# çəkmək
## Azerbaijani
### Etymology

Inherited from Proto-Turkic *ček- (“to draw, pull”). Cognate with Crimean Tatar çekmek, Gagauz çekmää, Salar çik, Turkish çekmek and Turkmen çekmek. Compare also Chuvash шак (šak, “red lace applique on the back of a women's shirt”).

### Pronunciation

* IPA: [t͡ʃækˈmæk], [t͡ʃækˈmæj]
* IPA: [t͡sækˈmæk], [t͡sækˈmæj]
* (Tabriz) IPA: [t͡sæhˈmɑχ]
* Audio:(file)
* Hyphenation: çək‧mək

### Verb

çəkmək
* to pull (transitive)
** to move by pulling (especially short distance)
    Gəl bu masanı pəncərəyə doğru çəkək, mane olmasın!Let's move the table towards the window, so it's not in the way.
** to pull or win someone over (to their side)
    Əlbətdə onlar çalışacaqlar ki bizi öz tərəflərinə çəksinlər!Of course they are going to try to pull us over to their side!
** to draw, haul, drag, tug
    Synonyms: (by yanking) dartmaq, (by applying force also towards the surface) sürümək
* to move (troops)
** to withdraw, to pull out [with ablative]
*** 2009 February 2, Azərfoto İnformasiya Agentliyi‎:Obama Iraqdan qoşunları çəkmək istəyir.Obama wants to pull out troops from Iraq.
    Synonyms: geri çəkmək, çıxarmaq
** to send or move (troops) [with dative]
*** 2021 September 30, aqreqator.az‎:Tacikistan və Əfqanıstan qoşunlarını sərhədə çəkir.Tajikistan and Afghanistan are moving [their] troops to the border.
* (transitive) lay, construct, build, install (a road, a pipe, a wire etc.)
    Kəndimizə işıq və yol çəkiblər, ancaq qaz hələ çəkməyiblərThey have drawn electricity and laid a road to our village, but they haven't constructed a gas [pipe] yet.
    Neft kəməri çəkmək ― To construct an oil pipe
    Asfalt çəkmək ― To lay concrete
    Bağın ətrafına hasar çəkmək. ― To build a fence around the garden.
    Synonyms: tikmək, düzəltmək
* (transitive) to smoke
** 2010 March 5, Musavat.com‎:Tələbə olanda hamı siqaret çəkirdi deyə, mən də çəkdim.When I was a student, I picked up smoking because everyone else was smoking.
    Kişi gündə bir qutu siqaret çəkirdi, yazıq tez öldü ― The man smoked one packet of cigarettes a day; he died too soon, poor thing.
    Qəlyan/çubuq çəkmək ― To smoke waterpipe/pipe.
* (transitive) to attract, draw
    diqqət çəkmək ― to draw attention
    Synonym: cəlb etmək
* (figuratively, transitive) to occupy, interest, engross
** 2014 February 27, Namiq Hüseynli, Azadlıq Radiosu‎:-Yaxın zamanlarda hekayələr, yaxud roman kitabı buraxmaq planın varmı? Səni daha çox hansı mövzu çəkir?Are you planning on a new book of short stories or a novel? Which topic occupies you most?
* (transitive) to grind, mill
* (transitive) to close, shut
** 2017 May 31, Məlahət Rzayeva, Şərq‎, archived from the original on 17 June 2017:Zəif nəticə göstərənlərə məktəbin qapısı göstərilir - çıx, ardınca qapını çək.To those who under-perform, they point towards the school's door – get out and shut the door after yourself.
    Synonyms: bağlamaq, örtmək
* (transitive) to suck up, absorb
** 2016 June 16, Nazilə Xaqani, İnter.az‎:Yaşıl damlar yalnız möhtəşəm görünməklə kifayətlənmir, eyni zamanda istilik izolyasiyası edir, yağış suyunu çəkir və enerjiyə qənaət edirGreen roofs do not only provide a magnificent view, at the same time they also isolate warmth, suck up rain water and conserve energy.
* (transitive) to bear, endure, suffer, brook, undergo
    çətinliklər çəkmək ― to experience difficulties
    zərər çəkmək ― to suffer damage
    diş ağrısı çəkmək ― to suffer from tooth pain
    xəcalət çəkmək ― to be ashamed, to suffer from embarrassment
    Mən həyatımda çox ürək ağrısı çəkməli oldum ― I had to endure a lot of heartache in my life.
* to depict (transitive)
** to draw (to sketch; depict with lines)
*** 2014, Rafael Qəribov, “Dost Sözü”, in Afaq Şıxlı, edited by Elman Tovuz, Yeddidən biri. Bədii tərcümələr., Baku: Adiloğlu, page 18:Şair Afaqla tərcüməçi Afaq arasında xətt çəkmək çətindir.It is difficult to draw a line between the poet Afaq and the translator Afaq.
    Synonym: cızmaq
** to draw (picture or painting), paint
    şəkil çəkmək ― to draw
    Rəssam bu şəkili bir il ərzində çəkirdi ― The artist was painting this picture for a year
** to shoot (film, movie, etc.)
    Bu yaxınlarda bu barədə çox maraqlı bir film çəkiblər. ― A very interesting film was shot about this recently.
** to take (photograph, picture, etc)
    Telefonum bir az köhnədir, yaxşı şəkil çəkmir. ― My phone is a little old; it doesn't take good photos.
* (intransitive) to last, take time
    Otuzdurduğum pulun hesabıma keçməsi nə qədər çəkər? ― How long will it take till the money I deposited reaches my account?
    Bu xoşbəxtlik nə qədər çəkər? ― How long will this happiness last?
* (transitive) to weigh (to determine the weight of an object) or to portion out a certain mass of smth.
** 1987 February 14, Fazil Sənan, Bazarda‎, page 180; republished as Ölümə Ərizə, Baku, 2012:Qardaş, yeddi kilo kartof çək.Brother, weigh me seven kilograms of potatoes.
    çamadanı çəkmək (çamadanın çəkisini müəyyən etmək) ― to weigh a suitcase (to determine the weight of a suitcase)
* (transitive) to slap, to punch, etc. (cannot be used without şillə, qapaz etc. as direct objects)
    şillə çəkmək ― to slap in the face
    şapalaq çəkmək ― to smack
    qapaz çəkmək ― to slap upside the back of the head
    Synonyms: şillələmək, qapazlamaq, şapalaqlamaq
* (transitive) to apply, lay, put
    Maskanı üzünüzə çəkin, və 15 dəqiqə saxlayın.Apply the mask on your face and keep it for 15 minutes.
* (transitive) to distill
    araq çəkmək ― to distill vodka
* (intransitive) to take after, resemble (often used with dative of tərəf (“side”))
** 2016 June 2, Xatirə Qədirli, Axar.az‎:Sərvərin də uşaq ikən musiqi ilə maraqlandığını görüb "ana tərəfə “çəkmisən” deyə zarafat edərmiş.When s/he saw that Sərvər was interested in music as a child, she would joke “you have taken after your mother”
    Synonyms: oxşamaq, bənzəmək
* (transitive, figurative) to be drawn to, to long for, to miss
    Vətən onu çəkir ― He longs for his home country.
* (transitive) to saw out (planks/boards)
    şalbandan taxta çəkmək ― to saw a log into boards

#### Derived terms

* çəkdirmək
* çəki (“weight”)
* çəkiliş (“shooting, filming”)
* çəkilmək (“to retreat”)
* çəkilmək
* çəkinmək
* xətçəkən (“ruler”)
Derived compound verbs
* ad çəkmək (“to mention”)
* baş çəkmək (“to visit”)
* cəza çəkmək (“to serve a punishment”)
* dərd çəkmək (“to worry; to grieve, sorrow”)
* əl çəkmək (“to let alone”)
* əzab çəkmək (“to suffer”)
* əziyyət çəkmək (“to suffer”)
* gözünü çəkmək
* imtahana çəkmək (“to test”)
* könlü çəkmək
* qol çəkmək (“to sign”)
* meyli çəkmək
* nəfsi çəkmək
* sınağa çəkmək (“to test”)
* zəhmət çəkmək (“work hard”)
Phrases
* biri suya çəkir, biri quruya
* əlindən gələni beş qaba çək

### References

* ↑ Haneda, Koichi (2009—2010) “çəkmək”, in لغات لهجه‌ی تبریز [Vocabulary of Tabrizi Dialect] (in Persian), Tabriz: یاران, →ISBN, page 88

### Further reading

* “çəkmək” in Obastan.com.

## Khalaj

| Perso-Arabic | Perso-Arabic | چَکمَک |

### Etymology

Cognate with Azerbaijani çəkmək, Turkish çekmek.

### Pronunciation

* (Xarrâbî) IPA: [t͡ʃækˈmæk]

### Verb

çəkmək (third-person singular aorist çəkər, second person singular imperative çəki)
* to pull

#### Derived terms

* nəfəs çəkmək (“to breathe”)

### References

* Doerfer, Gerhard (1980) Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó