# pracować
## Old Polish
### Alternative forms

* procować

### Etymology

From praca +‎ -ować. First attested in the middle of the 15th century. Compare Old Czech pracovati.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pra(ː)t͡sɔvat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /prat͡sɔvat͡ɕ/, /prɒt͡sɔvat͡ɕ/

### Verb

pracować pf
* (attested in Greater Poland) to work, to labor (to exert oneself very much)
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume V, page 271:Cyeskom praczoval wolayacz (laboravi clamans Psal 68, 4), assz vsta moye ochrapyaly[Ciężkom pracował wołając (laboravi clamans Psal 68, 4), aż usta moje ochrapiały]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 120r:Satagare id est satis agere procurare festinare et omnia peragere prączovacz szylovacz[Satagare id est satis agere procurare festinare et omnia peragere pracować siłować]
* (intransitive or reflexive with się, attested in Greater Poland) to work (to perform a specified task)
** 1880-1894 [End of the fifteenth century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, page 148:Oretur... pro omnibus fidelibus laboratoribus, ut eos deus dignetur confortare in eorum sanitate ysby ony tako praczvyvczy sya svych robot vdzyelaly a potym sya do krolestva nyebyeskyego doslussyly[Oretur... pro omnibus fidelibus laboratoribus, ut eos deus dignetur confortare in eorum sanitate iżby oni tako pracujący się swych robot udzielali a potym się do krolestwa niebieskiego dosłużyli]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 88r:Niti id est laborare gradi conari et parere prączovącz[Niti id est laborare gradi conari et parere pracować]
* (reflexive with się) to care for; to worry about
** 1901 [End of the fifteenth century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 320:Nye potrzebyen czy yvsz szadni lyekarz na vszdrowyenye twego szina, a przetho nye praczvy szyą, yvszczy szdrow[Nie potrzebien ci już żadny lekarz na uzdrowienie twego syna, a przeto nie pracuj się, jużci zdrow]

#### Derived terms

* pracliwy
* pracowity
* pracujący
* procowny
* pracowanie
* upracować pf

#### Related terms

* spracowan
* praca

#### Descendants

* Polish: pracować
** → Belarusian: працава́ць (pracavácʹ)
** → Ukrainian: працюва́ти (pracjuváty)
* Silesian: pracować

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “pracować”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “pracować”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “pracować”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “pracować (się), procować (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “pracować”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish pracować. By surface analysis, praca +‎ -ować. Compare Czech pracovat and Slovak pracovať. Further compare Kashubian prôcowac and Slovincian procac.

### Pronunciation

* IPA: /praˈt͡sɔ.vat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /praˈt͡sɔ.vat͡ɕ/, /prɒˈt͡sɔ.vat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔvat͡ɕ
* Syllabification: pra‧co‧wać

### Verb

pracować impf
* (intransitive) to work (to do a specific task by employing physical or mental powers) [with przy (+ locative) ‘at what’]
** (intransitive) to work for (to perform a specified task at someone's request or for their benefit) [with dla (+ genitive) ‘for whom’]
** (intransitive) to work for (to perform certain tasks in order to achieve something) [with na (+ accusative) ‘for what’]
    Synonym: zapracowywać
** (intransitive) to work on (to perform certain tasks to develop or create something) [with nad (+ instrumental) ‘on what’]
** (intransitive) to work on (to perform certain tasks to convince someone of something) [with nad (+ instrumental) ‘on whom’]
** (intransitive) to work with (to cooperate with someone on something) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
** (intransitive) to work with (to perform certain actions to help someone's development, to teach, etc.) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
* (intransitive) to work (to do a specified task for payment or a reward) [with u (+ genitive) ‘for whom/at what company’]
    Synonyms: robić, zarabiać, praktykować
    Pracuję jako menadżer. ― I work as manager.
** (intransitive) to work with (to have a job alongside someone else at the same company) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
* (intransitive, of a factory etc.) to work (to function, to operate, to be active at performing the intended task)
* (intransitive, medicine, of an organ) to work (to perform a function necessary for the body)
* (intransitive, of devices) to work (to be on, to be performing a function)
* (intransitive, of constructions, building materials, etc.) to warp (to be deformed by some force or from use)
* (intransitive, obsolete, of brews, beers, etc.) to ferment
    Synonym: fermentować
* (intransitive, obsolete, hunting, of dogs) to chase an animal diligently and eagerly
* (intransitive, Middle Polish) to fight, to brawl (to have a physical conflict with someone)

#### Derived terms

* główka pracuje
* kto nie pracuje, ten nie je
* ucz się i pracuj, a garb ci sam wyrośnie
* pracować na korzyść impf
* pracować na niekorzyść impf
* pracować na ulicy impf
* dopracować pf, dopracowywać impf
* nadpracować pf, nadpracowywać impf
* napracować pf
* odpracować pf, odpracowywać impf
* opracować pf, opracowywać impf
* popracować pf
* przepracować pf, przepracowywać impf
* rozpracować pf, rozpracowywać impf
* spracować pf
* upracować pf
* wypracować pf, wypracowywać impf
* zapracować pf, zapracowywać impf

#### Descendants

* → Belarusian: працава́ць (pracavácʹ)
* → Ukrainian: працюва́ти (pracjuváty)

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pracować is one of the most used words in Polish, appearing 30 times in scientific texts, 39 times in news, 33 times in essays, 43 times in fiction, and 36 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 181 times, making it the 314th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “pracować”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 429

### Further reading

* pracować in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* pracować in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pracować”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pracować się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “PRACOWAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 16.06.2016
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “pracować”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “pracować”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pracować”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 966
* pracować in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish pracować. By surface analysis, prŏca +‎ -ować.

### Pronunciation

* IPA: /praˈt͡sɔ.vat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔvat͡ɕ
* Syllabification: pra‧co‧wać

### Verb

pracować impf
* (intransitive) to work (to do a specific task)

#### Derived terms

* pracowity
* napracować pf
* zapracować pf

#### Related terms

* pracowicie
* pracoholizm

### Further reading

* pracować in silling.org