# bóstwo
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *božьstvo. By surface analysis, bóg +‎ -stwo. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɔ(ː)stfɔ/
* IPA: (15th CE) /bɔstfɔ/, /bostfɔ/

### Noun

bóstwo n
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) deity (divine being)
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, page cv 7:Gdas sø, praui, usmerilo taco mochne bostuo, v cem buiach moze nase mdle clouechstuo?[Gdaż się, prawi, uśmierzyło tako mocne bostwo, w czem bujać może nasze mdłe człowieczstwo?]
** 1885-2024 [XV med.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 593:Do Nazareth poselstwo srządzylo wyerne bostwo[Do Nazaret poselstwo srządziło wierne bostwo]
** 1461-1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 314v:Vyeszelą sze w poszivanyv bosztwa gaudent fruicione[Wiesiela się w poszywaniu bostwa gaudent fruicione]
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, Łęczyca, page 19:Bostwem natchnyeny[Bostwem natchnyeny]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 65b:Thego dzyw bosthwu poządalo, aby zywoth panyenszky plod noszyl przez dothknyenya maszkyego[Tego dziwu bostwo pożądało, aby żywot panieński plod nosił przez dotknienia męskiego]
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 62:Gospodze moya, ... *tzyebye proscha, ... prze twe vyednanye z boszthwem *vczym mye czycha y szmyerna[Gospodze moja, ... ciebie proszę, ... prze twe ujednanie z bostwem uczyń mie cichą i śmierną]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 5:Bostwo numen idem diuinitas vel ipse deus vel dei potestas vel maiestas[Bostwo numen idem diuinitas vel ipse deus vel dei potestas vel maiestas]
** 1902-2024 [c. 1500], Pamiętnik Literacki‎, volume XXVIII, page 305:Naszwyathszemv bosthwv... b[ądź] wyeczna chwala od wszythk[iego] sthworzenya przesz nyesko[ńczone] vyeky vyekow[Naświętszemu Bostwu... b[ądź] wieczna chwała od wszytk[iego] stworzenia przez niesko[ńczone] wieki wiekow]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 725:Ten istny biskup... zawołał wielikim głosem rzekąc: U włóczy bóstwu! i co jeszcze potrzebujem świadectwa?[Ten istny biskup... zawołał wielikim głosem rzekąc: U włóczy bóstwu! i co jeszcze potrzebujem świadectwa?]
* (attested in Lesser Poland, Masovia, Greater Poland) divinity (divine nature)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 6:Ale oczczowa y synowa y dvcha swøtego gedno gest bostwo[Ale oćcowo i synowo, i Ducha Świętego jedno jest bostwo]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 31:Rowen oczczv podlvg bostwa[Rówien oćczu podágg bostwa]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 33:Gensze yakokoly bog gest y czlowyek, ne dwa wszdy, ale geden gest Kristus. Geden zagiscz ne obroczenym boszstwa w czalo, ale przyyøczym czloweczstwa w boga[Jenże jakokoli Bog jest i człowiek, nie dwa wżdy, ale jeden jest Krystus. Jeden zajiście nie obrocenim bożstwa w ciało, ale przyjęcim człowieczstwa u Boga]
** 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 83:Przesz boszthwo szyna bozego[Przesz bostwa syna bożego]
** 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 306:Zachouaua troiakim bostwem continuat numine triplici[Zachowawa trojakim bostwem continuat numine triplici]
** 1901 [XV med.], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 431:Bozzstwo przes grod a grzechy przes klodky... wylozzony[Bostwo przez grod a grzechy przez kłodki... wyłożony]
** 1885-2024 [XV med.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 592:Bądze w nyem bostwo[Bądzie w niem bostwo]
** 1853 [1451], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, Błonie, Płock, page 104:Wszakosz by ne bylo we mne prawe skrythe bostwo, nye mogloby bycz przesz mogø szmercz grzesznych wykupyene[Wszakoż by nie było we mnie prawe skryte bostwo, nie mogłoby być przez moję śmierć grzesznych wykupienie]
** 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎, line 4:Prziday rosvmv k mey rzeczi, me szercze boszthewm obleczy[Przydaj rozumu k mej rzeczy, me sierce bostwem obleczy]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 87b:Owocz ten iesth my w bostwie y w moczy rowny[Owoc ten jest my w bostwie i w mocy rowny]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 88a:Moczą bosthwa swego pothlumyl nyeprzyyaczyela zbawyenya naszego[Mocą bostwa swego potlumił nieprzyjaciela zbawienya naszego]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 88b:Unyzenye bosthwa swego w naturze czlowyeczey wyelykye czyrpyal[Uniżenie bostwa swego w naturze człowieczej wielikie cirpiał]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 109a:Ginna iest persona oczcza, gyna sinowa, gyna ducha swiątego, ale oczczowo y sinowo y ducha swiatego gedno iest bostwo[Jinna jest persona oćcza, jina synowa, jina ducha swiętego, ale oćczowo i synowo i ducha swiętego jedno jest bostwo]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 112b:Rowny oczczu podlug bozstwa, mnieyszi oczcza podlug czlowieczenstwa[Rowny Oćcu podług bożstwa, mniejszy Oćca podług człowieczeństwa]
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 122:Y gdzye bych ya myala szyedzyecz kv angyelskyemu stolv, gdzye tho thy myly gospodnye chczesch nakarmycz y napoycz... thwego bosthwa szlothkosczya[I gdzie bych ja miała siedzieć ku anjelskiemu stołu, gdzie to ty miły Gospodnie chcesz nakarmić i napoić... twego bostwa słodkością]
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 155:Bog oczyecz y thez szyn yego y perszona szwyathego dvcha, wysczye thrzey bostwa yedynego boga w throyczy yedynego[Bog ociec y też syn jego i persona świętego ducha, wyście trzej bostwa jedynego boga w Trojcy jednego]
** 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, page 147:Pyathesz thy veszele myala, gdysz szyna zogladala, boszthwo szvoye vkazvyancz[Piąteś ty wiesiele miała, gdyś syna zoglądała, bostwo swoje ukazując]
** 1882 [XV p. post.], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎, page 275:O przywlasczenyv szobye bostwa dowyada szyą nunc de usurpatione deitatis examinat[O przywłaszczeniu sobie bostwa dowiada się nunc de usurpatione deitatis examinat]
** 1901 [XV ex.], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 317:Przesz drvgego mystrza Platona, gysz bil vszdrowyl onego krola intelligitur bostwo X-wo[Przez drugego mistrza Platona, jiż był uzdrowił onego krola intelligitur bostwo X-wo]
** 1885-2024 [XV ex.], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 750:Bo[sz]thwo szwoye, czosz noszylo na szwyecze panyenszthwo thw[o]ye[Bo[s]two swoje, coż nosiło na świecie panieństwo tw[o]je]
** 1880-1894 [XV ex.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, page 151:Otho ya... przystapyya do syna tvego... yako slepy do svyecze bosztva yego[Oto ja... przystąpia do syna twego... jako ślepy do świecie bostwa jego]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 5:Bostwo numen idem divinitasvel ipse deus vel dei potestas vel maiestas[Bostwo numen idem divinitasvel ipse deus vel dei potestas vel maiestas]
** XV med., Kanon mszy św., Canon missae., volume V, Kraków, page 262:Bosze raczy tho przeneszcz... przed obliczim bostwą[Boże, raczy to przenieść... przed obliczym bostwa]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 42r:Diuine gotlich, diuinitus idem, inde diuinitas boschtwo[Diuine gotlich, diuinitus idem, inde diuinitas boschtwo]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 89r:Numen ... id est diuinitas vel ipse deus vel dei potestas vel maiestas et corripit penultima genitiui bostwo[Numen ... id est diuinitas vel ipse deus vel dei potestas vel maiestas et corripit penultima genitiui bostwo]

#### Descendants

* Polish: bóstwo
* Silesian: bostwo, bōstwo

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “bóg”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “bóg”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “bóstwo”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “bóg”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* K. Nitsch, editor (1954), “bóstwo”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 144
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bóstwo”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “bóstwo”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* bostwo (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish bóstwo. By surface analysis, bóg +‎ -stwo.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbu.stfɔ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbo.stfɔ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ustfɔ
* Syllabification: bó‧stwo

### Noun

bóstwo n (diminutive bóstewko)
* (religion) deity (spiritual being that is the object of worship in religions that recognize the existence of many gods)
    Synonyms: bożek, bóg
* (religion) divinity (divine nature)
    Synonym: boskość
* (by extension) deity (person or thing that is the object of adoration)
    Synonyms: bożek, bożyszcze, bóg
    Near-synonym: idol

#### Derived terms

* ubóstwić pf, ubóstwiać impf
* zrobić się na bóstwo pf, robić się na bóstwo impf

#### Related terms

* boski
* boży
* bogini
* bożek
* bożnica
* bożyszcze
* bóg

### Further reading

* bóstwo in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* bóstwo in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bóstwo”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bóstwo”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “bóstwo”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bóstwo”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 198