# biegun
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *běgunъ. By surface analysis, bieg +‎ -un. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bjɛɡun/
* IPA: (15th CE) /bjɛɡun/

### Noun

biegun m pers
* (attested in Greater Poland) messenger, courier (someone whose job is carrying messages)
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 30, 6:Pospyeszily syø byegunowye z lysti[Pośpieszyli się biegunowie z listy]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 36v:Cursor eyn lauffer czyekącz byegvn[Cursor eyn lauffer ciekacz biegun]
* (attested in Greater Poland) vagrant, vagabond
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 3:Byegvn pedivagus[Biegun pedivagus]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 97v:Pedivagus byegvn[Pedivagus biegun]
* renegade
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 67:Byegvn a. nyevstaviczny apostata[Biegun aut nieustawiczny apostata]

#### Derived terms

* biegunka

#### Descendants

* Polish: biegunka

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “biegun”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “biegun”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “biegun”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “biegun”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* K. Nitsch, editor (1953), “biegun”, in Słownik staropolski‎ (in Polish), volume 1, Warsaw: Polish Academy of Sciences, page 88
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “biegun”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “biegun”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* biegan, biegon (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish biegun. By surface analysis, bieg +‎ -un. Sense 1, sense 2 and sense 3 are semantic loans from Greek πόλος (pólos). Doublet of Bihun.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbjɛ.ɡun/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbjɛ.ɡun/
* (Masovia):
** (Near Masovian) IPA: /ˈbjɛ.ɡun/
* (Lesser Poland):
** (Przemyśl) IPA: [ˈbjɛ.ɡun]
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛɡun
* Syllabification: bie‧gun
* Homophone: Biegun

### Noun

biegun m inan (related adjective biegunowy)
* (geography) pole (extreme of an axis)
* pole (magnetic point)
* (electricity) pole (contact on an electrical device, such as a battery, at which electric current enters or leaves)
    dodatni biegun ― positive pole
    ujemny biegun ― negative pole
* (geometry) pole (fixed point relative to other points or lines)
* pole (something opposite to something else)
    przeciwległy/przeciwny/przeciwstawny biegun ― the oppositepole
    skrajny biegun ― an extreme pole
    biegun polityczny ― a political pole
    biegun społeczny ― a socail pole
    oscylować między biegunami ― to oscilate between poles
    plasować się na biegunie ― to be placed in a pole
    znajdować się na biegunie ― to be in a pole
* pole, heart, hub, center (place where a phenomenon occurs at its highest intensity)
    biegun biedy/nędzy ― a pole of poverty
    biegun bogactwa ― a pole of wealth
    biegun ciepła ― a heat pole
    biegun zimna ― a cold pole
    biegun wzrostu ― a growthpole
* rocker (arched piece at the base of something, i.e. a chair, that allows it to rock)
    Hypernym: płoza
    fotel na biegunach ― rocking chair
    konik/koń na biegunach ― rocking horse
    zabawki na biegunach ― rocking toy
* (Near Masovian, milling) upper, thicker millstone rotating on a stationary saucer
* (obsolete or dialectal, Przemyśl, architecture) peg (that which a door or gate, etc., swings)
    Synonym: czop
* (obsolete, mechanical engineering) nut (for a bolt)
    Synonym: mutra

#### Declension
### Noun

biegun m animal
* (archaic) runner (fast saddle horse or steed)

#### Declension
### Noun

biegun m pers
* (Christianity) member of the Beguny subgroup of the Bezpopovtsy
* (obsolete) non-guild worker (non-guild craftsman who performs a craft without the guild's permission)
* (obsolete) runner (one who runs)
    Synonym: biegacz
* (obsolete) arbiter; moderator
    Synonyms: arbiter, pośrednik
* (obsolete) investigative police agent
* (Middle Polish) wanderer; homeless person; vagabond,; rogue; exile; pilgrim; beggar
* (Middle Polish) procurer; suitor
* (Middle Polish) messenger, courier (someone whose job is carrying messages)
    Synonym: goniec
* (Middle Polish) fugitive
    Synonym: zbieg

#### Derived terms

* biegun wzrostu
* biegunka

#### Related terms

* biegły
* biegnikowy
* biegowy
* biegle
* biegowo
* biegunowo
* bieg
* biegacz
* biegaczka
* bieganina
* biegła
* biegłość
* biegły
* biegnik
* biegówka
* biegunowość
* biegus
* biec impf
* biegać impf

#### Collocations

* geograficzny biegun ― geographic pole
* ziemski biegun ― Earth’s pole
* biegun południowy ― south pole
* biegun północny ― north pole
* biegun Ziemi ― Earth’s pole
* odkrywca bieguna ― the discoverer of a pole
* zdobywca bieguna ― one who has reached a pole
* okolice biegunów ― the regions of poles
* zmiana biegunów ― a change of poles
* droga na biegun ― the way to a pole
* marsz na biegun ― a march to a pole
* podróż na biegun ― a journey to a pole
* wycieczka na biegun ― a trip to a pole
* wyprawa na biegun ― an expedition to a pole
* lodowce na biegunach ― glaciers on the poles
* osiągnąć/zdobyć biegun ― to reach a pole
* dojść/dolecieć/dotrzeć na biegun ― to get to pole
* pójść na biegun ― to go to a pole
* wyruszyć na biegun ― to head out to a pole
* przelecieć nad biegunem ― to fly over a pole
* stać na biegunie ― to stand on a pole
* biegun południowy ― south pole
* biegun północny ― north pole
* biegun magnesu ― the pole of a magnet

### Further reading

* biegun in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* biegun in Polish dictionaries at PWN
* biegun in PWN's encyclopedia
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “biegun”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “BIEGUN”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 11.06.2022
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “biegun”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “biegun”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “biegun”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 149
* Władysław Matlakowski (1891) “biegun”, in “Zbiór wyrazów ludowych dawnej ziemi czerskiej”, in Sprawozdania Komisyi Językowej Akademii Umiejętności, volume 4, Krakow: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, page 362
* Aleksander Saloni (1899) “biegun”, in “Lud wiejski w okolicy Przeworska”, in M. Arct, E. Lubowski, editors, Wisła : miesięcznik gieograficzno-etnograficzny (in Polish), volume 13, Warsaw: Artur Gruszecki, page 237