# cuimhnigh
## Irish
### Pronunciation

* (Munster) IPA: /ˈkiːnʲɪɟ/
* (Galway) IPA: /ˈkiːvʲɾʲə/ (as if spelled cuímhnigh); /ˈkiːmʲɾʲə/ (as if spelled cuímnigh)
* (Mayo) IPA: /ˈkɪvʲnʲiː/
* (Ulster) IPA: /ˈkɪvʲnʲi/

### Etymology 1

From Old Irish cuimnigid (“recalls, remembers”). By surface analysis, cuimhne +‎ -igh.

#### Verb

cuimhnigh (present analytic cuimhníonn, future analytic cuimhneoidh, verbal noun cuimhneamh, past participle cuimhnithe)
* (intransitive) remember; consider, think (with ar)
    Caithfimid cuimhneamh ar an gcostas. ― We must consider the cost.
* (transitive) commemorate, remember
    Cuimhnímid na mairbh inniu. ― We remember the dead today.
* remind (with the thing being reminded of as the direct object and do plus the person being reminded)
    Chuimhnigh an t-amhrán a hóige di. ― The song reminded her of her youth.
* remind (with the person being reminded as the subject, ar plus the person doing the reminding, and le plus the person being reminded of)
    Cuimhním ar mo dheartháir le Séan. ― Seán reminds me of my brother. (literally, “I remember my brother with Seán.”)
* conceive, form in mind

##### Conjugation

| verbal noun | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh | cuimhneamh |
| past participle | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe | cuimhnithe |
| tense | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| tense | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative |||||||||
| present | cuimhním | cuimhníonn tú; cuimhnír$^†$ | cuimhníonn sé, sí | cuimhnímid; cuimhníonn muid | cuimhníonn sibh | cuimhníonn siad; cuimhníd$^†$ | a chuimhníonn; a chuimhníos / a gcuimhníonn* | cuimhnítear |
| past | chuimhnigh mé; chuimhníos | chuimhnigh tú; chuimhnís | chuimhnigh sé, sí | chuimhníomar; chuimhnigh muid | chuimhnigh sibh; chuimhníobhair | chuimhnigh siad; chuimhníodar | a chuimhnigh / ar chuimhnigh* | cuimhníodh |
| past habitual | chuimhnínn / gcuimhnínn‡‡ | chuimhníteá / gcuimhníteá‡‡ | chuimhníodh sé, sí / gcuimhníodh sé, sí‡‡ | chuimhnímis; chuimhníodh muid / gcuimhnímis‡‡; gcuimhníodh muid‡‡ | chuimhníodh sibh / gcuimhníodh sibh‡‡ | chuimhnídís; chuimhníodh siad / gcuimhnídís‡‡; gcuimhníodh siad‡‡ | a chuimhníodh / a gcuimhníodh* | chuimhnítí / gcuimhnítí‡‡ |
| future | cuimhneoidh mé; cuimhneod; cuimhneochaidh mé$^†$ | cuimhneoidh tú; cuimhneoir$^†$; cuimhneochaidh tú$^†$ | cuimhneoidh sé, sí; cuimhneochaidh sé, sí$^†$ | cuimhneoimid; cuimhneoidh muid; cuimhneochaimid$^†$; cuimhneochaidh muid$^†$ | cuimhneoidh sibh; cuimhneochaidh sibh$^†$ | cuimhneoidh siad; cuimhneoid$^†$; cuimhneochaidh siad$^†$ | a chuimhneoidh; a chuimhneos; a chuimhneochaidh$^†$; a chuimhneochas$^†$ / a gcuimhneoidh*; a gcuimhneochaidh*$^†$ | cuimhneofar; cuimhneochar$^†$ |
| conditional | chuimhneoinn; chuimhneochainn$^†$ / gcuimhneoinn‡‡; gcuimhneochainn$^†$‡‡ | chuimhneofá; chuimhneochthá$^†$ / gcuimhneofá‡‡; gcuimhneochthá$^†$‡‡ | chuimhneodh sé, sí; chuimhneochadh sé, sí$^†$ / gcuimhneodh sé, sí‡‡; gcuimhneochadh sé, sí$^†$‡‡ | chuimhneoimis; chuimhneodh muid; chuimhneochaimis$^†$; chuimhneochadh muid$^†$ / gcuimhneoimis‡‡; gcuimhneodh muid‡‡; gcuimhneochaimis$^†$‡‡; gcuimhneochadh muid$^†$‡‡ | chuimhneodh sibh; chuimhneochadh sibh$^†$ / gcuimhneodh sibh‡‡; gcuimhneochadh sibh$^†$‡‡ | chuimhneoidís; chuimhneodh siad; chuimhneochadh siad$^†$ / gcuimhneoidís‡‡; gcuimhneodh siad‡‡; gcuimhneochadh siad$^†$‡‡ | a chuimhneodh; a chuimhneochadh$^†$ / a gcuimhneodh*; a gcuimhneochadh*$^†$ | chuimhneofaí; chuimhneochthaí$^†$ / gcuimhneofaí‡‡; gcuimhneochthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive |||||||||
| present | go gcuimhní mé; go gcuimhníod$^†$ | go gcuimhní tú; go gcuimhnír$^†$ | go gcuimhní sé, sí | go gcuimhnímid; go gcuimhní muid | go gcuimhní sibh | go gcuimhní siad; go gcuimhníd$^†$ | — | go gcuimhnítear |
| past | dá gcuimhnínn | dá gcuimhníteá | dá gcuimhníodh sé, sí | dá gcuimhnímis; dá gcuimhníodh muid | dá gcuimhníodh sibh | dá gcuimhnídís; dá gcuimhníodh siad | — | dá gcuimhnítí |
| imperative |||||||||
| – | cuimhním | cuimhnigh | cuimhníodh sé, sí | cuimhnímis | cuimhnígí; cuimhnídh$^†$ | cuimhnídís | — | cuimhnítear |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis
* Alternative verbal noun: cuimhniú

##### Synonyms

* (remember): is cuimhin le, cuimhne a bheith agat ar
* (remind): meabhraigh, cuir i gcuimhne

#### Further reading

* Dinneen, Patrick S. (1904) “cuiṁniġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 209
* Ó Dónaill, Niall (1977) “cuimhnigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “cuimhnigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “cuimhnigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2025

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Adjective

cuimhnigh
* inflection of cuimhneach (“recollective; reflective, thoughtful”):
** vocative/genitive singular masculine
** (archaic) dative singular feminine

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 cuimnigid(ir)”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language