# południe
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *poludьne. By surface analysis, pół- +‎ dzień +‎ -ie. Sense 2 is by analogy with wschód and zachód. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pɔɫudɲɛː/
* IPA: (15th CE) /pɔɫudɲe/

### Noun

południe n (related adjective południowy or południ or połudzienny)
* noon, midday (middle of the day)
** 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 8, 3:Od ivtra az do poludnya (usue ad mediam diem)[Od jutra aż do południa (usue ad mediam diem)]
* south (one of the four principal compass points being directed towards the South Pole)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 13, 1:Potem szø gest wiprowadzyl Abram z zemye Egipta... na poludnye (ad australem plagam)[Potem się jest wyprowadził Abram z ziemie Ejipta... na południe (ad australem plagam)]

#### Derived terms

* na południe
* południca

#### Descendants

* Polish: południe, połnie, połdnie (Near Masovian)

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “południe”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “południe”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “południe”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “południe”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* połnie, połdnie (Near Masovian)

### Etymology

Inherited from Old Polish południe. By surface analysis, pół- +‎ dzień +‎ -ie.

### Pronunciation

* IPA: /pɔˈwud.ɲɛ/
* (Middle Polish) IPA: /pɔˈɫud.ɲe/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -udɲɛ
* Syllabification: po‧łud‧nie
* Homophone: Południe

### Noun

południe n (related adjective południowy or (dialectal) południejszy, abbreviation pd. or płd.)
* noon; midday (time of day when the Sun seems to reach its highest point in the sky; mean time of solar noon, marked as twelve o'clock on most clocks)
    Coordinate term: północ
* noon; midday (middle of the day)
    Coordinate term: północ
* south (one of the four principal compass points being directed towards the South Pole)
    Coordinate term: północ
* south (southern region or area)
    Coordinate term: północ
* Alternative letter-case form of Południe (“South (southern Europe)”)
* Alternative letter-case form of Południe (“South (southern United States)”)
* (obsolete) lunch (meal in the middle of the day)
    Synonym: obiad
* (Middle Polish) noon; Further details are uncertain.
** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 88a:Meridies, Południe.[Meridies, Południe.]

#### Coordinate terms

* (compass points) strony świata;
| północny zachód | północ | północny wschód |
| zachód | | wschód |
| południowy zachód | południe | południowy wschód |

#### Derived terms

* w grudniu po południu
* Krzyż Południa
* południca
* południk
* południowiec
* popołudnie
* przedpołudnie

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), południe is one of the most used words in Polish, appearing 14 times in scientific texts, 31 times in news, 0 times in essays, 14 times in fiction, and 17 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 76 times, making it the 848th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “południe”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 399

### Further reading

* południe in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* południe in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “południe”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “POŁUDNIE”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 05.05.2022
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “południe”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “południe”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “południe”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 552