# rano
## Esperanto
### Etymology

Ultimately from Latin rāna (“frog”). Compare Spanish and Italian rana, French raine (obsolete), as well as Arabic غْرانة (ḡrāna), Hebrew גראנה (grana).

### Pronunciation

* Audio:(file)
* IPA: [ˈrano]
* Rhymes: -ano
* Hyphenation: ra‧no

### Noun

rano (accusative singular ranon, plural ranoj, accusative plural ranojn)
* frog
** 1988 September 6, Rob Grant, Doug Naylor, “Kryten” (5:04 from the start), in Red Dwarf, season 2, episode 1 (overall work in English):Laŭŝajne estas rano en mia bideo.There seems to be a frog in my bidet.

#### Hypernyms

* amfibio

#### Hyponyms

* ranido
* ranino

#### See also

* bufo (“toad”)

## Ido
### Etymology

Borrowed from Esperanto rano, Italian rana, Spanish rana, from Latin rāna.

### Pronunciation

* IPA: /ˈra.no/

### Noun

rano (plural rani)
* frog

## Kazukuru
### Noun

rano
* head

## Lindu
### Noun

rano
* lake

## Malagasy
### Etymology

From Proto-Austronesian *danaw. Compare Indonesian danau.

### Noun

rano
* water

### References

* James Richardson, William Edward Cousins, A new Malagasy-English dictionary (1885)
* M. Pearson, Predicate Fronting and Constituent Order in Malagasy (2007 draft)
* rano in Malagasy dictionaries at malagasyword.org

## Old Polish
### Alternative forms

* reno

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ranъ. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ranɔ/
* IPA: (15th CE) /ranɔ/

### Adverb

rano
* (attested in Lesser Poland) in the morning, in the morrow (at the beginning of the day)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 54, 19:Weczor y rano (mane), y w poludne powadacz y swastowacz bødø[Wieczor i rano (mane), i w południe powiadać i swiastować będę]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 94, 3:Nazayvtrz po ranv (mane) maya tego myrv lomczą kv prawu wolacz w gaynem sandze[Nazajutrz po ranu (mane) mają tego miru łomcę ku prawu wołać w gajnem sądzie]
* early
** 1901 [1477], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume II, page 323:Voluit autem accipere Xc circumcisionem propter septem causas... Septimo, ut pro nobis sangwinem suum non solum in etate virili, sed etiam in infancia funderet et tempestiue, ren[y]o, pati inciperet[Voluit autem accipere Chryst circumcisionem propter septem causas... Septimo, ut pro nobis sangwinem suum non solum in etate virili, sed etiam in infancia funderet et tempestiue, ren[y]o, pati inciperet]
* (attested in Lesser Poland) tomorrow (on the next day)
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 32:Gdykoly kto zaymye na swem zboszv, tedy slusznye pod swiądeczstwem mosze ge chowacz przez nocz. Paknyaliby rano (in crastino) nye bylo wyprawyono, tedy ma ge dacz kv dworu[Gdykoli kto zajmie na swem zbożu, tedy słusznie pod świadecstwem może je chować przez noc, paknięliby rano (in crastino) nie było wyprawiono, tedy ma je dać ku dworu]

#### Derived terms

* rany

#### Descendants

* Polish: rano
* Silesian: rano

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “rano”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “rano”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “rano”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rano”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Pronunciation

* IPA: /ˈra.nɔ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈra.nɔ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -anɔ
* Syllabification: ra‧no

### Etymology 1

Inherited from Old Polish rano.

#### Noun

rano n (related adjective ranny)
* morning (beginning of the day)
    Synonyms: poranek, ranek, raniec

##### Declension
#### Adverb

rano (not generally comparable, comparative raniej, superlative najraniej)
* (not comparable) in the morning (at the beginning of the day)
    wcześnie rano ― early in the morning
* (literary) early (at a very early hour)
    Synonym: wcześnie

#### Derived terms

* do białego rana

#### Related terms

* z rana
* poranek
* ranek

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), rano (adverb) is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 31 times in news, 0 times in essays, 24 times in fiction, and 15 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 73 times, making it the 888th most common word in a corpus of 500,000 words.

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Noun

rano f
* vocative singular of rana

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “rano (adverb)”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 484

### Further reading

* rano I in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rano II in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rano in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “1. rano”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “2. rano”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “RANO”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.09.2011
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “rano”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “rano”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rano”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 475

## Rapa Nui
### Etymology

From Proto-Polynesian *rano, from Proto-Oceanic *drano, from Proto-Malayo-Polynesian *danaw, from Proto-Austronesian *danaw.

### Noun

rano
* lake (body of water)

## Serbo-Croatian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ranъ.

### Pronunciation

* IPA: /râno/
* Hyphenation: ra‧no

### Adverb

rȁno (Cyrillic spelling ра̏но)
* early
    Antonym: kasno

#### Related terms

* rȃn

#### See also

* ujutro

### Adjective

rano
* neuter nominative/accusative/vocative singular of ran

### Noun

rano (Cyrillic spelling рано)
* vocative singular of rana

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish rano.

### Pronunciation

* IPA: /ˈra.nɔ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -anɔ
* Syllabification: ra‧no

### Adverb

rano (not comparable)
* in the morning (at the beginning of the day)

### Noun

rano n (related adjective ranny)
* morning (beginning part of the day)

#### Declension
### Further reading

* rano in dykcjonorz.eu
* rano in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “rano”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 126

## Ternate
### Pronunciation

* IPA: [ˈɾa.no]

### Verb

rano
* (stative) to be cold, cool

#### Conjugation
### References

* Rika Hayami-Allen (2001) A descriptive study of the language of Ternate, the northern Moluccas, Indonesia, University of Pittsburgh

## Tocharian B
### Conjunction

rano
* also, too, in addition