# udać
## Old Polish
### Etymology

From u- +‎ dać. First attested in the fifteenth century. Compare Old Czech udati.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /udat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /udat͡ɕ/

### Verb

udać pf
* to give
    Synonym: dać
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 28, 55:Czlowyek roskosnego ziwota myedzi wami y nyeczisti barzo zavidzecz bødze bratv swemv... a nye vda (ne det) myøsa synow swych, gest to sam ge[Człowiek rozkosznego żywota miedzy wami i nieczysty barzo zawidzieć będzie bratu swemu... a nie uda (ne det) mięsa synow swych, jeż to sam je]
* (reflexive with się, attested in Sieradz-Łęczyca) to head (to go in a particular direction)
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, Łęczyca, page 16:Motus voce canum cerws fugit, auia silue deserit, arua, gl. campos w pole, tenet, gl. arripit vda szą[Motus voce canum cerws fugit, auia silue deserit, arua, gl. campos w pole, tenet, gl. arripit uda się]
* (reflexive with się) to fall into something, to be overcome, to be overwhelmed by something
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 91:*Vrzacz ony (sc. pogaństwo) svoye bogy tako barzo osromoczone, vyelyky strach, v wlyaknyenye wschysczy szye vdaly (in stuporem et timorem magnum sunt conversi)[Urziąc oni (sc. pogaństwo) swoje bogi tako barzo osromocone, w wieliki strach, w ulęknienie wszyscy sie udali (in stuporem et timorem magnum sunt conversi)]
* (reflexive with się) to devote oneself (to engage with zeal)
** 1885-2024 [c. 1450], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 569:Vdali sze, obvøszø sze intenti de laboribus[Udali sie, obwiążą sie intenti de laboribus]

#### Derived terms

* udatny
* udały

#### Related terms

* udatnie
* udatność
* udawca

#### Descendants

* Polish: udać
* Silesian: udać

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “udać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish udać. By surface analysis, u- +‎ dać. Compare Czech udat, Kashubian ùdac, and Russian уда́ть / уда́ться (udátʹ).

### Pronunciation

* IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
* (Greater Poland):
** (Kociewie) IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
** (Kuyavia) IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
* (Masovia):
** (Near Masovian) IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
* (Lesser Poland):
** (Kielce) IPA: /ˈu.dat͡ɕ/
** (Przemyśl) IPA: [ˈu.dat͡ɕ]
* Audio 1; “udać”:(file)
* Audio 2; “udać się”:(file)
* Rhymes: -udat͡ɕ
* Syllabification: u‧dać

### Verb

udać pf (imperfective udawać)
* (transitive) to act, to feign (to create a false impression)
* (transitive) to pretend to be (to intentionally act like a person whom one is not)
* (transitive, obsolete) to denounce (to wrongly accuse)
* (transitive, obsolete) to share (to give a portion of)
* (transitive, obsolete) to get rid of, to do away with
* (transitive, obsolete) to remove
    Synonyms: oddalić, usunąć, wydalić
* (transitive, Middle Polish) to deceive, to cheat
    Synonym: oszukać
* (reflexive with się) to work out, to succeed (to finish as intended or expected) [with dative ‘for whom’]
* (reflexive with się, obsolete or dialectal, Kuyavia, Near Masovian, Malbork, Kielce) Synonym of spodobać sie
* (reflexive with się, Przemyśl) Synonym of zdarzyć
    I udało się, że jeden żyd bardzo bogaty. ― And it turned out, that one Jew was very rich.
* (reflexive with się, literary) to repair, to head off, to go (to go to a particular place)
* (reflexive with się, colloquial, of plants) to fruit (to have a large output; to mature well)
* (reflexive with się, colloquial, of children) to turn out alright (to grow into a person who gains acceptance from those around him)
* (reflexive with się, obsolete) to pretend to be [with za (+ accusative) ‘whom’]
* (reflexive with się, obsolete) to come in handy (to be useful)

#### Conjugation
### Verb

udać pf (imperfective udawać)
* (reflexive with się, impersonal) to succeed, to manage [with dative ‘subject’, along with infinitive ‘to do what’ or w (+ locative) ‘at what’]

#### Derived terms

* udany
* udać idiotę pf, udawać idiotę impf

#### Related terms

* udanie

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), udać is one of the most used words in Polish, appearing 13 times in scientific texts, 53 times in news, 6 times in essays, 31 times in fiction, and 28 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 131 times, making it the 463rd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “udać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 623

### Further reading

* udać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* udać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “udać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “udać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “UDAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 12.10.2018
* “UDAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 12.10.2018
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “udać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “udać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “udać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 229
* udać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Oskar Kolberg (1867) “udać”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 277
* Zygmunt Wasilewski (1889) “udać”, in Jagodne: wieś w powiecie łukowskim, gminie Dąbie: zarys etnograficzny (in Polish), Warsaw: M. Arct, page 248
* Dr Nadmorski (Józef Łęgowski) (1889) “udać”, in “Spis wyrazów właściwych gwarze malborskiej i kociewskiej”, in Wisła. Miesięcznik Geograficzno-Etnograficzny (in Polish), volume 3 z.4, page 747
* Aleksander Saloni (1908) “udać”, in “Lud rzeszowski”, in Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne (in Polish), volume 10, Kraków: Akademia Umiejętności, page 342
* Jan Łoś (1886) “udać”, in “Gwara opoczyńska. Studium dialektologiczne”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (1), volume 11, page 189
* Zygmunt Wasilewski (1895) “udać”, in “Słowniczek wyrazów ludowych we wsi Jaksicach”, in Prace Filologiczne (in Polish), volume 5, Warsaw: skł. gł. w Księgarni E. Wende i Ska, page 96