# przykładać
## Old Polish
### Etymology

From przy- +‎ kładać. First attested in the end of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pr̝ikɫadat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pr̝ikɫadat͡ɕ/

### Verb

przykładać impf
* (attested in Greater Poland) to add to
** 1888 [1410], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎, Greater Poland, page 53:Micolay dawal swe penandze na szastaw..., nicz sinowcz[o]wich penandzi ne przicladayacz[Mikołaj dawał swe pieniądze na zastaw... nic synowc[o]wych pieniędzy nie przykładając]
* to grant more permissions or rights
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 53, 3:Rzekl Hannusz na przyszasznyky, by mv krzywdą vczynyly a gedney stronye wyaczey przykladaly (quod uni partium magis apposuissetis) nyszly drugey[Rzekł[li] Hannusz na przysiężniki, by mu krzywdę uczynili a jednej stronie więcej przykładali (quod uni partium magis apposuissetis) niżli drugiej]
* to add words
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 278:Alye swyathy Maczyey pysche: Chleb nasz nadprzyrodzony day nam dzyszya... Svyathy Lucasch movy albo przykladą (posuit): Wszedny[Ale święty Maciej pisze: «Chleb nasz nadprzyrodzony daj nam dzisia»... Święty Łukasz mowi albo przykłada (posuit) «wszedni»]
* (attested in Lesser Poland) to grow attached to
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 61, 10:Bogaczstwa, acz bødø p[rz]ichodzicz, ne przicladaycze sercza (nolite cor apponere, Puł: nye chczyeycze szyercza przykladacz)[Bogacstwa acz będą p[rz]ychodzić, nie przykładajcie sierca (nolite cor apponere, Puł: nie chciejcie sierca przykładać)]
* to assign someone something
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 22, 17:Prziklada gey gimyø przezle (imponit ei nomen pessimum)[Przykłada jej jimię przezłe (imponit ei nomen pessimum)]
* The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 23:Excubabant przycladaly aut strzegly (mulierum, quae excubabant in ostio tabernaculi Ec 38, 8; mamotrekt kapitulny: hledahu)[Excubabant przykładały aut strzegły (mulierum, quae excubabant in ostio tabernaculi Ec 38, 8; mamotrekt kapitulny: hledahu)]
** to keep watch
** corruption of przyględać

#### Derived terms

* przykładny
* przykładanie

#### Related terms

* przykładnie
* przykładność

#### Descendants

* Polish: przykładać

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “przykładać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish przykładać. przy- +‎ kładać.

### Pronunciation

* IPA: /pʂɘˈkwa.dat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /pr̝ɨˈkɫa.dat͡ɕ/, (17th–18th c.) /pʂɨˈkɫa.dat͡ɕ/
* (Lesser Poland):
** (Kielce) IPA: /pʂɘˈkwa.dat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -adat͡ɕ
* Syllabification: przy‧kła‧dać

### Verb

przykładać impf (perfective przyłożyć)
* (transitive) to lay on, to put against, to put in contact, to attach, to affix [with dative ‘against whom’] [with do (+ genitive) ‘to what’]
    Synonym: przytykać
* (transitive) to press (to cover with a heavy object) [with instrumental ‘with what’]
* (transitive) to press (to apply a seal or stamp to something) [with na (+ locative) ‘on what’]
* (transitive, colloquial) to lay on, to add more of something
    Synonym: dokładać
* (transitive, colloquial) to lay hands on, to punch, to deck [with dative ‘whom’]
    Synonyms: see Thesaurus:bić
* (transitive, obsolete or dialectal) to accustom, to inure
    Synonym: przyzwyczajać
* (transitive, Middle Polish) to compare; to refer to
** (Kielce) Synonym of porównywać
* (intransitive, Middle Polish) The meaning of this term is uncertain.
** 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎, page 84a:Applico – Przirowniwam, przikładąm[Applico – Przyrównywam, przykładąm.]
* (reflexive with się) to give one's all, to apply oneself, to buckle down, to knuckle down [with do (+ genitive) ‘in what task’]
* (reflexive with się) to lay down for a moment [with do (+ genitive) ‘on what’]
* (reflexive with się) to go up against
* (reflexive with się) to apply oneself, to buckle down, to knuckle down
* (reflexive with się, obsolete or dialectal) to get used to
    Synonym: przyzwyczajać się
* (reflexive with się, Middle Polish) to chip in (to add financially)
    Synonym: dorzucać się
* (reflexive with się, Middle Polish) to be sacrificed
* (reflexive with się, Middle Polish) to be added on

#### Derived terms

* przykładacz
* przykładka
* przykładnia
* przykładnica
* przykładnik
* przykładowość
* przykładzina
* przykładać rękę impf, przyłożyć rękę pf

#### Related terms

* przykładny
* przykładowy
* przykładnie
* przykładowo
* przykładek
* przykładność
* przykładowość
* przykładzik
* kładać impf
* kłaść impf

### Further reading

* przykładać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* przykładać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przykładać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przykładać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “PRZYKŁADAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 03.11.2020
* Paweł Kupiszewski (03.11.2020) “PRZYKŁADAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “przykładać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “przykładać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “przykładać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 304
* Jan Łoś (1886) “přykładać”, in “Gwara opoczyńska. Studium dialektologiczne”, in Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności (1), volume 11, page 187