# nosić
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *nosìti. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /nɔɕit͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /nɔɕit͡ɕ/

### Verb

nosić impf (indeterminate, imperfective determinate nieść)
* (transitive, attested in Lesser Poland, Greater Poland) to carry (to lift (something) and take it to another place; to transport (something) by lifting)
** 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎, line 90:Nabral szobye szrebra, szlotha doszicz, czo go mogl pyechotą noszycz[Nabrał sobie śrebra, złota dosyć, co go mógł piechotą nosić]
** 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 14, 28:Gdisz chodzil krol do domu boszego, noszily (portabant) ge cy, gysz myely vrzød naprzod chodzicz[Gdyż chodził krol do domu bożego, nosili (portabant) je ci, jiż mieli urząd naprzód chodzić]
** 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XVI, page 334:Noszon byvam ducor[Noszon bywam ducor]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Moys 15:Noszyl ges gy (portasti eum Ex 15, 13) w moczy twogey kv przebytkv swøtemv twemv[Nosił jeś ji (portasti eum Ex 15, 13) w mocy twojej ku przebytku świętemu twemu]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 17r:Baiulare id est portare sustentare tragen noszycz[Baiulare id est portare sustentare tragen nosić]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 57v:Gestare id est portare tragen noszycz[Gestare id est portare tragen nosić]
* (reflexive with się) to be carried
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 37, 27:Udzyelal... dwa pyerszczyenya..., abi sze mogli przewlecz przes nye szyrdzy a moglbi sze oltarz noszycz (ut... possit altare portari)[Udziełał... dwa pierścienia..., aby sie mogły przewlec przez nie żyrdzi a mógłby sie ołtarz nosić (ut... possit altare portari)]
* (attested in Lesser Poland) to carry; to bear (to be pregnant with)
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 4a:Gdisczy Maria gest ona bila do Bethlehem prisla, a tho noszøcz tako velikø svøtoscz, tocz gest svego szinka milego[Gdyżci Maryja jest ona była do Betlehem przyszła, a to nosząc tako wieliką świątość, toć jest swego synka miłego]
** 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XIX, Nowa Słupia, page 48:A wszakom czya, szynku myly, w szwem szerczu noszyla[A wszakom cię, synku miły, w swem sercu nosiła]
* to hold (to lift and keep in one's hand without moving)
** 1882 [End of the 15th century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎, page 290:O krzyzv, drzewo bogoslawyone, kthoresz noszylo nasze zbawyenye![O krzyżu, drzewo bogosławione, ktoreś nosiło nasze zbawienie!]
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to carry; to bring (to have, hold, possess or maintain (something))
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 10:Czwyrdzimi, aby, poky oczecz zyw, szadny syn swey pyeczączy nye noszyl (portare... non praesumant), gedno oczczowey pyeczaczi vszywal[Ćwirdzimy, aby poki ociec żyw, żadny syn swej pieczęci nie nosił (portare... non praesumant), jedno oćcowej pieczęci używał]
** 1878-1889 [1422], Archiwum Komisji Historycznej‎, volume III, Greater Poland, page 327:Iaco Iandrzey... gest clenotu Baranow, czsso nossą byaly baran na czirwoni[m] sczicze[Jako Jędrzej... jest klenotu Baranow, czso noszą biały baran na czyrwony[m] szczycie]
** 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 6, 6:Thobias... spyekl myøso tey ribi a gyne nosil, abi s sobø na drogø wzøl[Tobijasz... spiekł mięso tej ryby a jine nosił, aby z sobą na drogę wziął]
* to wear (to don clothing and have on one's body)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 142:Tą suknya noszyl myly Iesus a nygdy yey nye s[w]loczyl[Tę suknią nosił miły Jesus a nigdy jej nie z[w]łoczył]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 237:Czy czischi za oplatą mayą od boga, esze possyądą zyemyą troyaką, yąsch noschą, thoczu swoge czyalo[Ci ciszy za opłatę mają od Boga, eże posiędą ziemię trojaką, jąż noszą, toczu swoje ciało]
* to bear, to withstand, to suffer
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 39, 21:Noscze (ferant) richlo ganbø swoiø[Noście (ferant) rychło gańbę swoję]
* to lift, to raise
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 9, 24:Grad y ogeyn smyeszywszy sze pospolu noszyly sze søø (ferebantur)[Grad i ogień smiesiwszy sie pospołu nosiły sie są (ferebantur)]
* to hold high
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 153:Byla yego schyyą prosta, pelna a nadobna a noszyl schyą krasnye podnyoslą (gessit hoc decenter et erectum)[Była jego szyja prosta, pełna a nadobna a nosił szyję kraśnie podniosłą (gessit hoc decenter et erectum)]
* (attested in Lesser Poland) to carry out, to bear out; to perform
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 17, 24:Bo strzegl iesm drog boszich any iesm zle nosil (nec impie gessi) od boga mego[Bo strzegł jeśm drog bożych ani jeśm źle nosił (nec impie gessi) od Boga mego]
* to give birth to, to bear
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 1, 29:Dalesm wam wszelkye szele noszøcz szyemyø (herbam afferentem semen) podlug przyrodzenya swego na szemy[Dałeśm wam wszelkie ziele nosząc siemię (herbam afferentem semen) podług przyrodzenia swego na ziemi]
* (attested in Lesser Poland) to give; to offer
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 75, 11:Obeczuycze... gospodnu... wszitczi, gisz ocolo iego nosycze (affertis) dari[Obiecujcie... Gospodnu... wszytcy, jiż około jego nosicie (affertis) dary]

### Verb

nosić pf
* (attested in Greater Poland) to deliver; to bring
** 1960 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 721, Pyzdry:Yako panycz noszil list ot Yødrzeya do Bronisza, a on go nye chczal wszyøcz[Jako panic nosił list ot Jędrzeja do Bronisza, a on go nie chciał wziąć]

#### Derived terms

* nosiciel
* nosicz
* nosidła
* nosze
* noszenie
* noszące łoże
* sługa miecz noszący
* nanosić impf
* obnosić impf, obnieść pf
* odnosić impf, odnieść pf
* podnosić impf, podnieść pf
* przenosić impf, przenieść pf
* przynosić impf, przynieść pf
* roznosić impf, roznieść pf
* unosić impf, unieść pf
* wnosić impf, wnieść pf
* wynosić impf, wynieść pf
* wznosić impf, wznieść pf
* znosić impf, znieść pf
* nosić jarzmo impf
* nosić prawo impf
* nosić się w dostojeństwie impf
* nosić w sercu impf
* nosić w sobie impf

#### Descendants

* Polish: nosić
* Silesian: nosić

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “nosić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “nosić”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “nosić”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “nosić (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “nosić”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish nosić.

### Pronunciation

* IPA: /ˈnɔ.ɕit͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈnɔ.ɕit͡ɕ/
* Audio 1; “nosić”:(file)
* Audio 2; “nosić się”:(file)
* Rhymes: -ɔɕit͡ɕ
* Syllabification: no‧sić

### Verb

nosić impf (indeterminate, imperfective determinate nieść)
* (transitive) to carry; to bear (to lift (something) and take it to another place; to transport (something) by lifting)
* (transitive) to carry; to bring (to have, hold, possess or maintain (something))
* (transitive) to carry, to bear (to have or display (a mark or other feature)
* (transitive) to wear (to carry or have equipped on or about one's body, as an item of clothing, equipment, decoration, etc.)
* (transitive) to carry, to bear; to wear (to have something that distinguishes one in appearance from other people or animals)
* (transitive, literary) to bear, to carry (to have a distinguishing feature, e.g. a name)
* (transitive, colloquial, of a situation, set of circumstances, etc.) to knock around; to carry (to cause someone to change places often or be restless) [with po (+ locative) ‘around what’]
* (transitive, of horses of vehicles) to carry
    Synonym: wieźć
* (transitive, obsolete, chiefly of hens) to lay an egg
    Synonym: składać jajo
* (transitive, obsolete) to accustom (to cause someone to become used to something) [with do (+ genitive) ‘to what’]
    Synonyms: przyzwyczajać, zaprawiać
* (transitive, obsolete) to hold up; to lift (to raise and keep in one's hand while not moving)
    Synonym: trzymać
* (transitive, obsolete) to carry oneself; to bear (to be pregnant with)
* (intransitive, obsolete, of a horse) to have a particular gait
* (transitive, Middle Polish) to bring; to deliver
    Synonyms: dostarczać, przynosić
* (transitive, Middle Polish) to bear (to take responsibility for or bear consequences)
* (transitive, Middle Polish) to slander
    Synonym: obmawiać
* (transitive, Middle Polish) to throw
    Synonym: rzucać
* (transitive, Middle Polish) to take; to get, to receive
* (transitive, Middle Polish, of plants) to bring, to bear; to fruit
    Synonym: przynosić
* (transitive, Middle Polish) to hold a position
    Synonym: piastować
* (transitive, Middle Polish) to progress in a particular way
    Hypernym: postępować
* (transitive, Middle Polish) to contain
    Synonyms: obejmować, zawierać
* (transitive, Middle Polish) to dress (to place clothes on someone or something)
    Synonym: ubierać
* (transitive, Middle Polish) to carry; Further details are uncertain.
** 1593, J. Wujek, Nowy Testament‎, page przedm 14:Ktore mieyſca Márcion ták zepſował/ iáko Tertullian świádczy/ że miáſto tego ſłowká Nośmy/ po Graecku φορέσωμεν vczynił/ Będźiem nośić / (φορέσομεν, iednę tylko literę odmieniwſzy.[Które miejsca Marcion tak zepsował/ jako Tertullian świadczy/ że miasto tego słówka Nośmy/ po Graecku φορέσωμεν vczynił/ Będźiem nośić / (φορέσομεν, iednę tylko literę odmieniwſzy.]
** 1593, J. Wujek, Nowy Testament‎, page przedm 14:Ktorą ſkazę/ y teraz Graeckie exemplarze máią; iáko y ſam Eráſmus przełożył/ Geſtabimus, Nośić będźiemy.[Którą skażę/ i teraz Graeckie exemplarze mają; jako i sam Erasmus przełożył/ Gestabimus, Nosić będziemy.]
* (reflexive with się) to dress (to wear a particular kind of clothing)
    Synonym: ubierać się
* (reflexive with się) to carry oneself (to behave or conduct in a particular way)
* (reflexive with się) to play around with; to toy with (to intend to do for some time) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
* (reflexive with się, of clothes, accessories, etc.) to wear well (to compliment someone's outfit; to go well with)
* (reflexive with się) to go through (to experience something constantly)
* (reflexive with się, obsolete) to pace (to move frantically and quickly)
* (reflexive with się, Middle Polish) to leave, to depart
    Synonyms: see Thesaurus:uciekać
* (reflexive with się, Middle Polish) to enter
    Synonym: wchodzić

#### Derived terms

* żeby święta ziemia nie nosiła
* biustonosz
* nosiciel
* noszenie
* nośnik
* szkoda, że święta ziemia nosi
* że też święta ziemia nosi
* człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi
* nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka
* póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie
* donosić impf, donieść pf
* nanosić impf, nanieść pf
* obnosić impf, obnieść pf
* odnosić impf, odnieść pf
* podnosić impf, podnieść pf
* ponosić impf, ponieść pf
* przenosić impf, przenieść pf
* przynosić impf, przynieść pf
* roznosić impf, roznieść pf
* unosić impf, unieść pf
* wnosić impf, wnieść pf
* wynosić impf, wynieść pf
* wznosić impf, wznieść pf
* zanosić impf, zanieść pf
* znosić impf, znieść pf
* nosić głowę impf
* nosić koszulę w zębach impf
* nosić majtki w zębach impf
* nosić na rękach impf
* nosić pod sercem impf
* nosić się długo impf
* nosić się jak kura z jajkiem impf
* nosić się krótko impf
* nosić się z zamiarem impf
* nosić spodnie impf
* nosić teczkę impf
* nosić w sercu impf

### Further reading

* nosić in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* nosić się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* nosić in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nosić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nosić się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “NOSIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 29.01.2015
* “NOSIĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], Spas
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “nosić”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “nosić”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “nosić”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 410
* nosić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Serbo-Croatian
### Etymology

From nos +‎ -ić.

### Pronunciation

* IPA: /nǒsit͡ɕ/
* Hyphenation: no‧sić

### Noun

nòsić m (Cyrillic spelling но̀сић)
* diminutive of nos

#### Declension
### Further reading

* “nosić”, in Hrvatski jezični portal [Croatian language portal] (in Serbo-Croatian), 2006–2025

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish nosić.

### Pronunciation

* IPA: /ˈnɔ.ɕit͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔɕit͡ɕ
* Syllabification: no‧sić

### Verb

nosić impf (indeterminate, imperfective determinate niyś)
* (transitive) to carry; to bear
    Synonym: smykać

#### Derived terms

* nanosić impf, naniyś pf
* podnosić impf, podniyś pf
* przenosić impf, przeniyś pf
* roznosić impf, rozniyś pf
* unosić impf
* wynosić impf, wyniyś pf
* zanosić impf, zaniyś pf
* ôdnosić impf, ôdniyś pf

### Further reading

* nosic in dykcjonorz.eu
* Henryk Jaroszewicz (2022) “nosić”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 102