# przestać
## Old Polish
### Etymology 1

From prze- +‎ stać (“to get up”). First attested in the 14th century.

#### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pr̝ɛstat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pr̝ɛstat͡ɕ/

#### Verb

przestać pf (imperfective przestajać or przestawać)
* (attested in Masovia) to stop, to cease; to pass (to not continue longer)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 8, 8:Wipuszczyl goløbya, abi wzwyedzal, yuszli wodi przestali na zemy (si iam cessassent aquae super faciem terrae)[Wypuścił gołębia, aby wzwiedział, jużli wody przestały na ziemi (si iam cessassent aquae super faciem terrae)]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 110:Gdi przestanąn albo przemyną przerzeczona dzyessyancz *lyad (cessantibus si quidem sive elapsis decem annis)[Gdy przestaną albo przeminą przerzeczona dziesięć lat (cessantibus si quidem sive elapsis decem annis)]
* (atested in, Masovia) to lose legal power
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 68:Tho tesz vstawyenye owszeyky yvsz przestalo, bo yvsz o them wsysthkem gynako wyszszey gest vstawy[o]no[To też ustawienie owszejki już przestało, bo już o tem wszystkiem jinako wyszszej jest ustawi[o]no]
* (attested in Masovia, Greater Poland) to stop, to cease (to not do longer) [with accusative ‘what’; or with od (+ genitive) ‘from what’; or with infinitive ‘doing what’]
** 1853 [1451], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, Błonie, Płock, page 105:Tego psalmu spyal na poly a tu y przestal[Tego psalmu śpiał na poły a tu ji przestał]
** 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 23, 26:Nye przestal pan od gnyewu (non est aversus dominus ab ira) roznyewanya swego wyelykego[Nie przestał Pan od gniewu (non est aversus dominus ab ira) rozniewania swego wielikiego]
** 1930 [c. 1455], “I Mach”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 2, 23:Gdisz przestal mowycz ta slowa (ut cessavit loqui verba haec)[Gdyż przestał mowić ta słowa (ut cessavit loqui verba haec)]
** 1959 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 115, Poznań:Yacom bil w pozelstwe... oth Mycolaya... do Thomislawa..., aby *yegø *pøl plozy, zesczy zagonow, ne orąl, a on ne chcząl przestacz[Jakom był w poselstwie... ot Mikołaja... do Tomisława..., aby jego poł płosy, sześci zagonow nie orał, a on nie chciał przestać]
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume V, page 270:Si enim peccator wlt hodie desistere, przestacz, a peccatis suis[Si enim peccator wlt hodie desistere, przestać, a peccatis suis]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 39r:Desistere abstan oder vnderstan przestacz[Desistere abstan oder vnderstan przestać]
* (intransitive) to lose strength; to become weak
** 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 7, 22:Gdisz ivsz søcz vtrudzeny tym wolanym a tim placzem zemdleny przestaly bily (cum... his fletibus lassati siluissent), tedi Ozias... rzekl[Gdyż już, sąc utrudzeni tym wołanim a tym płaczem zemdleni, przestali byli (cum... his fletibus lassati siluissent), tedy Ozyjasz... rzekł]

##### Derived terms

* przestanie
* przestań

##### Related terms

* bez przestanku

##### Descendants

* Polish: przestać (“to stop (doing something)”)
* Silesian: przestać

### Etymology 2

From prze- +‎ stać (“to stand”). First attested in 1461–1467.

#### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pr̝ɛstaːt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pr̝ɛstɒt͡ɕ/

#### Verb

przestać impf
* to be proper, to be correct
** 1461–1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 90r:Tria... que competunt prestoy[ą] anime peccatrici[Tria... que competunt przestoj[ą] anime peccatrici]

##### Descendants

* Polish: przestać (“to stand for some time”)

### References

* Bańkowski, Andrzej (2000) “przestać 1-2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “1. przestać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “2. przestać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “przestać”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology 1

Inherited from Old Polish przestać (“to stop”). By surface analysis, prze- +‎ stać (“to happen”). Compare Kashubian przestac, Czech přestat, Russian переста́ть (perestátʹ), Serbo-Croatian prestati.

#### Pronunciation

* IPA: /ˈpʂɛ.stat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈpr̝ɛ.stat͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈpʂɛ.stat͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛstat͡ɕ
* Syllabification: prze‧stać

#### Verb

przestać pf (imperfective przestawać)
* (auxiliary, intransitive) to stop doing something, to desist, to leave off (to interrupt or cease an action) [with infinitive ‘doing what’; or with z (+ instrumental) ‘with what’]
    Przestań go bić! ― Stop hitting him!
    Mógłbyś przestać? ― Would you stop it?
* (auxiliary, intransitive) to stop (to lose the ability to use a particular sense) [with infinitive ‘doing what’]
* (auxiliary, intransitive) to stop (to lose a particular trait; of an action, to cease) [with infinitive ‘doing what’]
* (auxiliary, intransitive, obsolete) to make do with, to settle [with na (+ locative) ‘with/for what’]
    Synonym: poprzestać
* (auxiliary, intransitive, obsolete) to accede, to assent, to agree [with na (+ locative) ‘with/for what’]
    Synonyms: przystać, zgodzić się
* (intransitive, Middle Polish) to choose; to prefer
* (intransitive, Middle Polish) to entrust; to trust; to believe
* (intransitive, Middle Polish) to stay with (to not abandon someone)
* (intransitive, Middle Polish) to stay (to remain somewhere)
    Synonym: zostać
* (intransitive, Middle Polish) to reach out, to reach somewhere, to stretch
* (intransitive, Middle Polish) to leave someone, to abandon; to renounce
* (intransitive, Middle Polish) to leave alone, to stop bothering or following
* (intransitive, Middle Polish) to happen; to be
* (reflexive with się, Middle Polish, of crops) to oversit (to not be harvested for too long)
* (reflexive with się, colloquial, of food) to oversit (to lose flavor by standing uneaten for too long)

##### Conjugation
#### Verb

przestać impf
* (intransitive, Middle Polish) to reside with (to live with someone)

##### Derived terms

* poprzestać pf, poprzestawać impf
* zaprzestać pf, zaprzestawać impf

#### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), przestać is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 0 times in news, 6 times in essays, 21 times in fiction, and 48 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 78 times, making it the 826th most common word in a corpus of 500,000 words.

### Etymology 2

Inherited from Old Polish przestać (“to be proper”). By surface analysis, prze- +‎ stać (“to stand”). Compare Latin persto.

#### Pronunciation

* IPA: /ˈpʂɛ.stat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈpr̝ɛ.stɒt͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈpʂɛ.stɒt͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛstat͡ɕ
* Syllabification: prze‧stać

#### Verb

przestać pf
* (intransitive, colloquial) to spend some time standing
    Przestali pół godziny pod drzwiami i wrócili zezłoszczeni do domu. ― They had been standing for half an hour at the door and then returned home angry.
* (reflexive with się, colloquial, of food) to oversit (to lose flavor by standing uneaten for too long)

##### Conjugation
### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “przestać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 457

### Further reading

* przestać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* przestać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “1. przestać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “2. przestać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przestać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “PRZESTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 25.02.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “przestać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “przestać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “przestać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 197
* przestać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish przestać (“to stop”). By surface analysis, prze- +‎ stać (“to happen”).

### Pronunciation

* IPA: /ˈpʂɛ.stat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛstat͡ɕ
* Syllabification: prze‧stać

### Verb

przestać pf (imperfective przestŏwać)
* (auxiliary, intransitive) to stop doing something, to desist, to leave off

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

### Further reading

* przestac in dykcjonorz.eu
* przestać in silling.org