# ճիտ
## Armenian
### Alternative forms

* dialectal forms recorded in dialectological notation
** ճիտ (čit) — Akhaltsikhe, Ararat, Erzurum, Karabakh, Moks, Tbilisi
** ջիդ (ǰid) — Hamshen, Constantinople, Tekirdağ, Sivas
** ջիդ (ǰid), ջիʾ (ǰiʾ) — Aslanbeg
* dialectal forms recorded in literary-like orthography
** ճիտ (čit) — Akhaltsikhe, Ararat, Erzincan, Erzurum, Ghazakh, Karabakh, Manisa, Shulaver, Constantinople, Van, Trabzon, Tbilisi

### Etymology

From Middle Armenian ճիտ (čit), from Classical Persian جید (jīd), from Arabic جِيد (jīd).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡ʃit/, [t͡ʃit]
* (Western Armenian) IPA: /d͡ʒid/, [d͡ʒid]

### Noun

ճիտ • (čit)
* (dialectal) neck
    Synonym: վիզ (viz)
** 1860, Perch Proshyan, Sos ew Varditʻer [Sos and Varditer] :Գարեգինն էն սհաթը վազեց, պաչեց իր սիրելի ախպոր ճակատը, որ դուշմանի սրտովը չարուց ու էն սհաթը շորերը քցեց ճիտը, որ քրտնած ա, մրսի ոչ:Gareginn ēn shatʻə vazecʻ, pačʻecʻ ir sireli axpor čakatə, or dušmani srtovə čʻarucʻ u ēn shatʻə šorerə kʻcʻecʻ čitə, or kʻrtnac a, mrsi očʻ:
** 1869 – 1923, Hovhannes Tumanyan :Արժե՝ կախեմ ես քու ճըտին Մեր ղուզղունի մեծ նըշանը […] Arže, kaxem es kʻu čətin Mer ġuzġuni mec nəšanə […]
** 1911, Raffi, Salbi :Այսպես երկնքին սիրողք կաթոգին՝ թուշ թշի դրած՝ միմյանց ճտով, ընկած անզգա, խորին ուշագնացությամբ ընկել էին սառն հատակի վրա։Ayspes erknkʻin siroġkʻ katʻogin, tʻuš tʻši drac, mimyancʻ čtov, ənkac anzga, xorin ušagnacʻutʻyamb ənkel ēin saṙn hataki vra.
* Alternative form of ճիտք (čitkʻ)

#### Derived terms

* ճիտք (čitkʻ)
* ճտահար (čtahar)
* ճտանոց (čtanocʻ)
* ճտապոկ (čtapok)
* ճտքավոր (čtkʻavor)

#### Descendants

* → Udi: чит (čit, “neck”)

### References

* “ճիտ”, in Žamanakakicʻ hayocʻ lezvi bacʻatrakan baṙaran [Explanatory Dictionary of Contemporary Armenian] (in Armenian), Yerevan: Academy Press, 1969–1980
* Ačaṙean, Hračʻeay (1913) “ճիտ”, in Hayerēn gawaṙakan baṙaran [Armenian Provincial Dictionary] (Ēminean azgagrakan žoġovacu; 9) (in Armenian), Tiflis: Lazarev Institute of Oriental Languages, page 716a
* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “ճիտ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 202a

## Middle Armenian
### Alternative forms

* ջիտ (ǰit)

### Etymology

From Classical Persian جید (jīd), from Arabic جِيد (jīd).

### Noun

ճիտ • (čit) (genitive singular ճտի, genitive plural ճտաց)
* neck
** 12–13th century, Vardan Aygekcʻi, Žołovacʻoykʻ aṙakacʻ Vardanay [Collections of Fables of Vardan] :Եւ ՚ի միւս աւուրն յորժամ եկին ՚ի դատաստան, դատաւորն զիւղոյն տուօղն իրաւ արար եւ գրեաց զգիր հաստատութեան․ եւ գնաց այրն, որ զիւղն խոստացաւ, ելից զբղուղ մի յարդով մինչեւ ՚ի ճիտն եւ ՚ի վերայ յարդին երկու եւ երեք շերեփ իւղ եդ եւ զբերան բղղին սերեկեաց եւ եբեր առ դատաւորն եւ գնաց։Ew ’i miws awurn yoržam ekin ’i datastan, dataworn ziwġoyn tuōġn iraw arar ew greacʻ zgir hastatutʻean; ew gnacʻ ayrn, or ziwġn xostacʻaw, elicʻ zbġuġ mi yardov minčʻew ’i čitn ew ’i veray yardin erku ew erekʻ šerepʻ iwġ ed ew zberan bġġin serekeacʻ ew eber aṙ dataworn ew gnacʻ.
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 198:Բերանն մեծ, եւ ճեղքածն շատ՝ դիպան ՚ի վեր, եւ լեզուն փոքր եւ նօսր. եւ կնջուտն յերկայն եւ վռզքիթ ՚ի չափն. եւ շլնին բարձրահայեաց, երկայն եւ բոլոր. եւ ճիտն բարակ, այնպէս որ փողերակքն յերեւան եւ ՚ի ցից. եւ շլնետակքն բարակ, եւ մէջն լայն եւ ծայրքն սուր, եւ ՚ի ցից. եւ երեսն չոր. բաշն ՚ի չափն, եւ ձաղկ. կուրծքն լայն եւ տափակ. նոյնպէս եւ երբուծն ցած, որ չլինի բարձն զերդ այծու եւ զքաշիկն յետս ընկենուն։Berann mec, ew čeġkʻacn šat, dipan ’i ver, ew lezun pʻokʻr ew nōsr. ew knǰutn yerkayn ew vṙzkʻitʻ ’i čʻapʻn. ew šlnin barjrahayeacʻ, erkayn ew bolor. ew čitn barak, aynpēs or pʻoġerakkʻn yerewan ew ’i cʻicʻ. ew šlnetakkʻn barak, ew mēǰn layn ew cayrkʻn sur, ew ’i cʻicʻ. ew eresn čʻor. bašn ’i čʻapʻn, ew jaġk. kurckʻn layn ew tapʻak. noynpēs ew erbucn cʻac, or čʻlini barjn zerd aycu ew zkʻašikn yets ənkenun.
** 13th century, Faraj the Syrian, Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden] 20: […] նա մէկն այն բոլորն է, որ ի շլինքն խեչ ճտացն կենայ […] […] na mēkn ayn bolorn ē, or i šlinkʻn xečʻ čtacʻn kenay […]
** 16th century, Nahapet Kʻučʻak, Hayreni kargav 138:Երբ սիրու տէր արաւ ու եդիր զնճիլն ի ճտիս։Erb siru tēr araw u edir znčiln i čtis.

#### Descendants

* Armenian: ճիտ (čit), ճիտ (čit) — Akhaltsikhe, Ararat, Erzurum, Karabakh, Moks, Tbilisi, ջիդ (ǰid) — Hamshen, Constantinople, Tekirdağ, Sivas, ջիդ (ǰid), ջիʾ (ǰiʾ) — Aslanbeg, ճիտ (čit) — Akhaltsikhe, Ararat, Erzincan, Erzurum, Ghazakh, Karabakh, Manisa, Shulaver, Constantinople, Van, Trabzon, Tbilisi
** → Udi: чит (čit, “neck”)

### References

* ↑ Марр, Н. (1894) Сборники притч Вардана. Часть II. Тексты [Collections of Vardan's fables. Part II. Texts], Saint Petersburg: Academy Press, § 224, page 253
* ↑ Čʻugaszyan, B. L. (1980) Bžškaran jioy ew aṙhasarak grastnoy (ŽG dar) [Medical Book on Horses and Other Beasts of Burden (13th century)]‎, Yerevan: Academy Press, page 58

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “ճիտ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 202a
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “ճիտ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 180c
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “ճիտ”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 474b
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “ճիտ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy