# ခဲ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /kʰɛ́/
* Romanization: MLCTS: hkai: • ALA-LC: khai • BGN/PCGN: hkè: • Okell: hkè

### Etymology 1

From Proto-Sino-Tibetan *(g/k)aː(r/l) (“solid, congealed, frozen, viscous, strong”). Cognates include Tibetan [script needed] (gar-ba, “strong”), Old Chinese 健 (OC *ɡans, “strong, healthy”) (STEDT).

#### Verb

ခဲ • (hkai:)
* to freeze, solidify, coagulate, congeal
* to be crowded, be swarming with

#### Noun

ခဲ • (hkai:)
* stone
* solidified lump

#### Particle

ခဲ • (hkai:)
* particle suffixed to a verb to denote rarity, uncertainty, or tardiness in its occurrence

#### Derived terms

* ကျောက်ခဲ (kyaukhkai:)
* ချပ်ခဲ (hkyaphkai:)
* ခဲကတ် (hkai:kat)
* ခဲတစ်ပစ် (hkai:tacpac)
* ခဲဖိုး (hkai:hpui:)
* ခဲရာခဲဆစ် (hkai:rahkai:hcac)
* ခဲလှော် (hkai:hlau)
* တစ်လုံးတစ်ခဲ (taclum:tachkai:)
* တုတ်တုတ်ခဲခဲ (tuttuthkai:hkai:)
* ဒိန်ခဲ (dinhkai:)
* ဓာတ်ခဲ (dhathkai:)
* နှင်းခဲ (hnang:hkai:)
* နို့ခဲ (nui.hkai:)
* ပြွတ်ခဲ (prwathkai:)
* ပုံဆောင်ခဲ (pumhcaunghkai:)
* ဖြစ်ခေါင့်ဖြစ်ခဲ (hprachkaung.hprachkai:)
* မျက်နှာလွှဲခဲပစ် (myakhnahlwai:hkai:pac)
* မျောက်မီးခဲကိုင် (myaukmi:hkai:kuing)
* မြေစိုင်ခဲ (mrecuinghkai:)
* မြေဖြူခဲ (mrehpruhkai:)
* မြေသင်းခဲ (mresang:hkai:)
* မာနခဲ (mana.hkai:)
* မိုက်ခဲ (muikhkai:)
* မီးခဲ (mi:hkai:)
* မီးခဲပြာဖုံး (mi:hkai:prahpum:)
* ရွှေခဲ (hrwehkai:)
* ရေခဲ (rehkai:, “ice”)
* ရေခဲချောင်း (rehkai:hkyaung:)
* ရေခဲခြစ် (rehkai:hkrac)
* ရေခဲတိုက် (rehkai:tuik)
* ရေခဲတောင် (rehkai:taung)
* ရေခဲပေါက်စီ (rehkai:paukci)
* ရေခဲဘူး (rehkai:bhu:)
* ရေခဲမြစ် (rehkai:mrac)
* ရေခဲမှတ် (rehkai:hmat)
* ရေခဲမုန့် (rehkai:mun.)
* ရေခဲသုပ် (rehkai:sup)
* ရေခဲသေတ္တာ (rehkai:setta)
* ရေခဲအိတ် (rehkai:it)
* လှော်ခဲ (hlauhkai:)
* လိပ်ခဲတည်းလည်း (liphkai:tany:lany:)
* လုံးလုံးခဲခဲ (lum:lum:hkai:hkai:)
* သံခဲတင် (samhkai:tang)
* သံတွေခဲ (samtwehkai:)
* သကြားခဲ (sa.kra:hkai:)
* သတ္တိခဲ (satti.hkai:)
* သန္တာခဲ (santahkai:)
* အသက်သွေးခဲ (a.sakswe:hkai:)
* အုတ်ခဲ (uthkai:)
* အုတ်နီခဲ (utnihkai:)
* အုတ်ရှပ်ခဲ (uthraphkai:)
* ဥက္ကာခဲ (ukkahkai:)

### Etymology 2

From Proto-Sino-Tibetan *kar (“lead, bronze (metals)”). Cognate with Tibetan [script needed] (ḥkhar-ba ~ mkhar-ba, “bronze, bell-metal”) (STEDT).

#### Noun

ခဲ • (hkai:)
* lead (metal)
* graphite (used in making lead pencils)

##### Derived terms

* ခဲစာလုံး (hkai:calum:)
* ခဲဆံ (hkai:hcam)
* ခဲတံ (hkai:tam, “pencil”)
* ခဲထိုး (hkai:htui:)
* ခဲပုပ် (hkai:pup)
* ခဲဖျက် (hkai:hpyak)
* ခဲမနက် (hkai:ma.nak)
* ခဲမပုပ် (hkai:ma.pup)
* ခဲမဖြူ (hkai:ma.hpru)
* ခဲယမ်းမီးကျောက် (hkai:yam:mi:kyauk)

### Etymology 3

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (khɛ⁵⁵ "hold danglingly in the mouth"). Luce gives Old Chinese 齧 (OC *ŋeːd, “to gnaw”) as a cognate.”

#### Verb

ခဲ • (hkai:)
* to bite, clamp between the teeth, clench (one's jaws)
* to be bent on doing something, be determined to do something

##### Derived terms

* ကျားကုတ်ကျားခဲ (kya:kutkya:hkai:)
* ကြိတ်မနိုင်ခဲမရဖြစ် (kritma.nuinghkai:ma.ra.hprac)
* ကိုက်ခဲ (kuikhkai:)
* ခဲဖွယ် (hkai:hpwai)
* ခဲဖွယ်ဘောဇဉ် (hkai:hpwaibhau:jany)
* တစ်ခဲနက် (tachkai:nak)
* အံခဲ (amhkai:)
* အားခဲ (a:hkai:)
* ဦးယဉ်းခေါင်းခဲနာ (u:yany:hkaung:hkai:na)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AY Finals (8. to Gnaw, Bite)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 19

### Further reading

* “ခဲ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.