# တစ်
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /tɪʔ/
* Romanization: MLCTS: tac • ALA-LC: tacʻ • BGN/PCGN: tit • Okell: tiʔ

### Etymology 1

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (tac "cut in pieces"), and not mentioned by Luce 1981. Bears resemblance to Old Chinese 切 (OC *sn̥ʰiːds, *sn̥ʰiːd, “to cut”).”

#### Verb

တစ် • (tac)
* to cut, chop (meat or fish) into pieces

#### Noun

တစ် • (tac)
* (same as အတစ် (a.tac)) chunk (of meat or preserved fish)

#### Derived terms

* ကကတစ် (ka.ka.tac)
* တစ်တစ်ခွခွ (tactachkwa.hkwa.)
* တစ်တစ်ရစ်ရစ် (tactacracrac)
* ဖိတ်တစ်ဝက်စဉ်‌တစ်ဝက် (hpittac-wakcany‌tac-wak)
* လက်တစ်လုံးခြား (laktaclum:hkra:)
* သားတစ် (sa:tac)
* သူစိမ်းတစ်ရံဆံ (sucim:tacramhcam)

### Etymology 2

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (tac "stick fast in a passage"), and not mentioned by Luce 1981.”)

#### Verb

တစ် • (tac)
* to be stuck in a passage, hole, etc.

##### Derived terms

* တစ်ဆို့ (tachcui.)
* တစ်တစ်ရစ်ရစ် (tactacracrac)
* တစ်လစ် (taclac)
* ပြူတစ်ပြူတစ် (prutacprutac)

### Etymology 3

From Proto-Sino-Tibetan *kə-tek (“one”). Cognate with Tibetan གཅིག (gcig), Sikkimese ཅི (ci), Nuosu ꋍ (cyp).

#### Numeral

တစ် • (tac) (digit ၁)
* one

##### Derived terms

* ကွမ်းတစ်ယာညက် (kwam:tacya-nyak)
* ကိုယ်တစ်ခြမ်းသေရောဂါ (kuiytachkram:serau:ga)
* ကိုယ်တစ်ပိုင်း (kuiytacpuing:)
* ကိုယ်တစ်ပိုင်းသေရောဂါ (kuiytacpuing:serau:ga)
* ခဏတစ်ဖြုတ် (hka.na.tachprut)
* ချက်တစ်ဖြုတ် (hkyaktachprut)
* ခရီးတစ်သောင်း (hka.ri:tacsaung:)
* ခြေတစ်ပေါင်ကျိုး (hkretacpaungkyui:)
* ခြောက်တစ် (hkrauktac)
* ခြောက်တစ်မ (hkrauktacma.)
* ခဲတစ်ပစ် (hkai:tacpac)
* ဆယ်ခါတစ်ခါ (hcaihkatachka)
* ဆယ်ရေးတစ်ရေးကိုးရေးတစ်ရာ (hcaire:tacre:kui:re:tacra)
* ဆေးတစ်လုံး (hce:taclum:)
* တစ်ကျွန်း (tackywan:)
* တစ်ကျိတ်တည်းတစ်ဉာဏ်တည်း (tackyittany:tacnyantany:)
* တစ်ကြိုးတည်း (tackrui:tany:)
* တစ်ကြော (tackrau:)
* တစ်ကြောင်းစွဲ (tackraung:cwai:)
* တစ်ကြောင်းဆွဲ (tackraung:hcwai:)
* တစ်ကိုယ်ကောင်း (tackuiykaung:)
* တစ်ကိုယ်တော် (tackuiytau)
* တစ်ကိုယ်ရေတစ်ကာယ (tackuiyretackaya.)
* တစ်ကောင်ကြွက် (tackaungkrwak)
* တစ်ကောင်တစ်မြီး (tackaungtacmri:)
* တစ်ခဏချင်း (tachka.na.hkyang:)
* တစ်ခန်းရပ်ပြဇာတ် (tachkan:rappra.jat)
* တစ်ချက်တည်း (tachkyaktany:)
* တစ်ချက်လွှတ် (tachkyakhlwat)
* တစ်ချိုးတည်း (tachkyui:tany:)
* တစ်ချီတစ်မောင်းစမ်း (tachkyitacmaung:cam:)
* တစ်ချောင်းငင် (tachkyaung:ngang)
* တစ်ချောင်းပုဒ် (tachkyaung:pud)
* တစ်ခြမ်းပဲ့ (tachkram:pai.)
* တစ်ခွင်တစ်ပြင် (tachkwangtacprang)
* တစ်ခွဲ (tachkwai:)
* တစ်ခွဲသား (tachkwai:sa:)
* တစ်ခါ (tachka)
* တစ်ခါက (tachkaka.)
* တစ်ခါတစ်ခါ (tachkatachka)
* တစ်ခါတစ်ရံ (tachkatacram)
* တစ်ခါတည်း (tachkatany:)
* တစ်ခါတလေ (tachkata.le)
* တစ်ခို (tachkui)
* တစ်ခုလပ် (tachku.lap)
* တစ်ခေါက်တစ်ကျင်း (tachkauktackyang:)
* တစ်ခေါ် (tachkau)
* တစ်ခဲနက် (tachkai:nak)
* တစ်စင်ထောင် (taccanghtaung)
* တစ်စတစ်စ (tacca.tacca.)
* တစ်စပ်တည်းဖြစ် (taccaptany:hprac)
* တစ်စွန်းတစ်စ (taccwan:tacca.)
* တစ်စိတ် (taccit)
* တစ်စိတ်တစ်ဒေသ (taccittacdesa.)
* တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း (taccittac-wam:tany:)
* တစ်စုံ (taccum)
* တစ်စုံတစ်ခု (taccumtachku.)
* တစ်စုံတစ်ယောက် (taccumtacyauk)
* တစ်စုံတစ်ရာ (taccumtacra)
* တစ်စုံတစ်ဦး (taccumtacu:)
* တစ်ဆက်တည်း (tachcaktany:)
* တစ်ဆင့် (tachcang.)
* တစ်ဆင့်ကြား (tachcang.kra:)
* တစ်ဆင့်ခံ (tachcang.hkam)
* တစ်ဆင့်စကား (tachcang.ca.ka:)
* တစ်ဆစ်ချိုး (tachcachkyui:)
* တစ်ဆွေ့ခုန် (tachcwe.hkun)
* တစ်ဆိတ် (tachcit)
* တစ်ဆိတ်စာ (tachcitca)
* တစ်ဆိတ်တစ်အိတ်လုပ် (tachcittacitlup)
* တစ်ဇွတ်ထိုး (tacjwathtui:)
* တစ်တပ်တစ်အား (tactaptaca:)
* တစ်တွေ (tactwe)
* တစ်တိတစ်တိ (tacti.tacti.)
* တစ်တုံးထွန် (tactum:htwan)
* တစ်ထပ်တည်း (tachtaptany:)
* တစ်ထိုင်တည်း (tachtuingtany:)
* တစ်ထောက်နား (tachtaukna:)
* တစ်နည်းတစ်ဖုံ (tacnany:tachpum)
* တစ်နည်းအားဖြင့် (tacnany:a:hprang.)
* တစ်နပ်စားဉာဏ် (tacnapca:nyan)
* တစ်နိုင် (tacnuing)
* တစ်နေ့က (tacne.ka.)
* တစ်နေ့တခြား (tacne.ta.hkra:)
* တစ်နေ့သောအခါ (tacne.sau:a.hka)
* တစ်နေကုန် (tacnekun)
* တစ်ပင်တိုင် (tacpangtuing)
* တစ်ပင်တိုင်မင်းသမီး (tacpangtuingmang:sa.mi:)
* တစ်ပတ် (tacpat)
* တစ်ပတ်ကျော့ (tacpatkyau.)
* တစ်ပတ်နွမ်း (tacpatnwam:)
* တစ်ပတ်ရစ် (tacpatrac)
* တစ်ပတ်ရိုက် (tacpatruik)
* တစ်ပတ်လျှို (tacpathlyui)
* တစ်ပတ်လှိမ့် (tacpathlim.)
* တစ်ပန်းရှုံး (tacpan:hrum:)
* တစ်ပန်းသာ (tacpan:sa)
* တစ်ပြန်စီး (tacpranci:)
* တစ်ပြားသား (tacpra:sa:)
* တစ်ပြိုင်နက် (tacpruingnak)
* တစ်ပြုံကြီး (tacprumkri:)
* တစ်ပြူး (tacpru:)
* တစ်ပြေးညီ (tacpre:nyi)
* တစ်ပြေးတည်း (tacpre:tany:)
* တစ်ပွဲစား (tacpwai:ca:)
* တစ်ပွဲတစ်လမ်းစမ်း (tacpwai:taclam:cam:)
* တစ်ပွဲတိုး (tacpwai:tui:)
* တစ်ပါး (tacpa:)
* တစ်ပါးကျွန် (tacpa:kywan)
* တစ်ပါးသွား (tacpa:swa:)
* တစ်ပါတည်း (tacpatany:)
* တစ်ပိုင်းကြောင် (tacpuing:kraung)
* တစ်ပိုင်းတစ်စ (tacpuing:tacca.)
* တစ်ပိုင်းတစ်ပစ် (tacpuing:tacpac)
* တစ်ပိုင်းတစ်ပျက် (tacpuing:tacpyak)
* တစ်ပိုင်းသေ (tacpuing:se)
* တစ်ပုံကြီး (tacpumkri:)
* တစ်ပုံစံတည်း (tacpumcamtany:)
* တစ်ပုံတစ်ခေါင်း (tacpumtachkaung:)
* တစ်ပုံတစ်ပင် (tacpumtacpang)
* တစ်ပေါက်တစ်လမ်း (tacpauktaclam:)
* တစ်ဖက်ကမ်းခပ် (tachpakkam:hkap)
* တစ်ဖက်စီးနင်း (tachpakci:nang:)
* တစ်ဖက်စောင်းနင်း (tachpakcaung:nang:)
* တစ်ဖက်ဆည်ကန် (tachpakhcanykan)
* တစ်ဖက်တစ်ချက် (tachpaktachkyak)
* တစ်ဖက်တစ်လမ်း (tachpaktaclam:)
* တစ်ဖက်ယပ်တဲ (tachpak-yaptai:)
* တစ်ဖက်လပ် (tachpaklap)
* တစ်ဖက်လှည့် (tachpakhlany.)
* တစ်ဖက်သတ် (tachpaksat)
* တစ်ဖက်သား (tachpaksa:)
* တစ်ဖြစ်လဲ (tachpraclai:)
* တစ်ဖြတ်တည်း (tachprattany:)
* တစ်ဖူနာ (tachpuna)
* တစ်ဘီးလှိမ့် (tacbhi:hlim.)
* တစ်မည်ကောင်း (tacmanykaung:)
* တစ်မတ် (tacmat)
* တစ်မျှော်တစ်ခေါ် (tachmyautachkau)
* တစ်မြုံတစ်မ (tacmrumtacma.)
* တစ်မြုံတစ်သိုက် (tacmrumtacsuik)
* တစ်မှေး (tachme:)
* တစ်မှောင့် (tachmaung.)
* တစ်မုဟုတ်ချင်း (tacmu.huthkyang:)
* တစ်ယီ (tacyi)
* တစ်ယူသန် (tacyusan)
* တစ်ယောက်တစ်ပြန် (tacyauktacpran)
* တစ်ယောက်တစ်ပေါက် (tacyauktacpauk)
* တစ်ယောက်တစ်လက် (tacyauktaclak)
* တစ်ယောက်တစ်လှည့် (tacyauktachlany.)
* တစ်ယောက်တစ်လဲ (tacyauktaclai:)
* တစ်ရံဆံ (tacramhcam)
* တစ်ရံတစ်ဆစ် (tacramtachcac)
* တစ်ရံရောအခါ (tacram-rau:a.hka)
* တစ်ရပ်တစ်ကျေး (tacraptackye:)
* တစ်ရှိန်ထိုး (tachrinhtui:)
* တစ်ရှူးထိုး (tachru:htui:)
* တစ်ရေး (tacre:)
* တစ်ရေးတစ်မော (tacre:tacmau:)
* တစ်ရေးနိုး (tacre:nui:)
* တစ်ရေခံ (tacrehkam)
* တစ်လကိုးသီတင်း (tacla.kui:sitang:)
* တစ်လက်စတည်း (taclakca.tany:)
* တစ်လင်ကွာ (taclangkwa)
* တစ်လမ်းမောင်း (taclam:maung:)
* တစ်လမ်းသွား (taclam:swa:)
* တစ်လျှောက် (tachlyauk)
* တစ်လွှား (tachlwa:)
* တစ်လှေကြီး (tachle-kri:)
* တစ်လုံးတစ်ခဲ (taclum:tachkai:)
* တစ်လုံးတစ်ပါဒ (taclum:tacpada.)
* တစ်လုံးတစ်ဝတည်း (taclum:tac-wa.tany:)
* တစ်လောက (taclau:ka.)
* တစ်ဝ (tac-wa.)
* တစ်ဝက် (tac-wak)
* တစ်ဝက်တစ်ပျက် (tac-waktacpyak)
* တစ်ဝန်း (tac-wan:)
* တစ်ဝမ်းတစ်ခါး (tac-wam:tachka:)
* တစ်သက် (tacsak)
* တစ်သက်တစ်ကျွန်း (tacsaktackywan:)
* တစ်သက်နှင့်တစ်ကိုယ် (tacsakhnang.tackuiy)
* တစ်သက်ပန် (tacsakpan)
* တစ်သက်လျာ (tacsaklya)
* တစ်သမတ်တည်း (tacsa.mattany:)
* တစ်သဝေမတိမ်း (tacsa.wema.tim:)
* တစ်သွေးတစ်မွေး (tacswe:tacmwe:)
* တစ်သားတည်း (tacsa:tany:)
* တစ်သိုက်တစ်ဝန်း (tacsuiktac-wan:)
* တစ်သီးပုဂ္ဂလ (tacsi:pugga.la.)
* တစ်သီကြီး (tacsi-kri:)
* တစ်သုတ် (tacsut)
* တစ်သူ (tacsu)
* တစ်ဟုန်ထိုး (tachunhtui:)
* တစ်အား (taca:)
* တစ်အူထုံ့ဆင်း (tacuhtum.hcang:)
* တစ်အောင့် (tacaung.)
* တစ်အောင့်တစ်နား (tacaung.tacna:)
* တစ်ဦးဆိုင်နာမ် (tacu:hcuingnam)
* တို့တစ်တွေ (tui.tactwe)
* ထန်းတစ်ဖျား (htan:tachpya:)
* ထန်းတစ်ရင်းတက် (htan:tacrang:tak)
* ထပ်တစ်ရာ (htaptacra)
* ထမင်းအိုးတစ်လုံးချက် (hta.mang:ui:taclum:hkyak)
* ထိုမှတစ်ပါး (htuihma.tacpa:)
* နကန်းတစ်လုံးမျှမသိ (na.kan:taclum:hmya.ma.si.)
* နှစ်ကိုယ့်တစ်စိတ် (hnackuiy.taccit)
* နှစ်ကုန်းတစ်ကော့ (hnackun:tackau.)
* နှစ်ဆန်းတစ်ရက် (hnachcan:tacrak)
* နေထန်းတစ်ဖျား (nehtan:tachpya:)
* ပုလဲတစ်မူး (pu.lai:tacmu:)
* ပေတစ်ရာလမ်း (petacralam:)
* ဖန်တစ်ရာတေ (hpantacrate)
* ဖားတစ်ပိုင်းငါးတစ်ပိုင်း (hpa:tacpuing:nga:tacpuing:)
* ဘတစ်ပြန်ကျားတစ်ပြန် (bha.tacprankya:tacpran)
* ဘဝတစ်ပါးပြောင်း (bha.wa.tacpa:praung:)
* ဘုရားတစ်ဆူဂူတစ်လုံး (bhu.ra:tachcugutaclum:)
* မတစ်လုံးကျေ (ma.taclum:kye)
* မျက်စိတစ်ဆုံး (myakci.tachcum:)
* မျက်စိတစ်မှိတ် (myakci.tachmit)
* မျက်မွေးတစ်ဆုံး (myakmwe:tachcum:)
* မှတစ်ဆင့် (hma.tachcang.)
* မှတစ်ပါး (hma.tacpa:)
* မီးစတစ်ဖက်ရေမှုတ်တစ်ဖက် (mi:ca.tachpak-rehmuttachpak)
* မေးတစ်ခွန်းဖြေတစ်ခွန်း (me:tachkwan:hpretachkwan:)
* ရင့်မာတစ်ကျိပ် (rang.matackyip)
* ရုံးမင်းတစ်ထိုင် (rum:mang:tachtuing)
* လက်ခုပ်တစ်ဖောင် (lakhkuptachpaung)
* လက်တစ်ကမ်း (laktackam:)
* လက်တစ်လုံးခြားလိမ် (laktaclum:hkra:lim)
* လက်ဖျစ်တစ်တွက် (lakhpyactactwak)
* လက်ရည်တစ်ပြင်တည်း (lak-ranytacprangtany:)
* လက်ရေတစ်ပြင်စီး (lak-retacprangci:)
* လျှပ်တစ်ပြက် (hlyaptacprak)
* လျှပ်တစ်ပြက်တိုက်နည်း (hlyaptacpraktuiknany:)
* လျှပ်တစ်ပြက်ပြိုင်ပွဲ (hlyaptacprakpruingpwai:)
* လွန်းတစ်ရာ (lwan:tacra)
* လူတစ်လုံးသူတစ်လုံး (lutaclum:sutaclum:)
* လူမျိုးတစ်ရာ့တစ်ပါး (lu-myui:tacra.tacpa:)
* လေတစ်လုံးမိုးတစ်လုံး (letaclum:mui:taclum:)
* ဝါးတစ်ပြန် (wa:tacpran)
* ဝါးတစ်ရိုက် (wa:tacruik)
* သူတစ်ခွန်းငါတစ်ခွန်း (sutachkwan:ngatachkwan:)
* သူတစ်ထူး (sutachtu:)
* သူတစ်ပြန်ငါတစ်ပြန် (sutacpranngatacpran)
* သူတစ်ပါး (sutacpa:)
* သူတစ်လူငါတစ်မင်း (sutaclu-ngatacmang:)
* သေတစ်ပန်သက်တစ်ဆုံး (setacpansaktachcum:)
* သေနတ်တစ်ကမ်း (senattackam:)
* ဟန်တစ်လုံးပန်တစ်လုံး (hantaclum:pantaclum:)
* အံ့တစ်ပါး (am.tacpa:)
* အခါတစ်ပါး (a.hkatacpa:)
* အဆတစ်ရာ (a.hca.tacra)
* အပြန်တစ်ရာ (a.prantacra)
* အဖန်တစ်ရာ (a.hpantacra)
* အဖန်တစ်ရာတေ (a.hpantacrate)
* အရပ်တစ်ပါး (a.raptacpa:)
* အဝတ်တစ်ထည်ကိုယ်တစ်ခု (a.wattachtanykuiytachku.)
* အသူတစ်ရာ (a.sutacra)
* အိမ်တစ်ဆောင်မီးတစ်ပြောင် (imtachcaungmi:tacpraung)
* ဥတစ်လုံးတစ်ကောင်ကြွက် (u.taclum:tackaungkrwak)

### Etymology 4

From Proto-Sino-Tibetan *m-t(w)əj-n ~ m-ti-s (“liquid; to soak”). (Can this etymology be sourced?)

#### Verb

တစ် • (tac)
* (archaic) to moisten, sprinkle
** မေတ္တာရေသွန်း၊တစ်ဆွတ်ဖျန်း၍။ လျှာရည်လက်ဆစ်၊လျက်တို့တစ်လည်း။mettareswan:|tachcwathpyan:rwe|| hlyaranylakhcac|lyaktui.taclany:||(please add an English translation of this quotation)

### Etymology 5

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)

#### Verb

တစ် • (tac)
* (of a tiger) to cry

### Further reading

* “တစ်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## Rakhine
### Etymology

From Proto-Sino-Tibetan *kə-tek. Cognate with Tibetan གཅིག (gcig), Sikkimese ཅི (ci), Nuosu ꋍ (cyp).

### Numeral

တစ် (transliteration needed)
* one