# йыр
## Bashkir
### Etymology

Inherited from Proto-Turkic *yïr (“song”).
Cognate with Tatar җыр (cır), Kazakh жыр (jyr), Karachay-Balkar джыр (cır), Kumyk йыр (yır), etc.

### Pronunciation

* IPA: [jɯ̞r]
* Audio:(file)
* Hyphenation: йыр (one syllable)

### Noun

йыр • (yır)
* song
    Мөхәббәт тураһында йыр.Möxəbbət turahında yır.A song about love.
** (Can we date this quote?), Мостай Кәрим [Mostay Kərim, Mustai Karim], (Please provide the book title or journal name):Йыр өҙөлдө; миңә ҡағылып китте Ғазраилдың ҡара ҡанат осо.Yır öźöldö; miñə qağılıp kitte Ğazraildıñ qara qanat oso.The song cut off; the tip of Azrael's black wing touched me (in passing).

#### Derived terms

* йырсы (yırsı)

## Kumyk
### Etymology

From Proto-Turkic *yïr (“song”).

### Noun

йыр • (yır)
* song

#### Declension
### Further reading

* Бамматов Б.Г., editor (2013), “йыр”, in Кумыкско-русский словарь [Kumyk–Russian dictionary], Makhachkala: ИЯЛИ ДНЦ РАН

## Nogai
### Etymology

From Proto-Turkic *yïr (“song”).

### Noun

йыр • (yır)
* song

## Udmurt
### Alternative forms

* йөр (jår) — Beserman

### Etymology

From Proto-Permic *jur, possibly from Proto-Finno-Permic *jure. Cognates include Erzya юр (jur, “root”) and Finnish juuri (“root”).
Permic cognates include Komi-Zyrian юр (jur) and Komi-Permyak юр (jur).

### Pronunciation

* IPA: [ˈjɯ̈r]
* Rhymes: -ɯ̈r
* Hyphenation: йыр

### Noun

йыр • (jyr)
* (anatomy) head, mind, brain
* bulb, clove (eg. of garlic)
* hat, head (of a nail)
* head of cabbage
* ear (fruiting body of a grain plant)
* leader, head, chieftain

#### Declension

| | singular | plural |
| nominative | йыр jyr | йыръёс jyrjos |
| accusative | йырез jyrez | йыръёсыз jyrjosyz |
| genitive | йырлэн jyrlen | йыръёслэн jyrjoslen |
| dative | йырлы jyrly | йыръёслы jyrjosly |
| ablative | йырлэсь jyrleś | йыръёслэсь jyrjosleś |
| instrumental | йырен jyren | йыръёсын jyrjosyn |
| abessive | йыртэк jyrtek | йыръёстэк jyrjostek |
| adverbial | йыръя jyrja | йыръёсъя jyrjosja |
| inessive | йырын jyryn | йыръёсын jyrjosyn |
| illative | йыре jyre | йыръёсы jyrjosy |
| elative | йырысь jyryś | йыръёсысь jyrjosyś |
| egressive | йырысьен jyryśjen | йыръёсысьен jyrjosyśjen |
| terminative | йырозь jyroź | йыръёсозь jyrjosoź |
| prolative | йыретӥ jyreti | йыръёсытӥ jyrjosyti |
| allative | йырлань jyrlań | йыръёслань jyrjoslań |
| | singular | plural |
| nominative | йыре jyre | йыръёсы jyrjosy |
| accusative | йырме jyrme | йыръёсме jyrjosme |
| genitive | йырелэн jyrelen | йыръёсылэн jyrjosylen |
| dative | йырелы jyrely | йыръёсылы jyrjosyly |
| ablative | йырелэсь jyreleś | йыръёсылэсь jyrjosyleś |
| instrumental | йыреным jyrenym | йыръёсыным jyrjosynym |
| | singular | plural |
| nominative | йыред jyred | йыръёсыд jyrjosyd |
| accusative | йырдэ jyrde | йыръёстэ jyrjoste |
| genitive | йыредлэн jyredlen | йыръёсыдлэн jyrjosydlen |
| dative | йыредлы jyredly | йыръёсыдлы jyrjosydly |
| ablative | йыредлэсь jyredleś | йыръёсыдлэсь jyrjosydleś |
| instrumental | йыреныд jyrenyd | йыръёсыныд jyrjosynyd |
| | singular | plural |
| nominative | йырез jyrez | йыръёсыз jyrjosyz |
| accusative | йырзэ jyrze | йыръёссэ jyrjosse |
| genitive | йырезлэн jyrezlen | йыръёсызлэн jyrjosyzlen |
| dative | йырезлы jyrezly | йыръёсызлы jyrjosyzly |
| ablative | йырезлэсь jyrezleś | йыръёсызлэсь jyrjosyzleś |
| instrumental | йыреныз jyrenyz | йыръёсыныз jyrjosynyz |
| | singular | plural |
| nominative | йырмы jyrmy | йыръёсмы jyrjosmy |
| accusative | йырмэс jyrmes | йыръёсмес jyrjosmes |
| genitive | йырмылэн jyrmylen | йыръёсмылэн jyrjosmylen |
| dative | йырмылы jyrmyly | йыръёсмылы jyrjosmyly |
| ablative | йырмылэсь jyrmyleś | йыръёсмылэсь jyrjosmyleś |
| instrumental | йыренымы jyrenymy | йыръёсынымы jyrjosynymy |
| | singular | plural |
| nominative | йырды jyrdy | йыръёсты jyrjosty |
| accusative | йырдэс jyrdes | йыръёстэс jyrjostes |
| genitive | йырдылэн jyrdylen | йыръёстылэн jyrjostylen |
| dative | йырдылы jyrdyly | йыръёстылы jyrjostyly |
| ablative | йырдылэсь jyrdyleś | йыръёстылэсь jyrjostyleś |
| instrumental | йыреныды jyrenydy | йыръёсыныды jyrjosynydy |
| | singular | plural |
| nominative | йырзы jyrzy | йыръёссы jyrjossy |
| accusative | йырзэс jyrzes | йыръёссэс jyrjosses |
| genitive | йырзылэн jyrzylen | йыръёссылэн jyrjossylen |
| dative | йырзылы jyrzyly | йыръёссылы jyrjossyly |
| ablative | йырзылэсь jyrzyleś | йыръёссылэсь jyrjossyleś |
| instrumental | йыренызы jyrenyzy | йыръёсынызы jyrjosynyzy |

#### Derived terms

* йырбер (jyrber)
* йырси (jyrśi)

### References

* L. E. Kirillova, L. L. Karpova, editors (2008), “йыр”, in Удмурт-ӟуч кыллюкам [Udmurt-Russian dictionary], Izhevsk: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, →ISBN, page 265
* T. V. Voronova, T. A. Poyarkova, editor (2012), Удмурт-ӟуч, ӟуч-удмурт кыллюкам [Udmurt-Russian, Russian-Udmurt dictionary] (overall work in Russian), Izhevsk: Книжное издательство «Удмуртия», →ISBN, page 30
* Yrjö Wichmann, Toivo Emil Uotila (1987) Mikko Korhonen, editor, Wotjakischer Wortschatz [Votyak Vocabulary] (Lexica Societatis Fenno-Ugricae; Volume 21) (overall work in German), Helsinki: Suomalais-ugrilainen Seura, →ISBN, →ISSN, page 79