# քաջ
## Armenian
### Etymology

From Old Armenian քաջ (kʻaǰ).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /kʰɑd͡ʒ/, [kʰɑd͡ʒ]
* (Western Armenian) IPA: /kɑt͡ʃ/, [kʰɑt͡ʃʰ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Adjective

քաջ • (kʻaǰ) (superlative ամենաքաջ)
* brave, courageous
    քաջ զինվոր ― kʻaǰ zinvor ― brave soldier
* good; excellent
    քաջ առողջություն ― kʻaǰ aṙoġǰutʻyun ― good health

#### Declension
### Noun

քաջ • (kʻaǰ)
* man of courage

#### Declension
### Adverb

քաջ • (kʻaǰ)
* excellently; perfectly (well)
    քաջ գիտակցել ― kʻaǰ gitakcʻel ― to know perfectly well

## Old Armenian
### Etymology

The origin is uncertain.

### Adjective

քաջ • (kʻaǰ)
* good; excellent
* noble, distinguished, eminent; good, honest, worthy
    քաջ արանց ― kʻaǰ arancʻ ― emperor, Caesar, Augustus
* brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring
    քաջ լե՛ր ― kʻaǰ lér ― courage! be of good cheer!
** 5th century, Agatʻangełos, Patmutʻiwn Hayocʻ [History of the Armenians] 127:քաջութիւն հասցէ ձեզ ի քաջէն Վահագնէ ամենայն Հայոց աշխարհիսkʻaǰutʻiwn hascʻē jez i kʻaǰēn Vahagnē amenayn Hayocʻ ašxarhisTranslation by R. W. Thomsonmay there be […] valor from valiant Vahagn to you and all our land of Armenia
* clever, excelling in, of good abilities, fit for

#### Declension
### Noun

քաջ • (kʻaǰ)
* hero; tutelar genius
* (Armenian mythology) kaj

#### Declension
### Adverb

քաջ • (kʻaǰ)
* good, well, right, suitably, very, much, very much
    քաջ ի բաց ― kʻaǰ i bacʻ ― very far; very, much, much more
    կարի քաջ, կարի իսկ քաջ ― kari kʻaǰ, kari isk kʻaǰ ― very well, as well as can be
    քաջ է ― kʻaǰ ē ― that will do, that is settled; well, very well!
    վաղ քաջ ― vał kʻaǰ ― very early

#### Derived terms

* ամենաքաջ (amenakʻaǰ)
* արաքաջանամ (arakʻaǰanam)
* հաւքաջ (hawkʻaǰ)
* վաղքաջ (vałkʻaǰ)
* քաջաբան (kʻaǰaban)
* քաջաբանակութիւն (kʻaǰabanakutʻiwn)
* քաջաբանիկ (kʻaǰabanik)
* քաջաբանութիւն (kʻaǰabanutʻiwn)
* քաջաբաստիկ (kʻaǰabastik)
* քաջաբար (kʻaǰabar)
* քաջաբարոյապէս (kʻaǰabaroyapēs)
* քաջաբարութիւն (kʻaǰabarutʻiwn)
* քաջաբեր (kʻaǰaber)
* քաջաբերի (kʻaǰaberi)
* քաջաբերիմ (kʻaǰaberim)
* քաջաբերութիւն (kʻaǰaberutʻiwn)
* քաջաբերուն (kʻaǰaberun)
* քաջաբերրի (kʻaǰaberri)
* քաջաբնակագոյն (kʻaǰabnakagoyn)
* քաջաբնութիւն (kʻaǰabnutʻiwn)
* քաջաբոլոր (kʻaǰabolor)
* քաջաբոյս (kʻaǰaboys)
* քաջաբուղխ (kʻaǰabułx)
* քաջաբուն (kʻaǰabun)
* քաջաբուսիկ (kʻaǰabusik)
* քաջաբուսութիւն (kʻaǰabusutʻiwn)
* քաջագանգուր (kʻaǰagangur)
* քաջագեղեցիկ (kʻaǰagełecʻik)
* քաջագնաց (kʻaǰagnacʻ)
* քաջագոյն (kʻaǰagoyn)
* քաջագօտի (kʻaǰagōti)
* քաջադարման (kʻaǰadarman)
* քաջադէտ (kʻaǰadēt)
* քաջադիպութիւն (kʻaǰadiputʻiwn)
* քաջադրեմ (kʻaǰadrem)
* քաջազարդ (kʻaǰazard)
* քաջազարմ (kʻaǰazarm)
* քաջազգայութիւն (kʻaǰazgayutʻiwn)
* քաջազգայուն (kʻaǰazgayun)
* քաջազգի (kʻaǰazgi)
* քաջազգութիւն (kʻaǰazgutʻiwn)
* քաջազեկ (kʻaǰazek)
* քաջազէն (kʻaǰazēn)
* քաջազնեայ (kʻaǰazneay)
* քաջազուարթ (kʻaǰazuartʻ)
* քաջազուարճ (kʻaǰazuarč)
* քաջազուգութիւն (kʻaǰazugutʻiwn)
* քաջազուն (kʻaǰazun)
* քաջազօր (kʻaǰazōr)
* քաջազօրութիւն (kʻaǰazōrutʻiwn)
* քաջաթուխ (kʻaǰatʻux)
* քաջաթռիչ (kʻaǰatʻṙičʻ)
* քաջաժիր (kʻaǰažir)
* քաջաժուժկալութիւն (kʻaǰažužkalutʻiwn)
* քաջալանջ (kʻaǰalanǰ)
* քաջալաւ (kʻaǰalaw)
* քաջալաւագոյն (kʻaǰalawagoyn)
* քաջալաւանամ (kʻaǰalawanam)
* քաջալաւութիւն (kʻaǰalawutʻiwn)
* քաջալեր (kʻaǰaler)
* քաջալերաբար (kʻaǰalerabar)
* քաջալերագոյն (kʻaǰaleragoyn)
* քաջալերական (kʻaǰalerakan)
* քաջալերեմ (kʻaǰalerem)
* քաջալերեցուցանեմ (kʻaǰalerecʻucʻanem)
* քաջալերիմ (kʻaǰalerim)
* քաջալերիչ (kʻaǰaleričʻ)
* քաջալերութիւն (kʻaǰalerutʻiwn)
* քաջալուր (kʻaǰalur)
* քաջախառնութիւն (kʻaǰaxaṙnutʻiwn)
* քաջախիզակ (kʻaǰaxizak)
* քաջախնամող (kʻaǰaxnamoł)
* քաջախոհ (kʻaǰaxoh)
* քաջախոհագոյն (kʻaǰaxohagoyn)
* քաջախոհակ (kʻaǰaxohak)
* քաջախոհեմ (kʻaǰaxohem)
* քաջախոտ (kʻaǰaxot)
* քաջախոր (kʻaǰaxor)
* քաջախորհակ (kʻaǰaxorhak)
* քաջախորհուրդ (kʻaǰaxorhurd)
* քաջախորհրդութիւն (kʻaǰaxorhrdutʻiwn)
* քաջախօս (kʻaǰaxōs)
* քաջախօսնակ (kʻaǰaxōsnak)
* քաջախօսութիւն (kʻaǰaxōsutʻiwn)
* քաջածաղիկ (kʻaǰacałik)
* քաջածանօթ (kʻaǰacanōtʻ)
* քաջածառ (kʻaǰacaṙ)
* քաջածեր (kʻaǰacer)
* քաջածերութիւն (kʻaǰacerutʻiwn)
* քաջածնութիւն (kʻaǰacnutʻiwn)
* քաջածնունդ (kʻaǰacnund)
* քաջակազմ (kʻaǰakazm)
* քաջակազմութիւն (kʻaǰakazmutʻiwn)
* քաջակալ (kʻaǰakal)
* քաջակարգութիւն (kʻaǰakargutʻiwn)
* քաջակարծրագոյն (kʻaǰakarcragoyn)
* քաջակերպ (kʻaǰakerp)
* քաջակերպութիւն (kʻaǰakerputʻiwn)
* քաջակիրթ (kʻaǰakirtʻ)
* քաջակորով (kʻaǰakorov)
* քաջակրօն (kʻaǰakrōn)
* քաջահաճոյ (kʻaǰahačoy)
* քաջահաճութիւն (kʻaǰahačutʻiwn)
* քաջահամար (kʻaǰahamar)
* քաջահամարելի (kʻaǰahamareli)
* քաջահամարձակ (kʻaǰahamarjak)
* քաջահայեաց (kʻaǰahayeacʻ)
* քաջահայր (kʻaǰahayr)
* քաջահանդէպ (kʻaǰahandēp)
* քաջահանճար (kʻaǰahančar)
* քաջահաս (kʻaǰahas)
* քաջահասակ (kʻaǰahasak)
* քաջահասկ (kʻaǰahask)
* քաջահատ (kʻaǰahat)
* քաջահաւ (kʻaǰahaw)
* քաջահաւան (kʻaǰahawan)
* քաջահաւանութիւն (kʻaǰahawanutʻiwn)
* քաջահաւատ (kʻaǰahawat)
* քաջահաւատութիւն (kʻaǰahawatutʻiwn)
* քաջահեղաբար (kʻaǰahełabar)
* քաջահմուտ (kʻaǰahmut)
* քաջահմտագոյն (kʻaǰahmtagoyn)
* քաջահմտութիւն (kʻaǰahmtutʻiwn)
* քաջահնար (kʻaǰahnar)
* քաջահնչեալ (kʻaǰahnčʻeal)
* քաջահնչող (kʻaǰahnčʻoł)
* քաջահոգի (kʻaǰahogi)
* քաջահոգիութիւն (kʻaǰahogiutʻiwn)
* քաջահող (kʻaǰahoł)
* քաջահով (kʻaǰahov)
* քաջահովի (kʻaǰahovi)
* քաջահոտ (kʻaǰahot)
* քաջահոտութիւն (kʻaǰahotutʻiwn)
* քաջաձայն (kʻaǰajayn)
* քաջաձայնապէս (kʻaǰajaynapēs)
* քաջաձայնութիւն (kʻaǰajaynutʻiwn)
* քաջաձեւ (kʻaǰajew)
* քաջաձի (kʻaǰaji)
* քաջաձիգ (kʻaǰajig)
* քաջաղեղն (kʻaǰałełn)
* քաջաճուն (kʻaǰačun)
* քաջամանկութիւն (kʻaǰamankutʻiwn)
* քաջամասն (kʻaǰamasn)
* քաջամասնութիւն (kʻaǰamasnutʻiwn)
* քաջամատն (kʻaǰamatn)
* քաջամարմին (kʻaǰamarmin)
* քաջամարտ (kʻaǰamart)
* քաջամարտիկ (kʻaǰamartik)
* քաջամարտութիւն (kʻaǰamartutʻiwn)
* քաջամիտ (kʻaǰamit)
* քաջամուխ (kʻaǰamux)
* քաջամուղ (kʻaǰamuł)
* քաջամտութիւն (kʻaǰamtutʻiwn)
* քաջայաղթ (kʻaǰayałtʻ)
* քաջայաղթող (kʻaǰayałtʻoł)
* քաջայաղթութիւն (kʻaǰayałtʻutʻiwn)
* քաջայայտ (kʻaǰayayt)
* քաջայայտնապէս (kʻaǰayaytnapēs)
* քաջայանդուգն (kʻaǰayandugn)
* քաջայարմար (kʻaǰayarmar)
* քաջայարմարագոյն (kʻaǰayarmaragoyn)
* քաջայարմարութիւն (kʻaǰayarmarutʻiwn)
* քաջայոյս (kʻaǰayoys)
* քաջայորդոր (kʻaǰayordor)
* քաջայուշ (kʻaǰayuš)
* քաջայուսութիւն (kʻaǰayusutʻiwn)
* քաջայօժար (kʻaǰayōžar)
* քաջանամ (kʻaǰanam)
* քաջանաւահանգիստ (kʻaǰanawahangist)
* քաջանուաստ (kʻaǰanuast)
* քաջանուն (kʻaǰanun)
* քաջանունութիւն (kʻaǰanunutʻiwn)
* քաջաշառաւիղ (kʻaǰašaṙawił)
* քաջաշինութիւն (kʻaǰašinutʻiwn)
* քաջաշնորհ (kʻaǰašnorh)
* քաջաշնչութիւն (kʻaǰašnčʻutʻiwn)
* քաջաշունչ (kʻaǰašunčʻ)
* քաջաուսումն (kʻaǰausumn)
* քաջապաճար (kʻaǰapačar)
* քաջապատրաստ (kʻaǰapatrast)
* քաջապետեմ (kʻaǰapetem)
* քաջապերճ (kʻaǰaperč)
* քաջապէս (kʻaǰapēs)
* քաջապինդ (kʻaǰapind)
* քաջապիտանացու (kʻaǰapitanacʻu)
* քաջապնդութիւն (kʻaǰapndutʻiwn)
* քաջապտղութիւն (kʻaǰaptłutʻiwn)
* քաջապտուղ (kʻaǰaptuł)
* քաջաջուր (kʻaǰaǰur)
* քաջառատ (kʻaǰaṙat)
* քաջառնաբար (kʻaǰaṙnabar)
* քաջառողջ (kʻaǰaṙołǰ)
* քաջառողջանամ (kʻaǰaṙołǰanam)
* քաջառոյգ (kʻaǰaṙoyg)
* քաջառու (kʻaǰaṙu)
* քաջառուգագոյն (kʻaǰaṙugagoyn)
* քաջասեւ (kʻaǰasew)
* քաջասէր (kʻaǰasēr)
* քաջասիրտ (kʻaǰasirt)
* քաջասլաց (kʻaǰaslacʻ)
* քաջասլացիկ (kʻaǰaslacʻik)
* քաջասնական (kʻaǰasnakan)
* քաջասնութիւն (kʻaǰasnutʻiwn)
* քաջասնունդ (kʻaǰasnund)
* քաջասնուցանեմ (kʻaǰasnucʻanem)
* քաջասուն (kʻaǰasun)
* քաջասուր (kʻaǰasur)
* քաջաստուեր (kʻaǰastuer)
* քաջասրտաբար (kʻaǰasrtabar)
* քաջասրտագոյն (kʻaǰasrtagoyn)
* քաջասրտապէս (kʻaǰasrtapēs)
* քաջասրտեմ (kʻaǰasrtem)
* քաջասրտիմ (kʻaǰasrtim)
* քաջասրտութիւն (kʻaǰasrtutʻiwn)
* քաջավազիկ (kʻaǰavazik)
* քաջավայելուչ (kʻaǰavayelučʻ)
* քաջավայելչաբար (kʻaǰavayelčʻabar)
* քաջավայելչագոյնս (kʻaǰavayelčʻagoyns)
* քաջավայելչապէս (kʻaǰavayelčʻapēs)
* քաջավայելչութիւն (kʻaǰavayelčʻutʻiwn)
* քաջավար (kʻaǰavar)
* քաջավարժ (kʻaǰavarž)
* քաջավրէժ (kʻaǰavrēž)
* քաջատածութիւն (kʻaǰatacutʻiwn)
* քաջատես (kʻaǰates)
* քաջատեսիլ (kʻaǰatesil)
* քաջատեսիկ (kʻaǰatesik)
* քաջատեսութիւն (kʻaǰatesutʻiwn)
* քաջատեսուչ (kʻaǰatesučʻ)
* քաջատոհմ (kʻaǰatohm)
* քաջատոհմիկ (kʻaǰatohmik)
* քաջատոհմութիւն (kʻaǰatohmutʻiwn)
* քաջարի (kʻaǰari)
* քաջարիագոյն (kʻaǰariagoyn)
* քաջարիապէս (kʻaǰariapēs)
* քաջարկութիւն (kʻaǰarkutʻiwn)
* քաջարշաւ (kʻaǰaršaw)
* քաջարուեստ (kʻaǰaruest)
* քաջարութիւն (kʻaǰarutʻiwn)
* քաջարփի (kʻaǰarpʻi)
* քաջացուցանեմ (kʻaǰacʻucʻanem)
* քաջաւէտ (kʻaǰawēt)
* քաջափայլ (kʻaǰapʻayl)
* քաջափայլութիւն (kʻaǰapʻaylutʻiwn)
* քաջափառ (kʻaǰapʻaṙ)
* քաջափառագոյն (kʻaǰapʻaṙagoyn)
* քաջափառութիւն (kʻaǰapʻaṙutʻiwn)
* քաջափոյթ (kʻaǰapʻoytʻ)
* քաջափորձ (kʻaǰapʻorj)
* քաջաքարոզ (kʻaǰakʻaroz)
* քաջբանակութիւն (kʻaǰbanakutʻiwn)
* քաջեան (kʻaǰean)
* քաջեռաց (kʻaǰeṙacʻ)
* քաջերաժշտական (kʻaǰeražštakan)
* քաջերգող (kʻaǰergoł)
* քաջերեսագոյն (kʻaǰeresagoyn)
* քաջեփ (kʻaǰepʻ)
* քաջէրէ (kʻaǰērē)
* քաջընդունելի (kʻaǰənduneli)
* քաջընթաց (kʻaǰəntʻacʻ)
* քաջընթացիկ (kʻaǰəntʻacʻik)
* քաջընկալ (kʻaǰənkal)
* քաջընտրաբար (kʻaǰəntrabar)
* քաջընտրութիւն (kʻaǰəntrutʻiwn)
* քաջի (kʻaǰi)
* քաջիկ (kʻaǰik)
* քաջիմաց (kʻaǰimacʻ)
* քաջիմացաբար (kʻaǰimacʻabar)
* քաջհաճոյ (kʻaǰhačoy)
* քաջմտութիւն (kʻaǰmtutʻiwn)
* քաջնաւահանգիստ (kʻaǰnawahangist)
* քաջնափայլ (kʻaǰnapʻayl)
* քաջոլորակ (kʻaǰolorak)
* քաջոլորակի (kʻaǰoloraki)
* քաջոլորապէս (kʻaǰolorapēs)
* քաջոլորեալ (kʻaǰoloreal)
* քաջոլորտ (kʻaǰolort)
* քաջողկոյզ (kʻaǰołkoyz)
* քաջողջ (kʻaǰołǰ)
* քաջողջական (kʻaǰołǰakan)
* քաջողջանամ (kʻaǰołǰanam)
* քաջողջութիւն (kʻaǰołǰutʻiwn)
* քաջորդի (kʻaǰordi)
* քաջորեար (kʻaǰorear)
* քաջորկորութիւն (kʻaǰorkorutʻiwn)
* քաջութիւն (kʻaǰutʻiwn)
* քաջուղեշ (kʻaǰułeš)
* քաջուղէշ (kʻaǰułēš)
* քաջուղիղ (kʻaǰułił)
* քաջուղղիչ (kʻaǰułłičʻ)
* քաջունակութիւն (kʻaǰunakutʻiwn)
* քաջուշ (kʻaǰuš)
* քաջուշեղ (kʻaǰušeł)
* քաջուշեղապէս (kʻaǰušełapēs)
* քաջուշեղութիւն (kʻaǰušełutʻiwn)
* քաջուշիմ (kʻaǰušim)
* քաջուշութիւն (kʻaǰušutʻiwn)
* քաջուսըմնութիւն (kʻaǰusəmnutʻiwn)
* քաջուսմնութիւն (kʻaǰusmnutʻiwn)
* քաջուսումն (kʻaǰusumn)
* քաջուսումնութիւն (kʻaǰusumnutʻiwn)
* քաջվայելչութիւն (kʻaǰvayelčʻutʻiwn)
* քաջօրէն (kʻaǰōrēn)
* քաջօրէնագոյն (kʻaǰōrēnagoyn)
* քաջօրէնութիւն (kʻaǰōrēnutʻiwn)

#### Descendants

* Armenian: քաջ (kʻaǰ), քաջք (kʻaǰkʻ)
* → Cappadocian Greek: κατσόρα (katsóra)
* → English: kaj
* → Georgian: ქაჯი (kaǯi)

### References

* ↑ Thomson, R. W. (1976) Agathangelos, History of the Armenians‎, Albany, NY: State University of New York Press, pages 138–139

### Further reading

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “քաջ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “քաջ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “քաջ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press