# tutmaq
## Azerbaijani
### Etymology

From Proto-Turkic *tut- (“to grasp”). Cognate with Old Turkic 𐱃𐰆𐱃 (tut-, “to keep, catch, own”), Turkish tutmak (“to catch, keep”), Bashkir тотоу (totow, “to keep, hold”), Chuvash тытма (tytma, “to keep, hold”), Khakas & Shor тударға (tudarğa, “to keep, hold, catch, seize, rule, hold back”), Kyrgyz тутуу (tutuu, “to catch”), Turkmen tutmak (“to hold, keep, catch, hire, fill”), Tuvan тудар (tudar, “to hold, catch, grab”), Uzbek tutmoq (“to take, hold, catch”), Yakut тут (tut, “to hold, seize, grab, catch”).

### Pronunciation

* IPA: [tutˈmɑχ]
* (Tabriz) IPA: [dutˈmɑχ]
* Audio:(file)
* Hyphenation: tut‧maq

### Verb

tutmaq (transitive)
* to hold
    Synonym: saxlamaq
    Əlində nə tutursan? ― What are you holding in your hand?
** 1983, Zahid Xəlil, Kəndlinin söhbəti, page 172:Çiçəkləri və kəlbətini əlində bərk tutmuşdu ki, salıb itirməsin.He held the flowers and the tongs tightly in his hand, so he wouldn't drop them and lose them.
** 2014 November 5, “Bir dönərlik “fahişə””, in Lent.az‎:İki polis onu qolundan bərk-bərk tutmuşduTwo policemen were holding her arms
* to take hold of; to grip; to grab
    Synonym: əlinə almaq
** 2017, Vahid Çəmənli, Dəli Çəmənli, →ISBN:Onun zırıldamaları fasiləsiz aglamağa keçəndə əlindən tutub evə gətirdim.When her weeping turned into crying, I grabbed her by the hand and took her home.
* to catch (to capture or snare)
    balıq tutmaq ― to fish, to catch fish
* (colloquial) to catch (to be infected by)
* arrest, apprehend
    Synonyms: həbs etmək, saxlamaq, azadlıqdan məhrum etmək, içəri salmaq
** 2016 November 16, “Archived copy”, in Baku.ws‎, archived from the original on 26 January 2018:Yol polisinin sərxoş tutduğu sürücü ayıq çıxdı.A driver that the traffic police arrested for being drunk, turned out to be sober.
** 2016 August 8, “Olimpiadada daha bir biabırçılıq”, in Day.az‎:Hadisənin şahidləri işə qarışıblar, cinayətkarı tutublar.Eyewitnesses to the occurrence intervened and caught the offender.
* (intransitive) to assume (mostly used in form of first-person plural imperative + 'ki', i.e. 'tutaq ki', 'let's assume that')
    Synonyms: güman etmək, zənn etmək
    Tutaq ki, bu iş alındı. Sonra nə? ― Let's assume this succeeds. What happens next?
    Tutalım ki, mən buna razıyam. Bəs başqaları necə? ― Let's assume that I agree to this. How about the others?
* to rent, hire
    Synonym: kirayə götürmək
    vəkil tutmaq ― to get/hire a lawyer
    Bakıya köçdük, ikiotaqlı mənzil tutduq, orada altı ay qaldıq. ― We moved to Baku, rented a two-room flat, and stayed there for six months.
    Xərcləri aşağı saxlamaq üçün, bir neçə nəfərimiz avtobus tutduq və oraya bir yerdə getdik. ― To keep the expenses down, a few of us rented a bus and went there together.
* (military) to occupy, take control of (a territory)
    Synonyms: nəzarətə götürmək, işğal etmək
** 2016 November 1, Cəbhə.info‎:İŞİD daha bir şəhəri tutdu.ISIS has occupied yet another town.
* to hold, occupy (a position, office etc)
    İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Almaniyada çoxlu nasistlər müharibədən əvvəl tutduqları vəzifələrini tutmağa davam etmişdilər.After WWII, many Nazis in Germany kept occupying the offices they held before the war.
** 2016 March 4, Trend.az‎:Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun sərəncamında deyilir ki, əgər yol verilmiş nöqsanlar qısa müddət ərzində aradan qaldırılmazsa məmur tutduğu vəzifədən azad ediləcək.It is stated in the decree by the Turkmenistan president Gurbanguly Berdimuhamedow that would the made mistakes not be addressed within short, the official is going to be dismissed from his held position.
* to take, adopt, have (a stance or opininion regarding an issue)
    Tutduğunuz mövqe bizə aydındır, amma biz onunla razı deyilik. ― The stance that you've adopted is clear to us, but we don't agree with it.
* to seize, overcome (of feelings)
    Birdən onu güclü qorxu tutdu. ― A strong fear suddenly seized him/her.
* (colloquial) to pick up, seduce (Only used in qız tutmaq)
    Başa düşmədim, sən kitabxanaya oxumağa yoxsa qız tutmağa gedirsən? ― I don't get it, are you going to the library to study or to pick up girls?
** 2014 June 23, Fərid Nietzsche, Yazar.in‎:Təbii ki, cəmiyyətdə artıq özünə yer eləmiş bu fikrin baş səbəbkarı “qız tutmaq” məqsədi ilə müxtəlif parkları, ticarət mərkəzlərini, ictimai obyektləri gəzən oğlancığazlarımızdır.Of course, the main sources of this concept, that has already established itself in the society, are our guys, who walk various parks, malls and public spaces for the purpose of “picking up girls“
* to take, to take root
    Calaq tutmadı. ― The graft hasn't taken.
* to salt, to pickle, to corn, to preserve for the winter
* (slang) to get, understand
    temanı/mövzunu tutmaq ― to get the matter, subject
    Orjinalı görənlər temanı tutar. ― Those who've seen the original, will get the matter.

#### Derived terms

* tutarlı
* tutatut
* tutqun
* tutma
* tutmalı
* tutucu
* tutuq
* tutulmaq
* tutum
* tutumlu
* tutumsuz
* tutuşdurmaq
* tutuşmaq
* tutuzdurmaq
Derived compound verbs
* atəşə tutmaq (“to shell, fire”)
* baş tutmaq (“to succeed, come about”)
* irad tutmaq (“to rebuke, reprove”)

#### Related terms

* dustaq

### References

* ↑ Starostin, Sergei, Dybo, Anna, Mudrak, Oleg (2003) “*tut-”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill

### Further reading

* “tutmaq” in Obastan.com.

## Khalaj

| Perso-Arabic | Perso-Arabic | توُتماق |

### Etymology

From Proto-Turkic *tut- (“to grasp”).

### Pronunciation

* (Xarrâbî) IPA: [tʊtˈmaq]

### Verb

tutmaq (third-person singular aorist tutar, second person singular imperative tutâl)
* to grasp
* to hold

#### Conjugation
### References

* Doerfer, Gerhard (1980) Wörterbuch des Chaladsch (Dialekt von Charrab) [Khalaj dictionary] (in German), Budapest: Akadémiai Kiadó