# bluszcz
## Kashubian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bľuščь.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbluʃt͡ʃ/
* Rhymes: -uʃt͡ʃ
* Syllabification: bluszcz

### Noun

bluszcz m inan (related adjective bluszczewi)
* ivy (any plant of the genus Hedera)
    Synonyms: bluszczewié, efoj, (regional) panewka, wspinôcz

### Further reading

* Stefan Ramułt (1993) [1893] “bluszcz”, in Jerzy Trepczyk, editor, Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), 3 edition
* Jan Trepczyk (1994) Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
* Eùgeniusz Gòłąbk (2011) Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎
* “bluszcz”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bľuščь. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /blʲuʃʲt͡ʃ/
* IPA: (15th CE) /blʲuʃʲt͡ʃ/

### Noun

bluszcz m animacy unattested (related adjective bluszczowy)
* (attested in Lesser Poland, Southern Borderlands, Greater Poland) common ivy (Hedera helix)
** 1900 [1419], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 5186:Bluscz edera repens[Bluszcz edera repens]
** 1915 [XV med.], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎, page 515:Bluscz edera[Bluszcz edera]
** 1450, rkps Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. KP 224., Uście Solne, Lviv:Bluscz edera[Bluszcz edera]
** 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎, volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 489:Bluscz[Bluszcz]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 117:Bluscz edera[Bluszcz edera]
** 1900 [1484], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 6065:Bluscz drzewni edera arborea[Bluszcz drzewni edera arborea]
** 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 335:Sub *adera bluscz vlg.[Sub *adera bluszcz vlg.]
** 1874-1891 [XV p. post.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume LIII, Krakow, page 66:Bluscz seu brzostan edera[Bluszcz seu brzostan edera]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 4:Blvscz edera; blvscz hedera[Bluszcz edera; bluszcz hedera]
** 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XVI, page 345:Bluscze vynykayv edere serpunt[Bluszcze wynikają edere serpunt]
** 1450, Piotr z Uścia, Rozariusz kapitulny, Ujście: Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej, sygn. Ms 224, page 62v:Edera […] est nomen arboris parwe vlg. bluscz[Edera […] est nomen arboris parwe vlg. bluszcz]
** [XV p. post.], rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rkpsie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 381, z r. 1457, page 74rb:[E]dera bluscz […] est nomine arboris parwe[[E]dera bluszcz […] est nomine arboris parwe]
** [XV p. post.], rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rkpsie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 381, z r. 1457, page 74va:*[E]dra est sedes episcopalis sc. edera […] et est quedam herba Et dicitur ab hero […] quod arboribus rep[un]tando inheret bluscz[*[E]dra est sedes episcopalis sc. edera […] et est quedam herba Et dicitur ab hero […] quod arboribus rep[un]tando inheret bluszcz]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 43v:Edera ebich blvscz[Edera ebich bluszcz]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 60r:Hedera est herba crescens in arboribus ebich blvscz[Hedera est herba crescens in arboribus ebich bluszcz]
* ground ivy (Glechoma hederacea)
** 1900 [1484], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 6059:Bluscz zemni edera terrestris[Bluszcz ziemny edera terrestris]
** 1900 [6060], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 6059:Bluscz edera terrestris[Bluszcz edera terrestris]

#### Derived terms

* błotny bluszcz

#### Descendants

* Polish: bluszcz, blusc (“bean”) (Podhale)
* Silesian: bluszcz

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “bluszcz”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “bluszcz”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “bluszcz”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “bluszcz”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Brückner, Aleksander (1927) “bluszcz”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
* K. Nitsch, editor (1953), “bluszcz”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 105
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bluszcz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “bluszcz”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* blusc (“bean”) (Podhale)

### Etymology

Inherited from Old Polish bluszcz.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbluʂt͡ʂ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbluʂt͡ʂ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -uʂt͡ʂ
* Syllabification: bluszcz
* Homophone: Bluszcz

### Noun

bluszcz m inan (diminutive bluszczyk, related adjective bluszczowy)
* ivy (any plant of the genus Hedera)
* (obsolete, architecture) hedera (ornamentation)

#### Declension
### Noun

bluszcz m animal
* (colloquial, derogatory) clinger; needy person; (someone who, in a partnership relationship with another person, needs constant control and constant reassurance about feelings)

#### Derived terms

* bluszczolistny
* bluszczowaty
* bluszczowatość
* bluszczowość

#### Collocations

* gęsty bluszcz ― thick ivy
* trujący bluszcz ― poison ivy
* zielony bluszcz ― green ivy
* gałązki bluszczu ― ivy sticks
* liście bluszczu ― ivy leaves
* pędy bluszczu ― ivy shoots
* odmiany bluszczu ― varieties of ivy
* bluszcz oplatał ― ivy wrapped/entwined something
* bluszcz piął się ― ivy climbed
* bluszcz porastał ― ivy has overgrown
* bluszcz rozrasta się ― ivy sprawls
* obsadzić bluszczem ― to plant ivy around something
* objęty bluszczem ― covered in ivy
* obrosły/obrośnięty bluszczem ― overgrown with ivy
* opleciony bluszczem ― entwined with ivy
* ozdobiony bluszczem ― decorated with ivy
* pokryty bluszczem ― covered with ivy
* porośnięty bluszczem ― planted with ivy
* spowity bluszczem ― cloacked in ivy
* zarośnięty bluszczem ― overgrown with ivy
* owijać się jak bluszcz ― to wrap like ivy

### Further reading

* bluszcz in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* bluszcz in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bluszcz”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Wiesław Morawski (07.03.2019) “BLUSZCZ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bluszcz”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “bluszcz”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bluszcz”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 169
* Jan Karłowicz (1900) “bluszcz”, in Słownik gwar polskich [Dictionary of Polish dialects] (in Polish), volume 1: A do E, Kraków: Akademia Umiejętności, page 90

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish bluszcz.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbluʂt͡ʂ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -uʂt͡ʂ
* Syllabification: bluszcz

### Noun

bluszcz m inan
* ivy (any plant of the genus Hedera)
    Synonym: efoj

### Further reading

* bluszcz in silling.org
* Aleksandra Wencel (2023) “blusc”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 66