# ဦး
## Burmese
### Etymology

From Proto-Sino-Tibetan *d-bu-s (“head”) (STEDT).

### Pronunciation

* IPA: /ʔú/
* Romanization: MLCTS: u: • ALA-LC: ūʺ • BGN/PCGN: u: • Okell: ù
* This entry needs an audio pronunciation. If you are a native speaker with a microphone, please record this word. The recorded pronunciation will appear here when it's ready.

### Verb

ဦး • (u:)
* to be ahead (of others)
* to preempt, forestall
* to refine (gold)

### Noun

ဦး • (u:)
* head
* prow, bow
* head, fore, frontage
* front part
* van, fore
* commencement, inception, onset, earlier part
* first

#### Derived terms

* ကမ်းဦးရေတိမ်ပိုင်း (kam:u:retimpuing:)
* ကျမ်းဦးစကား (kyam:u:ca.ka:)
* ကြက်ဦးတွန် (krak-u:twan)
* ကြင်စဦး (krangca.u:)
* ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ka-kwaire:u:ci:hkyup)
* ကောက်ဦး (kauk-u:)
* ချောင်းဦးတို (hkyaung:u:tui)
* ခရီးဦးကြိုပြု (hka.ri:u:krui-pru.)
* ခြေဦးတည့်ရာ (hkreu:tany.ra)
* ခြေဦးလှည့် (hkreu:hlany.)
* ခေတ်ဦး (hket-u:)
* ငန်းဦး (ngan:u:)
* စကားဦးသန်း (ca.ka:u:san:)
* စစ်ဦး (cacu:)
* စစ်ဦးစီး (cacu:ci:)
* စစ်ဦးဘီလူးပါ (cacu:bhilu:pa)
* စားဦးစားဖျား (ca:u:ca:hpya:)
* ဆင်ဦးစီး (hcang-u:ci:)
* ဆီဦး (hciu:)
* ဆောင်းဦး (hcaung:u:)
* ဆောင်းဦးပေါက် (hcaung:u:pauk)
* ဈေးဦးဈေးဖျား (jhe:u:jhe:hpya:)
* ဈေးဦးပေါက် (jhe:u:pauk)
* ဈေးဦးဖောက် (jhe:u:hpauk)
* ညဉ့်ဦးယံ (nyany.u:yam)
* ညဦးယံ (nya.u:yam)
* တစ်စုံတစ်ဦး (taccumtacu:)
* တစ်ဦးဆိုင်နာမ် (tacu:hcuingnam)
* တပ်ဦးဘီလူးပါ (tap-u:bhilu:pa)
* ထမင်းဦးပေါင်း (hta.mang:u:paung:)
* ဓားမဦးချမြေ (dha:ma.u:hkya.mre)
* နေဦးသား (neu:sa:)
* ပွဲဦးထွက် (pwai:u:htwak)
* ပေါ်ဦးပေါ်ဖျား (pauu:pauhpya:)
* ဖဦးထုပ် (hpa.u:htup)
* ဖော့ဦးထုပ် (hpau.u:htup)
* ဗွေဆော်ဦး (bwehcauu:)
* မင်္ဂလာဦး (mangga.lau:)
* မြားဦးပုံ (mra:u:pum)
* မြားဦးလှည့် (mra:u:hlany.)
* မဦးမချွတ်ပြော (ma.u:ma.hkywatprau:)
* မိုးဦးကျ (mui:u:kya.)
* မုခ်ဦး (muhk-u:)
* ရှိခိုးဦးတင် (hri.hkui:u:tang)
* ရှေးဦး (hre:u:)
* ရှေးဦးစွာ (hre:u:cwa)
* ရှေးဦးသင် (hre:u:sang)
* ရှေးဦးသူနာပြု (hre:u:suna-pru.)
* ရေဦး (reu:)
* ရေဦးပေါက် (reu:pauk)
* ရေဦးရေဖျား (reu:rehpya:)
* လက်ဦး (lak-u:)
* လမ်းဦးတိုက် (lam:u:tuik)
* လူဦးရေ (luu:re)
* ဝါဦး (wau:)
* သံတော်ဦးတင် (samtauu:tang)
* သံပရာခွံဦးထုပ် (sampa.rahkwam-u:htup)
* သက်ဦးကပ် (sak-u:kap)
* သက်ဦးဆံပိုင် (sak-u:hcampuing)
* သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် (sak-u:hcampuingca.nac)
* သတင်းဦး (sa.tang:u:)
* သမိုင်းဦး (sa.muing:u:)
* သားဦး (sa:u:)
* အကြံဦး (a.kram-u:)
* အချစ်ဦး (a.hkyacu:)
* အသက်ဦးဆံပိုင် (a.sak-u:hcampuing)
* အိမ်ထောင်ဦး (imhtaung-u:)
* အိမ်ဦးခန်း (im-u:hkan:)
* အိမ်ဦးနတ် (im-u:nat)
* ဦးကင်း (u:kang:)
* ဦးကျိုး (u:kyui:)
* ဦးကြီး (u:kri:)
* ဦးကိုင် (u:kuing)
* ဦးခက် (u:hkak)
* ဦးခန်း (u:hkan:)
* ဦးချ (u:hkya.)
* ဦးချို (u:hkyui)
* ဦးခြားရေး (u:hkra:re:)
* ဦးခွံ (u:hkwam)
* ဦးခိုက် (u:hkuik)
* ဦးခေါင်း (u:hkaung:)
* ဦးစွန်း (u:cwan:)
* ဦးစွန်းဖုတ် (u:cwan:hput)
* ဦးစွာ (u:cwa)
* ဦးစားပေး (u:ca:pe:)
* ဦးစီး (u:ci:)
* ဦးစီးခေါင်းဆောင် (u:ci:hkaung:hcaung)
* ဦးစီးဌာန (u:ci:htana.)
* ဦးစီးနာယက (u:ci:naya.ka.)
* ဦးစီးဦးကိုင် (u:ci:u:kuing)
* ဦးစောက် (u:cauk)
* ဦးစောက်ကျ (u:caukkya.)
* ဦးစောက်ကျွမ်းပြန် (u:caukkywam:pran)
* ဦးစောက်ပန်း (u:caukpan:)
* ဦးစောက်ပြောင်းပြန် (u:caukpraung:pran)
* ဦးဆံဖားလျား (u:hcamhpa:lya:)
* ဦးဆက် (u:hcak)
* ဦးဆွေးဆံမြည့် (u:hcwe:hcammrany.)
* ဦးဆုံး (u:hcum:)
* ဦးဆောက်ပန်း (u:hcaukpan:)
* ဦးဆောင် (u:hcaung)
* ဦးဆောင်း (u:hcaung:)
* ဦးညွှတ် (u:hnywat)
* ဦးတင် (u:tang)
* ဦးတည့်ရာ (u:tany.ra)
* ဦးတည် (u:tany)
* ဦးတည်ချက် (u:tanyhkyak)
* ဦးတည်ရာ (u:tanyra)
* ဦးတန်ခူး (u:tanhku:)
* ဦးတိုက် (u:tuik)
* ဦးတိုက်စပ် (u:tuikcap)
* ဦးတိုက်လျှောက် (u:tuikhlyauk)
* ဦးတော်တင် (u:tautang)
* ဦးထမ်းပဲ့ထမ်း (u:htam:pai.htam:)
* ဦးထိပ် (u:htip)
* ဦးထိပ်ထား (u:htiphta:)
* ဦးထုပ် (u:htup)
* ဦးထုပ်ကြိုး (u:htupkrui:)
* ဦးထုပ်ဆောင်း (u:htuphcaung:)
* ဦးနင်းပဲ့ထောင် (u:nang:pai.htaung)
* ဦးနှိမ် (u:hnim)
* ဦးနှိမ်ချ (u:hnimhkya.)
* ဦးနှောက် (u:hnauk)
* ဦးနှောက်ခြောက် (u:hnaukhkrauk)
* ဦးနှောက်ဆေး (u:hnaukhce:)
* ဦးနှောက်ပျက် (u:hnaukpyak)
* ဦးနှောက်ရှင်း (u:hnaukhrang:)
* ဦးနှောက်ရှုပ် (u:hnaukhrup)
* ဦးပဉ္စင်း (u:panycang:)
* ဦးပြည်း (u:prany:)
* ဦးပွတ် (u:pwat)
* ဦးပိုင်း (u:puing:)
* ဦးပေါင်း (u:paung:)
* ဦးပေါင်းထုပ် (u:paung:htup)
* ဦးပဲ့ထမ်း (u:pai.htam:)
* ဦးမင်း (u:mang:)
* ဦးမစို (u:ma.cui)
* ဦးမလေး (u:ma.le:)
* ဦးမော့ (u:mau.)
* ဦးယဉ်းခေါင်းခဲနာ (u:yany:hkaung:hkai:na)
* ဦးယဉ်းနာ (u:yany:na)
* ဦးရင် (u:rang)
* ဦးရစ် (u:rac)
* ဦးရည် (u:rany)
* ဦးရွှေရိုးအက (u:hrwerui:a.ka.)
* ဦးရာလူ (u:ralu)
* ဦးရီး (u:ri:)
* ဦးရေ (u:re)
* ဦးရေပြား (u:re-pra:)
* ဦးလည်မသုန် (u:lanyma.sun)
* ဦးလုံး (u:lum:)
* ဦးလုံးသွင်း (u:lum:swang:)
* ဦးလုံးသိမ်း (u:lum:sim:)
* ဦးလေး (u:le:)
* ဦးသစ်စ (u:sacca.)
* ဦးသျှောင် (u:hsyaung)
* ဦးသျှောင်ကျင် (u:hsyaungkyang)
* ဦးသျှောင်အဖွဲ့ (u:hsyaung-a.hpwai.)
* ဦးဦးဆုံး
* ဦးဦးဖျားဖျား

### Particle

ဦး • (u:)
* title prefixed to the name of a man or a monk
* honorific term prefixed to the name of a monk
* (honorific) form of address for older men, roughly the average age of one's uncle; sir
    ဦး သန့်u: san.U Thant
* particle suffixed to a verb or adjective to denote something offered first (as to a monk in deference); first (in season); first (sale of the day)
* particle suffixed to verbs to denote a prerequisite, definite or imperative condition

#### Coordinate terms

* ကို (kui) (for younger men)
* ဒေါ် (dau) (for older women)
* မ (ma.) (for younger women)

#### Descendants

* → Shan: ဢူး (ʼúu)

### Classifier

ဦး • (u:)
* numerical classifier used with counting people

### Further reading

* “ဦး” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.