# węgiel
## Old Polish
### Alternative forms

* (alternative reading) wągiel, wągl

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *ǫ̀glь. First attested in the 15th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /væ̃ɡjɛlʲ/
* IPA: (15th CE) /væ̃ɡjɛlʲ/

### Noun

węgiel m animacy unattested
* (attested in Greater Poland) coal; charcoal
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 124:Tedy on, vz[v]yawszy vegla v lono svey suknye, ponyosl[Tedy on wźwiąwszy węgla w łono swej suknie poniosł]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 23v:Carbo […] eyn kol vel est proprium nomen viri vagl[Carbo […] eyn kol vel est proprium nomen viri wągl]
* spark of a fire
** [c. 1500], rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rkpsie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 381, z r. 1457, page 86ra:Favilla dicitur extincta scintilla Et scintilla proprie dicitur accenssa Et favilla aphos graece id est ignis latine wągyel[Favilla dicitur extincta scintilla Et scintilla proprie dicitur accenssa Et favilla aphos graece id est ignis latine wągiel]

#### Derived terms

* żywe węgle

#### Descendants

* Polish: węgiel, węgło (Przemyśl)
* Silesian: wōngel, wōngiel, wůngel (Steuers Silesian alphabet)

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “węgiel”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “węgiel”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “węgiel czy wągiel, wągl, też coll. wągle czy węgle”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “węgiel”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* węgło (Przemyśl)

### Etymology

Inherited from Old Polish węgiel.

### Pronunciation

* IPA: /ˈvɛŋ.ɡjɛl/
* (Middle Polish) IPA: /ˈvɛ̃.ɡjɛl/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛŋɡjɛl
* Syllabification: wę‧giel
* Homophones: Wengiel, Węgiel

### Noun

węgiel m inan (diminutive węgielek, related adjective węglowy or węgielny)
* (uncountable) coal; charcoal (black mineral)
* (countable) coal; charcoal (single piece or lump of such a mineral)
* (uncountable, chemistry) carbon (chemical element (symbol C) with an atomic number of 6)
    dwutlenek węgla ― carbon dioxide
* (uncountable, pharmacology) carbon (chemical element carbon used against poison and diarrhea)
* (countable) carbon (stick of charcoal - a substance used for sketching on paper)

#### Derived terms

* węgielny
* węglonośny
* jak na rozżarzonych węglach
* wąglik
* węgiel brunatny
* węgiel drzewny
* węgiel kamienny
* węgiel koksujący
* węglan
* węglarka
* węglarz
* węglik
* węglowiec
* zwęglić pf, zwęglać impf

### Further reading

* węgiel in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* węgiel in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “węgiel”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Paweł Kupiszewski (19.01.2022) “WĘGIEL”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “węgiel”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “węgiel”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “węgiel”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 523