# կեանք
## Old Armenian
### Etymology

կեամ (keam) +‎ -անք (-ankʻ)

### Noun

կեանք • (keankʻ) pl
* life; health; subsistence, living, nourishment; conduct, behaviour, manners, habits; means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune; being, days, existence; this world; the world
    խստամբեր կեանք ― xstamber keankʻ ― an austere life
    դժոխըմբեր կեանք ― džoxəmber keankʻ ― a frightful or insupportable life
    բազմավրդով կեանք ― bazmavrdov keankʻ ― a checkered life
    վտանգալից կեանք ― vtangalicʻ keankʻ ― a perilous or hazardous life
    վատ կեանք ― vat keankʻ ― a base life
    չարակեաց կեանք ― čʻarakeacʻ keankʻ ― a wretched life
    անգործ կեանք ― angorc keankʻ ― an unoccupied or idle life
    ունայն կեանք ― unayn keankʻ ― a useless life
    անպաճոյճ կեանք ― anpačoyč keankʻ ― a simple life
    սակաւապէտ կեանք ― sakawapēt keankʻ ― a frugal life
    շինական կեանք ― šinakan keankʻ ― a rural life
    վաստակասէր կեանք ― vastakasēr keankʻ ― a laborious life
    ժիր կեանք ― žir keankʻ ― an active life
    զգաստ կեանք ― zgast keankʻ ― a sober life
    անարատ կեանք ― anarat keankʻ ― a pure life
    բարեկարգ կեանք ― barekarg keankʻ ― a regular life
    չափաւոր կեանք ― čʻapʻawor keankʻ ― a moderate life
    տեսական կեանք ― tesakan keankʻ ― a contemplative life
    անհոգ կեանք ― anhog keankʻ ― a careless life
    անդորրաւետ կեանք ― andorrawet keankʻ ― a quiet or tranquil life
    խաղաղաւէտ կեանք ― xałaławēt keankʻ ― a peaceful life
    փափկասուն կեանք ― pʻapʻkasun keankʻ ― a delectable life
    հեշտալի կեանք ― heštali keankʻ ― an effeminate or luxurious life
    զուարճալից կեանք ― zuarčalicʻ keankʻ ― an agreeable life
    սոսկական վարել կեանս ― soskakan varel keans ― to lead a private life
    անզբօս վարել կեանս ― anzbōs varel keans ― to lead a serious life
    հովուական վարել կեանս ― hovuakan varel keans ― to lead a pastoral life
    ցկեանս ― cʻkeans ― for life
    ի կեանս իմ ― i keans im ― in all my life
    երբէք ի կեանս իմ ― erbēkʻ i keans im ― never in my life
    զամենայն աւուրս կենաց իմոց ― zamenayn awurs kenacʻ imocʻ ― for my whole lifetime
    յաւիտենական, հանդերձեալ կեանք ― yawitenakan, handerjeal keankʻ ― eternal life, the life to come, the next world
    ընթացք, երկարութիւն եւ վախճան կենաց ― əntʻacʻkʻ, erkarutʻiwn ew vaxčan kenacʻ ― the course, the duration and the end of life
    մեկին/ամփոփ կեանք ― mekin/ampʻopʻ keankʻ ― a retired life
    անշուք/աննշան կեանք ― anšukʻ/annšan keankʻ ― obscure life, life of obscurity
    կեանք զերծ ի հոգոց եւ ի կրից ― keankʻ zerc i hogocʻ ew i kricʻ ― a life free from passion, uneasiness or anxieties
    հասարակաց վարել կեանս ― hasarakacʻ varel keans ― to live in common
    բերկրալից, հաճոյական վարել կեանս ― berkralicʻ, hačoyakan varel keans ― to lead a happy, comfortable life
    դողալ ի վերայ կենաց ուրուք ― dołal i veray kenacʻ urukʻ ― to tremble for another's life or days
    կեանս պարգեւել ― keans pargewel ― to grant life to
    շահել զկեանս ― šahel zkeans ― to gain one's living
    ի վտանգ արկանել զկեանս ― i vtang arkanel zkeans ― to imperil, to hazard or expose one's life to danger
    ազատել կամ կորուսանել զկեանս ― azatel kam korusanel zkeans ― to save or lose the life
    ի կենաց արկանել, զրաւել, բառնալ, լուծանել ― i kenacʻ arkanel, zrawel, baṙnal, lucanel ― to deprive of life, to put to death, to kill
    ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել ― ənd mēǰ kenacʻ ew mahu linel ― to be a question of life or death
    ի կենաց անկանել, պակասել ― i kenacʻ ankanel, pakasel ― to lose one's life, to die
    հրաժարել ի կենաց ― hražarel i kenacʻ ― to renounce life
    փոխիլ ի կենաց աստի ― pʻoxil i kenacʻ asti ― to make one's exit from this world
    ելանել ի կենաց ― elanel i kenacʻ ― to depart this life
    սուղն են կեանք ― sułn en keankʻ ― life is short
    ի վտանգի կան կեանք նորա ― i vtangi kan keankʻ nora ― his life is in danger
    ընդ կեանս եւ ընդ մահ ― ənd keans ew ənd mah ― half alive and half dead
    տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա ― tal tacʻ zkeans im vasn nora ― I would lay down my life for him or her
    ի կեանս եւ ի մահու ― i keans ew i mahu ― in life and death
    ժամանակն է ոստայն կենաց/որ հինու զկեանս ― žamanakn ē ostayn kenacʻ/or hinu zkeans ― time is the stuff that life is made of
    ըստ կենաց եւ վախճանն ― əst kenacʻ ew vaxčann ― people die as they live

#### Usage notes

The word has the following combining forms:
* կեան- (kean-) (when stressed)
* կեն- (ken-) (when unstressed)
* կեանս- (keans-) (the plural accusative)
* կենս- (kens-) (the plural accusative unstressed)
* կենց- (kencʻ-), from *կեանց (*keancʻ), the older genitive/dative of կեանք (keankʻ) replaced later by կենաց (kenacʻ)
* կենդ- (kend-), from կեն- (ken-)
* կենդան- (kendan-), from կենդ- (kend-) + -ան (-an)

#### Derived terms

* անասնակենցաղ (anasnakencʻał)
* անբարեկենդան (anbarekendan)
* անկեանք (ankeankʻ)
* անկենդան (ankendan)
* անկենդանական (ankendanakan)
* անկենդանակից (ankendanakicʻ)
* անկենդանաւոր (ankendanawor)
* անկենդանի (ankendani)
* անկենցաղ (ankencʻał)
* բարեկենդան (barekendan)
* բարեկենդանանամ (barekendananam)
* բարեկենդանացուցանեմ (barekendanacʻucʻanem)
* բարեկենդանի (barekendani)
* բարեկենդանութիւն (barekendanutʻiwn)
* բարիկենդան (barikendan)
* գերակենդան (gerakendan)
* դժոխակենդան (džoxakendan)
* դժուարակեանք (džuarakeankʻ)
* դժուարակենցաղ (džuarakencʻał)
* երկակենդան (erkakendan)
* երկակենցաղ (erkakencʻał)
* երկակենցիկ (erkakencʻik)
* երկակենցիկ (erkakencʻik)
* երկնակենցաղ (erknakencʻał)
* երկրակենցաղ (erkrakencʻał)
* զուգակենակցաբար (zugakenakcʻabar)
* թթուակենցաղ (tʻtʻuakencʻał)
* ինքնակեանք (inkʻnakeankʻ)
* ինքնակենդանանամ (inkʻnakendananam)
* խաւարակենցաղ (xawarakencʻał)
* կեանսաբեր (keansaber)
* կեանսազգեաց (keansazgeacʻ)
* կեանսուսոյց (keansusoycʻ)
* կենաբաշխ (kenabašx)
* կենաբարձ (kenabarj)
* կենաբարձիւր (kenabarjiwr)
* կենագործ (kenagorc)
* կենագործակ (kenagorcak)
* կենագործական (kenagorcakan)
* կենագործեմ (kenagorcem)
* կենագործիչ (kenagorcičʻ)
* կենագործութիւն (kenagorcutʻiwn)
* կենադարձ (kenadarj)
* կենազարդ (kenazard)
* կենազգեաց (kenazgeacʻ)
* կենազէն (kenazēn)
* կենազրաւ (kenazraw)
* կենազրաւեմ (kenazrawem)
* կենախուզ (kenaxuz)
* կենածին (kenacin)
* կենական (kenakan)
* կենակից (kenakicʻ)
* կենակցութիւն (kenakcʻutʻiwn)
* կենահաղորդ (kenahałord)
* կենահրաշ (kenahraš)
* կենաձայն (kenajayn)
* կենաձիր (kenajir)
* կենաղուտ (kenałut)
* կենաճաշակ (kenačašak)
* կենաշնորհ (kenašnorh)
* կենապատճառ (kenapatčaṙ)
* կենասեր (kenaser)
* կենասերիմ (kenaserim)
* կենասէր (kenasēr)
* կենասիրութիւն (kenasirutʻiwn)
* կենաստեղծեմ (kenastełcem)
* կենատ (kenat)
* կենատու (kenatu)
* կենարար (kenarar)
* կենարարեմ (kenararem)
* կենացածին (kenacʻacin)
* կենացունաբեր (kenacʻunaber)
* կենաւէտ (kenawēt)
* կենդակ (kendak)
* կենդան (kendan)
* կենդանաբաշխ (kendanabašx)
* կենդանաբեր (kendanaber)
* կենդանաբոյս (kendanaboys)
* կենդանաբուծեմ (kendanabucem)
* կենդանաբուծիմ (kendanabucim)
* կենդանաբուղխ (kendanabułx)
* կենդանաբուսութիւն (kendanabusutʻiwn)
* կենդանագիծ (kendanagic)
* կենդանագիր (kendanagir)
* կենդանագոյ (kendanagoy)
* կենդանագոյն (kendanagoyn)
* կենդանագործ (kendanagorc)
* կենդանագործեմ (kendanagorcem)
* կենդանագործութիւն (kendanagorcutʻiwn)
* կենդանագրած (kendanagrac)
* կենդանագրական (kendanagrakan)
* կենդանագրեմ (kendanagrem)
* կենդանագրութիւն (kendanagrutʻiwn)
* կենդանադիր (kendanadir)
* կենդանազգեաց (kendanazgeacʻ)
* կենդանազոհութիւն (kendanazohutʻiwn)
* կենդանախարոյկ (kendanaxaroyk)
* կենդանախարուկեմ (kendanaxarukem)
* կենդանախումբ (kendanaxumb)
* կենդանածին (kendanacin)
* կենդանածնական (kendanacnakan)
* կենդանածնեմ (kendanacnem)
* կենդանածնութիւն (kendanacnutʻiwn)
* կենդանակ (kendanak)
* կենդանակայլակ (kendanakaylak)
* կենդանական (kendanakan)
* կենդանականաբար (kendanakanabar)
* կենդանականագոյն (kendanakanagoyn)
* կենդանակապ (kendanakap)
* կենդանակերպ (kendanakerp)
* կենդանակերպեմ (kendanakerpem)
* կենդանակերպիմ (kendanakerpim)
* կենդանակէզ (kendanakēz)
* կենդանակիր (kendanakir)
* կենդանահալած (kendanahalac)
* կենդանահոս (kendanahos)
* կենդանաձայն (kendanajayn)
* կենդանաձիր (kendanajir)
* կենդանանամ (kendananam)
* կենդանանորոգ (kendananorog)
* կենդանաշարժ (kendanašarž)
* կենդանաշէն (kendanašēn)
* կենդանապահ (kendanapah)
* կենդանապարգեւ (kendanapargew)
* կենդանապետական (kendanapetakan)
* կենդանապէս (kendanapēs)
* կենդանասաղարթ (kendanasałartʻ)
* կենդանասեր (kendanaser)
* կենդանասերիմ (kendanaserim)
* կենդանասերութիւն (kendanaserutʻiwn)
* կենդանասէր (kendanasēr)
* կենդանասիրութիւն (kendanasirutʻiwn)
* կենդանասնիմ (kendanasnim)
* կենդանասուն (kendanasun)
* կենդանասպառ (kendanaspaṙ)
* կենդանաստեղծ (kendanastełc)
* կենդանաստեղծեմ (kendanastełcem)
* կենդանաստեղծութիւն (kendanastełcutʻiwn)
* կենդանաստեղծում (kendanastełcum)
* կենդանատեսակ (kendanatesak)
* կենդանատիպ (kendanatip)
* կենդանատնկիմ (kendanatnkim)
* կենդանատու (kendanatu)
* կենդանատունկ (kendanatunk)
* կենդանատուր (kendanatur)
* կենդանատրեցուցանեմ (kendanatrecʻucʻanem)
* կենդանարար (kendanarar)
* կենդանարարագոյն (kendanararagoyn)
* կենդանարարող (kendanararoł)
* կենդանարարութիւն (kendanararutʻiwn)
* կենդանարմատ (kendanarmat)
* կենդանացու (kendanacʻu)
* կենդանացուցանեմ (kendanacʻucʻanem)
* կենդանացուցիչ (kendanacʻucʻičʻ)
* կենդանաւէտ (kendanawēt)
* կենդանաւոր (kendanawor)
* կենդանեղութիւն (kendanełutʻiwn)
* կենդանի (kendani)
* կենդանութիւն (kendanutʻiwn)
* կենդանւոյն (kendanwoyn)
* կենդանօրէն (kendanōrēn)
* կենեղուտ (kenełut)
* կենընծայ (kenəncay)
* կենսաբաշխ (kensabašx)
* կենսաբեր (kensaber)
* կենսաբուղխ (kensabułx)
* կենսագիւտ (kensagiwt)
* կենսազգեաց (kensazgeacʻ)
* կենսախրախոյս (kensaxraxoys)
* կենսածաղիկ (kensacałik)
* կենսածին (kensacin)
* կենսածնեմ (kensacnem)
* կենսածնունդ (kensacnund)
* կենսակայլակ (kensakaylak)
* կենսական (kensakan)
* կենսակիր (kensakir)
* կենսահրաւէր (kensahrawēr)
* կենսաճաշակ (kensačašak)
* կենսանամ (kensanam)
* կենսաչու (kensačʻu)
* կենսապարգեւ (kensapargew)
* կենսառաք (kensaṙakʻ)
* կենսառիթ (kensaṙitʻ)
* կենսասէր (kensasēr)
* կենսատու (kensatu)
* կենսատունկ (kensatunk)
* կենսատուր (kensatur)
* կենսացնցուղ (kensacʻncʻuł)
* կենսացուցանեմ (kensacʻucʻanem)
* կենսացուցիչ (kensacʻucʻičʻ)
* կենսունակ (kensunak)
* կենսուսոյց (kensusoycʻ)
* կենցական (kencʻakan)
* կենցաղ (kencʻał)
* կենցաղազրաւ (kencʻałazraw)
* կենցաղական (kencʻałakan)
* կենցաղականութիւն (kencʻałakanutʻiwn)
* կենցաղակից (kencʻałakicʻ)
* կենցաղակցորդ (kencʻałakcʻord)
* կենցաղապէս (kencʻałapēs)
* կենցաղասէր (kencʻałasēr)
* կենցաղավար (kencʻałavar)
* կենցաղավարեմ (kencʻałavarem)
* կենցաղավարիմ (kencʻałavarim)
* կենցաղավարութիւն (kencʻałavarutʻiwn)
* կենցաղաւէտ (kencʻaławēt)
* կենցաղիմ (kencʻałim)
* կենցաղօգուտ (kencʻałōgut)
* կենցաղօգտակարագոյն (kencʻałōgtakaragoyn)
* կենցաղօգտութիւն (kencʻałōgtutʻiwn)
* կիսակենդան (kisakendan)
* մաքրակենցաղ (makʻrakencʻał)
* միակենցաղ (miakencʻał)
* չկենդանի (čʻkendani)
* սկզբնակենդան (skzbnakendan)
* վատթարակեանք (vattʻarakeankʻ)
* վերակենդանանամ (verakendananam)
* վերակենցաղեմ (verakencʻałem)
* վերակենցաղիմ (verakencʻałim)
* վերնակենցաղ (vernakencʻał)
* փառակենցաղ (pʻaṙakencʻał)
* օտարակենցաղեմ (ōtarakencʻałem)

#### Descendants

* Armenian: կյանք (kyankʻ), կենս- (kens-)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “կեանք”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “կեանք”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “կեալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press