# gadać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *gādàti. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɡaːdat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /ɡɒdat͡ɕ/

### Verb

gadać impf
* (intransitive or reflexive with się, attested in Greater Poland) to talk, to speak about, to converse, to confer, to discuss
** 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎, line 61:A gdy szą sz nyą pocladal, they noczy sz nya gadal[A gdy się s nią pokładał, tej nocy s nią gadał]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 362:Scarzyly a gadali szø myedzy szobø conquerebant[Skarżyli a gadali się miedzy sobą conquerebant]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 41v:Disputare est diuersa putare in loquendo gądącz szyą[Disputare est diuersa putare in loquendo gadać się]
* (attested in Southern Borderlands) to detract, to speak unkindly of
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, Lviv, page 83:Aby w them, czo o wasz często mowya gadayacz quod de vobis frequentes detrahendo tractant (I Petr 2, 12)[Aby w tem, co o was często mowią gadając quod de vobis frequentes detrahendo tractant (I Petr 2, 12)]
* (intransitive or reflexive with się) to dispute, to quarrel
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 362:Gada[ją] a szwa[rzą], a semrzø contendunt[Gada[ją] a swa[rzą], a szemrzą contendunt]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 557:O tem, kako apostolovye... począly szyą gadacz myedzy ssobą, kto by myedzy ymy byl vyąthschy[O tem, kako apostołowie... poczęli się gadać miedzy sobą, kto by miedzy imi był więtszy]
* (intransitive or reflexive with się, attested in Lesser Poland, Greater Poland) to ask; to wonder
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 573:Iesus... rzekl ym: o czym gadaczye myedzy sobą (Jo 16, 19)?[Jesus... rzekł im: o czym gadacie miedzy sobą? (Jo 16, 19)?]
** 1876-1929 [c. 1455], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎, volume XIV, Miechów, Kruchowo, page 492:Gadam chzą, przepythawam precontor[Gadam się, przepytawam precontor]
* (attested in Greater Poland, Masovia) to guess correctly; to predict
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 710:Yako y povyedly z domv Annaschovego... dayącz yemv vyelykye polyczky, pytayącz yego, a nasmyevayącz szye yemv y rzekącz: Gaday, kto czye vderzyl (prophetiza nobis, Christe, quis est, qui te percussit Mat 26, 68)?[Jako ji powiedli z domu Annaszowego... dając jemu wielikie policzki, pytając jego a naśmiewając sie jemu i rzekąc: „Gadaj, kto cie uderzył” (prophetiza nobis, Christe, quis est, qui te percussit Mat 26, 68)?]
* to consider; to conclude
** 1885-2024 [c. 1428], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume I, Międzyrzecz, Warsaw, page 491:Gadayonczich sylogisancium[Gadających sylogisancium]
* to assess, to estimate
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 24:Bandzie gadano estimabitur (si statim ab anno incipientis Jubilaei voverit agrum, quanto valere potest, tanto aestimabitur Lev 27, 17)[Będzie gadano estimabitur (si statim ab anno incipientis Jubilaei voverit agrum, quanto valere potest, tanto aestimabitur Lev 27, 17)]
* The meaning of this term is uncertain.
** 1885-2024 [c. 1450], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 577:Gatky gadayøcz[Gadki gadając]

#### Derived terms

* gada
* gadacz
* gadanie
* gadka
* przegadać pf
* rozgadnąć pf, rozgadać impf
* zagadnąć pf
* zgadnąć pf

#### Related terms

* pogadka
* zagadanie
* zgadanie
* zgadka
* zgadnienie

#### Descendants

* Polish: gadać
* Silesian: gŏdać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “gadać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “gadać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “gadać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “gadać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “gadać (się)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “gadać”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* gádać (Żywiec)
* godać (Przemyśl)
* gádáć (Kielce)

### Etymology

Inherited from Old Polish gadać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɡa.dat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈɡɒ.dat͡ɕ/, /ˈɡa.dat͡ɕ/
* (Greater Poland):
** (Kociewie) IPA: /ˈɡa.dat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -adat͡ɕ
* Syllabification: ga‧dać

### Verb

gadać impf
* (transitive, intransitive, usually intransitive, colloquial or dialectal, Kociewie, Malbork) to say; to tell; to jabber, to yak (to vocalize using words) [with o (+ locative) ‘about what’]
    Synonym: mówić
    Gdy wypili dużo alkoholu, gadali całą noc. ― After they had drunk plenty of alcohol, they kept on jabbering all night.
    Niełatwo jest sprawić, aby ona przestała gadać. ― It is hard to make her stop jabbering.
    Gadaj co wiesz! ― Tell me what you know!
** (intransitive, obsolete) to complain
    Synonym: narzekać
** (intransitive, obsolete) to speak uneagerly
** (intransitive, obsolete) to speak literarily
* (intransitive, colloquial) to talk (to have a conversation with) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonyms: mówić, rozmawiać
    Gadałem dzisiaj ze swoją byłą dziewczyną. ― I talked to my ex-girlfriend today.
* (intransitive, colloquial) to gossip (to spread information by speaking) [with na (+ accusative) ‘about whom’]
* (Middle Polish, intransitive) to talk much; to drone on
* (Middle Polish, intransitive) to guess, to figure, to conjecture
    Synonyms: domyślać się, zgadywać
* (Middle Polish, intransitive) to tell parables; to ask riddles; to ask questions, to solve riddles; to guess
* (Middle Polish, intransitive) to discourse, to discuss; to consider; to persuade; to argue; to claim
* (Middle Polish) to argue, to fight, to quarrel, to dispute
    Synonym: spierać się
* (Middle Polish, reflexive with się) to give each other riddles
* (Middle Polish, reflexive with się, expressive) to discourse; to debate; to argue
* (Middle Polish, reflexive with się, expressive) to argue, to fight, to quarrel, to dispute
* (Middle Polish, reflexive with się, expressive) to say; to tell

#### Usage notes

The passive participle is uncommon, as the verb is usually intransitive.

#### Derived terms

* gadatliwy
* bez gadania
* gadaj zdrów
* austriackie gadanie
* gadające głowy
* gadanie
* gadka
* gaduła
* gadał dziad do obrazu, a obraz do niego ani razu
* dogadać pf, dogadywać impf
* nagadać pf, nagadywać impf
* obgadać pf, obgadywać impf
* odgadać pf, odgadywać impf
* (Middle Polish) podgadać pf, podgadywać impf
* pogadać pf, pogadywać impf
* przegadać pf, przegadywać impf
* przygadać pf, przygadywać impf
* rozgadać pf, rozgadywać impf
* ugadać pf, ugadywać impf
* wygadać pf, wygadywać impf
* zagadać pf, zagadnąć pf, zagadywać impf
* zgadać pf, zgadnąć pf, zgadywać impf

### Further reading

* gadać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* gadać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “gadać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “gadać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “GADAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.03.2016
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “gadać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “gadać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “gadać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 790
* gadać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Dr Nadmorski (Józef Łęgowski) (1889) “gadać”, in “Spis wyrazów właściwych gwarze malborskiej i kociewskiej”, in Wisła. Miesięcznik Geograficzno-Etnograficzny (in Polish), volume 3 z.4, page 744