# poznać
## Old Polish
### Etymology

From po- +‎ znać. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pɔznat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pɔznat͡ɕ/

### Verb

poznać pf (imperfective poznawać)
* to learn, to find out, to get to know (to begin knowing; to gain knowledge of something)
** 1915 [End of the 14th century], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎, page 520:Posnay kasdy a poczwy stateczne do ssebe[Poznaj każdy a poczuj statecznie do siebie]
* (attested in Lesser Poland) to realize, to come to understand
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 4a:Gebal gestcy tho ona bila posznala, yszecz dzeuicza gest bila porodzila[Jebal jestci to ona była poznała, iżeć dziewica jest była porodziła]
* (attested in Lesser Poland) to see, to spot
** 1864 [15th century], Jan Długosz, edited by Aleksander Przezdziecki, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis nunc primum e codice autographo‎, volume III, Krakow, page 354:Thucz szem porąmbal drzewye do yednye dolyny, aby nykth nye posnal[Tuć żem porąbał drzewie do jednie doliny, aby nikt nie poznał]
* to recognize (to identify someone)
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 244:Darmo podnossy swe oko na wydzenye boga, gen gescze sam syebye poznacz a wydzecz nye umyege[Darmo podnosi swe oko na widzenie Boga, jen jeszcze sam siebie poznać a widzieć nie umieje]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 329:Zapravdą z ovoczv drzeuo bądzye posnano (ex fructu arbor agnoscitur Mat 12, 33)[Zaprawdę z owocu drzewo będzie poznano (ex fructu arbor agnoscitur Mat 12, 33)]
* (attested in Lesser Poland) to recognize (to remember someone or something familiar, to distinguish among others as already known)
** 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 18, 7:Gdisz gy pozna (cum cognovisser eum), padl na swø twarz[Gdyż ji pozna (cum cognovisser eum), padł na swą twarz]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 102, 15:Nye pozna (non cognoscet) wyøcze myesta swego[Nie pozna (non cognoscet) więce miesta swego]
* (attested in Lesser Poland) to tell apart, to distinguish
** 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XLVII, Radom, page 352:Tria signa, per que boni operarii distingwntur, posznany bywayą, a malis[Tria signa, per que boni operarii distingwntur, poznani bywają, a malis]
* (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland, Lesser Poland) to get to know, to meet (to become acquainted with someone; to see and remember someone's appearance)
** 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole‎, Łęczyca, Poznań, line 59:V wody szø poczina czescz, drzewey nisz gdi szødø gestcz, tedyø na røcze dayø, tu szø wøcz starsy posznayø, przy tem szø k stolu szadzayø[U wody się poczyna cześć, drzewiej niż gdy siędą jeść, tedy ją na ręce dają, tu się więc starszy poznają, przy tem się k stołu sadzają]
** 1915 [1447-1462], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎, page 545:Yakom czya, moy namyleyschy, posznala[Jakom cię, moj namilejszy, poznała]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 49, 12:Poznal iesm (cognovi) wszistky ptaki nebesske[Poznał jeśm (cognovi) wszystki ptaki niebiesskie]
* to have sexual relations with
** 1930 [c. 1455], “Jud”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 21, 11:Szoni, gesz møsze poznali (quae cognoverunt viros), zbycye[Żony, jeż męże poznały (quae cognoverunt viros), zbijcie]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 19, 5:Gdze sø czy møzowye...? Wiwyedz ge sam, acz ge poznami (ut cognoscamus eos)[Gdzie są ci mężowie...? Wywiedź je sam, ać je poznamy (ut cognoscamus eos)]
* (attested in Lesser Poland) to confess, to reveal
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 88, 6:Poznaiø (confitebuntur) nebossa dzywy twoie, gospodne[Poznają (confitebuntur) niebiosa dziwy twoje, Gospodnie]
* to testify about someone [with przed (+ instrumental) ‘in front of/before whom’]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 312:Ktory mye bądzye svyaczschycz albo poznavacz przed lyvdzmy, ya ychze poznam przed bogyem oyczem moym (qui confitebitur me coram hominibus, confitebor et ego eum coram patre meo Mat 10, 32)[Ktory mie będzie świaczszyć albo poznawać przed ludźmi, ja ichże poznam przed Bogiem ojcem moim (qui confitebitur me coram hominibus, confitebor et ego eum coram patre meo Mat 10, 32)]
* (law) to testify in court
** 1959 [1405], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 775, Poznań:Czsosmi poznali, tosmi poznali prawø prawda y tosmi zyednali[Csosmy poznali, tosmy poznali prawą prawdę i tosmy zjednali]
* (attested in Greater Poland) to admit to someone [with dative ‘to whom’]
** 1967 [1409], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 395, Kościan:Jacom przi tem bil, kedi Jaszek Crayewsky posnal Jandrzeieui dzeszancz grziwen[Jakom przy tem był, kiedy Jaszek Krajewski poznał Jędrzejewi dziesięć grzywien]
** (reflexive with się) to admit to guilt
*** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 53, 4:Posznaly szye (fatebitur) tych szlow, tedy szromoczyl wasz[Poznali sie (fatebitur) tych słow, tedy sromocił was]
* (law, attested in Greater Poland) to adjudicate (to consider in court)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 773:Czczyenye o tem, yako Zydovye nye chczyely boga ssądzycz etc. Odpovyedzyely yemv Zydovye..., yakoby rzekly: K tobyecz przysluscha poznacz takye rzeczy, bocz yest vynyen smyerczy[Czcienie o tem, jako Żydowie nie chcieli Boga sędzić etc. Odpowiedzieli jemu Żydowie..., jakoby rzekli: K tobieć przysłusza poznać takie rzeczy, boć jest winien śmierci]
* (attested in Lesser Poland) to take into consideration
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 35:Falco poznal, ysze myecz y tobola wząl byl..., ale o pyenyądze zaprzal. Ale my poznawszy (attendentes), ysz nykt kromye czygey woley nysządney rzeczy nye ma wzącz, alyszby gego vproszyl, przetosmy w tey schtucze Gydzikowy sskazaly przyssyądz na swą schkodą[Fałko poznał, iże miecz i tobołę wziął był..., ale o pieniądze zaprzał. Ale my poznawszy (attendentes), iż nikt kromie czyjej wolej niżadnej rzeczy nie ma wziąć, aliżby jego uprosił, przetosmy w tej sztuce Jidzikowi skazali przysiąc na swą szkodę]
* (attested in Lesser Poland) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** to call, to name
*** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 1b:Xc gesthcy on [p]osnan bil svathlosczø, presto isczy on nebo y szemø osfecza[Kryst jestci on poznan był światłością, przezto iżci on niebo i ziemię oświeca]
* (attested in Greater Poland) corruption of powznieć
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 82, 2:Bo owa nyeprzyaczele twogy poznaly (sonuerunt)[Bo owa nieprzyjaciele twoji po[w]zniali (sonuerunt)]

#### Derived terms

* poznanie

#### Descendants

* Polish: poznać
* Silesian: poznać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “znać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “poznać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “poznać (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish poznać. By surface analysis, po- +‎ znać. Compare Kashubian pòznac.

### Pronunciation

* IPA: /ˈpɔ.znat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈpɔ.znat͡ɕ/
* Audio 1; “poznać”:(file)
* Audio 2; “poznać się”:(file)
* Rhymes: -ɔznat͡ɕ
* Syllabification: po‧znać

### Verb

poznać pf (imperfective poznawać)
* (transitive) to get to know; to learn (to gain knowledge about)
* (transitive) to know (to experience something)
* (transitive) to recognize, to tell (to be able to surmise or guess based on some observations) [with po (+ locative) ‘based on what’; or with z (+ genitive) ‘from what’]
* (transitive) to get to know; to learn (to begin relations with someone)
* (transitive) to introduce (to cause someone to begin relations with someone) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
* (transitive) to recognize (to be able to discern someone amongst others from particular traits) [with po (+ locative) ‘by/from what’]
* (transitive) to know (to experience something)
* (transitive) to see, to realize (to be able to guess something; to come to understand)
* (transitive, obsolete) to have sexual relations with
* (reflexive with się) to meet, to get to know (to acquaint with for the first time) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonym: zapoznać się
* (reflexive with się) to get to know each other, to learn about one another (to find out about each other)
* (reflexive with się) to recognize (to judge someone or something according to reality) [with na (+ locative) ‘what/whom’]
* (reflexive with się) to recognize oneself (to be able to discern oneself amongst others from particular traits) [with na or w (+ locative)]
    Synonym: rozpoznać się
* (reflexive with się) to recognize each other (to be able to discern one another amongst others from particular traits) [with po (+ locative) ‘by/from what’]
    Synonym: rozpoznać się

#### Derived terms

* tak, że kogoś rodzona matka nie pozna
* poznanie
* po owocach poznacie
* poznać głupiego po śmiechu jego
* poznać pana po cholewach
* nie dać po sobie poznać pf, nie dawać po sobie poznać impf
* poznał od podszewki pf, poznawać od podszewki impf

#### Related terms

* Poznań

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), poznać is one of the most used words in Polish, appearing 14 times in scientific texts, 1 time in news, 1 time in essays, 20 times in fiction, and 31 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 67 times, making it the 971st most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “poznać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 424

### Further reading

* poznać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* poznać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* poznać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “poznać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “poznać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “POZNAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 14.07.2020
* “POZNAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], (Can we date this quote?)
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “poznać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “poznać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “poznać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 915
* poznać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* poznać się in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish poznać. By surface analysis, po- +‎ znać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈpɔz.nat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɔznat͡ɕ
* Syllabification: poz‧nać

### Verb

poznać pf (imperfective poznŏwać)
* (transitive) to get to know

#### Conjugation
### Further reading

* poznac in dykcjonorz.eu
* poznać in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “poznać”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 118