# zawsze
## Old Polish
### Etymology

Univerbation of za +‎ wsze +‎ (czasy), literally, “for all of the time”. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /zafʃʲɛ/
* IPA: (15th CE) /zafʃʲɛ/

### Adverb

zawsze
* always; constantly, continually, without interruption
** 1915 [1447–1462], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎, page 544:Moy namyleyschi, racz wyedzeczy, ysch myloscz tho w szobye mą, ysze rzathko albo nygdy wyeszelu (leg. w wiesielu) bywą, telko szawsze... w theszknosczy... przemyeszkawa[Moj namilejszy, racz wiedzieć(i), iż miłość to w sobie ma, iże rzadko albo nigdy w wiesielu bywa, telko zawsze... w teskności... przemieszkawa]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 153:Tegodla myal schyą podnyeszoną […], bo zawsche glova, oblycze [a] oczy k nyebv cząstokrocz podnoszyl[Tegodla miał szyję podniesioną […], bo zawsze głowę, oblicze [a] oczy k niebu częstokroć podnosił]

#### Descendants

* Polish: zawsze
* Silesian: zawsze
* → Old Slovak: zavše
** Pannonian Rusyn: завше (zavše)

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “zawsze”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “zawsze”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish zawsze.

### Pronunciation

* IPA: /ˈzaf.ʂɛ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈzaf.ʂɛ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -afʂɛ
* Syllabification: zaw‧sze
* Homophone: zawszę

### Adverb

zawsze (not comparable, diminutive (dialectal) zawdziutko or (dialectal) zawdziuchno)
* always (every time)
    Synonyms: każdorazowo, za każdym razem
    Antonym: nigdy
* always (constantly, without interruption)
    Synonyms: bez ustanku, bezustannie, ciągle, nieprzerwanie, nieustająco, nieustannie, stale, ustawicznie, wciąż, wiecznie, (archaic) zawżdy
    Antonym: nigdy

### Particle

zawsze
* always (in any event)
    Near-synonym: ostatecznie

#### Derived terms

* góra z górą się nie zejdzie, a człowiek z człowiekiem zawsze

#### Related terms

* na zawsze

#### Descendants

* → Ukrainian: за́вше (závše)

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zawsze is one of the most used words in Polish, appearing 43 times in scientific texts, 10 times in news, 46 times in essays, 63 times in fiction, and 149 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 311 times, making it the 163rd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “zawsze”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 758

### Further reading

* zawsze I in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zawsze II in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zawsze in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “zawsze”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “ZAWSZE”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.07.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “zawsze”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “zawsze”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zawsze”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 359

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish zawsze.

### Pronunciation

* IPA: /ˈzaf.ʂɛ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -afʂɛ
* Syllabification: zaw‧sze

### Adverb

zawsze
* always
    Synonyms: dycki, dycko, wdycki, zawdy, zŏwdy
    Antonym: nigdy

### Further reading

* zawsze in silling.org