# яратыны
## Udmurt
### Etymology

Borrowed from a Turkic language, ultimately from Proto-Turkic *yara- (“to be beneficial, useful, successful”). Compare Tatar ярату (yaratu), Bashkir яратыу (yaratıw) and Chuvash юрат (jurat). Cognates include Eastern Mari йӧраташ (jörataš) and Western Mari яраташ (jarataš).

### Pronunciation

* IPA: [järätɯ̈ˈnɯ̈]
* Rhymes: -ɯ̈
* Hyphenation: я‧ра‧ты‧ны

### Verb

яратыны • (jaratyny)
* to love, to like
    Со сое туж яратэ.So soje tuž jarate.He loves her very much.

#### Conjugation

| | | | Affirmative | Caritive |
| Infinitive | Infinitive | Infinitive | яратыны (jaratyny) | – |
| Gerund | Past participle | Instrumental$^1$ | яратэмен (jaratemen) | яратэмтэен (jaratemtejen) |
| Gerund | Past participle | Elative | яратэмысь (jaratemyś) | яратэмтэысь (jaratemteyś) |
| Gerund | Basic | Basic | яратса (jaratsa) | яраттэк (jarattek) |
| Gerund | Temporal | Temporal | яратку (jaratku) | – |
| Gerund | Fourth | Fourth | яраттозь (jarattoź) | – |
| Participles | Present | Present | яратӥсь (jaratiś) | яратӥсьтэм (jaratiśtem) |
| Participles | Past | Past | яратэм (jaratem) | яратэмтэ (jaratemte) |
| Participles | Future | Future | яратоно (jaratono) | яратонтэм (jaratontem) |
| Deverbal | Deverbal | Deverbal | яратон (jaraton) | – |
| $^1$Instrumental past participle gerund are preferred in literary Udmurt. |||||
| Person | Person | Person | Singular | Singular | Singular | Plural | Plural | Plural |
| Person | Person | Person | 1st | 2nd | 3rd | 1st | 2nd | 3rd |
| Positive | Present | Present | яратӥсько (jaratiśko) | яратӥськод (jaratiśkod) | яратэ (jarate) | яратӥськомы (jaratiśkomy) | яратӥськоды (jaratiśkody) | ярато (jarato) |
| Positive | Future | Future | ярато (jarato) | яратод (jaratod) | яратоз (jaratoz) | яратомы (jaratomy) | яратоды (jaratody) | яратозы (jaratozy) |
| Positive | Past | Preterite I | яратэ (jarate) | яратэд (jarated) | яратэз (jaratez) | яратэм (jaratem), яратэмы (jaratemy) | яратэды (jaratedy) | яратэзы (jaratezy) |
| Positive | Past | Preterite II | яратӥськем (jaratiśkem) | яратэмэд (jaratemed) | яратэм (jaratem) | яратӥськеммы (jaratiśkemmy) | яратӥллямды (jaratilľamdy) | яратӥллям (jaratilľam), яратӥллямзы (jaratilľamzy) |
| Positive | Conditional | Conditional | яратсал (jaratsal) | яратсалыд (jaratsalyd) | яратсал (jaratsal), яратсалыз (jaratsalyz) | яратсалмы (jaratsalmy) | яратсалды (jaratsaldy) | яратсалзы (jaratsalzy) |
| Positive | Imperative | Imperative | – | ярат (jarat) | – | – | яратэ (jarate), яратэлэ (jaratele) | – |
| Positive | Auxiliary | Pluperfect I | preterite I of яратыны + вал (val) | preterite I of яратыны + вал (val) | preterite I of яратыны + вал (val) | preterite I of яратыны + вал (val) | preterite I of яратыны + вал (val) | preterite I of яратыны + вал (val) |
| Positive | Auxiliary | Pluperfect II | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) | third person singular preterite II of яратыны + possessive suffixes + вал (val), or preterite II of яратыны + вылэм (vylem) |
| Positive | Auxiliary | Durative preterite | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | present of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) |
| Positive | Auxiliary | Frequentative preterite | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) | future of яратыны + вал (val)/вылэм (vylem) |
| Negative | Present | Present | уг яратӥськы | уд яратӥськы | уг яраты | ум яратӥськэ | уд яратӥськэ | уг ярато |
| Negative | Future | Future | уг ярат, яраты | уд ярат, яраты | уз ярат, яраты | ум яратэ | уд яратэ | уз яратэ |
| Negative | Past | Preterite I | ӧй яраты | ӧд яраты | ӧз яраты | ӧм яратэ | ӧд яратэ | ӧз яратэ |
| Negative | Past | Preterite II | яратӥськымтэе (jaratiśkymteje) | яратымтэед (jaratymtejed) | яратымтэ (jaratymte) | яратӥськымтэмы (jaratiśkymtemy) | яратӥллямтэды (jaratilľamtedy) | яратэллямтэ (jaratelľamte) |
| Negative | Past | Preterite II | ӧвӧл яратэ (jarate) | ӧвӧл яратэд (jarated) | ӧвӧл яратэз (jaratez) | ӧвӧл яратэм (jaratem), яратэмы (jaratemy) | ӧвӧл яратэды (jaratedy) | ӧвӧл яратэзы (jaratezy) |
| Negative | Conditional | Conditional | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны | ӧй (öj) + positive conditional of яратыны |
| Negative | Imperative | Imperative | эн (en) + positive imperative of яратыны | эн (en) + positive imperative of яратыны | эн (en) + positive imperative of яратыны | эн (en) + positive imperative of яратыны | эн (en) + positive imperative of яратыны | эн (en) + positive imperative of яратыны |
| Negative | Auxiliary | Pluperfect I | negative preterite I of яратыны + вал (val) | negative preterite I of яратыны + вал (val) | negative preterite I of яратыны + вал (val) | negative preterite I of яратыны + вал (val) | negative preterite I of яратыны + вал (val) | negative preterite I of яратыны + вал (val) |
| Negative | Auxiliary | Pluperfect II | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) | third person positive singular preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + possessive suffixes + вал (val), or positive preterite II of яратыны + -мтэ- (-mte-) + вылэм (vylem) |
| Negative | Auxiliary | Durative preterite | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive durative preterite of яратыны |
| Negative | Auxiliary | Frequentative preterite | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны | уг/уд/уг/ум/уд/уг + positive frequentative preterite of яратыны |

#### Derived terms

* яратон (jaraton)

### References

* L. E. Kirillova, L. L. Karpova, editors (2008), “яратыны”, in Удмурт-ӟуч кыллюкам [Udmurt-Russian dictionary], Izhevsk: Удмуртский институт истории, языка и литературы УрО РАН, →ISBN, page 824
* T. V. Voronova, T. A. Poyarkova, editor (2012), Удмурт-ӟуч, ӟуч-удмурт кыллюкам [Udmurt-Russian, Russian-Udmurt dictionary] (overall work in Russian), Izhevsk: Книжное издательство «Удмуртия», →ISBN, page 89
* Yrjö Wichmann, Toivo Emil Uotila (1987) Mikko Korhonen, editor, Wotjakischer Wortschatz [Votyak Vocabulary] (Lexica Societatis Fenno-Ugricae; Volume 21) (overall work in German), Helsinki: Suomalais-ugrilainen Seura, →ISBN, →ISSN, page 74