# փարչ
## Armenian
### Alternative forms

* dialectal forms recorded in dialectological notation
** փարչ (pʻarčʻ) — Akhaltsikhe, Goris, Kharberd, Erzurum, Karabakh, Nor Nakhichevan, Shamakhi, Tekirdağ, Tbilisi
** փարչ (pʻarčʻ), փարշ (pʻarš) — Aslanbeg
** փա̈րչ (pʻärčʻ) — Haçin ← փառչ (pʻaṙčʻ)
** փառչ (pʻaṙčʻ) — Agulis, Alashkert, Ararat, New Julfa, Sivas, Diyarbakır
** փառչ (pʻaṙčʻ), փառճ (pʻaṙč) — Mush
** փա̈ռչ (pʻäṙčʻ) — Salmas, Van
** փայչ (pʻayčʻ) — Hamshen

### Etymology

From Middle Armenian փարչ (pʻarčʻ), from Persian پارچ (pârč, “jug, pitcher”).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /pʰɑɾt͡ʃʰ/, [pʰɑɾt͡ʃʰ]
* (Western Armenian) IPA: /pɑɾt͡ʃ/, [pʰɑɾt͡ʃʰ]

### Noun

փարչ • (pʻarčʻ)
* (dialectal) waterpot

#### Derived terms

* փարչիկ (pʻarčʻik)
* փարչուկ (pʻarčʻuk)

#### Descendants

* → Azerbaijani: parç
* → Turkish: parç, parçı

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “փարչ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 490–491

## Middle Armenian
### Alternative forms

* փառչ (pʻaṙčʻ), փարջ (pʻarǰ), փառջ (pʻaṙǰ), բարչ (barčʻ)

### Etymology

From Persian پارچ (pârč, “jug, pitcher”).

### Noun

փարչ • (pʻarčʻ) (genitive singular փարչի, nominative plural փարչեր)
* waterpot
** 12–13th century, Vardan Aygekcʻi, Žołovacʻoykʻ aṙakacʻ Vardanay [Collections of Fables of Vardan] 304:Եւ առեալ Բ. փարչ գնաց ի ծովեզրն եւ սկսաւ զջուր ծովուն կրէր ի յետեւ դարին։Ew aṙeal B. pʻarčʻ gnacʻ i covezrn ew sksaw zǰur covun krēr i yetew darin.
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 3:Զտան տեղն փորձեա․ յերեկոյին փարչ մի ջուր դիր, յառաւօտուն տես․ թէ փարչն թերի է՝ մի՛ շիներ, թէ լի է՝ լաւ է, շինեա։Ztan teġn pʻorjea; yerekoyin pʻarčʻ mi ǰur dir, yaṙawōtun tes; tʻē pʻarčʻn tʻeri ē, mí šiner, tʻē li ē, law ē, šinea.Test the location of the house; put a jug of water in the evening, look in the morning; if the jug is not full do not build, if [it is] full then it is good, build.
** 13th century, Girkʻ Vastakocʻ [Geoponica] 3:Առ խեչափառ տասնտ հատ, եւ թէ այլ աւելի լինի լաւ է, պակաս չլինի, ծովու կամ գետոյ, եւ լից ի փարչ մի եւ ջուր ի վերայ, եւ կա՛լ պինդ զբերանն եւ դիր ի դուրք, որ ցերեկն արեւն զինքն սնուցանէ եւ գիշերն աստեղքն, տասն օր, եւ թէ այլ աւելի՝ աղէկ է․ […] Aṙ xečʻapʻaṙ tasnt hat, ew tʻē ayl aweli lini law ē, pakas čʻlini, covu kam getoy, ew licʻ i pʻarčʻ mi ew ǰur i veray, ew kál pind zberann ew dir i durkʻ, or cʻerekn arewn zinkʻn snucʻanē ew gišern asteġkʻn, tasn ōr, ew tʻē ayl aweli, aġēk ē; […]
** 1478 – 1492, Amirdovlatʻ Amasiacʻi, Angitacʻ anpēt [Useless for Ignoramuses] 127:Ի այս կաւէս թագաւորն մեր շինել երետ շատ փարչեր, որ ջուր կու խմեն։I ays kawēs tʻagaworn mer šinel eret šat pʻarčʻer, or ǰur ku xmen.

#### Derived terms

* նշխարփարչ (nšxarpʻarčʻ)
* փարչիկ (pʻarčʻik)

#### Descendants

* Armenian: փարչ (pʻarčʻ), փարչ (pʻarčʻ) — Akhaltsikhe, Goris, Kharberd, Erzurum, Karabakh, Nor Nakhichevan, Shamakhi, Tekirdağ, Tbilisi, փարչ (pʻarčʻ), փարշ (pʻarš) — Aslanbeg, փա̈րչ (pʻärčʻ) — Haçin, փառչ (pʻaṙčʻ) — Agulis, Alashkert, Ararat, New Julfa, Sivas, Diyarbakır, փառչ (pʻaṙčʻ), փառճ (pʻaṙč) — Mush, փա̈ռչ (pʻäṙčʻ) — Salmas, Van, փայչ (pʻayčʻ) — Hamshen
** → Azerbaijani: parç
** → Turkish: parç, parçı

### References

* ↑ Марр, Н. (1894) Сборники притч Вардана. Часть II. Тексты [Collections of Vardan's fables. Part II. Texts], Saint Petersburg: Academy Press, § 205, page 304

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “փարչ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 490–491
* Adonc, N. (1908) Армения в эпоху Юстиниана: Политическое состояние на основе нахарарскаго строя [Armenia in the period of Justinian: The political conditions based on the naxarar system] (Тексты и разыскания по армяно-грузинской филологии; XI) (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press, page 486, footnote 2
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “փարչ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 937c
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “փարչ”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 783a
* Mkrtčʻyan, Nerses (1988) “Stugabanakan ditarkumner [Etymological Notes]”, in Patma-banasirakan handes [Historical-Philological Journal]‎ (in Armenian), number 2, page 141
* Norayr N. Biwzandacʻi (2000) “փարչ”, in Martiros Minassian, editor, Baṙagirkʻ storin hayerēni i matenagrutʻeancʻ ŽA–ŽĒ darucʻ [Dictionary of Middle Armenian Based on the Literature of 11–17th Centuries]‎, edited from the author's unfinished manuscript written 1884–1915, Geneva: Martiros Minassian, page 726
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “փարչ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 726a