# кыр
## Komi-Permyak
### Etymology

From Proto-Uralic *kojera.

### Noun

кыр • (kyr)
* male

## Komi-Zyrian
### Pronunciation

* IPA: /ˈkɯr/, [ˈkɯ̈r]
* Rhymes: -ɯr
* Hyphenation: кыр

### Etymology 1

From Proto-Permic *ku̇r, from Proto-Uralic *kur-. Cognates include Estonian kuruk and Eastern Mari курык (kuryk).

#### Noun

кыр • (kyr)
* cliff

##### Declension

Possessive declension of кыр :

### Etymology 2

From Proto-Permic *ku̇r, from Proto-Uralic *kärke. Cognates include Finnish kärki and Erzya керьгата (keŕgata).

#### Noun

кыр • (kyr)
* black woodpecker (Dryocopus martius)

##### Declension

Possessive declension of кыр :

##### Descendants

* → Northern Mansi: кар (kar)

### Etymology 3

From Proto-Permic *ku̇r, from Proto-Uralic *kojera. Cognates include Finnish koira (“dog”) and Tundra Nenets хора (xora, “male reindeer”).

#### Noun

кыр • (kyr)
* male animal

##### Declension

Possessive declension of кыр :

##### Synonyms

* ай (aj)

### References

* Bubrikh, Dmitry V. (1949) Грамматика литературного коми языка [Grammar of the literary Komi language] (in Russian), Leningrad: Zhdanov Leningrad State University, page 31
* L. M. Beznosikova, E. A. Ajbabina, R. I. Kosnyreva (2000) Коми-русский словарь [Komi-Russian dictionary], →ISBN, page 332

## Kyrgyz
### Etymology

From Proto-Turkic *kïr (“mountain”).

### Noun

кыр • (kır)
* facet, side

#### See also

* тоо (too)

## Southern Altai
### Etymology

From Proto-Turkic *kïr. Cognate to Kyrgyz кыр (kır), etc.

### Noun

кыр • (kïr)
* facet, side

### See also

* туу (tuu)

### References

* N. A. Baskakov, Toščakova N.A, editor (1947), “кыр”, in Ojrotsko-Russkij Slovarʹ [Oyrot-Russian Dictionary], Moscow: M.: OGIZ, →ISBN

## Tatar
### Etymology

From Proto-Turkic *kïr (“mountain”).

### Noun

кыр • (qır)
* steppe, desert, level ground
* edge

#### Declension
### References

* M. M. Osmanov (1966) Татарско-русский словарь [Tatar-Russian dictionary], Moscow: Советская Энциклопедия, page 507

## Tuvan
### Etymology

From Proto-Turkic *kïr (“mountain”).
Various postpositional senses are attested in Kumyk къыр (qır), dialectal Tatar кыр (qır) and Turkish kır.

### Pronunciation

* IPA: /qɯr/

### Noun

кыр • (kır) (definite accusative кырны, plural кырлар)
* mountain range

### Postposition

кыр • (kır)
* above
    Стол кырында лампа хып тур. ― Stol kırında lampa xıp tur. ― The lamp is above the table.

### References

* ↑ Levitskaja, L. S., Dybo, A. V., Rassadin, V. I. (2000) Etimologičeskij slovarʹ tjurkskix jazykov [Etymological Dictionary of Turkic Languages] (in Russian), volume VI, Moscow: Indrik, page 227

## Udmurt
### Pronunciation

* IPA: [ˈkɯ̈r]
* Rhymes: -ɯ̈r
* Hyphenation: кыр

### Etymology 1

Borrowed from a Turkic language, ultimately from Proto-Turkic *kïr. Compare Tatar кыр (qır), Bashkir ҡыр (qır) and Chuvash хир (hir).

#### Noun

кыр • (kyr)
* steppe
* meadow (in a forest), glade, clearing
* treeless, usually flat area with grassy vegetation
* field, ground
* freedom, liberty, will

##### Declension

| | singular | plural |
| nominative | кыр kyr | кыръёс kyrjos |
| accusative | кырез kyrez | кыръёсыз kyrjosyz |
| genitive | кырлэн kyrlen | кыръёслэн kyrjoslen |
| dative | кырлы kyrly | кыръёслы kyrjosly |
| ablative | кырлэсь kyrleś | кыръёслэсь kyrjosleś |
| instrumental | кырен kyren | кыръёсын kyrjosyn |
| abessive | кыртэк kyrtek | кыръёстэк kyrjostek |
| adverbial | кыръя kyrja | кыръёсъя kyrjosja |
| inessive | кырын kyryn | кыръёсын kyrjosyn |
| illative | кыре kyre | кыръёсы kyrjosy |
| elative | кырысь kyryś | кыръёсысь kyrjosyś |
| egressive | кырысьен kyryśjen | кыръёсысьен kyrjosyśjen |
| terminative | кырозь kyroź | кыръёсозь kyrjosoź |
| prolative | кыретӥ kyreti | кыръёсытӥ kyrjosyti |
| allative | кырлань kyrlań | кыръёслань kyrjoslań |
| | singular | plural |
| nominative | кыре kyre | кыръёсы kyrjosy |
| accusative | кырме kyrme | кыръёсме kyrjosme |
| genitive | кырелэн kyrelen | кыръёсылэн kyrjosylen |
| dative | кырелы kyrely | кыръёсылы kyrjosyly |
| ablative | кырелэсь kyreleś | кыръёсылэсь kyrjosyleś |
| instrumental | кыреным kyrenym | кыръёсыным kyrjosynym |
| | singular | plural |
| nominative | кыред kyred | кыръёсыд kyrjosyd |
| accusative | кырдэ kyrde | кыръёстэ kyrjoste |
| genitive | кыредлэн kyredlen | кыръёсыдлэн kyrjosydlen |
| dative | кыредлы kyredly | кыръёсыдлы kyrjosydly |
| ablative | кыредлэсь kyredleś | кыръёсыдлэсь kyrjosydleś |
| instrumental | кыреныд kyrenyd | кыръёсыныд kyrjosynyd |
| | singular | plural |
| nominative | кырез kyrez | кыръёсыз kyrjosyz |
| accusative | кырзэ kyrze | кыръёссэ kyrjosse |
| genitive | кырезлэн kyrezlen | кыръёсызлэн kyrjosyzlen |
| dative | кырезлы kyrezly | кыръёсызлы kyrjosyzly |
| ablative | кырезлэсь kyrezleś | кыръёсызлэсь kyrjosyzleś |
| instrumental | кыреныз kyrenyz | кыръёсыныз kyrjosynyz |
| | singular | plural |
| nominative | кырмы kyrmy | кыръёсмы kyrjosmy |
| accusative | кырмэс kyrmes | кыръёсмес kyrjosmes |
| genitive | кырмылэн kyrmylen | кыръёсмылэн kyrjosmylen |
| dative | кырмылы kyrmyly | кыръёсмылы kyrjosmyly |
| ablative | кырмылэсь kyrmyleś | кыръёсмылэсь kyrjosmyleś |
| instrumental | кыренымы kyrenymy | кыръёсынымы kyrjosynymy |
| | singular | plural |
| nominative | кырды kyrdy | кыръёсты kyrjosty |
| accusative | кырдэс kyrdes | кыръёстэс kyrjostes |
| genitive | кырдылэн kyrdylen | кыръёстылэн kyrjostylen |
| dative | кырдылы kyrdyly | кыръёстылы kyrjostyly |
| ablative | кырдылэсь kyrdyleś | кыръёстылэсь kyrjostyleś |
| instrumental | кыреныды kyrenydy | кыръёсыныды kyrjosynydy |
| | singular | plural |
| nominative | кырзы kyrzy | кыръёссы kyrjossy |
| accusative | кырзэс kyrzes | кыръёссэс kyrjosses |
| genitive | кырзылэн kyrzylen | кыръёссылэн kyrjossylen |
| dative | кырзылы kyrzyly | кыръёссылы kyrjossyly |
| ablative | кырзылэсь kyrzyleś | кыръёссылэсь kyrjossyleś |
| instrumental | кыренызы kyrenyzy | кыръёсынызы kyrjosynyzy |

##### Synonyms

* (steppe): луд (lud) (obsolete)
* (glade, clearing): куш (kuš)
* (freedom, will): эрик (erik), воля (voľa)

##### Derived terms

* кыркурег (kyrkureg)
* кырпуны (kyrpuny)
* кырпушмульы (kyrpušmuľy)

### Etymology 2

From Proto-Permic *ku̇r, from Proto-Uralic *kärke. Cognates include Karelian kärgi.
Permic cognates include Komi-Zyrian кыр (kyr) and Komi-Permyak кыр (kyr).

#### Noun

кыр • (kyr)
* (dialectal) black woodpecker (Dryocopus martius)

##### Declension

| | singular | plural |
| nominative | кыр kyr | кыръёс kyrjos |
| accusative | кырез kyrez | кыръёсыз kyrjosyz |
| genitive | кырлэн kyrlen | кыръёслэн kyrjoslen |
| dative | кырлы kyrly | кыръёслы kyrjosly |
| ablative | кырлэсь kyrleś | кыръёслэсь kyrjosleś |
| instrumental | кырен kyren | кыръёсын kyrjosyn |
| abessive | кыртэк kyrtek | кыръёстэк kyrjostek |
| adverbial | кыръя kyrja | кыръёсъя kyrjosja |
| inessive | кырын kyryn | кыръёсын kyrjosyn |
| illative | кыре kyre | кыръёсы kyrjosy |
| elative | кырысь kyryś | кыръёсысь kyrjosyś |
| egressive | кырысьен kyryśjen | кыръёсысьен kyrjosyśjen |
| terminative | кырозь kyroź | кыръёсозь kyrjosoź |
| prolative | кыретӥ kyreti | кыръёсытӥ kyrjosyti |
| allative | кырлань kyrlań | кыръёслань kyrjoslań |
| | singular | plural |
| nominative | кыре kyre | кыръёсы kyrjosy |
| accusative | кырме kyrme | кыръёсме kyrjosme |
| genitive | кырелэн kyrelen | кыръёсылэн kyrjosylen |
| dative | кырелы kyrely | кыръёсылы kyrjosyly |
| ablative | кырелэсь kyreleś | кыръёсылэсь kyrjosyleś |
| instrumental | кыреным kyrenym | кыръёсыным kyrjosynym |
| | singular | plural |
| nominative | кыред kyred | кыръёсыд kyrjosyd |
| accusative | кырдэ kyrde | кыръёстэ kyrjoste |
| genitive | кыредлэн kyredlen | кыръёсыдлэн kyrjosydlen |
| dative | кыредлы kyredly | кыръёсыдлы kyrjosydly |
| ablative | кыредлэсь kyredleś | кыръёсыдлэсь kyrjosydleś |
| instrumental | кыреныд kyrenyd | кыръёсыныд kyrjosynyd |
| | singular | plural |
| nominative | кырез kyrez | кыръёсыз kyrjosyz |
| accusative | кырзэ kyrze | кыръёссэ kyrjosse |
| genitive | кырезлэн kyrezlen | кыръёсызлэн kyrjosyzlen |
| dative | кырезлы kyrezly | кыръёсызлы kyrjosyzly |
| ablative | кырезлэсь kyrezleś | кыръёсызлэсь kyrjosyzleś |
| instrumental | кыреныз kyrenyz | кыръёсыныз kyrjosynyz |
| | singular | plural |
| nominative | кырмы kyrmy | кыръёсмы kyrjosmy |
| accusative | кырмэс kyrmes | кыръёсмес kyrjosmes |
| genitive | кырмылэн kyrmylen | кыръёсмылэн kyrjosmylen |
| dative | кырмылы kyrmyly | кыръёсмылы kyrjosmyly |
| ablative | кырмылэсь kyrmyleś | кыръёсмылэсь kyrjosmyleś |
| instrumental | кыренымы kyrenymy | кыръёсынымы kyrjosynymy |
| | singular | plural |
| nominative | кырды kyrdy | кыръёсты kyrjosty |
| accusative | кырдэс kyrdes | кыръёстэс kyrjostes |
| genitive | кырдылэн kyrdylen | кыръёстылэн kyrjostylen |
| dative | кырдылы kyrdyly | кыръёстылы kyrjostyly |
| ablative | кырдылэсь kyrdyleś | кыръёстылэсь kyrjostyleś |
| instrumental | кыреныды kyrenydy | кыръёсыныды kyrjosynydy |
| | singular | plural |
| nominative | кырзы kyrzy | кыръёссы kyrjossy |
| accusative | кырзэс kyrzes | кыръёссэс kyrjosses |
| genitive | кырзылэн kyrzylen | кыръёссылэн kyrjossylen |
| dative | кырзылы kyrzyly | кыръёссылы kyrjossyly |
| ablative | кырзылэсь kyrzyleś | кыръёссылэсь kyrjossyleś |
| instrumental | кыренызы kyrenyzy | кыръёсынызы kyrjosynyzy |

##### Synonyms

* сьӧдкыр (śödkyr)

##### Derived terms

* вожкыр (vožkyr)
* сьӧдкыр (śödkyr)

### References

* L. E. Kirillova, L. L. Karpova, editors (2008), “кыр”, in Удмурт-ӟуч кыллюкам [Udmurt-Russian dictionary], Izhevsk: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, →ISBN, page 377
* T. V. Voronova, T. A. Poyarkova, editor (2012), Удмурт-ӟуч, ӟуч-удмурт кыллюкам [Udmurt-Russian, Russian-Udmurt dictionary] (overall work in Russian), Izhevsk: Книжное издательство «Удмуртия», →ISBN, page 40
* Yrjö Wichmann, Toivo Emil Uotila (1987) Mikko Korhonen, editor, Wotjakischer Wortschatz [Votyak Vocabulary] (Lexica Societatis Fenno-Ugricae; Volume 21) (overall work in German), Helsinki: Suomalais-ugrilainen Seura, →ISBN, →ISSN, page 114