# խունկ
## Armenian
### Etymology

From Old Armenian խունկ (xunk).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /χunk/, [χuŋk]
* (Western Armenian) IPA: /χunɡ/, [χuŋɡ]

### Noun

խունկ • (xunk)
* incense
    Synonym: ծխանելիք (cxanelikʻ)

#### Declension
## Old Armenian
### Alternative forms

* խունգ (xung)

### Etymology

An Iranian borrowing. Compare Persian خنگ (xong, “incense”).

### Noun

խունկ • (xunk)
* incense
** 5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).10.2–3:Է թռչուն ինչ ի հնդիկս, որ կոչի փիւնիքս։ Ըստ հինգհարիւր ամին գայ ի ծառսն Լիբանանու եւ լնու զերկոսին թեւսն իւր խնկաւք. եւ երթայ ազդ առնէ քրմին Արեգ քաղաքի ի յամսեան պայեմոդի կամ ի փարմոդի, այսինքն արեգ կամ ի կանխոց։Ē tʻṙčʻun inčʻ i hndiks, or kočʻi pʻiwnikʻs. Əst hinghariwr amin gay i caṙsn Libananu ew lnu zerkosin tʻewsn iwr xnkawkʻ. ew ertʻay azd aṙnē kʻrmin Areg kʻałakʻi i yamsean payemodi kam i pʻarmodi, aysinkʻn areg kam i kanxocʻ.Translation by Gohar MuradyanThere is a bird in India called phoenix. Every five hundred years it comes to the trees of Lebanon and fills both its wings with incense, and goes to inform the priest of Heliopolis, in the month Phamenoth or Pharmuthi, that is Areg or the preceding months [i.e. Meheki].
** 5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).10.4–5:Եւ քուրմ իբրեւ իմանայ, մտանէ լնու զբագինն որթափայտիւ․ մտանէ հաւն յարեգ քաղաք լի խնգովք եւ ելանէ ի բագինն, իւրովի լուցանէ զկրակն եւ անձամբ զանձն այրէ։Ew kʻurm ibrew imanay, mtanē lnu zbaginn ortʻapʻaytiw; mtanē hawn yareg kʻałakʻ li xngovkʻ ew elanē i baginn, iwrovi lucʻanē zkrakn ew anjamb zanjn ayrē.Translation by Gohar MuradyanAnd the priest being informed goes in and fills the altar with vine wood. The bird enters Heliopolis, filled with incense, mounts the altar, kindles the fire with itself and burns itself.

#### Derived terms

* ամենախնկաւոր (amenaxnkawor)
* դեղախունկ (dełaxunk)
* դեղնախունկ (dełnaxunk)
* եղեգնախունկ (ełegnaxunk)
* զմռնախունկ (zmṙnaxunk)
* լիախնկայ (liaxnkay)
* խնգանոց (xnganocʻ)
* խնգեմ (xngem)
* խնկաբեր (xnkaber)
* խնկազգեաց (xnkazgeacʻ)
* խնկազգեստ (xnkazgest)
* խնկալի (xnkali)
* խնկալիր (xnkalir)
* խնկալից (xnkalicʻ)
* խնկախառն (xnkaxaṙn)
* խնկածաղիկ (xnkacałik)
* խնկածու (xnkacu)
* խնկակալ (xnkakal)
* խնկահոտ (xnkahot)
* խնկաղաց (xnkałacʻ)
* խնկաման (xnkaman)
* խնկամատոյց (xnkamatoycʻ)
* խնկային (xnkayin)
* խնկանոց (xnkanocʻ)
* խնկանուէր (xnkanuēr)
* խնկանք (xnkankʻ)
* խնկապատար (xnkapatar)
* խնկապէս (xnkapēs)
* խնկատերեւ (xnkaterew)
* խնկարան (xnkaran)
* խնկարկեմ (xnkarkem)
* խնկարկու (xnkarku)
* խնկարկութիւն (xnkarkutʻiwn)
* խնկաւէտ (xnkawēt)
* խնկաւոր (xnkawor)
* խնկաւորեալ (xnkaworeal)
* խնկաւորութիւն (xnkaworutʻiwn)
* խնկելի (xnkeli)
* խնկեմ (xnkem)
* խնկենի (xnkeni)
* խնկեփեաց (xnkepʻeacʻ)
* խնկիչ (xnkičʻ)
* խնկողկուզակ (xnkołkuzak)
* խնկողկուզիկ (xnkołkuzik)
* խնկողկուզուկ (xnkołkuzuk)
* խունկեղէգն (xunkełēgn)
* հայխունկ (hayxunk)
* չամչախունկ (čʻamčʻaxunk)
* պտղախունկ (ptłaxunk)
* քարախունկ (kʻaraxunk)

#### Descendants

* Armenian: խունկ (xunk)
** → Turkish: ḫunk, hunk
** → Northern Kurdish: xûng
** → Romani: xung

### References

* ↑ Angelus à S. Joseph (1684) “incenso”, in Gazophylacium linguae Persarum, Amsterdam, page 156
* ↑ Muradyan, Gohar (2005) Physiologus: The Greek and Armenian Versions with a Study of Translation Technique (Hebrew University Armenian Studies; 6)‎, Leuven – Paris – Dudley: Peeters, pages 103, 147
* ↑ Muradyan, Gohar (2005) Physiologus: The Greek and Armenian Versions with a Study of Translation Technique (Hebrew University Armenian Studies; 6)‎, Leuven – Paris – Dudley: Peeters, pages 103, 147

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “խունկ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, page 421ab
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “խունկ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Hübschmann, Heinrich (1897) Armenische Grammatik. 1. Theil: Armenische Etymologie (in German), Leipzig: Breitkopf & Härtel, page 162
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “խունկ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy