# bystrość
## Old Polish
### Etymology

From bystry +‎ -ość. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɨstrɔɕt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /bɨstrɔɕt͡ɕ/

### Noun

bystrość f
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) rapidity (speed of water)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 45, 4:Rzeczna bistroscz weseli masto bosze[Rzeczna bystrość wiesieli miasto boże]
** 1877-1881 [1444], Władysław Wisłocki, editor, Katalog rękopisów Biblioteki Uniwersytetu Jagiellońskiego, number 2246, page -:Bystroscz vehemencia[Bystrość vehemencia]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 64:Bistroscz rzek fluminis im­ petus[Bystrość rzek fluminis im­ petus]
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 64, 7:Vslysz nas, boze,... yenze zamoczasz glębokoszcz morza, szum bystroszczy yego[Usłysz nas, boże,... jenże zamącasz głębokość morza, szum bystrości jego]
* (attested in Greater Poland) rapidity; impetus (suddenness of disposition or feelings)
** 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 306:Od bistrosczy trosky a mortis impetu, turbacione[Od bystrości troski a mortis impetu, turbacione]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 6:Preceps dicitur homo omnia sine mora et periculo faciens prąthky, bystroscz[Preceps dicitur homo omnia sine mora et periculo faciens prądki, bystrość]

#### Descendants

* Polish: bystrość
* Silesian: bystrość

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “bystry”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “bystry”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* K. Nitsch, editor (1954), “bystrość”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 208
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bystrość”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “bystrość”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish bystrość. By surface analysis, bystry +‎ -ość.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɘs.trɔɕt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbɨs.trɔɕt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘstrɔɕt͡ɕ
* Syllabification: bys‧trość

### Noun

bystrość f
* shrewdness, acumen (being observant and reacting quickly and intelligently)
    Synonym: błyskotliwość
    Near-synonyms: spryt, zmyślność
* (of water) rapidity (speed of water)
    Synonym: wartkość
* observantness (being able to observe or sense something quickly and see well)
* (of animals) fastness and nimbleness
* (Middle Polish) Synonym of pochopnośc

#### Declension
### Further reading

* bystrość in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* bystrość in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bystrość”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bystrość”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “bystrość”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bystrość”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 247