# մարդ
## Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian մարդ (mard).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /mɑɾtʰ/, [mɑɾtʰ]
* (Western Armenian) IPA: /mɑɾt/, [mɑɾtʰ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

մարդ • (mard)
* human being, person
    առաջին մարդ ― aṙaǰin mard ― (ecclesiastical) first man, Adam
    քեզ մարդ ասողին ― kʻez mard asoġin ― you're not worth being called a man or person
    մարդ աստծո (աստուծո) ― mard astco (astuco) ― (scolding) oh, man!
    գործի մարդ ― gorci mard ― a person necessary for work
    մարդ էլ կա, մարդ էլ ― mard ēl ka, mard ēl ― people are not alike
    մարդ չեղավ՝ գլխներիս կրակ եղավ ― mard čʻeġav, glxneris krak eġav ― a misfortune befell us
    մարդը մարդակից չի ջոկում ― mardə mardakicʻ čʻi ǰokum ― he or she is stupid, unintelligent
    մարդ առնել ― mard aṙnel ― to find a husband, to marry a man
    մարդ դառնալ ― mard daṙnal ― to become an intelligent adult, to grow up
    մարդու բնույթ ― mardu bnuytʻ ― human nature
    մարդու գնալ ― mardu gnal ― to marry, to find a husband (of women)
    մարդուն մեկը ― mardun mekə ― someone, somebody, anybody
    մարդ լինել ― mard linel ― to be human
    մարդ գլուխ ― mard glux ― to everyone, to every single person
    մարդու տեղ դնել ― mardu teġ dnel ― to consider and treat like a human being
    մարդու տալ ― mardu tal ― to marry off
    մարդ մնալ ― mard mnal ― to stay human
    մարդ ու կին ― mard u kin ― spouses, husband and wife
* man, adult male
* husband
* hand, worker, laborer
* someone, somebody
* (in the plural) people

#### Declension

The irregular plural is formed from Old Armenian մարդիկ (mardik), a collective noun from մարդ (mard)
The plural can also follow the irregular declension: մարդիկ (mardik), մարդոց (mardocʻ), մարդոցմէ (mardocʻmē), մարդոցմով (mardocʻmov)

#### Derived terms

* ձնեմարդ (jnemard)
* մարդաբան (mardaban)
* մարդահամար (mardahamar)
* մարդամեքենա (mardamekʻena)
* մարդու իրավունք (mardu iravunkʻ)
* մարդուկ (marduk)
* տղամարդ (tġamard)

## Old Armenian
### Etymology

From Proto-Indo-European *mr̥tós.

### Noun

մարդ • (mard)
* man
    կին մարդ ― kin mard ― woman
    Որդի Մարդոյ ― Ordi Mardoy ― the Son of Man
    Մարդ եւ Աստուած ― Mard ew Astuac ― Man-God
    բարի մարդ ― bari mard ― worthy or honest man, man of worth
    գեղեցիկ մարդ ― gełecʻik mard ― handsome man
    բարեսիրտ մարդ ― baresirt mard ― man of feeling, generous-hearted man
    մարդն անօրէնութեան ― mardn anōrēnutʻean ― Antichrist
    յարգէ մարդ ― yargē mard ― man of straw; a scarecrow
    մարդ ի մարդոյ ― mard i mardoy ― from one man to another
    ամենայն մարդ ― amenayn mard ― every man
    արժանի մարդոյ ― aržani mardoy ― manly
    անարժան մարդոյ ― anaržan mardoy ― unmanly
    ի բաց մերկանալ զմարդն հին ― i bacʻ merkanal zmardn hin ― to put off the old man
    մարդ առ մարդ կուտակիլ ― mard aṙ mard kutakil ― to crowd or rush together, to press, to throng
    արար Աստուած զմարդն ի պատկեր իւր ― arar Astuac zmardn i patker iwr ― God made man after his image
* mortal
* the human race
    ի բարեբաստութիւն մարդոյս ― i barebastutʻiwn mardoys ― for the happiness of mankind

#### Usage notes

The plural was usually expressed by the collective noun մարդիկ (mardik). In modern Armenian forms of մարդիկ (mardik) have completely replaced the regular declension for the plural (although in Western Armenian the genitive/dative plural մարդոց (mardocʻ) is still in use).

#### Declension

The dative/locative can also be մարդում (mardum).

#### Derived terms

* աղճկամարդ (ałčkamard)
* աղջկամարդ (ałǰkamard)
* այծամարդ (aycamard)
* անմարդ (anmard)
* անմարդաբնակ (anmardabnak)
* անմարդագոյն (anmardagoyn)
* անմարդաձայն (anmardajayn)
* անմարդանամ (anmardanam)
* անմարդասէր (anmardasēr)
* անմարդասիրելի (anmardasireli)
* անմարդասիրութիւն (anmardasirutʻiwn)
* անմարդացուցանեմ (anmardacʻucʻanem)
* անմարդի (anmardi)
* անմարդիմ (anmardim)
* անմարդութիւն (anmardutʻiwn)
* աշխարհամարդ (ašxarhamard)
* աստուածամարդ (astuacamard)
* բազմամարդ (bazmamard)
* բազմամարդացուցանեմ (bazmamardacʻucʻanem)
* բազմամարդի (bazmamardi)
* բազմամարդիկ (bazmamardik)
* բազմամարդոյ (bazmamardoy)
* բազմամարդութիւն (bazmamardutʻiwn)
* բազմարդիւն (bazmardiwn)
* բարեմարդիկ (baremardik)
* բարեմարդութիւն (baremardutʻiwn)
* երդումարդ (erdumard)
* կիսամարդ (kisamard)
* կիսամարդի (kisamardi)
* կնամարդ (knamard)
* կնամարդի (knamardi)
* կողամարդ (kołamard)
* մախամարդակ (maxamardak)
* մանկամարդ (mankamard)
* մարդաբանեմ (mardabanem)
* մարդաբար (mardabar)
* մարդաբնակ (mardabnak)
* մարդաբոյս (mardaboys)
* մարդագայլ (mardagayl)
* մարդագերի (mardageri)
* մարդագերութիւն (mardagerutʻiwn)
* մարդագին (mardagin)
* մարդագլուխ (mardaglux)
* մարդագող (mardagoł)
* մարդադատիչ (mardadatičʻ)
* մարդադարման (mardadarman)
* մարդադաւ (mardadaw)
* մարդադաւան (mardadawan)
* մարդադաւանութիւն (mardadawanutʻiwn)
* մարդադաւութիւն (mardadawutʻiwn)
* մարդադէմ (mardadēm)
* մարդազգեստ (mardazgest)
* մարդազեն (mardazen)
* մարդազոհ (mardazoh)
* մարդազոհութիւն (mardazohutʻiwn)
* մարդաթափ (mardatʻapʻ)
* մարդաթիւ (mardatʻiw)
* մարդալից (mardalicʻ)
* մարդախանձ (mardaxanj)
* մարդախանձութիւն (mardaxanjutʻiwn)
* մարդախառն (mardaxaṙn)
* մարդախիտ (mardaxit)
* մարդախնդիր (mardaxndir)
* մարդախոհ (mardaxoh)
* մարդախողխող (mardaxołxoł)
* մարդախոշոշ (mardaxošoš)
* մարդածախ (mardacax)
* մարդածախութիւն (mardacaxutʻiwn)
* մարդածին (mardacin)
* մարդակ (mardak)
* մարդակեր (mardaker)
* մարդակերպ (mardakerp)
* մարդակերպեալ (mardakerpeal)
* մարդակոյտ (mardakoyt)
* մարդակոտոր (mardakotor)
* մարդահաճ (mardahač)
* մարդահաճեմ (mardahačem)
* մարդահաճոյ (mardahačoy)
* մարդահաճոյանամ (mardahačoyanam)
* մարդահաճոյութիւն (mardahačoyutʻiwn)
* մարդահաճութիւն (mardahačutʻiwn)
* մարդահասակ (mardahasak)
* մարդահարկ (mardahark)
* մարդահոյլ (mardahoyl)
* մարդաձայն (mardajayn)
* մարդաձեւ (mardajew)
* մարդամահ (mardamah)
* մարդամարտ (mardamart)
* մարդամօտ (mardamōt)
* մարդանախանձ (mardanaxanj)
* մարդանամ (mardanam)
* մարդանման (mardanman)
* մարդաշահ (mardašah)
* մարդաշատ (mardašat)
* մարդաշատութիւն (mardašatutʻiwn)
* մարդաշէն (mardašēn)
* մարդաշնորհ (mardašnorh)
* մարդաչափ (mardačʻapʻ)
* մարդապաշտ (mardapašt)
* մարդապաշտութիւն (mardapaštutʻiwn)
* մարդապատկեր (mardapatker)
* մարդապետ (mardapet)
* մարդապէս (mardapēs)
* մարդապուր (mardapur)
* մարդառու (mardaṙu)
* մարդասանկ (mardasank)
* մարդասեր (mardaser)
* մարդասէր (mardasēr)
* մարդասիրագոյն (mardasiragoyn)
* մարդասիրական (mardasirakan)
* մարդասիրապէս (mardasirapēs)
* մարդասիրեմ (mardasirem)
* մարդասիրութիւն (mardasirutʻiwn)
* մարդասպան (mardaspan)
* մարդասպանեալ (mardaspaneal)
* մարդասպանութիւն (mardaspanutʻiwn)
* մարդաստան (mardastan)
* մարդավաճառ (mardavačaṙ)
* մարդավայելուչ (mardavayelučʻ)
* մարդավայելչաբար (mardavayelčʻabar)
* մարդավայելչապէս (mardavayelčʻapēs)
* մարդավայելչութիւն (mardavayelčʻutʻiwn)
* մարդավար (mardavar)
* մարդավնաս (mardavnas)
* մարդատեաց (mardateacʻ)
* մարդատեսակ (mardatesak)
* մարդատեսիլ (mardatesil)
* մարդատեցիկ (mardatecʻik)
* մարդատեցութիւն (mardatecʻutʻiwn)
* մարդատունկ (mardatunk)
* մարդարար (mardarar)
* մարդացի (mardacʻi)
* մարդացուլ (mardacʻul)
* մարդացուցանեմ (mardacʻucʻanem)
* մարդաքաղաքացի (mardakʻałakʻacʻi)
* մարդաքայլ (mardakʻayl)
* մարդելոյզ (mardeloyz)
* մարդելուզական (mardeluzakan)
* մարդելուզութիւն (mardeluzutʻiwn)
* մարդեղութիւն (mardełutʻiwn)
* մարդերեւոյթ (marderewoytʻ)
* մարդընդել (mardəndel)
* մարդիկ (mardik)
* մարդկաբար (mardkabar)
* մարդկախառն (mardkaxaṙn)
* մարդկախոշոշ (mardkaxošoš)
* մարդկական (mardkakan)
* մարդկակերպ (mardkakerp)
* մարդկակերպարան (mardkakerparan)
* մարդկակերպեալ (mardkakerpeal)
* մարդկահոյլ (mardkahoyl)
* մարդկաձայն (mardkajayn)
* մարդկամահ (mardkamah)
* մարդկային (mardkayin)
* մարդկայնաբար (mardkaynabar)
* մարդկանամ (mardkanam)
* մարդկապէս (mardkapēs)
* մարդկապիսաբար (mardkapisabar)
* մարդկասերմ (mardkaserm)
* մարդկավայելուչ (mardkavayelučʻ)
* մարդկավայելչաբար (mardkavayelčʻabar)
* մարդկավայելչապէս (mardkavayelčʻapēs)
* մարդկեղէն (mardkełēn)
* մարդկութիւն (mardkutʻiwn)
* մարդկօրէն (mardkōrēn)
* մարդկօրինաբար (mardkōrinabar)
* մարդկօրինակաբար (mardkōrinakabar)
* մարդկօրինակագոյն (mardkōrinakagoyn)
* մարդութիւն (mardutʻiwn)
* մարդօրէն (mardōrēn)
* յոլովամարդ (yolovamard)
* նախամարդ (naxamard)
* ներմարդական (nermardakan)
* ներմարդանամ (nermardanam)
* ներմարդկութիւն (nermardkutʻiwn)
* ներմարդութիւն (nermardutʻiwn)
* շատամարդութիւն (šatamardutʻiwn)
* չարամարդ (čʻaramard)
* չմարդահաճոյանամ (čʻmardahačoyanam)
* չմարդի (čʻmardi)
* չմարդկապէս (čʻmardkapēs)
* չմարդու (čʻmardu)
* չմարդութիւն (čʻmardutʻiwn)
* սակաւամարդ (sakawamard)
* սակաւամարդութիւն (sakawamardutʻiwn)
* սկզբնամարդ (skzbnamard)
* վիմարդ (vimard)
* վիմարդեայ (vimardeay)
* վիշապամարդ (višapamard)
* տմարդի (tmardi)
* տմարդութիւն (tmardutʻiwn)

#### Descendants

* Armenian: մարդ (mard)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “մարդ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “մարդ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “մարդ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 453