# prózny
## Old Polish
### Alternative forms

* próżn, próżen, próźni

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *porzdьnъ.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /prɔːznɨː/
* IPA: (15th CE) /proznɨ/

### Adjective

prózny
* (attested in Lesser Poland, Southern Borderlands) miserable, worthless; unrighteous
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 5, 10:Bo ne w gich vsczech prawdy, sercze gich proszne iest (vanum est)[Bo nie w jich uściech prawdy, sierce jich prozne jest (vanum est)]
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, Lviv, page 76:Nemo vos seducat inanibus verbis nyechacz nye szwodzy waasz nykt proznymy albo marnymy szlowy (Eph 5, 6)[Nemo vos seducat inanibus verbis niechać nie zwodzi was nikt proznymi albo marnymi słowy (Eph 5, 6)]
* idle (not busy with work)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 392:W[y]schedschy o trzeczyey godzynye vzral yne na targv stoyącz prosne (stantes in foro otiosos Mat 20, 3)[W[y]szedszy o trzeciej godzinie uźrał ine na targu stojąc prozne (stantes in foro otiosos Mat 20, 3)]
* empty (not having anything)
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 34, 20:Pyrworodzencza synow twich wiplaczysz any szyø vkaszesz w opatrzenyu meem prozen (nec apparebis in conspectu meo vacuus)[Pirworodzeńca synow twych wypłacisz ani się ukażesz w opatrzeniu mem prozen (nec apparebis in conspectu meo vacuus)]
* free, unrestrained
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 826:Gdyz myly Cristus yvze prosn stal..., tedy odstąpyvschy od slupa..., poklyąknąl[Gdyż miły Krystus juże prozn stał..., tedy odstąpiwszy od słupa..., poklęknął]
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 24, 5:Gdisz møsz poymye zonø novo, nye poydze kv boyv..., ale prozen bødze przes pokvti w domu swem (sed vacabit absque culpa domi suae)[Gdyż mąż pojmie żonę nowo, nie pojdzie ku boju..., ale prozen będzie przez pokuty w domu swem (sed vacabit absque culpa domi suae)]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 30, 1:Spy-ly maszczyszna... sz dzyewką, czo proszna gest albo szobye wolna[Śpi-li mężczyzna... z dziewką, co prozna jest albo sobiewolna]
* free from obligations, accusations, or guilt
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 83, 2:Tedy bandze proszno tego dlugv[Tedy będzie prozno tego długu]
* (i.e. of a document, attested in Masovia) invalid
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 28:Thy przywyleye ylko k themv yako szmyerthnee a bląndnee prooznee czynymy, kazymy, wsrzvcami y odszywami (cassamus, irritamus et revocamus)[Ty przywileje, ilko k temu jako śmiertne a błędne, prozne czynimy, kazimy, wzrzucamy i odzywamy (cassamus, irritamus et revocamus)]
* unchaste, impure, immodest, immoral, lewd
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 361:Meretricem mulierem prozna, nyepoczeslywa (abiit, sc. Samson, quoque in Gazam et vidit ibi mulierem meretricem ingressusque est ad eam Jud 16, 1)[Meretricem mulierem prozną, niepocześliwą (abiit, sc. Samson, quoque in Gazam et vidit ibi mulierem meretricem ingressusque est ad eam Jud 16, 1)]
* empty inside
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 38, 7:Oltarz ten nye byl czali, alye wnøøtrz proszni (cavum) s desk a nøtrz dzurawi[Ołtarz ten nie był cały, ale wnątrz prozny (cavum) z desk a [w]nątrz dziurawy]
* empty and light
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 75:Prozny gracialis (war. lub. rp.: czyenka gracilis; quoniam spes impii... tanquam spuma gracilis, quae a procella dispergitur Sap 5, 15)[Prozny gracialis (war. lub. rp.: cienka gracilis; quoniam spes impii... tanquam spuma gracilis, quae a procella dispergitur Sap 5, 15)]

#### Derived terms

* prozna pastwa
* próznować impf

#### Descendants

* Polish: próżny
* Silesian: prōzny

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “prózny”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN