OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sandia Mountains
## English
### Etymology

Borrowed from Spanish sandía (“watermelon”), which is popularly believed to be a reference to the reddish color of the mountains at sunset.

### Proper noun

the Sandia Mountains pl (normally plural, singular Sandia Mountain)
* A mountain range east of the city of Albuquerque, New Mexico, in the southwestern United States.

#### Derived terms

* Sandia-Manzano Mountains
* Sandias
# kirsti
## Lithuanian
### Etymology

Inherited from Proto-Balto-Slavic *kirstei, derived from a t-extension of Proto-Indo-European *(s)ker- (“to cut”).

### Pronunciation

* IPA: /ˈkʲɪr.sʲtʲɪ/

### Verb

kir̃sti (third-person present tense ker̃ta, third-person past tense kir̃to)
* to hack, cut down
* to axe, fell
* to intersect
* to cross (moving)
* to afflict

#### Synonyms

* (to chop): kapoti

#### Derived terms

* apkirsti
** apsikirsti
* atkirsti
** atsikirsti
* iškirsti
** išsikirsti
* įkirsti
** įsikirsti
* nukirsti
** nusikirsti
* pakirsti
** pasikirsti
* perkirsti
** persikirsti
* prakirsti
** prasikirsti
* sukirsti
** susikirsti
* užkirsti
** užsikirsti

#### Related terms

* pjauti

### References

* “kirsti”, in Lietuvių kalbos žodynas [Dictionary of the Lithuanian language], lkz.lt, 1941–2025
* “kirsti”, in Lietuvių kalbos etimologinio žodyno duomenų bazė [Lithuanian etymological dictionary database], 2007–2012
# тьылтыс
## Northern Altai
### Etymology

From Proto-Turkic *yulduŕ (“star”).

### Noun

тьылтыс • (tʹïltïs)
* star

#### Alternative forms

* тьылтыс (tʹïltïs) (Tuba)
* чилтыс (čiltïs), чылтыс (čïltïs) (Kumandy)

### References

* L. M. Tukmačev, editor (1995), “чилтыс”, in Kumandinsko-Russkij Slovarʹ [Kumandy-Russian Dictionary], Biysk: Kandidat filologičeskix nauk, Izdatelʹstvo bijskij kotelʹščik, →ISBN
* N. A Baskakov, editor (1966), “тьылтыс”, in Severnyje Dialekty Altajskovo (Ojrotskovo) Jazyka - Dialekty Černevyx Tatar (Tuba-Kiži) - Grammatičeskij Očerk i Slovarʹ [Northern Altai Dialect of Altai Language - Black Tatar Dialect (Tuba-Kiži), Grammatical text and dictionary], Moskva: glavnaja redakcija vostočnoja literatury, →ISBN
# factorable
## English
### Etymology

From factor +‎ -able.

### Adjective

factorable (not comparable)
* (mathematics) Capable of being factored. For integers synonyms are composite, non-prime.

#### Derived terms

* unfactorable
# ecclesiocratic
## English
### Adjective

ecclesiocratic (comparative more ecclesiocratic, superlative most ecclesiocratic)
* Of or relating to ecclesiocracy.
# หยุด
## Thai
### Alternative forms

* อยุด — archaic, obsolete or dated

### Etymology

Cognate with Lao ຢຸດ (yut), Lü ᦊᦹᧆ (ẏued), Phake ယုတ် (yut). Possibly doublet of อุด (ùt).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | หยุด h y u ɗ |
| Phonemic | Phonemic | หฺยุด h ̥ y u ɗ |
| Romanization | Paiboon | yùt |
| Romanization | Royal Institute | yut |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /jut̚˨˩/ |

### Verb

หยุด • (yùt) (abstract noun การหยุด)
* (transitive or intransitive) to stop.
** 2021 December 17, “ศาลสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่อนุรักษ์เรียกเงิน 5 ล้าน”, in ไทยโพสต์‎, ไทยโพสต์, retrieved 2022-08-24:
    ศาลสั่งหยุดปฏิบัติหน้าที่อนุรักษ์
       sǎan sàng yùt bpà-dtì-bàt nâa-tîi à-nú-rák
       Court orders Anurak to stop exercising [public] functions
** 2016, Paul Hoffman, ยมทูตขยับปีก‎, translated by จิระนันท์ พิตรปรีชา, Bangkok: Nanmeebooks, →ISBN, page 453:
    ผมไม่เคยหยุดรักเธอเลย
       pǒm mâi kəəi yùt rák təə ləəi
       I have never stopped loving her at all.
** 1962, ยุวพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย, องคุลิมาล, 3rd edition, พระนคร: ไทยวัฒนาพานิช, page 28:
    คิดแล้วองคุลิมาลก็หยุดวิ่ง ตะโกนไปว่า "หยุดก่อนพระ!" มีเสียงตอบว่า "เราน่ะหยุดแล้ว องคุลิมาล! ท่านต่างหากยังไม่หยุด ท่านจงหยุดซิ"
       kít lɛ́ɛo ong-kú-lí-maan gɔ̂ yùt wîng · dtà-goon bpai wâa · “yùt gɔ̀ɔn prá!” · mii sǐiang dtɔ̀ɔp wâa · “rao nâ yùt lɛ́ɛo · ong-kú-lí-maan! · tâan dtàang-hàak yang mâi yùt · tâan jong yùt sí”
       Having thought [so], Angulimala then stopped running [and] shouted out as follows: "Stop please, priest!" There was a sound replying [him], saying: "We, indeed, have stopped, Angulimala! On the contrary, [it's] you [who] has not stopped yet. You, verily, shall stop."
* to take a break; to be on vacation; to be off (as from work).
** 1941 September 9, “ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยรัฐนิยม ฉะบับที่ ๑๑ ลงวันที่ ๘ กันยายน ๒๔๘๔”, in ราชกิจจานุเบกษา, volume 58, number 0A, pages 1132–1133:
    ควรหยุดเพื่อรับประทานอาหาร
       kuuan yùt pʉ̂ʉa ráp-bprà-taan aa-hǎan
       should take a break to have a meal

#### Derived terms

* วันหยุด (wan-yùt)
* สะดุดหยุดลง
* สายหยุด
* หยุดชะงัก
* หยุดพัก (yùt-pák)
* หยุดยั้ง
* หยุดหย่อน
# วิเศษ
## Thai
### Alternative forms

* พิเศษ (pí-sèet), วิเสส — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Old Khmer viśeṣa, *viśeṣa, visesa (“excellent; splendid; etc”); ultimately from Sanskrit विशेष (viśeṣa, “special; queer; property, attribution; etc”). Cognate with Thai พิเศษ (pí-sèet); Modern Khmer វិសេស (visaeh); Lao ວິເສດ (wi sēt).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | วิเศษ w i e ɕ ʂ |
| Phonemic | Phonemic | วิ-เสด w i – e s ɗ |
| Romanization | Paiboon | wí-sèet |
| Romanization | Royal Institute | wi-set |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /wi˦˥.seːt̚˨˩/ |
| Homophonesedit | Homophonesedit | วิเศษณ์ วิเสท |

### Adjective

วิเศษ • (wí-sèet) (abstract noun ความวิเศษ)
* (archaic) Alternative form of พิเศษ (pí-sèet)
** 1895 January 26, “รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ”, in ราชกิจจานุเบกษา‎, volume ๑๒, number ๔๓, กรุงเทพฯ, page ๔๑๒:
    รัฐมนตรีสภาแต่งกรรมการวิเศษตรวจร่างพระราชบัญญัติ
       rát-tà-mon-dtrii-sà-paa dtɛ̀ng gam-má-gaan wí-sèet dtrùuat râang-prá-râat-chá-ban-yàt
       The Council of State appoints special committees to examine bills.
* excellent; splendid; amazing; superb; magnificent.
* magic; magical.

#### Derived terms

* ผู้วิเศษ (pûu-wí-sèet)
* วิเศษวิโส
# ข้า
## Thai
### Alternative forms

* ฃ้า (kâa) — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Proto-Tai *kraːꟲ (“slave”). Cognate with Ahom 𑜁𑜠 (kha), Lao ຂ້າ (khā), Lü ᦃᦱᧉ (ẋaa²), Shan ၶႃႈ (khāa), Tai Nüa ᥑᥣᥲ (xàa).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ข้า kʰ ˆ ā |
| Phonemic | Phonemic | ค่า g ˋ ā |
| Romanization | Paiboon | kâa |
| Romanization | Royal Institute | kha |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /kʰaː˥˩/ |
| Homophonesedit | Homophonesedit | ค่า ฆ่า |

### Noun

ข้า • (kâa)
* (archaic) citizen.
* attendant; retainer; servant.
* slave.

#### Derived terms

* ข้าเก่าเต่าเลี้ยง
* ข้าเจ้า
* ข้าทาส
* ข้าทาสบริวาร
* ข้าไท
* ข้านอกเจ้าข้าวนอกหม้อ
* ข้านอกเจ้าบ่าวนอกนาย
* ข้าน้อย (kâa-nɔ́ɔi)
* ข้าแผ่นดิน
* ข้าเฝ้า
* ข้าพเจ้า (kâa-pá-jâao)
* ข้าพระ
* ข้าพระพุทธเจ้า (kâa-prá-pút-tá-jâao)
* ข้าราชการ (kâa-râat-chá-gaan)
* ข้าหลวง (kâa-lǔuang)
* ข้าหลวงเดิม
* ขี้ข้า (kîi-kâa)

### Pronoun

ข้า • (kâa)
* (archaic, now chiefly humorous) a first person pronoun, used when addressing a person of equal or lower status.
** ธนัชชา ศักดิ์สยามกุล, สโนว์ไวท์กับคนแคระทั้งเจ็ด:
    ทาสในกระจกวิเศษ จงมาจากสุดแดนดิน ข้าเรียกเจ้าจากลมและรัตติกาล จงพูด
       tâat nai grà-jòk wí-sèet · jong maa jàak sùt dɛɛn-din · kâa rîiak jâao jàak lom lɛ́ rát-dtì-gaan · jong pûut
       Slave in the magic mirror, come from the farthest space, through wind and darkness I summon thee. Speak!
** 2001, สุธี แสงเสรีชน, ทายาทอสูร:
    ข้าเลือกเจ้าไว้ เจ้าคือทายาทคนต่อไป
       kâa lʉ̂ʉak jâao wái · jâao kʉʉ taa-yâat kon dtɔ̀ɔ bpai
       I have chosen thee. Thou art the next successor of mine.

#### Usage notes

* Often used with the second person pronoun เจ้า (jâo) or เอ็ง (eng).
# เพชร
## Thai
### Alternative forms

* เพชญ, เพชญร, เพช (pêech), เพ็ชร, เพ็ช (péch), เพ็ชญ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Old Khmer bejra, beja, bejña (“diamond”); ultimately from Sanskrit वज्र (vajra, “diamond; thunderbolt; vajra, Indra's weapon”). Cognate Modern Khmer ពេជ្រ (pɨc). And cognate with Thai พัชระ, พิเชียร, วชิระ, วัชระ, วิเชียร (wí-chiian).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | เพชร e b d͡ʑ r | เพชร e b d͡ʑ r | เพชร e b d͡ʑ r |
| Phonemic {Short} | Phonemic {Short} | เพ็ด e b ˘ ɗ | [bound form] เพ็ด- e b ˘ ɗ – | [bound form] เพ็ด-ชะ- e b ˘ ɗ – d͡ʑ a – |
| Romanization | Paiboon | pét | pét- | pét-chá- |
| Romanization | Royal Institute | phet | phet- | phet-cha- |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /pʰet̚˦˥/ | /pʰet̚˦˥./ | /pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥./ |
| Homophonesedit | Homophonesedit | เพ็จ | | |

### Noun

เพชร • (pét)
* diamond.
* (elegant, chiefly in combination) lightning bolt; thunderbolt.
* (Hindu mythology, elegant, chiefly in combination) vajra, a weapon of the god Indra, symbolising thunderbolt.
* (mythology, elegant, chiefly in combination) similar weapon, as that of Zeus in the Greek mythology.

#### Synonyms

* พิเชียร
* วชิระ
* วัชระ
* วิเชียร (wí-chiian)
* พิเชียร
* วชิระ
* วัชระ
* วิเชียร (wí-chiian)
* สายฟ้า (sǎai-fáa)
* อสนี (à-sà-nii)
* อสนีบาต (à-sà-nii-bàat)

#### Derived terms

* กระทงเพชร
* กระบองเพชร (grà-bɔɔng-pét)
* กากเพชร (gàak-pét)
* กำแพงเพชร (gam-pɛɛng-pét)
* ขนเพชร (kǒn-pét)
* ขัดสมาธิเพชร
* เขื่อนเพชร
* เครื่องเพชร (krʉ̂ʉang-pét)
* ใจเพชร (jai-pét)
* ชันเพชร
* ตรีเพชรทัณฑี
* ตรีเพชรพวง
* ตรีเพชรสมคุณ
* ตะบองเพชร (dtà-bɔɔng-pét)
* ปูนเพชร
* เพชรกลับ
* เพชรซีก
* เพชรดา
* เพชรตัดเพชร (pét-dtàt-pét)
* เพชรตาแมว
* เพชรน้ำค้าง
* เพชรน้ำหนึ่ง
* เพชรน้ำเอก
* เพชรนิลจินดา
* เพชรปาณี
* เพชรพลอย
* เพชรร่วง
* เพชรร้าว
* เพชรฤกษ์
* เพชรลูก
* เพชรสังฆาต
* เพชรหลีก
* เพชรหึง
* เพชราภรณ์
* เพชราภิเษก
* เพชรายุธ
* เพชราวุธ
* สลักเพชร
# สำเร็จ
## Thai
### Alternative forms

* สำเรจ์ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Old Khmer saṃreca (“to come to an end; to bring to an end; etc”), an extended form of sreca (“ended, done; ready, prepared; etc”), from which Thai เสร็จ (sèt) was derived. Cognate with Modern Khmer សំរេច (sɑmrɨc).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | สำเร็จ s å e r ˘ t͡ɕ |
| Phonemic | Phonemic | สำ-เหฺร็ด s å – e h ̥ r ˘ ɗ |
| Romanization | Paiboon | sǎm-rèt |
| Romanization | Royal Institute | sam-ret |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /sam˩˩˦.ret̚˨˩/ |

### Verb

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun การสำเร็จ)
* to succeed or be successful (in doing something).
* to attain; to achieve.
* to consummate; to fulfil.

### Adverb

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun ความสำเร็จ)
* successfully.

### Adjective

สำเร็จ • (sǎm-rèt) (abstract noun ความสำเร็จ)
* (of products) done or prepared already or in advance; ready-made; off-the-peg.

### Derived terms

* สำเร็จความใคร่ (sǎm-rèt-kwaam-krâi)
* สำเร็จโทษ
* สำเร็จรูป (sǎm-rèt-rûup)
* สำเร็จเสร็จสรรพ
* สูตรสำเร็จ
# ราชสมบัติ
## Thai
### Alternative forms

* ราชสมบัดิ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Pali rājasampatti, from rāja (“king”) + sampatti (“property; wealth”); or from Sanskrit राजसम्पत्ति (rājasampatti), from राज (rāja, “king”) + सम्पत्ति (sampatti, “property; wealth”); equivalent to Thai ราช (râat-chá-) +‎ สมบัติ (sǒm-bàt). Cognate with Old Khmer rājasampatta; Modern Khmer រាជសម្បត្តិ (réachsâmbâttĕ).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ราชสมบัติ r ā d͡ʑ s m ɓ ạ t i |
| Phonemic | Phonemic | ราด-ชะ-สม-บัด r ā ɗ – d͡ʑ a – s m – ɓ ạ ɗ |
| Romanization | Paiboon | râat-chá-sǒm-bàt |
| Romanization | Royal Institute | rat-cha-som-bat |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.bat̚˨˩/ |

### Noun

ราชสมบัติ • (râat-chá-sǒm-bàt)
* royal office, authority, dignity, property, or wealth.
    พระนางเจ้าเอลิซาเบธขึ้นครองราชสมบัติในปี ๑๙๕๒
       prá-naang-jâao ee-lí-saa-bèt kʉ̂n krɔɔng râat-chá-sǒm-bàt nai bpii · pan gâao-rɔ́ɔi hâa-sìp sɔ̌ɔng
       Queen Elizabeth ascended the throne in the year 1952.
** Esther 1:4, KJV:
    ขณะที่พระองค์ทรงแสดงราชสมบัติแห่งราชอาณาจักรอันรุ่งเรืองของพระองค์
       kà-nà tîi prá-ong song sà-dɛɛng râat-chá-sǒm-bàt hɛ̀ng râat-chá-aa-naa-jàk an rûng-rʉʉang kɔ̌ɔng prá-ong
       When he shewed the riches of his glorious kingdom
** 1 Kings 13:8, KJV:
    และคนของพระเจ้าทูลกษัตริย์ว่า "ถ้าท่านจะให้สักครึ่งราชสมบัติของท่าน
       lɛ́ kon kɔ̌ɔng prá-jâao tuun gà-sàt wâa · “tâa tâan jà hâi sàk krʉ̂ng râat-chá-sǒm-bàt kɔ̌ɔng tâan
       And the man of God said unto the king, If thou wilt give me half thine house,
** Revelation 17:12, KJV:
    เขาทั้งสิบเขาที่ท่านได้เห็นนั้นคือกษัตริย์สิบองค์ที่ยังไม่ได้เสวยราชสมบัติแต่จะรับอำนาจอย่างกษัตริย์ด้วยกันกับสัตว์ร้ายนั้นหนึ่งชั่วโมง
       kǎo táng sìp kǎo tîi tâan dâai hěn nán kʉʉ gà-sàt sìp ong tîi yang mâi dâai sà-wə̌əi râat-chá-sǒm-bàt dtɛ̀ɛ jà ráp am-nâat yàang gà-sàt dûai gan gàp sàt ráai nán nʉ̀ng chûua-moong
       And the ten horns which thou sawest are ten kings, which have received no kingdom as yet; but receive power as kings one hour with the beast.

#### Synonyms

* ฉัตร (chàt)
* บัลลังก์ (ban-lang)
* ราชย์ (râat)
* สมบัติ (sǒm-bàt)
* ไอศวรรย์ (ai-sà-wǎn)
# กบฏ
## Thai
### Alternative forms

* กระบถ (grà-bòt), ขบถ (kà-bòt) — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Sanskrit कपट (kapaṭa, “cheating; deceit; deception; fraud; etc”); perhaps via Old Khmer កបត (kapata, “to practice deception; to play false; to betray one's trust; to go back on one's word”). Cognate with Modern Khmer ក្បត់ (kbɑt, “to betray; to deceive”).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | กบฏ k ɓ ʈ |
| Phonemic | Phonemic | กะ-บด k a – ɓ ɗ |
| Romanization | Paiboon | gà-bòt |
| Romanization | Royal Institute | ka-bot |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /ka˨˩.bot̚˨˩/ |

### Noun

กบฏ • (gà-bòt)
* betrayal; insurgency; insurrection; rebellion; treason; revolt.
* betrayer; insurgent; insurrectionist; rebel; traitor; revolter.

### Verb

กบฏ • (gà-bòt) (abstract noun การกบฏ)
* to betray; to commit insurgency; to commit insurrection; to commit treason; to rebel; to revolt.
# ไทเฮา
## Thai
### Alternative forms

* ท้ายฮอ, ทายฮอ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Hokkien 太后 (thài-hō͘).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ไทเฮา ai d e ɦ ā |
| Phonemic | Phonemic | ไท-เฮา ai d – e ɦ ā |
| Romanization | Paiboon | tai-hao |
| Romanization | Royal Institute | thai-hao |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /tʰaj˧.haw˧/ |

### Noun

ไทเฮา • (tai-hao)
* Chinese empress dowager.

#### Related terms

* ไทฮองไทเฮา
* พันปี
* หมื่นปี
* อ๋อง (ɔ̌ng)
* ฮ่องเต้ (hɔ̂ng-dtêe)
* ฮองไทเฮา
* ฮองเฮา (hɔng-hao)
# ดอน
## Thai
### Alternative forms

* ดร (dɔɔn) — archaic, obsolete or dated

### Etymology

Cognate with Lao ດອນ (dǭn).

### Pronunciation

| Orthographic/Phonemic | Orthographic/Phonemic | ดอน ɗ ɒ n |
| Romanization | Paiboon | dɔɔn |
| Romanization | Royal Institute | don |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /dɔːn˧/ |
| Homophonesedit | Homophonesedit | ดร |

### Noun

ดอน • (dɔɔn)
* area of land lying above the level where water flows or where flooding occurs.
* tidal island.
* (dialect) island in a river.

#### Derived terms

* ดอนเมือง (dɔɔn-mʉʉang)
* ดินดอน
* ลุ่ม ๆ ดอน ๆ
* สันดอน (sǎn-dɔɔn)
# บัณฑิต
## Thai
### Alternative forms

* บัณฑิตย์ (ban-dìt) — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Pali paṇḍita (“wise man; learned man; scholar”) or Sanskrit पण्डित (paṇḍita, idem). Cognate with Old Khmer paṇḍita, paṇdita, pandita; Angkorian Old Khmer paṇḍita, paṇdita, pandita; Modern Khmer បណ្ឌិត (bɑndɨt); Burmese ပဏ္ဍိတ (pandi.ta.).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | บัณฑิต ɓ ạ ɳ ɖ i t |
| Phonemic | Phonemic | บัน-ดิด ɓ ạ n – ɗ i ɗ |
| Romanization | Paiboon | ban-dìt |
| Romanization | Royal Institute | ban-dit |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /ban˧.dit̚˨˩/ |
| Homophonesedit | Homophonesedit | บัณฑิตย์ |

### Noun

บัณฑิต • (ban-dìt) (classifier คน)
* scholar; learned man; wise man.
** 1831, “โคลงโลกนิติ”, in สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ (2000) ประชุมโคลงโลกนิติ (in Thai), Bangkok: สถาบันภาษาไทย กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, →ISBN, page 76:
    คนพาลยังไป่รู้ ชาญชิด ไปสู่หาบัณฑิต ค่ำเช้า แสดงธรรมว่าเนืองนิตย์ ฤๅซาบ ใจนา คือจวักตักเข้า ห่อนรู้รสแกง
       kon paan yang bpài rúu · chaan chít · bpai sùu hǎa ban-dìt · kâm cháao · sà-dɛɛng tam wâa nʉʉang-nít · rʉʉ sâap · jai naa · kʉʉ jà-wàk dtàk kâao · hɔ̀n rúu rót gɛɛng
       Should a fool attend a wise man days and nights, he will not perceive any word of wisdom declared unto him [by the wise man], just as a ladle cannot perceive the flavour of the curry gravy.
* (education) bachelor: person holding a bachelor's degree.
* (education) graduate.

#### Derived terms

* ดุษฎีบัณฑิต (dùt-sà-dii-ban-dìt)
* ทิด (tít)
* เนติบัณฑิต (nee-dtì-ban-dìt)
* บัณฑิตวิทยาลัย
* บัณฑิตศึกษา
* มหาบัณฑิต (má-hǎa-ban-dìt)
* ราชบัณฑิต (râat-chá-ban-dìt)

#### Related terms

* (Adjective form): บัณฑิตย (ban-dìt-dtà-yá-)
# ขดาน
## Thai
### Alternative forms

* กระดาน (grà-daan)
* ขดาร — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Old Khmer ខ្តារ៑ (khtār, “board; plank”). Cognate with Modern Khmer ក្ដារ (kdaa).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ขดาน kʰ ɗ ā n |
| Phonemic | Phonemic | ขะ-ดาน kʰ a – ɗ ā n |
| Romanization | Paiboon | kà-daan |
| Romanization | Royal Institute | kha-dan |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /kʰa˨˩.daːn˧/ |

### Noun

ขดาน • (kà-daan) (classifier แผ่น)
* (archaic) board; plank.
* (archaic) board for writing, drawing, etc, as slate, chalkboard, etc.
** อนิรุทธ์คำฉันท์:
    จึงวาดนแน่งโฉม อนิรุทธราชา นางเอาขดานมา บันทับทรวงก็ไห้โหย อ้านี้แหละรูปท้าว อันมาชมมาชายโชย
       jʉng wâat ná-nɛ̂ng chǒom · à-ní-rút-tá raa-chaa · naang ao kà-daan maa · ban-táp suuang gɔ̂ hâi hǒoi · âa níi hlɛ̀ rûup táao · an maa chɔɔ-mɔɔ maa chaai chooi
       So they drew Anirut the fair lord [on a slate]. She took the slate up and pressed it against her chest, saying in tears: "Ah! This, indeed, is the picture of the prince who came to court and caress me!"
# โทษ
## Thai
### Alternative forms

* โทษา (too-sǎa), โทษะ (too-sà)
* โทส (tôot) — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Sanskrit दोष (doṣa, “crime; harm; etc”); perhaps via Old Khmer doṣa (“crime, offence; blame, accusation; harm, danger; wrong, evil; etc”). Cognate with Modern Khmer ទោស (tooh).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | โทษ o d ʂ | โทษ o d ʂ |
| Phonemic | Phonemic | โทด o d ɗ | [bound form] โทด-สะ- o d ɗ – s a – |
| Romanization | Paiboon | tôot | tôot-sà- |
| Romanization | Royal Institute | thot | thot-sa- |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /tʰoːt̚˥˩/ | /tʰoːt̚˥˩.sa˨˩./ |

### Noun

โทษ • (tôot) (classifier สถาน or ฐาน)
* punishment; penalty.
* crime, offence; fault, mistake; wrong, evil.
* blame; accusation.
* bad point; weak point; flaw; defect; demerit; disadvantage.
* harm; danger; detriment.

#### Derived terms

* กล่าวโทษ
* แก้โทษ
* ขมาลาโทษ
* ขอขมาลาโทษ
* ขอโทษ (kɔ̌ɔ-tôot)
* ขอประทานโทษ
* ขอษมาลาโทษ
* เขตโทษ
* คาดโทษ
* คุ้มโทษ
* จุดโทษ
* ตรีโทษ
* ต้องโทษ
* ตำหนิโทษ
* ถือโทษ
* ไถ่โทษ
* ทำคุณบูชาโทษ
* ทำโทษ (tam-tôot)
* โทโทษ (too-tôot)
* โทษตรัย
* โทษทางปกครอง
* โทษทางวินัย
* โทษทางอาญา
* โทษาดิลก
* โทษานุโทษ
* นักโทษ (nák-tôot)
* นิรโทษ
* นิรโทษกรรม (ní-rá-tôot-sà-gam)
* บทกำหนดโทษ
* บทลงโทษ
* บุรุษโทษ
* เป็นโทษ
* มหันตโทษ
* ยกโทษ
* ระวางโทษ
* รำชั่วโทษพากย์ (ram-chûua-tôot-pâak)
* รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง (ram-mâi-dii-tôot-bpìi-tôot-glɔɔng)
* ลงโทษ (long-tôot)
* ลหุโทษ
* ลุแก่โทษ
* ลูกโทษ
* สำเร็จโทษ
* เหตุบรรเทาโทษ
* ให้โทษ
* อภัยโทษ (à-pai-yá-tôot)
* เอกโทษ (èek-tôot)
* เอาโทษ

### Verb

โทษ • (tôot) (abstract noun การโทษ)
* to blame; to accuse.
# เจ้าหน้าที่
## Thai
### Alternative forms

* เจ้าน่าที่ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From เจ้า (jâao, “owner, possessor; chief, lord, master”) +‎ หน้าที่ (nâa-tîi, “duty; function”); literally "owner of duty", "possessor of duty", "lord of duty", etc. Compare Lao ເຈົ້າໜ້າທີ່ (chao nā thī).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | เจ้าหน้าที่ e t͡ɕ ˆ ā h n ˆ ā d ī ˋ |
| Phonemic | Phonemic | จ้าว-น่า-ที่ t͡ɕ ˆ ā w – n ˋ ā – d ī ˋ |
| Romanization | Paiboon | jâao-nâa-tîi |
| Romanization | Royal Institute | chao-na-thi |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /t͡ɕaːw˥˩.naː˥˩.tʰiː˥˩/ |

### Noun

เจ้าหน้าที่ • (jâao-nâa-tîi)
* agent; authority; functionary; officer; official.
** Joshua 1:10, KJV:
    แล้วโยชูวาบัญชาเจ้าหน้าที่ทั้งปวงของประชาชนว่า
       lɛ́ɛo yoo-chuu-waa ban-chaa jâao-nâa-tîi táng-bpuuang kɔ̌ɔng bprà-chaa-chon wâa
       Then Joshua commanded the officers of the people, saying,
** Acts 17:8, NASB:
    เมื่อประชาชนและเจ้าหน้าที่ผู้ครองเมืองได้ยินดังนั้นก็ร้อนใจ
       mʉ̂ʉa bprà-chaa-chon lɛ́ jâao-nâa-tîi pûu krɔɔng mʉʉang dâi-yin dang-nán gɔ̂ rɔ́ɔn-jai
       They stirred up the crowd and the city authorities who heard these things.
** สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา (2013 February 19) “พระราชบัญญัติความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. ๒๕๓๙”, in ห้องสมุดกฎหมาย‎ (in Thai), Bangkok: สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา, archived from the original on 18 January 2019
    มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้ "เจ้าหน้าที่" หมายความว่า ข้าราชการ พนักงาน ลูกจ้าง หรือผู้ปฏิบัติงานประเภทอื่น ไม่ว่าจะเป็นการแต่งตั้งในฐานะเป็นกรรมการหรือฐานะอื่นใด
       mâat-dtraa · sìi · nai prá-râat-chá-ban-yàt níi · “jâao-nâa-tîi” · mǎai-kwaam wâa · kâa-râat-chá-gaan · pá-nák-ngaan · lûuk-jâang · rʉ̌ʉ pûu-bpà-dtì-bàt-ngaan bprà-pêet ʉ̀ʉn · mâi-wâa jà bpen gaan dtɛ̀ng-dtâng nai tǎa-ná bpen gam-má-gaan rʉ̌ʉ tǎa-ná ʉ̀ʉn dai
       Section 4 In this Act, "authority" means a government officer, official, employee, or worker of a different type, irrespective of whether having been appointed to the position of a board member or any other position;
    มาตรา ๕ หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหายในผลแห่งละเมิดที่เจ้าหน้าที่ของตนได้กระทำในการปฏิบัติหน้าที่ ในกรณีนี้ ผู้เสียหายอาจฟ้องหน่วยงานของรัฐดังกล่าวได้โดยตรง แต่จะฟ้องเจ้าหน้าที่ไม่ได้
       mâat-dtraa · hâa · nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dtɔ̂ng ráp-pìt dtɔ̀ɔ pûu-sǐia-hǎai nai pǒn hɛ̀ng lá-mə̂ət tîi jâao-nâa-tîi kɔ̌ɔng dton dâai grà-tam nai gaan-bpà-dtì-bàt nâa-tîi · nai gà-rá-nii níi · pûu-sǐia-hǎai àat fɔ́ɔng nùai-ngaan-kɔ̌ɔng-rát dang glàao dâai dooi-dtrong · dtɛ̀ɛ jà fɔ́ɔng jâao-nâa-tîi mâi dâai
       Section 5 A state agency must be liable to the victim for the consequences of a tort which its own authority has committed in the execution of a duty. In this respect, the victim may lay claim against the said state agency directly, but no claim can be entered against the authority.

#### Synonyms

* (nonstandard): จนท.

#### Derived terms

* เจ้าหน้าที่ของรัฐ
* พนักงานเจ้าหน้าที่

#### Related terms

* ข้าราชการ (kâa-râat-chá-gaan)
* ขุนนาง (kǔn-naang)
* เจ้าพนักงาน (jâao-pá-nák-ngaan)

#### Descendants

* → Shan: ၸဝ်ႈၼႃႈတီႈ (tsāo nāa tīi)
# ยุติธรรม
## Thai
### Alternative forms

* ยุกติธรรม, ยุตติธรรม — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From ยุติ (yút-dtì, “fairness; justice; righteousness; etc”) +‎ ธรรม (tam, “dharma”). Compare Modern Khmer យុត្តិធម៌ (yuttethɔə).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ยุติธรรม y u t i dʰ r r m |
| Phonemic | Phonemic | ยุด-ติ-ทำ y u ɗ – t i – d å |
| Romanization | Paiboon | yút-dtì-tam |
| Romanization | Royal Institute | yut-ti-tham |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /jut̚˦˥.ti˨˩.tʰam˧/ |

### Noun

ยุติธรรม • (yút-dtì-tam)
* fairness; justice; justness; reasonableness; rightness; righteousness.
* (กระทรวง~) justice ministry.

### Adjective

ยุติธรรม • (yút-dtì-tam) (abstract noun ความยุติธรรม)
* fair; just; reasonable; right; righteous.

#### Related terms

* ชอบธรรม (chɔ̂ɔp-tam)
* เที่ยงธรรม (tîiang-tam)
* เป็นธรรม (bpen-tam)

#### Related terms

* กระบวนการยุติธรรม
* ดะโต๊ะยุติธรรม
* ศาลยุติธรรม (sǎan-yút-dtì-tam)
* ศาลสถิตยุติธรรม
# ชัยภูมิ
## Thai
### Alternative forms

* ไชยภูมิ, ไชยภูมิ์ — archaic, obsolete or dated

### Etymology

From Sanskrit जयभूमि (jayabhūmi), from जय (jaya, “victory”) + भूमि (bhūmi, “land; district; area; etc”); equivalent to Thai ชัย (chai) +‎ ภูมิ (puum).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | ชัยภูมิ d͡ʑ ạ y bʰ ū m i |
| Phonemic | Phonemic | ไช-ยะ-พูม ai d͡ʑ – y a – b ū m |
| Romanization | Paiboon | chai-yá-puum |
| Romanization | Royal Institute | chai-ya-phum |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /t͡ɕʰaj˧.ja˦˥.pʰuːm˧/ |

### Noun

ชัยภูมิ • (chai-yá-puum)
* strategically located or favourable place, area, or spot.

### Proper noun

ชัยภูมิ • (chai-yá-puum)
* (จังหวัด~) Chaiyaphum, a province of Thailand.