# zależeć
## Old Polish
### Etymology

From za- +‎ leżeć. First attested in the. Compare Old Czech zaležěti and Old Slovak záležať.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /zalʲɛʒʲɛt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /zalʲɛʒʲɛt͡ɕ/

### Verb

zależeć impf
* to adjoin, to be situated near, to reach, to be adjacent
** 1930 [c. 1455], “Neh”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, section 3,21:Po nyem dzalal Marimvth... od wrot Elyazifowich, doiød zalezal dom Elyazifow (donec extenderetur domus Eliasib)[Po niem działał Marymut... od wrot Elijazyfowych, dojąd zależał dom Elijazyfow (donec extenderetur domus Eliasib)]
* to be, to extend
** 1880-1894 [15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, page 314:Grandis enim restat, zaleszy, yest, tibi uia (III Reg 19, 7)[Grandis enim restat, zależy, jest, tibi uia (III Reg 19, 7)]
* (attested in Southern Borderlands, Greater Poland) to depend (to have a base in; to be contingent on) [with z (+ genitive) ‘on whom’], [with na (+ accusative or locative) ‘on what’], [with w (+ locative) ‘on whom/what’]
** 1436, Józef Reczek, Zbigniew Wojas, Felicja Wysocka, Mariusz Leńczuk, Elżbieta Belcarzowa, editors, Glosy i drobne zabytki języka polskiego pominięte przez wydawcę w RXXIII 268-319. Uzupełnienie materiału z trzech rękopisów na podstawie nieopublikowanych odczytań z rękopisów wyrazów polskich wraz z kontekstami, Lviv, page 276:Scito, quod mortalium uita non minus pendet, gl. dependenciam habet, stat, existit zalezy, ab oculorum rectitudine quam a corde[Scito, quod mortalium uita non minus pendet, gl. dependenciam habet, stat, existit zależy, ab oculorum rectitudine quam a corde]
** 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 8, 21:A przeto nynye vi, bracya, gyszescye kaplany w lyvdu bozem, z was zalezi zbawyenye gych dusz (ex vobis pendet anima illorum)[A przeto ninie (czy nynie) wy, bracia, jiżeście kapłani w ludu bożem, z was zależy zbawienie jich dusz (ex vobis pendet anima illorum)]
** 1915 [15th century], Franciszek Pułaski, editor, Opis 815 rękopisów Biblioteki Ordynacji Krasińskich‎, page 12:Othosz na tho zalyeszy boyaszn bosza[Otoż na to zależy bojaźń boża]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 237:Wyecz, eze czlowyecza roskosch podluc czyala... zalezicz na pyczu, na gedzyenv[Wiedz, eże człowiecza rozkosz podług ciała... zależyć na piciu, na jedzeniu]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 27:Gdysz w rozmislenyv zalyezzy matka cznooth rostropnoscz (in deliberatione consistat... discretio)[Gdyż w rozmyśleniu zależy matka cnot roztropność (in deliberatione consistat... discretio)]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 33r:Consistit zalezy[Consistit zależy]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 38v:Dependet zalezy[Dependet zależy]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 38v:Dependet zalyezy[Dependet zależy]
* (attested in Greater Poland) to be necessary [with ku (+ dative) ‘for what’]
** Middle of the 15th century, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy i zapiski polskie z dwóch rękopisów, numbers 1490/11, 1945/1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Lwowie, page 362:Ad castellum requiritur, zalezy, firmitas perfecte fidei[Ad castellum requiritur, zależy, firmitas perfecte fidei]
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 69:Kv they tho gyeradzye... szlusza... prządzywo, panwye... y xyągy, czo kv bozey szluszbye zalyezą (libri ad divinum cultum spectantes)[Ku tej to gieradzie... słusza... przędziwo, panwie... i księgi, co ku bożej slużbie zależą (libri ad divinum cultum spectantes)]
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to be fitting, to be appropriate, to be acceptable [with na (+ accusative) ‘for whom/what’]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 363:Nam expedit, zalezy a potrzeb, ut seruus Xpi sit prudens et fidelis[Nam expedit, zależy a potrzeb, ut seruus Xpi sit prudens et fidelis]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 114b:Na dom twoy, panye, zaleszy *swiotoscz (domum tuam decet sanctitudo Psal 92, 5)[Na dom twoj, Panye, zależy swiątość (domum tuam decet sanctitudo Psal 92, 5)]
* (attested in Southern Boderlands) to be characteristic of someone [with na (+ accusative) ‘of whom’]
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, Lviv, page 71:Quando autem factus sum vir, euacuaui, que erant parwli popusczylem, czo zalezalo na malvthkyego (I Cor 13, 11)[Quando autem factus sum vir, euacuaui, que erant parvuli popuściłem, co zależało na malutkiego (I Cor 13, 11)]
* (impersonal, attested in Masovia, Greater Poland) to have the right to something [with dative or na (+ accusative) ‘who has the right’]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 100:Pakli o summą mnyeyschąn... przisyancz bi myal..., tegdi dosicz, ze yednąn przes voznego albo przes tego, ktoremu zalezy (cuius intererit), themu istemu przissyangayączemu... tha ista forma przisyangy wsnowyona ma bicz[Pakli o summę mniejszą... przysiąc by miał..., tegdy dosyć, że jedną przez woźnego albo przez tego, ktoremu zależy (cuius intererit), temu istemu przysięgającemu... ta ista forma przysięgi wznowiona ma być]
** 1981-2001 [c. 1500], Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy polskie w łacińskich kazaniach średniowiecznych, volume I, Trzemeszno, page 73:Ego illum nolo iudicare, quia iudicium non est meum nye zaleszy[Ego illum nolo iudicare, quia iudicium non est meum nie zależy]
* (attested in Masovia) to be owed to someone by title or right [with dative or na (+ accusative) ‘to whom’]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 90:Rodzyczyelowye... tey dzewicze... albo prziyaczele blischschi ten possag... sprawnye, na ktore zalezy (quorum interest), sobye... zachowayąn[Rodzicielowie... tej dziewice... albo przyjaciele bliszszy ten posag... sprawnie, na ktore zależy (quorum interest), sobie... zachowają]
* (attested in Masovia) to concern (to be in effect for someone) [with dative or na (+ accusative) ‘whom’]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 63:Vstawyamy, aby o rzeczach grzesznych procz obvynyączego alybo powoda, na ktorego zaleszy (in absentia accusatoris seu actoris, cuius interest), ... sądzicz nye mamy[Ustawiamy, aby o rzeczach grzesznych procz obwiniącego alibo powoda, na ktorego zależy (in absentia accusatoris seu actoris, cuius interest), ... sędzić nie mamy]
* (attested in Masovia) to fit inside of something [with w (+ locative) ‘in what’]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 74:Ysze zona... przi... gymyenyv vyprawnem, tho gest czso zalezy w kamyenyv, w pyerlach,... myalaby ostacz[Iże żona... przy... jimieniu wyprawnem, to jest czso zależy w kamieniu, w pierłach,... miałaby ostać]

#### Descendants

* Polish: zależeć
* Silesian: zależeć

### References

* Krystyna Długosz-Kurczabowa (2021) “leżeć”, in Wielki słownik etymologiczno-historyczny języka polskiego, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “zależeć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “zależeć”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish zależeć. By surface analysis, za- +‎ leżeć. Compare Czech záležet, Kashubian zależëc, and Ukrainian зале́жати (zaléžaty).

### Pronunciation

* IPA: /zaˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /zaˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛʐɛt͡ɕ
* Syllabification: za‧le‧żeć

### Verb

zależeć impf
* (intransitive) to depend (to be contingent or conditioned; to have something as a necessary condition; to hinge on) [with od (+ genitive) ‘on what’]
    No to zależy... ― Well that depends...
* (intransitive) to depend (to not be independent; to need) [with od (+ genitive) ‘on whom’]
* (intransitive, obsolete) to consist
    Synonyms: tkwić, polegać, zawierać się

#### Conjugation
### Verb

zależeć impf
* (impersonal) to care about (to really want; to consider as important) [with dative ‘subject’; in addition, with na (+ locative) ‘about what’; or with żeby (+ infinitive or past-tense clause) ‘to do what’]
    Zależy mi na czasie. ― Time is of the essence for me.
    Naprawdę mu na tobie zależy. ― He really cares about you.

#### Conjugation
### Verb

zależeć pf
* (intransitive, obsolete) to get rusty (to lose ability in something due to lack of inactivity)
* (intransitive, obsolete) to overlie (to lie somewhere for too long; to lie somewhere unused)

#### Derived terms

* zależny
* to zależy
* punkt widzenia zależy od punktu siedzenia

#### Related terms

* zależnie
* zależność
* w zależności od

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zależeć is one of the most used words in Polish, appearing 29 times in scientific texts, 3 times in news, 23 times in essays, 15 times in fiction, and 19 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 89 times, making it the 717th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “zależeć”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 737

### Further reading

* zależeć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zależeć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “zależeć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “zależeć się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “zależeć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “zależeć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zależeć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 151
* zależeć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish zależeć. By surface analysis, za- +‎ leżeć.

### Pronunciation

* IPA: /zaˈlɛ.ʐɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛʐɛt͡ɕ
* Syllabification: za‧le‧żeć

### Verb

zależeć impf
* (intransitive) to depend (to be contingent or conditioned; to have something as a necessary condition; to hinge on)
* (reflexive with sie) to settle down, to set comfortable

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

### Further reading

* zależeć in silling.org
* zależeć_sie in silling.org