# winowaty
## Old Polish
### Alternative forms

* winowat

### Etymology

From wina +‎ -owaty. First attested in 1399.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vinɔvatɨː/
* IPA: (15th CE) /vinɔvatɨ/

### Adjective

winowaty
* (attested in Masovia, Greater Poland) indebted (owing something to someone), [with accusative ‘what is owed’], [with dative ‘to whom’], [with o (+ accusative) ‘what title of obligation’], [with za (+ accusative) ‘for whom/what’], [with w (+ locative) ‘how much’]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 59, 3:Ku they zapowyedzy mylczal ten wynowathy czlowyek (vir debitorius)[Ku tej zapowiedzi milczał ten winowaty człowiek (vir debitorius)]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 73, 3:Mozely ten wynowathy dokazacz, aby on ten dlug zaplaczyl?[Możeli ten winowaty dokazać, aby on ten dług zapłacił?]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 70:Wynowathly slachczicz (si tenetur miles), ... then sam zaplacz szwego gymyenya[Winowatli ślachcic (si tenetur miles), ... ten sam zapłać z swego jimienia]
** 1920 [1403], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume I, number 271, Płońsk:Iaco mne Margorzata winowata iescze dwadzescza groszi[Jako mnie Margorzata winowata jeszcze dwadzieścia groszy]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, page 87,2:Potem masz y zoną zastawyly to gymyenye y za tho yesczye wynowaczy (invadiaverunt pro pecunia, quam ipsi tenentur)[Potem mąż i żona zastawili to jimienie i za to jeszcze winowaci (invadiaverunt pro pecunia, quam ipsi tenentur)]
** 1959 [1422], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1083, Poznań:Jaco mu vynovacy ny grzywny dlugu sukennego sza starą Bor[z]uyewską[Jako mu winowaci ni grzywny długu sukiennego za starą Bor[z]ujewską]
** 1959 [1399], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 406, Poznań:Ysz Ramsz ne uinouat w itch (pro tich) trzid[ze]szce zlotich ani w tem postawczu[Iż Ramsz nie winowat w tych trzyd[zie]ście złotych, ani w tem postawcu]
* (attested in Masovia) obligated
    Synonym: powinien
** 1950 [1427], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 2744, Warsaw:Eze mi casal vanceg robicz, niszem winowatha[Eże mi kazał więcej robić, niżem winowata]
* (attested in Greater Poland, Masovia) guilty; having sinned; accused [with accusative] or [with w (+ locative) ‘of what’]
** 1888 [1401], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎, Greater Poland, page 116:Yaco praue Marczin przeprzal o tan chasbø *vinovatheco czloveka[Jako prawie Marcin przeprzał o tę chąśbę winowatego człowieka]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 59, 4:Ktho thy pyenądze powynyen dacz po ten ortel: przyszasznyczy-ly, powod-ly, wynowathyly (reus)?[Kto ty pieniądze powinien dać po ten ortel: przysiężnicyli, powodli, winowatyli (reus)?]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 26:Thymsze obyczayeem chczemi bicz pozew, gdze przes dowynyenya... panova bylibi kmyecze... wynowaczy (culpabiles) a dowynyeny[Tymże obyczajem chcemy być pozew, gdzie przez dowinienia... panowa byliby kmiecie... winowaci (culpabiles) a dowinieni]
** 1937 [1464], Adam Wolff, editor, Mazowieckie zapiski herbowe z XV i XVI wieku‎, Masovia, page 49:Yszye Andrzey nye gesth prziczina ku smyerczy Pyothrowey... any gesth wynowath thego obwynyenya kszaszego[Iże Andrzej nie jest przyczyna ku śmierci Piotrowej... ani jest winowat tego obwinienia księżego]
** 1882 [End of the 15th century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎, page 284:Ten, czo gy zabyl, nye bandze w them wynowath (non erit reus sanguinis Ex 22, 2)[Ten, co ji zabił, nie będzie w tem winowat (non erit reus sanguinis Ex 22, 2)]
* (attested in Masovia) due by law
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 54:Nyekthore personi volne... mogą zalowacz... o rzeczy a dzedzyny gym wynowathe (super rebus et hereditatibus ipsis debitis)[Niektore persony wolne... mogą żałować... o rzeczy a dziedziny jim winowate (super rebus et hereditatibus ipsis debitis)]

#### Derived terms

* winowat w głowie
* winowato impf

#### Descendants

* Polish: winowaty
* Silesian: winowaty

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “winowaty”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* winowat (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish winowaty. By surface analysis, wina +‎ -owaty. Compare Russian винова́тый (vinovátyj).

### Pronunciation

* IPA: /vi.nɔˈva.tɘ/
* (Greater Poland):
** (Kuyavia) IPA: /vi.nɔˈva.tɘ/
* (Lesser Poland):
** (Lasovia) IPA: /vi.nɔˈva.tɘ/
* Rhymes: -atɘ
* Syllabification: wi‧no‧wa‧ty

### Adjective

winowaty (not comparable, no derived adverb)
* (obsolete) guilty
    Synonym: winny
* (Kuyavia, Lasovia) Synonym of dłużny [with accusative ‘what’ and dative ‘whom’]
    Był mi winowaty ćwiertnię pszenicy i latoś oddał. (Kujawy) ― He owed me ćwiertnia of wheat and this year gave it back.

#### Related terms

* winowajca

### Further reading

* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “winowaty”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Paweł Kupiszewski (18.10.2022) “WINOWATY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “winowaty”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “winowaty”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “winowaty”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 620
* winowaty in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Oskar Kolberg (1867) “winowaty”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 278
* Oskar Kolberg (1865) “winowaty”, in Lud. Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce. Serya II. Sandomierskie (in Polish), page 266

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish winowaty. By surface analysis, wina +‎ -owaty.

### Pronunciation

* IPA: /vi.nɔˈva.tɪ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -atɪ
* Syllabification: wi‧no‧wa‧ty

### Adjective

winowaty
* guilty
    Synonym: winiyn

#### Derived terms

* winowajca

### Further reading

* Bogdan Kallus (2020) “winowaty”, in Słownik Gōrnoślōnskij Gŏdki, IV edition, Chorzów: Pro Loquela Silesiana, →ISBN, page 410