# chleb
## English
### Etymology

From Polish chleb. Doublet of khleb and loaf.

### Noun

chleb (uncountable)
* (rare) Polish bread.
** 1997, Noëlle Janaczewska, “Historia”, in Peta Tait, Elizabeth Schafer, editors, Australian Women’s Drama: Texts and Feminisms (Currency Plays), Sydney, N.S.W.: Currency Press, →ISBN, page 280:Upstairs at the Polish Club / Among plastic palms and gossip, / While Wujiu Jerzy / Sells kielbasy and chleb—[…]
** 2000, Tarisa Ann M. Matsumoto, “Zoltan’s Food”, in Shadowgraph and Zoltan’s Food‎, Ames, Ia.: Iowa State University, →DOI, →OCLC, section “Advent of Red”, page 55:[…] dough for the chleb beaten down with imprints of her fists and knuckles […] the moist ferment staring at her in anticipation of being molded baked buttered into something fantastic succulent artistic slices of chleb […]
** 2004, Helen McCourt Mentek, “The Wheel of Life”, in Ripples on a Puddle: A Collection of Short Stories, Victoria, B.C.: Trafford Publishing, →ISBN, page 228:Mountains of chleb teetered on plates.
** 2008, Polly Courtney, chapter 15, in Poles Apart, Leicester: Matador, →ISBN, page 81:In the safety of her bedroom, with a litre of water and a slice of chleb inside her, things felt better again.
** 2016 July 7, Michel Faber, “Since You Last Visited Sopot”, in Undying: A Love Story, Edinburgh: Canongate Books, →ISBN:The diner where the soup was almost free (three zloty, with chleb and margarine) has closed, dumping its coarse clientele into history.

## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *xlě̀bъ. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /xlʲɛːp/
* IPA: (15th CE) /xlʲep/

### Noun

chleb m inan (related adjective chlebny or chlebowy)
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Kuyavia, Masovia, Silesia) bread; sacramental bread (baked good made of flour and water, usually sourdough or yeast; single loaf of this, sometimes used in the Christian ritual of the Eucharist before the consecration)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 13, 8:Ne iest strach boszi przed oczima gich. Czili ne poznaiø wszitcy, czso stroiø lichotø, gisz to szrø lud moy iaco karmø chleba?[Nie jest strach boży przed oczyma jich. Czyli nie poznają wszytcy, cso stroją lichotę, jiż to żrą lud moj jako karmią chleba?]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 40, 10:Czlowek..., w iegosz iesm pwal, iensze iadl chleby moie, vweliczil na mø zdradø[Człowiek..., w jegoż jeśm pwał, jenże jadł chleby moje, uwieliczył na mię zdradę]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 41, 3:Bili mi sø zlzi moie chlebowe we dne y w noczi, gdi molwø mi na kaszde: Gdze iest bog twoy[Były mi są słzy moje chlebowe we dnie i w nocy, gdy mołwią mi na każde: Gdzie jest Bog twoj?]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 79, 6:Karmicz bødzesz nas chlebem zlez a pyczye dasz nam we zlzach w merze[Karmić będziesz nas chlebem słez a picie dasz nam we słzach w mierze]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 101, 5:Zeschlo iest sercze moie, bo iesm zapomnal giescz chleba mego[Zeschło jest serce moje, bo jeśḿ zapomniał jeść chleba mego]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 101, 10:Popyol iaco chleb iadl iesm, a pyczye moie se płaczem smeszal iesm[Popioł jako chleb jadł jesm, a picie moje z płaczem zmieszał jeśm]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 16:Aby wiwyodl chleeb z szemye[Aby wywiodł chleb z ziemie]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 103, 17:Chleeb *serczse czlowyeczye sczwyrdzy albo possyly[Chleb sierce człowiecze śćwirdzi albo posili]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 104, 39:Prosyly y przyszla cyecyerza, y chleba nebyesskego nasycyl ge[Prosili i przyszła ciecierza, i chleba niebieskiego nasycił je]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 131, 16:Vboghe gego naszyczø chlebow[Ubogie jego nasycą chlebow]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ann 7:Napelneny pyrzwey, za chlebmy sø se posadzely[Napełnieni pirzwej, za chlebmi są sie posadzieli]
** 15th century, Ojcze nasz - Modlitwa Pańska - Oratio Dominica, page 3:Chleb nasz phszedny day nam dzysya[Chleb nasz powszedni daj nam dzisiaj]
** 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole‎, Łęczyca, Poznań, line 10:Stol weliky sweboda, staye na nym pywo y voda, y k temu møszo y chlep[Stoł wieliki świeboda, staje na nim piwo i woda, i k temu mięso i chleb]
** 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume III, page 56:Wsząl chleeb w swąthe y teesz welebnee rancze swoy[Wziął chleb w swiąte i też wielebne ręce swoj]
** 1876-1929 [1449], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎, volume XV, page 475:Proverbium: Mowa szyą da movycz, a chleb yescz[Proverbium: Mowa się da mowić, a chleb jeść]
** 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume V, page 254:Chleba panis[Chleba panis]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 16, 12:Wyeczyor bødzeczye geszcz myøsso, a rano nasyczeny bødzeczye... chlyebem[Wieczor będziecie jeść mięso, a rano nasyceni będziecie... chlyebem]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 16, 15:To gest ten chleb, *kto dal wam pan k gedzenyu... Sbiray yø kaszdi, czso dosycz ma k *genyv[To jest ten chleb, kto[ry] dał wam Pan k jedzeniu... Zbiraj ją każdy, cso dosyć ma k je[dze]niu]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 34, 25:Nye bødzesz offyerowacz na kwassonem chlebye krwye offyery mey[Nie będziesz ofierować na kwasonem chlebie krwie ofiery mej]
** 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 21, 8:Bo iest poswyøczon bogv swemv a chlebi obyetne offyerowacz bødze[Bo jest poswięcon Bogu swemu a chleby obietne ofierować będzie]
** 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 4, 7:Stoi... obietny owinø modrim plasczem... Chlebi zawszdi na nyem bødø[Stoi... obietny owiną modrym płaszczem... Chleby zawżdy na niem będą]
** 1930 [c. 1455], “I Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 21, 6:Tedi kaplan dal gemu chleb poswyøtni, bo gynego chleba tu nye bilo, geno chlebowye obyetowany[Tedy kapłan dał jemu chleb poświętny, bo jinego chleba tu nie bilo, jeno chlebowie obietowany]
** 1930 [c. 1455], chapter III, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, Reg 14, 3:Weszmy na swø røkø dzesyøcz chlebow a pokrøtø[Weźmi na swą rękę dziesięć chlebow a pokrętę]
** 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 9, 29:Ktorim poleczoni bili ssødi swyøte, wlodnøly nad chlebi a nad wynem[Ktorym polecony były sędy *święte, włodnęli nad *chleby a nad winem]
** 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 10, 33:Abi z nas kaszdi dal trzecyznø szelyøgow... ku chlebom obyetnim[Aby z nas każdy dał trzeciznę szelągow... ku chlebom obietnym]
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 50:Myesczanyn, czo szyedzy w lawyczy a przedawa chleb albo czokolwyek gynnego, thego dobrze wybracz w radą[Mieszczanin, co siedzi w lawicy a przedawa chleb albo cokolwiek jinnego, tego dobrze wybrać w radę]
** 1881 [1460], “Wydanie krakowskie dzieła Jana z Turrekrematy Explanatio in Psalterium”, in Józef Przyborowski, editor, Przegląd Bibliograficzno-Archeologiczny. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony bibliografii, archeologii, numizmatyce, heraldyce, historii, sztukom pięknym i literaturze, volume I, Bydgoszcz, page 187:Boze, daj pokoy, myr a k themu pokratha chleba y czeszky szyr![Boże, daj pokoj, mir, a k temu pokrętą chleba i czeski syr]
** 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎, Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 399:Panis comeditur... chleb szyą gye[Panis comeditur... chleb się je]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 19:Obyethnymy chleby proposicionis panibus[Obyethnymy chleby proposicionis panibus]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 39:Po skybye chleba colidriam panis[Po skibie chleba colidriam panis]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 85:W chlebyech in panibus[W chlebiech in panibus]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 88a:Melchyszedech chleb y wyno w szluszbye boszkyey offyerowal[Melchysedech chleb i wino w służbie boskiej ofierował]
** 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 300:Yeszlysz szyn boszy, rzekny, yszeby kamyenye tho chlebem szyą stalo[Jesliś syn boży, rzekni, iżeby kamienie to chlebem się stało]
** 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 300:Nye w samym chlyebye szyvye czlovyek alye ve wsszelkym slove, chtore pochodzy z vsth boszych[Nie w samym chlebie żywie człowiek ale we wszelkim słowie, chtore pochodzi z ust bożych]
** 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, Zator, Lesser Poland Voivodeship, page 142:Po skybye chlyeba post buccellam[Po skibye chleba post buccellam]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 204:Beda mieni, iże po roce *myny uczynił a po czworgu chleba tegoż dnia cudo[Beda mieni, iże po roce *myny uczynił a po czworgu chleba tegoż dnia cudo]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 274:Przyjacielu, daj mi wza­jem troje chleba[Przyjacielu, daj mi wza­jem troje chleba]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 535:O Judaszu,... ty ręce, które... chleb na puszczy rozmnożyły, umywają tobie twoje nogi niedostojne[O Judaszu,... ty ręce, które... chleb na puszczy rozmnożyły, umywają tobie twoje nogi niedostojne]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 540:Yen vzywa chlyeba mego nye przeto, by pomogl, alye by tayemnye zavadzyl, podnyeszye pyątą svoyą nad mye[Jen używa chleba mego nie przeto, by pomogł, ale by tajemnie zawadził, podniesie piętę swoję nad mie]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 553:Tego dla Judasz jest wziął kęs chleba rozmoczonego[Tego dla Judasz jest wziął kęs chleba rozmoczonego]
** XV p. post., Wokabularz petersburski II, Cesarskiej Biblioteki Publicznej w Petersburgu, sygn. Lat.F.ch.XVI.12, page 10:Turestia ogorzali chlep[Turestia ogorzali chleb]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 86r:Muscidus panis splesznyaly chleb[Muscidus panis splesznyaly chleb]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 101r:Pinsere id est pistare panem facere backen chleb pyecz[Pinsere id est pistare panem facere backen chleb piec]
* (attested in Masovia, Lesser Poland, figuratively) bread (maintenance, food, often paired with salt)
** 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 81:Bo z wczena mødrego dobywayø czczy y chleba dobrego[Bo z uczenia mądrego dobywają czci i chleba dobrego]
** 1922 [1471], “Sądownictwo w sprawach kmiecych a ustalanie się stanów na Mazowszu pod koniec wieków średnich”, in Kazimierz Tymieniecki, editor, Prace Komisji Hisorycznej, volume 3, Masovia, page 15:Jaco moy synowyecz rodzony, Wawrzinyecz, nye wyschethschy s mego domv, s mego chleba y s moyey soly... any zabil gwaltem Andrzeyowego czlowyeka[Jako moj synowiec rodzony, Wawrzyniec, nie wyszedszy s mego domu, s mego chleba i s mojej soli... ani zabił gwałtem Andrzejowego człowieka]
** 1922 [1472], “Sądownictwo w sprawach kmiecych a ustalanie się stanów na Mazowszu pod koniec wieków średnich”, in Kazimierz Tymieniecki, editor, Prace Komisji Hisorycznej, volume 3, Masovia, page 77:Gernold pr[ze]sz svego syna Pyothra, kthorego choua w domv swem y na szvem chlebye, nye sbil barthnyka[Gernold pr[ze]z swego syna Piotra, ktorego chowa w domu swem i na swem chlebie, nie zbił bartnika]
** 1950 [1472], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3087, Warsaw:Jako sszyn moy badacz ssze mną na genem chlebye y w yenem domv nyedzelny przikaza* nym moym *dzewthky szluzebney Dorothyey oth *Ondrzeya... nye odegnal[Jako syn moj badać sie mną na jenem chlebie i w jenem domu niedzielny przykaza nim moim *dziewki ślużebnej Dorotjej ot *Ondrzeja... nje odegnał]
** 1885-2024 [XV p. post.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume VIII, Chęciny, page 19:Maczey Zakrzewsky nye zachowal w do­mu swogym na swym chlebie y na pywye zlodzeyow, lotrow[Maciej Zakrzewski nie zachował w domu swojim na swym chlebie i na piwie złodziejow, łotrow]

#### Derived terms

* chlebica
* chlebodarca
* chlebojedźca
* nagnieciony chleb
* świni chleb
* Świętego Jana chleb
* chlebić impf
* jeść swój chleb impf

#### Related terms

* chlebojecowy

#### Descendants

* Polish: chleb, chlib, kleb (Middle Polish)
** → English: chleb
* Silesian: chlyb

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “chleb”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “chleb”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “chleb”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “chleb”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021) “chleb”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN
* K. Nitsch, editor (1954), “chleb”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 233
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “chleb”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “chleb”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
* Wanda Decyk-Zięba, Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Zygmunt Gałecki, Justyna Garczyńska, Halina Karaś, Alina Kępińska, Anna Pasoń, Izabela Stąpor, Barbara Taras, Izabela Winiarska-Górska (2008) “chleb”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 13

## Polish
### Alternative forms

* chlib, kleb (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish chleb.

### Pronunciation

* IPA: /ˈxlɛp/
* (Middle Polish) IPA: /ˈxlep/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛp
* Syllabification: chleb

### Noun

chleb m inan (diminutive chlebek or chlebuś, related adjective chlebowy)
* (countable) bread (food product made from flour and water with yeast or leaven, shaped into round or elongated lumps; single loaf of this product)
    kromka chleba ― a slice of bread
    bochenek chleba ― a loaf of bread
    chleb razowy ― whole-meal bread
* (uncountable, literary, figuratively) bread (job; work performed for a fee)
* (uncountable, literary, figuratively) bread (all the means to meet basic life needs)
    Synonyms: chleb powszedni, utrzymanie, życie
* (obsolete, uncountable) Synonym of zboże
* (obsolete, uncountable) Synonym of dobrobyt
* (Middle Polish, more generally) Synonym of pożywienie

#### Derived terms

* chlebny
* o chlebie i wodzie
* biały chleb
* chleb powszedni
* chleb świętojański
* chlebak
* chlebodawca
* chlebodawczyni
* ciemny chleb
* ciężki kawałek chleba
* czarny chleb
* lekki kawałek chleba
* łaskawy chleb
* z tej mąki chleba nie będzie
* głodnemu chleb na myśli
* chlebić impf
* jeść chleb impf
* podzielić się ostatnim kawałkiem chleba pf, dzielić się ostatnim kawałkiem chleba impf
* wiedzieć, z której strony chleb jest posmarowany impf
* z niejednego pieca chleb jeść impf

#### Related terms

* chlebno
* chlebaczek
* pochlebić pf, pochlebiać impf
* schlebić pf, schlebiać impf

#### Descendants

* → English: chleb

### Further reading

* chleb in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* chleb in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “chleb”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “CHLEB”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 12.07.2018
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “chleb”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “chleb”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “chleb”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 278
* chleb in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego