# użytek
## Old Polish
### Alternative forms

* hużytek

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *užitъkъ. By surface analysis, użyty +‎ -ek. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /uʒʲɨtɛk/
* IPA: (15th CE) /uʒʲɨtɛk/

### Noun

użytek m inan
* (attested in Greater Poland) benefit, use (good gotten from something)
** 1959 [1391], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 287, Poznań:Czso wszøto Maczeyewi kon y odzene, to ne s yego vzithkem ani gego kaznø[Cso wzięto Maciejewi koń i odzienie, to nie s jego użytkiem ani jego kaźnią]
** 1959 [1368], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 3, Poznań:Czso Krziwosandowi vkradzoni kone, tego Sandziwog vzitka ne ma[Cso Krzywosądowi ukradziony konie, tego Sędziwoj użytka nie ma]
* (attested in Masovia) income
** 1950 [1497], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1782, Warsaw:Jako gya na zasthawysku, na lasche, na roboczye gyego nye pobral ryb robothy gyego anym go vmyeyszyl we dkwpa vzythkoph[Jako ja na zastawisku, na łasze, na robocie jego nie pobrał ryb roboty jego anim go umiejszył we dw[u] kopu użytkow]
* use, usage (act of using)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 531:Vyedzącz tesch dyabel, ysch temv ystnemv zdrayczy oczyecz podal vschytko v racze, zle czvsch vbaczay a dobre na vzytek[Wiedząc też dyjabeł, iż temu istnemu zdrajcy ociec podał wszytko w ręce, czusz złe w obyczaj a dobre na użytek]
* compensation, payment
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 60, 3:Ny mamy s tego przyszastwa ktorego vszythku any platu[Ani mamy z tego przysięstwa ktorego użytku ani płatu]
* (attested in Greater Poland) percentage
** 1967 [1409], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 406, Kościan:Jaco czso Wøczoszca na Maczku dobila yedennaczcze grziwen iszczini na zastawe, tego wszitku szescz grziwen pobral[Jako cso Więcoszka na Maćku dobyła jedennaćcie grzywien iściny na zastawie, tego użytku sześć grzywien pobrał]
* (attested in Greater Poland) rent paid by a peasant to a feudal lord
** 1960 [1412], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 357, Pyzdry:Jaco *Potrt bil Micolaiewim Czecziradowim soltissem y posedl, y prowadzil sø s gego dzedziny, ne postapywsy gego vzitkow any vprawysny[Jako Piotr[t] był Mikołajewym Cieciradowym sołtyszem i poszedł, i prowadził się s jego dziedziny, nie postąpiwszy jego użytkow ani uprawizny]
* (attested in Greater Poland) harvest (crop, products, benefits provided by a cultivated field, forest, meadow, pond, apiary, etc., as well as objects from which benefits flow, as well as the right to receive them)
** 1959 [1391], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 114, Poznań:Jaco Gnevomir f Rogalinie ne zastauil Woczechoui niyednich vszitkof, yedno rolø a løki[Jako Gniewomir w Rogalinie nie zastawił Wociechowi nijednych użytkow, jedno rolą a łąki]
* need, necessity
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 24, 21:Nye sbyray gronnich yagoth, ges to ostawayø, acz syø dostanø kv vzitkv przichodzøczemv[Nie zbiraj gronnych jagod, jeż to ostawają, ać się dostaną ku użytku przychodzącemu]
* (attested in Southern Borderlands) successful, favorable outcome
** 1880-1894 [XV med.], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, Lviv, page 105:Ffides autem est deus, qui non pacietur vos temptari supra id, quod potestis, sed facit cum temptacione eciam proventum, vzythek, vt possitis sustinere[Ffides autem est deus, qui non pacietur vos temptari supra id, quod potestis, sed facit cum temptacione eciam proventum, użytek, vt possitis sustinere]

#### Derived terms

* użyteczny
* użytkowy
* użyczyć pf, użyczać impf

#### Related terms

* użytecznie
* użyteczno
* użyteczność

#### Descendants

* Polish: użytek
* Silesian: użytek

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “użytek”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “użytek”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “użytek”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish użytek. By surface analysis, użyty +‎ -ek.

### Pronunciation

* IPA: /uˈʐɘ.tɛk/
* (Middle Polish) IPA: /uˈʐɨ.tɛk/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘtɛk
* Syllabification: u‧ży‧tek

### Noun

użytek m inan
* use, usage (act of using something)
* (administration) plot (area of land for a specific purpose)
** (more specifically) farmland (area of land dedicated to cultivation or that is capable of cultivation)
* (agriculture, forestry) harvest (raw material obtained from developed land)
* (printing) print run (number of individual prints of the same size obtained from one sheet of paper)
* (archaic) utility, use; benefit; advantage
    Synonym: korzyść
* (obsolete) income
    Synonym: dochód
** 1778, Ignacy Krasicki, Pan Podstoli. Na trzy księgi podzielony‎, page 160:Majątku swojego użytek nie na przepych i zbytek próżny, ale na usługę miłej ojczyzny obracali.They spent their income not on luxury and vain luxury, but on the service of their beloved homeland.
* (obsolete) lease (temporary ownership or usage or something)

#### Declension
### Further reading

* użytek in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* użytek in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “użytek”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Aleksandra Wieczorek (10.05.2019) “UŻYTEK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “użytek”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “użytek”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “użytek”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 433

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish użytek. By surface analysis, użyty +‎ -ek.

### Pronunciation

* IPA: /uˈʐɪ.tɛk/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɪtɛk
* Syllabification: u‧ży‧tek

### Noun

użytek m inan
* use, usage (act of using something)
* use; benefit

### Further reading

* użytek in silling.org