# rzucić
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *řutiti. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /r̝ut͡ɕit͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /r̝ut͡ɕit͡ɕ/

### Verb

rzucić pf (imperfective rzucać)
* (attested in Greater Poland) to throw (to release (an object) with some force from one's hands, an apparatus, etc. so that it moves rapidly through the air)
** 1960 [1417], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 501, Pyzdry:Yako Scarbimir *Wyrzchoslawo sepal, targal y przesz trzy zagony rzuczyl[Jako Skarbimir Wirzchosławę siepał, targał i przez trzy zagony rzucił]
** to move (to cause something to begin to change place)
*** 1461–1467, Sermones. Rękopiśmienne ekscerpty pochodzące z rkpsu Archiwum i Biblioteki Krakowskiej Kapituły Katedralnej o sygn. 230 (dawna sygn. 1421/108 Mns) z roku 1461-1467, page 400r:Mel autem quadruplicem habet naturam, sc. incisiuam, vnde laxativum, incensitiuam, vnde est calefactiuum, mundificatiuam, vnde valet in causis oculorum, curatiuam, vnde valet in causis wlnerum roszdzela, myakczi, rzvczi, zapye[kla], zagrzewa, ocziscza, vsdrawya[Mel autem quadruplicem habet naturam, sc. incisiuam, vnde laxativum, incensitiuam, vnde est calefactiuum, mundificatiuam, vnde valet in causis oculorum, curatiuam, vnde valet in causis wlnerum rozdziela, miękczy, rzuci, zapie[kla], zagrzewa, oczyszcza, uzdrawia]
** (figuratively, attested in Lesser Poland) to entrust a concern to someone [with na (+ accusative) ‘to whom’]
*** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 54, 25:Rzuczi na gospodna peczø twoiø o on cze odkarmy[Rzuci na Gospodna pieczą twoję, a on cie odkarmi]
** to destroy; to ruin; to thwart [with instrumental]
*** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 90:Rzączą precipitabo[Rzucę precipitabo]
*** 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 9, 26:Otstøpywszi ot cyebye, rzucyly twim zakonem za swe zadki[Otstąpiwszy ot ciebie, rzucili twym zakonem za swe zadki]
* (reflexive with się) to leave or jump away suddenly
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 131:On nądzny Zyd rozgnyeval szye..., rzuczywschy szye v Yesuszow stavek y skazyl y[On nędzny Żyd rozgniewał sie..., rzuciwszy sie w Jesusow stawek i skaził ji]
* (reflexive with się) to hug, to embrace [with ku (+ dative) ‘whom/what’]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 53:Elzbyeta vydząc dzyevyczą Marya..., rzvczywschy szye k nyey, oblapywschy ya y zavolala vyelkym glossem[Elżbieta widząc dziewicę Maryją..., rzuciwszy sie k niej i obłapiwszy ją i zawołała wielkim głosem]
* (reflexive with się, attested in Lesser Poland, Greater Poland) to attack [with na (+ accusative) ‘whom’]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 58, 3:Rzuczili sø se na mø moczni[Rzucili są sie na mię mocni]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 69r:Inuadere anlauffen oder angan rzvczycz szyą cum impetu, vnde solemus dicere: invasit in me vlg. rzvczyl szya ną myą id est super me[Inuadere anlauffen oder angan rzucicz się cum impetu, vnde solemus dicere: invasit in me vlg. rzucił sie na mię id est super me]
** (figuratively, attested in) to take, to possess [with na (+ accusative) ‘whom’]
*** 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 24, 2:Y rzvczi syø nan dvch bozi, *prziyow przislowye y rzecze[I rzuci się nań duch boży , przyjąw przysłowie i rzecze]
* to jump down suddenly
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 106:Ona vyschedschy rzekomo przynyescz y rzvczyla szye z dachv[Ona wyszedszy rzekomo przynieść i rzuciła sie z dachu]
* (reflexive with się) to fall on something with a flourish
** 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 10, 4:Tedi pochicyw Saul myecz, nastawyw przecyw sobye rzucyl syø nan[Tedy pochyciw Saul miecz [swoj], nastawiw przeciw sobie, rzucił się nań]
* (reflexive with się) to gush, to flow
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 834:Czo szye podknąl... to szye z yego svyąthych ran krew rzuczyla przez oną pavloką[Co sie potknął... to sie z jego świętych ran krew rzuciła przez onę pawłokę]

#### Derived terms

* rzucenie
* rzut
* dorzucić pf
* obrzucić pf
* odrzucić pf
* podrucić pf
* porzucić pf
* przyrzucić pf
* rozrzucić pf, rozdrzucać impf
* rzucić pf, rzucać impf
* wrzucić pf
* zarzucić pf
* rzucić los pf
* rzucić się w jimienie pf
* rzucić sobą pf

#### Related terms

* rzucający
* obrzutność
* odrzucenie
* wrzucenie

#### Descendants

* Polish: rzucić
* Silesian: rzucić

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “rzucić”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “rzucić”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “rzucić”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rzucić, rzucić się”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “rzucić się”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish rzucić.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʐu.t͡ɕit͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈr̝u.t͡ɕit͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈʐu.t͡ɕit͡ɕ/
* Audio 1; “rzucić”:(file)
* Audio 2; “rzucić się”:(file)
* Rhymes: -ut͡ɕit͡ɕ
* Syllabification: rzu‧cić

### Verb

rzucić pf (imperfective rzucać)
* (transitive) to throw; to pitch, to toss, to cast (to release (an object) with some force from one's hands, an apparatus, etc. so that it moves rapidly through the air) [with accusative or instrumental ‘whom/what’, along with w (+ accusative) ‘at whom’ or o (+ accusative) ‘against what’]
* (transitive) to cast (to give light or shadow) [with na (+ accusative) ‘at/on what’]
* (transitive) to quit (to stop doing something, e.g. smoking)
    Synonyms: opuścić, porzucić
* (transitive, colloquial) to dump (to end a relationship or end contact with)
    Synonyms: opuścić, porzucić
* (transitive) to blurt out (to utter something quickly and briefly)
* (transitive, colloquial) to jot down (to record on some surface) [with na (+ accusative) ‘onto what’]
    Synonym: przelać
* (transitive) Used as a light verb.
* (transitive) to speak (to utter something) [with accusative or instrumental]
* (transitive) to throw (to move something suddenly or violently) [with accusative or instrumental]
* (transitive) to shake, to jolt (to cause a sudden and unintentional movement of something) [with accusative or instrumental]
    Synonym: potrząsnąć
* (transitive) to send off (to direct someone someone or have them do something) [with do (+ genitive) ‘to what’]
    Synonym: wyprawić
* (transitive, colloquial) to put up (to make available for sale, usually in reference to little accesible goods in stores during Communist Poland) [with do (+ genitive) ‘where’]
* (transitive, martial arts) to throw (to grab with one's hands and throw to the ground)
* (transitive, sports) to shoot (to score a goal with a ball)
* (transitive) to throw (to knock someone over, hit someone against something)
* (transitive) to connect (to build, to construct something that connects two opposite points)
* (transitive) to get, to settle (to decide about someone's place of residence or work)
* (transitive) to shake (to cause something to move up and down)
* (transitive, obsolete, rare) to throw on (to begin to wear)
** 1896, Sewer (Ignacy Maciejowski), Zyzma: powieść współczesna‎, page 66:Zbudziło go silne stukanie do drzwi […] Rzucił' na siebie szlafrok i otworzył.A strong knocking at the door awoke him […] He threw on a robe and opened it.
* (transitive, obsolete, hunting, of animals) to give birth
* (transitive, Middle Polish) to release, to let out
    Synonym: wypuścić
* (reflexive with się) to throw oneself (to attack physically) [with na (+ accusative) ‘at whom’] [with z (+ instrumental) ‘with what’]
    Synonym: napaść
* (reflexive with się) to throw oneself (to move in a particular direction quickly)
    Synonyms: pobiec, popędzić
* (reflexive with się) to throw oneself (to jump or fall somewhere aiming for a particular location)
* (reflexive with się) to throw oneself at (to do something with great commitment) [with na (+ accusative) or do (+ genitive) ‘at what’]
* (reflexive with się) to jolt, to shake (to move suddenly and unintentionally)
* (reflexive with się) to blurt out (to express one's opposition or annoyance suddenly) [with z (+ instrumental) ‘what’]
* (reflexive with się, of diseases) to get (to cause a disease somewhere in the body) [with na (+ accusative) ‘what’]
* (reflexive with się, colloquial) to up and leave (to leave suddenly)
* (reflexive with się, colloquial) to snap (to react suddenly)
* (reflexive with się, colloquial) to blow (to spend frivolously)
* (reflexive with się, obsolete) to throw up (to vomit)
    Synonym: zwymiotować
* (reflexive with się, Middle Polish, of tears) to well up (to begin to shed)
* (reflexive with się, Middle Polish) to speak against; to profane
* (reflexive with się, Middle Polish) to appropriate (to take property)
    Synonyms: grabić, zagarniać

#### Derived terms

* rzut
* rzutka
* rzutnik
* kości zostały rzucone
* dorzucić pf, dorzucać impf
* narzucić pf, narzucać impf
* obrzucić pf, obrzucać impf
* odrzucić pf, odrzucać impf
* podrzucić pf, podrzucać impf
* porzucić pf, porzucać impf
* przerzucić pf, przerzucać impf
* przyrzucić pf, przyrzucać impf
* rozrzucić pf, rozrzucać impf
* urzucić pf
* wrzucić pf, wrzucać impf
* wyrzucić pf, wyrzucać impf
* zarzucić pf, zarzucać impf
* zrzucić pf, zrzucać impf
* rzucić cień pf, rzucać cień impf
* rzucić do stóp pf, rzucać coś do stóp impf
* rzucić kamieniem pf, rzucać kamieniem impf
* rzucić kłody pod nogi pf, rzucać kłody pod nogi impf
* rzucić lwom na pożarcie pf, rzucać lwom na pożarcie impf
* rzucić mięsem pf, rzucać mięsem impf
* rzucić na głęboką wodę pf, rzucać na głęboką wodę impf
* rzucić na kolana pf, rzucać na kolana impf
* rzucić na pożarcie pf, rzucać na pożarcie impf
* rzucić na szalę pf, rzucać na szalę impf
* rzucić okiem pf, rzucać okiem impf
* rzucić perły przed wieprze pf, rzucać perły przed wieprze impf
* rzucić ręcznik pf, rzucać ręcznik impf
* rzucić rękawicę pf, rzucać rękawicę impf
* rzucić się z pazurami pf, rzucać się z pazurami impf
* rzucić słowa na wiatr pf, rzucać słowa na wiatr impf
* rzucić światło pf, rzucać światło impf
* rzucić w kąt pf, rzucać w kąt impf

#### Related terms

* narzut
* narzuta
* odrzut
* przerzut
* wrzut
* wrzutka
* wyrzut

### Further reading

* rzucić in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rzucić się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rzucić in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “rzucić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “rzucić się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “RZUCIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.04.2011
* “RZUCIĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 17.09.2008
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “rzucić”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “rzucić”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rzucić”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 823
* rzucić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* rzucić się in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish rzucić.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʐu.t͡ɕit͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ut͡ɕit͡ɕ
* Syllabification: rzu‧cić

### Verb

rzucić pf
* (reflexive with sie) to throw oneself

#### Derived terms

* porzucić pf, porzucać impf
* przerzucić pf, przerzucać impf
* rozrzucić pf, rozrzucać impf
* wrzucić pf
* wyrzucić pf, wyrzucać impf
* zarzucić pf, zarzucać impf
* ôdrzucić pf, ôdrzucać impf

### Further reading

* rzucić_sie in silling.org