# biret
## Old Polish
### Etymology

Borrowed from Old Czech biret. First attested in 1405.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /birɛt/
* IPA: (15th CE) /birɛt/

### Noun

biret m animacy unattested
* (attested in Greater Poland) kind of cap; biretta
** 1902 [1405], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎, volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 252:Yacosm ne wszanl chøszebnø rzeczø panczi *krziwen y bireta Ianowi Gelenewi[Jakośm nie wziął chąsiebną rzeczą piąci grzywien i bireta Janowi Jeleniewi]
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 3:Schąpką na byreczye apex, idem summitas vel subtilis pileus[szapka na birecie apex, idem summitas vel subtilis pileus]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 11v:Apex id est summitas vel subtilis pileus schąpką na byreczye[Apex id est summitas vel subtilis pileus szapka na birecie]

#### Descendants

* Polish: biret, bieret, bieryt, bierlet, beret, biretr, birlet, biter (Middle Polish)
** → Kashubian: biret

### References

* Mirosław Bańko, Lidia Wiśniakowska (2021) “biret”, in Wielki słownik wyrazów obcych, →ISBN
* Stanisław Dubisz, editor (2003), “biret”, in Uniwersalny słownik języka polskiego [Universal dictionary of the Polish language]‎ (in Polish), volumes 1-4, Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “biret”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* K. Nitsch, editor (1953), “biret”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 93
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “biret”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “biret”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* bieret, bieryt, bierlet, beret, biretr, birlet, biter (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish biret.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbi.rɛt/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbi.rɛt/
* Audio:(file)
* Rhymes: -irɛt
* Syllabification: bi‧ret

### Noun

biret m inan
* square hat
** mortarboard
** (Roman Catholicism) biretta
** (obsolete, Judaism) square Jewish hat
* (obsolete, historical) tenaille (historic rampart consisting of two double-arms narrowing towards the stronghold)

#### Collocations

* profesorski biret ― professor's mortarboard
* biret doktorski ― doctor's mortarboard
* biret sędziowski ― judge's mortarboard
* akademickie birety ― academic mortarboards
* gimnazjalne birety ― middle school mortarboards
* studenckie birety ― students' mortarboards
* uczniowskie birety ― pupils' mortarboards
* biret doktora honoris causa ― doktor honoris causa's/onorary doctorate's/honorary doctor's mortarboards
* absolwenci w biretach ― graduates in mortarboards
* młodzież w biretach ― youth in mortarboards
* księży biret ― priest's biretta
* biret kapłański ― priest's biretta
* królewski biret ― royal biretta
* biret kardynalski ― cardinal's biretta
* biret księdza ― priest's biretta
* biret z pomponem ― biretta with a pompom
* pompon biretu ― biretta's pompom
* kapłan/ksiądz w birecie ― priest in a biretta

#### Descendants

* → Kashubian: biret

### Further reading

* biret in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* biret in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bieret, biret, bieryt”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Wiesław Morawski (13.09.2021) “BIRET”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “biret”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “biret”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “biret”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 157