# թուղթ
## Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian թուղթ (tʻułtʻ).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /tʰuχtʰ/, [tʰuχtʰ]
* (Western Armenian) IPA: /tuχt/, [tʰuχtʰ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

թուղթ • (tʻuġtʻ)
* paper
    զուգարանի թուղթ ― zugarani tʻuġtʻ ― toilet paper
    թղթեր ― tʻġtʻer ― papers, documents
* (rare) letter, epistle

#### Derived terms

* զուգարանի թուղթ (zugarani tʻuġtʻ)
* թղթադրամ (tʻġtʻadram)
* թղթախաղ (tʻġtʻaxaġ)
* խաղաթուղթ (xaġatʻuġtʻ)

## Old Armenian
### Etymology

According to Ačaṙyan, derived by metathesis from earlier *թութղ (*tʻutʻł), from Latin titulus (“inscription, title, label”). Thus, the sense of “letter, epistle” is the original one; the meaning “paper” developed later.

### Noun

թուղթ • (tʻułtʻ)
* letter, epistle, missive
    թուղթ գրել ― tʻułtʻ grel ― to write a letter
    թուղթ առաքել ― tʻułtʻ aṙakʻel ― to send a letter
    թուղթ ընդունել ― tʻułtʻ əndunel ― to receive a letter
    թուղթ աղաչանաց ― tʻułtʻ ałačʻanacʻ ― written entreaty, petition
    ընծայական թուղթ ― əncayakan tʻułtʻ ― dimissory letter, testimonials
    ընդհանրական թուղթք ― əndhanrakan tʻułtʻkʻ ― general epistles
* paper
    պատառ մի թուղթ, կոտորոկ թղթոյ ― pataṙ mi tʻułtʻ, kotorok tʻłtʻoy ― a bit of paper
    շրջշրջել զթուղթս գրոց ― šrǰšrǰel ztʻułtʻs grocʻ ― to turn over the leaves of a book
    ծրարել ի թուղթ ― crarel i tʻułtʻ ― to put in paper
    տոգորել, արատել զթուղթ ― togorel, aratel ztʻułtʻ ― to blot, to waste paper
    դանակ, հատիչ թղթոյ ― danak, hatičʻ tʻłtʻoy ― paper-cutter or paper-knife
    թուղթ գրութեան ― tʻułtʻ grutʻean ― writing paper
    թուղթ նամակի ― tʻułtʻ namaki ― letter-paper
    թուղթ տոմսակի ― tʻułtʻ tomsaki ― note-paper
    թուղթ ուրուագրութեան ― tʻułtʻ uruagrutʻean ― drawing-paper
    ծծուն թուղթ ― ccun tʻułtʻ ― blotting or bibulous paper
    թաւ թուղթ ― tʻaw tʻułtʻ ― pasteboard
    թուղթ ծրարի ― tʻułtʻ crari ― wrapping or packing paper
    թուղթ յոռի, անպիտան ― tʻułtʻ yoṙi, anpitan ― waste paper; old papers
    մածուցիկ թուղթ ― macucʻik tʻułtʻ ― sized paper
    թուղթ տպագրութեան ― tʻułtʻ tpagrutʻean ― printing paper
    թուղթ մագաղաթեայ ― tʻułtʻ magałatʻeay ― parchment, vellum
    թուղթ ճենաց ― tʻułtʻ čenacʻ ― India paper
    թուղթ ծրահանելոյ ― tʻułtʻ crahaneloy ― tracing paper
    թուղթ ապիկեալ, զմռնիտեալ ― tʻułtʻ apikeal, zmṙniteal ― emery-paper, glass-paper, sand-paper
    թուղթ մզելոյ ― tʻułtʻ mzeloy ― filtering-paper
    թուղթ գունաւոր ― tʻułtʻ gunawor ― coloured paper
    թուղթ կճեայ ― tʻułtʻ kčeay ― marbled or stained paper
    թուղթ սեկանման ― tʻułtʻ sekanman ― morocco paper
    թուղթ դրոշմեալ ― tʻułtʻ drošmeal ― stamped paper
    թուղթ արծնելոյ ― tʻułtʻ arcneloy ― smoothing paper
    թուղթ ձիւթեղէն ― tʻułtʻ jiwtʻełēn ― brown paper, tar paper
    թուղթ մեքենական ― tʻułtʻ mekʻenakan ― machine paper
    թուղթ տաշտական/կազմ ― tʻułtʻ taštakan/kazm ― vat-paper, handmade paper
    թուղթ գաղափարեալ ― tʻułtʻ gałapʻareal ― laid paper
* (post-Classical) playing card
    թուղթ խաղու ― tʻułtʻ xału ― card, playing card
    խաղ թղթոյ ― xał tʻłtʻoy ― game at cards, cardplaying
    թուղթ/թղթի խաղալ ― tʻułtʻ/tʻłtʻi xałal ― to play at cards
    ընկերակցիլ ի խաղ թղթոյ ― ənkerakcʻil i xał tʻłtʻoy ― to have a game at cards
    չլսի խաղ թղթի ի տան նորա ― čʻlsi xał tʻłtʻi i tan nora ― there is no cardplaying at his house
    նկարէն, հզօր, թուանիշ թուղթ ― nkarēn, hzōr, tʻuaniš tʻułtʻ ― court-cards
    սոսկ անդէմ, անզօր, անթիւ թուղթ ― sosk andēm, anzōr, antʻiw tʻułtʻ ― small cards
    սին, ունայն, թարմատար թուղթ ― sin, unayn, tʻarmatar tʻułtʻ ― odd card
    բաժանել զթուղթս ― bažanel ztʻułtʻs ― to deal the cards
    խառնել զթուղթս ― xaṙnel ztʻułtʻs ― to shuffle the cards
    քեզ անկ է սկսանել, քո է կարգ թղթոյ ― kʻez ank ē sksanel, kʻo ē karg tʻłtʻoy ― it is your lead
    բանալ, ցուցանել զձեռինն թուղթ ― banal, cʻucʻanel zjeṙinn tʻułtʻ ― to show one's hand
    գիտել զներքոյս թղթոց ― gitel znerkʻoys tʻłtʻocʻ ― to be in the secret
    խարդախել ի խաղ թղթի ― xardaxel i xał tʻłtʻi ― to show tricks with cards
    հմայել թղթովք ― hmayel tʻłtʻovkʻ ― to tell fortunes with cards
    ապիկեալ, արծնեալ թուղթք ― apikeal, arcneal tʻułtʻkʻ ― glazed, enamelled cards
* (post-Classical, finance) bills
    արժէից, յարգուն թուղթ ― aržēicʻ, yargun tʻułtʻ ― paper-money, paper, bills

#### Declension

post-classical

#### Derived terms

* թղթաբեր (tʻłtʻaber)
* թղթագիր (tʻłtʻagir)
* թղթագրեմ (tʻłtʻagrem)
* թղթագրող (tʻłtʻagroł)
* թղթական (tʻłtʻakan)
* թղթամատոյց (tʻłtʻamatoycʻ)
* թղթապահ (tʻłtʻapah)
* թղթապան (tʻłtʻapan)
* թղթատար (tʻłtʻatar)
* թղթաւոր (tʻłtʻawor)
* թղթեան (tʻłtʻean)
* թղթեմ (tʻłtʻem)
* թղթեր (tʻłtʻer)
* թուղթագրեմ (tʻułtʻagrem)

#### Descendants

* Armenian: թուղթ (tʻuġtʻ)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “թուղթ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “թուղթ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “թուղթ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “Haykakankʻ (Armeniaca)”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 630–631