# մայր
## Armenian
### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /mɑjɾ/, [mɑjɾ]
* (Western Armenian) IPA: /mɑjɾ/, [mɑjɾ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Etymology 1

Learned borrowing from Old Armenian մայր (mayr). The inherited form is մեր (mer).

#### Alternative forms

* մեր (mer) — colloquial, dialectal

#### Noun

մայր • (mayr)
* mother

##### Derived terms

* ղանձլամեր (ġanjlamer)
* Մայրաբերդ (Mayraberd)

### Etymology 2

Learned borrowing from Old Armenian մայր (mayr).

#### Noun

մայր • (mayr)
* cedar

##### Derived terms

* մայրի (mayri)

### Etymology 3

From Old Armenian մայր (mayr).

#### Noun

մայր • (mayr)
* Only used in մայր մտնել (mayr mtnel)

##### Related terms

* մարել (marel)

## Old Armenian
### Etymology 1

From Proto-Indo-European *méh₂tēr.

#### Noun

մայր • (mayr)
* mother
    մայր անասնոց ― mayr anasnocʻ ― dam, mother
    մայր թռչնոց ― mayr tʻṙčʻnocʻ ― mother, hen
    մեծ մայր ― mec mayr ― grandmother
    մայր լեզու ― mayr lezu ― mother tongue
    մայր լինել ― mayr linel ― to be a mother
    կորուսանել զմայր իւր ― korusanel zmayr iwr ― to lose one's mother
    ազնիւ, գորովագութ մայր ― azniw, gorovagutʻ mayr ― good, tender mother
    անպիտան, չար մայր ― anpitan, čʻar mayr ― bad, ill-natured mother
    մայր վանից, մարց պետ ― mayr vanicʻ, marcʻ pet ― abbess, prioress
    մայր հասարակաց ― mayr hasarakacʻ ― our common mother, earth
    մայր եկեղեցի, եկեղեցեաց ― mayr ekełecʻi, ekełecʻeacʻ ― mother church; cathedral, basilic
    մայր քաղաքաց ― mayr kʻałakʻacʻ ― metropolis, capital
* (figuratively) mother, author, cause, source, spring, rise
    անգործութիւնն է մայր ամենային ախտից ― angorcutʻiwnn ē mayr amenayin axticʻ ― idleness is the mother of all vice
* (post-Classical) matrix, mould

##### Derived terms

* ազատամայր (azatamayr)
* անմայր (anmayr)
* անմայրենական (anmayrenakan)
* աստուածամայր (astuacamayr)
* գորովամայր (gorovamayr)
* եղարամայր (ełaramayr)
* եղերամայր (ełeramayr)
* կնքամայր (knkʻamayr)
* կողամայր (kołamayr)
* կուսամայր (kusamayr)
* համամայր (hamamayr)
* համմօրեայ (hammōreay)
* մայրաբար (mayrabar)
* Մայրաբերդ (Mayraberd)
* մայրագորով (mayragorov)
* մայրագութ (mayragutʻ)
* մայրադրունք (mayradrunkʻ)
* մայրախողխող (mayraxołxoł)
* մայրածին (mayracin)
* մայրածնունդ (mayracnund)
* մայրական (mayrakan)
* մայրակեր (mayraker)
* մայրակնութիւն (mayraknutʻiwn)
* մայրանման (mayranman)
* մայրապականութիւն (mayrapakanutʻiwn)
* մայրապետ (mayrapet)
* մայրասէր (mayrasēr)
* մայրասպան (mayraspan)
* մայրասպանութիւն (mayraspanutʻiwn)
* մայրատանջ (mayratanǰ)
* մայրաքաղաք (mayrakʻałakʻ)
* մայրաքաղաքական (mayrakʻałakʻakan)
* մայրաքաղաքացի (mayrakʻałakʻacʻi)
* մայրենի (mayreni)
* մայրենութիւն (mayrenutʻiwn)
* մայրիկ (mayrik)
* մայրութիւն (mayrutʻiwn)
* մայրպետ (mayrpet)
* մայրօրէն (mayrōrēn)
* մայրօրինակ (mayrōrinak)
* մանկամայր (mankamayr)
* մատաղամայր (matałamayr)
* մարգարէամայր (margarēamayr)
* միածնամայր (miacnamayr)
* միամայր (miamayr)
* միամօր (miamōr)
* միամօրութիւն (miamōrutʻiwn)
* մօրաքոյր (mōrakʻoyr)
* մօրեղբայր (mōrełbayr)
* մօրեղբօրորդի (mōrełbōrordi)
* նախամայր (naxamayr)
* ոսկեմայր (oskemayr)
* ոսկիամայր (oskiamayr)
* չարամայր (čʻaramayr)
* պառակամայր (paṙakamayr)
* պարսմայր (parsmayr)
* սանամայր (sanamayr)
* սիրամայր (siramayr)
* սկզբնամայր (skzbnamayr)
* վերնաքաղաքամայր (vernakʻałakʻamayr)
* տեառնամայր (teaṙnamayr)
* տիրամայր (tiramayr)
* քաղաքամայր (kʻałakʻamayr)

##### Related terms

* մօրու (mōru)

##### Descendants

* Armenian: մայր (mayr), մեր (mer)

### Etymology 2

Of uncertain origin. Different from the above sense of “mother”, despite the folk etymology that the Sun went to its “mother” after sunset.

#### Alternative forms

* մառ (maṙ)

#### Noun

մայր • (mayr)
* darkness
    մայր արեւու ― mayr arewu ― the west, sun-set
    ի մայր դարձուցանել ― i mayr darjucʻanel ― to put out, to extinguish or blow out
    թաղիլ ի մայրն ամենեցուն ― tʻałil i mayrn amenecʻun ― to return to mother earth
    արեգակն ի մայրն դառնայր/մտանէր ― aregakn i mayrn daṙnayr/mtanēr ― the sun was setting

##### Derived terms

* անմար (anmar)
* արեւմայր (arewmayr)
* արեւմարք (arewmarkʻ)
* մայրամած (mayramac)

##### Descendants

* Armenian: մայր (mayr), մարել (marel)

### Etymology 3

The wood of the tree մայր (mayr) was used as a building material. The basic meaning is ‘timber, wood’, derived from Proto-Indo-European *meh₂ter-yeh₁-, a derivative of *méh₂tēr (“mother”), in the sense of “source”. Cognate with Latin materia and Old Armenian մայրի (mayri).

#### Noun

մայր • (mayr)
* cedar
    Hyponym: սարդ (sard)
    մայր Լիբանանու ― mayr Libananu ― Cedrus libani
* pine
* juniper, Juniperus macrocarpa
** 5th century, Bible, 2 Chronicles 2.8:Եւ տացես բերել ինձ փայտս սարոյն մայր և կաղամախ ի Լիբանան լեռնէ, զի մեք գիտեմք, եթէ տեղեկացեալ են ծառայք քո ընտրել հարկանել իջուցանել փայտս ի Լիբանան լեռնէ։Ew tacʻes berel inj pʻayts saroyn mayr ew kałamax i Libanan leṙnē, zi mekʻ gitemkʻ, etʻē tełekacʻeal en caṙaykʻ kʻo əntrel harkanel iǰucʻanel pʻayts i Libanan leṙnē.
* (attributive) of cedarwood, cedrine

##### Usage notes

In 2 Paralipomenon corresponds to Ancient Greek ἄρκευθος (árkeuthos, “juniper”) in a set of three tree names, but this correspondence is not conclusive.

##### Derived terms

* երկրմայր (erkrmayr)
* մայրաբուսակ (mayrabusak)
* մայրագերան (mayrageran)
* մայրակերտ (mayrakert)
* մայրակոփ (mayrakopʻ)
* մայրակոփեայ (mayrakopʻeay)
* մայրամած (mayramac)
* մայրայարկ (mayrayark)
* մայրատախտակ (mayrataxtak)
* մայրաւոր (mayrawor)
* մայրփայտեայ (mayrpʻayteay)
* փայտամայր (pʻaytamayr)

##### Descendants

* → Armenian: մայր (mayr)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “մայր”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “մայր”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ġazarean, Ṙubēn (2000) “մայր”, in G. B. Tʻosunean, editor, Grabari baṙaran [Dictionary of Old Armenian] (in Armenian), Yerevan: University Press
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “մայր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, pages 447–449