# सूर्य
## Hindi
### Etymology

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya).

### Pronunciation

(Delhi) IPA: /suːɾ.jᵊ/

### Noun

सूर्य • (sūrya) m (Urdu spelling سوریہ)
* (astronomy) Sun
    Synonyms: सूरज (sūraj), दिनेश (dineś), भानु (bhānu), आदित्य (āditya), रवि (ravi), दिनकर (dinkar), आफ़ताब (āftāb)

#### Declension
### See also

Solar System in Hindi · सौरमंडल (saurmaṇḍal) (layout · text) :
| Star | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) |
| IAU planets and notable dwarf planets | बुध (budh) | शुक्र (śukra) | पृथ्वी (pŕthvī) | मंगल (maṅgal) | | बृहस्पति (bŕhaspati) | शनि (śani) | अरुण (aruṇ) | वरुण (varuṇ) | यम (yam) | |
| Notable moons | — | — | चंद्रमा (candramā) | | — | | | | | | |

## Marathi
### Etymology

Learned borrowing from Sanskrit सूर्य (sūrya). First attested as Old Marathi 𑘭𑘳𑘨𑘲𑘕 (surija).

### Pronunciation

* IPA: /suɾ.jə/

### Proper noun

सूर्य • (sūrya) m
* (astronomy) the Sun
    Synonyms: आदित्य (āditya), दिनकर (dinkar), प्रभाकर (prabhākar), मित्र (mitra), रवी (ravī)
* (mythology) Surya

#### Derived terms

* सूर्यमाला (sūryamālā, “solar system”)
* सूर्यास्त (sūryāsta, “sunset”)
* सूर्योदय (sūryoday, “sunrise”)

### See also

Solar System in Marathi · सूर्यमाला (sūryamālā) (layout · text) :
| Star | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) |
| IAU planets and notable dwarf planets | बुध (budh) | शुक्र (śukra) | पृथ्वी (pruthvī) | मंगळ (maṅgaḷ) | [Term?] | गुरू (gurū) | शनी (śanī) | युरेनस (yurenas) | नेपच्यून (nepacyūn) | प्लूटो (plūṭo) | [Term?] |
| Notable moons | — | — | चंद्र (candra) | [Term?] [Term?] | — | [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] | [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] | [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] [Term?] | [Term?] | [Term?] | [Term?] |

### Proper noun

सूर्य • (sūrya) m
* a male given name, Surya, from Sanskrit

### References

* Berntsen, Maxine (1982–1983) “सूर्य”, in A Basic Marathi-English Dictionary, New Delhi: American Institute of Indian Studies
* Molesworth, James Thomas (1857) “सूर्य”, in A dictionary, Marathi and English, Bombay: Printed for government at the Bombay Education Society's Press
* Shankar Gopal Tulpule, Anne Feldhaus (1999) “सुरिज”, in A Dictionary of Old Marathi, Mumbai: Popular Prakashan

## Nepali
### Etymology

Borrowed from Sanskrit सूर्य (sūrya).

### Pronunciation

* IPA: [surːe]
* Phonetic Devanagari: सुर्रे

### Noun

सूर्य • (sūrya)
* (astronomy) sun

### See also

Solar System in Nepali · सौर्यमण्डल (sauryamaṇḍal) (layout · text) :
| Star | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) | सूर्य (sūrya) |
| IAU planets and notable dwarf planets | बुध (budha) | शुक्र (śukra) | पृथ्वी (pr̥thvī) | मङ्गल (maṅgal) | सिरीस (sirīs) | बृहस्पति (br̥haspati) | शनि (śani) | अरुण (aruṇ) | वरुण (varuṇ) | यमग्रह (yamagraha) | एरिस (eris) |
| Notable moons | — | — | चन्द्रमा (candramā) | | — | | | | | | |

## Sanskrit
### Alternative forms

* সূৰ্য (Assamese script)
* ᬲᬹᬃᬬ (Balinese script)
* সূর্য (Bengali script)
* 𑰭𑰳𑰨𑰿𑰧 (Bhaiksuki script)
* 𑀲𑀽𑀭𑁆𑀬 (Brahmi script)
* သူရျ (Burmese script)
* સૂર્ય (Gujarati script)
* ਸੂਰ੍ਯ (Gurmukhi script)
* 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯 (Grantha script)
* ꦱꦹꦫꦾ (Javanese script)
* 𑂮𑂴𑂩𑂹𑂨 (Kaithi script)
* ಸೂರ್ಯ (Kannada script)
* សូយ៌ (Khmer script)
* ສູຣ຺ຍ (Lao script)
* സൂര്യ (Malayalam script)
* ᠰᡠᡠᡵᠶᠠ (Manchu script)
* 𑘭𑘴𑘨𑘿𑘧 (Modi script)
* ᠰᠤᠤᠷᠶ᠎ᠠ (Mongolian script)
* 𑧍𑧕𑧈𑧠𑧇 (Nandinagari script)
* 𑐳𑐹𑐬𑑂𑐫 (Newa script)
* ସୂର୍ଯ (Odia script)
* ꢱꢹꢬ꣄ꢫ (Saurashtra script)
* 𑆱𑆷𑆫𑇀𑆪 (Sharada script)
* 𑖭𑖳𑖨𑖿𑖧 (Siddham script)
* සූර්‍ය (Sinhalese script)
* 𑪁𑩒𑩛𑩼 𑪙𑩻 (Soyombo script)
* 𑚨𑚱𑚤𑚶𑚣 (Takri script)
* ஸூர்ய (Tamil script)
* సూర్య (Telugu script)
* สูรฺย (Thai script)
* སཱུ་རྱ (Tibetan script)
* 𑒮𑒴𑒩𑓂𑒨 (Tirhuta script)
* 𑨰𑨃𑨊𑨫𑩇𑨪 (Zanabazar Square script)

### Etymology

A -य (-ya) extension of the base सूर् (sū́r), from Proto-Indo-Iranian *súHar (“sun”), from Proto-Indo-European *sóh₂wl̥ (“sun”). Cognate with Ancient Greek ἥλιος (hḗlios), Latin sōl, Persian خور (xur), English sun. Also related to स्वर् (svàr, “sun”) and सूर (sū́ra, “sun”).

### Pronunciation

* (Vedic) IPA: /súː.ɾi.jɐ/, /súːɾ.jɐ/
* (Classical Sanskrit) IPA: /s̪uːɾ.jɐ/

### Noun

सूर्य • (sū́rya) stem, m (metrical Vedic sū́riya)
* the sun
** c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 6.17.3:ए॒वा पा॑हि प्र॒त्नथा॒ मन्द॑तु त्वा श्रु॒धि ब्रह्म॑ वावृ॒धस्वो॒त गी॒र्भिः। आ॒विः सूर्यं॑ कृणु॒हि पी॑पि॒हीषो॑ ज॒हि शत्रूँ॑र॒भि गा इ॑न्द्र तृन्धि॥evā́ pāhi pratnáthā mándatu tvā śrudhí bráhma vāvṛdhásvotá gīrbhíḥ. āvíḥ sū́ryaṃ kṛṇuhí pīpihī́ṣo jahí śátrūm̐rabhí gā́ indra tṛndhi.O Indra, drink it as of old, and may it exhilarate you; hear our prayer, and be exalted by our praises; make the sun visible, nourish us with food, destroy our enemies and rescue the cattle.

#### Declension

* ¹Vedic

### See also

Solar System in Sanskrit · सूर्य-मण्डल (sūrya-maṇḍala) (layout · text) :
| Star | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य | सूर्य (sūrya), रवि (ravi), आदित्य (āditya), Thesaurus:सूर्य |
| IAU planets and notable dwarf planets | बुध (budha) | शुक्र (śukra), भार्गव (bhārgava), भृगु (bhṛgu) | भूमि (bhūmi), पृथ्वी (pṛthvī), Thesaurus:भू | मङ्गल (maṅgala), अङ्गार (aṅgāra), Thesaurus:मङ्गल | | बृहस्पति (bṛhaspati), गौर (gaura) | शनि (śani) | अरुण (aruṇa) | वरुण (varuṇa) | यम (yama) | |
| Notable moons | — | — | चन्द्र (candra), इन्दु (indu), Thesaurus:चन्द्र | प्रथम मङ्गलस्य द्वितीय मङ्गलस्य | — | | | | | | |

### Proper noun

सूर्य • (sū́rya) stem, m (metrical Vedic sū́riya)
* (Vedic religion, Hinduism, Buddhism, Jainism) Surya, the Vedic solar deity
** c. 1700 BCE – 1200 BCE, Ṛgveda 1.50.4:त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य। विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम्॥taráṇirviśvádarśato jyotiṣkṛ́dasi sūrya. víśvamā́ bhāsi rocanám.Swift and all beautiful art thou, O Sūrya, maker of the light, Illuming all the radiant realm.
* a male given name

#### Descendants

* Helu Prakrit:
** Dhivehi: އިރު (iru)
** Sinhalese: ඉර (ira)
* Maharastri Prakrit: 𑀲𑀼𑀚𑁆𑀚 (sujja)
** Sindhi: सिॼु(sijju)
* Paisaci Prakrit:
** Punjabi: ਸਿਝ (sijha) (archaic)
* Pali: surya
* → Assamese: সূৰুয (xuruz)
* → Bengali: সূর্য (śurjo)
* → Gujarati: સૂરજ (sūraj)
* → Hindi: सूर्य (sūrya), सूरज (sūraj)
* → Khmer: សុរិយ (soreyaʼ)
* → Kannada: ಸೂರ್ಯ (sūrya)
* → Konkani: सूर्य (sūrya)
* → Malayalam: സൂര്യന് (sūryaṉ)
* → Malay: suria
** Indonesian: surya
* → Marathi: सूर्य (sūrya)
* → Old Javanese: sūrya
** Javanese: ꦱꦸꦂꦪ (surya), ꦱꦺꦴꦂꦪ (sorya)
** → Balinese: ᬲᬹᬃᬬ (surya)
* → Odia: ସୂର୍ଯ୍ୟ (surjya)
* → Nepali: सूर्य (sūrya)
* → Newar: सूर्द्य (sūrdya)
* → Punjabi: ਸੂਰਜ (sūraj) / سورج (sūraj)
* → Marwari: सूरज (sūraj)
* → Sindhi: سوُرَجُ (sūraju)
* → Sinhalese: සූර්යයා (sūryayā)
* → Tamil: சூரியன் (cūriyaṉ)
* → Telugu: సూర్యుడు (sūryuḍu)
* → Thai: สุริยา
* → Burmese: သူရိယ (suri.ya.)
* → Urdu: سورج (sūraj)

### Adjective

सूर्य • (sū́rya) stem
* solar

#### Declension

* ¹Vedic
* ¹Vedic
* ²Brāhmaṇas
* ¹Vedic

### References

* Monier Williams (1899) “सूर्य”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 1243.