# gdyby
## Lower Sorbian
### Etymology

Univerbation of gdyž (“if”) +‎ by (“would”)

### Pronunciation

* IPA: /ˈdɨbɨ/

### Verb

gdyby (defective, invariable)
* if…would

## Old Polish
### Etymology

From gdy +‎ -by. First attested in 1418.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɡdɨbɨ/
* IPA: (15th CE) /ɡdɨbɨ/

### Conjunction

gdyby
* (attested in Greater Poland) introduces an unreal conditional; if
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 31:Gdyby ktho kogo zabyl, ranyl, yako mayą na nye doszwyaczycz[Gdyby kto kogo zabił, ranił, jako mają na nie doświaczyć]
** 1895 [1418], Archiwum Komisji Prawniczej. Collectanea ex Archivo Collegii Iuridici‎, volume VIIIa, page 144:A gdibi bil plascza ne wrzocil, tegdy tego rakoyemstwa przoszen[A gdyby był płaszcza nie wrocił, tegdy tego rękojemstwa prożen]
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 37:Gdyby ktho mowyl o rayczach przed dzyedzycznym panem. Pythalysczye nasz o prawo thymy szlowy: Gdyby kthory czlowyek rzekl przed dzyedzycznym paanem o rayczach mowyącz, aby nye byly prawdzywy..., czo then za tho przepadl?[Gdyby kto mowił o rajcach przed dziedzicznym panem. Pytaliście nas o prawo tymi słowy: Gdyby ktory człowiek rzekł przed dziedzicznem pa[a]nem o rajcach mowiąc, aby nie byli prawdziwi..., co ten za to przepadł?]
** 1858 [1498], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich‎, 2 edition, volume VI, page 273:Gdibi sią w sądzie zwada stala (de trubatione iuris)[Gdyby się w sądzie zwada stała (de trubatione iuris)]
* The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** to, so that, in order to
*** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 549:Alye tego myly Cristus yavnye nye rzekl, gdyby yny slyschely, alye ysch tego nye baczyly, bo nye chczyal myly Krystus grzecha Iudaschova[Ale tego miły Krystus jawnie nie rzekł, gdyby ini słyszeli, ale iż tego nie baczyli, bo nie chciał miły Krystus [zjawiać] grzecha Judaszowa]

#### Derived terms

* gdyby tylko
* jako gdyby
* niżli gdyby

#### Descendants

* Polish: gdyby
* Silesian: gdyby

### References

* Bańkowski, Andrzej (2000) “gdyby”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “gdyby”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish gdyby. By surface analysis, gdy +‎ -by.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɡdɘ.bɘ/
* (Middle Polish) IPA: /ɡdɨ.bɨ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘbɘ
* Syllabification: gdy‧by

### Conjunction

gdyby
* introduces an unreal conditional; if
    Near-synonyms: jakby, jeśliby, jeżeliby, żeby
    Gdybym miał więcej pieniędzy, kupiłbym nowy samochód. ― If I had more money, I would buy a new car.
    Byłoby nam cieplej, gdybyś nie otworzył okna! ― We would be warmer if you hadn’t opened the window!
    Gdybym był wiedział, że się przewrócę, to bym usiadł. ― If I had known that I would fall over, I would have sat down.
* used to introduce a polite suggestion; what if
* expresses optative meaning; if only
    Near-synonym: żeby
* (obsolete) as though
    Synonym: jakby

#### Derived terms

* jak gdyby nigdy nic
* jak gdyby
* gdybologia
* gdyby nie
* gdyby babcia miała wąsy, toby była dziadkiem
* gdybać impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), gdyby is one of the most used words in Polish, appearing 25 times in scientific texts, 1 time in news, 27 times in essays, 67 times in fiction, and 103 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 223 times, making it the 248th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “gdyby”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 125

### Further reading

* gdyby in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* gdyby in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “gdyby”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “GDYBY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 2008 January 14
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “gdyby”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “gdyby”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “gdyby”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 814
* gdyby in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish gdyby. By surface analysis, gdy +‎ -by.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɡdɪ.bɪ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɪbɪ
* Syllabification: gdy‧by

### Conjunction

gdyby
* introduces an unreal conditional; if

#### Declension
### Further reading

* gdyby in silling.org