# စာ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /sà/
* Romanization: MLCTS: ca • ALA-LC: cā • BGN/PCGN: sa • Okell: sa

### Etymology 1

Probably from Proto-Sino-Tibetan *tsa ~ za (though this is not mentioned by STEDT). Cognate with သား (sa:, “son, child”), စာ (ca, “to sympathise with; to be considerate to; to have consideration for”). Compare Old Chinese 子 (OC *ʔslɯʔ, “child”), 字 (OC *zlɯs, “to bear; to give birth; to breed; to love; Chinese character”); see the latter for more.
Another theory by Luce compares the word to 寫 (OC *sjaːʔ, “to carry, write, copy”).

#### Noun

စာ • (ca) (classifier ရွက် or လုံး or ပုဒ်)
* writing
* (in compounds) written language
    ဗမာစာ/မြန်မာစာ ― ba.maca/mranmaca ― (written) Burmese
    အင်္ဂလိပ်စာ ― angga.lipca ― (written) English
* letter (written or printed communication)
* writing or works
* poetry, verse
* lessons (for study)
* birthmark

##### Derived terms

* ကတိစာချုပ် (ka.ti.cahkyup)
* ကျက်စာ (kyakca)
* ကျမ်းကိုးစာရင်း (kyam:kui:carang:)
* ကျမ်းစာ (kyam:ca)
* ကျိန်စာ (kyinca)
* ကျိန်စာစူး (kyincacu:)
* ကျိန်စာတိုက် (kyincatuik)
* ကျိန်စာမိ (kyincami.)
* ကျိန်စာဝ (kyincawa.)
* ကျိန်စာသင့် (kyincasang.)
* ကျောက်စာ (kyaukca)
* ကျောက်စာတိုင် (kyaukcatuing)
* ကျောင်းသုံးစာအုပ် (kyaung:sum:caup)
* ကြေညာစာတမ်း (kre-nyacatam:)
* ကြော်ငြာစာ (krau-ngraca)
* ကလေးစာပေ (ka.le:cape)
* ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာ (kuiyca:hlaihlwai:ca)
* ကိုယ်ပိုင်စာကြည့်တိုက် (kuiypuingca-krany.tuik)
* ကုန်အမှာစာ (kun-a.hmaca)
* ကော်ပီစာအုပ် (kaupicaup)
* ခန့်စာ (hkan.ca)
* ချောစာ (hkyau:ca)
* ခေတ်စမ်းစာပေ (hketcam:cape)
* ခဲစာလုံး (hkai:calum:)
* ဂီတစာဆို (gita.cahcui)
* ငွေစာရင်း (ngwecarang:)
* ငှက်စာဆော် (hngakcahcau)
* စာကျက် (ca-kyak)
* စာကျန်မှတ် (ca-kyanhmat)
* စာကျိုးစာပျက် (ca-kyui:ca-pyak)
* စာကြည့် (ca-krany.)
* စာကြပ်စာမ (ca-krapcama.)
* စာကြမ်း (ca-kram:)
* စာကြီးပေကြီး (ca-kri:pe-kri:)
* စာကြောင်း (ca-kraung:)
* စာကိုယ် (cakuiy)
* စာကူး (caku:)
* စာကူးစက် (caku:cak)
* စာချန်မှတ် (cahkyanhmat)
* စာချပ် (cahkyap)
* စာချွန်တော် (cahkywantau)
* စာချိုး (cahkyui:)
* စာချီ (cahkyi)
* စာချုပ် (cahkyup)
* စာချုပ်စာတမ်း (cahkyupcatam:)
* စာချုပ်ပေတည်း (cahkyuppetany:)
* စာခွက် (cahkwak)
* စာခုံ (cahkum)
* စာခေါင်း (cahkaung:)
* စာစကား (caca.ka:)
* စာစစ် (cacac)
* စာစဉ် (cacany)
* စာစပ် (cacap)
* စာစီ (caci)
* စာစီကုံး (cacikum:)
* စာစီစာကုံး (cacicakum:)
* စာစောင် (cacaung)
* စာဆို (cahcui)
* စာညွန့် (ca-nywan.)
* စာညှင်း (cahnyang:)
* စာတက် (catak)
* စာတည်း (catany:)
* စာတတ်ပေတတ် (catatpetat)
* စာတန်း (catan:)
* စာတမ်း (catam:)
* စာတွေ့ (ca-twe.)
* စာတွဲ (ca-twai:)
* စာတိုက် (catuik)
* စာတိုင် (catuing)
* စာတိုပေစ (catuipeca.)
* စာတော်ပြန် (catau-pran)
* စာထည့် (cahtany.)
* စာထောက်စာမ (cahtaukcama.)
* စာနက် (canak)
* စာနီ (cani)
* စာပစ် (capac)
* စာပဒေသာ (capa.desa)
* စာပြ (ca-pra.)
* စာပြင် (ca-prang)
* စာပြန် (ca-pran)
* စာပြန်ပွဲ (ca-pranpwai:)
* စာပြု (ca-pru.)
* စာပြောင် (ca-praung)
* စာပြောဆရာ (ca-prau:hca.ra)
* စာပလွေ (capa.lwe)
* စာပို (capui)
* စာပို့ (capui.)
* စာပိုဒ် (capuid)
* စာပုံး (capum:)
* စာပုံနှိပ်စက် (capumhnipcak)
* စာပုံနှိပ်တိုက် (capumhniptuik)
* စာပေ (cape)
* စာပေး (cape:)
* စာဖတ် (cahpat)
* စာဖတ်ပရိသတ် (cahpatpa.ri.sat)
* စာဖွဲ့ (cahpwai.)
* စာမတတ်သူ (cama.tatsu)
* စာမျက်နှာ (ca-myakhna)
* စာမူ (camu)
* စာမူကြမ်း (camu-kram:)
* စာမူခ (camuhka.)
* စာမေးပွဲ (came:pwai:)
* စာမေးပွဲစစ် (came:pwai:cac)
* စာမေးပွဲဖြေ (came:pwai:hpre)
* စာရင်း (carang:)
* စာရင်းကိုက် (carang:kuik)
* စာရင်းကိုင် (carang:kuing)
* စာရင်းကိုင်ပညာ (carang:kuingpa.nya)
* စာရင်းကုပ် (carang:kup)
* စာရင်းကောက် (carang:kauk)
* စာရင်းချုပ် (carang:hkyup)
* စာရင်းငှား (carang:hnga:)
* စာရင်းစစ် (carang:cac)
* စာရင်းစစ်ချုပ် (carang:cachkyup)
* စာရင်းပိတ် (carang:pit)
* စာရင်းဖွင့် (carang:hpwang.)
* စာရင်းရှင် (carang:hrang)
* စာရင်းရှင်း (carang:hrang:)
* စာရင်းရှုပ် (carang:hrup)
* စာရင်းသွင်း (carang:swang:)
* စာရင်းအင်း (carang:ang:)
* စာရင်းအင်းပညာ (carang:ang:pa.nya)
* စာရင်းအင်းပညာရှင် (carang:ang:pa.nyahrang)
* စာရွက် (carwak)
* စာရေး (care:)
* စာရေးကိရိယာ (care:ki.ri.ya)
* စာရေးစာချီ (care:cahkyi)
* စာရေးဆရာ (care:hca.ra)
* စာရေးတံ (care:tam)
* စာလုံး (calum:)
* စာလုံးစောင်း (calum:caung:)
* စာလုံးပေါင်း (calum:paung:)
* စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ (calum:paung:satpum)
* စာဝါ (cawa)
* စာသင် (casang)
* စာသွား (caswa:)
* စာသွားစာလာ (caswa:cala)
* စာသား (casa:)
* စာသိ (casi.)
* စာသေ (case)
* စာဟန် (cahan)
* စာဟော (cahau:)
* စာအံ (caam)
* စာအိတ် (cait)
* စာအိတ်ခေါင်း (caithkaung:)
* စာအုပ် (caup)
* ဆင့်စာ (hcang.ca)
* ဆုံးမစာ (hcum:ma.ca)
* ဆေးစာ (hce:ca)
* တိုင်စာ (tuingca)
* တောင်ပူစာ (taungpuca)
* ထွက်စာ (htwakca)
* ထွက်စာတင် (htwakcatang)
* ထောက်ခံစာ (htaukhkamca)
* ထောင်ဝင်စာခံ (htaung-wangcahkam)
* ဒေသစာရီ (desa.cari)
* နန်းစဉ်စာ (nan:canyca)
* နဖူးစာ (na.hpu:ca)
* နှစ်ချုပ်အစီရင်ခံစာ (hnachkyup-a.ciranghkamca)
* နှိုးဆော်စာ (hnui:hcauca)
* နှုတ်ဖြေစာမေးပွဲ (hnuthprecame:pwai:)
* ပစ်စာ (pacca)
* ပထမပြန်စာမေးပွဲ (pa.hta.ma.prancame:pwai:)
* ပြန်စာ (pranca)
* ပုံနှိပ်စာ (pumhnipca)
* ပေးစာ (pe:ca)
* ပေစာ (peca)
* ဖတ်စာ (hpatca)
* ဖြည့်စာ (hprany.ca)
* ဖြတ်စာ (hpratca)
* ဖြတ်တမ်းစာ (hprattam:ca)
* ဖွားစာရင်း (hpwa:carang:)
* ဖွားသေစာရင်း (hpwa:secarang:)
* ဖိတ်စာ (hpitca)
* ဖူးစာ (hpu:ca)
* ဖူးစာဆုံ (hpu:cahcum)
* ဖူးစာရေးနတ် (hpu:care:nat)
* ဖောင်းကြွစာလုံး (hpaung:krwa.calum:)
* ဗလာစာအုပ် (ba.lacaup)
* မင်စာ (mangca)
* မျက်နှာစာ (myakhnaca)
* မျှောစာ (hmyau:ca)
* မွေးစာရင်း (mwe:carang:)
* မှန်စာ (hmanca)
* မိတ်ဆက်စာ (mithcakca)
* မေတ္တာစာ (mettaca)
* ရွှေတိုက်စာရင်း (hrwetuikcarang:)
* ရသစာပေ (ra.sa.cape)
* ရုံးတွင်းစာ (rum:twang:ca)
* ရုပ်ပုံစာ (ruppumca)
* ရေစာ (reca)
* လက်ယှက်စာခုံ (lakhyakcahkum)
* လက်ဝေစာ (lak-weca)
* လွှဲစာ (hlwai:ca)
* လိပ်စာ (lipca)
* လူမွဲစာခံ (lu-mwai:cahkam)
* လေကြောင်းစာပို့ (le-kraung:capui.)
* ဝရမ်းစာ (wa.ram:ca)
* ဝှက်စာ (hwakca)
* သံကြိုးစာ (samkrui:ca)
* သင်ခန်းစာ (sanghkan:ca)
* သင်္ကြန်စာ (sangkranca)
* သတင်းစာ (sa.tang:ca)
* သတင်းစာစက္ကူ (sa.tang:cacakku)
* သတင်းစာဆရာ (sa.tang:cahca.ra)
* သန်းခေါင်စာရင်း (san:hkaungcarang:)
* သမ္မန်စာ (sammanca)
* သရော်စာ (sa.rauca)
* သိုက်စာ (suikca)
* သုတစာပေ (su.ta.cape)
* သေစာရှင်စာ (secahrangca)
* သေတမ်းစာ (setam:ca)
* ဟောစာ (hau:ca)
* အချိန်စာရင်း (a.hkyincarang:)
* အစီရင်ခံစာ (a.ciranghkamca)
* အတန်းတင်စာမေးပွဲ (a.tan:tangcame:pwai:)
* အတွင်းစာ (a.twang:ca)
* အနုစာပေ (a.nu.cape)
* အန်စာ (anca)
* အမှာစာ (a.hmaca)
* အမိန့်ကြော်ငြာစာ (a.min.krau-ngraca)
* အမိန့်စာ (a.min.ca)
* အရုပ်စာ (a.rupca)
* အိမ်စာ (imca)
* ဩဘာစာ (au:bhaca)

### Etymology 2

Inherited from Proto-Tibeto-Burman *m-tsa (“sparrow”). Compare Old Chinese 雀 (OC *ʔsewɢ, “sparrow”) and 鵲 (OC *sʰaɡ, “magpie”) (STEDT).
The "shrill" sense is likely a semantic extension of the "sparrow" sense, via "to chirp like a sparrow" > "to be shrill" (supported by MED), though this is disputed (based on STEDT not linking the entry "ca 'shrill ( obs. )'" to the root page).

#### Noun

စာ • (ca)
* sparrow

#### Verb

စာ • (ca)
* (of a voice) to be shrill

##### Derived terms

* စာကလေး (caka.le:)
* စာခြောက်ရုပ် (cahkrauk-rup, “scarecrow”)
* စာဘုန်းကြီး (cabhun:kri:)
* စာဘူးတောင်း (cabhu:taung:, “weaver bird or its nest”)
* စာဝတီး (cawa.ti:)
* စာဝါ (cawa)
* ညံစာစာ (nyamcaca, “stridently, noisily”)
* ဗွတ်စာမွဲ (bwatca-mwai:)
* အိမ်စာ (imca, “house sparrow”)
* ဥမမည်စာမမြောက် (u.ma.manycama.mrauk)

### Etymology 3

From Proto-Tibeto-Burman *m-dza-k (“to love”). Cognate with Tibetan [script needed] (mdza-ba, “idem”), Jingpho [script needed] (ndźaʔ, “to show love”) (STEDT).

#### Verb

စာ • (ca)
* to sympathize with, be considerate to, have consideration for
* to compare to or with

##### Derived terms

* ကိုယ်ချင်းစာ (kuiyhkyang:ca)
* ကိုယ်ချင်းစာတရား (kuiyhkyang:cata.ra:)
* စာနာ (cana)
* နှိုင်းစာ (hnuing:ca)

### Etymology 4

From Proto-Sino-Tibetan *dza (“to eat”). See also စား (ca:, “to eat”) (STEDT).

#### Noun

စာ • (ca)
* food (something kept for consumption)
* diet, cuisine
* meal
* fodder, feed, prey, bait
* subsistence, means

##### Derived terms

* ကျစ်စာ (kyacca)
* ချည်စာကျွေး (hkyanyca-kywe:)
* ချွေးနှဲစာ (hkywe:hnai:ca)
* ချုပ်စာ (hkyupca)
* ခွစာ (hkwa.ca)
* ခေါစာ (hkau:ca)
* ခေါစာကျွေး (hkau:ca-kywe:)
* ခေါစာပစ် (hkau:capac)
* စလောင်းစာ (ca.laung:ca)
* စားမြိန်စာ (ca:mrinca)
* ဆိတ်စာ (hcitca)
* ညစာ (nya.ca)
* တက်စာ (takca)
* တစ်ဆိတ်စာ (tachcitca)
* တီကျစ်စာ (ti-kyacca)
* တုံးလုံးစာ (tum:lum:ca)
* တောစာ (tau:ca)
* ထယ်စာ (htaica)
* ထွန်စာ (htwanca)
* ဓားစာခံ (dha:cahkam)
* ဓာတ်စာ (dhatca)
* ဓာတ်စာကျ (dhatca-kya.)
* ဓာတ်စာကျွေး (dhatca-kywe:)
* နံနက်စာ (namnakca)
* နေ့ခင်းစာ (ne.hkang:ca)
* နေ့ဖို့ညစာ (ne.hpui.nya.ca)
* နေ့လယ်စာ (ne.laica)
* နေစာ (neca)
* နေလွဲညစာ (nelwai:nya.ca)
* ပတ်စာ (patca)
* ပတ်စာခွာဖျာသိမ်း (patcahkwahpyasim:)
* ပတ်စာပိုး (patcapui:)
* ပြောင်စာ (praungca)
* ပွစာတက် (pwa.catak)
* ပိုးစာ (pui:ca)
* ပိုးမည်းတောင်စာ (pui:many:taungca)
* ပုံသေလစာ (pumsela.ca)
* ပုစွန်စာ (pu.cwanca)
* ပုတတ်စာ (pu.tatca)
* ပေးစာကမ်းစာ (pe:cakam:ca)
* ဗလိနတ်စာ (ba.li.natca)
* ဗွေစာထောင် (bwecahtaung)
* ဗွေစာဖွပ် (bwecahpwap)
* မတန်ရေစာ (ma.tanreca)
* မတ်တတ်စာ (mattatca)
* မြေစာ (mreca)
* မြေစာပင် (mrecapang)
* မြေစာဥ (mrecau.)
* မဝရေစာ (ma.wa.reca)
* မသထာရေစာ (ma.sa.htareca)
* မသဒ္ဒါရေစာ (ma.saddareca)
* မီးစာ (mi:ca)
* မီးစာကြိုး (mi:ca-krui:)
* မီးစာကုန်ဆီခန်း (mi:cakunhcihkan:)
* မီးလွတ်စာ (mi:lwatca)
* မုန့်တွန်စာ (mun.twanca)
* မူရင်းလစာ (murang:la.ca)
* ယင်နားစာ (yangna:ca)
* ယင်ပေါင်စာငါး (yangpaungca-nga:)
* ရစုရစာ (ra.cu.ra.ca)
* ရပ်စောက်စာ (rapcaukca)
* ရွေပေါ်စာ (rwepauca)
* ရာသီစာ (rasica)
* လစာ (la.ca)
* လစာနှုန်း (la.cahnun:)
* လစာရင်း (la.carang:)
* လွှစာ (hlwa.ca)
* လှည်းစာ (hlany:ca)
* လှော်စာ (hlauca)
* လုပ်စာ (lupca)
* လူကြီးစာ (lu-kri:ca)
* လေစာ (leca)
* လောင်စာ (laungca)
* ဝက်မြေစာဥ (wakmrecau.)
* ဝမ်းစာ (wam:ca)
* ဝမ်းနူးစာ (wam:nu:ca)
* သင်ပေါင်းစာ (sangpaung:ca)
* သမင်စာ (sa.mangca)
* သွားရည်စာ (swa:ranyca)
* သားစာမယားစာ (sa:cama.ya:ca)
* သူငယ်စာငှက်ပျော (su-ngaicahngakpyau:)
* အစာရေစာ (a.careca)
* အပူစာ (a.puca)
* အရက်သေစာ (a.rakseca)
* အအေးစာ (a.e:ca)
* အိုစာ (uica)
* အိုစာနာစာ (uicanaca)
* အိုစာမင်းစာ (uicamang:ca)
* အိုနာစာ (uinaca)
* အိုနာစာရန်ပုံငွေ (uinacaranpumngwe)

#### Particle

စာ • (ca)
* (derogatory) particle suffixed to nouns to connote that someone is deserving of being victimized or hit by someone or something
* particle suffixed to nouns to denote supportive material for a certain function
* particle suffixed to nouns to denote sufficiency for a certain number or utility over a certain length of time
* particle suffixed to nouns to denote a waste product

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-A Finals (34. Writing)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 2

### Further reading

* “စာ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## Pa'o Karen
### Etymology

From Proto-Karen *caᴬ (“sell”). Cognate with S'gaw Karen ဆါ (hsah).

### Verb

စာ (cà)
* to sell