# ճփնի
## Armenian
### Etymology

Learned borrowing from Middle Armenian ճփնի (čpʻni). Doublet of ծիֆին (cifin).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡ʃəpʰˈni/, [t͡ʃəpʰní]
* (Western Armenian) IPA: /d͡ʒəpˈni/, [d͡ʒəpʰní]

### Noun

ճփնի • (čpʻni)
* oleander, Nerium oleander
    Synonym: դափնեվարդ (dapʻnevard)

#### Declension

u-type, inanimate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | ճփնի (čpʻni) | ճփնիներ (čpʻniner) |
| dative | ճփնու (čpʻnu) | ճփնիների (čpʻnineri) |
| ablative | ճփնուց (čpʻnucʻ) | ճփնիներից (čpʻninericʻ) |
| instrumental | ճփնով, ճփնիով (čpʻnov, čpʻniov) | ճփնիներով (čpʻninerov) |
| locative | ճփնում, ճփնիում (čpʻnum, čpʻnium) | ճփնիներում (čpʻninerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | ճփնին (čpʻnin) | ճփնիները/ճփնիներն (čpʻninerə/čpʻninern) |
| dative | ճփնուն (čpʻnun) | ճփնիներին (čpʻninerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | ճփնիս (čpʻnis) | ճփնիներս (čpʻniners) |
| dative | ճփնուս (čpʻnus) | ճփնիներիս (čpʻnineris) |
| ablative | ճփնուցս (čpʻnucʻs) | ճփնիներիցս (čpʻninericʻs) |
| instrumental | ճփնովս, ճփնիովս (čpʻnovs, čpʻniovs) | ճփնիներովս (čpʻninerovs) |
| locative | ճփնումս, ճփնիումս (čpʻnums, čpʻniums) | ճփնիներումս (čpʻninerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | ճփնիդ (čpʻnid) | ճփնիներդ (čpʻninerd) |
| dative | ճփնուդ (čpʻnud) | ճփնիներիդ (čpʻninerid) |
| ablative | ճփնուցդ (čpʻnucʻd) | ճփնիներիցդ (čpʻninericʻd) |
| instrumental | ճփնովդ, ճփնիովդ (čpʻnovd, čpʻniovd) | ճփնիներովդ (čpʻninerovd) |
| locative | ճփնումդ, ճփնիումդ (čpʻnumd, čpʻniumd) | ճփնիներումդ (čpʻninerumd) |

### References

* Ġazaryan, Ṙuben (1981) “դափնեվարդ”, in Busanunneri hayeren-latineren-ṙuseren-angleren-franseren-germaneren baṙaran [Armenian–Latin–Russian–English–French–German Dictionary of Plant Names], Yerevan: University Press, § 264, page 25a

## Middle Armenian
### Alternative forms

* ճֆնի (čfni), ճըֆն (čəfn), ճըփն (čəpʻn), ջիֆնի (ǰifni)

### Etymology

Probably from an unattested sense of Arabic جَفْن (jafn), جِفْن (jifn, “vine, grapevine”) +‎ -ի (-i, botanical suffix). For the broader meaning of the Arabic term see the Theological dictionary of the Old Testament.

### Noun

ճփնի • (čpʻni)
* oleander, Nerium oleander
    Synonyms: տֆլայ (tflay), խարզահրայ (xarzahray)
** 6th–12th? centuries, Baṙkʻ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen] :բաբունաճ = ճփնոյ ծաղիկbabunač = čpʻnoy całikبَابُونَج (bābūnaj) = flower of čpʻni
** 12th century, Nersēs Šnorhali, Riddles :ՃԸՓՆ... Ծառ մի կայ շատ ու անպիտան ՚Ւ երբ ծաղկի՝ խիստ անկածան, Վա՜յ թէ մեղուք յինք փթեցան, Շատ բոզերո յայտ քեզ նշան։ČƏPʻN... Caṙ mi kay šat u anpitan ’W erb caġki, xist ankacan, Va$^!$y tʻē meġukʻ yinkʻ pʻtʻecʻan, Šat bozero yayt kʻez nšan.
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 106:Եւ թէ ուզես, արա ի մէջ տանն փոս մի, եւ ծեծեա զճփնոյն (var. զճփոյն) տերեւն եւ ի փոսոյն մէջն լից․ նա ինչ լու կենայ՝ ամէնքն անդր ժողովին։Ew tʻē uzes, ara i mēǰ tann pʻos mi, ew cecea zčpʻnoyn (var. zčpʻoyn) terewn ew i pʻosoyn mēǰn licʻ; na inčʻ lu kenay, amēnkʻn andr žoġovin.
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 110:Բայց Պօլօնացիք զայս փորձեալ են, որք առին զցախն ճփնւոյն (var. ճըփնոյն) դալար, եւ այնու խծկեցին զծակադրունսն, նա մկունքն անճարացան, եւ զայն կերեալ սատակեցան:Baycʻ Pōlōnacʻikʻ zays pʻorjeal en, orkʻ aṙin zcʻaxn čpʻnwoyn (var. čəpʻnoyn) dalar, ew aynu xckecʻin zcakadrunsn, na mkunkʻn ančaracʻan, ew zayn kereal satakecʻan:
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 290:Եւ հատո ի սահմանացն զօշինդրն, զճֆնին, եւ զխիարուկն, եւ զլեղեհամ ծաղիկն․ եւ խանձուած դեղն ամենեւին վատ է:Ew hato i sahmanacʻn zōšindrn, zčfnin, ew zxiarukn, ew zleġeham caġikn; ew xanjuac deġn amenewin vat ē:
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 327: […] եւ խառնեա ափ մի սպիտակ կասլայի պտուղ հարիւր հատ, չոր թուզ՝ նուկի եւ կէս, եւ ճփնւոյն տերեւ երկու երեք, եւ անապակ կիր ափ մի […] […] ew xaṙnea apʻ mi spitak kaslayi ptuġ hariwr hat, čʻor tʻuz, nuki ew kēs, ew čpʻnwoyn terew erku erekʻ, ew anapak kir apʻ mi […]
** 13th century, Faraj the Syrian, Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden] Table of chapters:Վասն որ ճըֆն լինի կերել եւ ահոկէ իրVasn or čəfn lini kerel ew ahokē irOn [horse's] having eaten oleander and its harm
** 13th century, Faraj the Syrian, Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden] 138, (Chapter heading):Յաղագս, որ ճֆնի լինի կերելYaġags, or čfni lini kerelOn [horse's] having eaten oleander
** 13th century, Faraj the Syrian, Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden] 169:Եւ ծառայէ այս դեղովս․ առ սինապ, դեղին ծծում, աֆիոն, ճֆնոյ տակ, լեսէ եւ մաղէ․ եւ ծառայէ զէդ խոց մի այլ։Ew caṙayē ays deġovs; aṙ sinap, deġin ccum, afion, čfnoy tak, lesē ew maġē; ew caṙayē zēd xocʻ mi ayl.
** 1438, Hovhannes hekʻimi bžskaran [Medical book of healer Hovhannes] :Ճփնի․ արապկ. տֆլէ․ ի լադինն՝ մէնանտէր […] Čpʻni; arapk. tflē; i ladinn, mēnantēr […]Oleander = In Arabic دِفْلَى (diflā), in Latin oleander (?) […]
** 1478 – 1492, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Angitacʻ anpēt [Useless for Ignoramuses] :Տիֆլայ· որ է ճֆնին․ յիշած է ի վերայ ճէին:Tiflay· or ē čfnin; yišac ē i veray čēin:Tiflay = Is the oleander. It is mentioned under Č.
** 1614 – 1622, Asar Sebastacʻi, Girkʻ bžškakan arhesti [Book of Medical Art] :Դիֆլէ, որ է մէշում ուռին, որ է ճփնին, որ է ճֆնին։Diflē, or ē mēšum uṙin, or ē čpʻnin, or ē čfnin.
** 1614 – 1622, Asar Sebastacʻi, Girkʻ bžškakan arhesti [Book of Medical Art] :Նզրուվարդ, որ է ճփնին։Nzruvard, or ē čpʻnin.

#### Usage notes

* Based on the attestation in Galen, some sources identify ճփնի (čpʻni) with camomile.

#### Descendants

* Armenian: ճփնի (čpʻni) (learned), ջթնա (ǰtʻna) (Kessab), ջինի (ǰini) (Hamshen)
* → Pontic Greek: τσιφίνι (tsifíni), τσιφίν (tsifín), ζιφίν (zifín)
** → Armenian: ծիֆին (cifin), ծիփին (cipʻin), ծեփիկ (cepʻik)
** → Turkish: zifin, zifina, sifin, cifin, çıfın, çifin, ç'ifin (possibly partially directly from Armenian)

### References

* ↑ Greppin, John A. C. (1985) Baṙkʿ Gaɫianosi: The Greek–Armenian Dictionary to Galen‎, Delmar, New York: Caravan Books, page 151, incorrectly reading the Arabic as բարունաճ (barunač) and unable to identify it
* ↑ Mnacʻakanyan, A. Š. (1980) Hay miǰnadaryan hanelukner (V—XVIII dd.) [Medieval Armenian Riddles (5–18th Centuries)] (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 309
* ↑ Ališan Ġ., editor (1877), Girkʻ vastakocʻ [Geoponica], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 79
* ↑ Ališan Ġ., editor (1877), Girkʻ vastakocʻ [Geoponica], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 81
* ↑ Ališan Ġ., editor (1877), Girkʻ vastakocʻ [Geoponica], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 191
* ↑ Ališan Ġ., editor (1877), Girkʻ vastakocʻ [Geoponica], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 223
* ↑ Čʻugaszyan, B. L. (1980) Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy (ŽG dar) [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden (13th century)]‎, Yerevan: Academy Press, page 41
* ↑ Čʻugaszyan, B. L. (1980) Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy (ŽG dar) [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden (13th century)]‎, Yerevan: Academy Press, page 151
* ↑ Čʻugaszyan, B. L. (1980) Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy (ŽG dar) [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden (13th century)]‎, Yerevan: Academy Press, page 159
* ↑ Karst, Joseph (1904) “Das trilingue Medizinalglossar aus Ms. 310 der Wiener Mechitaristen-Bibliothek”, in Zeitschrift für Armenische Philologie, volume II, Marburg (Hessen): N. G. Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, pages 127, 142
* ↑ Basmaǰean, K. Y., editor (1926), Amirtovlatʻi Amasiacʻwoy angitacʻ anpēt [Useless for Ignoramuses of Amirdovlatʿ Amasiacʿi]‎, Vienna: Mekhitarist Press, § 3438, page 571
* ↑ Vardanjan, Stella (1990) Амирдовлат Амасиаци, Ненужное для неучей (in Russian), Moscow: Nauka, § 3075, pages 460, 782
* ↑ Asar Sebastacʻi (1993) Girkʻ bžškakan arhesti (XVI—XVII dd.) [Book of Medical Art (16–17th cc.)]‎, preparation of the text, preface and dictionary by D. M. Karapetyan, Yerevan: Academy Press, page 241
* ↑ Asar Sebastacʻi (1993) Girkʻ bžškakan arhesti (XVI—XVII dd.) [Book of Medical Art (16–17th cc.)]‎, preparation of the text, preface and dictionary by D. M. Karapetyan, Yerevan: Academy Press, page 253
* ↑ Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “ճփնի”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 187a
* ↑ Kʻaǰuni, Manuēl (1893) “ճփնի”, in Baṙgirkʻ aruesticʻ ew gitutʻeancʻ ew gełecʻik dprutʻeancʻ. Hamaṙōt baṙgirkʻ gitutʻeancʻ ew aruesticʻ ew gełecʻik dprutʻeancʻ hayerēn-gałłieren [Dictionary of Arts and Sciences and Belles Lettres. Concise Armenian–French Dictionary of Arts and Sciences and Belles Lettres], volume III (overall work in Old Armenian and French), Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 154b
* ↑ Béguinot, Augusto, Diratzouyan, Nersès (1912) Contributo alla flora dell' Armenia‎ (in Italian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy, § 543
* ↑ Sargsyan, Artem et al., editors (2008), “ջթնա”, in Hayocʻ lezvi barbaṙayin baṙaran [Dialectal Dictionary of the Armenian Language] (in Armenian), volume V, Yerevan: Hayastan, page 175b
* ↑ Sargsyan, Artem et al., editors (2008), “ջինի”, in Hayocʻ lezvi barbaṙayin baṙaran [Dialectal Dictionary of the Armenian Language] (in Armenian), volume V, Yerevan: Hayastan, page 179b, a misprint for ջփնի (ǰpʻni)?

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “ճփնի”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 217b
* Adoncʻ, Nikoġayos (2006) Erker. hat. A., Patmagitakan usumnasirutʻyunner [Works. Volume I, Historical Studies]‎ (in Armenian), Yerevan: University Press, page 419, identifies with Georgian წიფელი (c̣ipeli, “beech”)
* Palatecʻi, Gēorg Dpir (1877) “ճփնի”, in “Baṙkʻ Vastakocʻ grocʻ [A vocabulary to Geoponica]”, in Ġewond Ališan, editor, Girkʻ vastakocʻ [Geoponica] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 252
* Ališan, Ġewond (1895) “ճփնի”, in Haybusak kam haykakan busabaṙutʻiwn [Armenian Botany] (in Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy, § 1915, page 407, also has the form ջիֆնի (ǰifni) on page 544, without attestation
* Bănățeanu, Vlad (1961) “Observații în legătură cu termenii pentru arbuști în limba armeană [Notes on Armenian shrub terminology]”, in Studii și cercetări lingvistice‎ (in Romanian), volume 12, number 4, page 517 of 515–540
* Botterweck, G. Johannes, Ringgren, Helmer, Fabry, Heinz-Josef (1974) Theological Dictionary of the Old Testament, volume III, Wm. B. Eerdmans Publishing, page 56
* Čʻugaszyan, B. L. (1980) Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy (ŽG dar) [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden (13th century)]‎, Yerevan: Academy Press, pages 213–214
* J̌ahukyan, Geworg (2010) “ճփնի”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 498a
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “ճփնի”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 480b, the alternative form ճփի (čpʻi) supposed by the spelling զճփոյն (zčpʻoyn) found in chapter 106 in the 1877 edition of the Geoponica is probably spurious; Ališan 1895 and Norayr quote the same passage with զճփնոյն (zčpʻnoyn)
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “ճֆնի”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 481b
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “ճըֆն”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 473a
* Norayr N. Biwzandacʻi (2000) “ճփնի”, in Martiros Minassian, editor, Baṙagirkʻ storin hayerēni i matenagrutʻeancʻ ŽA–ŽĒ darucʻ [Dictionary of Middle Armenian Based on the Literature of 11–17th Centuries]‎, edited from the author's unfinished manuscript written 1884–1915, Geneva: Martiros Minassian, page 476