# boleć
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bolě̀ti. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɔlʲɛt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /bɔlʲɛt͡ɕ/

### Verb

boleć impf
* (intransitive, attested in Lesser Poland) to hurt; to suffer
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 68, 34:Ia iesm vbogi y boleiøczy[Ja jeśm ubogi i bolejący]
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 64:Prze thy wszysthky bolyesczy, gymysz gyesz przen bolyala[Przez ty wszystki boleści, jimiż jeś przeń bolała]
* (hapax legomenon, attested in Greater Poland) to birth; to be in labor
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 4:Bolecz parturiri[Boleć parturiri]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 96r:Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. bolecz[Parturiri gebern vt ibi parturiunt montes etc. boleć]
* (hapax legomenon) to regret
** 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume V, page 25:Bolyecz za grzechi vel skruschenye myecz resipere[Boleć za grzechy vel skruszenie mieć resipere]

### Verb

boleć impf
* (attested in Kuyavia, Lesser Poland, of e.g. body parts) to hurt (to cause or be in pain)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 29, 17:Lya myala gest oczy bolyøcze[Lija miała jest oczy bolące]
** 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 15, 23:W gego staroscy bolyali gy nogy[W jego starości bolały ji nogi]
** 1881 [1460], “Wydanie krakowskie dzieła Jana z Turrekrematy Explanatio in Psalterium”, in Józef Przyborowski, editor, Przegląd Bibliograficzno-Archeologiczny. Dwutygodnik ilustrowany poświęcony bibliografii, archeologii, numizmatyce, heraldyce, historii, sztukom pięknym i literaturze, volume I, Bydgoszcz, page 187:Thocz boli, kyedi chlop kygyem glowa goly, ale barszyey boli, kyedi myla gynszego woly[Toć boli, kiedy chłop kijem głowę goli, ale bardziej boli, kiedy miła jinszego woli!]
** 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume V, Kurów (Bochnia), page 372:Wielika myloscz oczy zaszlyepia a od mylego rany nye bolyą[Wielika miłość oczy zaślepia a od miłego rany nie bolą]

#### Derived terms

* bolący

#### Descendants

* Polish: boleć
* Silesian: boleć

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “boleć I-II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “boleć I-II”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “boleć 1-2”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “ból”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* K. Nitsch, editor (1953), “boleć”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 127
* K. Nitsch, editor (1953), “boleć”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 128
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “1. boleć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “2. boleć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “boleć”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish boleć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
* Syllabification: bo‧leć

### Verb

boleć impf
* (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]
    Boli mnie ręka. ― My arm hurts.
* (intransitive, obsolete) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]

#### Usage notes

First-person and second-person forms are very rare.

#### Conjugation
### Verb

boleć impf
* (intransitive) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]
    Synonyms: ubolewać; see also Thesaurus:bać się
* (intransitive, of body parts, obsolete) to hurt (to cause physical or mental pain)
** (Middle Polish, intransitive) to birth; to be in labor
* (intransitive, obsolete) Synonym of chorować
* (intransitive, Middle Polish) Synonym of smucić się
** (intransitive, Middle Polish) Synonym of żałować
** (intransitive, Middle Polish) Synonym of narzekać
** (intransitive, Middle Polish) Synonym of współczuć

#### Derived terms

* zęby bolą
* od przybytku głowa nie boli

### Further reading

* boleć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* boleć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “boleć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Jadwiga Chotkowska (09.12.2021) “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Jadwiga Chotkowska (09.12.2021) “BOLEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “boleć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “boleć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “boleć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 187
* boleć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish boleć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɔ.lɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔlɛt͡ɕ
* Syllabification: bo‧leć

### Verb

boleć impf
* (intransitive, of body parts or situations) to hurt (to cause physical or mental pain) [with accusative ‘whom’]

#### Conjugation
### Verb

boleć impf
* (intransitive) to pain over, (to worry about something) [with nad (+ instrumental) ‘over what’]

#### Conjugation
### Further reading

* bolec in dykcjonorz.eu
* boleć in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “boleć”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 65
* Aleksandra Wencel (2023) “boleć”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 70
* Eugeniusz Kosmała (2023) “1641. boleć, rwać, łamać”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 69