# powstać
## Old Polish
### Etymology

From po- +‎ wstać. First attested in the first half of the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pɔfstat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pɔfstat͡ɕ/

### Verb

powstać pf (imperfective powstajać or powstawać)
* (attested in Greater Poland) to stand up, to rise, to get up
** 1930 [c. 1455], “Lev”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 19, 32:Przecziwko szadim glowam powstany (consurge) a poczczi twarz starego[Przeciwko szadym głowam powstani (consurge) a poczci twarz starego]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 49r:Exurgere auff stan powstacz[Exurgere auff stan powstać]
* to step up (to step onto something)
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 6, 41:Przeto nynye powstan (consurge), panye boze, w pokoy twoy[Przeto ninie powstań (consurge), Panie Boże, w pokoj twoj]
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to rise up, to free oneself [with od (+ genitive) ‘from what’]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 41b:Yze ktorzi naswiøtszey dzewici Mariey gey szwiante poczøcze czinyemy, gey pomoczø od naszich zlich zlosczi powstalibiszmy (resurgamus)[Iże ktorzy Naświętszej Dziewicy Maryjej jej święte poczęcie czciemy, jej pomocą od naszych złych złości powstalibysmy (resurgamus)]
** 1908 [c. 1500], Sprawozdania z Posiedzeń Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, volume V, page 14:Jesus szwoyą mathką wskrzeszyl rzekącz: Powsthany, namyleyszą![Jesus swoją matkę wskrzesił rzekąć: Powstani, namilejsza!]
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to rise up, to rebel
** 1930 [c. 1455], “I Mach”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 2, 1:W tich dnyoch powstal (surrexit) Mathatias[W tych dnioch powstał (surrexit) Matatias]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 67b:Pokuszy grzechow moych powsthaly naprzeczy[w]ko mnye[Pokusy grzechow moich powstały naprzeci[w]ko mnie]
* to arise (to come into being)
** 1930 [c. 1455], “Dan”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 2, 39:Po tobye powstanye (consurget) gyne krolewstwo, mnyeysze cyebye[Po tobie powstanie (consurget) jine krolewstwo, mniejsze ciebie]
** 1930 [c. 1455], “Jos”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 23, 16:Richlo powstanye (consurget) przecziw wam gnyew bozi[Rychło powstanie (consurget) przeciw wam gniew boży]
* to arise (to result from)
** 1930 [c. 1455], “Jud”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 10, 3:Po nyem powstal (successit) Jayr[Po niem powstał (successit) Jair]

#### Derived terms

* powstanie
* powstać od umarłych pf

#### Descendants

* Polish: powstać
* Silesian: powstać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “powstać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “powstać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “powstać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “powstać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “powstać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “powstać”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish powstać. By surface analysis, po- +‎ wstać. Compare Kashubian pòwstac.

### Pronunciation

* IPA: /ˈpɔ.fstat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈpɔ.fstat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔfstat͡ɕ
* Syllabification: po‧wstać

### Verb

powstać pf (imperfective powstawać)
* (intransitive) to arise, to develop, to come into being, to come about
* (intransitive, literary) to rise, to stand
    Synonym: wstać
* (intransitive) to rise up, to rebel
    Synonym: zbuntować
* (intransitive) to oppose (to strongly disagree with i.e. in a discussion)
    Synonym: sprzeciwić się
* (intransitive, obsolete) to rise (i.e. of a river or terrain, to lift in elevation)

#### Derived terms

* powstały
* powstanie
* powstać jak grzyby po deszczu pf, powstawać jak grzyby po deszczu impf
* powstać z martwych pf, powstawać z martwych impf
* powstać z popiołów pf, powstawać z popiołów impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), powstać is one of the most used words in Polish, appearing 35 times in scientific texts, 21 times in news, 15 times in essays, 5 times in fiction, and 5 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 81 times, making it the 792nd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “powstać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 422

### Further reading

* powstać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* powstać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “powstać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Paweł Kupiszewski (07.05.2020) “POWSTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “powstać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “powstać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “powstać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 865
* powstać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish powstać. By surface analysis, po- +‎ wstać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈpɔ.fstat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔfstat͡ɕ
* Syllabification: po‧wstać

### Verb

powstać pf (imperfective powstŏwać)
* (intransitive) to rise up; to arise

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

#### Derived terms

* powstanie

#### Related terms

* powstaniec

### Further reading

* powstać in silling.org