# chlebowy
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *xlě̀bovъ. By surface analysis, chleb +‎ -owy. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /xlʲɛbɔvɨ/
* IPA: (15th CE) /xlʲɛbɔvɨ/

### Adjective

chlebowy
* (relational, attested in Lesser Poland, Greater Poland) bread
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 52, 5:Szrø lud moy, iaco karmø chlebowø[Żrą lud moj jako karmią chlebową]
** 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 23, 29:Kaplany vstawyeny bødø nad chlebi poswyøtnimy a nad obyatø chlebowø[Kapłani wstawieni będą nad chleby poświętnymi a nad obiatą chlebową]
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 13, 8:Azaly nye posnayą wszytczy, czosz czynyą zloszcz, czy, czo poszyrayą lyud moy yako karmyą chlyebową?[Azali nie poznają wszytcy, coż czynią złość, czy, co pożyrają lud moj jako karmią chlebową]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 36r:Crusta et hoc crustum superfices vel cortex panis skora chlebovą[Crusta et hoc crustum superfices vel cortex panis skora chlebowa]

#### Derived terms

* chlebowa misa
* chlebowy stół

#### Descendants

* Polish: chlebowy
* Silesian: chlebowy

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “chleb”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “chleb”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* K. Nitsch, editor (1954), “chlebowy”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 236
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “chlebowy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “chlebowy”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk
* Wanda Decyk-Zięba, Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Zygmunt Gałecki, Justyna Garczyńska, Halina Karaś, Alina Kępińska, Anna Pasoń, Izabela Stąpor, Barbara Taras, Izabela Winiarska-Górska (2008) “chlebowy”, in Wanda Decyk-Zięba, Stanisław Dubisz, editors, Glosariusz staropolski - dydaktyczny słownik etymologiczny [Old Polish Glossary - Didactic Etymological Dictionary] (in Polish), Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, →ISBN, page 13

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish chlebowy. By surface analysis, chleb +‎ -owy.

### Pronunciation

* IPA: /xlɛˈbɔ.vɘ/
* (Middle Polish) IPA: /xlɛˈbɔ.vɨ/
* (Masovia):
** (Masuria) IPA: /xlɛˈbɔ.vi/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔvɘ
* Syllabification: chle‧bo‧wy

### Adjective

chlebowy (not comparable, no derived adverb)
* (relational) bread
    Synonym: chlebny
* (colloquial, historical, Polish People's Republic) supplement (entitling one to a special cash supplement to your pension or retirement pension)

#### Derived terms

* drzewo chlebowe
* kwas chlebowy

### Noun

chlebowy m pers
* (nominalized, Masuria) Synonym of dożywotnik

### Further reading

* chlebowy in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* chlebowy in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “chlebowy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “chlebowy”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “chlebowy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “chlebowy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 280
* Jan Karłowicz (1900) “chlebowy”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 182

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish chlebowy. By surface analysis, chleb +‎ -owy.

### Pronunciation

* IPA: /xlɛˈbɔ.vɪ/
* Rhymes: -ɔvɪ
* Syllabification: chle‧bo‧wy

### Adjective

chlebowy (not comparable, no derived adverb)
* (relational) bread

#### Declension
### Further reading

* chlebowy in silling.org