# ludzki
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ľudьskъ. By surface analysis, lud +‎ -ski. First attested in the end of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /lʲu(ː)t͡skiː/
* IPA: (15th CE) /lʲut͡ski/

### Adjective

ludzki
* (relational, attested in Lesser Poland, Masovia) human, person
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 30, 25:Skrigesz ie we skriczu oblicza twego od zamøczana ludzskego (a conturbatione hominum)[Skryjesz je we skryciu oblicza twego od zamącania ludzskiego (a conturbatione hominum)]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 7, 7:Sbor ludzsky (synagoga populorum) ogarne cze[Zbor ludzski (synagoga populorum) ogarnie cie]
** 1950 [1472], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3085, Warsaw:Jakom my przischethwschi na gymyenye dzedziczne Olbrachczicze w oszmy parszvnach luczszkych, nye zaoralyszmy polwloczka myari chelmyenszkyey[Jako[m] my przyssedwszy na jimienie dziedziczne Olbrachcice w ośmi parsunach ludzskich, nie zaoralismy połwłoczka miary chełmieńskiej]
* (relational, attested in Masovia) subject, serf
** 1950 [1469], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 1303, Warsaw:Yakom ya nye zayal w kxyaszim bydla luczkego anim gnal po kszaszim[Jakom ja nie zajął w księżym bydła ludzkiego anim gnal po księżym]
* humane
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 75:Luczsky humanus (est enim in illa spiritus unicus, intelligentiae, sanctus..., humanus, benignus, stabilis Sap 7, 23)[Ludzki humanus (est enim in illa spiritus unicus, intelligentiae, sanctus..., humanus, benignus, stabilis Sap 7, 23)]

#### Derived terms

* czeladź ludzka
* synowie ludzcy

#### Related terms

* lud
* ludarka
* ludnik
* ludzie
* ludztwo
* ludzić impf

#### Descendants

* Polish: ludzki
* Silesian: ludzki
* → Old Ruthenian: людзкїй (ljudzkij)

### Adverb

ludzki
* humanely
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, Radom, Miłosław, page 135:Humano modo, ludzszky, operantes[Humano modo, ludzki, operantes]

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “ludzki”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “ludzki”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “ludzki”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “ludzki”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “ludzki”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* ludski, ludzski, ludźki (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish ludzki (adjective). By surface analysis, lud +‎ -ski.

### Pronunciation

* IPA: /ˈlut͡s.ki/
* (Middle Polish) IPA: /ˈlut͡s.ki/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ut͡ski
* Syllabification: ludz‧ki

### Adjective

ludzki (comparative bardziej ludzki, superlative najbardziej ludzki, derived adverb ludzko)
* (relational, not comparable) human (of or belonging people or humans)
    Synonym: człowieczy
* human (having the nature or attributes of a human being)
* humane (having or showing concern for the pain or suffering of another; compassionate)
    Antonym: nieludzki
* (archaic) service (belonging to the service or hireling)
* (Middle Polish) inhabited by people
* (Middle Polish) human; Further details are uncertain.
** 1528, F. Mymer, Dictionarium‎, page 22:Humanus. Menſzhlich. Ludzki.[Humanus. Menszhlich. Ludzki.]
** 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎, page 822b:Popularis ‒ Liudski.[Popularis ‒ Ludzki.]

#### Derived terms

* międzyludzki
* nietknięty ludzką stopą
* z ludzką twarzą
* po ludzku
* błądzić jest rzeczą ludzką
* stopa ludzka nie stanęła
* glista ludzka
* kondycja ludzka
* ludzka pora
* ludzkość
* rodzaj ludzki
* rzecz ludzka
* zasoby ludzkie
* przejść ludzkie pojęcie pf, przechodzić ludzkie pojęcie impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), ludzki is one of the most used words in Polish, appearing 37 times in scientific texts, 4 times in news, 35 times in essays, 26 times in fiction, and 15 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 117 times, making it the 517th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “ludzki”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 224

### Further reading

* ludzki in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* ludzki in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “ludzki”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “LUDZKI”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.11.2017
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “ludzki”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “ludzki”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “ludzki”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 775

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish ludzki. By surface analysis, lud +‎ -ski.

### Pronunciation

* IPA: /ˈlut͡s.ki/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ut͡ski
* Syllabification: ludz‧ki

### Adjective

ludzki (not comparable)
* (relational) human, person

#### Declension
### Further reading

* ludzki in silling.org