# ծիր
## Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian ծիր (cir).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡siɾ/, [t͡siɾ]
* (Western Armenian) IPA: /d͡ziɾ/, [d͡ziɾ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

ծիր • (cir)
* circumference, circle
* line
    Synonym: գիծ (gic)
* edge, end
    Synonym: ծայր (cayr)
* (astronomy) orbit
    Synonym: ուղեծիր (uġecir)
* (dialectal) furrow
    Synonym: ակոս (akos)

#### Derived terms

* ընթածիր (əntʻacir)
* ծիրակ (cirak)
* ծրակոտոր (crakotor)
* ծրծրոտել (crcrotel)
* ուղեծիր (uġecir)

#### Related terms

* Ծիր Կաթին (Cir Katʻin)

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “ծիր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, page 459ab

## Old Armenian
### Etymology 1

A Georgian-Zan borrowing: compare Georgian წირი (c̣iri, “line”), წრე (c̣re, “circle”), წერა (c̣era, “to write”) and see the latter for more.

#### Noun

ծիր • (cir)
* circle, circumference; round, circuit; outline, border
    ծիր արտեւանանց ― cir artewanancʻ ― edge of eyelids
    ծիր անուոց ― cir anuocʻ ― wheel-track; rut
    ծիր հանդերձից ― cir handerjicʻ ― skirt, border, piping
    ծիրք ― cirkʻ ― the tropics
    ծիր գնտոյ ― cir gntoy ― colure
    ծիր տեսութեան ― cir tesutʻean ― horizon
    ծիրք աստեղաց ― cirkʻ astełacʻ ― chorus of the stars
    ծիր կաթին ― cir katʻin ― galaxy, the Milky Way
    ծիր խաւարման ― cir xawarman ― ecliptic
    ծիր գիշերահաւասարի ― cir gišerahawasari ― equinoctial
    ծիր ածել ― cir acel ― to gird, to surround
    ընդ ծիրս եզերաց ― ənd cirs ezeracʻ ― throughout the world
    որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի ― or očʻ ənd craw ankani ― unbounded, infinite

##### Declension

Some manuscripts have an instrumental ծրաւ (craw). Moreover, Nor Baṙgirkʿ Haykazean Lezui claims an alternative genitive ծրի (cri).

##### Derived terms

* աւազածիր (awazacir)
* ափնածիր (apʻnacir)
* բոլորածիր (boloracir)
* բոլորակածիր (bolorakacir)
* լայնածիր (laynacir)
* լիածիր (liacir)
* ծիրածան (ciracan)
* ծիրային (cirayin)
* ծիրայնի (cirayni)
* ծովածիր (covacir)
* ծրաբոլոր (crabolor)
* ծրագիր (cragir)
* ծրագրեմ (cragrem)
* ծրագրութիւն (cragrutʻiwn)
* ծրանամ (cranam)
* ծրափակեմ (crapʻakem)
* ծրեմ (crem)
* ծրունք (crunkʻ)
* հասարակածիր (hasarakacir)
* քառածրագիծ (kʻaṙacragic)

##### Descendants

* Armenian: ծիր (cir)

#### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “ծիր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, page 459ab
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ծիր”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* J̌ahukyan, Geworg (2010) “ծիր”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 363ab
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “ծիր”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy

### Etymology 2
#### Adjective

ծիր • (cir)
* Misspelling of ցիր (cʻir).