# baranek
## Old Polish
### Alternative forms

* beranek

### Etymology

From baran +‎ -ek. First attested in the 15th century. Compare Old Czech beránek and Old Slovak baránok.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /baranɛk/
* IPA: (15th CE) /baranɛk/

### Noun

baranek m animacy unattested (related adjective barańczy)
* (attested in Sieradz-Łęczyca) diminutive of baran (“lamb”) (young sheep)
    Synonym: baraniec
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, Łęczyca, page 14:Baranek, jagnyą[Baranek, jagnię]
** 1874-1891 [c. 1420], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, page 229:W pątek pirwey godzini wedzon do Pilatha. Tamo nan powedzano swadeczstwo neskladne, on stal yako baranek, swerzanthko pokorne[W piątek pirwej godziny wiedzion do Piłata, tamo nań powiedziano świadecstwo nieskładne, on stał jako baranek, źwierzątko pokorne]
** Easter lamb as food
*** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 12, 4:Przymy szøszyada swego... polye lyczbi dusz, geszto bi doszicz moglo bicz ku gedzenyu baranka[Przymi sąsiada swego... pole liczby dusz, jeż to by dosyć mogło być ku jedzeniu baranka]
* chaste tree (Vitex agnus-castus)
** 1900 [1484], Józef Rostafiński, editor, Symbola ad historiam naturalem medii aevi = Średniowieczna historya naturalna w Polsce. Ps 2‎, number 5886:Czysthy baranek agnus castus[Czysty baranek agnus castus]

#### Derived terms

* Baranek Boży
* barankowe
* wielkonocny baranek

#### Related terms

* barani
* baranowy
* baran
* baraniec

#### Descendants

* Polish: baranek
* Silesian: baranek

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “baran”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “baranek”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish baranek. By surface analysis, baran +‎ -ek. Compare Kashubian barónk / barank and Slovincian barónk / barank.

### Pronunciation

* IPA: /baˈra.nɛk/
* (Middle Polish) IPA: /baˈra.nɛk/
* (Lesser Poland):
** (Przemyśl) IPA: [baˈra.nɛk]
* Audio:(file)
* Rhymes: -anɛk
* Syllabification: ba‧ra‧nek
* Homophone: Baranek

### Noun

baranek m animal (diminutive baraneczek, related adjective barankowy)
* diminutive of baran (“young ram; lamb”)
    Coordinate term: owieczka
* lambskin
* (colloquial) lamb, sweetheart, sweetie (nice, gentle person)
* (colloquial, usually in the plural) frizz (very curly, short hair)
* lamb (figure of a lamb used as an Easter decoration symbolizing Christ)
* (colloquial) cirrocumulus cloud
** (Kuyavia, in the plural, more generally, humorous) clouds
* (colloquial, construction) smear (thick, uneven layer of daub)
    Synonym: obłoczki
* (Przemyśl) Synonym of pierwiosnek
* (obsolete, in the plural, humorous) lambs (parishioners under the care of a parish priest)
* (obsolete) vitex (plant of the genus Vitex)
    Synonyms: niepokalanek, czystodrzew, czysty krzew
    baranek czysty ― chaste tree (Vitex agnus-castus)
* (obsolete) common snipe (Gallinago gallinago)
    Synonyms: kszyk, koziołek
* (obsolete) band around a hat or cap
* (obsolete) barometer (instrument for measuring atmospheric pressure)
    Synonym: barometr
* (obsolete) centipede
    Synonym: stonoga
* (obsolete) burnet (any of the herbs of genus Sanguisorba)
    Synonym: krwiściąg
* (obsolete) merganser (any duck of the genus Mergus)
    Synonym: tracz
* (obsolete, sailing) wooden roller attached to the side of a ferry
* (obsolete, botany) catkin branch
    Synonym: bazia
* (obsolete, hunting) great snipe (Gallinago media)
    Synonym: dubelt
* (Middle Polish, heraldry) lamb (young ram used as an element in a coat of arms)
* (Middle Polish, Christianity) sacrament (blood and flesh as a symbol of Christ)
    Synonym: sakrament
* (Middle Polish) horse with curly fur
* (Middle Polish) lamb (follower of Christianity)

#### Derived terms

* barankowaty
* Baranek Boży

#### Related terms

* barani
* na barana
* baran
* Baran
* baraniarz
* baranica
* baraniec
* baranina
* baraninka
* baranisko
* baranieć impf, zbaranieć pf

### Further reading

* baranek in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* baranek in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “baranek”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Barbara Rykiel-Kempf (02.08.2022) “BARANEK”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “baranek”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “baranek”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “baranek”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 96
* Oskar Kolberg (1867) “baranek”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 268
* Antoni Kalina, editor (1898), “baranek”, in Lud. Organ Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie (in Polish), volume 4, Lviv: Towarzystwo Ludoznawcze, page 307
* Antoni Kalina, editor (1898), “baranek”, in Lud. Organ Towarzystwa Ludoznawczego we Lwowie (in Polish), volume 4, Lviv: Towarzystwo Ludoznawcze, page 307

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish -ek. By surface analysis, barōn +‎ -ek.

### Pronunciation

* IPA: /baˈra.nɛk/
* Audio:(file)
* Rhymes: -anɛk
* Syllabification: ba‧ra‧nek

### Noun

baranek m animal
* diminutive of barōn (“ram”) (young male sheep)

### Further reading

* baranek in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “baranek”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 63
* Aleksandra Wencel (2023) “baranek”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 43