# spać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *sъpati. First attested in the 13th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /spat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /spat͡ɕ/

### Verb

spać impf
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to sleep (to rest in a state of reduced consciousness)
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, page 11:Moui to slou[o] albo sedøcim albo spøcim[Mowi to słowo albo siedzącym albo śpiącym]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 75, 5:Spali sø sen swoy (dormierunt somnum suum)[Spali są sen swoj (dormierunt somnum suum)]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 113v:Recumbere id est iacere vel dormire ligen lezecz vel spącz[Recumbere id est iacere vel dormire ligen leżeć vel spąć]
* (figuratively, attested in Lesser Poland) to sleep (to be dead)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 87, 5:Vczinil iesm se iaco czlowek przez pomoczi medzi martwimi wolen, iaco raneni spøcz (dormientes) w grobech, gichsze ne iest pamøczen wøczey[Uczynił jeśm sie jako człowiek przez pomocy miedzy martwymi wolen, jako ranieni spiąc (dormientes) w grobiech, jichże nie jest pamięcien więcej]
* to sleep (to have sexual intercourse with)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 19, 33:*Wstopywszy starsza ku oczczu y spala gest s nym (dormivitque cum patre)[Wstąpiwszy starsza ku oćcu i spała jest s nim (dormivitque cum patre)]

#### Derived terms

* naspać pf
* przespać pf, przesypiać impf
* zaspać pf, zasypiać impf

#### Related terms

* niewyspanie

#### Descendants

* Polish: spać
* Silesian: spać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “spać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “spać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “spać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “spać”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish spać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈspat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈspat͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -at͡ɕ
* Syllabification: spać
* Homophone: spadź

### Verb

spać impf
* (intransitive) to sleep (to rest in state of reduced consciousness)
    Nie śpij, tylko się ucz! ― Don't sleep, study!
* (intransitive, euphemistic) to sleep (to have sexual intercourse) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks
    Spałeś z nim? ― Did you sleep with him?
* (intransitive, colloquial, derogatory) to sleep (to be careless, inattentive, or unconcerned; not to be vigilant)
* (intransitive) to sleep (to lie dormant; to potentially exist in someone)
* (intransitive, chiefly in set phrases, figurative) to sleep (to be dead)

#### Derived terms

* śpiący
* nie śpiąc, nie jedząc
* spanie
* śpiąca królewna
* śpiący policjant
* śpioch
* śpioszki
* śpiwór
* licho nie śpi
* kto śpi, ten nie grzeszy
* chodzić spać z kurami impf
* móc spać spokojnie impf
* nie dawać spać impf
* pójśc spać pf, iść spać impf
* smacznie spać impf
* spać jak suseł impf
* spać na pieniądzach impf
* spać snem sprawiedliwego impf
* spać snem wiecznym impf
* spać z jednym okiem otwartym impf

#### Related terms

* ospały
* przespany
* wyspany
* zaspany

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), spać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 0 times in news, 0 times in essays, 36 times in fiction, and 36 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 72 times, making it the 899th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “spać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 542

### Further reading

* spać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* spać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “spać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “spać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “SPAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 31.08.2016
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “spać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “spać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “spać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 274
* spać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish spać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈspat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -at͡ɕ
* Syllabification: spać

### Verb

spać impf
* (intransitive) to sleep (to rest in state of reduced consciousness)
    Synonyms: nynać, lulać

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

### Further reading

* spac in dykcjonorz.eu
* spać in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “spać”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 134