# դէմ
## Old Armenian
### Etymology

An Iranian borrowing. Compare Parthian 𐫅𐫏𐫖 (dym /⁠dēm⁠/), Middle Persian 𐫅𐫏𐫖 (dym /⁠dēm⁠/), Persian دیم (dim), Baluchi دیم (dem), Gurani دیم (dīm, “face”), Central Kurdish دیو (dîw, “side, face, surface”), Avestan 𐬛𐬀𐬉𐬨𐬀𐬥 (daēman, “eye, look, sight”).

### Noun

դէմ • (dēm)
* face; front, face (of an object); person; appearance; sight; manner, fashion, form; regard, consideration
    դեղնեալ/այլագունեալ դէմք ― dełneal/aylaguneal dēmkʻ ― pale countenance
    առոյգ դէմք ― aṙoyg dēmkʻ ― florid countenance
    տխուր դէմք ― txur dēmkʻ ― sad countenance
    զուարթ դէմք ― zuartʻ dēmkʻ ― serene countenance
    խոժոռ դէմք ― xožoṙ dēmkʻ ― severe countenance
    խորշոմ դէմք ― xoršom dēmkʻ ― wrinkled countenance
    մեռելատիպ դէմք ― meṙelatip dēmkʻ ― livid countenance
    այլանդակեալ դէմք ― aylandakeal dēmkʻ ― disfigured countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʻ ― pale countenance
    դեղնեալ դէմք ― dełneal dēmkʻ ― pale countenance
    դէմ դնել ― dēm dnel ― to propose, to purpose, to design
    զդէմ ունել ― zdēm unel ― to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross
    ի դիմի/զդիմի հարկանիլ ― i dimi/zdimi harkanil ― to encounter, to assail, to attack; to strike, to oppose
    դէմ ընդդէմ ― dēm ənddēm ― opposite; directly, diametrically
    դէմ յանդիման ― dēm yandiman ― before, opposite, in presence; publicly, openly, in face
    դէմ ի դէմ, դէմ առ դէմ ― dēm i dēm, dēm aṙ dēm ― face to face, man to man
    ի դիմի ― i dimi ― before, opposite to
    դէմք բայից ― dēmkʻ bayicʻ ― the persons of verbs
    դէմք դերանուանց ― dēmkʻ deranuancʻ ― the persons of pronouns
    ի դիմաց ― i dimacʻ ― in front, before
    ասա՛ նմա ի դիմաց իմոց ― asá nma i dimacʻ imocʻ ― tell him from me
    ի դէմս ածել ― i dēms acel ― to represent, to remonstrate; to reproach, to object
    դիմիւ ելանել ― dimiw elanel ― to run up to one
    յամենայն դէմս ― yamenayn dēms ― thoroughly

#### Usage notes

Usually used in the plural.

#### Derived terms

* ազատադէմ (azatadēm)
* այլադէմ (ayladēm)
* անասնադէմ (anasnadēm)
* անդէմ (andēm)
* անդիմադարձ (andimadarj)
* անդիմահար (andimahar)
* անդիմաճառելի (andimačaṙeli)
* անընդդիմաբանելի (anənddimabaneli)
* անընդդիմադրելի (anənddimadreli)
* անընդդիմակ (anənddimak)
* անընդդիմակալ (anənddimakal)
* անընդդիմակայ (anənddimakay)
* անընդդիմակաց (anənddimakacʻ)
* անընդդիմահար (anənddimahar)
* անընդդիմահարութիւն (anənddimaharutʻiwn)
* անընդդիմահաւասարութիւն (anənddimahawasarutʻiwn)
* անընդդիմաճառելի (anənddimačaṙeli)
* անընդդիմարգել (anənddimargel)
* ապադէմ (apadēm)
* առընդդիմացումն (aṙənddimacʻumn)
* առիւծադէմ (aṙiwcadēm)
* աստուածընդդէմ (astuacənddēm)
* արեւադէմ (arewadēm)
* բազմադէմ (bazmadēm)
* բազմադիմի (bazmadimi)
* բազմադիմութիւն (bazmadimutʻiwn)
* բանընդդէմ (banənddēm)
* բարեդէմ (baredēm)
* բացադէմ (bacʻadēm)
* բացադիմի (bacʻadimi)
* բիւրադէմ (biwradēm)
* գազախադէմ (gazaxadēm)
* գազաղադէմ (gazaładēm)
* գազանադէմ (gazanadēm)
* գեղեցկադէմ (gełecʻkadēm)
* գեղեցկադիմութիւն (gełecʻkadimutʻiwn)
* գիշերադէմ (gišeradēm)
* դիմաբանեմ (dimabanem)
* դիմաբանութիւն (dimabanutʻiwn)
* դիմաբար (dimabar)
* դիմագրաւ (dimagraw)
* դիմագրաւեմ (dimagrawem)
* դիմագրաւիմ (dimagrawim)
* դիմագրաւութիւն (dimagrawutʻiwn)
* դիմադարձ (dimadarj)
* դիմադարձեմ (dimadarjem)
* դիմադարձիմ (dimadarjim)
* դիմադարձութիւն (dimadarjutʻiwn)
* դիմադրական (dimadrakan)
* դիմադրեմ (dimadrem)
* դիմադրութիւն (dimadrutʻiwn)
* դիմախօսեմ (dimaxōsem)
* դիմախօսիմ (dimaxōsim)
* դիմակալ (dimakal)
* դիմակայ (dimakay)
* դիմակայիմ (dimakayim)
* դիմակայութիւն (dimakayutʻiwn)
* դիմակաց (dimakacʻ)
* դիմակերպութիւն (dimakerputʻiwn)
* դիմակցեմ (dimakcʻem)
* դիմակցիմ (dimakcʻim)
* դիմակցութիւն (dimakcʻutʻiwn)
* դիմահար (dimahar)
* դիմահարիմ (dimaharim)
* դիմաձայնական (dimajaynakan)
* դիմաձայնեմ (dimajaynem)
* դիմամարտ (dimamart)
* դիմամարտիկ (dimamartik)
* դիմամարտիմ (dimamartim)
* դիմամարտութիւն (dimamartutʻiwn)
* դիմայարակայութիւն (dimayarakayutʻiwn)
* դիմանամ (dimanam)
* դիմառ (dimaṙ)
* դիմառական (dimaṙakan)
* դիմառնութիւն (dimaṙnutʻiwn)
* դիմառութիւն (dimaṙutʻiwn)
* դիմատիպ (dimatip)
* դիմացու (dimacʻu)
* դիմացուած (dimacʻuac)
* դիմաւոր (dimawor)
* դիմաւորիմ (dimaworim)
* դիմելութիւն (dimelutʻiwn)
* դիմեմ (dimem)
* դիմեցական (dimecʻakan)
* դիմեցուած (dimecʻuac)
* դիմեցումն (dimecʻumn)
* դիմեցուցանեմ (dimecʻucʻanem)
* դիմիմ (dimim)
* դիմիւ (dimiw)
* դիմութիւն (dimutʻiwn)
* դիմումն (dimumn)
* դիւադէմ (diwadēm)
* երկդիմեան (erkdimean)
* երկդիմի (erkdimi)
* զուարթադէմ (zuartʻadēm)
* ընդդէմ (ənddēm)
* ընդդիմաբաժանեմ (ənddimabažanem)
* ընդդիմաբախ (ənddimabax)
* ընդդիմաբախութիւն (ənddimabaxutʻiwn)
* ընդդիմաբան (ənddimaban)
* ընդդիմաբանեմ (ənddimabanem)
* ընդդիմաբանութիւն (ənddimabanutʻiwn)
* ընդդիմաբար (ənddimabar)
* ընդդիմագրաւիմ (ənddimagrawim)
* ընդդիմադարձ (ənddimadarj)
* ընդդիմադարձիմ (ənddimadarjim)
* ընդդիմադարձութիւն (ənddimadarjutʻiwn)
* ընդդիմադարձուցանեմ (ənddimadarjucʻanem)
* ընդդիմադրաբար (ənddimadrabar)
* ընդդիմադրեմ (ənddimadrem)
* ընդդիմադրութիւն (ənddimadrutʻiwn)
* ընդդիմախօս (ənddimaxōs)
* ընդդիմախօսեմ (ənddimaxōsem)
* ընդդիմախօսութիւն (ənddimaxōsutʻiwn)
* ընդդիմակ (ənddimak)
* ընդդիմակազմութիւն (ənddimakazmutʻiwn)
* ընդդիմակալ (ənddimakal)
* ընդդիմակայ (ənddimakay)
* ընդդիմակայեմ (ənddimakayem)
* ընդդիմակայութիւն (ənddimakayutʻiwn)
* ընդդիմակայումն (ənddimakayumn)
* ընդդիմական (ənddimakan)
* ընդդիմակաց (ənddimakacʻ)
* ընդդիմակացու (ənddimakacʻu)
* ընդդիմակացութիւն (ənddimakacʻutʻiwn)
* ընդդիմակից (ənddimakicʻ)
* ընդդիմակողմն (ənddimakołmn)
* ընդդիմակռուեմ (ənddimakṙuem)
* ընդդիմակրութիւն (ənddimakrutʻiwn)
* ընդդիմակցութիւն (ənddimakcʻutʻiwn)
* ընդդիմահար (ənddimahar)
* ընդդիմահարական (ənddimaharakan)
* ընդդիմահարիմ (ənddimaharim)
* ընդդիմահարութիւն (ənddimaharutʻiwn)
* ընդդիմաձայն (ənddimajayn)
* ընդդիմամարտ (ənddimamart)
* ընդդիմամարտաբար (ənddimamartabar)
* ընդդիմամարտական (ənddimamartakan)
* ընդդիմամարտիկ (ənddimamartik)
* ընդդիմամարտիմ (ənddimamartim)
* ընդդիմամարտութիւն (ənddimamartutʻiwn)
* ընդդիմայարակայ (ənddimayarakay)
* ընդդիմայարակայութիւն (ənddimayarakayutʻiwn)
* ընդդիմայարակայումն (ənddimayarakayumn)
* ընդդիմանամ (ənddimanam)
* ընդդիմանեցուկ (ənddimanecʻuk)
* ընդդիմառնութիւն (ənddimaṙnutʻiwn)
* ընդդիմասաց (ənddimasacʻ)
* ընդդիմասացութիւն (ənddimasacʻutʻiwn)
* ընդդիմասովոր (ənddimasovor)
* ընդդիմատարած (ənddimatarac)
* ընդդիմատիպ (ənddimatip)
* ընդդիմացումն (ənddimacʻumn)
* ընդդիմաւոր (ənddimawor)
* ընդդիմափառ (ənddimapʻaṙ)
* ընդդիմաքննութիւն (ənddimakʻnnutʻiwn)
* ընդդիմող (ənddimoł)
* ընդդիմոտունք (ənddimotunkʻ)
* ընդդիմութիւն (ənddimutʻiwn)
* թախծադէմ (tʻaxcadēm)
* ժահադիմութիւն (žahadimutʻiwn)
* ինքնադիմաբար (inkʻnadimabar)
* լայնադէմ (laynadēm)
* լծընդդէմ (lcənddēm)
* խոժոռադէմ (xožoṙadēm)
* խտրադիմայ (xtradimay)
* կեղծադէմ (kełcadēm)
* կնճթադէմ (knčtʻadēm)
* հակառակադէմ (hakaṙakadēm)
* հակընդդէմ (hakənddēm)
* համարձակադէմ (hamarjakadēm)
* հրադիմական (hradimakan)
* ձաղադէմ (jaładēm)
* ձառադէմ (jaṙadēm)
* մարդադէմ (mardadēm)
* միադիմի (miadimi)
* յանկարծադէմ (yankarcadēm)
* յառաջադէմ (yaṙaǰadēm)
* յառաջադիմանամ (yaṙaǰadimanam)
* յառաջադիմեմ (yaṙaǰadimem)
* յառաջադիմութիւն (yaṙaǰadimutʻiwn)
* յատկադէմ (yatkadēm)
* յորդադէմ (yordadēm)
* նախանձընդդէմ (naxanjənddēm)
* ներդիմեմ (nerdimem)
* նոխազադէմ (noxazadēm)
* չարադէմ (čʻaradēm)
* չորեքդիմեան (čʻorekʻdimean)
* չորեքդիմի (čʻorekʻdimi)
* չքնաղադէմ (čʻkʻnaładēm)
* սեւադէմ (sewadēm)
* տարադէմ (taradēm)
* տարադիմիկ (taradimik)
* տարադիմութիւն (taradimutʻiwn)
* քառադէմ (kʻaṙadēm)
* քառադիմի (kʻaṙadimi)
* օտարադէմ (ōtaradēm)

#### Related terms

* դիմակ (dimak)
* յանդիման (yandiman)

#### Descendants

* Armenian: դեմ (dem), դեմք (demkʻ), դիմաց (dimacʻ)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “դէմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “դէմ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “դէմ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press