# բուն
## Armenian
### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /bun/, [bun]
* (Western Armenian) IPA: /pun/, [pʰun]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Etymology 1

Inherited from Old Armenian բուն (bun).

#### Noun

բուն • (bun)
* tree trunk
* shank, shaft

##### Declension
#### Adjective

բուն • (bun) (superlative ամենաբուն)
* original, genuine, effective

##### Declension
#### Derived terms

* բնազդ (bnazd)
* բնակտոր (bnaktor)
* բնապատկեր (bnapatker)
* բնորոշ (bnoroš)
* բնույթ (bnuytʻ)
* բնօրրան (bnōrran)
* լեզվաբուն (lezvabun)
* ստվարաբուն (stvarabun)
* ուղեղաբուն (uġeġabun)

### Etymology 2
#### Noun

բուն • (bun)
* (dialectal) Alternative form of բույն (buyn)

##### Declension
## Old Armenian
### Etymology

A Middle Iranian borrowing: compare Parthian 𐫁𐫇𐫗 (bwn /⁠bun⁠/, “base, bottom, foundation, beginning; root, source, origin; principle, basis”), Middle Persian [Book Pahlavi needed] (bwn' /⁠bun⁠/, “base, foundation, bottom”); ultimately from Proto-Indo-Iranian *bʰudʰnás, from Proto-Indo-European *bʰudʰmḗn, whence Old Armenian ան-դունդ (an-dund).

### Noun

բուն • (bun)
* the crown of the root, whence the trunk springs
** 5th century, Bible, Job 14.8–9:Եթէ ծերասցի յերկրի արմատ նորա՝ եւ ի քարի վախճանեսցի բուն նորա, ի հոտոյ ջրոյ ծաղկեսցիEtʻē cerascʻi yerkri armat nora, ew i kʻari vaxčanescʻi bun nora, i hotoy ǰroy całkescʻiTranslation by Claude E. CoxIf its root grow old in earth, and the crown of its root die in a rock, at the scent of water it will sprout
* shaft (of a spear, flag, cross, candlestick, etc.)
    բուն սեան ― bun sean ― shaft of a column
** 5th century, Bible, 1 Samuel 17.7:Եւ բուն գեղարդեան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց […] Ew bun gełardean nora ibrew zstori ostaynankacʻ […]And the staff of his spear [was] like a weaver' s beam […]
* foundation, root, beginning; nature
    ի բուն, ցբուն, մինչեւ ի բուն, մինչեւ ցբուն, ի բնի ― i bun, cʻbun, minčʻew i bun, minčʻew cʻbun, i bni ― to the end, entirely
    զգիշերն ի բուն ― zgišern i bun ― all the night
    ի բնէ ― i bnē ― naturally, by origin
    ի բուն իսկ ուսանել ― i bun isk usanel ― to learn thoroughly
** 5th century, John Chrysostom, Commentary on Matthew 2.26:Ի բուն իսկ իրացն իջեալ՝ դնէ օրէնս, եւ տայ վճիռI bun isk iracʻn iǰeal, dnē ōrēns, ew tay včiṙ
* (military) the main army, the center of a military unit (as opposed to flanks); encampment

#### Usage notes

In Job, translates Ancient Greek στέλεχος (stélekhos).

#### Declension

o-type genitive singular բնոյ (bnoy) and i-type instrumental singular բնիւ (bniw) are also attested

### Adjective

բուն • (bun)
* real, true, radical, natural
    դուք որ բուն անարգ էք ― dukʻ or bun anarg ēkʻ ― you who are by nature vile
    ի քաղաքն ի բուն նոցա ― i kʻałakʻn i bun nocʻa ― in their own capital
    ի բուն իսկ յերկինս ― i bun isk yerkins ― in the heaven itself
    ի բնին իսկ ի զատկի ― i bnin isk i zatki ― in the same day of Easter
    բուն բարեկենդան ― bun barekendan ― quinquagesima Sunday
    բուն բարեկամ ― bun barekam ― intimate friend
** 5th? century, Movsēs Xorenacʻi, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of Armenia] 14:Բայց թէպէտ եւ ոչ ի բուն մատեանսն, սակայն որպէս Մար Աբաս Կատինայ պատմէ՝ ի փոքունց ոմանց եւ յաննշանից արանց, ի գուսանականէն այս գտանի ժողովեալ ի դիւանի արքունեաց։Baycʻ tʻēpēt ew očʻ i bun mateansn, sakayn orpēs Mar Abas Katinay patmē, i pʻokʻuncʻ omancʻ ew yannšanicʻ arancʻ, i gusanakanēn ays gtani žołoveal i diwani arkʻuneacʻ.
** 5th century, Bible, Proverbs 19.4:Մեծութիւն յաւելու բարեկամս բազումս, եւ աղքատն՝ ի բուն բարեկամէ անտի քակի։Mecutʻiwn yawelu barekams bazums, ew ałkʻatn, i bun barekamē anti kʻaki.Wealth attracts many friends, but even the closest friend of the poor person deserts them.

#### Declension
### Adverb

բուն • (bun)
* really, truly; naturally, by origin
    բուն ի ներս մտանել ― bun i ners mtanel ― to enter precisely, exactly
** 6th century, Philo of Alexandria, I linelutʻeann xndrocʻ ew lucmancʻ [Quaestiones et Solutiones in Genesim] :Մեկնի յանկենցաղ կենացն, եւ իսկապէս եւ բուն ասել, ի կործանմանէն․Mekni yankencʻał kenacʻn, ew iskapēs ew bun asel, i korcanmanēn;

#### Derived terms

* այլաբնութիւն (aylabnutʻiwn)
* այլաբուն (aylabun)
* անբնաբար (anbnabar)
* անբնական (anbnakan)
* անբնականագոյն (anbnakanagoyn)
* անբնականապէս (anbnakanapēs)
* անբնաւոր (anbnawor)
* անբնաւորապէս (anbnaworapēs)
* անբնիկ (anbnik)
* անբուն (anbun)
* անհաւասարաբուն (anhawasarabun)
* անփոխաբնապէս (anpʻoxabnapēs)
* անփոխաբուն (anpʻoxabun)
* առբնաւորիմ (aṙbnaworim)
* աստուածաբուն (astuacabun)
* արտաբունիմ (artabunim)
* բազմայեղանակաբուն (bazmayełanakabun)
* բանիբուն (banibun)
* բարեբուն (barebun)
* բարձրաբուն (barjrabun)
* բնաբան (bnaban)
* բնաբանական (bnabanakan)
* բնաբանեմ (bnabanem)
* բնաբանութիւն (bnabanutʻiwn)
* բնաբար (bnabar)
* բնաբարձ (bnabarj)
* բնաբարութիւն (bnabarutʻiwn)
* բնաբնակ (bnabnak)
* բնաբոյս (bnaboys)
* բնաբուն (bnabun)
* բնագաւառ (bnagawaṙ)
* բնագերան (bnageran)
* բնագիր (bnagir)
* բնագոյն (bnagoyn)
* բնադիր (bnadir)
* բնազանց (bnazancʻ)
* բնազանցաբար (bnazancʻabar)
* բնախրատ (bnaxrat)
* բնախրատական (bnaxratakan)
* բնախօս (bnaxōs)
* բնախօսեմ (bnaxōsem)
* բնախօսութիւն (bnaxōsutʻiwn)
* բնածին (bnacin)
* բնակ (bnak)
* բնակաբար (bnakabar)
* բնակակիր (bnakakir)
* բնական (bnakan)
* բնականաբար (bnakanabar)
* բնականագոյն (bnakanagoyn)
* բնականապէս (bnakanapēs)
* բնականութիւն (bnakanutʻiwn)
* բնակասնունդ (bnakasnund)
* բնակարծիք (bnakarcikʻ)
* բնակէտ (bnakēt)
* բնակից (bnakicʻ)
* բնակցաբար (bnakcʻabar)
* բնակցապէս (bnakcʻapēs)
* բնակցեմ (bnakcʻem)
* բնակցիմ (bnakcʻim)
* բնակցութիւն (bnakcʻutʻiwn)
* բնամեծ (bnamec)
* բնանամ (bnanam)
* բնաշարժիմ (bnašaržim)
* բնաշխարհ (bnašxarh)
* բնաշխարհիկ (bnašxarhik)
* բնաջեղք (bnaǰełkʻ)
* բնաջինջ (bnaǰinǰ)
* բնատակ (bnatak)
* բնատակռիճ (bnatakṙič)
* բնատէր (bnatēr)
* բնացուցանեմ (bnacʻucʻanem)
* բնաւ (bnaw)
* բնաւապէս (bnawapēs)
* բնաւեմ (bnawem)
* բնաւիմբ (bnawimb)
* բնաւին (bnawin)
* բնաւոր (bnawor)
* բնաւորաբար (bnaworabar)
* բնաւորագոյն (bnaworagoyn)
* բնաւորական (bnaworakan)
* բնաւորականագոյն (bnaworakanagoyn)
* բնաւորականապէս (bnaworakanapēs)
* բնաւորակից (bnaworakicʻ)
* բնաւորապէս (bnaworapēs)
* բնաւորեմ (bnaworem)
* բնաւորեցուցանեմ (bnaworecʻucʻanem)
* բնաւորիմ (bnaworim)
* բնաւորութիւն (bnaworutʻiwn)
* բնաքննութիւն (bnakʻnnutʻiwn)
* բնի (bni)
* բնիկ (bnik)
* բնութ (bnutʻ)
* բնութենակիր (bnutʻenakir)
* բնութենակից (bnutʻenakicʻ)
* բնութիւն (bnutʻiwn)
* բնութիւնաբար (bnutʻiwnabar)
* բնութիւնական (bnutʻiwnakan)
* բնութիւնակից (bnutʻiwnakicʻ)
* բնութիւնակցութիւն (bnutʻiwnakcʻutʻiwn)
* բնուստ (bnust)
* գազանաբնութիւն (gazanabnutʻiwn)
* գերաբնագոյն (gerabnagoyn)
* գերաբնապէս (gerabnapēs)
* գերաբնութիւն (gerabnutʻiwn)
* գերաբուն (gerabun)
* գերբնաբար (gerbnabar)
* գերբնականութիւն (gerbnakanutʻiwn)
* գերբնապէս (gerbnapēs)
* եզաբուն (ezabun)
* երկաբուն (erkabun)
* երրաբուն (errabun)
* ի բնմէ (i bnmē)
* ի բնոջէ (i bnoǰē)
* ինքնաբուն (inkʻnabun)
* համաբնաբար (hamabnabar)
* համաբնական (hamabnakan)
* համաբնակից (hamabnakicʻ)
* համաբնեայ (hamabneay)
* համաբնութիւն (hamabnutʻiwn)
* համաբուն (hamabun)
* համբուն (hambun)
* հայրաբուն (hayrabun)
* հնաբուն (hnabun)
* հոմաբուն (homabun)
* հովաբնութիւն (hovabnutʻiwn)
* հրաբուն (hrabun)
* հրաբունական (hrabunakan)
* մահաբնակից (mahabnakicʻ)
* մեծաբնաբար (mecabnabar)
* մեծաբնութիւն (mecabnutʻiwn)
* միաբնութիւն (miabnutʻiwn)
* միաբուն (miabun)
* մշտաբուն (mštabun)
* յոգնաբուն (yognabun)
* նախաբնաւորիմ (naxabnaworim)
* ներբուն (nerbun)
* ներսաբուն (nersabun)
* նիզակաբուն (nizakabun)
* նոյնաբնութիւն (noynabnutʻiwn)
* շուրջբնացուցանեմ (šurǰbnacʻucʻanem)
* ողորմաբուն (ołormabun)
* չբնաւոր (čʻbnawor)
* սիրաբուն (sirabun)
* վերաբունեալ (verabuneal)
* տաբուն (tabun)
* տարաբուն (tarabun)
* տարբուն (tarbun)
* տիգաբուն (tigabun)
* քաջաբնութիւն (kʻaǰabnutʻiwn)
* քաջաբուն (kʻaǰabun)
* քառաբնութիւն (kʻaṙabnutʻiwn)
* օտարաբուն (ōtarabun)

#### Related terms

* բնակ (bnak)

#### Descendants

* Armenian: բուն (bun)
* → Old Georgian: ბუნი (buni)
* → Lezgi: пун (pun)

### References

* ↑ Hübschmann, Heinrich (1897) Armenische Grammatik. 1. Theil: Armenische Etymologie (in German), Leipzig: Breitkopf & Härtel, pages 123–124
* ↑ Ačaṙean, Hračʻeay (1971) “բուն”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume I, Yerevan: University Press, pages 483–484
* ↑ Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 1, Bern, München: Francke Verlag, page 174
* ↑ Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 871
* ↑ Cox, Claude E. (2006) Armenian Job: reconstructed Greek text, critical edition of the Armenian with English translation (Hebrew University Armenian studies; 8), Leuven – Paris – Dudley, MA: Peeters, pages 118–119
* ↑ Yovhannēs Oskeberan (1826) Yovhannu Oskeberani yawetaranagirn Matttʻēos [John Chrysostom's Commentary on Matthew] (Matenagrutʻiwnkʻ naxneacʻ) (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 727

### Further reading

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “բուն”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 106ab
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “բուն”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Xačʻatryan, Lalik (2003) “բուն”, in Grabari bacʻatrakan baṙaran (Jewabanoren tararžekʻ baṙer) [Explanatory Dictionary of Old Armenian (Morphologically Polysemantic Words)] (in Armenian), Yerevan: Zangak-97, →ISBN, page 95