# konieczny
## Old Polish
### Alternative forms

* konieczni

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *konьčьnъ. By surface analysis, koniec +‎ -ny. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /kɔɲɛt͡ʃʲnɨ/
* IPA: (15th CE) /kɔɲɛt͡ʃʲnɨ/

### Adjective

konieczny (derived adverb koniecznie)
* (attested in Greater Poland) end; final (being at the end in space or time)
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 279:W konyeczne godziny uel czaszy in extremis[W konieczne godziny uel czasy in extremis]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 49r:Extremus der eusserst konyeczny[Extremus der eusserst konieczny]
* (attested in Lesser Poland) irrevocable, final
** 1885-2024 [1488–1489], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume V, Kurów (Bochnia), page 39:Konyeczna *rzyecz, skazanye prawa diffinitiva sentencia[Konieczna rzecz, skazanie prawa diffinitiva sentencia]
* (attested in Lesser Poland) entire, whole, complete, total
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 26:Franczek, gdysz mv syą tako dlugo zaplata nye sstala konyeczna, chczal targ wzrzvczycz[Franc(z)ek (czy Frąc(z)ek), gdyż mu się tako długo zapłata nie zstała konieczna, chciał targ wzrzucić]
* highest (happening at the highest degree)
** 1922 [End of the 14th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)‎, page 232:[…] koneczna moc vszmerzil gesc[ […] konieczną moc uśmierzył jeść]
* (relational, attested in Masovia) end; aim, goal (of or relating to to an aim or goal)
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 76:Dzewky po smyerczy oczcza... obykly są striyowye... gymyenyem opyekanya chowacz na then konyecz, tho gest konyeczny wmysl (in hunc finem), yszby ge ktho tymykole wymowamy... sz dzedzyn *vipchnyly[Dziewki po śmierci oćca... obykli są stryjowie... jimieniem opiekania chować na ten koniec, to jest konieczny umysł (in hunc finem), iżby je ktorymikole wymowami... z dziedzin wypchnęli]

#### Derived terms

* koniecznik

#### Related terms

* kończaty
* koniec
* kończenie
* kończyć impf

#### Descendants

* Polish: konieczny
* Silesian: kōnieczny

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “konieczny”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “konieczny”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “konieczny”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “konieczny”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Brückner, Aleksander (1927) “koniec”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “konieczny, konieczni”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “konieczny”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish konieczny. By surface analysis, koniec +‎ -ny.

### Pronunciation

* IPA: /kɔˈɲɛt͡ʂ.nɘ/
* (Middle Polish) IPA: /kɔˈɲɛt͡ʂ.nɨ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛt͡ʂnɘ
* Syllabification: ko‧niecz‧ny
* Homophone: Konieczny

### Adjective

konieczny (not comparable, derived adverb koniecznie)
* necessary, needed
    Synonyms: niezbędny, potrzebny
    Antonym: niekonieczny
* necessary, unavoidable
    Antonym: niekonieczny
* (obsolete) final, ultimate, last, ending (being at the end in space or time)
    Synonym: końcowy
    Antonym: niekonieczny
* (Middle Polish) final, ultimate, last, ending (decisive; not able to be changed)
* (Middle Polish) primary, basic
    Synonyms: pierwotny, podstawowy

#### Derived terms

* Konieczny
* konieczność
* obrona konieczna
* sąd konieczny
* warunek konieczny
* zło konieczne

### Further reading

* konieczny in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* konieczny in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “konieczny”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “konieczny”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “konieczny”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “konieczny”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 441