# koń
## Lower Sorbian
### Noun

koń m anim
* Superseded spelling of kóń.

#### Declension
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *kòňь. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /kɔ(ː)ɲ/
* IPA: (15th CE) /kɔɲ/, /koɲ/

### Noun

koń m animal (diminutive konik, augmentative koniowy or koński)
* (attested in Greater Poland, Masovia) horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
** 1959 [1386], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 3, Poznań:Czso Krziwosandowi vkradzoni kone, tego Sandziwog vzitka ne ma[Czso Krzywosądowi ukradziony konie, tego Sędziwoj użytka nie ma]
** 1921 [1466], Kazimierz Tymieniecki, editor, Wolność kmieca na Mazowszu w wieku XV‎, Masovia, page 39:Jako... ya czeladzy ksadza proboszczowey we dwdzesthu kony nye odbyl gwalthem[Jako... ja czeladzi księdza proboszczowej we dwudziestu koni nie odbił gwałtem]
** 1440, rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza z rękopisu znajdującego się w zbiorach Biblioteki Klasztornej oo. Paulinów na Jasnej Górze pod sygn. II 25 z r. 1444, page 89r:Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado cony[Equirea uel equaria uel equaricia sunt greges equuorum proprie stado koni]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 4r:Adaquare wesseren id est ad aquam ducere konye napogycz[Adaquare wesseren id est ad aquam ducere konie napoić]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 10v:Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel pothpaszny pasz v konyą vel pothpyerszny pasz[Antela est cingulus vel quod ante pectus equi tenditur eyn vorbog an eynem sattel podpaszny pas u konia vel podpierśny pas]
* The meaning of this term is uncertain. Possibilities include:
** pile, heap, stack
** (attested in Kuyavia, Masovia) corruption of Latin cōnus
*** 1878-1889 [1241], Archiwum Komisji Historycznej‎, volume IV, Kujavia, Masovia, page 35:A superiori riuulo, ubi con seu cumulus lapidum vlg. nuncupatus[A superiori riuulo, ubi koń seu cumulus lapidum vlg. nuncupatus]

#### Derived terms

* dziki koń
* konica
* koniochrom
* koniuch
* koniusz
* konnik
* konny
* trzepać konie impf

#### Related terms

* koniczek
* konikowie
* koniuszek

#### Descendants

* Polish: koń
* Silesian: kōń

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “koń”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “koń”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “koń”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “koń”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “koń”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “koń”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* kłyń (Southern Greater Poland)

### Etymology

Inherited from Old Polish koń.

### Pronunciation

* IPA: /ˈkɔɲ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈkɔɲ/, /ˈkoɲ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Audio 3:(file)
* Rhymes: -ɔɲ
* Syllabification: koń
* Homophone: Koń

### Noun

koń m animal (diminutive konik, augmentative konisko, related adjective koński)
* horse (hoofed mammal, Equus ferus caballus, often used throughout history for riding and draft work)
** 1745-1746, Benedykt Joachim Chmielowski, Nowe Ateny‎, page 475:KOŃ jaki jest, każdy widzi.HORSE as it is everyone can see/everyone can see what it is.
* (chess) knight (chess piece, often in the shape of a horse's head, that is moved two squares in one direction and one at right angles to that direction in a single move, leaping over any intervening pieces)
    Synonym: skoczek
* (gymnastics) horse (piece of equipment with a body on two or four legs, approximately four feet high, sometimes (pommel horse) with two handles on top)
* ticket salesperson
* horse (children's toy resembling a horse)
* (in the plural) horse-drawn carriage
* (archaic, collective) horserider and horse
* (obsolete, education, Warsaw, school slang) F (bad or failing grade)
    Synonym: jedynka
* (obsolete) lazy person
    Synonym: leniwiec
* (obsolete) a type of siege engine similar to a battering ram
* (Middle Polish) a type of torture device

#### Derived terms

* bezkonny
* konny
* co koń wyskoczy
* czarny koń
* dzień konia
* konia z rzędem
* konitrut
* koń angielski
* koń arabski
* koń huculski
* koń mechaniczny
* koń pod wierzch
* koń siodłowy
* koń śląski
* koń trojański
* rozstawne konie
* stary koń
* koń by się uśmiał
* można konie kraść
* poszły konie po betonie
* baba z wozu, koniom lżej
* darowanemu koniowi nie patrzy się w zęby
* jeśli spaść, to z wysokiego konia
* konia kują, a żaba nogę podstawia
* koń ma cztery nogi i też się potknie
* koń ma duży łeb, niech się martwi
* królestwo za konia
* Łaska pańska na pstrym koniu jeździ
* pańskie oko konia tuczy
* kopać się z koniem impf
* postawić na dobrego konia pf, stawiać na dobrego konia impf
* postawić na złego konia pf, stawiać na złego konia impf
* postawić wóz przed koniem pf, stawiać wóz przed koniem impf
* zjeść konia z kopytami pf
* znać się jak łyse konie impf
* zrobić w konia pf, robić w konia impf
* zwalić konia pf, walić konia impf

### See also

Chess pieces in Polish · bierki szachowe (layout · text) :
| król | hetman, królowa, królówka, dama | wieża | goniec, laufer, giermek | skoczek, koń, konik | pion, pionek |

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), koń is one of the most used words in Polish, appearing 15 times in scientific texts, 11 times in news, 3 times in essays, 28 times in fiction, and 25 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 82 times, making it the 781st most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “koń”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 194

### Further reading

* koń in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* konie in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* koń in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “koń”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “KOŃ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 27.03.2023
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “koń”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “koń”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1902), “koń”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 2, Warsaw, page 460
* koń in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego