# ժամանակ
## Armenian
### Etymology

From Old Armenian ժամանակ (žamanak).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /ʒɑmɑˈnɑk/, [ʒɑmɑnɑ́k]
* (Western Armenian) IPA: /ʒɑmɑˈnɑɡ/, [ʒɑmɑnɑ́ɡ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

ժամանակ • (žamanak)
* time
    Synonym: (Western Armenian) ատեն (aten)
    ժամանակ ծախսել ― žamanak caxsel ― to waste time
* (grammar) tense

#### Derived terms

* անցյալ ժամանակ (ancʻyal žamanak)
* ավելացված ժամանակ (avelacʻvac žamanak)
* ժամակահատված (žamakahatvac)
* ժամանակաշրջան (žamanakašrǰan)
* ժամանակացույց (žamanakacʻuycʻ)
* լրացուցիչ ժամանակ (lracʻucʻičʻ žamanak)
* տարածաժամանակային (taracažamanakayin)

### Conjunction

ժամանակ • (žamanak)
* during, at the time of
    ուտելու ժամանակ ― utelu žamanak ― during eating

## Old Armenian
### Etymology

From Parthian *žamānak (“time”), from 𐫋𐫖𐫀𐫗 (jmʾn /⁠žamān⁠/). Cognate with Middle Persian [script needed] (ẕmʾnk' /⁠zamānag⁠/) and Persian زمانه (zamâne). Related to ժամ (žam) and ժաման (žaman).

### Noun

ժամանակ • (žamanak)
* time
    ճշմարիտ ժամանակ ― čšmarit žamanak ― true or correct time
    միջին ժամանակ ― miǰin žamanak ― mean time
    արեւային ժամանակ ― arewayin žamanak ― solar time
    աստեղական ժամանակ ― astełakan žamanak ― sidereal time
    գիշերահաւասարային ժամանակ ― gišerahawasarayin žamanak ― equinoctial season, equinox
    ժամանակ պատեհի գտանել ― žamanak patehi gtanel ― to find a favorable moment
    յօգուտ վարել զժամանակն ― yōgut varel zžamanakn ― to make a good use of time
    կորուսանել, անցուցանել զժամանակն ― korusanel, ancʻucʻanel zžamanakn ― to lose, to waste one's time, to while away
    դէպ ժամանակ ― dēp žamanak ― a favorable moment
    ոչ բազում ժամանակք են ― očʻ bazum žamanakkʻ en ― a short time since, not long since, lately, of late
    ոչ սակաւ ժամանակք են ― očʻ sakaw žamanakkʻ en ― along time since, along, long while ago, long since
    առ այնու ժամանակօք էր տեսանել ― aṙ aynu žamanakōkʻ ēr tesanel ― then one saw, it was at that period one saw
    ի սուղ, ի սակաւ ժամանակի ― i suł, i sakaw žamanaki ― in a short time, in a moment
    ի միում, ի նմին ժամանակի ― i mium, i nmin žamanaki ― at the same time
    առ նովին ժամանակօք ― aṙ novin žamanakōkʻ ― towards this period, about the same time
    հզօր ի ժամանակին ― hzōr i žamanakin ― powerful at that time
    ժամանակ ինչ ― žamanak inčʻ ― some time, a short time
    առ ժամանակ մի ― aṙ žamanak mi ― provisionally, for a certain period, for the present
    ժամանակաւ ― žamanakaw ― with time, in the course of time, in time, in the long run
    ընդ/ըստ ժամանակս ժամանակս ― ənd/əst žamanaks žamanaks ― from time to time, at intervals, now and then, ever and anon
    ի ժամանակին՝ յորում... ― i žamanakin, yorum... ― in the time when...
    ընդ ամենայն ժամանակս ― ənd amenayn žamanaks ― at all times
    ժամանակաւ ― žamanakaw ― once upon a time; once there was; formerly
    ժամանակ ինչ առնել առ ձեզ ― žamanak inčʻ aṙnel aṙ jez ― shall remain some time among you
    ժամանակս ձիգս ― žamanaks jigs ― long time
    բազում ժամանակս աշխատ եղէ ի վաստակս այս ― bazum žamanaks ašxat ełē i vastaks ays ― this work has cost me much time
    բազում ժամանակի պէտք են առ այս ― bazum žamanaki pētkʻ en aṙ ays ― that requires much time
    անցանէ ժամանակն ― ancʻanē žamanakn ― time flies
* year; century, epoch, period
    Ժամանակք Թագաւորաց ― Žamanakkʻ Tʻagaworacʻ ― The Books of Kings
    առ ժամանակօք Վարդանայ Մեծի ― aṙ žamanakōkʻ Vardanay Meci ― in the time of Vardan the Great
    յաւուրս ժամանակաց սորա ― yawurs žamanakacʻ sora ― of his epoch
    ի վաղեմի ժամանակսն ― i vałemi žamanaksn ― in remote ages
    ի յետին ժամանակս ― i yetin žamanaks ― in these latter times, years or days
    անդստին ի ժամանակաց անտի/յառաջին ժամանակաց ― andstin i žamanakacʻ anti/yaṙaǰin žamanakacʻ ― thenceforth, from the earliest or olden times
    զայնու/առ այնու ժամանակաւ, զայնու ժամանակօք, ընդ ժամանակս/յամս ժամանականց այնոցիկ, առ սովիմբ/զսովին ժամանակաւ, ընդ ժամանակս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս ժամանակացն այնոսիկ ― zaynu/aṙ aynu žamanakaw, zaynu žamanakōkʻ, ənd žamanaks/yams žamanakancʻ aynocʻik, aṙ sovimb/zsovin žamanakaw, ənd žamanaks ənd aynosik, ənd ams žamanakacʻn aynosik ― then, at that time, in those times, at that epoch, during that century
* age
    անցանել զժամանակօք ― ancʻanel zžamanakōkʻ ― to grow old, to advance in years
* the end of life, death
    հասեալ է ժամանակ քո ― haseal ē žamanak kʻo ― you are no longer a child, the end of thy days is therefore at hand
* the present life, our times
* season
* opportunity, leisure
    ընտրել զժամանակն ― əntrel zžamanakn ― to choose the time, to select the opportunity
    ժամանակ առնուլ, գտանել ― žamanak aṙnul, gtanel ― to find a favorable occasion or opportunity
    ժամանակի մնալ, սպասել/սպասել դիպող ժամանակի ― žamanaki mnal, spasel/spasel dipoł žamanaki ― to wait the favorable moment
* appointment
* (music) time
* (grammar) tense

#### Derived terms

* անժամանակ (anžamanak)
* անժամանակաբար (anžamanakabar)
* անժամանակական (anžamanakakan)
* անժամանակապէս (anžamanakapēs)
* անժամանակաւոր (anžamanakawor)
* անժամանակեայ (anžamanakeay)
* անժամանակեան (anžamanakean)
* անժամանակութիւն (anžamanakutʻiwn)
* առժամանակեայ (aṙžamanakeay)
* առժամանակեան (aṙžamanakean)
* բազմաժամանակ (bazmažamanak)
* բազմաժամանակագոյն (bazmažamanakagoyn)
* բազմաժամանակեայ (bazmažamanakeay)
* բազմաժամանակեան (bazmažamanakean)
* բազմաժամանակէութիւն (bazmažamanakēutʻiwn)
* բազումժամանակեայ (bazumžamanakeay)
* բարէժամանակ (barēžamanak)
* դոյզնժամանակեայ (doyznžamanakeay)
* երկայնաժամանակեայ (erkaynažamanakeay)
* երկայնաժամանակեան (erkaynažamanakean)
* երկայնժամանակեայ (erkaynžamanakeay)
* երկայնժամանակեան (erkaynžamanakean)
* ժամանակաբար (žamanakabar)
* ժամանակաբուխ (žamanakabux)
* ժամանակագիր (žamanakagir)
* ժամանակագիւտ (žamanakagiwt)
* ժամանակագոյն (žamanakagoyn)
* ժամանակագործ (žamanakagorc)
* ժամանակագրական (žamanakagrakan)
* ժամանակագրեմ (žamanakagrem)
* ժամանակագրութիւն (žamanakagrutʻiwn)
* ժամանակազանց (žamanakazancʻ)
* ժամանակախոյզ (žamanakaxoyz)
* ժամանակական (žamanakakan)
* ժամանակակէտ (žamanakakēt)
* ժամանակակից (žamanakakicʻ)
* ժամանակաչափ (žamanakačʻapʻ)
* ժամանակասիրութիւն (žamanakasirutʻiwn)
* ժամանակացոյց (žamanakacʻoycʻ)
* ժամանակաւոր (žamanakawor)
* ժամանակաւորիմ (žamanakaworim)
* ժամանակաւորութիւն (žamanakaworutʻiwn)
* ժամանակափայլ (žamanakapʻayl)
* ժամանակեայ (žamanakeay)
* ժամանակեան (žamanakean)
* ժամանակեմ (žamanakem)
* ինքնաժամանակ (inkʻnažamanak)
* կարճաժամանակ (karčažamanak)
* կարճժամանակեայ (karčžamanakeay)
* համաժամանակ (hamažamanak)
* հաւասարաժամանակ (hawasaražamanak)
* հինժամանակեայ (hinžamanakeay)
* միաժամանակ (miažamanak)
* յերկարաժամանակ (yerkaražamanak)
* յերկարաժամանակեայ (yerkaražamanakeay)
* նախաժամանակ (naxažamanak)
* չորեքժամանակեան (čʻorekʻžamanakean)
* պակասաժամանակեայ (pakasažamanakeay)
* սակաւաժամանակ (sakawažamanak)
* սակաւաժամանակագոյն (sakawažamanakagoyn)
* սակաւաժամանակեայ (sakawažamanakeay)
* սակաւաժամանակեան (sakawažamanakean)
* սակաւժամանակեայ (sakawžamanakeay)
* սակաւժամանակեան (sakawžamanakean)
* վաղժամանակեան (vałžamanakean)
* տօթաժամանակք (tōtʻažamanakkʻ)
* փոքրժամանակեան (pʻokʻržamanakean)

#### Related terms

* ժաման (žaman), ժամ (žam)

#### Descendants

* Armenian: ժամանակ (žamanak)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “ժամանակ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ժամանակ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “ժամ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press