# չիր
## Armenian
### Etymology

Inherited from Middle Armenian չիր (čʻir).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡ʃʰiɾ/, [t͡ʃʰiɾ]
* (Western Armenian) IPA: /t͡ʃiɾ/, [t͡ʃʰiɾ]

### Noun

չիր • (čʻir)
* dried fruit
** 1991, translation of William Saroyan, Papa, You're Crazy:
    Հորաքույրս մի սկահակ միրգ բերեց ներքև, մենք սկսեցինք խնձոր ուտել, տանձ, չորացրած թուզ ու չամիչ, դեղձի ու ծիրանի չիր, խուրմա, ընկույզ ու նուշ։Horakʻuyrs mi skahak mirg berecʻ nerkʻew, menkʻ sksecʻinkʻ xnjor utel, tanj, čʻoracʻrac tʻuz u čʻamičʻ, deġji u cirani čʻir, xurma, ənkuyz u nuš.My paternal aunt brought down a cup of fruits, we started eating apples, pears, dried figs and raisins, dried peach and apricot, dates, walnuts and almonds.
** 2013 April 19, Armenpress:
    ԱՄՆ ՄԶԳ Ձեռնարկությունների զարգացման և շուկայի մրցունակության ծրագիրը («Ի-Դի-Էմ-Սի») և Հայաստանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնը (ՓՄՁ ԶԱԿ) ապրիլի 18-ին չիր արտադրող հայաստանյան 70 ընկերությունների համար պրեզենտացիա են անցկացրել՝ «Աջակցություն չրերի արտադրությանը» համատեղ նախաձեռնության շրջանակում։AMN MZG Jeṙnarkutʻyunneri zargacʻman ew šukayi mrcʻunakutʻyan cragirə (“I-Di-Ēm-Si”) ew Hayastani pʻokʻr ew miǰin jeṙnarkatirutʻyan zargacʻman azgayin kentronə (PʻMJ ZAK) aprili 18-in čʻir artadroġ hayastanyan 70 ənkerutʻyunneri hamar prezentacʻia en ancʻkacʻrel, “Aǰakcʻutʻyun čʻreri artadrutʻyanə” hamateġ naxajeṙnutʻyan šrǰanakum.The USAID Enterprise Development and Market Competitiveness Project (EDMC) and the Small and Medium Entrepreneurship Development National Center of Armenia (SME DNC) held a presentation on April 18 for 70 Armenian companies producing dried fruits within the framework of the "Support to Dried Fruit Production" joint initiative.

#### Derived terms

* ծիրանաչիր (ciranačʻir)
* շլորաչիր (šloračʻir)
* չրեղեն (čʻreġen)
* տանձաչիր (tanjačʻir)

#### Descendants

* → Northern Kurdish: ç’îr
* → Pontic Greek: τζίριν (tzírin), τζίρ’ (tzír’), ⇒ ατζίρ’ (atzír’)
* → Turkish: çir

## Middle Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian *չիր (*čʻir), from Proto-Indo-European *ksēro-, from *kseros (“dry”). Doublet of չոր (čʻor) from another ablaut grade.

### Noun

չիր • (čʻir)
* dried fruit

#### Derived terms

* դամոնչիր (damončʻir)
* սալորչիր (salorčʻir)

#### Descendants

* Armenian: չիր (čʻir)
** → Northern Kurdish: ç’îr
** → Pontic Greek: τζίριν (tzírin), τζίρ’ (tzír’), ⇒ ατζίρ’ (atzír’)
** → Turkish: çir
* → Georgian: ჩირი (čiri), ჩილი (čili) — Imereti, ჩილა (čila) — Guria, Lechkhumi
** → Bats: ჩირ (čir)
** → Mingrelian: ჩილა (čila)

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “չիր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “չիր”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “չիր”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 546