# że
## Kashubian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *je že (neuter acc. sg. of *jь že), from *je n sg (“it; that”, accusative) + *že (emphatic particle). Compare Old Polish że.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʒɛ/
* Rhymes: -ɛ
* Syllabification: że

### Conjunction

że
* coordinating conjunction; that

### Further reading

* Stefan Ramułt (1893) “že”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 276
* Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “że”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎
* “że”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

## Old Polish
### Etymology

Reduced form of iże, eże, inherited from Proto-Slavic *je že (neuter acc. sg. of *jь že), from *je n sg (“it; that”, accusative) + *že (emphatic particle). Compare English that, Old Norse at, German dass, Ancient Greek ὅτι (hóti). First attested in 1396.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ʒʲɛ/
* IPA: (15th CE) /ʒʲɛ/

### Conjunction

że
* introduces a subordinate clause; that
* because
* The meaning of this term is uncertain.
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, section 21,5:Przistøpyøøcz kaplani synowye Levi, ktoresz to gest zwolil pan bog twoy, aby slvzili y blogoslavili ymyenyv gego, ze wszitka rzecz gich slovi syø kona a wszelkø rzecz cistø albo nyecistø sødzicz mayø (quos elegerit..., ut ministrent ei... et ad verbum eorum omne negotium... iudicetur)[Przystąpiąc kapłani, synowie Levi, ktoreż to jest zwolił Pan Bog twoj, aby służyli (jemu) i błogosławili imieniu jego, że wszytka rzecz jich słowy się kona a wszelką rzecz czystą albo nieczystą sędzić mają (quos elegerit..., ut ministrent ei... et ad verbum eorum omne negotium... iudicetur)]

#### Descendants

* Polish: że
* Silesian: że

### References

* ↑ Piotr Sobotka (2020) “Этимология, развитие и древние функции польского że в сравнительно-историческом освещении”, in Труды Института русского языка им. В. В. Биноградова (in Russian), Moscow, →DOI
* ↑ Piotr Sobotka (2022) “Uwagi o żeby-zdaniach w języku polskim w kontekście pochodzenia i dziejów operatora żeby”, in Linguistica Copernicana (in Polish), number 19, →DOI

### Further reading

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “że”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Boryś, Wiesław (2005) “iż”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN, page 201

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish że.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʐɛ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Audio 3:(file)
* Audio 4:(file)
* Rhymes: -ɛ
* Syllabification: że
* Homophone: -że

### Conjunction

że
* introduces a subordinate clause; that
    Synonym: iż
    Powiedział mi, że ta książka jest ciekawa. ― He told me that this book is interesting.

#### Usage notes

Combined forms for this word are uncommon and often formed for stylization.

#### Declension
### Particle

że
* intensifier
    Synonym: -że

#### Derived terms

* aniżeli
* aniżeliby

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), że is one of the most used words in Polish, appearing 654 times in scientific texts, 503 times in news, 849 times in essays, 951 times in fiction, and 1357 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 4314 times, making it the 12th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “że”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 796

### Further reading

* że in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* że in Polish dictionaries at PWN
* “ŻE I”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 26.06.2020
* “ŻE II”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 06.12.2008
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “że”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “że”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “że”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 699

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish że.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʐɛ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛ
* Syllabification: że

### Conjunction

że
* coordinating conjunction; that

### Particle

że
* used to create the periphrastic aorist tense

#### Declension

This particle needs an inflection-table template.

### Further reading

* że in silling.org