# być
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *byti. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɨt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /bɨt͡ɕ/

### Verb

być impf (indeterminate bywać)
* (intransitive) to be, to exist
* (copulative) to be (indicates sameness or membership in a class) [with nominative or instrumental]
    Jeśm kowalem. ― I am a blacksmith.
* (copulative) to be (auxilary verb used for predication) [with adjective]
    Jeśm zmęczona. ― I am tired.
* (auxiliary) in future tense, forms the compound future tense of imperfective verbs [with infinitive]
    Będę biegać. ― I'll be running.
* (auxiliary) in present tense, forms the compound past tense [with past participle]
    Wczora to napisał jeśm. ― I wrote this down yesterday.
* (auxiliary) in past tense, forms the pluperfect tense [with past participle]
    On to był zrobił przód tem. ― He had done it before.
* (auxiliary) in aorist, forms the conditional mood [with past participle]
    My bychom tam poszli. ― We would have gone there.

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

#### Derived terms

* zbyteczny
* bydło n
* byt m
* nabytek m
* pobyt m
* przybytek m
* dobyć pf, dobywać impf
* nabyć pf, nabywać impf
* obyć pf
* odbyć pf, odbywać impf
* pozbyć pf, pozbywać impf
* przebyć pf, przebywać impf
* przybywać impf
* ubyć pf, ubywać impf
* wydobyć pf, wydobywać impf
* zbyć pf, zbywać impf

#### Descendants

* Polish: być
* Silesian: być

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “być”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “być”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “być”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “być”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021) “+”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN, pages 74-78
* Brückner, Aleksander (1927) “być”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
* K. Nitsch, editor (1954), “być”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 182
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “być”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “być”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish być.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɘt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /bɨt͡ɕ/
* (Lesser Poland):
** (Przemyśl) IPA: [ˈbɘt͡ɕ]
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Audio 3:(file)
* Audio 4:(file)
* Audio 5:(file)
* Audio 6:(file)
* Rhymes: -ɘt͡ɕ
* Syllabification: być

### Verb

być impf (indeterminate bywać)
* (copulative) to be (indicates sameness or membership in a class) [with nominative or instrumental]
    Jestem Kamil, a to jest Marta. ― I am Kamil, and this is Marta.
    On jest nauczycielem chemii. ― He is a chemistry teacher.
* (copulative) to be (auxilary verb used for predication) [with adjective]
    Jestem zmęczona. ― I am tired.
* (intransitive, auxiliary, in the future tense) forms the future tense of imperfective verbs [with infinitive or past-tense clause]
    Będziesz dzisiaj sprzątać/sprzątała? ― Are you going to clean today?
* (intransitive, auxiliary, archaic, in the past tense) forms the pluperfect tense [with past-tense clause]
** 1859, Jean Jacques Rapet, Przewodnik moralności i ekonomii politycznéj dla użytku klass robotniczych, Behr Bock, page 170:Gdybyś naprzykład, panie Rawski, był zjadł wszystko coś zarobił, to byś nie był zebrał majątku.If you, for example, Mr Rawski, had eaten everything that you earned, then you would not have collected your fortune.
** 1869, Charles Edmond, translated by Edmund Chojecki, Alkhadar: ustęp z dziejów ojców naszych, F.A. Brockhaus, page 231:Nastusia na pół osunięta, na pół wsparta na dębie, na pół omdlała, z oczyma szeroko, nieruchomie otwartemi, utkwionemi w stronę, gdzie jastrząb dokonał był pomyślnych swoich łowów, strasznie dyszała.Nastusia, half-fallen, half-supported by the oak, with her eyes opened wide in a motionless manner, fixed in the direction where the hawk had successfully carried out its hunts, was panting terribly.
** 1871, Czesław Pieniążek, Włościanin: czasopismo ilustrowane dla ludu, Budweiser, page 34:Ale cóż, gdyby był poszedł tam w to miejsce, jakie przystało honorowi i jego osobie, toby był musiał co dzień kilka i kilkanaście złotych wydać; to cóż on robił?Oh well, if he had gone there into that place, as befitted his honour and his person, then he would have had to spend a few and a few dozen złoty; so what did he do?
* (intransitive) to be, there be (indicates location)
    Antonym: nie ma
    Dlaczego w moim pokoju jest tylko jedno łóżko, a w jej są dwa? ― Why is there only one bed in my room but two in hers?
* (transitive, Przemyśl) Synonym of spędzać
    Kázáł mu król, żeby był noc z niedźwiedziem. ― The king ordered him to spend a night with a bear.

#### Usage notes

The object is either in the nominative or instrumental case; the former is often used when introducing oneself, and implies the object to be definite (e.g., Ja jestem Czesław, a to jest Marysia), whereas in the latter, the object is usually indefinite (e.g., Ona jest studentką), although not exclusively (e.g., W tym momencie zorientował się, że Bruce Wayne jest Batmanem).

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural |
| | person | masculine | feminine | neuter | virile | nonvirile |
| infinitive | infinitive | być | być | być | być | być |
| present tense | 1st | jestem, -(e)m (jest) | jestem, -(e)m (jest) | jestem, -(e)m (jest) | jesteśmy, -(e)śmy (są) | jesteśmy, -(e)śmy (są) |
| present tense | 2nd | jesteś, -(e)ś (jest) | jesteś, -(e)ś (jest) | jesteś, -(e)ś (jest) | jesteście, -(e)ście (są) | jesteście, -(e)ście (są) |
| present tense | 3rd | jest | jest | jest | są | są |
| past tense | 1st | byłem, -(e)m był | byłam, -(e)m była | byłom, -(e)m było | byliśmy, -(e)śmy byli | byłyśmy, -(e)śmy były |
| past tense | 2nd | byłeś, -(e)ś był | byłaś, -(e)ś była | byłoś, -(e)ś było | byliście, -(e)ście byli | byłyście, -(e)ście były |
| past tense | 3rd | był | była | było | byli | były |
| future tense | 1st | będę | będę | będę | będziemy | będziemy |
| future tense | 2nd | będziesz | będziesz | będziesz | będziecie | będziecie |
| future tense | 3rd | będzie | będzie | będzie | będą | będą |
| conditional | 1st | byłbym, bym był | byłabym, bym była | byłobym, bym było | bylibyśmy, byśmy byli | byłybyśmy, byśmy były |
| conditional | 2nd | byłbyś, byś był | byłabyś, byś była | byłobyś, byś było | bylibyście, byście byli | byłybyście, byście były |
| conditional | 3rd | byłby, by był | byłaby, by była | byłoby, by było | byliby, by byli | byłyby, by były |
| imperative | 1st | niech będę | niech będę | niech będę | bądźmy | bądźmy |
| imperative | 2nd | bądź | bądź | bądź | bądźcie | bądźcie |
| imperative | 3rd | niech będzie | niech będzie | niech będzie | niech będą | niech będą |
| active adjectival participle | active adjectival participle | będący | będąca | będące | będący | będące |
| contemporary adverbial participle | contemporary adverbial participle | będąc | będąc | będąc | będąc | będąc |
| anterior adverbial participle | anterior adverbial participle | bywszy | bywszy | bywszy | bywszy | bywszy |
| verbal noun | verbal noun | bycie | bycie | bycie | bycie | bycie |

#### Derived terms

* zbyteczny
* nabytek
* pobyt
* przybytek
* ubytek
* zbytek
* to jest
* być w błędzie impf
* dobyć pf, dobywać impf
* nabyć pf, nabywać impf
* obyć pf, obywać impf
* odbyć pf, odbywać impf
* pobyć pf
* pozbyć pf, pozbywać impf
* przebyć pf, przebywać impf
* przybyć pf, przybywać impf
* ubyć pf, ubywać impf
* wydobyć pf, wydobywać impf
* wyzbyć pf, wyzbywać impf
* zbyć pf, zbywać impf
* zdobyć pf, zdobywać impf

#### Related terms

* bydło
* byt
* bawić impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), być is one of the most used words in Polish, appearing 2049 times in scientific texts, 1174 times in news, 1865 times in essays, 1791 times in fiction, and 2742 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 9621 times, making it the 3rd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “być”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 39

### Further reading

* być in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* być in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “być”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “BYĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 10.12.2021
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “być”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “być”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “być”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 243
* być in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Aleksander Saloni (1908) “być”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 332

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish być.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɪt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɪt͡ɕ
* Syllabification: być

### Verb

być impf (indeterminate bywać)
* (copulative) to be (indicates sameness or membership in a class) [with nominative or instrumental]
* (copulative) to be (auxilary verb used for predication) [with adjective]
* (intransitive) in future tense, forms future tense of imperfective verbs [with infinitive or past-tense clause]
* (intransitive) in past tense, forms pluperfect tense [with past-tense clause]

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural |
| | person | masculine | feminine | neuter | virile | nonvirile |
| infinitive | infinitive | być | być | być | być | być |
| present tense | 1st | je, je żech | je, je żech | je, je żech | my sōm | my sōm |
| present tense | 2nd | je żeś | je żeś | je żeś | sōm żeście | sōm żeście |
| present tense | 3rd | je | je | je | sōm | sōm |
| past tense | 1st | żech bōł, bōłch, bōłech | żech była, byłach | | my byli | my były |
| past tense | 2nd | żeś bōł, bōłeś | żeś była, byłaś | | żeście byli | żeście były |
| past tense | 3rd | bōł | była | było | byli | były |
| future tense | 1st | bydã, bydym, banã | bydã, bydym, banã | bydã, bydym, banã | bydymy, bandziymy | bydymy, bandziymy |
| future tense | 2nd | bydziesz, bandziesz | bydziesz, bandziesz | bydziesz, bandziesz | bydziecie, bandziecie | bydziecie, bandziecie |
| future tense | 3rd | bydzie, bandzie | bydzie, bandzie | bydzie, bandzie | bydōm, banōm | bydōm, banōm |
| conditional | 1st | bych bōł | bych była | | my by byli | my by były |
| conditional | 2nd | byś bōł | byś była | | byście byli | byście były |
| conditional | 3rd | by bōł | by była | by było | by byli | by były |
| imperative | 1st | niych bydã | niych bydã | niych bydã | bydźmy | bydźmy |
| imperative | 2nd | bydź | bydź | bydź | bydźcie | bydźcie |
| imperative | 3rd | niych bydzie | niych bydzie | niych bydzie | niych bydōm | niych bydōm |
| active adjectival participle | active adjectival participle | bydōncy | bydōncŏ | bydōnce | bydōncy | bydōnce |
| contemporary adverbial participle | contemporary adverbial participle | bydōnc | bydōnc | bydōnc | bydōnc | bydōnc |
| verbal noun | verbal noun | bycie | bycie | bycie | bycie | bycie |

#### Related terms

* bydło
* byt
* bawić impf

### Further reading

* byc in dykcjonorz.eu
* być in silling.org

## Upper Sorbian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bỳti.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɨt͡ʃ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɨt͡ʃ
* Hyphenation: być
* Syllabification: być

### Verb

być impf
* (intransitive) to be
    Sym redaktor Wikisłownika. ― I'm a Wiktionary editor.
* forms compound past tense [with l-participle]
** 2024 July 30, “W aktualnym wudaću nańdźeće mjez druhim tole:”, in Katolski Posoł‎ (Usenet):Zahajili běchu ju z dwurěčnymi swjedźenskimi kemšemi, kotrež swjećeše lětsa Zhorjelski biskop Wolfgang Ipolt.They opened it with a bilingual festive service, which this year was celebrated by Görlitz Bishop Wolfgang Ipolt.

#### Conjugation

| | person | singular | dual | dual | plural |
| | person | singular | virile | animate, inanimate | plural |
| infinitive | infinitive | być | być | być | być |
| present tense | 1st | sym | smój | smój | smy |
| present tense | 2nd | sy | staj | stej | sće |
| present tense | 3rd | je | staj | stej | su |
| past tense | 1st | běch | běchmoj | běchmoj | běchmy |
| past tense | 2nd | bě, běše | běštaj | běštej | běšće |
| past tense | 3rd | bě, běše | běštaj | běštej | běchu |
| future tense | 1st | budu | budźemoj | budźemoj | budźemy |
| future tense | 2nd | budźeš | budźetaj | budźetej | budźeće |
| future tense | 3rd | budźe | budźetaj | budźetej | budu, budźeja |
| conditional mood | 1st | bych | bychmoj | bychmoj | bychmy |
| conditional mood | 2nd | by | byštaj | byštej | byšće |
| conditional mood | 3rd | by | byštaj | byštej | bychu |
| passive voice | 1st | buch | bychmoj | bychmoj | buchmy |
| passive voice | 2nd | bu | buštaj | buštej | bušće |
| passive voice | 3rd | bu | buštaj | buštej | buchu |
| imperative | 1st | — | budźmoj | budźmoj | budźmy |
| imperative | 2nd | budź | budźtaj | budźtej | budźće |
| imperative | 3rd | budź | — | — | — |
| verbal noun | verbal noun | byće | byće | byće | byće |
| ł-form ||||||
| | | singular | dual | dual | plural | plural | plural |
| masculine (virile) | masculine (virile) | był | byłoj | byłoj | byli | byli | byli |
| masculine (animate, inanimate) | masculine (animate, inanimate) | był | byłoj | byłoj | byli, byłe | byli, byłe | byli, byłe |
| feminine | feminine | była | byłoj | byłoj | byli, byłe | byli, byłe | byli, byłe |
| neuter | neuter | było | byłoj | byłoj | byli, byłe | byli, byłe | byli, byłe |

#### Derived terms

* dobyć pf
* donabyć pf
* dowotbyć pf
* dozabyć pf
* nabyć pf
* njebyć impf
* pobyć pf
* pozabyć pf
* pozbyć pf
* předobyć impf
* přibyć pf
* přidobyć pf
* wotbyć pf

### References

* Křesćan Pful, editor (1866), “być”, in Łužiski serbski słownik / Lausitzisch Wendisches Wörterbuch‎ (in German), Budyšin: Maćica Serbska, page 57
* Křesćan Pful, editor (1866), “buć”, in Łužiski serbski słownik / Lausitzisch Wendisches Wörterbuch‎ (in German), Budyšin: Maćica Serbska, page 54
* “być” in Soblex