# dáil
## Irish
### Pronunciation

* (Munster, Connacht) IPA: /d̪ˠɑːlʲ/
* (Ulster) IPA: /d̪ˠaːlʲ/

### Etymology 1

From Old Irish dál, from Proto-Celtic *datlā. Compare Breton dael and Welsh dadl.

#### Noun

dáil f (genitive singular dála, nominative plural dálaí)
* tryst
* betrothal
* legislature
* (usually capitalized; in full, Dáil Éireann) the lower house of the Irish parliament
* (in the plural) conditions
* (in the plural) data

##### Declension

bare forms
case
singular
plural
nominative
dáil
dálaí
vocative
a dháil
a dhálaí
genitive
dála
dálaí
dative
dáil
dálaí
forms with the definite article
case
singular
plural
nominative
an dáil
na dálaí
genitive
na dála
na ndálaí
dative
leis an dáil don dáil
leis na dálaí :

##### Derived terms

* bandáil
* comhdháil
* Dáil Éireann
* dáileán
* i ndeireadh na dála
* mórdháil
* Teachta Dála

##### Related terms

* dálach (“fond of meetings”)

### Etymology 2

From Old Irish dáilid.

#### Verb

dáil (present analytic dáileann, future analytic dáilfidh, verbal noun dáileadh, past participle dáilte)
* to allocate, distribute, allot
* to pour out

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | dáilim | dáileann tú; dáilir$^†$ | dáileann sé, sí | dáilimid | dáileann sibh | dáileann siad; dáilid$^†$ | a dháileann; a dháileas / a ndáileann* | dáiltear |
| indicative | past | dháil mé; dháileas | dháil tú; dháilis | dháil sé, sí | dháileamar; dháil muid | dháil sibh; dháileabhair | dháil siad; dháileadar | a dháil / ar dháil* | dáileadh |
| indicative | past habitual | dháilinn / ndáilinn‡‡ | dháilteá / ndáilteá‡‡ | dháileadh sé, sí / ndáileadh sé, sí‡‡ | dháilimis; dháileadh muid / ndáilimis‡‡; ndáileadh muid‡‡ | dháileadh sibh / ndáileadh sibh‡‡ | dháilidís; dháileadh siad / ndáilidís‡‡; ndáileadh siad‡‡ | a dháileadh / a ndáileadh* | dháiltí / ndáiltí‡‡ |
| future | future | dáilfidh mé; dáilfead | dáilfidh tú; dáilfir$^†$ | dáilfidh sé, sí | dáilfimid; dáilfidh muid | dáilfidh sibh | dáilfidh siad; dáilfid$^†$ | a dháilfidh; a dháilfeas / a ndáilfidh* | dáilfear |
| conditional | conditional | dháilfinn / ndáilfinn‡‡ | dháilfeá / ndáilfeá‡‡ | dháilfeadh sé, sí / ndáilfeadh sé, sí‡‡ | dháilfimis; dháilfeadh muid / ndáilfimis‡‡; ndáilfeadh muid‡‡ | dháilfeadh sibh / ndáilfeadh sibh‡‡ | dháilfidís; dháilfeadh siad / ndáilfidís‡‡; ndáilfeadh siad‡‡ | a dháilfeadh / a ndáilfeadh* | dháilfí / ndáilfí‡‡ |
| subjunctive | present | go ndáile mé; go ndáilead$^†$ | go ndáile tú; go ndáilir$^†$ | go ndáile sé, sí | go ndáilimid; go ndáile muid | go ndáile sibh | go ndáile siad; go ndáilid$^†$ | — | go ndáiltear |
| subjunctive | past | dá ndáilinn | dá ndáilteá | dá ndáileadh sé, sí | dá ndáilimis; dá ndáileadh muid | dá ndáileadh sibh | dá ndáilidís; dá ndáileadh siad | — | dá ndáiltí |
| imperative | imperative | dáilim | dáil | dáileadh sé, sí | dáilimis | dáiligí; dáilidh$^†$ | dáilidís | — | dáiltear |
| verbal noun | verbal noun | dáileadh | dáileadh | dáileadh | dáileadh | dáileadh | dáileadh | dáileadh | dáileadh |
| past participle | past participle | dáilte | dáilte | dáilte | dáilte | dáilte | dáilte | dáilte | dáilte |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### References

* ↑ Sjoestedt, M. L. (1931) Phonétique d’un parler irlandais de Kerry [Phonetics of an Irish Dialect of Kerry] (in French), Paris: Librairie Ernest Leroux, § 121, page 65

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “dáil”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

## Old Irish
### Pronunciation

* IPA: [daːlʲ]

### Verb

·dáil
* third-person singular preterite conjunct of dáilid

### Verb

dáil
* second-person singular imperative of dáilid

### Noun

dáil
* genitive singular of dál n
* inflection of dál f:
** accusative/dative singular
** nominative/vocative/accusative dual

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.