# bezpieczny
## Kashubian
### Etymology

Borrowed from Polish bezpieczny.

### Pronunciation

* IPA: /bɛsˈpjɛt͡ʃ.ni/
* Rhymes: -ɛt͡ʃni
* Syllabification: bez‧piecz‧ny

### Adjective

bezpieczny (comparative bezpieczniészi, superlative nôbezpieczniészi, derived adverb bezpieczno or bezpiecznie)
* safe, secure (not posing danger or risk)
* safe, secure (not in danger)

#### Declension
### Further reading

* Stefan Ramułt (1893) “bezpječny”, in Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego (in Kashubian), page 6
* Sychta, Bernard (1967) “bezṕečni”, in Słownik gwar kaszubskich [Dictionary of Kashubian dialects] (in Polish), volumes 1 (A – Ǵ), Wrocław: Ossolineum, page 38
* Jan Trepczyk (1994) “bezpieczny”, in Słownik polsko-kaszubski (in Kashubian), volumes 1–2
* Eùgeniusz Gòłąbk (2011) “bezpieczny”, in Słownik Polsko-Kaszubski / Słowôrz Pòlskò-Kaszëbsczi‎
* “bezpieczny”, in Internetowi Słowôrz Kaszëbsczégò Jãzëka [Internet Dictionary of the Kashubian Language], Fundacja Kaszuby, 2022

## Old Polish
### Etymology

Univerbation of bez (“without”) +‎ piecza (“care, attention”) + -ny. First attested in the 15th century. Compare Latin securus (“safe, secure”) or Russian беспе́чный (bespéčnyj, “careless”).

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bɛspjɛt͡ʃʲnɨː/
* IPA: (15th CE) /bɛspjɛt͡ʃʲnɨ/

### Adjective

bezpieczny (derived adverb bezpiecznie)
* safe, secure
    Synonyms: bezprzezpieczny, mirny, pewny, pokojny, przepieczny, przezpieczny, spokojny, upewny
** 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 54:Cu bezpyecznemvprzewodv in comitatu tutele[Ku bezpiecznemu przewodu in comitatu tutele]

#### Descendants

* Polish: bezpieczny, bezpieczen (archaic), beśpieczny, beśpieczen, biezpieczny (Middle Polish), prześpieczny (Central Greater Poland), przezpiecny (Far Masovian)
** → Kashubian: bezpieczny
* Silesian: bezpieczny

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “bezpieczny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “bezpieczny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “bezpieczny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bezpieczny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* bezpieczen (archaic)
* beśpieczny, beśpieczen, biezpieczny (Middle Polish)
* prześpieczny (Central Greater Poland)
* przezpiecny (Far Masovian)

### Etymology

Inherited from Old Polish bezpieczny. By surface analysis, univerbation of bez (“without”) +‎ piecza (“care, attention”) + -ny. Compare Kashubian bezpieczny.

### Pronunciation

* IPA: /bɛsˈpjɛt͡ʂ.nɘ/
* (Middle Polish) IPA: /bɛsˈpjɛt͡ʂ.nɨ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛt͡ʂnɘ
* Syllabification: bez‧piecz‧ny

### Adjective

bezpieczny (comparative bezpieczniejszy, superlative najbezpieczniejszy, derived adverb bezpiecznie)
* safe, secure (not posing danger or risk)
    Antonym: niebezpieczny
    Near-synonym: niegroźny
    bezpieczne miasto ― safe city
* safe, secure (not in danger)
    Jesteś bezpieczny. ― You are safe.
* safe (not risky)
    Near-synonym: pewny
    bezpieczny sposób ― safe way (of doing something)
    bezpieczny wybór ― safe choice
    bezpieczny rozwiązanie ― safe solution
* (obsolete) secure; unconcerned (not worried or concerned about someone or something)
* (obsolete) secured; protected [with od (+ genitive) ‘from whom/what’]
    Synonym: zabezpieczony
* (obsolete) sure, certain; convinced
    Synonyms: pewny, przekonany
* (obsolete) sure, certain; brave
* (obsolete, medicine) immune (unable to catch a disease)
* (Middle Polish) careless; reckless (too brave)
* (Middle Polish) safe; Further details are uncertain.
** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 49d:Certus, Pewny/ Bezpieczny, Wiádomy.[Certus, Pewny/ Bezpieczny, Wiadomy.]

#### Derived terms

* bezpieczeństwo
* bezpieczniak
* bezpiecznik
* bezpieczny seks
* szkło bezpieczne
* ubezpieczyć pf, ubezpieczać impf

#### Related terms

* bezpieczniacki
* bezpiecznikowy

#### Descendants

* → Kashubian: bezpieczny

### Further reading

* bezpieczny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* bezpieczny in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bezpieczny, bezpieczen”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “BEZPIECZNY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 24.11.2021
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bezpieczny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 129

## Silesian
### Etymology

Inherited from Old Polish bezpieczny.

### Pronunciation

* IPA: /bɛsˈpjɛt͡ʂ.nɪ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛt͡ʂnɪ
* Syllabification: bez‧piecz‧ny

### Adjective

bezpieczny (comparative bezpieczniyjszy, superlative nojbezpieczniyjszy, derived adverb bezpiecznie)
* safe; secure
    Synonym: (obsolete) przespieczny

#### Derived terms

* bezpieczyństwo

### Further reading

* bezpieczny in silling.org
* Henryk Jaroszewicz (2022) “bezpiecznŏ”, in Zasady pisowni języka śląskiego (in Polish), Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKR[i]BL, page 64
* Aleksandra Wencel (2023) “bezpjecny”, in Dykcjůnôrz ślų̊sko-polski, page 55