# հազար
## Armenian
### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /hɑˈzɑɾ/, [hɑzɑ́ɾ]
* (Western Armenian) IPA: /hɑˈzɑɾ/, [hɑzɑ́ɾ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Etymology 1

From Middle Armenian հազար (hazar), from Old Armenian հազար (hazar).

#### Numeral

հազար • (hazar)
* thousand
    հազարից մեկ ― hazaricʻ mek ― very rarely

##### Declension
### Etymology 2

Learned borrowing from Old Armenian հազար (hazar).

#### Noun

հազար • (hazar)
* lettuce, Lactuca

##### Synonyms

* մառոլ (maṙol), կաթնուկ (katʻnuk), սալաթ (salatʻ)

#### References

* ↑ Ġazaryan, Ṙuben (1981) “հազար”, in Busanunneri hayeren-latineren-ṙuseren-angleren-franseren-germaneren baṙaran [Armenian–Latin–Russian–English–French–German Dictionary of Plant Names], Yerevan: University Press, § 650, pages 53–54

## Middle Armenian
### Etymology

From Old Armenian հազար (hazar).

### Numeral

հազար • (hazar)
* thousand

#### Derived terms

* Հազարդեղ (Hazardeġ)

#### Descendants

* Armenian: հազար (hazar)

## Old Armenian
### Etymology 1

A Middle Iranian borrowing; compare Middle Persian hcʾl (hazār), Persian هزار (hezâr) and see there for more.

#### Numeral

հազար • (hazar)
* thousand
    հազար, հազարս ― hazar, hazars ― thousand times
    հազարք հազարաց ― hazarkʻ hazaracʻ ― million
    հազարս հինգ արանց ― hazars hing arancʻ ― five thousand men
    զօրութեամբ հազարօք ― zōrutʻeamb hazarōkʻ ― with an army a million strong
    քոյր մեր, եղիցես ի հազարս եւ ի բիւրս ― kʻoyr mer, ełicʻes i hazars ew i biwrs ― o sister! may your posterity be as the sand of the sea-shore
    հազար եւ բիւր դէպ եթէ գտցի ոք ― hazar ew biwr dēp etʻē gtcʻi okʻ ― if by chance, it happens
    ամն արժանի յիշատակաց հազար ութ հարիւր եօթանասուն եւ ութ ― amn aržani yišatakacʻ hazar utʻ hariwr eōtʻanasun ew utʻ ― the memorable year one thousand eight hundred and seventy eight

##### Derived terms

* բազմահազար (bazmahazar)
* երեքհազարեան (erekʻhazarean)
* երկհազարեան (erkhazarean)
* եօթնհազարեակ (eōtʻnhazareak)
* եօթնհազարեան (eōtʻnhazarean)
* հազարաճեղ (hazaračeł)
* հազարամեայ (hazarameay)
* հազարամեան (hazaramean)
* հազարապատիկ (hazarapatik)
* հազարաւոր (hazarawor)
* հազարեակ (hazareak)
* հազարեան (hazarean)
* հազարերորդ (hazarerord)
* հազարտերեւուկ (hazarterewuk)
* հինգհազար (hinghazar)
* հինգհազարեան (hinghazarean)
* վեցհազար (vecʻhazar)
* վեցհազարակ (vecʻhazarak)
* վեցհազարեակ (vecʻhazareak)
* վեցհազարեան (vecʻhazarean)
* տասնհազար (tasnhazar)

##### Related terms

* հազարապետ (hazarapet)
* հազարաւուխտ (hazarawuxt)

##### Descendants

* Middle Armenian: հազար (hazar)
** Armenian: հազար (hazar)

#### Further reading

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “հազար”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “հազար”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “հազար”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press

### Etymology 2

Borrowed from an unidentified cognate of Sumerian 𒄭𒄑𒊬 (hiz), Ugaritic 𐎈𐎏𐎗𐎘 (ḥḏrṯ), Hebrew חזרת (ḥzrt), Akkadian 𒄭𒄑𒊬 (ḫisu), Aramaic חַסָּא (ḥassā), Classical Syriac ܚ̈ܲܣܸܐ (ḥassā), Hebrew חַסָּה (ḥássā), Arabic خَسّ (ḵass, “lettuce”). Hittite 𒄩𒋗𒍑𒊭𒊏𒀀𒀭 (ḫa-šu-uš-ša-ra-a-an /⁠ḫašuššara-⁠/, “an unidentified garden vegetable”) may also be related.

#### Noun

հազար • (hazar)
* lettuce, Lactuca

##### Descendants

* Armenian: հազար (hazar), հազար-մարուլի (hazar-maruli)

#### References

* ↑ Ġazarean, Ṙubēn (2000) “հազար”, in G. B. Tʻosunean, editor, Grabari baṙaran [Dictionary of Old Armenian] (in Armenian), volume II, Yerevan: University Press, page 11b

#### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “հազար”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 6b
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “հազար”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 2c
* Held, Moshe (1970) “Philological Notes on the Mari Covenant Rituals”, in Bulletin of the American Schools of Oriental Research‎, volume 200, →DOI, page 40
* J̌ahukyan, Geworg (2010) “հազար”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik, page 437b
* Kerestedjian, Bedros (1945) Kerest Haig, editor, Étude philologique et lexicographique de 6000 mots et noms arméniens avec des comparaisons de 100.000 mots de 900 langues et des données historiques et géographiques‎ (in French), London: Bernard Quaritch Ltd., page 234
* Olmo Lete, Gregorio del with Sanmartín, Joaquín and Watson, Wilfred G. E. (2015) “ḥḏrṯ”, in A Dictionary of the Ugaritic Language in the Alphabetic Tradition (Handbook of Oriental Studies; 112), 3rd edition, Leiden: Brill, →ISBN, page 352
* Martirosyan, Hrach (2015) “Notes on Anatolian loanwords in Armenian”, in International Conference “Armenian language contacts through the ages” (12–15 May 2015, St. Petersburg, Institute for linguistic studies, Russian Academy of sciences)‎, Paper presented at a conference, page 10
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “հազար”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 367b