# dziać
## Old Polish
### Alternative forms

* dzieć, dziejać

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *děti. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /d͡ʑaːt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /d͡ʑɒt͡ɕ/

### Verb

dziać impf (perfective udziać)
* to do; to act
** 1901 [15th century], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 129:Dzeyą a. *czyno fungor (pro quo legatione fungor in catena, ita ut in ipso audeam, prout oportet me, loqui Eph 6, 20)[Dzieję a. czynię fungor (pro quo legatione fungor in catena, ita ut in ipso audeam, prout oportet me, loqui Eph 6, 20)]
** 1856-1870 [1431], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎, volume II, number 2364:Unum tuss cirotecarum dzanych[Unum tuss cirotecarum dzianych]

### Verb

dziać pf
* (attested in Sieradz-Łęczyca) to lose, to misplace; to place, to put
** 1897 [1394], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume III, number 3470, Łęczyca Land:Mego czloueka gøl... i tamo gi pøthal, a w them ne wem, kamo gi dzal[Mego człowieka jął... i tamo ji pętał a w tem nie wiem, kamo ji dział]

### Verb

dziać impf
* (attested in Lesser Poland) to call; to name [with dative ‘whom/what’]
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 2b:Czeszarsz, gemusczy gest bilo tho ymø Augustus dza[a]no[Cesarz, jemużci jest było to imię Augustus dziano]
* (attested in Lesser Poland) to say, to speak
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 172a:Alleczby nektory clouek... tako rzecl, ysze gacz, dze, ne mogø bycz swøth[Alećby niektory człowiek... tako rzekł, iże jać, dzie, nie mogę być święt]
* (reflexive with się, attested in Masovia) to happen, to go on, to unfold, to take place [with od (+ genitive) or przez (+ accusative) ‘because of whom’, along with dative ‘to whom’, along with z (+ instrumental) ‘with whom’]
** 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor, Starodawne Prawa Polskiego Pomniki‎, volume VIII, number 8758:A potem czo sya dzalo, to bylo za yego poczanthkem[A potem co się działo, to było za jego początkiem]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 377:Vschytek lyvd veselyl szye ze wschysthkych tych czvd vyelebnych, ktore szye dzyaly od nyego (quae gloriose fiebant ab eo Luc 13, 17)[Wszytek lud weselił sie ze wszystkich tych cud wielebnych, ktore sie działy od niego (quae gloriose fiebant ab eo Luc 13, 17)]
** 1950 [1477], Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, editors, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, number 3095, Warsaw:Domini, nyesprąwyedlyw[y][ości] my szą dzeya a precone[Domini, niesprawiedliw[ości] mi się dzieją a precone]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 734:O tem, yako dzyevycza Marya pytala svyatego Yana, czo by szye dzyalo z yey synem?[O tem, jako dziewica Maryja pytała świętego Jana, co by sie działo z jej synem?]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 85:Dzyalo syąn w Sochaczowye (acta sunt in Sochaczew), w ponyedzalek po nyedzyeli Cantate[Działo się w Sochaczowie (acta sunt in Sochaczew) w poniedziałek po niedzieli Cantate]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 5, 16:Ach sluszebnyky twoge byczmy byyø, przesprawnye sze dzege przeczyw ludu twemu (iniuste agitur contra populum tuum)[Ach służebniki twoje biczmi biją a przezprawnie sie dzieje przeciw ludu twemu (iniuste agitur contra populum tuum)]

#### Derived terms

* drzewo dziane
* nadziać pf, nadziewać impf
* odziać pf, odziewać impf
* podziać pf, podziewać impf
* wdziać pf, wdziewać impf
* zadziać pf
* zdziewać impf

#### Descendants

* Polish: dziać
* Silesian: dziŏć

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “dziać, dziać się”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “dziać”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “dziać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “dziać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “dziać, dzieć, dziejać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* dzieć, dziejać (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish dziać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈd͡ʑat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /d͡ʑɒt͡ɕ/
* Audio 1; “dziać”:(file)
* Audio 2; “dziać się”:(file)
* Rhymes: -at͡ɕ
* Syllabification: dziać

### Verb

dziać impf
* (transitive, intransitive) to knit; to weave (to turn thread or yarn into a piece of fabric)
    Synonyms: robić na drutach, tkać
* (obsolete, transitive) to embroider (to stitch a decorative design on fabric with needle and thread)
    Synonyms: haftować, wyszywać
* (obsolete, transitive) to do; to make
    Synonyms: działać, czynić, robić
* (obsolete, transitive) to call; to name [with dative ‘whom/what’]
    Synonym: nazywać
* (obsolete, transitive) to recite, to retell
    Synonyms: głosić, opowiadać
* (reflexive with się) to go on (to happen or occur) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonyms: stawać się, wydarzać się, zachodzić
* (reflexive with się) to happen to, to occur to [with dative ‘to whom’]
    Synonyms: przytrafiać, zdarzać się
* (reflexive with się, obsolete) to work out (to be successful)
    Synonyms: powodzić się, udawać się, wieść się
* (reflexive with się, Middle Polish) to be recited, to retold
    Synonyms: głosić się, opowiadać się

#### Conjugation
### Verb

dziać pf
* (transitive, Middle Polish) to misplace; to place
* (reflexive with się, obsolete or regional) to turn around; to get lost

#### Derived terms

* dzieje
* niech się dzieje, co chce
* nadziać pf, nadziewać impf
* oddziać pf, oddziewać impf
* podziać pf, podziewać impf
* przedziać pf
* przydziać pf, przydziewać impf
* rozdziać pf, rozdziewać impf
* spodziać pf, spodziewać impf
* wdziać pf, wdziewać impf
* zadziać pf, zadziewać impf
* zdziać pf, zdziewać impf

#### Related terms

* dziejowy
* dzielny
* działo
* dzieło
* nadzieja
* nadzienie
* działać impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), dziać się is one of the most used words in Polish, appearing 13 times in scientific texts, 4 times in news, 13 times in essays, 17 times in fiction, and 24 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 71 times, making it the 906th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “dziać się”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 99

### Further reading

* dziać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* dziać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* dziać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “dziać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “dziać się, dzieć się, [dziejać się]”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Wiesław Morawski (13.03.2020) “DZIAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* “DZIAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 13.03.2020
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “dziać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “dziać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “dziać, [dziejać, dziajać]”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 630