OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# კოწახური
## Georgian
### Alternative forms

* კვაწახური (ḳvac̣axuri) — Racha
* კოწმახური (ḳoc̣maxuri) — Mtiuleti

### Etymology

From კოწახი (ḳoc̣axi, “sour”) +‎ -ური (-uri), referring to the sour flavor of berries and leaves. Typologically compare the barberry's name in other languages: German Sauerdorn, Essigbeere, Russian кисли́ца (kislíca), dialectal Turkish ekşimen.
Cognate with synonymous Laz კაწახური (ǩaǯaxuri), Mingrelian კორწოხული (ḳorc̣oxuli), Svan გვაწხირ (gvac̣xir), გოწხირ (goc̣xir).

### Pronunciation

* IPA: [kʼot͡sʼaχuɾi]
* Hyphenation: კო‧წა‧ხუ‧რი

### Noun

კოწახური • (ḳoc̣axuri) (plural კოწახურები)
* barberry, Berberis
    Synonyms: ეკალძმარა (eḳalʒmara), ესკალძმარა (esḳalʒmara)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* → Abkhaz: а-каҵахәыр (a-kʼacʼaxʷər)
* → Middle Armenian: կոծոխուր (kocoxur), կոծուխոռ (kocuxoṙ), կծօխուր (kcōxur)
** Armenian: կծոխուր (kcoxur)
* → Svan: გოწხირ (goc̣xir), გუ̂აწხირ (gûac̣xir), გოწხილ (goc̣xil)

### References

* ↑ Bläsing, Uwe (2019) “Die armenischen Pflanzennamen in Peter Simon Pallas’ Flora Rossica. Eine Studie zu Etymologie und sprachlicher Interaktion”, in U. Bläsing, J. Dum-Tragut, T.M. van Lint, editors, Armenian, Hittite, and Indo-European Studies: A Commemoration Volume for Jos J.S. Weitenberg (Hebrew University Armenian Studies; 15) (in German), Leuven: Peeters, pages 29–31

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “կոծոխուր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, page 617a
* Fähnrich, Heinz (2007) Kartwelisches Etymologisches Wörterbuch [Kartvelian Etymological Dictionary] (Handbuch der Orientalistik; VIII.18) (in German), Leiden, Boston: Brill, page 251
* Maq̇ašvili, Aleksandre (1961) “კოწახური”, in Boṭaniḳuri leksiḳoni [Botanical Dictionary]‎, 2nd edition, Tbilisi: Sabč̣ota Sakartvelo
* Pallas, Peter Simon (1788) “Berberis vulgaris”, in Flora Rossica (in Latin), volume I, part II, St. Petersburg: Academy Press, page 41, recorded as kodsachuri
* Tschenkéli, Kita (1960–1974) “კოწახური”, in Georgisch-Deutsches Wörterbuch, appeared in 26 fascicles, since fascicle 8 edited by Yolanda Marchev, Zürich: Amirani-Verlag, page 67b
* Čanṭlaʒe, Iza (2012) Kevin Tuite, Šušana Puṭḳaraʒe, Ketevan Margiani-Subari, editors, Kartveluri leksiḳis isṭoriidan [From the History of Kartvelian Vocabulary] (in Georgian), pages 84–89
* Ivanišvili, Marine (2009) “Mcenareta saxelebi kartvelurši: „ḳoc̣axuri“ [Proto-Kartvelian Plant Names: "koc’axuri" (Lat. berberis)]”, in Enatmecnierebis saḳitxebi (in Georgian), volumes I–II, Tbilisi: Tbilisis universiṭeṭis gamomcemloba, pages 43–45
# კრება
## Georgian
### Etymology

From Old Georgian კრებაჲ (ḳrebay), from Proto-Georgian-Zan *ḳrab-. Cognate with Mingrelian კორობუა (ḳorobua) and Laz ოკორობუ (oǩorobu).

### Pronunciation

* IPA: [kʼɾeba]
* Hyphenation: კრე‧ბა

### Noun

კრება • (ḳreba) (plural კრებები)
* meeting, gathering, convention
* assembly
    დამფუძნებელი კრება ― dampuʒnebeli ḳreba ― constituent assembly

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Derived terms

* კრებითი (ḳrebiti)
* კრებადი (ḳrebadi)

#### Descendants

* → Ossetian: Чъреба (Ḱ’reba)

### Verbal noun

კრება • (ḳreba) (impf., perfective შეკრება)
* verbal noun of კრებს (ḳrebs)
* verbal noun of იკრებს (iḳrebs)
* verbal noun of იკრიბება (iḳribeba)

#### Derived terms

* აკრება (aḳreba)
* ამოკრება (amoḳreba)
* გამოკრება (gamoḳreba)
* შეკრება (šeḳreba)
* შემოკრება (šemoḳreba)

#### Related terms

* ღია კრება (ɣia ḳreba)
* დახურული კრება (daxuruli ḳreba)
* კრებას გახსნის (ḳrebas gaxsnis)
# kambakala
## Ingrian
### Etymology

From kambala (“flatfish”) +‎ kala (“fish”), with the -la of the original term reanalysed as the second syllable of kala.

### Pronunciation

* (Ala-Laukaa) IPA: /ˈkɑmbɑˌkɑlɑ/, [ˈkɑmbəˌkɑɫɑ]
* (Soikkola) IPA: /ˈkɑmbɑˌkɑlɑ/, [ˈkɑmb̥ɑˌɡ̊ɑɫɑ]
* Rhymes: -ɑlɑ
* Hyphenation: kam‧ba‧ka‧la

### Noun

kambakala
* (rare) Synonym of kambala

#### Declension
### References

* Ruben E. Nirvi (1971) Inkeroismurteiden Sanakirja, Helsinki: Suomalais-Ugrilainen Seura, page 129
# კუბდარი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [kʼubdaɾi]

### Noun

კუბდარი • (ḳubdari) (plural კუბდარები)
* like a khachapuri, but with meat instead of cheese

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### See also

* ფიჩინი (pičini)
* ჩებურეკი (čebureḳi)
# კუბი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [kʼubi]
* Hyphenation: კუ‧ბი

### Noun

კუბი • (ḳubi) (plural კუბები)
* (geometry, mathematics) cube

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# კუდამოძუებული
## Georgian
### Etymology

From კუდი (ḳudi, “tail”) +‎ ამოძუებული (amoʒuebuli).

### Pronunciation

* IPA: [kʼudamod͡zuebuli]
* Hyphenation: კუ‧და‧მო‧ძუ‧ე‧ბუ‧ლი

### Adjective

კუდამოძუებული • (ḳudamoʒuebuli) (not comparable)
* having one's tail between one's legs
* (figuratively) showing recent frustration
** 1932, Mikheil Javakhishvili, Arsena Marabdeli‎:გუბერნატორმა კარგად იცოდა მაიორის აფორიაქებული ხასიათი და ისე შემოუტია, რომ მისი დაფეთებული ნათესავი კუდამოძუებული გამოვიდა.gubernatorma kargad ic'oda maioris ap'oriak'ebuli xasiat'i da ise šemoutia, rom misi dap'et'ebuli nat'esavi kudamojuebuli gamovida.The governor had been well aware of the major's easily provoked character and attacked him so aggressively that the major's frightened relative went out feeling frustrated.

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Synonyms

* (frustrated): გაწბილებული (gac̣bilebuli), იმედგაცრუებული (imedgacruebuli), სირცხვილნაჭამი (sircxvilnač̣ami)
# კუდიანი
## Georgian
### Etymology

From კუდი (ḳudi) +‎ -იანი (-iani).

### Pronunciation

* IPA: [kʼudiani]
* Hyphenation: კუ‧დი‧ა‧ნი

### Adjective

კუდიანი • (ḳudiani) (not comparable)
* tailed
* (figurative) naughty, mischievous, evil

#### Declension
### Noun

კუდიანი • (ḳudiani) (plural კუდიანები)
* witch

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Synonyms

* გრძნეული (grʒneuli)
* ჯადოსანი (ǯadosani)
# potraviny
## Czech
### Pronunciation

* IPA: [ˈpotravɪnɪ]

### Noun

potraviny f
* inflection of potravina:
** genitive singular
** nominative/accusative/vocative plural

### Noun

potraviny f pl
* grocery store
* food, foodstuffs, groceries
# კურდღელი
## Georgian
### Etymology

From Old Georgian ყურდგელი (q̇urdgeli), ყურგდელი (q̇urgdeli, “hare; (rock) hyrax”). Related to Mingrelian ჸურდგელი (ʾurdgeli), ყურდგელი (q̇urdgeli), კურდგელი (ḳurdgeli).
According to Giorgi Rogava, likely from ყური (q̇uri, “ear”) + გრძელი (grʒeli, “long”), comparing it to Adyghe тхьакӏумкӏыхь (tḥakʷʼumkʼəḥ).

### Pronunciation

* IPA: [kʼuɾdʁeli]
* Hyphenation: კურ‧დღე‧ლი

### Noun

კურდღელი • (ḳurdɣeli) (plural კურდღლები)
* hare

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Derived terms

* შინაური კურდღელი (šinauri ḳurdɣeli)

### See also

* ბაჭია (bač̣ia)
* ბოცვერი (bocveri)

### Further reading

* Abulaʒe, Ilia (1973) “კურდღელი”, in Ʒveli kartuli enis leksiḳoni (masalebi) [Dictionary of Old Georgian (Materials)]‎ (in Georgian), Tbilisi: Metsniereba, page 470
# კურცხალი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [kʼuɾt͡sʰχali]
* Hyphenation: კურ‧ცხა‧ლი

### Noun

კურცხალი • (ḳurcxali) (plural კურცხალები)
* teardrop

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# კურწი
## Georgian
### Etymology

From Old Georgian კურწი (ḳurc̣i), from Old Armenian կուրծ (kurc).

### Pronunciation

* IPA: [kʼuɾt͡sʼi]
* Hyphenation: კურ‧წი

### Noun

კურწი • (ḳurc̣i) (plural კურწები)
* stalk (of a plant)
    Synonym: ყუნწი (q̇unc̣i)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “կուրծ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Čubinašvili, Niḳo (1812–1825) “კურწი”, in Kartuli leksiḳoni rusulis targamaniturt [Georgian Explanatory Dictionary with Russian Commentaries]‎, Saint Petersburg: Imperial Academy of Sciences
# ლაზი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫazi]
* Hyphenation: ლა‧ზი

### Adjective

ლაზი • (lazi) (not comparable)
* (Of person) Of Laz descent

#### Declension
### Noun

ლაზი • (lazi) (plural ლაზები)
* Laz, a person originally coming from the historical and cultural region of Lazistan situated in modern northeast Turkey, along the Black Sea coastline and parts of the Georgian region of Adjara

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

## Laz
### Etymology

The word Laz as an ethnic term is first mentioned in the Latin form of Lazi and Ancient Greek Λαζοί (Lazoí) and Λᾶζαι (Lâzai) in Pliny's Naturalis Historia. "Laz" must have been a name adopted over time by more than one Colchian tribe, as Procopius also stated. The origin is uncertain.
* Kiria et al. reconstruct Proto-Georgian-Zan *laž- deriving the ethnonym from Georgian and saying the Zan equivalent is preserved in Urartian 𒁹𒇻𒌑𒃻𒀀 ($^m$lu-ú-šá-a /⁠Luša⁠/). Note that the ethnonyms Laz or Chan did not exist in Old Georgian: the Laz were referred to as Mingrelians. Georgian ლაზი (lazi) and Georgian ჭანი (č̣ani) must have entered the Language recently, probably after the Russo-Turkish War (1877–1878) when some parts of Lazona were taken by Russia.
* According to Nikolai Marr from Svan ლა- (la-) + ზან (zan).

### Pronunciation

* IPA: /ˈlɑzi/
* Hyphenation: ლა‧ზი

### Noun

ლაზი • (lazi) (Latin spelling Lazi)
* An ethnic group native to the South Caucasus and Northeastern Anatolia: Laz
    ლაზიში კულტური ლაზებურაშ დოლოხე რენlazişi ǩulťuri lazeburaş doloxe renLaz culture is expressed through the Laz language

#### Derived terms

* ლაზონა (lazona)

### Further reading

* Kiria, Č̣abuḳi, Ezugbaia, Lali, Memišiši, Omar, Čuxua, Merab (2015) Lazur-megruli gramaṭiḳa [Laz–Mingrelian Grammar] (in Georgian), Tbilisi: Gamomcemloba Meridiani, pages 9-10
* Kojima, Gôichi (2012–) “Lazi”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Marr, N. (1910) “ლაზი”, in Грамматика чанского (лазского) языка с хрестоматией и словарем [Grammar of the Chan (Laz) Language with a Reader and a Dictionary] (Материалы по яфетическому языкознанию; 2) (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press, page 162a
* Tandilava, Ali (2013) “ლაზი”, in Merab Čuxua, Natela Kutelia, Lile Tandilava, Lali Ezugbaia, editors, Lazuri leksiḳoni [Laz Dictionary]‎, online version prepared by Levan Vašaḳiʒe, Tbilisi
# ლაილაი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫaiɫai]
* Hyphenation: ლა‧ი‧ლაი

### Noun

ლაილაი • (lailai) (uncountable)
* (colloquial) nagging (continuous nonsensical talk)
    Synonym: ყბედობა (q̇bedoba)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### References

* Čikobava, Arnold et al., editors (1950–1964), “ლაილაი”, in Kartuli enis ganmarṭebiti leksiḳoni [Explanatory Dictionary of the Georgian language] (in Georgian), Tbilisi: Academy Press
# ლამაზი
## Georgian
### Etymology

From Middle Georgian ლამაზი (lamazi, “beautiful”). First attested in the 12th century.
Usually said to be borrowed from Arabic لَمَّاز (lammāz, “fault-finder, captious critic, caviler, carper”), with a special sense development within Georgian. Compare Middle Georgian ლამაზობა (lamazoba, “deceitfulness”) in Visramiani, preserving an older meaning.
Alternatively, borrowed from Classical Persian نَمَازِی (namāzī, “a praying person; devout, or in the constant habit of praying; clean, pure, fit for prayer”), from نَمَاز (namāz).

### Pronunciation

* IPA: [ɫamazi]
* Hyphenation: ლა‧მა‧ზი

### Adjective

ლამაზი • (lamazi) (comparative უფრო ლამაზი, superlative ულამაზესი)
* beautiful, handsome
    Synonyms: სიმპათიური (simṗatiuri), მშვენიერი (mšvenieri)
    Antonym: მახინჯი (maxinǯi)

#### Derived terms

* გაალამაზებს (gaalamazebs)
* სილამაზე (silamaze)

### Noun

ლამაზი • (lamazi) (plural ლამაზები)
* beautiful, handsome person or object

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* → Bats: ლამზურ (lamzur)

### References

* ↑ Abulaʒe, Iusṭine (1916) Šah-names anu mepeta c̣ignis kartuli versiebi [Georgian versions of the Shahnameh or the Book of Kings] (Ʒveli kartuli mc̣erloba; 1)‎ (in Georgian), Tbilisi, page 811
* ↑ Androniḳašvili, Mzia (1965) “Arabuli siṭq̇vebis sṗarsuli gzit šemosvlis šesaxeb kartulši [On Arabic words that entered Georgian via Persian]”, in Tbilisis saxelmc̣ipo universiṭeṭis šromebi‎ (in Georgian), volume 105, Tbilisi, pages 315–316
* ↑ Imedaʒe, Sopio (2014) Arabuli c̣armošobis leksiḳa sulxan–saba orbelianis „leksiḳon kartulši“ [The vocabulary of Arabic origin in Sulkhan-Saba Orbeliani's "Georgian Dictionary"]‎ (in Georgian), dissertation, Kutaisi: Akaki Tsereteli State University, pages 126–127
* ↑ Klimov, G. A. (1963) “Об этимологической методике Карла Боуды (На материале кавказских языков) [On the etymological method of Karl Bouda (Based on the material of Caucasian languages)]”, in Этимология‎, Moscow: Nauka, page 274 of 268–274

### Further reading

* Orbeliani, Sulxan-Saba (1685–1716) “ლამაზი”, in S. Iordanišvili, editor, Siṭq̇vis ḳona kartuli, romel ars leksiḳoni [Collection of Georgian words, that is a dictionary]‎, Tbilisi: Georgian SSR print, published 1949, page 178
* Klimov, G. A., Xalilov, M. Š. (2003) Словарь кавказских языков. Сопоставление основной лексики [Dictionary of Caucasian Languages. A comparison of the Basic Vocabulary] (in Russian), Moscow: Vostochnaya Literatura, →ISBN, page 319
# রিসালত
## Bengali
### Etymology

Borrowed from Arabic رِسَالَة (risāla)

### Pronunciation

* (Rarh) IPA: /riʃalɔt̪/, [ˈriʃalɔt̪]
* (Dhaka) IPA: /ɹiʃalɔt̪/, [ɹiʃalɔt̪]

### Noun

রিসালত • (riśalot)
* mission
* prophetic mission; prophethood
    Synonyms: নবুয়ত (nobuot), নবীত্ব (nobitto)
# ლანკასტერი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫaŋkʼastʼeɾi]

### Proper noun

ლანკასტერი • (lanḳasṭeri) (uncountable)
* Lancaster

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლაჟვარდი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Classical Persian لاجورد (lājward).

### Pronunciation

* IPA: [ɫaʒʷaɾdi]
* Hyphenation: ლაჟ‧ვარ‧დი

### Noun

ლაჟვარდი • (lažvardi) (usually uncountable, plural ლაჟვარდები)
* lapis lazuli (gem with reddish-blue color)
* sky, sky blue, light blue

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლეიბი
## Georgian
### Alternative forms

* ლები (lebi) — Western Georgian

### Etymology

Uncertain. Seemingly of recent foreign origin on the following grounds:
* Intramorphemic /VV/
* Not found in Orbeliani
* No obvious relation to other words

### Pronunciation

* IPA: [leibi]
* Hyphenation: ლე‧ი‧ბი

### Noun

ლეიბი • (leibi) (plural ლეიბები)
* mattress
    Synonym: მატრასი (maṭrasi)
* futon- or mattress protector-esque bedding made out of thinnish cloth filled with wool; mostly goes on top of mattresses.

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლემნა
## Georgian
### Etymology

Borrowed from translingual Lemna.

### Pronunciation

* IPA: [lemna]
* Hyphenation: ლემ‧ნა

### Noun

ლემნა • (lemna) (plural ლემნები)
* duckweed
    Synonym: წყლის პერი (c̣q̇lis ṗeri)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლეონი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [leoni]

### Proper noun

ლეონი • (leoni) (uncountable)
* Leon

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# kočičák
## Czech
### Etymology

From kočičí +‎ -ák.

### Pronunciation

* IPA: [ˈkot͡ʃɪt͡ʃaːk]

### Noun

kočičák m anim
* (informal) tomcat, male cat
    Synonym: kocour

#### Declension

This noun needs an inflection-table template.

### Further reading

* “kočičák”, in Příruční slovník jazyka českého (in Czech), 1935–1957
* “kočičák”, in Slovník spisovného jazyka českého (in Czech), 1960–1971, 1989
# ლვოვი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [lʷovi]

### Proper noun

ლვოვი • (lvovi) (uncountable)
* Lviv (a city in Ukraine)
* Lviv (an oblast in eastern Ukraine)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლიდერი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from English leader.

### Pronunciation

* IPA: [lideɾi]
* Hyphenation: ლი‧დე‧რი

### Noun

ლიდერი • (lideri) (plural ლიდერები)
* leader

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლიეტუველი
## Georgian
### Etymology

From ლიეტუვა (lieṭuva) +‎ -ელი (-eli).

### Pronunciation

* IPA: [lietʼuveli]
* Hyphenation: ლი‧ე‧ტუ‧ვე‧ლი

### Noun

ლიეტუველი • (lieṭuveli) (plural ლიეტუველები)
* Lithuanian (person)
    Synonym: ლიტველი (liṭveli)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### See also

* ლიეტუვური (lieṭuvuri)
* ლიეტუვა (lieṭuva)
* ლიეტუვური ენა (lieṭuvuri ena)
# ლივინგსტონი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [liviŋɡstʼoni]

### Proper noun

ლივინგსტონი • (livingsṭoni) (uncountable)
* Livingston

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლითიუმი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [litʰiumi]
* Hyphenation: ლი‧თი‧უ‧მი

### Noun

ლითიუმი • (litiumi) (uncountable)
* lithium

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლილო
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [liɫo]

### Noun

ლილო • (lilo) (plural ლილოები)
* snow melt on some places
* (figuratively) field with randomly distributed flowers, shadows, etc.

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლინგვა ფრანკა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [liŋɡʷa pʰɾaŋkʼa]
* Hyphenation: ლინ‧გვა ფრან‧კა

### Noun

ლინგვა ფრანკა • (lingva pranḳa) (uncountable)
* lingua franca

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლობიზმი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫobizmi]
* Hyphenation: ლო‧ბიზ‧მი

### Noun

ლობიზმი • (lobizmi) (uncountable)
* lobbyism

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლორწოვანი გარსი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫoɾt͡sʼovani ɡ̊aɾsi]
* Hyphenation: ლორ‧წო‧ვა‧ნი გარ‧სი

### Noun

ლორწოვანი გარსი • (lorc̣ovani garsi) (plural ლორწოვანი გარსები)
* mucous membrane

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლოურენსი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫouɾensi]

### Proper noun

ლოურენსი • (lourensi) (uncountable)
* Laurence, Lawrence

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლუკა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫukʼa]
* Hyphenation: ლუ‧კა

### Proper noun

ლუკა • (luḳa) (uncountable)
* a male given name, equivalent to English Luke or Lucas

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლუპა
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Russian лу́па (lúpa).

### Pronunciation

* IPA: [ɫupʼa]
* Hyphenation: ლუ‧პა

### Noun

ლუპა • (luṗa) (plural ლუპები)
* magnifying glass

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ლუქსემბურგული ენა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ɫukʰsembuɾɡuli ena]
* Hyphenation: ლუქ‧სემ‧ბურ‧გუ‧ლი ენა

### Proper noun

ლუქსემბურგული ენა • (luksemburguli ena)
* Luxembourgish language

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### See also

* ლუქსემბურგი (luksemburgi)
* ლუქსემბურგელი (luksemburgeli)
* ლუქსემბურგული (luksemburguli)
# ლუწი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Middle Armenian լուծ (luc, “even”), from Old Armenian լուծ (luc, “yoke; pair”).

### Adjective

ლუწი • (luc̣i) (not comparable)
* (of numbers) even
    Antonym: კენტი (ḳenṭi)

#### References

* ↑ Марр, Н. (1915) “Определение языка второй категории Ахеменидских клинообразных надписей по данным яфетического языкознания”, in Записки Восточного отделения Русского археологического общества‎ (in Russian), volumes 22 (1913–1914), Petrograd: Academy Press, page 58
* ↑ Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “լուծ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, page 301b

#### Further reading

* Č̣q̇onia, Ilia (1910) “ლუწი”, in Siṭq̇vis-ḳona. Saba-sulxan orbelianis da davit čubinašvilis leksiḳonebši gamoṭovebuli siṭq̇vebi / Грузинский Глоссарий. Слова не вошедшие в словари Савы-Сулхана Орбелиани и Давида Чубинова (Материалы по яфетическому языкознанию; 1)‎, with etymologies added by N. Marr, Saint Petersburg: Academy Press, page 31
# ლხენა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [lχena]
* Hyphenation: ლხე‧ნა

### Noun

ლხენა • (lxena) (uncountable)
* joy, rejoicing

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მაგენერირებელი ხელოვნური ინტელექტი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [maɡeneɾiɾebeli χeɫovnuɾi intʼelekʰtʼi]
* Hyphenation: მა‧გე‧ნე‧რი‧რე‧ბე‧ლი ხე‧ლოვ‧ნუ‧რი ინ‧ტე‧ლექ‧ტი

### Noun

მაგენერირებელი ხელოვნური ინტელექტი • (magenerirebeli xelovnuri inṭelekṭi) (uncountable)
* (artificial intelligence) generative artificial intelligence
    Synonym: გენერაციული ხელოვნური ინტელექტი (generaciuli xelovnuri inṭelekṭi)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მაგივრად
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [maɡivɾatʰ]

### Postposition

მაგივრად • (magivrad)
* instead of
    Synonyms: ნაცვლად (nacvlad), მაგიერ (magier)

#### Usage notes

* It is suffixed to the genitive case of the noun.
# მაგნიტოფონი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Russian магнитофо́н (magnitofón).

### Pronunciation

* IPA: [maɡnitʼopʰoni]

### Noun

მაგნიტოფონი • (magniṭoponi) (plural მაგნიტოფონები)
* recorder, tape-recorder

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მადონა
## Georgian
### Etymology

From Italian madonna.

### Pronunciation

* IPA: [madona]

### Proper noun

მადონა • (madona) (uncountable)
* Madonna

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მაიკონგი
## Georgian
### Etymology

Likely from Russian майко́нг (majkóng), ultimately from Macushi maikang (“fox”).

### Pronunciation

* IPA: [maikʼoŋɡi]
* Hyphenation: მა‧ი‧კონ‧გი

### Noun

მაიკონგი • (maiḳongi) (plural მაიკონგები)
* crab-eating fox

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მაკრო-
## Georgian
### Prefix

მაკრო- • (maḳro-)
* macro-
    Antonym: მიკრო- (miḳro-)

#### Usage notes

* Prefixed to nouns
# მამაზეციერი
## Georgian
### Etymology

From მამა (mama) +‎ ზეციერი (zecieri). Probably created as an analogy to Proto Indo-European *Dyḗws ph₂tḗr, which is also found in its descendant languages.

### Pronunciation

* IPA: [mamazet͡sʰieɾi]
* Hyphenation: მა‧მა‧ზე‧ცი‧ე‧რი

### Noun

მამაზეციერი • (mamazecieri) (uncountable)
* heavenly father i.e. god

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მამაკაცთმოძულეობა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [mamakʼat͡sʰtʰmod͡zuleoba]
* Hyphenation: მა‧მა‧კაც‧თმო‧ძუ‧ლე‧ო‧ბა

### Noun

მამაკაცთმოძულეობა • (mamaḳactmoʒuleoba) (uncountable)
* misandry
    Synonym: მიზანდრია (mizandria)

#### Usage notes

კაცთმოძულეობა (ḳactmoʒuleoba) does not mean misandry, but rather misanthropy. In old Georgian კაცი (ḳaci) was a synonym of human to a higher extent than it is now. Words like კაცობრიობა (ḳacobrioba), which means mankind, arose as a result in a similar manner as in English.

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მამაჩემი
## Georgian
### Alternative forms

* მამა-ჩემი (mama-čemi)

### Etymology

From მამა (mama) +‎ ჩემი (čemi).

### Pronunciation

* IPA: [mamat͡ʃʰemi]

### Noun

მამაჩემი • (mamačemi) (uncountable)
* the speaker's father; my father
    Antonym: დედაჩემი (dedačemi)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მამიკო
## Georgian
### Etymology

From მამა (mama) +‎ -იკო (-iḳo).

### Pronunciation

* IPA: [mamikʼo]
* Hyphenation: მა‧მი‧კო

### Noun

მამიკო • (mamiḳo) (plural მამიკოები)
* diminutive of მამა (mama)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### See also

* დედიკო (dediḳo)
# მამრობითი სქესი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [mamɾobitʰi skʰesi]
* Hyphenation: მამ‧რო‧ბი‧თი სქე‧სი

### Noun

მამრობითი სქესი • (mamrobiti skesi) (uncountable)
* male gender (grammatical)
* male gender (in general)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მანკიერი წრე
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [maŋkʼieɾi t͡sʼɾe]
* Hyphenation: მან‧კი‧ე‧რი წრე

### Noun

მანკიერი წრე • (manḳieri c̣re) (plural მანკიერი წრეები)
* vicious cycle, vicious circle

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.