# နာ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /nà/
* Romanization: MLCTS: na • ALA-LC: nā • BGN/PCGN: na • Okell: na

### Etymology 1

From Proto-Sino-Tibetan *na-(n/t) (“sick; evil spirit”). Cognate with Mizo nâ, nat (“ill, sick; illness”), Tibetan ན (na, “ill, sick”), Nuosu ꆅ (na, “hurt, pain, sore; illness”), Lisu ꓠꓻ (nɑ, “sore, sick, ill”), and Chinese 難 / 难 (nán, “bad, unpleasant”). Doublet of နတ် (nat, “nat spirit”).

#### Verb

နာ • (na)
* to be in pain, be hurt
* to be ill (in poor health, suffering from a disease)
* to suffer a loss
* to feel deeply hurt or bitter (from an insult suffered)
* to be thorough

##### Derived terms

* ကပ်နာ (kapna)
* ကမ္ဘာနာ (kambhana)
* ကျင်ပြောနာ (kyangprau:na)
* ကျားနာ (kya:na)
* ကျိတ်နာ (kyitna)
* ကြင်နာ (krangna)
* ကွက်နာပိုး (kwaknapui:)
* ကာလနာ (kala.na)
* ကိန္နရာနာ (kinna.rana)
* ကူးနာယဉ်းနာ (ku:nayany:na)
* ချူနာသည် (hkyunasany)
* ခွာနာလျှာနာ (hkwanahlyana)
* ခါးနာ (hka:na)
* ခူနာ (hkuna)
* ငယ်ကျိုးငယ်နာ (ngai-kyui:ngaina)
* ငယ်ကျိုးငယ်နာဖော် (ngai-kyui:ngainahpau)
* စကားနာထိုး (ca.ka:nahtui:)
* စွတ်စွတ်နာ (cwatcwatna)
* စာနာ (cana)
* စိတ္တဇနာ (citta.ja.na)
* စိတ်နာ (citna)
* ဆင်ဖိနပ်နာ (hcanghpi.napna)
* ဆတ်ဆတ်ခါနာ (hcathcathkana)
* ဆုံဆို့နာ (hcumhcui.na)
* ဆောင်းဖြီးနာ (hcaung:hpri:na)
* ဆောင်းမြီးနာ (hcaung:mri:na)
* ဆောင်းမေးခါးနာ (hcaung:me:hka:na)
* ဇာတ်နာ (jatna)
* တစ်ဖူနာ (tachpuna)
* တုံးလုံးနာ (tum:lum:na)
* ထွတ်မြင်းနာ (htwatmrang:na)
* ထွတ်အိုင်းနာ (htwat-uing:na)
* ထိပ်ကပ်နာ (htipkapna)
* ထုံနာကျဉ်နာ (htumna-kyanyna)
* ထုံနာစို (htumnacui)
* ထောင့်သန်းနာ (htaung.san:na)
* နကန်နာ (na.kanna)
* နင့်နာ (nang.na)
* နစ်နာ (nacna)
* နစ်နာကြေး (nacna-kre:)
* နစ်နာချက် (nacnahkyak)
* နှလုံးနာ (hna.lum:na)
* နားပြည်ယိုနာ (na:pranyyuina)
* နာကျင် (na-kyang)
* နာကြည်း (na-krany:)
* နာတာရှည် (natahrany)
* နာနာ (nana)
* နာရေး (nare:)
* နာရေးကြော်ငြာ (nare:krau-ngra)
* နာလန်ထ (nalanhta.)
* နာလန်ထူ (nalanhtu)
* နူနာ (nuna)
* ပင်လယ်အူလျှောက်နာ (panglaiuhlyaukna)
* ပန်းနာ (pan:na)
* ပြည်တည်နာ (pranytanyna)
* ပသိရောင်နာ (pa.si.raungna)
* ပါးချိတ်ရောင်နာ (pa:hkyitraungna)
* ပါးသက်နာ (pa:sakna)
* ပေါင်ပုပ်လက်ပုပ်နာ (paungpuplakpupna)
* ဖက်ခွက်နာ (hpakhkwakna)
* ဖျားနာ (hpya:na)
* ဖျော့တော့နာ (hpyau.tau.na)
* ဖားပြုပ်ရေနာ (hpa:prup-rena)
* ဘင်နာ (bhangna)
* ဘရင်ဂျီနာ (bha.ranggyina)
* ဘဝနာ (bha.wa.na)
* ဘေးထိုးရင်ကျပ်နာ (bhe:htui:rangkyapna)
* မတ်တတ်နာ (mattatna)
* မျက်စိနာ (myakci.na)
* မျက်နှာနာ (myakhnana)
* မြစ်ခြောက်နာ (mrachkraukna)
* မြစ်လျှောက်နာ (mrachlyaukna)
* မြတ်နိုးတနာ (mratnui:ta.na)
* မွေးကျွတ်နာ (mwe:kywatna)
* မိုးကျနာ (mui:kya.na)
* မီးကွက်နာ (mi:kwakna)
* မီးနာ (mi:na)
* ယားနာ (ya:na)
* ရင်ကွဲနာကျ (rangkwai:na-kya.)
* ရင်ထုမနာ (ranghtu.ma.na)
* ရင်နာ (rangna)
* ရည်းစားသနာ (rany:ca:sa.na)
* ရှူနာရှိုက်ကုန်း (hrunahruikkun:)
* ရှူနာသည် (hrunasany)
* ရှေးဦးသူနာပြု (hre:u:suna-pru.)
* ရိနာ (ri.na)
* ရေနာ (rena)
* ရေဝဲနာ (rewai:na)
* လည်လိမ်နာ (lanylimna)
* လျှာနာခွာနာ (hlyanahkwana)
* လွမ်းနာကျ (lwam:na-kya.)
* လွမ်းဖျားလွမ်းနာ (lwam:hpya:lwam:na)
* လွမ်းဖျားလွမ်းနာကျ (lwam:hpya:lwam:na-kya.)
* လူနာ (luna)
* လူပျိုနာ (lu-pyuina)
* လေးဖက်နာ (le:hpakna)
* လေနာ (lena)
* ဝက်ရူးနာ (wak-ru:na)
* ဝဋ်နာကံနာ (watnakamna)
* ဝမ်းနာ (wam:na)
* ဝဲနာ (wai:na)
* သွေးစုနာ (swe:cu.na)
* သာမှုနာမှု (sahmu.nahmu.)
* သာရေးနာရေး (sare:nare:)
* သူငယ်နာ (su-ngaina)
* သူနာ (suna)
* သူနာတင်ကား (sunatangka:)
* သူနာပြု (suna-pru.)
* သေနာကောင် (senakaung)
* အကျနာ (a.kya.na)
* အဆုတ်နာ (a.hcutna)
* အထိနာ (a.hti.na)
* အရိုးပျော့နာ (a.rui:pyau.na)
* အသည်းကြီးနာ (a.sany:kri:na)
* အသည်းနာ (a.sany:na)
* အားတုံ့အားနာဖြစ် (a:tum.a:nahprac)
* အားတောင့်အားနာဖြစ် (a:taung.a:nahprac)
* အားနာ (a:na)
* အားနာပါးနာ (a:napa:na)
* အိုင်းနာ (uing:na)
* အိုစနာ (uica.na)
* အိုစာနာစာ (uicanaca)
* အိုနာကျိုးကန်း (uina-kyui:kan:)
* အိုနာစာ (uinaca)
* အိုနာစာရန်ပုံငွေ (uinacaranpumngwe)
* အူနာ (una)
* အူလျှောက်နာ (uhlyaukna)
* အော့နှလုံးနာ (au.hna.lum:na)
* အော့နာကျ (au.na-kya.)
* အော့နာဝမ်းကျ (au.nawam:kya.)
* ဦးယဉ်းခေါင်းခဲနာ (u:yany:hkaung:hkai:na)

### Etymology 2

From Proto-Sino-Tibetan *r/g-na (“ear; to hear”) (STEDT). Doublet of နား (na:, “ear”).

#### Verb

နာ • (na)
* to listen
* to obey an order; listen to advice
* to listen to a sermon
* to investigate

##### Derived terms

* စနည်းနာ (ca.nany:na)
* ဈေးနာ (jhe:na)
* တရားနာ (ta.ra:na)
* တရားနာခံ (ta.ra:nahkam)
* နည်းနာ (nany:na)
* နည်းနာနိဿယ (nany:nani.ssa.ya.)
* နွံနာ (nwamna)
* နွံနာခံ (nwamnahkam)
* နာခံ (nahkam)
* နာယူ (nayu)
* နာလို (nalui)
* နာလိုခံခက် (naluihkamhkak)
* မကြားကောင်းမနာသာ (ma.kra:kaung:ma.nasa)
* မကြားဝံ့မနာသာ (ma.kra:wam.ma.nasa)
* မနာလို (ma.nalui)
* မနာလိုတိုရှည် (ma.naluituihrany)
* လိုက်နာ (luikna)

### Etymology 3

Borrowed from Sanskrit नाग (nāga).

#### Noun

နာ • (na)
* (alchemy) lead (metal)

### Further reading

* “နာ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## Pali
### Alternative forms

* nā (Latin script)
* 𑀦𑀸 (Brahmi script)
* ना (Devanagari script)
* না (Bengali script)
* නා (Sinhalese script)
* ၼႃ (Burmese script)
* นา (Thai script)
* ᨶᩣ (Tai Tham script)
* ນາ (Lao script)
* នា (Khmer script)
* 𑄚𑄂 (Chakma script)

### Pronoun

နာ f
* Burmese script form of nā (“that”)