)
* The Great Campaign (1947)
* Sleepy Hollow (1948)
* Regina (1949)
* Happy ases Larry (1950)
* Camino Real (1953)
* Rosas rojas para M (1955) - koreografia onenaren Tony Award sarirako izendapena
* Candide (1956)
* Copper and Brass (1957)
* Clothes for the Summer Hotel (1980)

## Erreferentziak

* ↑ «Anna Sokolow» International Encyclopedia of Dance.
* ↑ «Sokolow Theatre Dance Ensemble - Continuing the Legacy of Anna Sokolow» Sokolowtheaterdance.org.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q431404
* Multimedia: Anna Sokolow / Q431404
# Anna Simon

Anna Simon i Marí (Mollet del Vallès, 1982ko abuztuaren 9a) kataluniar kazetari, telebista aurkezle bat da.

## Biografia

Behin kazetaritzan lizentziatu ostean, 22 urterekin Anna Simon TeleTaxi TV telebista katean aurkezle lanean hasi zen (2005ko urtarrilaren 17an). Antena 3 eta Telecinco kateetako telefono deien saioetatik igaro ondoren, Cuatro kateak Estas no son las noticias saioan lan egiteko dei egin zion. Saioa amaitu ondoren, hainbat kate publikotan lan egin zuen, tartean TV3 (Divendres), 2010an Cuatroren Tonterías las justas saioan aurkezle gisa hasi zen, (Cuatro), gerora Neox katera Otra movida izenez iragan zen saioa.
2012ko uztailean Anna Simon Antena 3 kateko Tu cara me suena lehiaketako partaide gisa onartua izan zenGerora, 2012ko irailean Anna Simon kazetaria Antena 3 kateko El Hormiguero saioa aurkezten hasi zen.

## Telebista

* Buenas noches y buena suerte (2006), Antena 3.
* Estas no son las noticias (2008), Cuatro.
* Los mejores años de nuestra vida canción a canción (2009), La 1.
* Tú sí que vales (2008), Telecinco.
* La jaula (2010), Antena 3.
* Tvist (2009-2010), TV3.
* Divendres (2009-2010), TV3.
* Tonterías las justas (2010-2011), Cuatro.
* Otra movida (2011), Neox.
* Feliz año Neox (2011), Neox.
* Tu cara me suena (2012-2013), Antena 3.
* El hormiguero (2012-), Antena 3.
* Feliz Año Neox 2012 (2012), Neox.

## Erreferentziak

* ↑ Anna Simon ficha por tu cara me suena
* ↑ Anna Simón ficha por el Hormiguero 3.0

## Kanpo estekak

* Anna Simon kazetaria eta aurkezlearen IMDBko fitxa irakurgai (Gaztelaniaz)
* Datuak: Q793718
* Multimedia: Anna Simon / Q793718
# Antonietta Di Martino

Antonietta Di Martino (Cava de' Tirreni, 1978ko ekainaren 1a) italiar atleta ohia da, altuera jauzian aditua.

## Kanpo estekak

* Antonietta Di Martino
* Datuak: Q5450
* Multimedia: Antonietta Di Martino / Q5450
# Antonin Artaud

Antonin Artaud (Marseilla, Frantzia, 1896ko irailaren 4a - Ivry-sur-Seine, Frantzia, 1948ko martxoaren 4a) frantses idazlea izan zen, surrealismoaren jarraitzailea, bere bizitzaren amaieran baztertu bazuen ere, eta ankerkeriaren antzerkiaren sortzailea.

## Biografia

Familia burges baten baitan jaio zen. Gaztetan agerturiko desoreka psikikoa lagun izan zuen bizitza osoan. Talde surrealistako kide izan zen garai batez, eta bi poema-liburu argitaratu zituen: L´ombilic des limbes (1925, "Linboen zilborra"); Le Pèse-Nerfs (1927, "Kirio Pisatzailea"). Charles Dullinen taldeko antzezlari Roger Vitracekin batera, Alfred-Jarry antzokia fundatu zuen (1930). Bestalde, Le Théâtre de la cruauté (1932, "Ankerkeriaren antzerkia") eta Le Théâtre et son double (1938, "Antzerkia eta bere bikia") saiakerek eragin sakona izan zuten antzerki-zuzendari askorengan, hala nola Roger Blinengan, Jean-Louis Barraultengan edota Julian Beckengan (Living Théâtre). Artauden arabera, antzerkiari berezitasuna keinuak ematen dio. Filmetan ere esku hartu zuen antzezlari gisa Abel Gance, Dreyer, Pabst eta Bernard zuzendarien lanetan. Tarahumara mexikar indigenen artean egin zuen egonaldiak eragin nabarmena izan zuen bere pentsamenduan. Fedea eta artea gaitzetsi zituen, gizakiaren miseriaren aterpea zirela baieztatuz.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q187166
* Multimedia: Antonin Artaud / Q187166
* Aipu famatuak: Antonin Artaud
# Antonin Magne

Antonin Magne (Ytrac, 1904ko otsailaren 15a - Arcachon, 1983ko irailaren 8a) txirrindulari profesional frantziar bat izan zen, Frantziako Tourra bi alditan, 1931n eta 1934an irabazi zuena, baita Munduko Txirrindularitza Txapelketa ere 1936an.
Erretiratu ondoren, Louison Bobet eta Raymond Poulidorren kirol zuzendaria izan zen.

## Palmaresa

1927
* 6. Frantziako Tourrean eta etapa bat
1928
* 6. Frantziako Tourrean eta bi etapa
1930
* 2. Euskal Herriko Itzulian eta 2 etapa
* 3. Frantziako Tourrean
1931
* Frantziako Tourra
* 2. Munduko Txirrindularitza Txapelketan
1932
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
1933
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
1934
* FrantziakoTourra
* Nazioen Sari Nagusia
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
1935
* Nazioen Sari Nagusia
1936
* Munduko Txirrindularitza Txapelketa
* Nazioen Sari Nagusia
* 2. Frantziako Tourrean
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan
1938
* 8. Frantziako Tourrean eta bi etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan

| Itzuli Handia | 1927 | 1928 | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | 1934 | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 |
| Italiako Giroa | — | — | — | — | 29. | 34. | — | — | — | — | — | — |
| Frantziako Tourra | 6. | 6. | 7. | 3. | 1. | — | 8. | 1. | UT | 2. | — | 8. |
Legenda :
| — | Ez zuen parte hartu |
| DSK | Deskalifikatua |
| UT | Utzi |

## Kanpo estekak

* Datuak: Q454969
* Multimedia: Antonin Magne / Q454969
# Antonin Personnaz

Antonin Emile Gérard Jean Personnaz (Baiona, 1854ko urriaren 13a - ib., 1936ko abenduaren 31) lapurtar arte bildumagile eta argazkilaria izan zen. Inpresionisten laguna, argazki autokromoak atera zituen.
* Datuak: Q2857133
* Multimedia: Antonin Personnaz / Q2857133
# Antonija Sandrić

Antonija Sandrić, jaiotza-izenaz Antonija Mišura, (Šibenik, Kroazia, 1988ko maiatzaren 19a) kroaziar saskibaloi-jokalaria da. Gaur egun, Espainiako Emakumezkoen Saskibaloi Ligan aritzen den Gernika Lointek Bizkaia taldean jokatzen du.

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Espainiako Saskibaloi Federazioa. Antonija Sandrićen emaitzak eta estatistikak. (Noiz kontsultatua: 2017-05-29).
* Datuak: Q929246
* Multimedia: Antonija Misura / Q929246
# Antonimina

Antonimina Italiako udalerri bat da. Reggio di Calabriako probintzian kokatuta dago, Calabria eskualdean. 1.178 biztanle ditu, 22,91 kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Mugakideak

Antoniminak honako udalerri hauekin egiten du muga:
Cittanova Gerace Locri Portigliola Sant'Ilario dello Ionio Ciminà

## Kanpo estekak

* Datuak: Q54561
* Multimedia: Antonimina / Q54561
# Antonimo

Antonimoak esanahi guztiz kontrakoa duten bi hitz dira. Sinonimoaren aurkakoa da: adibidez, gizen eta argal edo lasai eta urduri. Zenbait kasutan, hitz bati ezezko aurrizki bat gehituz sor daitezke (egin / desegin; berdin / ezberdin; egoki / desegoki; normal / anormal).

## Ikus, gainera

* Sinonimo

## Kanpo estekak

* Datuak: Q131779
# Antonietta Gonsalvus

Antonietta Gonsalvus (gaztelaniaz: Antonia González) edo Tognina Gonsalvus (Ile-de-France, 1572 - Capodimonte, Italia; ¿?) XVI. mendeko emakume bizardun ezaguna.

## Biografia

Bere ama Catherine zuen izena, eta Parisko emakume eder bat zen. Aita, Tenerifeko Petrus Gonsalvus zuen, hipertrikosia zuen gizona. Bikotean zazpi seme-alaba zituen, eta horietatik gutxienez bostek hipertrikosia garatu zuten, Antonietta berak, Madeleine eta Henri dira ezagunenak. Bere familiarena Europan deskribatu den kasurik zaharrena da.
Hainbat margolanetan irudikatu zuten, gehienetan bere familiarekin batera. Fontainebleau-n hazi zen, eta Henrike II.aren gorteko kide izan zen.
Antoniettak gizarte jardueretan parte hartu ohi zuen, gorteko jantzi handiekin jantzita. 1580 eta 1590 bitartean, Petrus Gonsalvus eta haren familia Italiara joan ziren, eta han aipatzen da familia Margarita de Parmaren gortean egon zela. Ustez Capodimonten hil zen, aita bezala.
Artikulu honen erretratua 2016. urtean argitaratutako Layers of Fear beldurrezko bideojokoan erabili zen. Ustez, Lavinia Fontanak margotutako irudian Antoniettak gutun bat du, non bere aitaren biografia labur bat idatzita dagoen:
   On Pietro, Kanariar uharteetan aurkitutako gizon basatia, Frantziako erregea de Enrikeren aurrera eramana izan zen, eta hortik Parmako dukearen eskura pasatu zen. Hortik nator ni, Antonietta, orain Isabella Pallavicinaren, Soragnako Markesa, gortetik hurbil aurkitu nazakezue.

## Erreferentziak

* 1 2 3 4 5 (Ingelesez) natashamoura. (2020-01-22). «Portrait of Antonietta Gonzalez by Lavinia Fontana» Women'n Art (Noiz kontsultatua: 2023-03-20).
* 1 2 (Gaztelaniaz) «La verdadera historia de "La bella y la bestia"» historia.nationalgeographic.com.es 2019-03-04 (Noiz kontsultatua: 2023-03-20).
* ↑ «Seis mujeres barbudas que lucharon por su dignidad rompiendo cánones - GRUP DE DONES DE LA MARXA MUNDIAL VALÈNCIA» www.nodo50.org (Noiz kontsultatua: 2023-03-20).

## Ikus, gainera

* Hipertrikosia
* Emakume bizardun
* Petrus Gonsalvus

## Kanpo estekak

* Tognina Gonsalvus
* Datuak: Q431327
* Multimedia: Tognina Gonsalvus / Q431327
# Antonina

Antonina Brasilgo udalerri bat da, Paraná estatuan kokatua. 18.091 biztanle ditu 882,317 km²ko eremuan.

## Ikus, gainera

* Paraná

## Kanpo estekak

* Datuak: Q599068
* Multimedia: Antonina / Q599068
# Animal (2023ko filma)

Animal 2023ko Sofia Exarchou greziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Greziako eguzki beroaren azpian, uharteko gune turistiko bateko animatzaileak denboraldi turistikorako prestatzen ari dira. Kalia da taldeko liderra. Paperezko dekorazioek, jantzi distiratsuek eta dantza ikuskizunek beteko dute agertokia. Horrela, animatzaile talde honek uda gero eta basatiagoa igaroko du Mirage hotelean lanean.

## Aktoreak

* Dimitra Vlagkopoulou: Kalia
* Flomaria Papadaki: Eva
* Ahilleas Hariskos: Simos
* Voodoo Jürgens: Jonas
* Chronis Barbarian: Thomas

## Erreferentziak

* ↑ «Paretaren beste aldean gertatzen direnak» Berria 2024-1-17 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q121078552
# Animal Diversity Web

Animal Diversity Web edo ADW Ameriketako Estatu Batuetako Michigango Unibertsitatearen Zoologia Museoaren webgunea da.

## Historia

Webgunea Michigango Unibertsitatearen biologia irakaslea zen Philip Myersek sortu zuen, 1995an.

## Ezaugarriak

Animal Diversity Web (ADW) lineako datu-basea da. Milaka animalia espezieren historia naturala, sailkapena, espezieen ezaugarriak, kontserbazio biologia eta banaketa informazioa biltzen dituen lineako datu basea da. Webguneak milaka argazki, ehunka soinu-klip eta museo birtuala biltzen ditu.

## Erreferentziak

* ↑ https://web.archive.org/web/20210421172541/https://www.ur.umich.edu/update/archives/130104/adw

## Kanpo estekak

* (Ingelesez):Animal Diversity Web ofiziala.
* (Ingelesez):Michigango Unibertsitatearen Zoologiaren Museoaren webgunea.
* Datuak: Q2850008
* Espezieak: Animal Diversity Web
# Animal Channel

Animal Channel marrazki bizidunetako filma da. 2009an marrazki bizidunetako film onenaren Goya Sarirako izendatua izan zen. Sekuela bat izan zuen: Midas erregearen altxorra izenekoa.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Cathy zikoinak eta Nicolás saguak, euren zinema itxi beharko dute. Adorea eta irudimena dute ezaugarri eta horiexek erabiliko dituzte Aita Saguk zuzendutako telebista katea berrian lan egiteko berri-biltzaile ausart gisa. Laster ulertuko dute izarra izateko programa berezia behar dutela. Baina ez da erraza izango.

## Erreferentziak

* ↑ Barton Films. Barton katalogoa. .

## Kanpo estekak

* Webgune ofiziala (Gaztelaniaz)
* IMDb-ko fitxa (Ingelesez)
* Datuak: Q21041545
# Animales sin collar

Animales sin collar 2018ko Jota Linares espainiar zinema zuzendariaren thriller filma da.

## Sinopsia

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Andaluzian bizi dira Abel eta Nora senar-emazteak. Abel politikaria da, beharra dutenen aldeko borrokan engaiatuta dagoen pertsona bat. Norak, berriz, dena alda dezakeen sekretu bat dauka. Dena ongi doakie, baina Victorren eta garai bateko bi lagunen etorrerak hankaz gora jarriko du senar-emazteen lasaitasuna.

## Aktoreak

* Natalia de Molina: Nora.
* Daniel Grao: Abel.
* Natalia Mateo: Virginia.
* Borja Luna: Félix.
* Mariana Cordero
* Ignacio Mateos: Víctor.
* Mario Tardón
* Beatriz Arjona
* Marcos Ruiz

## Erreferentziak

* ↑ «Animales sin collar» Berria 2018-10-13 CC BY-SA 4.0 lizentziapean.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q56045209
# Animalia-epaiketa

Animalia-epaiketa gizaki ez ziren animaliei XVIII. eta XIX. mendeetan Europan egin zitzaizkien epaiketak izan ziren.

## Epaiketa kasuak

1386an, Falaisen (Frantzia), txerri eme bat epaitu zuten haur baten hilketa leporatuta. Guiot de Monfort udal idazkariak xehetasun osoz jaso zituen auziaren nondik norakoak. Txerriak haurrari aurpegia eta besoak jan omen zizkion. Hilketaren berri izan zuenean, Pere Lavengin bizkondeak animalia epaitzeko agindua eman zuen, eta heriotzara kondenatu zuten. Giza arropaz jantzita eraman zuten urkamendira, eta han borreroak muturra eta eskuak moztu zizkion, hiltzaileak biktimari egindakoaren ordainetan. Ondoren, atzeko laurdenetik zintzilikatu zuten, eta berehala hil zen, odolustuta. Inguruko abeltzainei txerri guztiak plazara eramateko agindu zitzaien, kondenatuaren generokideek zigorra eskarmentutzat har zezaten. Exekuzioa burututa, jendailak kondenatuaren gorpua zatikatu zuen, eta txerri erreki bazkaria prestatu. Hala ere, kondenatutako animaliak jatea ez zen ohikoa.
Animaliak epaitzea, ordea, ohikoa zen. 1161ean, Parisen beste txerri bat exekutatu zuten, erregezko hilketa leporatuta. Luis VI.a Frantziakoaren seme Filipe printzeak zaldi istripua izan zuen, txerri baten erruz. Eta txerria tripak aterata hil zuten jendaurrean. 1572an, Toledon, haur bat jan zuen txerria exekutatu zuten; baina, horrez gain, sakrilegioa ere leporatu zioten haurraren haragia ostiral Santuan jateagatik.

### Epaitutako animaliak

Txerriak ez ziren izan epaitutako gizaki ez ziren animalia bakarrak. Jabeak hil arte adarkatutako idiak, ostiko egin zale ziren zaldiak, amorrudun txakurrak... urkatu, zatikatu edo burugabetu zituzten gizakiei kalteak eragiteagatik.
Epaiketa horietan, animaliek ez zuten aukerarik beren burua defendatzeko, eta errugabetzat jotzeko aukerak oso txikiak ziren. Hala ere, salbuespenak izan ziren. Esaterako, 1379an, Belgikako Saint-Marcel-le-Jeussery herrian, txakur saldo batek haur bat hil zuen, eta animaliak hiltzera kondenatu zituzten; baina Hubert de Poitiers apaizak saldoko txakur kumeentzat errukia eskatu zuen eta, azkenean, epaileek animalia gazteenei zigorra barkatzea erabaki zuten.

## Erreferentziak

* 1 2 3 Irazustabarrena, Nagore. (2012-07-15). «Animaliek epaitutako animaliak» Argia CC-BY-SA lizentzia.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q1411630
# Animal Blues

Animal Blues Nafarroako blues musika laukotea da.

## Historia

Taldearen sorrera 2013an dago iruñean. Jaime Alvarellos-ek abiatu zuen proiektua, hasieran hirukotea izango zena Kike Arza eta Juanma Urrizarekin. Lehenengo ontzertua Iruñeko Garazi tabernan eman zuten eta han ikusle zegoen Alejandro Mingot. Jaime eta Alejandrok kontzertu batzuk emateko bikotea osatu zuten baina 2013ko azaroan dagoeneko lau musikariek osatzen zuten Animal Blues taldea. 2015 urtean Beasaingo Pottioko Estudioan grabatu zuten Animal Blues diska.

## Diskografia

* Animal Blues (2015)

## Erreferentziak

* ↑ (Gaztelaniaz) Vasco, Diario. «Concierto: Animal Blues» agenda.diariovasco.com (Noiz kontsultatua: 2017-10-15).
* ↑ «Animal Blues» www.hotsak.com.

## Kanpo estekak

* Animal Blues-en webgunea
* Datuak: Q61361887
# Animal House

National Lampoon's Animal House 1978ko John Landis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. John Belushi, Tim Matheson, John Vernon, Verna Bloom, Thomas Hulce eta Donald Sutherland aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua

Oharra: Atal honek istorio osoa edo amaiera argitzen du.
Faber College delakoa AEBtako ikastetxe pribatua da, XIX. mendearen amaieraldera Emil Faberrek sortua. Halere, gainontzeko ikastetxeetatik ezberdintzen duten hainbat ezaugarri ditu, denen gainetik bere izaera bereziki klasista. Ikastetxearen barnean bi anaikidetza edo talde daude: bata, Omega Theta Pi Etxea, ikasle serio, ustehandi eta zorrotzez osatua, eta bestea Delta Tau Chi Etxea, guztiz aurkako jarrera duten ikasleak dituena... ero basati parrandazale porrokatuak.

## Aktoreak

* Tom Hulce: Larry Kroger
* Mark Metcalf: Doug Neidermeyer
* John Belushi: John Blutarsky
* Karen Allen: Katy
* James Daughton: Greg Marmalard
* Tim Matheson: Eric Stratton
* Peter Riegert: Donald Schoenstein
* Mary Louise Weller: Mandy Pepperidge
* Stephen Furst: Kent Dorfman
* Kevin Bacon: Chip Diller
* Bruce McGill: Daniel Simpson Day
* Donald Sutherland: Dave Jennings
* John Vernon: Dean Vernon Wormer
* Verna Bloom: Marion Wormer
* Martha Smith: Babs Jansen
* Chris Miller: Hardbar

## Kanpo estekak

* Animal House filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com (Ingelesez)
* Animal House filmaren IMDBko fitxa irakurgai (Ingelesez)
* Datuak: Q960125
* Multimedia: Animal House / Q960125
# Aubière kantonamendua

Aubière kantonamendua Frantziako kantonamendu bat da. Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Guztira 3 udalerri ditu eta Aubière da bere hiriburua.

## Kanpo estekak

* Datuak: Q240882
# Aubonne

Aubonne Suitzako udalerria da. Vaud kantonamenduan dago, Morges barrutia barrutian. 2014an 3,241 biztanle zituen 9,39 kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak

Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Kanpo estekak

* Datuak: Q43232
* Multimedia: Aubonne / Q43232