# နေ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /nè/
* Romanization: MLCTS: ne • ALA-LC: ne • BGN/PCGN: ne • Okell: nei
* Audio:(file)

### Etymology 1

From Proto-Lolo-Burmese *ʔnəj¹/³, from Proto-Sino-Tibetan *s-nəj (“sun; day”). Cognate with Old Chinese 日 (OC *njiɡ), Tibetan ཉི་མ (nyi ma).

#### Noun

နေ • (ne)
* sun

##### Derived terms

* ကျနေ (kya.ne)
* ကိုယ်နေကိုယ်ဟန် (kuiynekuiyhan)
* စိတ်နေစိတ်ထား (citnecithta:)
* စိတ်နေမြင့် (citne-mrang.)
* စိတ်နေသဘောထား (citnesa.bhau:hta:)
* ညနေ (nya.ne)
* တက်နေ (takne)
* တစ်နေကုန် (tacnekun)
* နေကျချိန် (ne-kya.hkyin)
* နေကျော် (ne-kyau)
* နေကြစ် (ne-krac)
* နေကြတ် (ne-krat)
* နေကြာ (ne-kra)
* နေကာ (neka)
* နေကာမျက်မှန် (neka-myakhman)
* နေကုန် (nekun)
* နေကုန်နေခန်း (nekunnehkan:)
* နေချို (nehkyui)
* နေခြည် (nehkrany)
* နေခို (nehkui)
* နေစွယ် (necwai)
* နေစွယ်ကျိုး (necwai-kyui:)
* နေစာ (neca)
* နေစား (neca:)
* နေစောင်း (necaung:)
* နေဆာ (nehca)
* နေဆာလှုံ (nehcahlum)
* နေညာသီး (ne-nyasi:)
* နေညိုချိန် (ne-nyuihkyin)
* နေတက် (netak)
* နေထန်းတစ်ဖျား (nehtan:tachpya:)
* နေထွက် (nehtwak)
* နေထွက်တပြူ (nehtwakta.pru)
* နေထီးဆောင်း (nehti:hcaung:)
* နေနည်း (nenany:)
* နေနာရီ (nenari)
* နေနေသာသာ (nenesasa)
* နေပြ (ne-pra.)
* နေပြောက် (ne-prauk)
* နေပွင့် (ne-pwang.)
* နေပူ (nepu)
* နေပူခံသီး (nepuhkamsi:)
* နေပူစပ်ခါး (nepucaphka:)
* နေပူဆာ (nepuhca)
* နေပူဆာလှုံ (nepuhcahlum)
* နေပူမိ (nepumi.)
* နေပူလှန်း (nepuhlan:)
* နေမြင့် (ne-mrang.)
* နေမြင်လမြင် (ne-mrangla.mrang)
* နေရင့် (nerang.)
* နေရိပ် (nerip)
* နေရောင် (neraung)
* နေလျက် (nelyak)
* နေလွဲ (nelwai:)
* နေလွဲညစာ (nelwai:nya.ca)
* နေလှည့်ပင် (nehlany.pang)
* နေလှန်း (nehlan:)
* နေလှပ် (nehlap)
* နေလိုက် (neluik)
* နေလုံးပျောက် (nelum:pyauk)
* နေလောင် (nelaung)
* နေဝင် (newang)
* နေဝင်ဖျိုးဖျ (newanghpyui:hpya.)
* နေဝင်မိုးချုပ် (newangmui:hkyup)
* နေဝင်မီးငြိမ်း (newangmi:ngrim:)
* နေဝင်မီးငြိမ်းအမိန့် (newangmi:ngrim:a.min.)
* နေဝင်ရိုးရီ (newang-rui:ri)
* နေဝင်ရီတရော (newang-rita.rau:)
* နေသတ် (nesat)
* နေသာ (nesa)
* နေအိမ်ဖွဲ့ (neimhpwai.)
* နေအေး (nee:)
* နေအောက်သီး (neauksi:)
* ပင်ကျနေကျော် (pangkya.ne-kyau)
* ဘုန်းမီးနေလ (bhun:mi:nela.)
* မွန်းချက်နေ (mwan:hkyakne)
* မိုးချုပ်နေဝင် (mui:hkyupnewang)
* မီးနေ (mi:ne)
* မီးနေကပ် (mi:nekap)
* မီးနေဝင် (mi:newang)
* ရပ်နေ (rapne)
* သံနေသံထား (samnesamhta:)
* အသံနေအသံထား (a.samnea.samhta:)

#### Proper noun

နေ • (ne)
* a unisex given name from Proto-Sino-Tibetan or Sino-Tibetan

### Etymology 2

From Proto-Sino-Tibetan *g-na-s (“to stay, to live, to dwell, to be”).
* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “STEDT doesn't support this etymology. That said, if so, see also နား (na:, “to rest”).”

#### Verb

နေ • (ne)
* to stay
* to live, dwell

##### Derived terms

* ကျူးကျော်နေထိုင်သူ (kyu:kyaunehtuingsu)
* ကျောင်းနေဖက် (kyaung:nehpak)
* ကြားနေ (kra:ne)
* ကြားနေရေးဝါဒ (kra:nere:wada.)
* ခန်းနေ (hkan:ne)
* ခပ်မဆိတ်နေ (hkapma.hcitne)
* ခြေဆင်းလဲလူနေ (hkrehcang:lai:lune)
* ခိုကပ်နေ (hkuikapne)
* ခုနေ (hku.ne)
* စားနေကျကြောင်ဖား (ca:ne-kya.kraunghpa:)
* ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေ (nyany.ipnyany.ne)
* ညနေ (nya.ne)
* ညနေခင်း (nya.nehkang:)
* ညနေချမ်း (nya.nehkyam:)
* ညနေစောင်း (nya.necaung:)
* တည်နေရာ (tanynera)
* တော်နေရာ (taunera)
* ဒူးနေရာ (du:nera)
* နတ်နေကိုင်း (natnekuing:)
* နားနားနေနေ (na:na:nene)
* နေကျ (ne-kya.)
* နေကောင်း (nekaung:)
* နေကောင်းထိုင်သာ (nekaung:htuingsa)
* နေခင်းထိုင်ခင်း (nehkang:htuinghkang:)
* နေခြင်း (nehkrang:)
* နေဆိတ် (nehcit)
* နေထားတကျ (nehta:ta.kya.)
* နေထိုင် (nehtuing)
* နေထိုင်မကောင်း (nehtuingma.kaung:)
* နေနိုင် (nenuing)
* နေနေသာသာ (nenesasa)
* နေပါစေ (nepace)
* နေမထိထိုင်မထိ (nema.hti.htuingma.hti.)
* နေမထိထိုင်မသာဖြစ် (nema.hti.htuingma.sahprac)
* နေမြဲ (ne-mrai:)
* နေရပ် (nerap)
* နေရာ (nera)
* နေရာကျ (nera-kya.)
* နေရာချ (nerahkya.)
* နေရာငါးသွယ် (nera-nga:swai)
* နေရာတကျ (nerata.kya.)
* နေရာတကာ (nerata.ka)
* နေရာထား (nerahta:)
* နေရာထိုင် (nerahtuing)
* နေရာထိုင်ခင်း (nerahtuinghkang:)
* နေရာရှာ (nerahra)
* နေသာ (nesa)
* နေသားကျ (nesa:kya.)
* နေအား (nea:)
* နေအိမ် (neim)
* နေဦးသား (neu:sa:)
* ပွဲနေပွဲထိုင် (pwai:ne-pwai:htuing)
* ဘော်ဒါနေ (bhaudane)
* မယားနေ (ma.ya:ne)
* မရမနေ (ma.ra.ma.ne)
* မြို့နေလူတန်းစား (mrui.nelutan:ca:)
* မအိပ်မနေ (ma.ipma.ne)
* ရှေ့နေ (hre.ne)
* ရှေ့နေချုပ် (hre.nehkyup)
* ရှေ့နေရှေ့ရပ် (hre.nehre.rap)
* ရှေ့နေလိုက် (hre.neluik)
* ရေငုံနေ (re-ngumne)
* ရေနေသတ္တဝါ (renesatta.wa)
* လင်ငယ်နေ (langngaine)
* လင်နေ (langne)
* လင်နေသားမွေး (langnesa:mwe:)
* လူနေအိမ်ခြေ (luneimhkre)
* ဝင်နေ (wangne)
* သက်နေ (sakne)
* သက်နေနီး (sakneni:)
* သက်နေဝေး (saknewe:)
* သင့်နေ (sang.ne)
* အခုနေ (a.hku.ne)
* အတူနေအတူစား (a.tunea.tuca:)
* အသာနေ (a.sane)

#### Particle

နေ • (ne)
* suffixed to a verb to denote a continuing process (progressive aspect)
    ဘာ လုပ်နေသလဲ။bha lupnesa.lai:||What are you doing?

### Further reading

* “နေ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## Pali
### Alternative forms

* ne (Latin script)
* 𑀦𑁂 (Brahmi script)
* ने (Devanagari script)
* নে (Bengali script)
* නෙ (Sinhalese script)
* ၼေ (Burmese script)
* เน (Thai script)
* ᨶᩮ (Tai Tham script)
* ເນ (Lao script)
* នេ (Khmer script)
* 𑄚𑄬 (Chakma script)

### Adjective

နေ
* Burmese script form of ne, which is accusative plural masculine of န (na, “that”)

### Pronoun

နေ
* Burmese script form of ne, which is accusative plural of န (na, “him, it, that”)