# ခြေ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /t͡ɕʰè/
* Romanization: MLCTS: hkre • ALA-LC: khre • BGN/PCGN: che • Okell: hcei

### Etymology 1

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (khre "reduce to small particles"), and not mentioned by Luce 1981. MED lists သည်းခြေ (sany:hkre, “gall, bile”) under this sense, while STEDT derives the second syllable from Proto-Tibeto-Burman *m/s-kri(y)-s (“gall(bladder), bile, sour”), whence also Tibetan མཁྲིས (mkhris, “bile”). Could the "crush" verbal sense be a semantic extension of the "bile" sense, as bile could be thought of as a bodily fluid that "crushes" digestible matter into smaller pieces?”

#### Verb

ခြေ • (hkre)
* to crush into small bits, pieces, or powder

##### Derived terms

* ကမ်းခြေ (kam:hkre)
* ကမ်းခြေစောင့်တပ် (kam:hkrecaung.tap)
* ချီးမွမ်းခြေကျောက် (hkyi:mwam:hkre-kyauk)
* ခြေမွှ (hkrehmwa.)
* ဆင်ခြေပေါ် (hcanghkrepau)
* ထုခြေ (htu.hkre)
* ပုစွန်ခြေကြွေ (pu.cwanhkre-krwe)
* သည်းခြေ (sany:hkre)
* သည်းခြေကြိုက် (sany:hkre-kruik)
* သည်းခြေပျက် (sany:hkre-pyak)
* သည်းခြေမရှိ (sany:hkrema.hri.)
* သည်းခြေရည် (sany:hkrerany)
* သည်းခြေအိတ် (sany:hkreit)
* အစာခြေ (a.cahkre)
* အမှတ်သည်းခြေ (a.hmatsany:hkre)

### Etymology 2

Inherited from Old Burmese ခြိယ် (khriy), from Proto-Sino-Tibetan *krəj (“foot, footstool”).

#### Noun

ခြေ • (hkre)
* leg; foot (part of the human body)

##### Derived terms

* ကင်းခြေများ (kang:hkre-mya:)
* ကျီးခြေ (kyi:hkre)
* ကြက်ခြေ (krakhkre)
* ကုလားမခြေထောက် (ku.la:ma.hkrehtauk)
* ခန့်မှန်းခြေ (hkan.hman:hkre)
* ခြေကန် (hkrekan)
* ခြေကျ (hkre-kya.)
* ခြေကျင် (hkre-kyang)
* ခြေကြွ (hkre-krwa.)
* ခြေကုန် (hkrekun)
* ခြေကုန်လက်ပန်းကျ (hkrekunlakpan:kya.)
* ခြေကုန်သုတ် (hkrekunsut)
* ခြေကုပ် (hkrekup)
* ခြေကုပ်စခန်း (hkrekupca.hkan:)
* ခြေကုပ်ယူ (hkrekup-yu)
* ခြေခင်းလက်ခင်း (hkrehkang:lakhkang:)
* ခြေချ (hkrehkya.)
* ခြေချင်း (hkrehkyang:)
* ခြေချင်းခတ် (hkrehkyang:hkat)
* ခြေချင်းလိမ် (hkrehkyang:lim)
* ခြေချင်းဝတ် (hkrehkyang:wat)
* ခြေချုပ် (hkrehkyup)
* ခြေချုပ်မိ (hkrehkyupmi.)
* ခြေချော်လက်ချော် (hkrehkyaulakhkyau)
* ခြေခြေမြစ်မြစ် (hkrehkre-mracmrac)
* ခြေခလယ် (hkrehka.lai)
* ခြေခွင် (hkrehkwang)
* ခြေခွင်ရိုက် (hkrehkwang-ruik)
* ခြေခုံ (hkrehkum)
* ခြေစစ်ပွဲ (hkrecacpwai:)
* ခြေစမ်းပွဲ (hkrecam:pwai:)
* ခြေစလက်စ (hkreca.lakca.)
* ခြေစွပ် (hkrecwap)
* ခြေစုံပစ်ဝင် (hkrecumpac-wang)
* ခြေစောင့်လက်စောင့် (hkrecaung.lakcaung.)
* ခြေဆံလက်ဆံ (hkrehcamlakhcam)
* ခြေဆင်း (hkrehcang:)
* ခြေဆင်းလဲလူနေ (hkrehcang:lai:lune)
* ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး (hkrehcum:hkaung:hcum:)
* ခြေဆုပ်လက်နယ်ပြု (hkrehcuplaknai-pru.)
* ခြေဆော့လက်ဆော့နိုင် (hkrehcau.lakhcau.nuing)
* ခြေညှိုး (hkrehnyui:)
* ခြေညောင်းလက်ဆန့် (hkre-nyaung:lakhcan.)
* ခြေတစ်ပေါင်ကျိုး (hkretacpaungkyui:)
* ခြေတို (hkretui)
* ခြေထိတ် (hkrehtit)
* ခြေထိုး (hkrehtui:)
* ခြေထောက် (hkrehtauk)
* ခြေနင်း (hkrenang:, “shoe”)
* ခြေနင်းကွင်း (hkrenang:kwang:)
* ခြေနင်းခုံ (hkrenang:hkum)
* ခြေနင်းဖတ် (hkrenang:hpat)
* ခြေနိုင်လက်နိုင် (hkrenuinglaknuing)
* ခြေပစ်လက်ပစ် (hkrepaclakpac)
* ခြေပွတ်တိုင်လည် (hkre-pwattuinglany)
* ခြေပွားလက်ပွား (hkre-pwa:lakpwa:)
* ခြေပုန်းခုတ် (hkrepun:hkut)
* ခြေပေါ် (hkrepau)
* ခြေဖနောင့် (hkrehpa.naung.)
* ခြေဖမျက် (hkrehpa.myak)
* ခြေဖမိုး (hkrehpa.mui:)
* ခြေဖဝါး (hkrehpa.wa:)
* ခြေမ (hkrema.)
* ခြေမကိုင်မိလက်မကိုင်မိဖြစ် (hkrema.kuingmi.lakma.kuingmi.hprac)
* ခြေမျက်စိ (hkre-myakci.)
* ခြေများ (hkre-mya:)
* ခြေမြန် (hkre-mran)
* ခြေမြန်တပ် (hkre-mrantap)
* ခြေမြန်တော် (hkre-mrantau)
* ခြေမွေးမီးမလောင်လက်မွေးမီးမလောင် (hkre-mwe:mi:ma.launglakmwe:mi:ma.laung)
* ခြေရင်း (hkrerang:)
* ခြေရှည် (hkrehrany)
* ခြေရှုပ် (hkrehrup)
* ခြေရာ (hkrera)
* ခြေရာကောက် (hkrerakauk)
* ခြေရာခံ (hkrerahkam)
* ခြေရာတိုင်း (hkreratuing:)
* ခြေရာနင်း (hkreranang:)
* ခြေရာဖျောက် (hkrerahpyauk)
* ခြေရာလက်ရာ (hkreralak-ra)
* ခြေလျင် (hkrelyang)
* ခြေလျင်တပ် (hkrelyangtap)
* ခြေလွန်လက်လွန်ဖြစ် (hkrelwanlaklwanhprac)
* ခြေလှမ်း (hkrehlam:)
* ခြေလှမ်းကျဲ (hkrehlam:kyai:)
* ခြေလှမ်းပျက် (hkrehlam:pyak)
* ခြေလှမ်းပြင် (hkrehlam:prang)
* ခြေလှမ်းမှား (hkrehlam:hma:)
* ခြေဝှက် (hkrehwak)
* ခြေသည်း (hkresany:)
* ခြေသည်းလက်သည်း (hkresany:laksany:)
* ခြေသည်လက်သည် (hkresanylaksany)
* ခြေသန်း (hkresan:)
* ခြေသပွတ်လိုက် (hkresa.pwatluik)
* ခြေသလုံး (hkresa.lum:)
* ခြေသလုံးအိမ်တိုင် (hkresa.lum:imtuing)
* ခြေသွက် (hkreswak)
* ခြေသာ (hkresa)
* ခြေသုတ်ဖုံ (hkresuthpum)
* ခြေသူကြွယ် (hkresu-krwai)
* ခြေဟန်လက်ဟန် (hkrehanlakhan)
* ခြေအိတ် (hkreit)
* ခြေဦးတည့်ရာ (hkreu:tany.ra)
* ခြေဦးလှည့် (hkreu:hlany.)
* ခွေးခြေ (hkwe:hkre)
* ဂဏန်းခြေ (ga.nan:hkre)
* ဂျင်ခြေလည် (gyanghkrelany)
* ငယ်ခြေ (ngaihkre)
* စားခြေ (ca:hkre)
* ဆင်ခြေ (hcanghkre)
* ဆင်ခြေကန် (hcanghkrekan)
* ဆင်ခြေဆင်လက် (hcanghkrehcanglak)
* ဆင်ခြေတက် (hcanghkretak)
* ဆင်ခြေဖုံး (hcanghkrehpum:)
* ဆင်ခြေလျှော (hcanghkrehlyau:)
* ညောင်ခြေထောက် (nyaunghkrehtauk)
* တွက်ခြေကိုက် (twakhkrekuik)
* တိုင်းခြေပြည်မြစ် (tuing:hkre-pranymrac)
* တောင်ခြေ (taunghkre)
* ဒေါင်းခြေ (daung:hkre)
* နိုင်ခြေ (nuinghkre)
* ပြောခြေပြောလက် (prau:hkre-prau:lak)
* ပိုက်ခြေတို (puikhkretui)
* ပိုင်းခြေ (puing:hkre)
* ဖဝါးခြေထပ် (hpa.wa:hkrehtap)
* ဗြူးခြေထောက် (bru:hkrehtauk)
* ဗိုလ်ခြေ (builhkre)
* မြှောက်ခြေ (hmraukhkre)
* မြူခြေ (mruhkre)
* မှန်းခြေ (hman:hkre)
* မှန်းခြေကိုက် (hman:hkrekuik)
* လက်ခြေမငြိမ် (lakhkrema.ngrim)
* လက်စောင့်ခြေစောင့် (lakcaung.hkrecaung.)
* လက်ပြခြေပြလုပ် (lakpra.hkre-pra.lup)
* လက်မြန်ခြေမြန် (lakmranhkre-mran)
* လက်ရောခြေပါ (lak-rau:hkrepa)
* လက်သည်းခြေသည်း (laksany:hkresany:)
* လက်ဟန်ခြေဟန် (lakhanhkrehan)
* လူခြေတိတ် (luhkretit)
* လူနေအိမ်ခြေ (luneimhkre)
* သံခြေချင်း (samhkrehkyang:)
* သပိတ်ခြေ (sa.pithkre)
* သုတ်ခြေတင် (suthkretang)
* အိမ်ခြေ (imhkre)
* အိမ်ခြေရာခြေ (imhkrerahkre)
* အိုးခြေအိမ်ခြေ (ui:hkreimhkre)
* အောက်ခြေ (aukhkre)
* အောက်ခြေမှတ်ချက် (aukhkrehmathkyak)
* အောက်ခြေယိုင် (aukhkreyuing)
* အောက်ခြေလွတ် (aukhkrelwat)
* အောက်ခြေသိမ်းလုပ် (aukhkresim:lup)

#### Particle

ခြေ • (hkre)
* particle suffixed to nouns to denote a collection of things or persons

### Etymology 3

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Doesn't seem to be mentioned by STEDT or Luce 1981.”)

#### Verb

ခြေ • (hkre)
* (poetic) to be pleasant

### Further reading

* “ခြေ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.
* 1999 March 15, 義郎 西, ヨシオ ニシ, Yoshio Nishi, “Old Burmese : Toward the History of Burmese”, in 国立民族学博物館研究報告‎, volume 23, number 3, →DOI, →ISSN, pages 659–692: