# պտուղ
## Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian պտուղ (ptuł).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /pəˈtuʁ/, [pətúʁ]
* (Western Armenian) IPA: /bəˈduʁ/, [bədúʁ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

պտուղ • (ptuġ)
* fruit
    Synonyms: միրգ (mirg), բար (bar) (dialectal)
* (figuratively) result, fruit, yield
* (biology) foetus
* (dialectal) pupil of the eye
    Synonym: բիբ (bib)

#### Declension
## Old Armenian
### Etymology

Petersson derived from Proto-Indo-European *bud-, *bewd- (“to swell”), together with պտուկ (ptuk). This is accepted by Pokorny and J̌ahukyan. Ačaṙean remarks that this etymology is formally acceptable and for the suffix -ուղ (-uł) compares -իլ (-il), -աղ (-ał), but he does not accept the etymology because of the absence of reflexes with the meaning “fruit”.

### Noun

պտուղ • (ptuł)
* fruit
    դալար պտուղ ― dalar ptuł ― fresh fruit
    կանաչ պտուղ ― kanačʻ ptuł ― green or unripe fruit
    վաղահաս պտուղ ― vałahas ptuł ― premature fruit
    հասուն պտուղ ― hasun ptuł ― ripe fruit
    չոր պտուղ ― čʻor ptuł ― dried fruit
    փտեալ պտուղ ― pʻteal ptuł ― rotten fruit
    կեղեւ պտղոց ― kełew ptłocʻ ― peel, paring
    կեղեւել զպտուղս ― kełewel zptułs ― to pare, to peel; to decorticate, to strip
    պտուղ տալ, բերել ― ptuł tal, berel ― to bear, to yield, to produce fruits
    պտուղ քաղել ― ptuł kʻałel ― to gather, to pluck, to pick fruit
** 7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography] :Վեցերորդ՝ Կորճէք յելից կայ Մոկաց առ Ասորեստանիւ։ Եւ գաւառս ունի մետասան․ զԿորդիս, զԿորդիս վերին, զԿորդիս միջին, զԿորդիս ներքին, զԱյտուանս, զՄոթղանս, զՈրսիրանս, զԿարատունիս, զՃահուկ, զՓոքր Աղբակ։ Եւ ունի զառիկ․ եւ ի պտղոց՝ շահդանակ։Vecʻerord, Korčēkʻ yelicʻ kay Mokacʻ aṙ Asorestaniw. Ew gawaṙs uni metasan; zKordis, zKordis verin, zKordis miǰin, zKordis nerkʻin, zAytuans, zMotʻłans, zOrsirans, zKaratunis, zČahuk, zPʻokʻr Ałbak. Ew uni zaṙik; ew i ptłocʻ, šahdanak.1992 translation by Robert H. HewsenKorčēkʿ is east of Mokkʿ by Assyria. It has eleven districts: Kordis, Upper Kordis, Middle Kordis, Lower Kordis, Aytuans, Motʿłans, Orsirans, Karatunis, Čahuk, and Lesser Ałbak. It has arsenic and among its fruits is the chestnut.
* (figuratively) fruit, produce, effect, result
    պտուղ քաղել ― ptuł kʻałel ― to reap the fruit of, to derive benefit from
* church tax
* grape (individual berry)
* (figuratively) pupil of an eye (because of its round shape)
    պտուղ աչաց ― ptuł ačʻacʻ ― pupil, eye-ball, apple of the eye
* (figuratively) tip of the finger (because of its round shape)
    չորս պտուղ խունկ ― čʻors ptuł xunk ― four pinches of incense

#### Derived terms

* ամենապտղութիւն (amenaptłutʻiwn)
* ամենապտուղ (amenaptuł)
* անպտղաբեր (anptłaber)
* անպտղաբերութիւն (anptłaberutʻiwn)
* անպտղագոյն (anptłagoyn)
* անպտղական (anptłakan)
* անպտղանամ (anptłanam)
* անպտղիմ (anptłim)
* անպտղութիւն (anptłutʻiwn)
* անպտուղ (anptuł)
* առաջապտուղք (aṙaǰaptułkʻ)
* առաջնապտուղք (aṙaǰnaptułkʻ)
* արգաւանդապտուղ (argawandaptuł)
* բազմապտղաբեր (bazmaptłaber)
* բազմապտղական (bazmaptłakan)
* բազմապտուղ (bazmaptuł)
* բարեպտղութիւն (bareptłutʻiwn)
* բարեպտուղ (bareptuł)
* բոլորապտուղ (boloraptuł)
* գեղեցկապտուղ (gełecʻkaptuł)
* դառնապտուղ (daṙnaptuł)
* լիապտուղ (liaptuł)
* ծայրապտուղք (cayraptułkʻ)
* ծանրապտուղ (canraptuł)
* կաղնապտուղ (kałnaptuł)
* հասարակապտուղ (hasarakaptuł)
* ձիթապտուղ (jitʻaptuł)
* մանրապտուղ (manraptuł)
* մեծապտուղ (mecaptuł)
* միապտուղ (miaptuł)
* յարապտուղ (yaraptuł)
* յոգնապտուղ (yognaptuł)
* նախապտուղ (naxaptuł)
* ներպտղական (nerptłakan)
* նուազապտուղ (nuazaptuł)
* պտղաբեր (ptłaber)
* պտղաբերեմ (ptłaberem)
* պտղաբերիմ (ptłaberim)
* պտղաբերիչ (ptłaberičʻ)
* պտղաբերութիւն (ptłaberutʻiwn)
* պտղաբոյծ (ptłaboyc)
* պտղագործ (ptłagorc)
* պտղազարդ (ptłazard)
* պտղազարդիմ (ptłazardim)
* պտղազուարճ (ptłazuarč)
* պտղաթափ (ptłatʻapʻ)
* պտղալի (ptłali)
* պտղալիութիւն (ptłaliutʻiwn)
* պտղալից (ptłalicʻ)
* պտղալուծ (ptłaluc)
* պտղախակ (ptłaxak)
* պտղախայծ (ptłaxayc)
* պտղախայծութիւն (ptłaxaycutʻiwn)
* պտղախունկ (ptłaxunk)
* պտղածին (ptłacin)
* պտղածնիմ (ptłacnim)
* պտղածնող (ptłacnoł)
* պտղածնութիւն (ptłacnutʻiwn)
* պտղական (ptłakan)
* պտղակն (ptłakn)
* պտղակորոյս (ptłakoroys)
* պտղակորուսութիւն (ptłakorusutʻiwn)
* պտղահասութիւն (ptłahasutʻiwn)
* պտղահատ (ptłahat)
* պտղաճոխ (ptłačox)
* պտղապարգեւ (ptłapargew)
* պտղատածող (ptłatacoł)
* պտղատոհմական (ptłatohmakan)
* պտղատու (ptłatu)
* պտղատուիմ (ptłatuim)
* պտղատուութիւն (ptłatuutʻiwn)
* պտղարար (ptłarar)
* պտղաւետեմ (ptławetem)
* պտղաւէտ (ptławēt)
* պտղաւէտեմ (ptławētem)
* պտղաւէտութիւն (ptławētutʻiwn)
* պտղաւոր (ptławor)
* պտղաւորեմ (ptławorem)
* պտղաքաղ (ptłakʻał)
* պտղաքաղեմ (ptłakʻałem)
* պտղաքանդակ (ptłakʻandak)
* պտղեղ (ptłeł)
* պտղեղութիւն (ptłełutʻiwn)
* պտղի (ptłi)
* պտղիմ (ptłim)
* սակաւապտուղ (sakawaptuł)
* սկզբնապտուղ (skzbnaptuł)
* քաղցրապտուղ (kʻałcʻraptuł)
* քաջապտղութիւն (kʻaǰaptłutʻiwn)
* քաջապտուղ (kʻaǰaptuł)

#### Descendants

* Armenian: պտուղ (ptuġ)
* → Georgian: პტული (ṗṭuli)
* ⇒ Laz: ონტულე (onťule, “kitchen-garden”)

### References

* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “պտուղ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “պտուղ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 112–113
* J̌ahukyan, Geworg (2010) “պտուղ”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, pages 645—646
* Petersson, Herbert (1916) “Beiträge zur armenischen Wortkunde”, in Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung (in German), volume 47, number 3/4, pages 252–254
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “պտուղ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Pokorny, Julius (1959) Indogermanisches etymologisches Wörterbuch [Indo-European Etymological Dictionary] (in German), volume 1, Bern, München: Francke Verlag, page 100