# wychodzić
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *vyxoditi. By surface analysis, wy- +‎ chodzić. First attested in the second half of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vɨxɔd͡ʑit͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /vɨxɔd͡ʑit͡ɕ/

### Verb

wychodzić impf (perfective wyjć, frequentative wychadzać)
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland, Masovia) to walk out, to go out, to leave [with z (+ genitive) ‘what place’]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 87, 9:Ne wichodzil iesm (non egrediebar)[Nie wychodził jeśm (non egrediebar)]
** 1979 [c. 1500], Ladislas of Gielniów, “Rzepka Wojciech R. Pieśni Władysława z Gielniowa nowo odnalezione”, in Wiesław Wydra, editor, Studia Polonistyczne, volume 6, numbers 167-201, Gniezno, page 178:Szbawyczyelu mylosczyvy, ... raczy myą thedy nawyedzycz, gdy bądzye dusza wychodzycz[Zbawicielu miłościwy, ... raczy mię tedy nawiedzić, gdy będzie dusza wychodzić]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 22:O tych, gysz z sąndv wychodzą szkazaany (de convictis recedentibus de iudicio)[O tych, jiż z sądu wychodzą skazani (de convictis recedentibus de iudicio)]
* (figuratively, attested in Lesser Poland) to avoid [with od (+ genitive) ‘what’]
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 33:Ysze taczy zlosnyczy... wząly sobye w obyczay myeszkacz... we wsyach, gdzesz to by nyemyeczskym prawem odpyraly, a tako... swą chytrosczą od smyerczy wychodzą[Iże tacy złośnicy... wzięli sobie w obyczaj mieszkać... we wsiach, gdzież to by się niemiecskim prawem odpirali a tako... swą chytrością od śmierci wychodzą]
** (of a serf, attested in Masovia) to leave a farm in one's lord's village
*** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 61:Myalby przeth thym volą kylo lath, telesz lath panv svemv slvzycz ma, oth nyego nye wychodzącz (ab eodem minime recedendo), gyle lath volą szą weszelyl[Miałby przedtym wolą kilo lat, tyleż lat panu swemu służyć ma, ot niego nie wychodząc (ab eodem minime recedendo), jile lat wolą się weselił]
* (attested in Masovia) to head out (walking, to go to meet or greet someone) [with do (+ genitive) or ku (+ dative) or przeciw (+ dative) ‘whom’]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 483:Tegodlya rzekąlycz vam: Ovo yest na pvsczy, nye vychodzczye (nolite exire Mat 24, 26)[Tegodla rzekąlić wam: Owo jest na puszczy, nie wychodźcie (nolite exire Mat 24, 26)]
** 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 298:Thedy vychodzylo do nyego (exibat ad eum Mat 3, 5) Ierusalem[Tedy wychodziło do niego (exibat ad eum Mat 3, 5) Jerusalem]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 736:Nye vychodczye ku mystrzovy[Nie wychod[ź]cie ku mistrzowi]
** 1930 [c. 1455], “Judith”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 3, 9:Tak wyelyki strach wszem kraynam przipadnye, ysze... ksyøszøta y wszitci poczcziui... wichodzily przecyw gemu (exirent obviam venienti) przimuiøcz gy s koronamy[Tak wieliki strach wszem krainam *przypadnie, iże... książęta i wszytcy poćciwi... wychodzili przeciw jemu (exirent obviam venienti) przymując ji z koronami]
* to head out (to go on a war expedition)
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 25, 7:O krolyv, nye wichodz s tobø woyska israhelska (ne egrediatur tecum exercitus Israel)![O krolu, nie wychodź z tobą wojska israhelska (ne egrediatur tecum exercitus Israel)!]
* (about a woman dismissed by her husband) to leave forcibly
** 1882 [End of the 15th century], Emil Kałużniacki, editor, Kleinere altpolnische Texte aus Handschriften des XV. und des Anfangs des XVI. Jahrhunderts‎, page 282:Przeda-ly ktho dzyewką szwą, nye wynydze tako, yako wychodzą dzyewky nyewolne (non egredietur sicut ancillae consueverunt Ex 21, 7)[Przeda li kto dziewkę swą, nie wynidzie tako, jako wychodzą dziewki niewolne (non egredietur sicut ancillae consueverunt Ex 21, 7)]
* (attested in Lesser Poland) to get out (to reach the outside of something from the inside)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 88, 34:Iesz wychodzø z warg mogich (quae procedunt de labiis meis), ne vczinø wzdruszono[Jeż wychodzą z warg mojich (quae procedunt de labiis meis), nie uczynię wzdruszono]
* to begin (to have one's beginnings)
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 38, 2:Vlal y oltarz offyerni..., gegosz rogy s *woglow wichodzyly søø (de angulis procedebant)[Udziełał i ołtarz oﬁerny..., jegoż rogi s węgłow wychodziły są (de angulis procedebant)]
** 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 303:Vexilla regis prodeunt wichodza, vkazuia są, wsnoscha są[Vexilla regis prodeunt wychodzą, ukazują są, wznoszą są]
* (attested in Greater Poland) to exceed (to go beyond some measure or border)
** 1965 [1456], Mikołaj z Pawłowic, edited by Henryk Kowalewicz, Średniowieczne zabytki języka polskiego w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Polskie glosy i zapiski z rękopisów 1728, 1732, 1752, Zeszyty Naukowe UAM, Greater Poland, page 118:Quia sicut oleum utat (pro natat?) super aliis licoribus, sic fides excedit, vychodzycz, alias virtutes[Quia sicut oleum utat (pro natat?) super aliis licoribus, sic fides excedit, wychodzić, alias virtutes]
** 1466, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy z rkpsu Biblioteki Jagiellońskiej nr 2195 oraz z rękopisu, numbers 1490/11, 1945/1, Biblioteka Kapitulna w Pradze, page 12:Quando modus, gl. mensura, excedat, gl. transgredit vychodzy, tum membra suis ministeriis non respondent[Quando modus, gl. mensura, excedat, gl. transgredit wychodzi, tum membra suis ministeriis non respondent]
* to err, to stray from the right path
** 1466, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy z rkpsu Biblioteki Jagiellońskiej nr 2195 oraz z rękopisu, numbers 1490/11, 1945/1, Biblioteka Kapitulna w Pradze, page 26:Dum plaustrum Feton male vexat, aboritat, gl. deviat vychodzyl, Elon, gl. talis equus solis[Dum plaustrum Feton male vexat, aboritat, gl. deviat wychodził, Elon, gl. talis equus solis]
** (figuratively) to stray from the righteous path
*** 1466, Elżbieta Belcarzowa, editor, Glosy z rkpsu Biblioteki Jagiellońskiej nr 2195 oraz z rękopisu, numbers 1490/11, 1945/1, Biblioteka Kapitulna w Pradze, page 12:Dum iniquitas mercede redimitur, ab equitatis calle palam exhorbitat, gl. sc. tunc iudex deviat vychodzy, ... iustum iudicium perveritendo[Dum iniquitas mercede redimitur, ab equitatis calle palam exhorbitat, gl. sc. tunc iudex deviat wychodzi, ... iustum iudicium perveritendo]
* to expire, to finish
** 1977 [c. 1500], Julian Wojtkowski, editor, Glosy i drobne teksty polskie do 1500 roku, page 131:Nam hodie expirat, wychodzy, annus servitii eorum[Nam hodie expirat, wychodzi, annus servitii eorum]

#### Derived terms

* dziedzina wychodzi z ręki
* wychodzień
* wychód
* wychadzać impf
* wychodzić z dziedziny impf

#### Related terms

* wychodowy
* wychodnie
* wychodne

#### Descendants

* Polish: wychodzić
* Silesian: wychodzić

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wychodzić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish wychodzić. By surface analysis, wy- +‎ chodzić.

### Pronunciation

* IPA: /vɘˈxɔ.d͡ʑit͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /vɨˈxɔ.d͡ʑit͡ɕ/
* (Greater Poland):
** (Chełmno-Dobrzyń) IPA: /vɘˈxɔ.d͡ʑit͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɔd͡ʑit͡ɕ
* Syllabification: wy‧cho‧dzić

### Verb

wychodzić impf (perfective wyjść)
* (intransitive) to walk out, to leave, to exit (to exit a place on foot)
* (intransitive) to walk out, to leave (to end a long stay somewhere)
* (intransitive) to leave; to quit; to fall out (to stop having a particular state) [with z (+ genitive) ‘from what’]
* (intransitive) to walk out, to leave (to stop associating with a particular organization or activity)
* (intransitive) to come from (to have an origin from a particular place)
* (intransitive) to come out (to become visible)
* (intransitive, of vehicles) to depart, to leave
* (intransitive, of hair) to fall out [with dative ‘on whom/whose hair’]
    Synonyms: wyleźć, wypaść
* (intransitive, of problems or negative situations) to come to light, to become clear [with z (+ genitive) ‘from what/whom’]
* (intransitive) to come out (to find oneself in a higher ranking upon defeating others) [with na (+ accusative) ‘in what position/place’]
* (intransitive, colloquial) to come out (to be released or published and spread)
    Synonym: ukazać się
* (intransitive, colloquial) to enter into force
* (intransitive, colloquial, of money or resources) to run out (to be spent or used entirely)
* (intransitive) to come out (to propose something) [with z (+ instrumental) ‘with what’]
* (intransitive) to exceed, to surpass (to pass some border, real or otherwise) [with poza (+ accusative) ‘what’]
* (intransitive) to be accepted as a base of understanding [with z or od (+ genitive)]
* (intransitive) to come out (to be the result of some work or calculation) [with z (+ genitive) ‘of what’]
* (intransitive) to end up (to result or end somehow)
* (intransitive) to come out (to be represented somehow in a picture or painting) [with na (+ locative) ‘in what’]
* (intransitive, colloquial) to come out, to work out (to succeed as intended)
* (intransitive) to log out; to leave (to stop using a particular program or internet service)
* (intransitive) to come across (to show some character trait, especially a negative one) [with na (+ accusative) ‘as what’]
* (intransitive, of a woman) to get married [with za (+ accusative) ‘whom’]
    Synonym: wyjść za mąż
* (intransitive, colloquial, card games) to end up (to find oneself in a particular situation) [with na (+ locative) ‘what situation’]
* (intransitive) to come out (to make a particular move) [with instrumental ‘with what’; or with z (+ genitive) ‘from what’; or with w (+ accusative) ‘what’]
    Synonym: zagrać
* (intransitive, sports) to come out (by moving in a specific way for a given sports game, finding a place on the field, court, etc. from which one can make a move)
* (intransitive) to show support [with przeciw (+ dative) ‘for whom’]
* (intransitive) to come out (to get out of a difficult situation)
* (intransitive) to be directed, to lead somewhere
* (intransitive) to leave (to finish studies somewhere)
* (intransitive) to earn, to gain
    Synonyms: zarobić, zyskać
* (intransitive, of materials) to be enough
* (intransitive) to come out (to be announced)

#### Derived terms

* oczy wychodzą na wierzch impf, oczy wyszły na wierzch pf
* wychodzić bokiem impf, wyjść bokiem pf
* wychodzić jak Zabłocki na mydle impf, wyjść jak Zabłocki na mydle pf
* wychodzić na czysto impf, wyjść na czysto pf
* wychodzić na jaw impf, wyjść na jaw pf
* wychodzić na ludzi impf, wyjść na ludzi pf
* wychodzić na prostą impf, wyjść na prostą pf
* wychodzić na swoje impf, wyjść na swoje pf
* wychodzić na zdrowie impf, wyjść na zdrowie pf
* wychodzić na zdrowie impf, wyjść na zdrowie pf
* wychodzić na zero impf, wyjść na zero pf
* wychodzić obronną ręką impf, wyjść obronną ręką pf
* wychodzić przed szereg impf, wyjść przed szereg pf
* wychodzić spod prasy impf, wyjść spod prasy pf
* wychodzić uszami impf, wyjść uszami pf
* wychodzić w praniu impf, wyjść w praniu pf
* wychodzić z cienia impf, wyjść z cienia pf
* wychodzić z formy impf, wyjść z formy pf
* wychodzić z podziemia impf, wyjść z podziemia pf
* wychodzić z roli impf, wyjść z roli pf
* wychodzić z siebie impf, wyjść z siebie pf
* wychodzić za mąż impf, wyjść za mąż pf
* wychodzić ze skóry impf, wyjść ze skóry pf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), wychodzić is one of the most used words in Polish, appearing 7 times in scientific texts, 4 times in news, 13 times in essays, 32 times in fiction, and 31 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 87 times, making it the 734th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “wychodzić”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 689

### Further reading

* wychodzić in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wychodzić in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wychodzić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “WYCHODZIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 07.09.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wychodzić”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “wychodzić”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wychodzić”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 814
* wychodzić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Kazimierz Nitsch (1907) “wychodzić”, in “Dyalekty polskie Prus zachodnich”, in Materyały i Prace Komisyi Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie (in Polish), volume 3, Krakow: Akademia Umiejętności, page 393