# wiesz
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *vьśь. First attested in the first half of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vjɛʃ/
* IPA: (15th CE) /vjɛʃ/

### Adjective

wiesz
* (attested in Lesser Poland, Masovia) all; every (not excluding any)
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, page br 14:Tim usem tec to bog mylosciuy moui reca: Vstan![Tym wszem teć to Bog miłościwy mowi, rzeka: Wstań!]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page 44:Pomnecz bødø ymø twoie, gospodne, ode wszego pocolena (in omni generatione) y w pocolene[Pomnieć będą imię twoje, Gospodnie, ode wszego pokolenia (in omni generatione) i w pokolenie]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 5, 6:Nenawidzal ies wszech, czso czinø lichotø (omnes, qui operantur iniquitatem)[Nienawidział jeś wszech, cso czynią lichotę (omnes, qui operantur iniquitatem)]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 33, 10:Szukaiøczy gospodna ne vmnyeszeni bødø wszego dobrego (omni bono)[Szukający Gospodna nie umniejszeni będą wszego dobrego (omni bono)]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, section 1,28:Panuyczye... wszemu stworzenyu, gesz to szø rucha (universis animantibus, quae moventur) na szemy[Panujcie... wszemu stworzeniu, jeż to się rucha (universis animantibus, quae moventur) na ziemi]
** 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 79:Oczecz, szyn, duch szwanthi, wsze yeden gospodzin, racz bicz sze mnø[Ociec, Syn, Duch Święty, wsze jeden Gospodzin, racz być ze mną]
** 1874 [1420], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎, volume VIII, page 460:To, czso mi dali vinø panowye..., tegom wschego od pirwego do poslednyego praw[To, cso mi dali winę panowie..., tegom wszego od pirwego do pośledniego praw]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 104:Mi Ian... s prziswolenya... wschech i koliszdich naschich stolecznykow... vstawilismi[My Jan... z przyzwolenia... wszech i koliżdych naszych stołecznikow... ustawilismy]
** End of the 14th century, Spowiedź powszechna - Confessio generalis, number 1:My grzeszni ludze szpowadami szø bogw... naszich wszech grzechow, czszoszmi szø gych dopwszczili[My grzeszni ludzie spowiadamy się Bogu... naszych wszech grzechow, csośmy się jich dopuścili]
* (attested in Lesser Poland) any; every; (no matter what kind)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 35, 4:Przistal wszey drodze (omni viae) nedobrey[Przystał wszej drodze (omni viae) niedobrej]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 127, 6:Wydz dobra Yeruzalem swszech dnow (omnibus diebus) szywota twego[Widz dobra Jeruzalem szwszech dniow (omnibus diebus) żywota twego]
** 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 245:O tich to blogoslawyenstwach mislączim... przichodzi... przesladowanye od slich na wschech myesczyech y wschech czassyech[O tych to błogosławieństwach myślącym... przychodzi... prześladowanie od złych na wszech mieściech i wszech czasiech]
* (in negated sentences, attested in Lesser Poland) none, no
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 147, 9:Ne vczynyl gest tako wszey postaczy (omni nationi)[Nie uczynił jest tako wszej postaci (omni nationi)]
* (attested in Lesser Poland) all; entire, whole
    Synonyms: cały, wszystek
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, page av 12:[Z]aplacahø, praui, usem sircem[[Z]apłakachą, prawi, wszem sircem]

#### Declension

This adjective needs an inflection-table template.

#### Derived terms

* niepowszedni
* owszejki
* powszedni
* wszedni
* wszelki
* owszejko
* owszeją
* owszelki
* owszem
* powszednie
* wszegdy
* wszegdymci
* wszeją
* wszędy
* wszędzie
* zawsze
* zawszeć
* ze wszech stron
* zewsząd
* zewszędy
* wszejki
* wszedobr
* wszelnik
* wszywnik
* we wszem
* wszem
* ze wszego
* wszelkny
* wszystek

#### Descendants

* Polish: (dialectal) wiesz
* ⇒ Polish: wszech-

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wsz(e)-, sz(e)-, szw(e)-, szwsz(e)-, wszw(e)-”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Pronunciation

* IPA: /ˈvjɛʂ/
* (Greater Poland):
** (Kuyavia) IPA: /ˈvjɛʂ/
* Rhymes: -ɛʂ
* Syllabification: wiesz
* Homophones: wierz, wież

### Etymology 1

Inherited from Old Polish wiesz.

#### Adjective

wiesz
* (dialectal, Kuyavia, usually in inflected forms) Synonym of wszystek
    ze wsiem ― with all

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Verb

wiesz
* second-person singular indicative present of wiedzieć

### Further reading

* Oskar Kolberg (1867) “ze wsiem”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 279