# հոգի
## Armenian
### Etymology

From Old Armenian հոգի (hogi).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /hoˈkʰi/, [hokʰí]
* (Western Armenian) IPA: /hoˈki/, [hokʰí]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

հոգի • (hogi)
* soul
* ghost
* person (in counting people)
    տասը հոգի ― tasə hogi ― ten persons, ten people
    քանի՞ հոգի ― kʻani$^?$ hogi ― how many people?

#### Derived terms

* հոգեբան (hogeban)
* հոգեբույժ (hogebuyž)

## Old Armenian
### Alternative forms

* ոգի (ogi)

### Etymology

From Proto-Indo-European *powyo-, grown from *pew- (“to blow, to breathe”). Cognate with հեւալ (hewal), հոգ (hog), հով (hov), Lithuanian pū̃sti (“to blow”), Proto-Germanic *feukaną (“to whisk; blow”).

### Noun

հոգի • (hogi)
* spirit, soul, ghost
    երկնային հոգի ― erknayin hogi ― celestial or blessed soul
    աստուածային հոգի ― astuacayin hogi ― divine soul
    վեհ հոգի ― veh hogi ― sublime soul
    անմահ հոգի ― anmah hogi ― immortal soul
    դիւցազնական հոգի ― diwcʻaznakan hogi ― heroic spirit
    առաքինի հոգի ― aṙakʻini hogi ― virtuous soul
    գեղեցիկ հոգի ― gełecʻik hogi ― high or elevated soul
    ազնուական հոգի ― aznuakan hogi ― noble or great soul
    դիւրազգած հոգի ― diwrazgac hogi ― tender or sensible mind
    նուաստ հոգի ― nuast hogi ― mean or grovelling spirit
    անարգ հոգի ― anarg hogi ― low spirit
    յուզեալ հոգի ― yuzeal hogi ― troubled spirit
    մոլորեալ հոգի ― moloreal hogi ― erring mind
    հոգի իմաստութեան ― hogi imastutʻean ― intellect, spirit of knowledge
    հոգի բանաստեղծական ― hogi banastełcakan ― poetic fire, genius or enthusiasm
    ոգի բանական ― ogi banakan ― intelligence, reason
    ոգի կենդանութեան ― ogi kendanutʻean ― spirit of life
    կենդանական ոգիք ― kendanakan ogikʻ ― animal spirits
    ոգի նախանձու ― ogi naxanju ― the spirit of jealousy
    յոգիս ապաստան լինել ― yogis apastan linel ― to be extremely downcast, depressed, prostrated, to be tormented
    յոգիս ապաստան առնել ― yogis apastan aṙnel ― to reduce to the last extremity; to exhaust, to harass, to vex
    յոգւոցն պարզել ապաստան լինել ― yogwocʻn parzel apastan linel ― to be at the last extremity, near the last breath, to be dying
    թափել զոգի ուրուք ― tʻapʻel zogi urukʻ ― to keep in suspense
    հարկանել զոք յոգի ― harkanel zokʻ yogi ― to sting, to gall to the quick
    ոգւով չափ սիրել ― ogwov čʻapʻ sirel ― to love to distraction
    ոգւով չափ ― ogwov čʻapʻ ― with all one's soul, heartily, willingly
    խռովիլ յոգի իւր ― xṙovil yogi iwr ― to be disconcerted, perturbed or disturbed
    գիտել յոգի իւր ― gitel yogi iwr ― to know within oneself
    ոգւով երգել ― ogwov ergel ― to sing with great expression
    քաղէին ոգիք նորա ― kʻałēin ogikʻ nora ― he fainted or swooned
    ոգին էր դաւոյն ― ogin ēr dawoyn ― he was the soul of the conspiracy
    խաղաղութիւն հոգւոյ ― xałałutʻiwn hogwoy ― tranquillity or peace of mind, hearts ease
    վեհանձնութիւն հոգւոյ ― vehanjnutʻiwn hogwoy ― magnanimity, generosity
    կարողութիւնք հոգւոյ ― karołutʻiwnkʻ hogwoy ― the faculties of the soul
    հոգւով ― hogwov ― in spirit; spiritually; feelingly, warmly
    մարմին ջանայ հակառակ հոգւոյ եւ հոգի հակառակ մարմնոյ ― marmin ǰanay hakaṙak hogwoy ew hogi hakaṙak marmnoy ― the flesh is at war with the spirit, and the spirit with the flesh
    հոգւոյ տուն ― hogwoy tun ― guest's house
* (Christianity) the Holy Ghost, Paraclete
    խաղաց հոգի Տեառն ի վերայ նորա ― xałacʻ hogi Teaṙn i veray nora ― the spirit of God fell upon him
* spirit, genius; manes, shades, ghost, hobgoblin
    ոգիք խաւարի ― ogikʻ xawari ― the spirits of darkness, devils
    հոգիք հրեղինաց ― hogikʻ hrełinacʻ ― heavenly spirits, spirits of light
    հրաժարեալ հոգիք ― hražareal hogikʻ ― the dead, the defunct, the deceased
    դատապարտեալ հոգիք ― dataparteal hogikʻ ― the damned
    աղօթել վասն հոգւոցն ննջեցելոց ― ałōtʻel vasn hogwocʻn nnǰecʻelocʻ ― to pray for departed souls
    հանգուսցէ Տէր զհոգի նորա ― hanguscʻē Tēr zhogi nora ― God rest his/her soul
* soul, person, individual
    հոգիք իբր հարիւր հազար են ի քաղաքին Կարնոյ ― hogikʻ ibr hariwr hazar en i kʻałakʻin Karnoy ― there are a hundred thousand souls or inhabitants in the city of Erzerum
* spirit, meaning, sense, essence, motive
    ճշմարտութիւն է պատմութեան հոգի ― čšmartutʻiwn ē patmutʻean hogi ― truth is the soul or life of history
* life; heart
    հոգի բանական, զգայական եւ տնկական ― hogi banakan, zgayakan ew tnkakan ― rational, animal and vegetable life or existence
    հարկանել զոք յոգի ― harkanel zokʻ yogi ― to deprive of life, to kill
    դնել զոգի ի ձեռն/ի բռին, զոգի ի բռին ունել ― dnel zogi i jeṙn/i bṙin, zogi i bṙin unel ― to endanger oneself, to risk, brave or face death, to risk, expose or hazard one's life, to lavish or to be prodigal of life
    արձակել, հանել, փչել զոգի ― arjakel, hanel, pʻčʻel zogi ― to yield or give up the ghost, to breathe one's last, to expire
    յոգւոցն ցամաքել ― yogwocʻn cʻamakʻel ― to die
    տալ ոգի կամ շունչ ի վէմս կճեայս ― tal ogi kam šunčʻ i vēms kčeays ― to give spirit or life to marble
    սիրել ամենայն հոգւով ― sirel amenayn hogwov ― to love with all one's heart or soul
    աւանդել զհոգին ― awandel zhogin ― to render or give up the ghost, soul or spirit
    փչել, հանել զհոգին ― pʻčʻel, hanel zhogin ― to expire, to die
* soul, energy, courage
    ոգի առնուլ, կլանել ― ogi aṙnul, klanel ― to rest, to take repose, to revive, to acquire new strength or vigor
    եւ դարձաւ ոգի իւր առ ինքն ― ew darjaw ogi iwr aṙ inkʻn ― his spirits returned, his strength revived
    հաստատեցաւ ոգի նորա ― hastatecʻaw ogi nora ― he regained strength or vigor
    գուն գործեալ ոգւովք չափ ― gun gorceal ogwovkʻ čʻapʻ ― risking his life
* breath, respiration; puff, air, wind
    ոգի առնուլ, կլանել ― ogi aṙnul, klanel ― to breathe, to take breath, to breathe freely, to respire
    յոգւոց հանել, ելանել ― yogwocʻ hanel, elanel ― to sigh, to heave sighs; to groan

#### Usage notes

* In Old Armenian the words հոգի (hogi) and ոգի (ogi) were merely alternative spellings of each other. In modern Armenian they have different shades: the first corresponds to English soul and Russian душа (duša), the second to English spirit and Russian дух (dux).
* The word has the following combining forms: հոգի- (hogi-) (stressed), հոգե- (hoge-) (unstressed); post-classically also հոգ- (hog-) (near a vowel), հոգի- (hogi-) and հոգիա- (hogia-) (unstressed), հոգէ- (hogē-) (misspelling of the second combining form).

#### Derived terms

* անհոգի (anhogi)
* անոգի (anogi)
* բարեհոգութիւն (barehogutʻiwn)
* դառնահոգի (daṙnahogi)
* երկայնահոգի (erkaynahogi)
* երկարոգի (erkarogi)
* կաթոգի (katʻogi)
* կաթոգին (katʻogin)
* կարճահոգի (karčahogi)
* հեզահոգի (hezahogi)
* հոգեբուխ (hogebux)
* հոգեբուղխ (hogebułx)
* հոգեգումար (hogegumar)
* հոգեդարձ (hogedarj)
* հոգեզարդ (hogezard)
* հոգեզգեաց (hogezgeacʻ)
* հոգեզգեստ (hogezgest)
* հոգեզուարճ (hogezuarč)
* հոգելի (hogeli)
* հոգելիր (hogelir)
* հոգելից (hogelicʻ)
* հոգեխաղաց (hogexałacʻ)
* հոգեխառն (hogexaṙn)
* հոգեխառնեմ (hogexaṙnem)
* հոգեխառնիմ (hogexaṙnim)
* հոգեխառնութիւն (hogexaṙnutʻiwn)
* հոգեծաղիկ (hogecałik)
* հոգեծաւալ (hogecawal)
* հոգեծին (hogecin)
* հոգեծնութիւն (hogecnutʻiwn)
* հոգեծնունդ (hogecnund)
* հոգեկան (hogekan)
* հոգեկանութիւն (hogekanutʻiwn)
* հոգեկեցոյց (hogekecʻoycʻ)
* հոգեկիր (hogekir)
* հոգեկորոյս (hogekoroys)
* հոգեկորուստ (hogekorust)
* հոգեկուլ (hogekul)
* հոգեկրող (hogekroł)
* հոգեկրօն (hogekrōn)
* հոգեհան (hogehan)
* հոգեհանգիստ (hogehangist)
* հոգեհանճար (hogehančar)
* հոգեհարուստ (hogeharust)
* հոգեհնչող (hogehnčʻoł)
* հոգեհնչողութիւն (hogehnčʻołutʻiwn)
* հոգեհոս (hogehos)
* հոգեհոսան (hogehosan)
* հոգեհրաշ (hogehraš)
* հոգեղէն (hogełēn)
* հոգեղուտ (hogełut)
* հոգեճաշակ (hogečašak)
* հոգեմաշ (hogemaš)
* հոգեմասն (hogemasn)
* հոգեմասնութիւն (hogemasnutʻiwn)
* հոգեմատեան (hogematean)
* հոգեմարտ (hogemart)
* հոգեմարտութիւն (hogemartutʻiwn)
* հոգեմուխ (hogemux)
* հոգենամ (hogenam)
* հոգենիւթ (hogeniwtʻ)
* հոգենկար (hogenkar)
* հոգենորոգ (hogenorog)
* հոգենուագ (hogenuag)
* հոգեշահ (hogešah)
* հոգեշահութիւն (hogešahutʻiwn)
* հոգեշարժ (hogešarž)
* հոգեշնորհ (hogešnorh)
* հոգեշունչ (hogešunčʻ)
* հոգեպայծառ (hogepaycaṙ)
* հոգեպատմող (hogepatmoł)
* հոգեպատմութիւն (hogepatmutʻiwn)
* հոգեպատում (hogepatum)
* հոգեպարար (hogeparar)
* հոգեպարգեւ (hogepargew)
* հոգեպէս (hogepēs)
* հոգեռանդն (hogeṙandn)
* հոգեսէր (hogesēr)
* հոգեսնոյց (hogesnoycʻ)
* հոգեսնունդ (hogesnund)
* հոգեսպանութիւն (hogespanutʻiwn)
* հոգեվար (hogevar)
* հոգեվարժ (hogevarž)
* հոգետենչ (hogetenčʻ)
* հոգետես (hogetes)
* հոգետեսութիւն (hogetesutʻiwn)
* հոգետոհմութիւն (hogetohmutʻiwn)
* հոգետոչոր (hogetočʻor)
* հոգետուր (hogetur)
* հոգետրութիւն (hogetrutʻiwn)
* հոգերգող (hogergoł)
* հոգեցատուր (hogecʻatur)
* հոգեւոր (hogewor)
* հոգեւորաբար (hogeworabar)
* հոգեւորագոյն (hogeworagoyn)
* հոգեւորադատ (hogeworadat)
* հոգեւորազգած (hogeworazgac)
* հոգեւորազգաց (hogeworazgacʻ)
* հոգեւորական (hogeworakan)
* հոգեւորաշահ (hogeworašah)
* հոգեւորաշնորհ (hogeworašnorh)
* հոգեւորապէս (hogeworapēs)
* հոգեւորացուցանող (hogeworacʻucʻanoł)
* հոգեւորիմ (hogeworim)
* հոգեւորութիւն (hogeworutʻiwn)
* հոգէբարբառ (hogēbarbaṙ)
* հոգէբարձ (hogēbarj)
* հոգէբարձող (hogēbarjoł)
* հոգէբարձու (hogēbarju)
* հոգէբարձութիւն (hogēbarjutʻiwn)
* հոգէբուխ (hogēbux)
* հոգէգէշ (hogēgēš)
* հոգէդարձ (hogēdarj)
* հոգէզարդ (hogēzard)
* հոգէզուարճ (hogēzuarč)
* հոգէլից (hogēlicʻ)
* հոգէխառն (hogēxaṙn)
* հոգէծաղիկ (hogēcałik)
* հոգէծին (hogēcin)
* հոգէկեցոյց (hogēkecʻoycʻ)
* հոգէկիր (hogēkir)
* հոգէմարտ (hogēmart)
* հոգէշարժ (hogēšarž)
* հոգէշնորհ (hogēšnorh)
* հոգէպէս (hogēpēs)
* հոգիաբնակ (hogiabnak)
* հոգիաբուղխ (hogiabułx)
* հոգիագործ (hogiagorc)
* հոգիագորով (hogiagorov)
* հոգիագրկեմ (hogiagrkem)
* հոգիազարդ (hogiazard)
* հոգիազարդեմ (hogiazardem)
* հոգիազգեաց (hogiazgeacʻ)
* հոգիախաղաց (hogiaxałacʻ)
* հոգիախօս (hogiaxōs)
* հոգիածութիւն (hogiacutʻiwn)
* հոգիական (hogiakan)
* հոգիահրաշ (hogiahraš)
* հոգիաձիր (hogiajir)
* հոգիանամ (hogianam)
* հոգիանիւթ (hogianiwtʻ)
* հոգիաշունչ (hogiašunčʻ)
* հոգիապայծառ (hogiapaycaṙ)
* հոգիապատում (hogiapatum)
* հոգիապէս (hogiapēs)
* հոգիասէր (hogiasēr)
* հոգիատաւիղ (hogiatawił)
* հոգիատունկ (hogiatunk)
* հոգիացուցանեմ (hogiacʻucʻanem)
* հոգիափայլ (hogiapʻayl)
* հոգիաքնար (hogiakʻnar)
* հոգիընկալ (hogiənkal)
* հոգիութիւն (hogiutʻiwn)
* հոգիունակ (hogiunak)
* հոգովացուցանեմ (hogovacʻucʻanem)
* հոգւովեռաց (hogwoveṙacʻ)
* մեծահոգի (mecahogi)
* մեծահոգի (mecahogi)
* մեծահոգողութիւն (mecahogołutʻiwn)
* մեծահոգութիւն (mecahogutʻiwn)
* յերկարոգի (yerkarogi)
* յոգւոցհանութիւն (yogwocʻhanutʻiwn)
* ոգեբերիմ (ogeberim)
* ոգեթախանձ (ogetʻaxanj)
* ոգեթափ (ogetʻapʻ)
* ոգեխառնիմ (ogexaṙnim)
* ոգեծնութիւն (ogecnutʻiwn)
* ոգեկան (ogekan)
* ոգեկեցոյց (ogekecʻoycʻ)
* ոգեկիր (ogekir)
* ոգեկործան (ogekorcan)
* ոգեկորոյս (ogekoroys)
* ոգեհանգիստ (ogehangist)
* ոգեհաշմ (ogehašm)
* ոգեշահ (ogešah)
* ոգեշնորհ (ogešnorh)
* ոգեշունչ (ogešunčʻ)
* ոգեպահ (ogepah)
* ոգեպահանջ (ogepahanǰ)
* ոգեպարտ (ogepart)
* ոգեսէր (ogesēr)
* ոգեսիրութիւն (ogesirutʻiwn)
* ոգեսպան (ogespan)
* ոգեսպառ (ogespaṙ)
* ոգեվար (ogevar)
* ոգեվարիմ (ogevarim)
* ոգեւար (ogewar)
* ոգեւոր (ogewor)
* ոգեւորութիւն (ogeworutʻiwn)
* ոգիակողմն (ogiakołmn)
* ուշոգի (ušogi)
* սրբահոգի (srbahogi)
* ցոփոգի (cʻopʻogi)
* փոքրահոգի (pʻokʻrahogi)
* փոքրահոգութիւն (pʻokʻrahogutʻiwn)
* փոքրոգեցուցանեմ (pʻokʻrogecʻucʻanem)
* փոքրոգի (pʻokʻrogi)
* քաջահոգի (kʻaǰahogi)
* քաջահոգիութիւն (kʻaǰahogiutʻiwn)

#### Descendants

* Armenian: ոգի (ogi), հոգի (hogi), հոգոց (hogocʻ), հոգվոց (hogvocʻ)

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “հոգի”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “հոգի”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “հոգի”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy