# cáin
## Irish
### Etymology

From Old Irish cáin (“law, rule, fine, tax, tribute”). The verb is from Middle Irish cáinid (“revile, rail at, reproach”), from the noun.

### Pronunciation

* IPA: /kɑːnʲ/, /kaːnʲ/
* (North Donegal) IPA: /kɛːnʲ/

### Noun

cáin f (genitive singular cánach or cána, nominative plural cánacha)
* (literary)
** law, rule, regulation, set of laws or rules or regulations
** due, tribute
* fine, penalty
    Synonym: fíneáil
* impost, tax, taxation

#### Declension

Standard inflection (fifth declension):
bare forms
case
singular
plural
nominative
cáin
cánacha
vocative
a cháin
a chánacha
genitive
cánach
cánacha
dative
cáin cánaigh (archaic, dialectal)
cánacha
forms with the definite article
case
singular
plural
nominative
an cháin
na cánacha
genitive
na cánach
na gcánacha
dative
leis an gcáin leis an gcánaigh (archaic, dialectal) don cháin don chánaigh (archaic, dialectal)
leis na cánacha :
Alternative inflection (third declension):
bare forms
case
singular
plural
nominative
cáin
cánacha
vocative
a cháin
a chánacha
genitive
cána
cánacha
dative
cáin
cánacha
forms with the definite article
case
singular
plural
nominative
an cháin
na cánacha
genitive
na cána
na gcánacha
dative
leis an gcáin don cháin
leis na cánacha :

#### Derived terms

* cáin ancaireachta (“anchorage”)
* cáin charbóin (“carbon tax”)
* cáin ioncaim (“income-tax”)
* cáinaisnéis (“(governmental) budget”)
* faoiseamh cánach

### Verb

cáin (present analytic cáineann, future analytic cáinfidh, verbal noun cáineadh, past participle cáinte) (transitive, intransitive)
* to fine (issue a fine as punishment)
* to revile
* to criticise, condemn, censure

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | cáinim | cáineann tú; cáinir$^†$ | cáineann sé, sí | cáinimid | cáineann sibh | cáineann siad; cáinid$^†$ | a cháineann; a cháineas / a gcáineann* | cáintear |
| indicative | past | cháin mé; cháineas | cháin tú; cháinis | cháin sé, sí | cháineamar; cháin muid | cháin sibh; cháineabhair | cháin siad; cháineadar | a cháin / ar cháin* | cáineadh |
| indicative | past habitual | cháininn / gcáininn‡‡ | cháinteá / gcáinteá‡‡ | cháineadh sé, sí / gcáineadh sé, sí‡‡ | cháinimis; cháineadh muid / gcáinimis‡‡; gcáineadh muid‡‡ | cháineadh sibh / gcáineadh sibh‡‡ | cháinidís; cháineadh siad / gcáinidís‡‡; gcáineadh siad‡‡ | a cháineadh / a gcáineadh* | cháintí / gcáintí‡‡ |
| future | future | cáinfidh mé; cáinfead | cáinfidh tú; cáinfir$^†$ | cáinfidh sé, sí | cáinfimid; cáinfidh muid | cáinfidh sibh | cáinfidh siad; cáinfid$^†$ | a cháinfidh; a cháinfeas / a gcáinfidh* | cáinfear |
| conditional | conditional | cháinfinn / gcáinfinn‡‡ | cháinfeá / gcáinfeá‡‡ | cháinfeadh sé, sí / gcáinfeadh sé, sí‡‡ | cháinfimis; cháinfeadh muid / gcáinfimis‡‡; gcáinfeadh muid‡‡ | cháinfeadh sibh / gcáinfeadh sibh‡‡ | cháinfidís; cháinfeadh siad / gcáinfidís‡‡; gcáinfeadh siad‡‡ | a cháinfeadh / a gcáinfeadh* | cháinfí / gcáinfí‡‡ |
| subjunctive | present | go gcáine mé; go gcáinead$^†$ | go gcáine tú; go gcáinir$^†$ | go gcáine sé, sí | go gcáinimid; go gcáine muid | go gcáine sibh | go gcáine siad; go gcáinid$^†$ | — | go gcáintear |
| subjunctive | past | dá gcáininn | dá gcáinteá | dá gcáineadh sé, sí | dá gcáinimis; dá gcáineadh muid | dá gcáineadh sibh | dá gcáinidís; dá gcáineadh siad | — | dá gcáintí |
| imperative | imperative | cáinim | cáin | cáineadh sé, sí | cáinimis | cáinigí; cáinidh$^†$ | cáinidís | — | cáintear |
| verbal noun | verbal noun | cáineadh | cáineadh | cáineadh | cáineadh | cáineadh | cáineadh | cáineadh | cáineadh |
| past participle | past participle | cáinte | cáinte | cáinte | cáinte | cáinte | cáinte | cáinte | cáinte |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis
Alternative conjugation:
| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | cánaim | cánann tú; cánair$^†$ | cánann sé, sí | cánaimid | cánann sibh | cánann siad; cánaid$^†$ | a chánann; a chánas / a gcánann* | cántar |
| indicative | past | cháin mé; chánas | cháin tú; chánais | cháin sé, sí | chánamar; cháin muid | cháin sibh; chánabhair | cháin siad; chánadar | a cháin / ar cháin* | cánadh |
| indicative | past habitual | chánainn / gcánainn‡‡ | chántá / gcántá‡‡ | chánadh sé, sí / gcánadh sé, sí‡‡ | chánaimis; chánadh muid / gcánaimis‡‡; gcánadh muid‡‡ | chánadh sibh / gcánadh sibh‡‡ | chánaidís; chánadh siad / gcánaidís‡‡; gcánadh siad‡‡ | a chánadh / a gcánadh* | chántaí / gcántaí‡‡ |
| future | future | cánfaidh mé; cánfad | cánfaidh tú; cánfair$^†$ | cánfaidh sé, sí | cánfaimid; cánfaidh muid | cánfaidh sibh | cánfaidh siad; cánfaid$^†$ | a chánfaidh; a chánfas / a gcánfaidh* | cánfar |
| conditional | conditional | chánfainn / gcánfainn‡‡ | chánfá / gcánfá‡‡ | chánfadh sé, sí / gcánfadh sé, sí‡‡ | chánfaimis; chánfadh muid / gcánfaimis‡‡; gcánfadh muid‡‡ | chánfadh sibh / gcánfadh sibh‡‡ | chánfaidís; chánfadh siad / gcánfaidís‡‡; gcánfadh siad‡‡ | a chánfadh / a gcánfadh* | chánfaí / gcánfaí‡‡ |
| subjunctive | present | go gcána mé; go gcánad$^†$ | go gcána tú; go gcánair$^†$ | go gcána sé, sí | go gcánaimid; go gcána muid | go gcána sibh | go gcána siad; go gcánaid$^†$ | — | go gcántar |
| subjunctive | past | dá gcánainn | dá gcántá | dá gcánadh sé, sí | dá gcánaimis; dá gcánadh muid | dá gcánadh sibh | dá gcánaidís; dá gcánadh siad | — | dá gcántaí |
| imperative | imperative | cánaim | cáin | cánadh sé, sí | cánaimis | cánaigí; cánaidh$^†$ | cánaidís | — | cántar |
| verbal noun | verbal noun | cánadh | cánadh | cánadh | cánadh | cánadh | cánadh | cánadh | cánadh |
| past participle | past participle | cánta | cánta | cánta | cánta | cánta | cánta | cánta | cánta |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cáin”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cáinid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ Ó Searcaigh, Séamus (1925) Foghraidheacht Ghaedhilge an Tuaiscirt [Pronunciation of Northern Irish]‎ (in Irish), Béal Feirste [Belfast]: Brún agus Ó Nualláin [Browne and Nolan], section 256, page 111
* ↑ de Búrca, Seán (1958) The Irish of Tourmakeady, Co. Mayo: A Phonemic Study, Dublin Institute for Advanced Studies, →ISBN, section 185, page 36
* ↑ Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 263, page 93
* ↑ Lucas, Leslie W. (1979) Grammar of Ros Goill Irish Co. Donegal (Studies in Irish Language and Literature, Department of Celtic, Q.U.B.; vol. 5), Institute of Irish Studies, The Queen’s University of Belfast, page 239

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “cáin”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* Dinneen, Patrick S. (1904) “cáin”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 106

## Old Irish
### Etymology

From Proto-Celtic *ká(g)ni- (“tribute, law”), possibly from Proto-Indo-European *keh₂/₃ǵ-n-, of uncertain relation to words like Latin conor (“to attempt”) and Macedonian кани (kani, “to invite”).

### Pronunciation

* IPA: [kaːnʲ]

### Noun

cáin f
* law (system, set of regulations), regulation, rule
* legal due, fine, tax, tribute

#### Inflection

* $^H$ = triggers aspiration
* $^L$ = triggers lenition
* $^N$ = triggers nasalization

#### Derived terms

* cáinid
* cánachas

#### Descendants

* Irish: cáin
* Scottish Gaelic: càin

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### References

* ↑ Matasović, Ranko (2009) “kā(g)ni-”, in Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 9), Leiden: Brill, →ISBN, page 183|

### Further reading

* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cáin”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language