# aliż
## Old Polish
### Alternative forms

* aliże

### Etymology

From ali +‎ -ż. First attested in 1386.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /alʲi(ː)ʃ/
* IPA: (15th CE) /alʲiʃ/

### Conjunction

aliż
* (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) but
** 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole‎, Łęczyca, Poznań, line 15:Z yutra weszol nikt ne bødze, alysz gdi za stolem szødze, tosz wszego mislena zbødze[Z jutra wiesioł nikt nie będzie, aliż gdy za stołem siędzie, toż wszego myślenia zbędzie]
* (attested in Lesser Poland, Masovia) until
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 17, 41:Any se obroczø, alisz zginø (donec deficiant)[Ani sie obrocą, aliż zginą (donec deficiant)]
** 1920 [1424], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number 237, Zakroczym:Mroczek ne m[al] vosza any cona dacz dzewcze svogey, alisze na concz[u] svogey smerczy[Mroczek nie m[iał] woza ani konia dać dziewce swojej, aliże na końc[u] swojej śmierci]
** 1880-1894 [1400], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume III, Krakow, Czchów, page 190:Pani Klichna... byla w dzerszenyv dzedzini v Wanczkowicz, alysz sye latoss Budek w tø dzedzinø mocza ssilø wwansal[Pani Klichna... była w dzierżeniu dziedziny u Więckowic, aliż sie latoś Budek w tę dziedzinę mocą siłą wwiązał]
* (attested in) The meaning of this term is uncertain.
** 1874-1891 [c. 1440], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, page 241:Eciam cum puer oziwe, eciam aliszø vecze[Eciam cum puer ożywie, eciam aliż się (?) w[yw]iedzie]
* (attested in Lesser Poland) if not
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 126, 1:Alysz gospodzyn wczyny dom (nisi... aedificaverit), po prosznoszcy dzalayø, gysz czynø gy[Aliż Gospodzin uczyni dom (nisi... aedificaverit), po prozności działają, jiż czynią ji]
* (attested in Lesser Poland, Masovia) unless
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 39:Taczy od zlosczy nye mogą bycz wzczągnyeny, alysz (nisi) gym powroz wloszą na szschyyą[Tacy od złości nie mogą być wściągnieni, aliż (nisi) jim powroz włożą na szyję]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 8:Dzedzinnich rzecz sandzicz nye bandze mocz na dworze, alysch przed oblycznosczą krolową (nisi in praesentia regis)[Dziedzinnych rzecz sędzić nie będzie moc na dworze, aliż przed oblicznością krolową (nisi in praesentia regis)]

### Conjunction

aliż
* (attested in Lesser Poland, Masovia) up to
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 107, 4:Bo welyke yest na nebech myloserdze twoye y alysz do oblokow (usque ad nubes) prawda twoya[Bo wielikie jest na niebiech miłosierdzie twoje i aliż do obłokow (usque ad nubes) prawda twoja]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 15, 7:Blogoslawicz bødø gospodnu, iensze my dal rozum, y nadto alisz do nocy nagabali sø me pocrotky (pro pocrøtky) moie (insuperet usque ad noctem increpuerunt me renes mei)[Błogosławić będę Gospodnu, jenże mi dał rozum, i nadto aliż do nocy nagabali są mie pokrątky moje (insuperet usque ad noctem increpuerunt me renes mei)]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 78:Sądze malich rokow nye mayą oth rzeczy wyączszich, gesz alysz do trzydzesczy grzywyen (usque ad existimationem triginta marcarum) y nyzey lyczącz sądzycz bądą..., wyączey nysly dwa grossa wszącz[Sędzie małych rokow nie mają ot rzeczy więcszych, jeż aliż do trzydzieści grzywien (usque ad existimationem triginta marcarum) i niżej licząc sędzić będą..., więcej niżli (czy niźli) dwa grosza wziąć]

#### Derived terms

* aliżci

#### Descendants

* Polish: aliż

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “aliż(e)”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish aliż. By surface analysis, ali +‎ -ż.

### Pronunciation

* IPA: /ˈa.liʂ/
* Rhymes: -aliʂ
* Syllabification: a‧liż

### Conjunction

aliż
* (archaic) until
* (archaic) if not, unless
* (Middle Polish) introduces a conjunctional coordinate or superordinate clause; that
    Synonym: że
* (archaic) howbeit
    Synonym: aliści

### Particle

aliż
* (archaic) used to reinforce a point, usually expressing dissimilarity
    Synonym: aliści

### Further reading

* aliż in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “aliż”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “aliż”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “aliż”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “aliż”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 25