# צעגאָפּלען
## Yiddish
### Etymology

Literally, “to fork into pieces”. From צע־ (tse-, “into pieces”) +‎ גאָפּל (gopl, “fork”) +‎ ־ען (-en, infinitive suffix). Compare German gabeln.
צע־ (tse-) is derived from Middle High German ze-, zer-. ze- derives from Old High German zi-, za-. zer- derives from Old High German zir-, a combination of zi- or za- and ir-. Both derive from Proto-West Germanic *tiʀ-, from Proto-Germanic *twiz-, from Proto-Indo-European *dwís.
גאָפּל (gópl) is derived from Middle High German gabel, from Old High German gabala, from Proto-West Germanic *gabulu, from Gaulish gabalos, gablos, from Proto-Celtic *gablā, from Proto-Indo-European *gʰh̥₁bʰ-leh₂, likely from *gʰeh₁bʰ-.
־ען (-en) is derived from Middle High German -en, a merger of various terminations in Old High German reflecting different conjugational patterns, namely -an, -ien, -on, -en, and -non, respectively from Proto-Germanic *-aną, *-janą, *-ōną, *-āną, and *-naną. *-aną is from Proto-Indo-European *-onom, from *-o- + *-nom. *-janą is from Proto-Indo-European *-yéti. *-ōną is from Proto-Indo-European *-eh₂yéti, from *-éh₂ + *-yéti and Proto-Indo-European *-(e)h₂yéti, from *-(e)h₂ti. *-āną is etymologically uncertain, but possibly from Proto-Indo-European *-oyéti. *-naną is also etymologically uncertain, but possibly from Proto-Indo-European *-néh₂- ~ *-nh₂-.

### Pronunciation

* IPA: /t͡sɜˈɡɔpɫɜn/, [t̪͡sɜ̝ˈɡɔ̝pɫɜ̝n] (YIVO, Northeastern)
    IPA: [t̪͡sɜ̝ˈɡɑ̈ːpɫɜ̝n] (Netherlandic)
    IPA: [t̪͡sɜ̝ˈɡʊːpɫɜ̝n] (Poylish)
    IPA: [t̪͡sɜ̝ˈɡʊpɫɜ̝n] (Ukraynish)
* Hyphenation: צע‧גאָ‧פּלען
* Rhymes: -ɜɡɔpɫɜn, -ɔpɫɜn, -ɜn

### Verb

צעגאָפּלען • (tsegóplen) (past participle צעגאָפּלט (tsegóplt))
* (reflexive) to fork
** to bifurcate; to split into two (often of a road)
    Synonyms: איבערשפּאַלטן (זיך), פֿונאַנדערטיילן (זיך), פֿונאַנדערשפּאַלטן (זיך), פּלאַצן, צעגלידערן (זיך), צעצווײַגן זיך, צווייען זיך, צעטיילן (זיך), שפּאַלטן זיך
    דער מיטאָז געשעט נאָר ווען אַ קעמערל וויל זיך צעגאָפּלען.der mitoz geshet nor ven a kemerl vil zikh tsegoplen.Mitosis only happens when a cell wants to split.
    מיר, די גאַסן, צעגאָפּלען זיך פֿאַר נאָר טײַכן אויף וואָס מיר לייגן כּבֿוד.mir, di gasn, tsegoplen zikh far nor taykhn oyf vos mir leygn koved.We, the streets, fork for only rivers we respect.
    די וועגן צעגאָפּלען זיך לעבן דעם בויוואַרג וואָס די בויאַרבעטערס האָבן איבערגעלאָזט אינעם ווינטער.di vegn tsegoplen zikh lebn dem boyvarg vos di boyarbeters hobn ibergelozt inem vinter.The roads fork by the construction materials which the construction workers left behind in the winter.
** to diverge; to become more different
    Synonyms: אָפּווײַכן, פֿונאַנדערגיין זיך, צעגיין זיך
    פֿאַרוואָס וועלן די צוויי רוימישע פּראָווינצן זיך צעגאָפּלען? זיי זײַנען אַזוי ענלעך אין זייער קולטור!farvos veln di tsvey roymishe provintsn zikh tsegoplen? zey zaynen azoy enlekh in zeyer kultur!Why will the two Roman provinces diverge? They’re so similar in their culture!
    אין טרוימען פֿאַראייניקן מיר, אָבער אין שיטות צעגאָפּלען מיר זיך.in troymen fareynikn mir, ober in shites tsegoplen mir zikh.In ideals we are united, but in methods we are divergent.
    די מערבֿ־צפֿון־גערמאַנישע שפּראַכן — דאָס הייסט נאָרוועגיש, איסלענדיש און פֿאַראָעזיש — צעגאָפּלען זיך נאָר ווײַטער און ווײַטער אַ דאַנק זייער פֿעלן פֿון אָנריר.di mayrev-tsofn-germanishe shprakhn — dos heyst norvegish, islendish un faroezish — tsegoplen zikh nor vayter un vayter a dank zeyer feln fun onrir.The West-North-Germanic langauges — namely Norwegian, Icelandic, and Faroese — are only diverging further and further thanks to their lack of contact.

#### Usage notes

צעגאָפּלען is the only term for linguistic divergence, despite having synonyms.

#### Conjugation

infinitive
צעגאָפּלען tsegoplen
present participle
צעגאָפּלענדיק tsegoplendik
past participle
צעגאָפּלט tsegoplt
auxiliary
האָבן hobn
present
איך צעגאָפּל ikh tsegopl
מיר צעגאָפּלען mir tsegoplen
דו צעגאָפּלסט du tsegoplst
איר צעגאָפּלט ir tsegoplt
ער צעגאָפּלט er tsegoplt
זיי צעגאָפּלען zey tsegoplen
imperative
צעגאָפּל (דו) tsegopl (du)
צעגאָפּלט (איר) tsegoplt (ir)
Composed forms
past
איך האָב צעגאָפּלט ikh hob tsegoplt
מיר האָבן צעגאָפּלט mir hobn tsegoplt
דו האָסט צעגאָפּלט du host tsegoplt
איר האָט צעגאָפּלט ir hot tsegoplt
ער האָט צעגאָפּלט er hot tsegoplt
זיי האָבן צעגאָפּלט zey hobn tsegoplt
pluperfect
איך האָב געהאַט צעגאָפּלט ikh hob gehat tsegoplt
מיר האָבן געהאַט צעגאָפּלט mir hobn gehat tsegoplt
דו האָסט געהאַט צעגאָפּלט du host gehat tsegoplt
איר האָט געהאַט צעגאָפּלט ir hot gehat tsegoplt
ער האָט געהאַט צעגאָפּלט er hot gehat tsegoplt
זיי האָבן געהאַט צעגאָפּלט zey hobn gehat tsegoplt
future
איך וועל צעגאָפּלען ikh vel tsegoplen
מיר וועלן צעגאָפּלען mir veln tsegoplen
דו וועסט צעגאָפּלען du vest tsegoplen
איר וועט צעגאָפּלען ir vet tsegoplen
ער וועט צעגאָפּלען er vet tsegoplen
זיי וועלן צעגאָפּלען zey veln tsegoplen
future perfect
איך וועל האָבן צעגאָפּלט ikh vel hobn tsegoplt
מיר וועלן האָבן צעגאָפּלט mir veln hobn tsegoplt
דו וועסט האָבן צעגאָפּלט du vest hobn tsegoplt
איר וועט האָבן צעגאָפּלט ir vet hobn tsegoplt
ער וועט האָבן צעגאָפּלט er vet hobn tsegoplt
זיי וועלן האָבן צעגאָפּלט zey veln hobn tsegoplt :

### Noun

צעגאָפּלען • (tsegóplen) n
* (gerund) forking
** bifurcating; splitting in two (often of a road)
    Synonyms: איבערשפּאַלטן, פֿונאַנדערטיילן, פֿונאַנדערשפּאַלטן, פּלאַצן, צעגלידערן, צעצווײַגן, צווייען, צעטיילן, שפּאַלטן
    לויט מײַן נאַרישן שׂכל איז דאָס צעגאָפּלען פֿון די גאַס אַ טראַגעדיע.loyt mayn narishn seykhl iz dos tsegoplen fun di gas a tragedye.In my humble opinion, the street’s forking is a tragedy.
** diverging; becoming more different
    Synonyms: אָפּווײַכן, פֿונאַנדערגיין, צעגיין
    דאָס צעגאָפּלען פֿון די שפּראַכן האָט אָנגעוואַקסן גאָר לעצטנס.dos tsegoplen fun di shprakhn hot ongevaksn gor letstns.The diverging of the languages has increased recently.

### Derived terms

* צעגאָפּלונג f (tsegóplung, “divergence”, noun)