# wiatr
## Old Polish
### Alternative forms

* wietr

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *větrъ. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vjatr/
* IPA: (15th CE) /vjatr/

### Noun

wiatr m animacy unattested (related adjective wiatrowy or wietrzny)
* (attested in Lesser Poland, Southern Borderlands) wind (real or perceived movement of atmospheric air usually caused by convection or differences in air pressure)
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 183b:Iscy thamo... na the tho puscy any descz, any vatr, any... sle pouetrze thamocz ono nygdy ne postogy[Iżci tamo... na te to puszczy ani deszcz, ani wiatr, ani... złe powietrze tamoć ono nigdy nie postoji]
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, Lviv, page 64:Sic pugno, non quasi aerem, nye yako na wyathr, verberans (I Cor 9, 26)[Sic pugno, non quasi aerem, nie jako na wiatr, verberans (I Cor 9, 26)]
* (philosophy, alchemy, attested in Greater Poland) wind; air (one of the four elements of the ancient Greeks and Romans)
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, page 73 arg:Ten ps[alm] powyada, yze Xpus stworzyl zywyoly, to yest zyemye, wyatr, ogye[ń], wodę[Ten psalm powiada, iże Krystus stworzył żywioły, to jest ziemię, wiatr, ogie[ń], wodę]
* (attested in Greater Poland) breath (air drawn in and out by the lungs)
** 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie‎, Lubin, page 150:Wyatr flatus (quoniam fumus flatus est in naribus nostris Sap 2, 2)[Wiatr flatus (quoniam fumus flatus est in naribus nostris Sap 2, 2)]
* wind (direction from which the wind may blow; a point of the compass; especially, one of the cardinal points)
** 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 9, 24:Po cztirzech wyetrzech (per quattuor ventos) bily wrotny, to gest na wschod sluncza a na zapad, a na polnoci, a na poludnye[Po cztyrzech wietrzech (per quattuor ventos) byli wrotni, to jest na wschod słuńca a na zapad, a na połnocy, a na południe]

#### Derived terms

* nieczujwiatrz
* powietrze
* wywietrzeć pf

#### Related terms

* powietrzny

#### Descendants

* Polish: wiatr
* Silesian: wiater, wjater (Steuers Silesian alphabet), wiatrz

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “wiatr”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “wiatr”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wiatr”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish wiatr.

### Pronunciation

* IPA: /ˈvjatr/
* (Middle Polish) IPA: /ˈvjatr/
* Audio:(file)
* Rhymes: -atr
* Syllabification: wiatr

### Noun

wiatr m inan (diminutive wietrzyk or wiaterek, augmentative wietrzysko, related adjective wietrzny)
* wind (real or perceived movement of atmospheric air usually caused by convection or differences in air pressure)
    Hyponym: bryza
    Tutaj zawsze wieje wiatr. ― The wind always blows here.
* wind (tendency or trend)
* (philosophy, alchemy) wind; air (one of the four elements of the ancient Greeks and Romans)
* (hunting) animal's sense of smell
* (hunting) scent (smell specific to an animal or person as sensed by an animal)
* (in the plural) wind; gas, fart (gas released from one's stomach through the anus)
* (obsolete) a type of dance
* (obsolete) a type of candy or sweet

#### Derived terms

* na cztery wiatry
* pod wiatr
* chorągiewka na wietrze
* pędziwiatr
* pomyślne wiatry
* powietrze
* róża wiatrów
* wiatr halny
* wiatr słoneczny
* wiatrem podszyty
* wiatrołap
* wiatromierz
* wiatrowskaz
* inny wiatr powiał
* skąd wiatr wieje
* biednemu wiatr zawsze w oczy
* kto sieje wiatr, ten zbiera burzę
* poczuć wiatr w żaglach pf
* rzucić słowa na wiatr pf, rzucać słowa na wiatr impf
* sikać pod wiatr impf
* szukać wiatru w polu impf
* wystawić do wiatru pf, wystawiać do wiatru impf
* złapać wiatr w żagle pf, łapać wiatr w żagle impf

#### Related terms

* bezwietrzny
* bezwietrznie
* wietrznie
* wicher
* wichura
* wiać
* wietrzyć

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), wiatr is one of the most used words in Polish, appearing 24 times in scientific texts, 11 times in news, 2 times in essays, 32 times in fiction, and 8 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 77 times, making it the 843rd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “wiatr”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 660

### Further reading

* wiatr in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wiatry in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wiatr in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wiatr”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Paweł Kupiszewski (03.02.2022) “WIATR”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wiatr”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “wiatr”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wiatr”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 537
* wiatr in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego