# kazać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *kāzàti with a semantic shift of to show, to draw one's attention with words or gestures -> to speak/tell -> to preach/to command. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ka(ː)zat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /kazat͡ɕ/, /kɒzat͡ɕ/

### Verb

kazać impf or pf
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to command, to order; to tell [with accusative ‘whom’ and infinitive ‘to do what’]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 32, 9:On kazal (mandavit) y stworzona sø[On kazał (mandavit) i stworzona są]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 38, 13:Ne otworzil iesm vst mogich, bo ies ti kazal (quoniam tu fecisti)[Nie otworzył jeśm ust mojich, bo jeś ty kazał (quoniam tu fecisti)]
** 1959 [1387], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 8, Poznań:Micolay kasal Stascovi precz[Mikołaj kazał Staszkowi precz]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 7, 7:Wstan, gospodne bosze moy, w kazny, iøsz ies kazal (quod mandasti)[Wstań, Gospodnie Boże moj, w kaźni, jąż jeś kazał (quod mandasti)]
** 1959 [1387], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 10, Poznań:Jaco my Sandziwog kazal swemu ludu wzøndz dwoye skota[Jako mi Sędziwoj kazał swemu ludu wziąć dwoje skota]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 38, 15:Pomdlecz kazal ies (tabescere fecisti) iaco paiøk duszø moiø[Pomdleć kazał jeś (tabescere fecisti) jako pająk duszę moję]
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 183b:Gacz tobe, Drusiana, kaszø boszø moczø, aby thy... fstala[Jać tobie, Druzyjana, każę bożą mocą, aby ty... wstała]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 28:Kazacz imperare[Kazać imperare]
* (attested in Lesser Poland) to preach (to teach moral values; to give a sermon)
** 1892 [1484], Hieronim Łopaciński, editor, Reguła trzeciego zakonu św. Franciszka i drobniejsze zabytki języka polskiego z końca w. XV i początku XVI‎, Krakow, page 719:Brath wszelky... ma tho chovaczi, yzby mylczenye myal..., a tho kyedy mszą czthą... [albo] gdy kazą (praedicationis verbum proponitur) a slovo boze po[wiadają][Brat wszelki... ma to chować, iżby milczenie miał.., a to kiedy mszą cztą... [albo] gdy każą (praedicationis verbum proponitur) a słowo boże po[wiadają]]
* (attested in Greater Poland) The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** to hand over; to entrust
*** 1959 [1400], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 474, Poznań:Jacusz ne kazal swemu owczarzewi owecz ani tego vzitka ma[Jakusz nie kazał swemu owczarzewi owiec ani tego użytka ma]
* to portray, to picture, to show
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 34, 1:Wisedw Moyzesz... na gorø Nebo... y *kazø gemv pan (ostenditque ei dominus) wszitkø zemyø galaadskø[Wyszedw Mojżesz... na gorę Nebo... i każe jemu Pan (ostenditque ei Dominus) wszytkę ziemię galaadską]

#### Derived terms

* kazany
* doskazanie
* kazanie
* dokazać pf, dokazować impf
* nakazać pf
* odkazać pf
* okazać pf, okazować impf
* przekazać pf
* przekazać pf, przekazować impf
* przykazać pf, przykazować impf
* rozkazać pf, rozkazować impf
* skazać pf, skazować impf
* ukazać pf, ukazować impf
* wskazać pf, wskazować impf
* wykazać pf, wykazować impf
* zakazać pf, zakazować impf

#### Related terms

* niekazany
* skazany
* ukazany
* dokazanie
* dokazowanie
* kaźność
* kaźń
* niekazanie
* nieukazanie
* odkaz
* odkazanie
* odkaźca
* okazanie
* pokazanie
* pokazowanie
* pokaźń
* przekazanie
* przykaz
* przykazanie
* przykazowanie
* przykaźń
* rozkazanie
* skazacz
* skazanie
* skazawanie
* skazowanie
* skaźca
* skaźń
* ukazanie
* ukaziciel
* ukazowanie
* wskazanie
* wskazowanie
* wykazanie
* zakazanie
* zakaźń
* doskazać pf
* odewskazać pf
* odskazać pf

#### Descendants

* Polish: kazać
* Silesian: kŏzać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “kazać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “kazać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “kazać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “kazać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “kazać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* kozać, kázać (“to pay”) (Przemyśl)

### Etymology

Inherited from Old Polish kazać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈka.zat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈka.zat͡ɕ/, /ˈkɒ.zat͡ɕ/
* (Lesser Poland):
** (Kielce) IPA: /ˈka.zat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -azat͡ɕ
* Syllabification: ka‧zać

### Verb

kazać impf or pf
* (intransitive) to order, to tell, to command (to verbally recommend or demand that something be done) [with dative ‘whom’ and infinitive ‘to do what’]
    Rodzice kazali mi posprzątać pokój. ― My parents told me to clean up my room.
* (intransitive) to make; to tell (to cause someone to do something) [with infinitive ‘to do what’]
    To każe przypuszczać. ― That really suggests something.
* (intransitive) to dictate (to serve as a model)
    Synonym: nakazywać
    jak zwyczaj każe ― as is tradition/as custom dictates
* (intransitive, obsolete) to order; to rule (to have control or authority over) [with instrumental ‘over whom/what’]
* (transitive, Middle Polish or dialectal, Kielce, negated) to forbid, to ban
* (transitive, Middle Polish) to enact a law or regulation
* (transitive, Middle Polish) to suggest, to recommend, to advise
** (transitive, Middle Polish, negated) to advise against
* (transitive, Middle Polish) to allow, to let, to permit
* (transitive, Middle Polish) to ask for; to invite; to propose
* (transitive, Middle Polish) to demand
* (transitive, Middle Polish) to bring forth supernatural phenomena

### Verb

kazać impf
* (intransitive, archaic) to preach (to give a sermon)
* (intransitive, obsolete) to declare (to announce officially)
* (transitive, Middle Polish) to speak, to say
    Synonym: mówić
* (transitive, Middle Polish) to speak publicly, to give a speech
    Synonym: przemawiać
* (transitive, Middle Polish) to indicate
    Synonym: wskazywać

#### Conjugation

Imperfective:
Perfective:

#### Derived terms

* kazalniczy
* kazalny
* kaznodziejski
* kazanie
* dokazać pf, dokazywać impf
* nakazać pf, nakazywać impf
* odkazać pf, odkazywać impf
* okazać pf, okazywać impf
* podkazać pf, podkazywać impf
* pokazać pf, pokazywać impf
* przekazać pf, przekazywać impf
* przykazać pf, przykazywać impf
* rozkazać pf, rozkazywać impf
* skazać pf, skazywać impf
* ukazać pf, ukazywać impf
* wskazać pf, wskazywać impf
* wykazać pf, wykazywać impf
* zakazać pf, zakazywać impf

#### Related terms

* kazalnia
* kazalnica
* kazalnictwo
* kaznodzieja
* kaznodziejstwo
* kaźń

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), kazać is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 1 time in news, 4 times in essays, 28 times in fiction, and 32 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 68 times, making it the 944th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ “kazać”, in Słownik gramatyczny języka polskiego [Grammatical Dictionary of Polish], 2022
* ↑ Ida Kurcz (1990) “kazać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 174

### Further reading

* kazać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* kazać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “kazać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “kazać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “KAZAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 19.01.2015
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “kazać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “kazać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “kazać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 305
* kazać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Zygmunt Wasilewski (1895) “kazać”, in “Słowniczek wyrazów ludowych we wsi Jaksicach”, in Prace Filologiczne (in Polish), volume 5, Warsaw: skł. gł. w Księgarni E. Wende i Ska, page 92

## Upper Sorbian
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *kāzàti. Cognate to Lower Sorbian kazaś.

### Pronunciation

* IPA: /ˈkazat͡ʃ/
* Rhymes: -azat͡ʃ
* Syllabification: ka‧zać

### Verb

kazać impf
* (intransitive) to order, to tell, to command
* (intransitive) to invite
* (transitive) to claim

#### Conjugation

This verb needs an inflection-table template.

#### Derived terms

* kazanje n

### Further reading

* “kazać” in Soblex