# tarlaigh
## Irish
### Pronunciation

* (Galway) IPA: /ˈt̪ˠɑːɾˠl̪ˠə/

### Etymology 1

New formation to the past tense tharla (“happened”), from Old Irish do·rala, ·tarla (“happened; put (past tense)”) (suppletive preterite of do·cuirethar), from to- + ro- + Proto-Celtic *layeti, from Proto-Indo-European *leh₁- (“let, leave”) (Latin lētum (“death”); Old Church Slavonic лѣнъ (lěnŭ, “lazy”); Hittite [script needed] (laizzi, “lets”); Lithuanian liáutis (“stop”); Gothic 𐌻𐌴𐍅𐌾𐌰𐌽 (lēwjan, “betray”), 𐌻𐌴𐍅 (lēw, “opportunity, cause”)). Compare Scottish Gaelic tàrlaidh.

#### Alternative forms

* tárlaigh, tárluigh (superseded)

#### Verb

tarlaigh (defective, present analytic tarlaíonn, past analytic tharla, verbal noun tarlú)
* to happen, befall, occur

##### Conjugation

| | | singular | plural | relative |
| | | third | third | relative |
| indicative | present | tarlaíonn sé, sí | tarlaíonn siad; tarlaíd$^†$ | a tharlaíonn; a tharlaíos / a dtarlaíonn*; a dtarlaíos* |
| indicative | past | tharla sé, sí tharlaigh sé, sí† | tharla siad; tharlaigh siad†; tharladar | a tharla / ar tharla*; a tharlaigh† / ar tharlaigh† |
| indicative | past habitual | tharlaíodh sé, sí / dtarlaíodh sé, sí‡‡ | tharlaídís; tharlaíodh siad / dtarlaidís‡‡; dtarlaíodh siad‡‡ | a tharlaíodh / a dtarlaíodh* |
| future | future | tarlóidh sé, sí | tarlóidh siad; tarlóid$^†$ | a tharlóidh, a tharlós / a dtarlóidh*, a dtarlós* |
| conditional | conditional | tharlódh sé, sí / dtarlódh sé, sí‡‡ | tharlóidís; tharlódh siad / dtarlóidís‡‡; dtarlódh siad‡‡ | a tharlódh / a dtarlódh* |
| subjunctive | past | dá dtarlaíodh sé, sí | dá dtarlaídís; dá dtarlaíodh siad | — |
| verbal noun | verbal noun | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### Etymology 2

From the verbal noun tarlú (“haulage”), from earlier tarlódh.

#### Alternative forms

* tarlaidh (superseded)

#### Verb

tarlaigh (present analytic tarlaíonn, future analytic tarlóidh, verbal noun tarlú, past participle tarlaithe)
* to haul, drag
* to draw (up, out; pull)
* to transport

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | tarlaím | tarlaíonn tú; tarlaír$^†$ | tarlaíonn sé, sí | tarlaímid; tarlaíonn muid | tarlaíonn sibh | tarlaíonn siad; tarlaíd$^†$ | a tharlaíonn; a tharlaíos / a dtarlaíonn* | tarlaítear |
| indicative | past | tharlaigh mé; tharlaíos | tharlaigh tú; tharlaís | tharlaigh sé, sí | tharlaíomar; tharlaigh muid | tharlaigh sibh; tharlaíobhair | tharlaigh siad; tharlaíodar | a tharlaigh / ar tharlaigh* | tarlaíodh |
| indicative | past habitual | tharlaínn / dtarlaínn‡‡ | tharlaíteá / dtarlaíteá‡‡ | tharlaíodh sé, sí / dtarlaíodh sé, sí‡‡ | tharlaímis; tharlaíodh muid / dtarlaímis‡‡; dtarlaíodh muid‡‡ | tharlaíodh sibh / dtarlaíodh sibh‡‡ | tharlaídís; tharlaíodh siad / dtarlaídís‡‡; dtarlaíodh siad‡‡ | a tharlaíodh / a dtarlaíodh* | tharlaítí / dtarlaítí‡‡ |
| future | future | tarlóidh mé; tarlód; tarlóchaidh mé$^†$ | tarlóidh tú; tarlóir$^†$; tarlóchaidh tú$^†$ | tarlóidh sé, sí; tarlóchaidh sé, sí$^†$ | tarlóimid; tarlóidh muid; tarlóchaimid$^†$; tarlóchaidh muid$^†$ | tarlóidh sibh; tarlóchaidh sibh$^†$ | tarlóidh siad; tarlóid$^†$; tarlóchaidh siad$^†$ | a tharlóidh; a tharlós; a tharlóchaidh$^†$; a tharlóchas$^†$ / a dtarlóidh*; a dtarlóchaidh*$^†$ | tarlófar; tarlóchar$^†$ |
| conditional | conditional | tharlóinn; tharlóchainn$^†$ / dtarlóinn‡‡; dtarlóchainn$^†$‡‡ | tharlófá; tharlóchthá$^†$ / dtarlófá‡‡; dtarlóchthá$^†$‡‡ | tharlódh sé, sí; tharlóchadh sé, sí$^†$ / dtarlódh sé, sí‡‡; dtarlóchadh sé, sí$^†$‡‡ | tharlóimis; tharlódh muid; tharlóchaimis$^†$; tharlóchadh muid$^†$ / dtarlóimis‡‡; dtarlódh muid‡‡; dtarlóchaimis$^†$‡‡; dtarlóchadh muid$^†$‡‡ | tharlódh sibh; tharlóchadh sibh$^†$ / dtarlódh sibh‡‡; dtarlóchadh sibh$^†$‡‡ | tharlóidís; tharlódh siad; tharlóchadh siad$^†$ / dtarlóidís‡‡; dtarlódh siad‡‡; dtarlóchadh siad$^†$‡‡ | a tharlódh; a tharlóchadh$^†$ / a dtarlódh*; a dtarlóchadh*$^†$ | tharlófaí; tharlóchthaí$^†$ / dtarlófaí‡‡; dtarlóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go dtarlaí mé; go dtarlaíod$^†$ | go dtarlaí tú; go dtarlaír$^†$ | go dtarlaí sé, sí | go dtarlaímid; go dtarlaí muid | go dtarlaí sibh | go dtarlaí siad; go dtarlaíd$^†$ | — | go dtarlaítear |
| subjunctive | past | dá dtarlaínn | dá dtarlaíteá | dá dtarlaíodh sé, sí | dá dtarlaímis; dá dtarlaíodh muid | dá dtarlaíodh sibh | dá dtarlaídís; dá dtarlaíodh siad | — | dá dtarlaítí |
| imperative | imperative | tarlaím | tarlaigh | tarlaíodh sé, sí | tarlaímis | tarlaígí; tarlaídh$^†$ | tarlaídís | — | tarlaítear |
| verbal noun | verbal noun | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú | tarlú |
| past participle | past participle | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe | tarlaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “do·cuirethar”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ Matasović, Ranko (2009) Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 9), Leiden: Brill, →ISBN, page 235
* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “tarlód”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

### Further reading

* Dinneen, Patrick S. (1904) “tarla; tarlaidhim; tarlódh”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 720
* Ó Dónaill, Niall (1977) “tarlaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN