# chlew
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *xlě̃vъ. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /xlʲɛːf/
* IPA: (15th CE) /xlʲef/

### Noun

chlew m inan
* (attested in Masovia, Pomerania, Lesser Poland, Greater Poland) sty; stable (room for domestic animals)
** 1920 [1406], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 739, Płońsk:O chtori chlew na mø zalowal Falislaw, tenem ia odial s gego wolø[O ktory chlew na mię żałował Falisław, tenem ja odjął s jego wolą]
** 1879 [1421], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎, Masovia, page 256:Johannes in sua area, in qua sedebat, debet remanere... omnes sepes una cum stabulis al. chlewi[Johannes in sua area, in qua sedebat, debet remanere... omnes sepes una cum stabulis al. chlewy]
** 1921 [1425], Kazimierz Tymieniecki, editor, Procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich‎, page 241:Jakom ya nye pobral chlewow... na Pothrowe szedlisku[Jakom ja nie pobrał chlewow... na Piotrowie siedlisku]
** 1950 [1444], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 578, Warsaw:Jaco ya to wem, o ktory chlew Anna na Marczina za­lowala, ten ona szama pozgla[Jako ja to wiem, o ktory chlew Anna na Marcina żałowała, ten ona sama pożgła]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 113:Chlevow caularum[Chlewow caularum]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 115:Chlevy caule[Chlewy caule]
** 1950 [1471], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3038, Warsaw:Jako[m] my domow, *gvlmną, zyth, chlewow, stodol y wschithkyego budowanya Jakvbowego czasszv nocznego nye szeszgli[Jako[m] my domow, *gulmna, żyt, chlewow, stodoł i wszytkiego budowania Jakubowego czasu nocnego nie żeżgli]
** 1950 [1474], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1377, Warsaw:Yako[m] ya... nye othvyeralem jemv domowh, *chlewoh gwalthem anym yego vszcodzyl moyhm odvyeranim yako trzy kopy groszy[Jako[m] ja... nie otwierałem jemu domow, chlewow gwałtem anim jego uszkodził moim otwieranim jako trzy kopy groszy]
** [1478], Adam Wolff, editor, Rękopiśmienne ekscerpty Adama Wolffa pochodzące z mazowieckich ksiąg sądowych, volume II, Czersk, page 248:Laboriosus Nic[olaus]..., qui exivit a nobili Johanne de Srobycze,... stabulum... al. chlew rubeto non reformavit al. nye pochrosczyl[Laboriosus Nic[olaus]..., qui exivit a nobili Johanne de Srobice,... stabulum... al. chlew rubeto non reformavit al. noe poczroszczył]
** 1950 [1494], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1764a, Warsaw:Jakom ya chmyelv yego nye sdarl s chleva yego gwalthem anym go wnyosl do domv mego[Jakom ja chmieli jego nie zdarł z chlewa jego gwałtem anim go wniosł do domu mego]
** 1925 [XV], Roczniki Historyczne‎, volume II, Nakło nad Notecią, page 71:Curia... cum tribus ortis... et allodio, obora et chlevy[Curia... cum tribus ortis... et allodio, obora et chlewy]
** 1419, Jan Łoś, editor, Luźne rękopiśmienne ekscerpty Jana Łosia pochodzące z ksiąg ziemskich krakowskich, volume I, Krakow, page 708:Equi sunt arrestati in ipsius hereditate pascibulo al. chlewye[Equi sunt arrestati in ipsius hereditate pascibulo al. chlewie]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 20r:Bostar est locus vbi boues stant kolnya volovy chlew vel est locus vbi corpora mortuorum cremantur[Bostar est locus vbi boues stant kolnya wołowy chlew vel est locus vbi corpora mortuorum cremantur]
** 1920 [1405], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 596a, Płońsk:Yacom ya Regnolthowy yego szwini sz chlewa ne othbil szamowtor[Jakom ja Regnołtowi jego świni z chlewa nie otbiłl samowtor]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 134v:Suarium swyny chlew vel kob swyny[Suarium świni chlew vel kob świni]
** 1920 [1415], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 2518, Płońsk:Pawel ne ucrathl Nemerzi czforga yagnøth s chlewa[Paweł nie ukradł Niemierzy czworga jagniąt z chlewa]
** 1950 [1444], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 567, Warsaw:Jaco ya to wem, Elena ne ucradla v Anny szesczorga owecz sz chlewa any gych vzithcu ma[Jako ja to wiem, Elena nie ukradła u Anny sześciorga owiec z chlewa ani jich użytku ma]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 29, 7:Nye gest godzyna gnacz stad do chlewow, ale napogycz owce y gnacz ge lepak na pastwø[Nye jest godzina gnać stad do chlewow, ale napojić owce i gnać je lepak na pastwę]
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 28, 4:Blogoslawyon... plod skota twego y stada baranow twich y chlevi owyecz twich[Błogosławion... płot skota twego i stada baranow tych i chlewy owiec tych]
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 32, 28:Ezechias... zgromadzil... staynye wszemu dobitku y chlewi stadom[Ezechyjasz... zgromadził... stajnie wszemu dobytku, i chlewy stadom]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 28:Owczarnye a. chlewy caulas, staynye stabula[Owczarnie a. chlewy caulas, stajnie stabula]
* (attested in Lesser Poland, hapax legomenon) sty (poor quality house)
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 5b:A p[rze]s tocz szø gest on bil f chuele narodzil[A przeztoć się jest on był w chlewie w pospolitem domu narodził]

#### Derived terms

* chlewnia
* chlewnik

#### Descendants

* Polish: chlew
* Silesian: chlyw

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “chlew”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “chlew”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “chlew”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “chlew”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* K. Nitsch, editor (1954), “chlew”, in Słownik staropolski (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 236
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “chlew”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “chlew”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* chliw (Kielce)

### Etymology

Inherited from Old Polish chlew.

### Pronunciation

* IPA: /ˈxlɛf/
* (Middle Polish) IPA: /ˈxlef/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛf
* Syllabification: chlew

### Noun

chlew m inan (diminutive chlewek or chlewik, related adjective chlewny)
* pigsty (enclosure where pigs are kept, either a building or part of one)
    Synonyms: chlewnia, świniarnia
* (colloquial) pigsty (messy or dirty place)
    Synonyms: see Thesaurus:nieporządek

#### Derived terms

* zrobić chlew pf, robić chlew impf

### Further reading

* chlew in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* chlew in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “chlew”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “CHLEW”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.05.2010
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “chlew”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “chlew”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “chlew”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 280