# śmierć
## Old Polish
### Alternative forms

* śmierzć, śmirć, śmirzć

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *sъmьrtь. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɕmjɛrt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /ɕmjɛrt͡ɕ/

### Noun

śmierć f (related adjective śmiertelny or śmiertny)
* (attested in Lesser Poland) death (cessation of life and all associated processes)
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 178a:Smercz y tesze møka svøtego Potra gestcy szø ona byla møcze milego Xpa pryrofnala[Śmierć i teże męka świętego Piotra jest ci się ona była męce miłego Krysta przyrownała]
* death (personification of death as a character)
** c. 1420, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy i zapiski polskie z dwóch rękopisów, numbers 1490/11, 1945/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Lwowie, page 83:O mors, o szmerczi, ero, bødø, mors tua, morsus tuus ero, inferne (Os 13, 14)![O mors, o śmierci, ero, będę, mors tua, morsus tuus ero, inferne (Os 13, 14)!]
* plague, murrain
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 831:Dana yest yemv mocz na czterzy cząsczy svyata zamordovacz gdobem (pro glodem) a smyerczyą, a robakem zyemskym (interficere gladio, fame et morte, et bestiis terrae Ap 6, 8)[Dana jest jemu moc na czterzy części świata zamordować [mieczem], głodem a śmiercią, a robakiem ziemskim (interficere gladio, fame et morte, et bestiis terrae Ap 6, 8)]

#### Derived terms

* proch śmierci
* rana śmierci
* skonanie śmierci
* swa śmierć
* wieczna śmirć
* ćma śmierci
* być krzyw w śmierc impf
* być ku śmierci impf
* być we śmierci impf
* cirpieć śmierć impf
* ciągnąć k śmierci impf
* dać śmierci pf
* dochować śmirci pf
* dokonać śmierci pf
* idzie ku śmierci impf
* ić ku śmierci impf
* ku śmierci wywieść pf, ku śmierci wieść impf
* mieć pomstę o śmierć impf
* na śmierć męczyć impf
* niemoc na śmierć impf
* od śmierci wychodzić impf
* odmawiać śmierci impf
* omdleć na śmierć pf
* opuścić śmierć pf
* pojć z śmierci w żywot pf
* przepuszczać śmierć impf
* przymawiać ku śmierci impf
* przymawiać się ku śmierci impf
* przywieść ku śmierci pf
* radę mieć o śmierci impf
* siedzieć na śmierć impf
* stać ku śmierci impf
* ukusić śmierci pf
* uźreć śmierć pf
* zgładzić z żywota ku śmierci impf
* śmiercią umrzeć pf
* śmierć nosić impf
* śmierć podjąć pf
* śmierć ustawić pf

#### Related terms

* śmiertelnie
* śmiertnie
* śmiertelność
* śmiertność
* mrzeć impf

#### Descendants

* Polish: śmierć, śmirć (Near Masovian)
* Silesian: śmierć

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “śmierć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “śmierć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “śmierć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* śmirć (Near Masovian)

### Etymology

Inherited from Old Polish śmierć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɕmjɛrt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈɕmjɛrt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛrt͡ɕ
* Syllabification: śmierć
* Homophone: śmierdź

### Noun

śmierć f
* death (end of life)
    Synonyms: koniec, skon, zejście, zgon
    Antonyms: narodziny, urodzenie
* (medicine) death (cessation of the body's life processes)
    Synonym: zgon
* death (personification of death, usually with a scythe and hood)
    Synonyms: kostucha, kostusia
* death (end of something)
    Synonym: pogrzeb

#### Derived terms

* śmiercionośny
* trzy ćwierci do śmierci
* do usranej śmierci
* na łożu śmierci
* na śmierć
* na śmierć i życie
* raz kozie śmierć
* biała śmierć
* blok śmierci
* cela śmierci
* cywilizacja śmierci
* czarna śmierć
* grupa śmierci
* lekka śmierć
* nagła śmierć
* niebieski ekran śmierci
* pan życia i śmierci
* pocałunek śmierci
* śmierć cywilna
* śmierć kliniczna
* śmiertka
* taniec śmierci
* uśmiercić pf, uśmiercać impf
* być panem czyjegoś życia i śmierci impf
* dysponować kogoś na śmierć impf
* ponieść śmierć pf, ponosić śmierć impf
* pójść na śmierć pf, iść na śmierć impf
* prędzej by się śmierci spodziewać impf
* śmierć zabrała pf, śmierć zabiera impf
* umrzeć śmiercią naturalną pf, umierać śmiercią naturalną impf
* umrzeć własną śmiercią pf
* walczyć ze śmiercią impf
* wydać na śmierć pf, wydawać na śmierć impf
* wydrzeć śmierci pf, wydzierać śmierci impf
* wyglądać jak śmierć na chorągwi impf
* wyrwać śmierci pf, wyrywać śmierci impf
* zajrzeć śmierci w oczy pf, zaglądać śmierci w oczy impf
* znaleźć śmierć pf, znajdować śmierć impf

#### Related terms

* pośmiertny
* śmiertelny

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), śmierć is one of the most used words in Polish, appearing 20 times in scientific texts, 41 times in news, 8 times in essays, 39 times in fiction, and 38 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 146 times, making it the 398th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “śmierć”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 587

### Further reading

* śmierć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* śmierć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “śmierć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “ŚMIERĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 25.10.2010
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “śmierć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “śmierć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “śmierć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 739
* Wanda Decyk-Zięba, editor (2018-2022), “śmierć”, in Dydaktyczny Słownik Etymologiczno-historyczny Języka Polskiego [A Didactic, Historical, Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), →ISBN

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish śmierć.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɕmjɛrt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛrt͡ɕ
* Syllabification: śmierć

### Noun

śmierć f (diminutive śmiertka)
* death

#### Declension
### Further reading

* smierc in dykcjonorz.eu
* śmierć in silling.org