# krew
## Kashubian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *kry̑.

### Pronunciation

* IPA: /ˈkrɛf/
* Rhymes: -ɛf
* Syllabification: krew

### Noun

krew f
* blood (vital liquid flowing in the bodies of many types of animals that usually conveys nutrients and oxygen)

#### Declension
### Further reading

* Stefan Ramułt (1893) “krev”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 79
* Jan Trepczyk (1994) “krew”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
* Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “krew”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎
* “krew”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

## Old Polish
### Alternative forms

* kry

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *kry̑. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /krɛfʲ/
* IPA: (15th CE) /krɛfʲ/

### Noun

krew f (related adjective krewny)
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) blood (vital liquid flowing in the bodies of many types of animals that usually conveys nutrients and oxygen)
    Synonym: posoka
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 13, 6:Richle nogi gich ku przeliczu krwe (ad effundendum sanguinem)[Rychłe nogi jich ku przeliciu krwie (ad effundendum sanguinem)]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 36r:Cruor blut poszoką krew'[Cruor blut posoka krew']
** 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume III, page 58:To gest zayste kelich krwe moyey (calix sanguinis mei)..., yaasz krew za waas y za wele luda bąndze roszlana[To jest zajiste kielich krwie mojej (calix sanguinis mei)..., jaż krew za was i za wiele luda będzie rozlana]
** 1424, Kanon mszy św., Canon missae., volume III, page 66:Przyyąncze czyala y krwe (perceptio corporis) ... ne bøndz my na sąnd any na potøpyene[Przyjęcie ciała i krwie ... nie bądź mi na sąd ani na potępienie]
* (figuratively, attested in Greater Poland) death (cessation of life and all associated processes)
    Synonym: śmierć
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 9, 12:Powyedaycze myedzy lyudem naukę yego, bo zyskuyę krwye (quoniam requirens sanguinem eorum recordatus est) gych wspomyenąl iest, nye zapomyenąl iest wolanya vbogych[Powiedajcie miedzy ludem naukę jego, bo zyskuję krwie (quoniam requirens sanguinem eorum recordatus est) jich wspomienął jest, nie zapomienął jest wołania ubogich]
* murder
    Synonym: morderstwo
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 22, 2:A pakly wilomy zlodzyey doom, ... a nalyeszon bi byl, a wszøøw ranø vmarlby, ten ktory bi byl, nye bødzye wynyen krwye (percussor non erit reus sanguinis)[A pakli wyłomi złodziej dom, ... a nalezion by był, a wziąw ranę umarłby, ten ktory by bił, nie będzie winien krwie (percussor non erit reus sanguinis)]
* (attested in Lesser Poland) responsibility for murder
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 50, 15:Zbaw me ode krwy (libera me de sanguinibus), bosze[Zbaw mie ode krwi (libera me de sanguinibus), Boże]
* (attested in Lesser Poland) human; man; person
    Synonym: człowiek
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 93, 21:Iuczachø w duszø prawego a crew newinnø (sanguinem innocentem, Puł: krew prawego) potøpyachø[Łuczachą w duszę prawego a krew niewinną (sanguinem innocentem, Puł: krew prawego) potępiachą]
* (attested in Greater Poland) blood (family relationship due to birth)
** 1902 [1406], “Wybór zapisek sądowych grodzkich i ziemskich wielkopolskich z XV wieku”, in Franciszek Piekosiński, editor, Studia, rozprawy i materiały z dziedziny historii polskiej i prawa polskiego‎, volume 6, Poznań, Pyzdry, Kościan, Gniezno, page 306:Dzerszek yest krwø bliszszi ku Clonowczu... nisz Ramsz[Dzierżek jest krwią bliższy ku Klonowcu... niż Ramsz]
* (attested in Greater Poland) blood; lineage
    Synonym: ród
** 1959 [1390], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 272, Poznań:Jandrzey iest nasz brath, nasz kleynothnik y z nassey krwe wyssedl[Jędrzej jest nasz brat, nasz klejnotnik i z naszej krwie wyszedł]
* (attested in Greater Poland) blood; relative
** 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 178, Poznań:Jan gest nasz brat, naszego cleynota, naszego sczitha y nasza kref[Jan jest nasz brat, naszego klejnota, naszego szczyta i nasza krew]
* (attested in Greater Poland) blood (sap or juice which flows in or from plants)
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, page Deut 21:Postawyl gy nad wyssokø zyemyø, aby yadl... kozly z tlustoszczyø pszenycze a krew grona (sanguinem uvae biberet meracissimum Deut 32, 14) pyl[y] nayczyszczø[Postawił ji nad wysoką ziemią, aby jadł... kozły z tlustością pszenice a krew grona (sanguinem uvae biberet meracissimum Deut 32, 14) pił[y] najczyscz<sz>ą]

#### Derived terms

* krewki
* krwawy
* przyrodzony krwią
* mąż krwi

#### Related terms

* krwawny
* krewkość
* krewność
* krwawe
* krwawione
* krwawne
* okrwawienie
* ukrwawienie
* zekrwawienie
* krwawić impf
* rozkrwawić pf
* skrwawić pf
* ukrwawić pf

#### Descendants

* Polish: krew
* Silesian: krew

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “krew”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “krew”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “krew”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “krew”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “krew”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “krew”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish krew.

### Pronunciation

* IPA: /ˈkrɛf/
* (Middle Polish) IPA: /ˈkrɛfʲ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛf
* Syllabification: krew

### Noun

krew f
* blood (vital liquid flowing in the bodies of many types of animals that usually conveys nutrients and oxygen)
* blood (temper of mind; disposition; mood)
    Synonym: temperament
* blood (origin, kinship; race)
* (Middle Polish, physiology) discharge
    Synonym: wydzielina
* (Middle Polish) blood; Further details are uncertain.
** 1572, Sz. Budny, Biblija‎, page Ps 5/7[6]:mężem krwáwym y zdrajcą wł. krwie y zdrády/ ále krwi ieſt plurale. (‒) brzydzi ſię Iehowá.[mężem krwawym i zdrajcą wł. krwie i zdrady/ ale krwi jest plurale. (‒) brzydzi się Jehowa.]

#### Derived terms

* bez kropli krwi
* czystej krwi
* krwawy
* krwiożerczy
* krwisty
* pełnej krwi angielskiej
* z krwi i kości
* żądny krwi
* do krwi
* do ostatniej kropli
* do pierwszej krwi
* z zimną krwią
* za cenę krwi
* niech nagła krew zaleje
* psiakrew
* białe ciałko krwi
* błękitna krew
* braterstwo krwi
* czerwone ciałko krwi
* grupa krwi
* krew obwodowa
* krew z krwi, kość z kości
* krew z mlekiem
* krwiobieg
* krwiopijca
* krwiściąg
* krwotok
* książę krwi
* niewinna krew
* płytka krwi
* rozlew krwi
* świeża krew
* upust krwi
* więzy krwi
* zew krwi
* krew nie woda
* krew się polała
* ta zniewaga krwi wymaga
* w żyłach płynie krew
* iść jak krew z nosa impf
* krew odpłynęła z twarzy pf, krew odpływa z twarzy impf
* krew się zagotowała pf, krew się gotuje impf
* krew zalała pf, krew zalewa impf
* krew zastygła w żyłach pf, krew zastyga w żyłach impf
* ławić się we krwi impf
* mieć krew na rękach impf
* mieć we krwi impf
* napsuć krwi pf, psuć krew impf
* przelać krew pf, przelewać krew impf
* puścić krew pf, puszczać krew impf
* spłynąć krwią pf, spływać krwią impf
* uderzyła do głowy pf, krew uderza do głowy impf
* uderzyła do twarzy pf, krew uderza do twarzy impf
* utopić we krwi pf, topić we krwi impf
* wejść w krew pf, wchodzić w krew impf
* wzburzyć krew pf, burzyć krew impf
* zalać się krwią pf, zalewać się krwią impf
* zapłacić krwią pf, płacić krwią impf
* zmrozić krew w żyłach pf, zmrozić krew w żyłach impf

#### Related terms

* bezkrwawy
* bezkrwisty
* bezkrwawo
* krwawica
* krwawić impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), krew is one of the most used words in Polish, appearing 30 times in scientific texts, 11 times in news, 6 times in essays, 23 times in fiction, and 17 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 87 times, making it the 732nd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “krew”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 201

### Further reading

* krew in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* krew in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “krew”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “KREW”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.06.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “krew”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “krew”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “krew”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 546

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish krew.

### Pronunciation

* IPA: /ˈkrɛf/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛf
* Syllabification: krew

### Noun

krew f
* blood (vital liquid flowing in the bodies of many types of animals that usually conveys nutrients and oxygen)

#### Derived terms

* krewny

### Further reading

* krew in dykcjonorz.eu
* krew in silling.org
* Aleksandra Wencel (2023) “krew”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 338