# լոյս
## Armenian
### Noun

լոյս • (loys)
* Traditional orthography spelling of լույս (luys)

#### Declension

There is an alternative dative singular լուսոյ (lusoy), used in high literary style and in idioms. It is a remnant of the Old Armenian o-type declension: see լոյս (loys)

## Old Armenian
### Etymology

Inherited from Proto-Indo-European *lewkós, from *lewk-.

### Noun

լոյս • (loys)
* light
    լոյս/լոյս անեղ ― loys/loys aneł ― Eternal Light
    լոյս հաւատոյ, լոյս մտաց ― loys hawatoy, loys mtacʻ ― the light of faith; light of intellect
    լոյս քաղցր ― loys kʻałcʻr ― a gentle light
    լոյս զոդիակոսի ― loys zodiakosi ― northern lights (aurora borealis)
    լոյս ելեկտրական ― loys elektrakan ― electric light
    լոյս կազի ― loys kazi ― gas light
    ի լոյս ― i loys ― by the light of, in broad daylight, openly, visibly
    եղիցի՛ լոյս, եւ եղեւ լոյս ― ełicʻí loys, ew ełew loys ― let there be light! and there was light
    լոյս սո՛ւրբ, ողջո՛յն ընդ քեզ, անդրանիկ դու երկնից ծնունդ, եւ կամ՝ մշտնջենին յաւատակից դու ճառագայթ ― loys súrb, ołǰóyn ənd kʻez, andranik du erknicʻ cnund, ew kam, mštnǰenin yawatakicʻ du čaṙagaytʻ ― hail, Holy Light! offspring of heaven firstborn, or of the Eternal coeternal beam
    չիք լոյս անվթար կամ բաժակ անմրուր ― čʻikʻ loys anvtʻar kam bažak anmrur ― no joy without alloy
    ծագել լուսոյ ― cagel lusoy ― to dawn
    մինչ լոյսն զգիշերն մերկանայր ― minčʻ loysn zgišern merkanayr ― it was scarcely break of day, at day break, at early down
    ի լոյս գալ, ի կենաց հասանել ― i loys gal, i kenacʻ hasanel ― to come out, to appear; to come into the world, to he born; to give birth or life to
    կորուսանել զլոյս աչաց ― korusanel zloys ačʻacʻ ― to lose one's sight
    լոյս տալ աչաց ― loys tal ačʻacʻ ― to open the eyes, to cause to perceive, to warn
    ամփոփել լուսոյ ուրուք ― ampʻopʻel lusoy urukʻ ― no longer to behold the light of day, to die
    ի լոյս ածել, հանել ի լոյս ― i loys acel, hanel i loys ― to bring to light, to discover, to publish, to illustrate
    ի լոյս ընծայել զմատեան ― i loys əncayel zmatean ― to bring out, to publish a work
    լոյս առնուլ ― loys aṙnul ― to see the day; to grow light; to be enlightened, illuminated
    ի լոյս դառնալ ― i loys daṙnal ― to issue from an eclipse
    լոյս տալ ― loys tal ― to instruct, to enlighten
    լոյս աչաց իմոց, լոյսդ իմ անձկութեան ― loys ačʻacʻ imocʻ, loysd im anjkutʻean ― light of my eyes, my life, my heart, my love, my darling, my dearest one, my sweet one
    աչք իմ մի՛ տեսցէն զլոյս ― ačʻkʻ im mí tescʻēn zloys ― may I be struck blind! damn my eyes!
* brightness, splendour; fire; illumination; day; sun; sky; eye
* (figuratively) consolation, relief, balm, balsam

#### Derived terms

* ամենալոյս (amenaloys)
* ամենալուսասփիւռ (amenalusaspʻiwṙ)
* ամենալուսաւոր (amenalusawor)
* անլոյս (anloys)
* անլուսաւոր (anlusawor)
* աշխարհալոյս (ašxarhaloys)
* առատալոյս (aṙataloys)
* աստղալոյս (astłaloys)
* աւետալոյս (awetaloys)
* բազմալոյս (bazmaloys)
* բոլորալոյս (boloraloys)
* բոցալոյս (bocʻaloys)
* գերալոյս (geraloys)
* գերալուսութիւն (geralusutʻiwn)
* եռալուսեան (eṙalusean)
* երեքալուսեան (erekʻalusean)
* երեքլուսեան (erekʻlusean)
* երկնալոյս (erknaloys)
* եօթնալոյս (eōtʻnaloys)
* եօթնալուսեան (eōtʻnalusean)
* զուարթալոյս (zuartʻaloys)
* թափանցանցալոյս (tʻapʻancʻancʻaloys)
* ինքնալոյս (inkʻnaloys)
* լոյսընկալ (loysənkal)
* լոյսիջոյց (loysiǰoycʻ)
* լուսաբանեմ (lusabanem)
* լուսաբաշխ (lusabašx)
* լուսաբեր (lusaber)
* լուսաբերան (lusaberan)
* լուսաբերձ (lusaberj)
* լուսաբղխութիւն (lusabłxutʻiwn)
* լուսաբնակ (lusabnak)
* լուսաբոլոր (lusabolor)
* լուսաբողբոջ (lusabołboǰ)
* լուսաբորբոք (lusaborbokʻ)
* լուսաբուղխ (lusabułx)
* լուսագեղ (lusageł)
* լուսագիտութիւն (lusagitutʻiwn)
* լուսագիր (lusagir)
* լուսագնաց (lusagnacʻ)
* լուսագունդ (lusagund)
* լուսադուռն (lusaduṙn)
* լուսազարդ (lusazard)
* լուսազարդեմ (lusazardem)
* լուսազարդութիւն (lusazardutʻiwn)
* լուսազարմ (lusazarm)
* լուսազգած (lusazgac)
* լուսազգեաց (lusazgeacʻ)
* լուսազգենում (lusazgenum)
* լուսազգեստ (lusazgest)
* լուսազգեստիմ (lusazgestim)
* լուսազգեստութիւն (lusazgestutʻiwn)
* լուսազգեցիկ (lusazgecʻik)
* լուսաթաղանթ (lusatʻałantʻ)
* լուսաթեւ (lusatʻew)
* լուսաթեւեմ (lusatʻewem)
* լուսաթոյր (lusatʻoyr)
* լուսաթռիչ (lusatʻṙičʻ)
* լուսալի (lusali)
* լուսալիր (lusalir)
* լուսալից (lusalicʻ)
* լուսալրութիւն (lusalrutʻiwn)
* լուսածագ (lusacag)
* լուսածագեմ (lusacagem)
* լուսածագիմ (lusacagim)
* լուսածաւալ (lusacawal)
* լուսածին (lusacin)
* լուսածնեալ (lusacneal)
* լուսածնունդ (lusacnund)
* լուսակազմ (lusakazm)
* լուսակալ (lusakal)
* լուսակամար (lusakamar)
* լուսական (lusakan)
* լուսակարկաջ (lusakarkaǰ)
* լուսակերպ (lusakerp)
* լուսակերպապէս (lusakerpapēs)
* լուսակերպեմ (lusakerpem)
* լուսակերպութիւն (lusakerputʻiwn)
* լուսակերտ (lusakert)
* լուսակիզն (lusakizn)
* լուսակիր (lusakir)
* լուսակոծիմ (lusakocim)
* լուսակրօն (lusakrōn)
* լուսահեղձ (lusahełj)
* լուսահեր (lusaher)
* լուսահրաշ (lusahraš)
* լուսաձեւ (lusajew)
* լուսաձեւագոյն (lusajewagoyn)
* լուսաձեւութիւն (lusajewutʻiwn)
* լուսաձիր (lusajir)
* լուսաճաճանչ (lusačačančʻ)
* լուսաճեմ (lusačem)
* լուսամիտ (lusamit)
* լուսամուտ (lusamut)
* լուսայարկ (lusayark)
* լուսայեղձ (lusayełj)
* լուսայեղց (lusayełcʻ)
* լուսանամ (lusanam)
* լուսաներկ (lusanerk)
* լուսանիւթ (lusaniwtʻ)
* լուսանկար (lusankar)
* լուսանման (lusanman)
* լուսանշոյլ (lusanšoyl)
* լուսանորոգ (lusanorog)
* լուսանորոգեմ (lusanorogem)
* լուսանուն (lusanun)
* լուսանունապէս (lusanunapēs)
* լուսանցոյց (lusancʻoycʻ)
* լուսանցք (lusancʻkʻ)
* լուսաշարժ (lusašarž)
* լուսաշաւիղ (lusašawił)
* լուսաշիթ (lusašitʻ)
* լուսաշուք (lusašukʻ)
* լուսաչու (lusačʻu)
* լուսապաճոյճ (lusapačoyč)
* լուսապայծառ (lusapaycaṙ)
* լուսապատար (lusapatar)
* լուսապատիւ (lusapatiw)
* լուսապատրոյկ (lusapatroyk)
* լուսապարգեւ (lusapargew)
* լուսապէս (lusapēs)
* լուսապսակ (lusapsak)
* լուսաջահայեղց (lusaǰahayełcʻ)
* լուսասահման (lusasahman)
* լուսասաղարթ (lusasałartʻ)
* լուսասարաս (lusasaras)
* լուսասնունդ (lusasnund)
* լուսաստաց (lusastacʻ)
* լուսասփիւռ (lusaspʻiwṙ)
* լուսավառ (lusavaṙ)
* լուսավառեալ (lusavaṙeal)
* լուսավառութիւն (lusavaṙutʻiwn)
* լուսատ (lusat)
* լուսատարմիկ (lusatarmik)
* լուսատարր (lusatarr)
* լուսատարփեան (lusatarpʻean)
* լուսատեաց (lusateacʻ)
* լուսատենչիկ (lusatenčʻik)
* լուսատես (lusates)
* լուսատեսակ (lusatesak)
* լուսատեսակագոյն (lusatesakagoyn)
* լուսատեսակութիւն (lusatesakutʻiwn)
* լուսատեսիլ (lusatesil)
* լուսատեսիկ (lusatesik)
* լուսատիպ (lusatip)
* լուսատու (lusatu)
* լուսարան (lusaran)
* լուսարար (lusarar)
* լուսարգել (lusargel)
* լուսարգելլի (lusargelli)
* լուսարկու (lusarku)
* լուսարձակ (lusarjak)
* լուսարմատ (lusarmat)
* լուսարշաւ (lusaršaw)
* լուսարփի (lusarpʻi)
* լուսացու (lusacʻu)
* լուսացուցանեմ (lusacʻucʻanem)
* լուսացուցիչ (lusacʻucʻičʻ)
* լուսաւոր (lusawor)
* լուսաւորաբար (lusaworabar)
* լուսաւորագոյն (lusaworagoyn)
* լուսաւորական (lusaworakan)
* լուսաւորամիտ (lusaworamit)
* լուսաւորապէս (lusaworapēs)
* լուսաւորատեսլագոյն (lusaworateslagoyn)
* լուսաւորեմ (lusaworem)
* լուսաւորեցուցանեմ (lusaworecʻucʻanem)
* լուսաւորիչ (lusaworičʻ)
* լուսաւորութիւն (lusaworutʻiwn)
* լուսափայլ (lusapʻayl)
* լուսափայլեան (lusapʻaylean)
* լուսափայլեմ (lusapʻaylem)
* լուսափայլիմ (lusapʻaylim)
* լուսափայլութիւն (lusapʻaylutʻiwn)
* լուսափայլումն (lusapʻaylumn)
* լուսափառ (lusapʻaṙ)
* լուսափափագ (lusapʻapʻag)
* լուսափետուր (lusapʻetur)
* լուսափթիթ (lusapʻtʻitʻ)
* լուսեղէն (lusełēn)
* լուսերակք (luserakkʻ)
* լուսերամք (luseramkʻ)
* լուսերանգ (luserang)
* լուսերեւութիւն (luserewutʻiwn)
* լուսերփն (luserpʻn)
* լուսընթաց (lusəntʻacʻ)
* լուսընկալ (lusənkal)
* լուսընկալող (lusənkaloł)
* լուսընկալութիւն (lusənkalutʻiwn)
* լուսիկ (lusik)
* լուսունակ (lusunak)
* լրթալոյս (lrtʻaloys)
* կիսալոյս (kisaloys)
* հրալուսաճաճանչադեղնութիւն (hralusačačančʻadełnutʻiwn)
* ճառագայթալոյս (čaṙagaytʻaloys)
* մշտալոյս (mštaloys)
* մշտնջենալոյս (mštnǰenaloys)
* յաւէժալոյս (yawēžaloys)
* յորդալոյս (yordaloys)
* շնորհալոյս (šnorhaloys)
* պայծառալոյս (paycaṙaloys)
* ջահալուսութիւն (ǰahalusutʻiwn)
* սկզբնալոյս (skzbnaloys)
* սրբալոյս (srbaloys)
* վերնալոյս (vernaloys)
* տիեզերալոյս (tiezeraloys)

#### Related terms

* լուսին (lusin), լուսն (lusn), լուցանեմ (lucʻanem)

#### Descendants

* Armenian: լույս (luys)

### References

* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “լոյս”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “լոյս”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 311
* Godel, Robert (1975) An introduction to the study of classical Armenian, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, page 70
* Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 52
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “լոյս”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy