# leżeć
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ležati. First attested in the beginning of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /lʲɛʒʲɛt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /lʲɛʒʲɛt͡ɕ/

### Verb

leżeć impf
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to lie (to rest in a horizontal position)
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 3b:Gdiszczy ona porodzicz ma, tedicz vøcz... szobe ona komorø namuie, gdesbicz ona f ne leszala[Gdyżci ona porodzić ma, tedyć więc... sobie ona komorę namuje, gdzież być ona w nie leżała]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 113v:Recumbere id est iacere vel dormire ligen lezecz vel spącz[Recumbere id est iacere vel dormire ligen leżeć vel spać]
* to lie (to have sexual relations with) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 22, 25:Gdysz na polv naydze møsz dzewkø, gesto gest oddana, a *popodw yø, lezal s nyø (concubuerit cum ea), on sam vmrze[Gdyż na polu najdzie mąż dziewkę, jeż to jest oddana, a popadw ją leżał s nią (concubuerit cum ea), on sam umrze]
* to lie (to be buried)
** 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 334:Lezal trzi dni f grobye[Leżał trzy dni w grobie]
* (attested in Greater Poland) to lie (to undergo some disease somewhere)
** 1960 [1424], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 982, Pyzdry:Yakom y oprawyal boszym czalem, an leszy w nyemoczy na szmyer[t]nem loszu[Jakom ji oprawiał Bożym Ciałem, a on leży w niemocy na śmier[t]nem łożu]
* (attested in Lesser Poland) to rest; to remain (to be motionless)
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, pages br 39–40:Katerina... ue zlem ne lezala, asy y ty […] v blødnem stadle lezaly, ty iesc suoiø naukø otuodila[Katerzyna... we złem nie leżała, asi i ty […] w błędnem stadle leżały, ty ieść swoią nauką otwodziła]
* to reside
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 242:Herod... myal dzyewką krola Aretova, damaskyego krola, ktorys czyągnącz do Rzyma y lyezal v svego brata Phylyppa[Herod... miał dziewkę krola Aretowę, damaskiego krola, ktoryż ciągnąc do Rzyma i leżał u swego brata Filipa]
* to besiege, to surround
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 32, 9:Krol Asyrski... leszal se wszø woyskø przed Lyachis (cum universo exercitu obsidebat Lachis)[Krol Asyrski... leżał se wszą wojską przed Lachys (cum universo exercitu obsidebat Lachis)]
* (attested in Greater Poland) to lie (to be located somewhere)
** 1959 [1434], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1572, Poznań:Jakom suknye nye szyąl sz mlinarky..., alem ya nalasl, ana leszy w sdroyą[Jakom suknie nie zjął z młynarki..., alem ją nalazł, a ona leży w zdroju]
* to lie, to stretch, to cover
** 1856-1870 [1423], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎, volume II, number 1936:Yako prawye tha nywa albo polye lezy them [w] dzele, czszo kupyl Jacus[Jako prawie ta niwa albo pole leży tem [w] dziele, cso kupił Jacus]
* to be subordinate
** 1886 [c. 1455-1460], Emil Kałużniacki, editor, Die polnische Recension der Magdeburger Urtheile und die einschlägigen deutschen, lateinischen und czechischen Sammlungen, page 295:Myasta, targy..., czo leszą pod waszym prawem, ... mogą do wasz po prawo chodzycz[Miasta, targi..., co leżą pod waszym prawem, ... mogą do was po prawo chodzić]
* (attested in Greater Poland) to depend on (to be contingent or conditioned)
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 36:Then thedy przeszthapyl szwą przyszyąga a gyeszth krzywoprzyszyaszcza..., a lyeszy tho na myeszkyey myloszczy, yako sz nym chczą uczynycz[Ten tedy przestąpił swą przysięgę a jest krzywoprzysiężca..., a leży to na mieskiej miłości, jako z nim chcą uczynić]
* to depend on; to be based on
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 236:To blogoslawyenye lezi na czirpyenyv[To błogosławienie leży na cirpieniu]

#### Derived terms

* leżący
* leżenie
* leżeć w ranach impf
* leżeć załogę impf
* obleżeć pf
* odleżeć pf
* przyleżeć impf
* wspoleżeć pf
* zależeć impf

#### Related terms

* lec pf
* legać impf
* ląc pf

#### Descendants

* Polish: leżeć
* Silesian: leżeć

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “leżeć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “leżeć”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “leżeć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “leżeć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “leżeć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “leżeć”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* leżyć (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish leżeć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛʐɛt͡ɕ
* Syllabification: le‧żeć

### Verb

leżeć impf
* (intransitive) to lie (to rest in a horizontal position)
* (intransitive) to lie (to undergo some disease somewhere)
* (intransitive) to lie (to be buried somewhere)
* (intransitive) to lie (to be placed or situated, especially flat on a surface)
    Synonym: spoczywać
* (intransitive) to lie (to exist somewhere, either temporarily or permanently)
    Synonym: spoczywać
    Pieniądze leżą na stole. ― The money is (lying) on the table.
* (intransitive, of items or clothes) to fit (to be of the right size or shape for something)
* (intransitive, colloquial, of the economy) to be in a bad state
* (intransitive, of phenomena) to lie (to result from) [with w (+ locative) ‘in what’]
* (intransitive, colloquial, proscribed) to suit (to be proper or suitable) [with dative ‘someone’]
    Synonym: odpowiadać
* (intransitive) to lie (to extend, to outstretch, to spread out)
    Synonym: rozpościerać się
* (intransitive) to lie (to be unused;to be uncared for)
* (intransitive, colloquial) to fail (to not succeed)
* (intransitive, card games) to not take the number of tricks announced in an auction (Is there an English equivalent to this definition?)
* (intransitive) to lie (to have sexual relations with) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks
* (intransitive, Middle Polish) to rest (to idle, to not do anything)
    Synonyms: see Thesaurus:próżnować
* (Middle Polish) to lie; Further details are uncertain.
** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 161b:Iaceo, Lezę.[Iaceo, Leżę.]
* (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.
** 1543, M. Rej, Krótka rozprawa‎, page E:Wierę ſnadz náſſe wierdunki Idą też czáſem ná trunki Abowiem wto trudno vkroćić Aby niemiał w ptaki wſkoczyć A zwłaſſczá gdy krotko leżą Ty iuż nigdziey nie zábieżą[Wierę snadz nasze wierdunki Idą też czasem na trunki Abowiem w to trudno ukrócić Aby niemiał w ptaki wskoczyć A zwłaszczá gdy krótko leżą Ty już nigdziej nie zábieżą]

#### Derived terms

* leżak
* leżuch
* miejsce leżące
* prawda leży pośrodku
* wina leży pośrodku
* czy się stoi, czy się leży, dwa tysiące się należy
* doleżeć pf, dolegiwać impf
* należeć pf
* odleżeć pf, odlegiwać impf
* poleżeć pf, polegiwać impf
* przeleżeć pf
* uleżeć pf
* wyleżeć pf, wylegiwać impf
* zależeć pf, zalegiwać impf
* zleżeć pf, zlegiwać impf
* kopać leżącego impf
* leżeć do góry brzuchem impf
* leżeć i kwiczeć impf
* leżeć krzyżem impf
* leżeć martwym bykiem impf
* leżeć martwym bykiem impf
* leżeć na łopatkach impf
* leżeć na sercu impf
* leżeć na stole impf
* leżeć na sumieniu impf
* leżeć na ulicy impf
* leżeć na wątrobie impf
* leżeć odłogiem impf
* leżeć plackiem impf
* leżeć po stronie impf
* leżeć u podstaw impf
* leżeć ugorem impf
* leżeć w gruzach impf
* leżeć w interesie impf
* leżeć w mocy impf
* leżeć w naturze impf
* leżeć w zamiarach impf

#### Related terms

* łono
* łoże
* połóg
* lec pf
* łożyć impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), leżeć is one of the most used words in Polish, appearing 27 times in scientific texts, 3 times in news, 19 times in essays, 65 times in fiction, and 24 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 138 times, making it the 432nd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “leżeć”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 217

### Further reading

* leżeć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* leżeć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “leżeć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “LEŻEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.03.2016
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “leżeć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “leżeć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “leżeć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 727

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish leżeć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛʐɛt͡ɕ
* Syllabification: le‧żeć

### Verb

leżeć impf
* (intransitive) to lie (to rest in a horizontal position)

#### Derived terms

* doleżeć pf
* należeć impf
* poleżeć pf
* przeleżeć pf
* wyleżeć pf
* zależeć impf
* zleżeć impf
* ôbleżeć pf
* ôdleżeć pf
* ôleżeć impf

### Further reading

* lezec in dykcjonorz.eu
* leżeć in silling.org