# nauczyciel
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *naučiteljь. By surface analysis, nauczyć +‎ -ciel. First attested in 1484.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /naut͡ʃʲɨt͡ɕɛlʲ/
* IPA: (15th CE) /naut͡ʃʲɨt͡ɕɛlʲ/

### Noun

nauczyciel m animacy unattested (female equivalent nauczycielka)
* (attested in Lesser Poland) teacher (one who teaches)
** 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI‎, Krakow, page 718:Yakyego a kogo sobye mayą nabyczi nyuczyczyela (de informatore ipsorum)[Jakiego a kogo sobie mają nabyć(i) nauczyciela (de informatore ipsorum)]

#### Related terms

* nauczenie
* nauczony
* nauka
* nauczyć pf, nauczać impf
* uczyć impf

#### Descendants

* Polish: nauczyciel
* Silesian: nauczyciel

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “nauczyciel”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “nauczyciel”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Bańkowski, Andrzej (2000) “nauczyciel”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “nauczyciel”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish nauczyciel. By surface analysis, nauczyć +‎ -ciel. Displaced Middle Polish uczyciel.

### Pronunciation

* IPA: /na.uˈt͡ʂɘ.t͡ɕɛl/
* (Middle Polish) IPA: /na.uˈt͡ʂɨ.t͡ɕɛl/, /na.uˈt͡ʂɨ.t͡ɕel/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Audio 3:(file)
* Rhymes: -ɘt͡ɕɛl
* Syllabification: na‧u‧czy‧ciel

### Noun

nauczyciel m pers (female equivalent nauczycielka or nauczyciel, related adjective nauczycielski or (obsolete) nauczycielowy)
* teacher (person who teaches, especially one employed in a school)
    Synonym: (colloquial, derogatory) belfer
* (literary, figurative) teacher, mentor (person or thing that causes one to be more aware or behave differently)

#### Usage notes

The genitive plural form nauczycielów is obsolete.

#### Derived terms

* nauczycielstwo

### Noun

nauczyciel f (indeclinable, male equivalent nauczyciel)
* female equivalent of nauczyciel (“teacher”) (person who teaches, especially one employed in a school)
    Synonym: (more common) nauczycielka

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), nauczyciel is one of the most used words in Polish, appearing 5 times in scientific texts, 25 times in news, 27 times in essays, 5 times in fiction, and 9 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 71 times, making it the 908th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “nauczyciel”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 275

### Further reading

* nauczyciel in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* nauczyciel in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “nauczyciel”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “nauczyciel”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “nauczyciel”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “nauczyciel”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 194

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish nauczyciel. By surface analysis, nauczyć +‎ -ciel.

### Pronunciation

* IPA: /na.uˈt͡ʂɪ.t͡ɕɛl/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɪt͡ɕɛl
* Syllabification: na‧u‧czy‧ciel

### Noun

nauczyciel m pers
* (rare) teacher (person who teaches, especially one employed in a school)
    Synonym: (more common) rechtōr

#### Related terms

* nauka
* nauczyć pf, nauczać impf
* uczyć impf

### Further reading

* Henryk Jaroszewicz (2022) “nauczyciel”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 100
* Aleksandra Wencel (2023) “naućićel”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 446