OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# შრიალი
## Georgian
### Etymology

Onomatopoeic. Inherited from Middle Georgian შრიალი (šriali). Unattested in Old Georgian, but ultimately inherited from Proto-Georgian-Zan *šr-ial-. By surface analysis, *შრ- (*šr-) +‎ -იალ (-ial) +‎ -ი (-i).

### Pronunciation

* IPA: [ʃɾiali]
* Hyphenation: შრი‧ა‧ლი

### Noun

შრიალი • (šriali) (uncountable)
* rustle, rustling

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* →⇒ Laz: ოშიალუ (oşialu)
* → Mingrelian: რშიალი (ršiali)
# შრომითი ეთიკა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ʃɾomitʰi etʰikʼa]
* Hyphenation: შრო‧მი‧თი ეთი‧კა

### Noun

შრომითი ეთიკა • (šromiti etiḳa) (uncountable)
* work ethic
    Synonym: შრომის ეთიკა (šromis etiḳa)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შტურმანი
## Georgian
### Etymology

From Dutch.

### Pronunciation

* IPA: [ʃtʼuɾmani]

### Noun

შტურმანი • (šṭurmani) (plural შტურმანები)
* sailing-master

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შტუტგარტი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [ʃtʼutʼɡaɾtʼi]
* Hyphenation: შტუტ‧გარ‧ტი

### Proper noun

შტუტგარტი • (šṭuṭgarṭi)
* Stuttgart (the capital and largest city of Baden-Württemberg, Germany)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შუათანა
## Georgian
### Pronunciation 1

* IPA: [ʃuatʰana]
* Hyphenation: შუ‧ა‧თა‧ნა

#### Adjective

შუათანა • (šuatana) (indeclinable, comparative უფრო შუათანა, superlative ყველაზე შუათანა)
* middle, intermediate, middling, in-between

### Pronunciation 2

* IPA: [ʃuatʰana]
* Hyphenation: შუ‧ა‧თა‧ნა

#### Noun

შუათანა • (šuatana) (plural შუათანები)
* the middle one (of something)
* the middle child, the middle sibling

##### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შუათითი
## Georgian
### Etymology

From შუა (šua) +‎ თითი (titi).

### Pronunciation

* IPA: [ʃuatʰitʰi]
* Hyphenation: შუ‧ა‧თი‧თი

### Noun

შუათითი • (šuatiti) (plural შუათითები)
* middle finger

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შუკა
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Old Armenian շուկայ (šukay), from Classical Syriac ܫܘܩܐ (šūqā’), from Akkadian 𒋻 (/⁠sūqu⁠/, “street”), from Akkadian 𒆸 (/⁠sâqu⁠/, “to become narrow”).

### Pronunciation

* IPA: [ʃukʼa]
* Hyphenation: შუ‧კა

### Noun

შუკა • (šuḳa) (plural შუკები)
* (dated) narrow street
* (dialectal, Imereti, Guria) narrow village street between fences
    Synonym: ორღობე (orɣobe)

#### Derived terms

* შუკა-შუკა (šuḳa-šuḳa)

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “շուկայ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Ɣlonṭi, Aleksandre (1975) “შუკა”, in Kartul ḳilo-tkmata siṭq̇vis ḳona [Dictionary of dialectal Georgian words]‎ (in Georgian), volume 2, Tbilisi: Academy Press, page 252

## Laz
### Alternative forms

* შურკა (şurǩa), შუკკა (şuǩǩa)

### Etymology

Akin to Mingrelian შინკა (šinḳa) and possibly Ancient Greek σικύα (sikúa). (This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)

### Noun

შუკა • (şuǩa) (Latin spelling şuǩa, plural შუკაფე)
* cucumber
* melon

### References

* Adjarian, H. (1898) “Étude sur la langue laze”, in Mémoires de la Société de Linguistique de Paris (in French), volume X, page 388
* Bucaklişi, İsmail Avcı, Uzunhasanoğlu, Hasan (1999) Lazca-Türkçe Sözlük / Lazuri-Turkuli Nenapuna [Laz–Turkish dictionary] (in Turkish), Istanbul: Akyüz Yayıncılık
* Maq̇ašvili, Aleksandre (1961) “კიტრი”, in Boṭaniḳuri leksiḳoni [Botanical Dictionary]‎, 2nd edition, Tbilisi: Sabč̣ota Sakartvelo
* Marr, N. (1910) “შუკა”, in Грамматика чанского (лазского) языка с хрестоматией и словарем [Grammar of the Chan (Laz) Language with a Reader and a Dictionary] (Материалы по яфетическому языкознанию; 2) (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press, page 207b
* Tandilava, Ali (2013) “შუკა”, in Merab Čuxua, Natela Kutelia, Lile Tandilava, Lali Ezugbaia, editors, Lazuri leksiḳoni [Laz Dictionary]‎, online version prepared by Levan Vašaḳiʒe, Tbilisi
* Kojima, Gôichi (2012–) “şuk’a”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Ḳalandia, Tea (2007) “შუკა”, in Buba Ḳudava, editor, 2000 lazuri siṭq̇va: saleksiḳono masala [2000 Laz words: dictionary material] (Ḳolxuri seria; 1), Tbilisi: Artanuji, →ISBN, page 81, glossed as cucumber; considered a "Turkish" borrowing

## Mingrelian
### Etymology

Borrowed from Old Armenian շուկայ (šukay), from Classical Syriac ܫܘܩܐ (šūqā’), from Akkadian 𒋻 (/⁠sūqu⁠/, “street”), from Akkadian 𒆸 (/⁠sâqu⁠/, “to become narrow”).

### Noun

შუკა • (šuka)
* lane, side street, alley
* square

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “շուկայ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Kipšidze, Iosif (1914) “შუკა”, in Грамматика мингрельского (иверского) языка с хрестоматией и словарем [Grammar of the Mingrelian (Iverian) Language with a Reader and a Dictionary] (Материалы по яфетическому языкознанию; 7)‎ (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press
# შურდული
## Georgian
### Etymology

From Old Georgian შურდული (šurduli), from Proto-Georgian-Zan *šurd-.

### Pronunciation

* IPA: [ʃuɾduli]
* Hyphenation: შურ‧დუ‧ლი

### Noun

შურდული • (šurduli) (plural შურდულები)
* sling

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* → Armenian: շուրդուլ (šurdul) — Tbilisi
* → Bats: შურდღულ (šurdɣul)
* →⇒ Bezhta: шурдамани (šurdamani)
* →⇒ Chechen: ширдолаг (širdolag)
* →⇒ Ingush: ширдолг (širdolg)
* → Laz: შურდული (şurduli)
* → Mingrelian: შურდუნი (šurduni), შურდუმი (šurdumi), შურდული (šurduli)
** → Svan: შურდუმი (šurdumi)
* → Udi: шурдули (šurduli)

## Old Georgian
### Etymology

From Proto-Georgian-Zan *šurd-.

### Noun

შურდული • (šurduli)
* sling

#### Descendants

* Georgian: შურდული (šurduli)
** → Armenian: շուրդուլ (šurdul) — Tbilisi
** → Bats: შურდღულ (šurdɣul)
** →⇒ Bezhta: шурдамани (šurdamani)
** →⇒ Chechen: ширдолаг (širdolag)
** →⇒ Ingush: ширдолг (širdolg)
** → Laz: შურდული (şurduli)
** → Mingrelian: შურდუნი (šurduni), შურდუმი (šurdumi), შურდული (šurduli)
*** → Svan: შურდუმი (šurdumi)
** → Udi: шурдули (šurduli)

### References

* Fähnrich, Heinz, Sarǯvelaʒe, Zurab (2000) Kartvelur enata eṭimologiuri leksiḳoni [Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages] (in Georgian), 2nd edition, Tbilisi: University Press, page 558
* Klimov, G. A. (1998) Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages (Trends in linguistics. Documentation; 16), New York, Berlin: Mouton de Gruyter, page 254
# შურისძიება
## Georgian
### Etymology

From შური (šuri) +‎ ძიება (ʒieba).

### Pronunciation

* IPA: [ʃuɾisd͡zieba]

### Noun

შურისძიება • (šurisʒieba) (uncountable)
* retribution, revenge, vengeance, avenge

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# შუქი
## Georgian
### Etymology

From Old Georgian შუქი (šuki, “ray (of light)”), borrowed from Old Armenian շուք (šukʻ, “shade; headcover; honour, brilliancy”).

### Pronunciation

* IPA: [ʃukʰi]
* Hyphenation: შუ‧ქი

### Noun

შუქი • (šuki) (usually uncountable, plural შუქები)
* light (of the sun or other source)
    Synonym: სინათლე (sinatle)
    მზის შუქი ― mzis šuki ― sunlight
    მწვანე შუქი ― mc̣vane šuki ― green light
* ray, beam
    Synonym: სხივი (sxivi)
* electricity
* (by extension) lamppost
* beauty, elegance

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Derived terms

* შუქიანი (šukiani)
* ნაშუქი (našuki)
* ნაშუქარი (našukari)
* შუქური (šukuri)

#### Related terms

* შუგა (šuga) (possibly)

### References

* Abulaʒe, Ilia (1973) “შუქი”, in Ʒveli kartuli enis leksiḳoni (masalebi) [Dictionary of Old Georgian (Materials)]‎ (in Georgian), Tbilisi: Metsniereba, page 509
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “շուք”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Čubinov, David (1840) “შუქი”, in Грузинско-русско-французский словарь [Georgian–Russian–French Dictionary], Saint Petersburg: Academy Press, page 589
# ჩადრი
## Georgian
### Etymology

From Persian چادر (čâdor).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰadɾi]

### Noun

ჩადრი • (čadri) (plural ჩადრები)
* yashmak

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩადუნა
## Georgian
### Alternative forms

* მჩადა (mčada), ჩადა (čada) — Tusheti
* ჩადა (čada) — Ingilo

### Etymology

From ჩად- (čad-) +‎ -უნ- (-un-) +‎ -ა (-a).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰaduna]
* Hyphenation: ჩა‧დუ‧ნა

### Noun

ჩადუნა • (čaduna) (plural ჩადუნები)
* male fern (Dryopteris filix-mas spp.)
    Hypernym: გვიმრა (gvimra)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* →? Adyghe: йэ-чӏэд (jɛ-ĉʼɛd, “fern”)

### References

* ↑ Buḳia, Manana (2016) Merab Čuxua, editor, Čerkezul-kartveluri enobrivi šexvedrebi [Circassian-Kartvelian linguistic interactions] (in Georgian), Tbilisi, →ISBN, pages 59–60

### Further reading

* Čikobava, Arnold et al., editors (1950–1964), “ჩადუნა”, in Kartuli enis ganmarṭebiti leksiḳoni [Explanatory Dictionary of the Georgian language] (in Georgian), Tbilisi: Academy Press
* Maq̇ašvili, Aleksandre (1961) “ჩადუნა”, in Boṭaniḳuri leksiḳoni [Botanical Dictionary]‎, 2nd edition, Tbilisi: Sabč̣ota Sakartvelo
# ჩაინიკი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Russian ча́йник (čájnik) in both senses.

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰainikʼi]

### Noun

ჩაინიკი • (čainiḳi) (plural ჩაინიკები) (informal, proscribed)
* kettle, teapot
    Synonym: ჩაიდანი (čaidani) (standard)
* dummy, novice, no-good

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### See also

* სამოვარი (samovari)

### References

* “ჩაინიკი”, in ბარბარიზმები [barbarizmebi, Barbarisms] (in Georgian), Lexicographic Centre at Tbilisi State University, 2017–
# ჩაკიდული
## Georgian
### Alternative forms

* ჩაკიდებული (čaḳidebuli) — hung inside

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰakʼiduli]
* Hyphenation: ჩა‧კი‧დუ‧ლი

### Adjective

ჩაკიდული • (čaḳiduli) (comparative უფრო ჩაკიდული, superlative ყველაზე ჩაკიდული)
* hung inside

#### Declension
### Noun

ჩაკიდული • (čaḳiduli) (plural ჩაკიდულები)
* mix of beer with another distilled alcoholic beverage, usually vodka
# -їстка
## Ukrainian
### Etymology

From -їст (-jist) +‎ -ка (-ka)

### Pronunciation

* IPA: [ jistkɐ]

### Suffix

-їстка • (-jistka) f (variant -истка or -істка)
* -ist: female equivalent of -їст (-jist)
# ჩატვირთვადობა
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰatʼʷiɾtʰʷadoba]
* Hyphenation: ჩატ‧ვირ‧თვა‧დო‧ბა

### Noun

ჩატვირთვადობა • (čaṭvirtvadoba) (usually uncountable, plural ჩატვირთვადობები)
* (computing) loadability

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩემპიონი
## Georgian
### Etymology

Borrowed from English.

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰempʼioni]

### Noun

ჩემპიონი • (čemṗioni) (plural ჩემპიონები)
* champion

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩეჩენი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰet͡ʃʰeni]
* Hyphenation: ჩე‧ჩე‧ნი

### Noun

ჩეჩენი • (čečeni) (plural ჩეჩენები)
* Chechen (native or inhabitant of Chechnya)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩეხეთი
## Georgian

Picture dictionary :
ჩეხეთი
ევროპა
გერმანია
საფრანგეთი
ესპანეთი
გაერთიანებული სამეფო
იტალია
რუსეთი
საბერძნეთი
თურქეთი
პოლონეთი
შვედეთი
ნორვეგია
ფინეთი
შვეიცარია
ავსტრია
ჩეხეთი
სლოვაკეთი
უნგრეთი
სლოვენია
ხორვატია
ბოსნია-ჰერცეგოვინა
მონტენეგრო
სერბეთი
ბულგარეთი
ალბანეთი
ჩრდილოეთი მაკედონია
მალტა
კვიპროსი
საქართველო
სომხეთი
აზერბაიჯანი
რუმინეთი
მოლდოვა
უკრაინა
ბელარუსი
ლიეტუვა
ლატვია
ესტონეთი
პორტუგალია
ნიდერლანდები
დანია
ბალტიის ზღვა
ბელგია
ლუქსემბურგი
ირლანდია
უელსი
ინგლისი
შოტლანდია
ჩრდილოეთი ირლანდია
ისლანდია
ახლო აღმოსავლეთი
ხმელთაშუა ზღვა
შავი ზღვა
ჩრდილოეთის ზღვა
ატლანტის ოკეანე :

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰeχetʰi]
* Hyphenation: ჩე‧ხე‧თი

### Proper noun

ჩეხეთი • (čexeti) (uncountable)
* Czech Republic, Czechia (a country in Central Europe)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### See also

* ჩეხი (čexi)
* ჩეხური (čexuri)
* ჩეხური ენა (čexuri ena)
# ჩეხოსლოვაკია
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰeχosɫovakʼia]
* Hyphenation: ჩე‧ხოს‧ლო‧ვა‧კია

### Proper noun

ჩეხოსლოვაკია • (čexoslovaḳia) (uncountable)
* Czechoslovak, Czechoslovakia

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩვეულებრივად
## Georgian
### Etymology

From ჩვეულებრივი (čveulebrivi) +‎ -ად (-ad).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰʷeulebɾivatʰ]

### Adverb

ჩვეულებრივად • (čveulebrivad)
* customarily, habitually, ordinarily, usually
# ჩინოვნიკობა
## Georgian
### Etymology

From ჩინოვნიკი (činovniḳi) +‎ -ობა (-oba).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰinovnikʼoba]
* Hyphenation: ჩი‧ნოვ‧ნი‧კო‧ბა

### Noun

ჩინოვნიკობა • (činovniḳoba) (uncountable)
* officialdom

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩიხირთმა
## Georgian
### Etymology

Borrowed from Azerbaijani çığırtma.

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰiχiɾtʰma]

### Noun

ჩიხირთმა • (čixirtma) (plural ჩიხირთმები)
* chikhirtma

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Descendants

* → Armenian: չիխիրթմա (čʻixirtʻma)
* → Bats: ჩიხირთმ class jj (čixirtm)
* → English: chikhirtma
* → Russian: чихиртма́ (čixirtmá)
# ჩოხოსანი
## Georgian
### Etymology

From ჩოხა (čoxa) +‎ -ოსანი (-osani).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰoχosani]
* Hyphenation: ჩო‧ხო‧სა‧ნი

### Noun

ჩოხოსანი • (čoxosani) (plural ჩოხოსნები)
* a chokha-wearer, someone dressed in chokha (with the emphasis on the habit of wearing it)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩრდილოეთ ევროპელი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰɾdiɫoetʰ evɾopʼeli]
* Hyphenation: ჩრდი‧ლო‧ეთ ევ‧რო‧პე‧ლი

### Noun

ჩრდილოეთ ევროპელი • (črdiloet evroṗeli) (plural ჩრდილოეთ ევროპელები)
* Northern European (of people only)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ჩრდილოეთ პოლარული წრე
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰɾdiɫoetʰ pʼoɫaɾuli t͡sʼɾe]
* Hyphenation: ჩრდი‧ლო‧ეთ პო‧ლა‧რუ‧ლი წრე

### Proper noun

ჩრდილოეთ პოლარული წრე • (črdiloet ṗolaruli c̣re)
* (geography) Arctic Circle
    Synonyms: ჩრდილოეთის პოლარული წრე (črdiloetis ṗolaruli c̣re), არქტიკული წრე (arkṭiḳuli c̣re)
# ჩრდილოეთის პოლარული წრე
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰɾdiɫoetʰis pʼoɫaɾuli t͡sʼɾe]
* Hyphenation: ჩრდი‧ლო‧ე‧თის პო‧ლა‧რუ‧ლი წრე

### Proper noun

ჩრდილოეთის პოლარული წრე • (črdiloetis ṗolaruli c̣re)
* (geography) Arctic Circle
    Synonyms: ჩრდილოეთ პოლარული წრე (črdiloet ṗolaruli c̣re), არქტიკული წრე (arkṭiḳuli c̣re)
# ჩუმად
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃʰumatʰ]

### Adverb

ჩუმად • (čumad)
* quietly
    Antonym: ხმამაღლა (xmamaɣla)
# ცაიში
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰaiʃi]

### Proper noun

ცაიში • (caiši)
* a spa resort in west-central Georgia

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ცენტრალური ხელისუფლება
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰentʼɾaɫuɾi χelisupʰleba]
* Hyphenation: ცენ‧ტრა‧ლუ‧რი ხე‧ლი‧სუფ‧ლე‧ბა

### Noun

ცენტრალური ხელისუფლება • (cenṭraluri xelisupleba) (plural ცენტრალური ხელისუფლებები)
* (government, politics) central government
    Synonym: ცენტრალური მთავრობა (cenṭraluri mtavroba)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ცეცხლი
## Georgian
### Alternative forms

* ცეხლი (cexli) — dialectal, mainly Western Georgia

### Etymology

From Old Georgian ცეცხლი (cecxli), from Proto-Georgian-Zan *ʒec₁xl-. Cognate with Mingrelian დაჩხირი (dačxiri) and Laz დაჩხირი (daçxiri).

### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰet͡sʰχli]
* Hyphenation: ცეცხ‧ლი

### Noun

ცეცხლი • (cecxli) (uncountable)
* fire
* (figuratively) heat, ardour

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

#### Derived terms

* ბენგალიის ცეცხლი (bengaliis cecxli)
* გულზე ცეცხლი შემოეკიდება (gulze cecxli šemoeḳideba)
* გულში ცეცხლი უნთია (gulši cecxli untia)
* თავზე ცეცხლი დაენთება (tavze cecxli daenteba)
* თვალებიდან ცეცხლს აფრქვევს (tvalebidan cecxls aprkvevs)
* კერაში ცეცხლი გაუქრება (ḳeraši cecxli gaukreba)
* ცეცხლზე ნავთს დაასხამს (cecxlze navts daasxams)
* ცეცხლთაყვანისმცემლობა (cecxltaq̇vanismcemloba)
* ცეცხლმოდებული (cecxlmodebuli)
* ცეცხლოვანი (cecxlovani)
* ცეცხლწაკიდებული (cecxlc̣aḳidebuli)

#### See also

* ალი (ali)

## Old Georgian
### Etymology

From Proto-Georgian-Zan *ʒec₁xl-.

### Noun

ცეცხლი • (cecxli)
* fire
* ember
* stove, cooker

#### Descendants

* Georgian: ცეცხლი (cecxli)

#### References

* Klimov, G. A. (1998) Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages (Trends in linguistics. Documentation; 16), New York, Berlin: Mouton de Gruyter, page 280
* Fähnrich, Heinz, Sarǯvelaʒe, Zurab (2000) Kartvelur enata eṭimologiuri leksiḳoni [Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages] (in Georgian), 2nd edition, Tbilisi: University Press, page 614
* Fähnrich, Heinz (2007) Kartwelisches Etymologisches Wörterbuch [Kartvelian Etymological Dictionary] (Handbuch der Orientalistik; VIII.18) (in German), Leiden, Boston: Brill, page 595
* Abulaʒe, Ilia (1973) “ცეცხლი”, in Ʒveli kartuli enis leksiḳoni (masalebi) [Dictionary of Old Georgian (Materials)]‎ (in Georgian), Tbilisi: Metsniereba, page 515
# ციებ-ცხელება
## Georgian
### Etymology

From ციება (cieba) +‎ ცხელება (cxeleba).

### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰiebt͡sʰχeleba]
* Hyphenation: ცი‧ებ-ცხე‧ლე‧ბა

### Noun

ციებ-ცხელება • (cieb-cxeleba) (plural ციებ-ცხელებები)
* Synonym of ციება (cieba)
* fuss

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ცივი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰivi]
* Hyphenation: ცი‧ვი

### Adjective

ცივი • (civi)
* cold
    Antonym: თბილი (tbili)

#### Derived terms

* ცივა (civa)
* სიცივე (sicive)
# ციკლი
## Georgian
### Etymology

From Ancient Greek.

### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰikʼli]

### Noun

ციკლი • (ciḳli) (plural ციკლები)
* cycle

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ცილისწამება
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰilist͡sʼameba]
* Hyphenation: ცი‧ლის‧წა‧მე‧ბა

### Noun

ცილისწამება • (cilisc̣ameba) (uncountable)
* aspersion, calumny, frameup, libel, slander

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# ცირკულარი
## Georgian
### Etymology

From Latin.

### Pronunciation

* IPA: [t͡sʰiɾkʼuɫaɾi]

### Noun

ცირკულარი • (cirḳulari) (plural ცირკულარები)
* circular

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# მურყანი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [muɾχʼani]
* Hyphenation: მურ‧ყა‧ნი

### Noun

მურყანი • (murq̇ani) (plural მურყნები)
* alder (Alnus spp.)
    Synonym: თხმელა (txmela)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.

### Further reading

* Čikobava, Arnold et al., editors (1950–1964), “მურყანი”, in Kartuli enis ganmarṭebiti leksiḳoni [Explanatory Dictionary of the Georgian language] (in Georgian), Tbilisi: Academy Press
* Maq̇ašvili, Aleksandre (1961) “მურყანი”, in Boṭaniḳuri leksiḳoni [Botanical Dictionary]‎, 2nd edition, Tbilisi: Sabč̣ota Sakartvelo
# emprimen
## Asturian
### Verb

emprimen
* third-person plural present indicative of emprimar
* third-person plural present subjunctive of emprimar

## Spanish
### Verb

emprimen
* third-person plural present indicative of emprimir
# sugian
## Old English
### Verb

sugian
* Alternative form of swīgian
# ձևավորել
## Armenian
### Etymology

Denominal verb of ձևավոր (jewavor).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /d͡zevɑvoˈɾel/, [d͡zevɑvoɾél]
* (Western Armenian) IPA: /t͡sevɑvoˈɾel/, [t͡sʰevɑvoɾél]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Verb

ձևավորել • (jewavorel) (traditional orthography spelling ձևաւորել)
* (transitive) to form, mould, shape

#### Inflection

*colloquial **dated
*colloquial **dated
# swiga
## Old English
### Pronunciation

* IPA: /ˈswiː.ɡɑ/, [ˈswiː.ɣɑ]

### Verb

swīga
* singular imperative of swīgian
# occaeco
## Latin
### Alternative forms

* obcaecō

### Etymology

From ob- +‎ caecō (“make blind”).

### Pronunciation

* (Classical Latin) IPA: /okˈkae̯.koː/, [ɔkˈkäe̯koː]
* (modern Italianate Ecclesiastical) IPA: /otˈt͡ʃe.ko/, [otˈt͡ʃɛːko]

### Verb

occaecō (present infinitive occaecāre, perfect active occaecāvī, supine occaecātum); first conjugation
* to make blind, deprive of sight
* (figuratively) to darken, obscure
* (figuratively) to hide, conceal, cover
* (of speech) to render unintelligible
* to render senseless; to deprive of feeling, to paralyse

#### Related terms

* caecō

### References

* “occaeco”, in Charlton T. Lewis and Charles Short (1879) A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
* “occaeco”, in Charlton T. Lewis (1891) An Elementary Latin Dictionary, New York: Harper & Brothers
* occaeco in Gaffiot, Félix (1934) Dictionnaire illustré latin-français, Hachette.
* Carl Meißner, Henry William Auden (1894) Latin Phrase-Book‎, London: Macmillan and Co. Fortune makes men shortsighted, infatuates them: fortuna caecos homines efficit, animos occaecat to be blinded by passions: cupiditatibus occaecari (Fin. 1. 10. 33)
* IL - Vocabolario della lingua latina
# adhesi labial
## Indonesian
### Etymology

Compound of adhesi +‎ labial.

### Noun

adhesi labial (uncountable)
* (pathology) labial adhesions: a condition where the inner lips of the vulva, called the labia minora, stick together.

### Further reading

* “adhesi labial” in Kamus Besar Bahasa Indonesia, Jakarta: Agency for Language Development and Cultivation – Ministry of Education, Culture, Research, and Technology of the Republic of Indonesia, 2016.
# Haldane effect
## English
### Etymology

Named after John Scott Haldane who first described the effect.

### Noun

Haldane effect (plural Haldane effects)
* (hematology) The ability of hemoglobin to carry increased amounts of carbon dioxide in the deoxygenated state as opposed to the oxygenated state.

### See also

* Bohr effect

### Further reading

* Haldane effect on Wikipedia.Wikipedia
# humānistiskajām
## Latvian
### Adjective

humānistiskajām
* definite dative/instrumental feminine plural of humānistisks
# სამეფო კარი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [samepʰo kʼaɾi]
* Hyphenation: სა‧მე‧ფო კა‧რი

### Noun

სამეფო კარი • (samepo ḳari) (plural სამეფო კარები)
* court (household and entourage of a sovereign)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# სამოქალაქო ავიაცია
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [samokʰaɫakʰo aviat͡sʰia]
* Hyphenation: სა‧მო‧ქა‧ლა‧ქო ავი‧ა‧ცია

### Noun

სამოქალაქო ავიაცია • (samokalako aviacia) (uncountable)
* civil aviation

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# სამოცდათერთმეტი
## Georgian
### Etymology

From სამოცი (samoci, “sixty”) +‎ და (da, “and”) +‎ თერთმეტი (tertmeṭi, “eleven”).

### Pronunciation

* IPA: [samot͡sʰdatʰeɾtʰmetʼi]
* Hyphenation: სა‧მოც‧და‧თერ‧თმე‧ტი

### Numeral

სამოცდათერთმეტი • (samocdatertmeṭi)
* seventy-one (71)
# სამშობლოს ღალატი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [samʃobɫos ʁaɫatʼi]
* Hyphenation: სამ‧შობ‧ლოს ღა‧ლა‧ტი

### Noun

სამშობლოს ღალატი • (samšoblos ɣalaṭi) (uncountable)
* treason against one‘s own country, high treason

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# სამცხე
## Georgian
### Etymology

Compare მცხეთა (mcxeta, “Mtskheta, city in east-central Georgia”) and მესხი (mesxi, “a Meskhetian person”).

### Pronunciation

* IPA: [samt͡sʰχe]
* Hyphenation: სამ‧ცხე

### Proper noun

სამცხე • (samcxe)
* Samtskhe (historical region of Georgia)
    Synonym: მესხეთი (mesxeti)

#### Derived terms

* სამცხე-ჯავახეთი (samcxe-ǯavaxeti)
# სამხრეთ ევროპელი
## Georgian
### Pronunciation

* IPA: [samχɾetʰ evɾopʼeli]
* Hyphenation: სამ‧ხრეთ ევ‧რო‧პე‧ლი

### Noun

სამხრეთ ევროპელი • (samxret evroṗeli) (plural სამხრეთ ევროპელები)
* Southern European (of people only)

#### Declension

Notes: archaic plurals might not exist.
# საპარლამენტო
## Georgian
### Etymology

From პარლამენტი (ṗarlamenṭi, “parliament”) +‎ სა- -ო (sa- -o).

### Pronunciation

* IPA: [sapʼaɾɫamentʼo]
* Hyphenation: სა‧პარ‧ლა‧მენ‧ტო

### Adjective

საპარლამენტო • (saṗarlamenṭo) (indeclinable, not comparable)
* parliamentary, parliament-related