# chết
## Tai Do
### Numeral

chết
* seven

### References

* Sầm Văn Bình (2018) Từ điển Thái–Việt (Tiếng Thái Nghệ An) [Tai–Vietnamese Dictionary (Nghệ An Tai)]‎, Nghệ An: Nhà xuất bản Nghệ An

## Tày
### Etymology

From Proto-Tai *cetᴰ (“seven”), from Chinese 七 (MC tshit, “seven”). Cognate with Thai เจ็ด (jèt), Lao ເຈັດ (chet), Lü ᦵᦈᧆ (ṫsed), Tai Dam ꪹꪊꪸꪒ, Shan ၸဵတ်း (tsáet), Tai Nüa ᥓᥥᥖᥱ (tsět), Ahom 𑜋𑜢𑜄𑜫 (chit), Bouyei xadt, Zhuang caet, Nong Zhuang jiat.

### Pronunciation

* (Thạch An – Tràng Định) IPA: [cet̚˧˥]
* (Trùng Khánh) IPA: [cet̚˦]

### Numeral

chết
* seven

## Tho
### Etymology

From Proto-Vietic *k-ceːt.

### Pronunciation

IPA: /ceːt⁷/

### Verb

chết
* (Cuối Chăm) to die

## Vietnamese
### Alternative forms

* chít

### Etymology

From Proto-Vietic *k-ceːt, from Proto-Austroasiatic *kceːt (“to die”). Doublet of giết (“to kill”) through an infixed form.
For its relation, or lack thereof, to the Old Yue word meaning "to die" and written as 札, see that entry.

### Pronunciation

* (Hà Nội) IPA: [t͡ɕet̚˧˦]
* (Huế) IPA: [t͡ɕet̚˦˧˥]
* (Saigon) IPA: [cəːt̚˦˥]
* Audio (Saigon):(file)

### Verb

chết • (折, 𣩂, 𣩁, 找)
* to die; to decease; to perish
    Antonym: sống
    cái chết ― death
    sự chết ― death (in Christian literature)
    Thần Chết ― Death (personification of death) (literally, “god of death”)
    Biết chết liền. ― Damned if I know (literally, “If I knew I'd die at once.”).
** c. 53 - 57 CE, 1 Corinthians 15:26; 1926 Vietnamese translation by Phan Khôi et al.; 2021 English translation from the New Revised Standard Version
    Kẻ thù bị hủy-diệt sau-cùng, tức là sự chết.The last enemy to be destroyed is death.
** Nguyễn Bình, Nếu Tôi Phải Chết; translated from Refaat Alareer, If I Must Die; in Uyên Thi (2024 February 22) “Nghệ thuật không phải nơi trú ẩn [Art Is Not a Hideaway]”, in L'Officiel Vietnam‎
    Nếu tôi phải chết thì bạn phải sống [...] Nếu tôi phải chết, hãy để điều ấy mang đến hy vọng, hay để điều ấy trở thành chuyện kể.If I must die you must live [...] If I must die let it bring hope let it be a tale
* (figurative, of devices) to break; to stop working

#### Synonyms

* In compounds: tử, vong
* Formal terms: mất, qua đời, lìa đời, từ trần, tạ thế, khuất núi, hi sinh, tử vong, thiệt mạng, băng hà (only used for a king), viên tịch (only used for a Buddhist monk or nun)
* Literary terms: đi, ra đi, đi xa, ngã xuống, nằm xuống, ra người thiên cổ
* General terms: mất mạng, vong mạng
* Informal terms: hẹo, ngỏm, ngủm, nghẻo, toi, toi đời, toi mạng, tiêu, teo, tèo, tịch, xong đời, rồi đời, đi bán muối, đi đời, đi đời nhà ma, bay màu, đứt bóng, xuống lỗ

### Adjective

chết • (折, 𣩂, 𣩁, 找)
* dead; deceased; perished
    cá chết ― dead fish
* (figurative, of devices) broken; ruined
* (figurative, of time) unoccupied; free; idle

### Adverb

chết • (折, 𣩂 𣩁, 找)
* (colloquial) extremely; terribly; awfully

### Interjection

chết • (折, 𣩂, 𣩁, 找)
* (colloquial) crap; shoot
    Synonyms: thôi chết, ấy chết, chết cha, chết mẹ
* (followed by a pronoun or kinship term) ... am/is screwed big time
    Chết tôi rồi !Screw me! / I am so screwed!
    Đừng ! Mày mà đi thì chết tao !Don't! If you go, I'll be dead meat!
** 1941, Nam Cao, Chí Phèo:A ha! Phải đấy, hắn cứ thế mà chửa, cứ chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo!Uh-huh! That's right, he can just do this, he can just curse whatever motherfucker that gave birth to him, to the bastard known as Chí Phèo!

#### Derived terms

* chết bằm
* chết cha (whoops/crap)
* chết chóc (death/lethal)
* chết chửa (oh my goodness)
* chết dở (half dead/in a bind)
* chết điếng (traumatized)
* chết đói (to starve)
* chết đuối (to drown)
* chết đứng (to stand dead/dumbstruck)
* chết giấc (to faint)
* chết hụt (to cheat death)
* chết ngạt (to suffocate)
* chết ngắt
* chết ngất (to faint)
* chết nhát (awfully cowardly)
* chết non (to die as an unborn)
* chết queo (to die)
* chết sống (death and life/at all costs)
* chết tiệt (damn)
* chết toi (to die from an epidemic)
* chết tươi (to die instantly)
* chết yểu (to die young)
* chó chết (bastard)
* giết chết (to kill)
* xác chết (corpse)