# ဆိုး
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /sʰó/
* Romanization: MLCTS: hcui: • ALA-LC: chuiʺ • BGN/PCGN: hso: • Okell: hsoù

### Etymology 1

Inherited from Old Burmese ဆိဝ် (chiw).
* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (chûi "bad, vicious, wicked"). Luce gives Old Chinese 莠 (OC *luʔ, “green foxtail; (figuratively) bad”) as a potential cognate, though modern reconstructions of the Old pronunciation do not support this. Also bears some resemblance to Old Chinese 餿 (OC *sru, “rancid, spoiled”).
* In addition, for the compound ချောင်းဆိုး (hkyaung:hcui:, “to cough”), the second syllable ဆိုး (hcui:), is traditionally taken by Burmese scholarship to denote the sense of "bad, serious" as in the above. That said, it could possibly have a unique sense of "to cough" here, and be related to Old Chinese 嗽 (OC *sloːɡs, *sroːɡ, *sloːɡ, “to cough”).”

#### Adjective

ဆိုး • (hcui:)
* bad, wicked, naughty, mischievous, serious, critical, evil, foul

##### Antonyms

* ကောင်း (kaung:)

##### Derived terms

* ကံဆိုး (kamhcui:)
* ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျ (kamhcui:mui:hmaungkya.)
* ကြက်ညှာချောင်းဆိုး (krakhnyahkyaung:hcui:)
* ချောင်းဆိုး (hkyaung:hcui:)
* ချောင်းဆိုးသွေးပါ (hkyaung:hcui:swe:pa)
* ခေတ်ဆိုး (hkethcui:)
* ဂြိုဟ်ဆိုးဝင် (gruihhcui:wang)
* ငှက်ဆိုး (hngakhcui:)
* စိတ်ဆိုး (cithcui:)
* စိတ်ဆိုးမာန်ဆိုး (cithcui:manhcui:)
* ဆိုးညစ် (hcui:nyac)
* ဆိုးတူကောင်းဖက် (hcui:tukaung:hpak)
* ဆိုးတေ (hcui:te)
* ဆိုးနွဲ့ (hcui:nwai.)
* ဆိုးမျိုးခံ (hcui:myui:hkam)
* ဆိုးမွေ (hcui:mwe)
* ဆိုးယုတ် (hcui:yut)
* ဆိုးဝါး (hcui:wa:)
* ဆိုးသွမ်း (hcui:swam:)
* ဆိုးသွမ်းလူငယ် (hcui:swam:lu-ngai)
* နတ်ဆိုး (nathcui:)
* နွဲ့ဆိုးဆိုး (nwai.hcui:hcui:)
* နာမည်ဆိုး (namanyhcui:)
* ဖတဆိုး (hpa.ta.hcui:)
* ဘေးဆိုး (bhe:hcui:)
* မကောင်းဆိုးဝါး (ma.kaung:hcui:wa:)
* မြွေဆိုး (mrwehcui:)
* မွေးဆိုးတောင်ညစ် (mwe:hcui:taungnyac)
* မိတဆိုး (mi.ta.hcui:)
* မိသဆိုး (mi.sa.hcui:)
* ရွာဆိုးကုန်း (rwahcui:kun:)
* ရေဆိုး (rehcui:)
* ရောဂါဆိုး (rau:gahcui:)
* လူဆိုး (luhcui:)
* သက်ဆိုးရှည် (sakhcui:hrany)
* သဘောဆိုး (sa.bhau:hcui:)
* သွေးဆိုး (swe:hcui:)
* သွေးသားဆိုး (swe:sa:hcui:)
* သေခြင်းဆိုး (sehkrang:hcui:)
* အကြောင်းဆိုး (a.kraung:hcui:)
* အတွင်းဆိုး (a.twang:hcui:)
* အနာဆိုး (a.nahcui:)
* အပေါက်ဆိုး (a.paukhcui:)
* အဖြစ်ဆိုး (a.hprachcui:)
* အမွေဆိုး (a.mwehcui:)
* အရုပ်ဆိုး (a.ruphcui:)
* အလိုက်ကမ်းဆိုးမသိ (a.luikkam:hcui:ma.si.)
* အဝင်ဆိုး (a.wanghcui:)
* အသေဆိုး (a.sehcui:)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (chûi "dye"). Luce gives Old Chinese 皂 (OC *zuːʔ, “black (dye); soap”) as a cognate. Also looks a bit like Proto-Sino-Tibetan *m-tsəw-s/t (“to color, dye”), whence 彩 (OC *sʰɯːʔ, “rich colors, vibrance”).”

#### Verb

ဆိုး • (hcui:)
* to dye, color, stain

##### Derived terms

* ဆံပင်ဆိုးဆေး (hcampanghcui:hce:)
* ဆိုးဆေး (hcui:hce:, “dye”, noun)
* ဆေးဆိုး (hce:hcui:)
* ဆေးဆိုးပန်းရိုက် (hce:hcui:pan:ruik)
* ပန်းဆိုး (pan:hcui:, “to dye (clothing)”)
* ပိန္နဲဆိုး (pinnai:hcui:)
* ဖန်ရည်ဆိုး (hpanranyhcui:)
* သစ်ခေါက်ဆိုး (sachkaukhcui:)

### References

* ↑ Rudolf A. Yanson (2002 January 1) A List of Old Burmese Words from 12th Century Inscriptions‎, Brill, →DOI, →ISBN, pages 163–167
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-UIW Finals (24. Fallow; Ruined; Useless; Bad)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 28
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-UIW Finals (23. to Dye; Dyed Cloth)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 28

### Further reading

* “ဆိုး” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.