# byk
## Albanian
### Etymology

Compare Romanian buc.

### Noun

byk m (plural bykra, definite byku, definite plural bykrat)
* chaff
* wood dust, sawdust
* (figurative) worthless thing

#### Derived terms

* bykëlina
* bykëra
* bykëzoj

## Lower Sorbian
### Etymology

From Proto-Slavic *bykъ.

### Pronunciation

* IPA: /bɨk/

### Noun

byk m anim (diminutive byck)
* bull (adult male of cattle)

#### Declension
### Further reading

* Muka, Arnošt (1921, 1928) “byk”, in Słownik dolnoserbskeje rěcy a jeje narěcow (in German), St. Petersburg, Prague: ОРЯС РАН, ČAVU; Reprinted Bautzen: Domowina-Verlag, 2008
* Starosta, Manfred (1999) “byk”, in Dolnoserbsko-nimski słownik / Niedersorbisch-deutsches Wörterbuch (in German), Bautzen: Domowina-Verlag

## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bỹkъ. First attested in 1391.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɨk/
* IPA: (15th CE) /bɨk/

### Noun

byk m animal (diminutive byczek, related adjective bykowy)
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia) bull (adult male of cattle)
** 1391, Adam Chmiel, editor, Księgi radzieckie kazimierskie‎, Krakow, page 263:Item pro thauro civitati vlg. bic dedimus 1/2 mrc.[Item pro thauro civitati vlg. byk dedimus 1/2 mrc.]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 49, 14:Aza iescz bødø møso bicow albo krew kozlowø picz bødø?[Aza jeść będę mięso bykow albo krew kozłową pić będę?]
** 1874-1891 [1436], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 278:Gdy dwa bylasta szą byky duobus dimicantibus tauris[Gdy dwa bylaśta są byki duobus dimicantibus tauris]
** 1868 [1444], Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego‎, volume XIV, page 155:Solum vitulam cum iuvenco al. byk recipiat[Solum vitulam cum iuvenco al. byk recipiat]
** 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XLV11, page 358:Biky tauros[Byki tauros]
** 1921 [XV med.], Kazimierz Tymieniecki, editor, Procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich‎, page 332:Byk[Byk]
** 1927 [c. 1455], Kazimierz Dobrowolski, editor, Przyczynki do dziejów średniowiecznej kultury polskiej z rękopisu szczyrzyckiego, Szczyrzyc, page 323:Szathanyszky bykv![Szatański byku!]
** 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎, volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 490:De animalibus: lany, caper szarn,... byk[De animalibus: łany, caper sarn,... byk]
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 29, 21:Ofyerowaly spolu bikow syedm[Ofierowali społu bykow siedm]
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 29, 22:Zbyly biki[Zbyli byki]
** 1930 [c. 1455], “II Esdr”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 8, 15:Abi srzebro bilo sebrano na bicech y na skopoch[Aby srebro byłoo sebrano na byczech i na skopoch]
** 1950 [1469], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1306, Warsaw:Yako ya nye wszal... byka Mykolayowa gwalthownye[Jako ja nie wziął... byka Mikolajowa gwałtownie]
** 1950 [1470], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3000, Warsaw:Jakom ya Ondrzeyewy nye sznyadl byka nyeczisczonyego chazebną rzeczą thako dobrego yako sszyemdzessanth groschi[Jakom ja Ondrzejewi nie zjadł byka nieczyszczonego chąziebną rzeczą tako dobrego jako siemdziesiąt groszy]
** 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎, Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 402:Exemplum... de b: bil id est fuit, byk id est taurus[Exemplum... de b: bil id est fuit, byk id est taurus]
** 1907 [c. 1470], Jakub Parkoszowic, edited by Jan Łoś, Traktat o ortografii polskiej‎, Żurawica, Świętokrzyskie Voivodeship, Krakow, page 404:Beneck byka bige[Beneck byka bige]
** 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 1489:Byk bos[Byk bos]
** 1950 [1472], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3073, Warsaw:Jakom ya nye vcząl gwałtem sszamotrzecz bykowy nogy Ondrzeyowemv[Jakom ja nie uciął gwałtem samotrzeć bykowi nogi Ondrzejowemu]
** 1892 [1493], Adolf Warschauer, editor, Sonder-Veröffentlichungen der historischen Gesellschaft für die Provinz Posen, volume I, Poznań, page 363:Item Makowcze pro uno bicku unam m. VI gr.[Item Makowcze pro uno byku unam m. VI gr.]
** 1892 [1494], Adolf Warschauer, editor, Sonder-Veröffentlichungen der historischen Gesellschaft für die Provinz Posen, volume I, Poznań, page 389:Pro bove exempto al. bicka 19 gr.[Pro bove exempto al. byka 19 gr.]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 135r:Thaurus (...) id est iuuenis bos et proprie adhuc non castratus byk[Thaurus (...) id est iuuenis bos et proprie adhuc non castratus byk]
* (hapax legomenon) penis
** 1900 [1472], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 1296:Byk virga virilis[Byk virga virilis]

#### Derived terms

* byczak
* byczało
* byczel
* morski byk

#### Related terms

* bykać impf

#### Descendants

* Polish: byk
* Silesian: byk

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “byk”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “byk”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “byk”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* K. Nitsch, editor (1954), “byk”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 207
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “byk”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “byk”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish byk. Sense 5 is a semantic loan from English bull market and sense 6 is a semantic loan from English bull.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɘk/
* (Middle Polish) IPA: /bɨk/
* (Greater Poland):
** (Kociewie) IPA: /ˈbik/
* (Masovia):
** (Near Masovian) IPA: /ˈbɘk/
** (Far Masovian) IPA: /ˈbɘk/
** (Suwałki) IPA: [ˈbɘk]
* (Lesser Poland):
** (Kraków) IPA: /ˈbɘk/
** (Western Lublin) IPA: [ˈbɘk]
* (Borderlands):
** (Northern Borderlands) IPA: [ˈbɘk]
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘk
* Syllabification: byk
* Homophone: Byk

### Noun

byk m animal (diminutive byczek, augmentative byczysko, related adjective byczy)
* bull (adult, uncastrated male cattle)
** (Middle Polish) bull (meat of this animal)
* (hunting) stag (adult male of large, plant-eating game animals)
* (colloquial, sometimes derogatory) stud (strong and rather large man)
* (colloquial) howler (obvious mistake, especially a a spelling error)
* (colloquial, finance) bull market (stock market where a majority of investors are buying, causing overall stock prices to rise)
    Synonym: hossa
* (finance) bull (investor who buys (commodities or securities) in anticipation of a rise in prices)
* (colloquial) headbutt to the stomach
** (Northern Borderlands, Lithuania, Suwałki) Synonym of pstryczek
* (historical) gabare (single-masted river vessel formerly used for floating salt and grain)
* (Kociewie) hook with two horns for digging potatoes
    Synonym: dziaka
* (Western Kraków) type of children's game
* (Near Masovian, Western Lublin, Rozkopaczew) egg painted in a single color and not decorated like a pisanka
* (Far Masovian, Łomża) large plow for making clearings
    Hypernym: pług
* (obsolete, historical) battering ram
    Synonym: taran
* (obsolete, pharmacy) receiver, condenser (copper vessel that collects water as gas is released from a balloon into a tank)
* (obsolete) bundle (dozen or so sheets of wood, tied together into a row of rafts)
* (obsolete, woodworking) large plane
    Hypernym: hebel
* (Middle Polish) type of incendiary artillery shell
    Hypernym: pocisk
* (Middle Polish) emblem of a tavern
    Hypernym: godło

#### Derived terms

* po byku
* jak byk
* z byka
* Byk
* chwycić byka za rogi pf, chwytać byka za rogi impf
* leżeć martwym bykiem impf
* podziałać jak płachta na byka pf, działać jak płachta na byka impf
* sadzić byki impf
* z byka spaść pf

### Further reading

* byk in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* byk in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “byk”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Wiesław Morawski (17.04.2023) “BYK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “byk”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “byk”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “byk”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 245
* Jan Karłowicz (1900) “byk”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 152

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish byk.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbɪk/
* Rhymes: -ɪk
* Syllabification: byk

### Noun

byk m animal
* bull (adult, uncastrated male cattle)

#### Declension
### Further reading

* byk in dykcjonorz.eu
* byk in silling.org
* Bogdan Kallus (2020) “byk”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN, page 254
* Henryk Jaroszewicz (2022) “byk”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 67
* Eugeniusz Kosmała (2023) “byk”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 135

## Swedish
### Etymology

Deverbal from byka

### Noun

byk c
* (dated) dirty laundry (clothes to be washed)
* (dated) washing (of dirty laundry)

#### Synonyms

* tvätt

#### Derived terms

* smutsig byk
* tvätta sin smutsiga byk

### References

* byk in Svenska Akademiens ordlista (SAOL)
* byk in Svensk ordbok (SO)
* byk in Svenska Akademiens ordbok (SAOB)
* byka in Elof Hellquist, Svensk etymologisk ordbok (1st ed., 1922)