# သံ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /θàɴ/
* Romanization: MLCTS: sam • ALA-LC: saṃ • BGN/PCGN: than • Okell: thañ

### Etymology 1

From Proto-Sino-Tibetan *sjam (“iron”). Cognate with Old Chinese 銛 (OC *koːd, *slem, *l̥ʰeːmʔ, “sharp; spade, hoe, other sharp tools”) (STEDT), as well as 鐕 (OC *ʔsluːm, “headless nail”).

#### Noun

သံ • (sam)
* iron
* iron nail

##### Derived terms

* ကျောက်သံပတ္တမြား (kyauksampatta.mra:)
* ချွေးသံ (hkywe:sam)
* ခြသံ (hkra.sam)
* ခူသံ (hkusam)
* ငါးသံချိတ် (nga:samhkyit)
* တေသံ (tesam)
* နားပူသံကျပ်လုပ် (na:pusamkyaplup)
* မြွေသံဖြတ် (mrwesamhprat)
* မြွေသံရောင် (mrwesam-raung)
* မိုးနှောင်းသံထင် (mui:hnaung:samhtang)
* ရှင်သံ (hrangsam)
* ရှောက်ဆူးသံ (hraukhcu:sam)
* သံကက္ကုဆူး (samkakku.hcu:)
* သံကြွပ် (samkrwap)
* သံကြိုး (samkrui:)
* သံကြိုးစာ (samkrui:ca)
* သံကြိုးရိုက် (samkrui:ruik)
* သံကြိုးရုံ (samkrui:rum)
* သံကလော် (samka.lau)
* သံကွင်း (samkwang:)
* သံကွန်ချာ (samkwanhkya)
* သံခမောက် (samhka.mauk)
* သံချက် (samhkyak)
* သံချပ် (samhkyap)
* သံချိုင့် (samhkyuing.)
* သံချေး (samhkye:)
* သံချေးတက် (samhkye:tak)
* သံချောင်းခေါက် (samhkyaung:hkauk)
* သံချောင်းမွှေ (samhkyaung:hmwe)
* သံခြေချင်း (samhkrehkyang:)
* သံခွာ (samhkwa)
* သံခွေ (samhkwe)
* သံခေတ် (samhket)
* သံခဲတင် (samhkai:tang)
* သံစည် (samcany)
* သံစိမ်း (samcim:)
* သံစို့ (samcui.)
* သံဆန်ခါ (samhcanhka)
* သံဆုံ (samhcum)
* သံဆူးကြိုး (samhcu:krui:)
* သံညှပ် (samhnyap)
* သံတံတင် (samtamtang)
* သံတွေခဲ (samtwehkai:)
* သံတိုင် (samtuing)
* သံတိုမယ်န (samtuimaina.)
* သံတိုသံစ (samtuisamca.)
* သံတူ (samtu)
* သံတူးရွင်း (samtu:rwang:)
* သံပခြုပ် (sampa.hkrup)
* သံပတ် (sampat)
* သံပတ်ကုန် (sampatkun)
* သံပတ်ကုန်ပေး (sampatkunpe:)
* သံပတ်ညောင်း (sampatnyaung:)
* သံပတ်တင်း (sampattang:)
* သံပတ်ပေး (sampatpe:)
* သံပတ်လျော့ (sampatlyau.)
* သံပန်း (sampan:)
* သံပန်းကန်ပြား (sampan:kanpra:)
* သံပြားပေါက် (sampra:pauk)
* သံပြားဝိုင်းပစ် (sampra:wuing:pac)
* သံပုံး (sampum:)
* သံပူကပ် (sampukap)
* သံပူပေါက် (sampupauk)
* သံဖြတ်လွှ (samhprathlwa.)
* သံဖြူ (samhpru)
* သံဖိနပ် (samhpi.nap)
* သံမဏိ (samma.ni.)
* သံမဏိစည်းကမ်း (samma.ni.cany:kam:)
* သံမဏိစိတ်ဓာတ် (samma.ni.citdhat)
* သံမနိုင်ကျောက်မနိုင် (samma.nuingkyaukma.nuing)
* သံမျှော့ (samhmyau.)
* သံမှို (samhmui)
* သံမှိုနှက် (samhmuihnak)
* သံမီးကျည် (sammi:kyany)
* သံယောက်မ (sam-yaukma.)
* သံရှင် (samhrang)
* သံရိုင်း (sam-ruing:)
* သံရောင်လိုက် (sam-raungluik)
* သံလက် (samlak)
* သံလက်သီး (samlaksi:)
* သံလမ်း (samlam:)
* သံလွင် (samlwang)
* သံလိုက် (samluik)
* သံလိုက်စက်ကွင်း (samluikcakkwang:)
* သံလုံးပစ် (samlum:pac)
* သံသတ် (samsat)
* သံသော့ (samsau.)
* သွေးထွက်သံယို (swe:htwaksam-yui)
* သွေးရဲရဲသံရဲရဲ (swe:rai:rai:sam-rai:rai:)
* သွေးသံ (swe:sam)
* အဲခိုးသံ (ai:hkui:sam)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not mentioned by STEDT or Luce 1981. Maybe a semantic extension of Etymology 3 ("voice" > "message" > "messenger, envoy")?”

#### Noun

သံ • (sam)
* envoy, diplomat
    Synonym: သံတမန် (samta.man)

##### Derived terms

* နရည်းသံ (na.rany:sam)
* သံခင်းတမန်ခင်း (samhkang:ta.manhkang:)
* သံတမန် (samta.man)
* သံတော်ဆင့် (samtauhcang.)
* သံတဲ (samtai:)
* သံမှူး (samhmu:)
* သံရုံး (sam-rum:)
* သံအမတ် (sam-a.mat)

### Etymology 3

From Proto-Sino-Tibetan *s(j)am-s (“spirit, breath, voice”).

#### Noun

သံ • (sam)
* voice, sound, noise

##### Derived terms

* ကရင်ဩသံ (ka.rang-au:sam)
* ကြွေးကြော်သံ (krwe:krausam)
* ကြောင်းတူသံကွဲ (kraung:tusamkwai:)
* ချူသံပါအောင်ညည်း (hkyusampaaungnyany:)
* ခုနစ်သံချီဟစ် (hku.nacsamhkyihac)
* ဂရုသံ (ga.ru.sam)
* ငယ်သံပါ (ngaisampa)
* ငြာသံပေး (ngrasampe:)
* ငွေကုန်သံပြာ (ngwekunsampra)
* ငိုသံပါ (nguisampa)
* စည်တော်သံ (canytausam)
* စောင်းသံခုနစ်ပါး (caung:samhku.nacpa:)
* ညာသံ (nyasam)
* တက်သံ (taksam)
* တိုင်သံ (tuingsam)
* ထေ့သံ (hte.sam)
* နတ်သံ (natsam)
* နတ်သံနှော (natsamhnau:)
* နတ်သံပစ် (natsampac)
* နရည်းသံ (na.rany:sam)
* နွယ်သာကီသံဖြတ် (nwaisakisamhprat)
* နှာသံ (hnasam)
* နှာသံပါ (hnasampa)
* နိမ့်သံ (nim.sam)
* ပြောသံကြား (prau:samkra:)
* ပုစဉ်းတောင်သံကြိုး (pu.cany:taungsamkrui:)
* ဖိုသံ (hpuisam)
* ဗုံကြီးသံ (bumkri:sam)
* ဗုံထောက်သံ (bumhtauksam)
* ဘယ်သံ (bhaisam)
* မင်းသံစိုးသံ (mang:samcui:sam)
* မြည်သံစွဲအလင်္ကာ (mranysamcwai:a.langka)
* မြိုင်သံ (mruingsam)
* မူတည်သံ (mutanysam)
* မေးရိုက်သံ (me:ruiksam)
* ရင်ခေါင်းသံ (ranghkaung:sam)
* ရာဇသံ (raja.sam)
* ရိပ်ဖမ်းသံဖမ်း (riphpam:samhpam:)
* ရုပ်မြင်သံကြား (rupmrangsamkra:)
* ရဲတင်းသံ (rai:tang:sam)
* လက်သံ (laksam)
* လက်သံပြောင် (laksampraung)
* လည်ချောင်းသံ (lanyhkyaung:sam)
* လျှာလိပ်သံ (hlyalipsam)
* လျှောက်ပြန်သံပေး (hlyaukpransampe:)
* လဟုသံ (la.hu.sam)
* လှေတော်သံ (hletausam)
* လိုဏ်သံ (luinsam)
* လေးထွေသံကတ် (le:htwesamkat)
* လေးပေါက်သံ (le:pauksam)
* လေသံ (lesam)
* လေသံပစ် (lesampac)
* သံကြောင် (samkraung)
* သံကွဲကြောင်းတူ (samkwai:kraung:tu)
* သံကုန်ဟစ် (samkunhac)
* သံချပ် (samhkyap)
* သံချို (samhkyui)
* သံချိုကိုင် (samhkyuikuing)
* သံစဉ် (samcany)
* သံစုံတီးဝိုင်း (samcumti:wuing:)
* သံစုံနာရီ (samcumnari)
* သံဆန်း (samhcan:)
* သံတို (samtui)
* သံတိုင် (samtuing)
* သံတော်ဦးတင် (samtauu:tang)
* သံနေသံထား (samnesamhta:)
* သံပြတ် (samprat)
* သံပြိုင် (sampruing)
* သံပေါက် (sampauk)
* သံဖိုသံမ (samhpuisamma.)
* သံမှန် (samhman)
* သံယောင်လိုက် (sam-yaungluik)
* သံရပ် (sam-rap)
* သံရှည် (samhrany)
* သံရိုး (sam-rui:)
* သံလွင် (samlwang)
* သံလေး (samle:)
* သံသေးသံကြောင် (samse:samkraung)
* သက်သံ (saksam)
* အက်သံ (aksam)
* အသံ (a.sam)
* အာခေါင်သံ (ahkaungsam)
* အောက်သံ (auksam)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AM Finals (32. Iron)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 42

### Further reading

* “သံ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## S'gaw Karen
### Etymology 1

From Proto-Karen *siˀᴰ (“caterpillar”).

#### Noun

သံ • (thee)
* caterpillar.

### Etymology 2

From Proto-Karen *sejᴬ (“dead, to die”) (Luangthongkum, 2019) or *si⁴ (“idem”) (Burling, 1969), from Proto-Sino-Tibetan *səj (“to die”). Cognate with Pa'o Karen သီ, Western Pwo ၥံၫ, Eastern Pwo သီ့ (θî), Western Kayah ꤞꤛꤢꤩ꤭ (thyē).

#### Pronunciation

* (Kayin State) IPA: /θi³³/
* (Chiang Rai) IPA: /si³³/

#### Verb

သံ • (thee)
* to die.