# ကျောက်
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /t͡ɕaʊʔ/
* Romanization: MLCTS: kyauk • ALA-LC: kyokʻ • BGN/PCGN: kyauk • Okell: cauʔ
* Homophone: ကြောက် (krauk)

### Etymology 1

Inherited from Old Burmese က္လောက် (klok), from Proto-Lolo-Burmese *k-lok ~ k-loŋ (“stone”), from Proto-Sino-Tibetan *r-lu(ŋ/k) (“stone”). Perhaps cognate with Old Chinese 玉 (OC *ŋoɡ, “jade”) (STEDT).

#### Noun

ကျောက် • (kyauk)
* stone, rock, flint (hard earthen substance)
    Synonym: ကျောက်ခဲ (kyaukhkai:)
* jewel, precious stone
    Synonym: ကျောက်မျက်ရွဲ (kyaukmyak-rwai:)
* (medicine) calculus, gallstone, kidney stone
* anchor
    Synonym: ကျောက်ဆူး (kyaukhcu:)

##### Derived terms

(rock):
* ကျောက်ချဉ် (kyaukhkyany)
* ကျောက်ခေတ် (kyaukhket)
* ကျောက်ခဲ (kyaukhkai:)
* ကျောက်ဂွမ်း (kyaukgwam:, “asbestos”)
* ကျောက်စက်ပန်းဆွဲ (kyaukcakpan:hcwai:)
* ကျောက်စက်မိုးမျှော် (kyaukcakmui:hmyau)
* ကျောက်စက်ရေ (kyaukcak-re)
* ကျောက်စစ် (kyaukcac)
* ကျောက်စည် (kyaukcany)
* ကျောက်စရစ် (kyaukca.rac)
* ကျောက်စာ (kyaukca)
* ကျောက်စာတိုင် (kyaukcatuing)
* ကျောက်ဆစ် (kyaukhcac, verb)
* ကျောက်ဆစ်ရုပ် (kyaukhcacrup)
* ကျောက်ဆစ်သမား (kyaukhcacsa.ma:)
* ကျောက်ဆစ်အတတ် (kyaukhcaca.tat)
* ကျောက်ဆောင် (kyaukhcaung)
* ကျောက်တံ (kyauktam, “slate pencil”)
* ကျောက်တန်း (kyauktan:, noun)
* ကျောက်တိုင် (kyauktuing, “stone pillar”)
* ကျောက်ထက်အက္ခရာတင် (kyaukhtak-akhka.ratang)
* ကျောက်ထီး (kyaukhti:)
* ကျောက်ဒိုး (kyaukdui:)
* ကျောက်ပတ်တီး (kyaukpatti:)
* ကျောက်ပျဉ် (kyaukpyany)
* ကျောက်ပွင့် (kyaukpwang., noun)
* ကျောက်ဖရုံ (kyaukhpa.rum)
* ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း (kyaukhpracrupkrwang:)
* ကျောက်ဖြူ (kyaukhpru, noun)
* ကျောက်မီး (kyaukmi:)
* ကျောက်မီးသွေး (kyaukmi:swe:, “coal”)
* ကျောက်ရုပ် (kyauk-rup)
* ကျောက်သင်ပုန်း (kyauksangpun:, “blackboard”)
* ကျောက်သင်္ဘော (kyauksangbhau:)
* ခဲယမ်းမီးကျောက် (hkai:yam:mi:kyauk)
* ငါးလိပ်ကျောက် (nga:lipkyauk)
* ထုံးကျောက် (htum:kyauk)
* ဓားသွေးကျောက် (dha:swe:kyauk)
* နှမ်းဖတ်ကျောက် (hnam:hpatkyauk)
* နုန်းကျောက် (nun:kyauk)
* ပင်လယ်ကျောက်ပွင့် (panglai-kyaukpwang.)
* ပေါင်းကူးကျောက် (paung:ku:kyauk)
* ဖန်ချက်ကျောက် (hpanhkyakkyauk)
* ဗိုင်းကောင်းကျောက်ဖိ (buing:kaung:kyaukhpi.)
* မျက်စဉ်းကျောက် (myakcany:kyauk)
* မျောကျောက် (myau:kyauk)
* မှတ်ကျောက် (hmatkyauk)
* မှတ်ကျောက်တင် (hmatkyauktang)
* မီးခတ်ကျောက် (mi:hkatkyauk)
* မီးခြစ်ကျောက် (mi:hkrackyauk)
* မီးသင့်ကျောက် (mi:sang.kyauk)
* မောင်းကျောက် (maung:kyauk)
* လန်ဖိကျောက် (lanhpi.kyauk)
* လိပ်ကျောက် (lipkyauk)
* လိပ်ကျောက်ဆူး (lipkyaukhcu:)
* လိပ်ကျောက်မြီး (lipkyaukmri:)
* လိပ်သည်းကျောက် (lipsany:kyauk)
* ဝကျောက်ဝကန် (wa.kyauk-wa.kan)
* သံမနိုင်ကျောက်မနိုင် (samma.nuingkyaukma.nuing)
* သင်ပုန်းကျောက် (sangpun:kyauk)
* သွားချေးကျောက် (swa:hkye:kyauk)
* သဲကျောက် (sai:kyauk)
* အင်ကြင်းကျောက် (angkrang:kyauk, “fossil wood”)
* အနည်ကျကျောက် (a.nanykya.kyauk)
* အသွင်ပြောင်းကျောက် (a.swangpraung:kyauk)
(jewel):
* ကျောက်ကျော (kyaukkyau:)
* ကျောက်ခက် (kyaukhkak)
* ကျောက်စိမ်း (kyaukcim:)
* ကျောက်တွင်း (kyauktwang:, “mine”)
* ကျောက်နီ (kyaukni, “ruby”)
* ကျောက်ဖြုန်း (kyaukhprun:, “low-grade gems”, noun)
* ကျောက်မျက်ရတနာ (kyaukmyak-ra.ta.na)
* ကျောက်မျက်ရွဲ (kyaukmyak-rwai:)
* ကျောက်မိုင်း (kyaukmuing:, “quarry”)
* ကျောက်ရိုင်း (kyauk-ruing:)
* ကျောက်သံပတ္တမြား (kyauksampatta.mra:)
* ကျောက်သွေး (kyaukswe:)
* ကျောက်သွေးသမား (kyaukswe:sa.ma:, “lapidary”)
* ကျောက်အိုး (kyauk-ui:)
* ကျောက်အောင် (kyauk-aung)
* ချက်ကျောက် (hkyakkyauk)
* ထပ်ကျောက် (htapkyauk)
* နတ်သွေးကျောက် (natswe:kyauk)
* ဖြုန်းကျောက် (hprun:kyauk)
* အညံ့ကျောက် (a.nyam.kyauk)
* အမျက်ကျောက် (a.myakkyauk)
(calculus):
* ကျောက်တည် (kyauktany, verb)
(anchor):
* ကျောက်ချ (kyaukhkya., “to cast anchor”)
* ကျောက်စွဲ (kyaukcwai:)
* ကျောက်ဆူး (kyaukhcu:)
* ကျောက်ဆူးချ (kyaukhcu:hkya.)
* ကျောက်ဆူးနုတ် (kyaukhcu:nut)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “STEDT considers this equivalent to the "back" sense of Etymology 4, perhaps as smallpox would manifest around the waist and back. Not mentioned by Luce 1981.”

#### Noun

ကျောက် • (kyauk)
* contagious disease
** (in particular) smallpox, chickenpox
    Synonym: ကျောက်ကြီး (kyaukkri:)

##### Derived terms

* ကျောက်ကြီး (kyaukkri:)
* ကျောက်ထိုး (kyaukhtui:, “to vaccinate”)
* ကျောက်ပေါက်မာ (kyaukpaukma)
* ကျောက်ဖြုန်း (kyaukhprun:)
* ကျောက်ရည် (kyauk-rany, “smallpox inoculum”)
* ကျောက်အောင် (kyauk-aung)
* နွားကျောက် (nwa:kyauk)
* ရေကျောက် (re-kyauk)

### Etymology 3

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (kyok "kick"), and not mentioned by Luce 1981.”)

#### Verb

ကျောက် • (kyauk)
* to kick, strike

##### Usage notes

Judson (1921) says that this term is less common than ကန် (kan).

##### Derived terms

* ကန်ကျောက် (kankyauk)
* ကျောက်စည် (kyaukcany)
* ကျောက်လှည့် (kyaukhlany.)

### Etymology 4

From Proto-Lolo-Burmese *gyukᴸ ~ džukᴸ (“waist”), from Proto-Tibeto-Burman *gyu-k ~ dzyu-k (“idem”). Cognate with Akha [script needed] (jo˰, “waist”) (STEDT).

#### Noun

ကျောက် • (kyauk)
* (mostly in compounds) back of animal
    Synonym: ကျောက်ကုန်း (kyaukkun:)

##### Derived terms

* ကျောက်ကပ် (kyaukkap, “kidney”, noun)
* လေကျောက်ချ (le-kyaukhkya.)

##### Related terms

(Nouns)
* ကျောကုန်း (kyau:kun:, “back”)

### References

* ↑ Rudolf A. Yanson (2002 January 1) A List of Old Burmese Words from 12th Century Inscriptions‎, Brill, →DOI, →ISBN, pages 163–167
* 1 2 3 4 5 “ကျောက်” in The Judson Burmese–English Dictionary (Rangoon: American Baptist Mission Press 1921), page 219.
* 1 2 3 4 Ōno, Tōru (2000) ビルマ(ミャンマー)語辞典 [Burmese dictionary] (in Japanese), Tōkyō: Daigakushorin, →ISBN, page 44

### Further reading

* “ကျောက်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.