# żółć
## Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *zьlčь (“bile”), from Proto-Balto-Slavic *źulʔ-, from Proto-Indo-European *ǵʰlh₃-. Related to *zelenъ and was under influence of *žьltъ.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʐuwt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -uwt͡ɕ
* Syllabification: żółć

### Noun

żółć f
* yellow (colour)
** 1973, Jerzy Wolff, Kształt pie̜kna, Arkady, page 210:I tu „abstrakcje” karmiono reminiscencją z natury, z której elementy poszczególne wybrano po to, by z nich stworzyć kombinacje proste, bo złożone często z kilku zaledwie kresek barw takich jak: czerwień, żółć, błękit, z dodatkiem czasami zieleni, fioletu, oranżu.And here "abstractions" were fed reminiscence from nature, from which the particular elements were chosen to create simple combinations thereof, because they are often composed of a but a few bars of color such as: red, yellow, blue, with the addition of green, violet, and orange.
** 1977, Krystyna Secomska, Legenda Aleksandra Wielkiego w "Pantheonie" sandomierskim: miniatury w Kodeksie z 1335 roku, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, page 154:Począwszy od karty 47$^v$ efekty kolorystyczne stają się bardziej agresywne (róż złamany z fioletem, jaskrawy błękit, manganowa zieleń, ostra żółć) […]Starting from card 47 $^v$ the color effects become more aggressive (pink broken with violet, light blue, mango green, a sharp yellow) […]
** 1982, Witold Nawrocki, Współczesność i historia: z problematyki współczesnej literatury czeskiej i słowackiej:Życie i śmierć — i to dowodzi pośrednich koneksji Cervenia z praktyką ekspresjonistów 2 — symbolizowane są kolorami: żółć jest barwą więdnięcia i rozkładu, błękit i złoto barwą życia.Like and death — and that proves average connections of Cervenia with the practiceo f expressionists 2 are symbolized with colors: yellow is the color of withering and decay, blue and gold are the colors of life.
** 2005, Edyta Gruszczyk-Kolczyńska, Wspomaganie rozwoju umysłowego trzylatków i dzieci starszych wolniej rozwijających się: książka dla rodziców, terapeutów i nauczycielek przedszkola, WSiP, →ISBN, page 157:Przypominam: do kolorów zasadniczych zalicza się: czerwień, błękit, żółć, biel i czerń.I remind you: the basic colors include: red, blue, yellow, white, and black.
* (biochemistry) bile (liquid produced by the liver)
** 1820, Sylwan: Dziennik nauk leśnych i Myśliwych, volume I, page 63:Ponieważ żółć pęcherzykowa ma mocniéyszy kolor, większą gorycz i iest gęstsza od téy, która prosto z wątroby do kiszek udaie się […]Because blister bile has a stronger color, a stronger bitterness, and is thicker than the bile straight from liver, it is useful for guts […]
** 1986, Krystyna Flis, Wanda Konaszewska, Podstawy żywienia człowieka, WSiP, →ISBN, page 99:Następuje emulgowanie tłuszczu i w tym procesie największą rolę odgrywa żółć.Next is the emulsification of fat and bile plays the biggest role here.
** 2013, Courtney M. Townsend, Chirurgia Sabiston, Elsevier Health Sciences, →ISBN, page 376:Po przejściu z kanalików do przewodzików żółciowych, a następnie do głównych przewodów żółciowych, żółć podlega dalszej reabsorpcji i wydzielaniu.After passing through from the channels do the biliary ductules, and then to the main biliary ductules, bile undergoes further reabsorbtion and emission.
* bile (humour in medieval physiology)
** 1838, Aleksander Fredro, Komedye, page 305:ŁATKA. Jasiu Jańciu dla miłości / Boga Ojca jedynego, / Nie nudź téż tak bez litości, / Bo nim przyjdzie co do czego, / Tak udręczysz, tak utrudzisz, / Tak wymęczysz, tak wynudzisz, / Że aż krew się w żółć przemienia.PATCH. Jaś Jańiec for love / of the Only Lord / Don't worry thus without mercy, / Because before push comes to shove, / You shall bully, you shall tire us / You shall tire us out thusly, exhaust thusly, / Until blood turns into bile.
** 2008, Przegląd filozoficzno-literacki, Uniwersytet Warszawski, Instytut Filozofii:Podstawą rozdziałów III- VII jest teoria humoralna. Czytelnik dowiaduje się, że szczególnym zagrożeniem dla ludzi nauki są flegma i czarna żółć (III).The basis of chatpers 3-7 is the humoral theory. The reader finds out that a particular threat for the study of people is flegma and black bile (chapter 3).
* bile (ill temper)
** 1979, Marian Brandys, Koniec świata szwoleżerów, Iskry, page 203:Ten człowieczek cichy, skromny, potulny, uczynny i chętnie biedujący, tak że go młodzież koroniarska nazwała »Jezuskiem litewskim«, miał przecie w sobie żółci nie mało, którą przeciwników lub nieprzyjaciół ścigał wytrwale i zjadliwie, ale zwykle z boku lub z ukrycia.This person, quiet, modest, meek, accommodating and who enjoys living in poverty so that the Koronian youth called him the "Lithuanian Jesus", had of course a bile in him that he used to chase enemies and foes persistently and viciously, and usually from teh side or from hiding.

#### Derived terms

* żółć ziémná

### Further reading

* żółć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* żółć in Polish dictionaries at PWN