# grać
## Old Polish
### Etymology

Clipping of igrać. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɡrat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /ɡrat͡ɕ/

### Verb

grać impf
* to play (to participate in a game)
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 320:*Syą dzyeczy czysthe, male, malem sythe, graya, zgodni szą, richlo daya, czyrzpya[Są dzieci czyste, małe, małem syte, grają, zgodny są, rychło dają, cirzpią]
* to gamble
** 1853 [End of the 15th century], Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Piśmiennictwo polskie od czasów najdawniejszych aż do roku 1830, volume 4, page 137:Dwą kostarze... szobą (leg. z sobą) gygraly, w boze gymyą yeden gygral..., drugy w gymyą dyablą yesth gral[Dwa kostarze... z sobą jigrali, w boże jimię jeden jigrał..., drugi w jimię diabła jest grał]

#### Derived terms

* gracz
* nagrać pf, nagrawać impf

#### Related terms

* nagrawanie

#### Descendants

* Polish: grać
* Silesian: grać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “grać I”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “grać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “grać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “grać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “grać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Pronunciation

* IPA: /ˈɡrat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈɡrat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -at͡ɕ
* Syllabification: grać

### Etymology 1

Inherited from Old Polish grać. By surface analysis, clipping of igrać. Compare Kashubian grac.

#### Verb

grać impf (perfective zagrać, frequentative grywać)
* (transitive, intransitive) to play (to participate in a game) [with w (+ accusative) ‘what game’, along with z (+ instrumental) or przeciw (+ dative) ‘with/against whom’, along with o (+ accusative) ‘for what’]
    grać w piłkę nożną ― to play football
** (transitive, intransitive) to play (to gamble)
* (transitive) to play, to act (to perform a role in a play, movie, etc.)
    Synonyms: kreować, odgrywać, wcielać się
* (transitive) to play (to perform or show a play or movie somewhere)
    Synonym: odgrywać
* (transitive, intransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with na (+ locative) ‘(on) what instrument’]
    Synonym: odgrywać
    grać na gitarze ― to play guitar
* (transitive) to play (to produce music from a device) [with z (+ genitive) ‘from what device’]
    Synonym: odgrywać
* (transitive, intransitive) to play (to give off sound)
    Synonym: wygrywać
* (intransitive) to play (to attempt to achieve or gain) [with o (+ accusative) ‘for what’; or with na (+ locative) ‘(on) what’]
    grać na emocjach ― to play someone's emotions
    grać o wszystko ― to play for everything
* (transitive) to play, to pretend to be, to act (to act unnaturally or falsely)
    grać głupiego ― to play stupid
    Synonyms: odgrywać, udawać
* (intransitive) to show (of emotions, to externalize or be seen) [with w (+ locative) ‘in whom’]
* (intransitive, literary) to shift; to shimmer (to change colors) [with instrumental]
    Synonym: mienić się
* (intransitive, colloquial) to play well with (to suit or match something) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
    Synonyms: harmonizować, pasować, współgrać
* (transitive, intransitive, card games) to play (to lay out a card on the table) [with accusative or w (+ locative) ‘what’]
    Synonyms: odgrywać, wychodzić, zagrywać
* (transitive, intransitive, card games) to play (to accept a particular suit as the winning suit) [with accusative or w (+ locative) ‘what suit’]
* (transitive, colloquial) to be on (to be in order; to function properly)
    Synonym: klapować
* (transitive, obsolete) to play with (to risk) [with instrumental ‘with what’]
    Synonym: bawić się
* (intransitive, obsolete) to play, to have fun (to spend time in a fun way)
    Synonym: bawić się
* (transitive, obsolete, law) to sue, to litigate
    Synonyms: procesować się, prawować się
* (intransitive, obsolete, of alcoholic beverages) to bubble; to ferment
* (transitive, obsolete, hunting) to sic (to send an animal after one's hunted animal) [with na (+ accusative) ‘after what game’]
    Synonym: szczuć
* (transitive, Middle Polish) to court (to attempt to attract)
    Synonym: zalecać się
* (transitive, Middle Polish) to make fun of, to mock
    Synonym: kpić
* (transitive, Middle Polish) to move something quickly
* (transitive, Middle Polish) to undulate, to wave (to cause to resemble a wave)
    Synonyms: falować, fałdować
* (Middle Polish) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** (transitive) to fight, to battle, to combat
    Synonym: walczyć
*** 1569, M. Bielski, Sprawa rycerska‎, page c:bo ći Bráćiſzkowie niepobożnie żyiąc w prożnowániu nikcżemnieią/ máiąc ná to dwoie Compatibilia/ Nábożeńſtwo w ſercu a Miecże w ręku/ to ieſt/ áby y śpiewał y nieprzyiaćiele bił Kośćiołá świętego/ pobożnieyſze by tho były Preces/ niżli nálewáć feces/ widząc náſzę Polſkę cżęſtho złęgo Sąſiádá gráć[bo ci Braciszkowie niepobożnie żyjąc w prożnowániu nikczemnieją/ mając na to dwoje Compatibilia/ Nabożeństwo w sercu a Miecze w ręku/ to jest/ aby i śpiewał i nieprzyiaciele bił Kościołá świętego/ pobożniejsze by tho były Preces/ niżli nalewać feces/ widząc naszę Polskę często złego Sąsiada gráć]
* (transitive, Middle Polish, euphemistic) to have sex (to have sexual relations with)
    Synonyms: see Thesaurus:uprawiać seks

##### Conjugation

Contemporary:
Obsolete:

##### Derived terms

* gracki
* nagraniowy
* ograny
* przegrany
* wygrany
* zgrany
* zgrywny
* szafa gra
* w to mi graj
* dograna
* dogrywka
* gracz
* grajek
* grajka
* grajszafa
* szafa grająca
* co jest grane
* coś tu nie gra
* kiszki marsza grają
* kto gra w karty, ten ma łeb obdarty
* dograć pf, dogrywać impf
* nagrać pf, nagrywać impf
* odegrać pf, odgrywać impf
* ograć pf, ogrywać impf
* podegrać pf, podgrywać impf
* pograć pf, pogrywać impf
* przegrać pf, przegrywać impf
* przygrać pf, przygrywać impf
* rozegrać pf, rozgrywać impf
* ugrać pf, ugrywać impf
* wgrać pf, wgrywać impf
* współgrać impf
* wygrać pf, wygrywać impf
* zagrać pf, zagrywać impf
* zgrać pf, zgrywać impf
* grać do kotleta impf
* grać głupa impf
* grać jak z nut impf, zagrać jak z nut pf
* grać kartą impf, zagrać kartą pf
* grać na aferę impf
* grać na cztery ręce impf, zagrać na cztery ręce pf
* grać na dwie strony impf
* grać na korzyść impf
* grać na nerwach impf
* grać na niekorzyść impf
* grać na nosie impf, zagrać na nosie pf
* grać na strunie impf, zagrać na strunie pf
* grać na wielu fortepianach impf
* grać na zwłokę impf, zagrać na zwłokę pf
* grać o pietruszkę impf
* grać pierwsze skrzypce impf, zagrać pierwsze skrzypce pf
* grać pod suflera impf
* grać w ciemno impf, zagrać w ciemno pf
* grać w gumę impf, zagrać w gumę pf
* grać w gumy impf
* grać w klasy impf, zagrać w klasy pf
* grać w kotka i myszkę impf
* grać w otwarte karty impf, zagrać w otwarty klasy pf
* grać w zielone impf
* grać z ręki impf, zagrać z ręki pf
* grać znaczonymi kartami impf
* w duszy grać impf, w duszy zagrać pf
* wszystko gra impf, wszystko zagrało pf

##### Related terms

* gracki
* nagraniowy
* ograny
* przegrany
* wygrany
* zgrany
* zgrywny
* dograna
* dogrywka
* gra
* nagranie
* nagrywalnia
* nagrywarka
* odegrana
* odgrywka
* podgrywka
* przegra
* przegrana
* przegrany
* przegrawka
* przegrywka
* przygrawka
* przygrywka
* rozegrana
* rozgrywka
* wygrana
* wygrywający
* zagrywka
* zgra
* zgranie
* zgrywa
* zgrywus

#### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), grać is one of the most used words in Polish, appearing 8 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 17 times in fiction, and 33 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 72 times, making it the 895th most common word in a corpus of 500,000 words.

### Etymology 2

Inherited from Proto-Slavic *grajati. First attested in the 18th century.

#### Verb

grać impf
* (intransitive, hunting, of capercaillies and black grouse) to make a characteristic call during courtship display
* (intransitive, hunting, of hounds) to bark loudly and fiercely while chasing game
    Hypernym: szczekać

##### Derived terms

* zgraja
* larum grają

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “grać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 136
* ↑ Boryś, Wiesław (2005) “grać II”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN

### Further reading

* grać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* grać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “grać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “GRAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.03.2016
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “grać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “grać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “grać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 895
* grać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish grać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɡrat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -at͡ɕ
* Syllabification: grać

### Verb

grać impf
* (transitive, intransitive) to play; to gamble (to participate in a certain game, e.g. football or poker) [with accusative or na (+ accusative) or w (+ accusative) ‘what’]
* (transitive, intransitive) to play (to produce music using a musical instrument) [with accusative ‘what’ and na (+ locative) ‘(on) what instrument’]
* (reflexive with sie) to play (to pretend to be; to take on an imagined role) [with za (+ accusative) ‘whom/what role’]

#### Derived terms

* graczka
* dograć pf
* nagrać pf, nagrŏwać impf
* pograć pf
* przegrać pf, przegrŏwać impf
* wygrać pf
* zagrać pf, zagrŏwać impf
* ôgrać pf

#### Related terms

* gra

### Further reading

* grac in dykcjonorz.eu
* grać in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “grać”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 81
* Aleksandra Wencel (2023) “grać, grać śe”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, pages 248-249