# blacha
## Kashubian
### Etymology

Borrowed from Polish blacha.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbla.xa/
* Rhymes: -axa
* Syllabification: bla‧cha

### Noun

blacha f (diminutive blaszka)
* sheet metal
* (cooking) hob, stovetop
* (cooking) baking sheet, baking tray

### Further reading

* Sychta, Bernard (1967) “blaχa”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 1 (A – Ǵ), Wrocław: Ossolineum, page 41
* Stefan Ramułt (1993) [1893] “”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
* Jan Trepczyk (1994) “blacha”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
* Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “blacha”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎
* “blacha”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

## Old Polish
### Etymology

Borrowed from Middle High German blëch. First attested in c. 1440.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /blʲaxa/
* IPA: (15th CE) /blʲaxa/

### Noun

blacha f (diminutive blaszka)
* (attested in Lesser Poland, Silesia, Greater Poland) lamina (thin layer of metal, etc.)
** 1915-1920-1951 [c. 1440], Mikołaj Trąba, edited by Jan Fijałek and Adam Vetulani, Statuty synodalne wieluńsko-kaliskie Mikołaja Trąby z r. 1420. Z materiałów przysposobionych przez B. Ulanowskiego, volume XCVI, Lesser Poland:*Lamniam vlg. blachi zelazne[*Lamniam vlg. blachy żelazne]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 36, 34:Ty *zaystczye blachamy zlotymy poloszyl[A ty zaiś[t]cie blachami złotymi położył]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 37, 28:Ty szerdzy vdzela sz drzewya sethym y pokryl ge blachamy zlotymy[Ty żerdzi udzieła z drzewia setym i pokrył je blachami złotymi]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 38, 2:Vdzelal y ołtarz offyerni s drzewya sethym, ...gegosz rogy s *woglow wichodzyly søø. I przykrył ge blachamy moszyødzowimy[Udzielał i ołtarz ofierny z drzewia setym, ...jegoż rogo z *węgłow wychodziły są. I przykrył je blachami mosiądzowimy]
** 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 16, 38:Przikasz Eliazarovi..., acz sbyerze kadzidlnicze... y sklepye ge w blachi[Przykaż Elijazarowi..., ać zbierze kadzidlnice... i sklepie je w blachy]
** 1930 [c. 1455], “IV Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 18, 16:Tego czasu złamał Ezechias drzwy domv boszego a blyachi złote, gesz bil przibyl, y dal krolyowy asyrskemv[Tego czasu złamał Ezechias drzwi domu bożego a blachy złote, jeż był przybył, i dał krolowi asyrskiemu]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 49:Blachi laminis[Blachy laminis]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 61:Na blachach olownych plumbi lamina[Na blachach olownych plumbi lamina]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 93:Blachamy laminis[Blachami laminis]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 18:Blachami laminis[Blachamy laminis]
** 1931 [1476], “Najstarszy protokół miasta Pszczyny”, in Ludwik Musioł, editor, Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, Katowice, volume III, Pszczyna, page 338:Pro clavis et laminibus al. blachi[Pro clavis et laminibus al. blachy]
** 1898-2024 [1495], Rocznik Krakowski‎, volume XVI, Krakow, page 62:Item trona parva, in qua sunt blachy al. laminę ferree in numero 148[Item trona parva, in qua sunt blachy al. laminę ferree in numero 148]
** 1874-1891 [XV ex.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXXIII, page 187:Blacha bractea[Blacha bractea]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 3:Blachą lamen; blacha zyelaszną lamina[Blacha lamen; blacha zyelaszną lamina]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 72v:Lamen eyn plechleyn vel frustum metalli eyn plech blachą[Lamen eyn plechleyn vel frustum metalli eyn plech blacha]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 72v:Lamella eyn lamel kling; lamina idem blacha zyelaszną[Lamella eyn lamel kling; lamina idem blacha żelazna]
** The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
*** (attested in Silesia, Lesser Poland) lamina as a torture device
**** 1874-1891 [1476], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, Mysłowice, Krakow, page 276:Blyachy lampades ardentes[Blachy lampades ardentes]
**** 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, page 182:*Goradze blachy ardentes laminas[*Gorące blachy ardentes laminas]

#### Derived terms

* blachownica
* blaszka

#### Descendants

* Polish: blacha, blach, błacha, plach, placha, plech, płach (Middle Polish)
** → Kashubian: blacha
** → Russian: бля́ха (bljáxa)
** → Ukrainian: бля́ха (bljáxa)
* Silesian: blacha

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “blacha”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “blacha”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “blacha”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Brückner, Aleksander (1927) “blacha”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
* K. Nitsch, editor (1953), “blach, plach, plech”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 97
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “blacha”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “blacha”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* blach, błacha, plach, placha, plech, płach (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish blacha.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbla.xa/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbla.xa/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -axa
* Syllabification: bla‧cha

### Noun

blacha f (diminutive blaszka)
* sheet metal (metal worked into a thin, flat sheet, used widely as construction material and raw material for a multitude of industrial products; it is thicker than foil and thinner than plate)
    falista/karbowana blacha ― corrugated sheet metal
    aluminiowa blacha ― aluminum sheet metal
    ocynkowana blacha ― galvanized sheet metal
    blacha cynkowa ― zinc sheet metal
    arkusz blachy ― sheet of metal
    kawałek blachy ― a piece of sheet metal
    dach z blachy ― a sheet metal roof
    ogrodzenie z blachy ― a sheet metal fence
    wiata z blachy ― a sheet metal shed
    wygiąć blachę ― to dent sheet metal
    kryć/pokryć coś blachą ― to cover something with/in sheet metal
* (cooking) hob, stovetop
    Synonym: płyta
    rozpalona blacha ― a lit stovetop
    blacha pieca ― a stovetop
    gotować coś na blasze ― to cook something on a stovetop
    postawić coś na blasze ― to set someting on a stovetop
* (cooking) baking sheet, baking tray
    blacha do pieczenia ― baking sheet
    nasmarować/wysmarować blachę masłem/tłuszczem ― to grease a baking sheet with butter/fat
    piec na blasze ― to bake baking sheet
    ułożyć coś na blasze ― to put something on a baking sheet
* (colloquial, law enforcement) badge (small nameplate, identifying the wearer, and often giving additional information)
    Synonym: odznaka
    policyjna blacha ― police badge
* number plate, license plate, plate
    Synonym: tablica rejestracyjna
    białe blachy ― white plates
    czarne blachy ― black plates
    nowe blachy ― new plates
    stare blachy ― old plates
    auto/pojazd/samochód na zagranicznych blachach ― a car/vehicle with foreign plates
* brass instruments
* (obsolete, agriculture) rear extension of a plough pole
* (obsolete, forestry) torch cut-out (cut part of a standing pine tree used for making a torch)
* (obsolete, firearms) attachment bit (piece of metal to which all the parts of a shotgun lock are attached)
* (Middle Polish) sheet metal armor
    Synonym: zbroja
* (Middle Polish) lamina (sheet metal as a torture device)
* (Middle Polish, music) Synonym of drumla
* (Middle Polish) Synonym of plama (“blemish on one's body”)
* (Middle Polish) Synonym of dysk

#### Derived terms

* blacharski
* blaszany
* blaszkowaty
* blaszkowy
* na blachę
* blachara
* blacharka
* blacharnia
* blacharstwo
* blacharz
* blachodachówka
* blachosmród
* blachowkręt
* blachownia
* blachownica
* blachówka
* blaszak
* blaszanka
* blaszka

#### Descendants

* → Kashubian: blacha
* → Russian: бля́ха (bljáxa)
* → Ukrainian: бля́ха (bljáxa)

### Further reading

* blacha in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* blacha in Polish dictionaries at PWN
* blacha in PWN's encyclopedia
* blacha in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “blacha”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Wiesław Morawski (19.07.2022) “BLACHA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “blacha”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “blacha”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “blacha”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 160

## Silesian
### Alternative forms

* blech, plech

### Etymology

Inherited from Old Polish blacha.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbla.xa/
* Audio:(file)
* Rhymes: -axa
* Syllabification: bla‧cha

### Noun

blacha f (diminutive blaszka, related adjective blachowy)
* sheet metal (metal worked into a thin, flat sheet, used widely as construction material and raw material for a multitude of industrial products; it is thicker than foil and thinner than plate)
* (cooking) hob, stovetop
* (cooking) baking sheet, baking tray

#### Declension
### Further reading

* blacha in dykcjonorz.eu
* blacha in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “blacha”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 64
* Aleksandra Wencel (2023) “blacha”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 62
* Eugeniusz Kosmała (2023) “blacha”, in Dykcjōnôrz Polsko-Ślonskiy (in Silesian), b, page 54
* Michał Przywara (c. 1900) “blacha”, in Narzecza śląskie napisał ks. Michał Przywara. C. Słownik‎