# տէր
## Old Armenian
### Etymology

From *տիայր (*tiayr), from *տի- (*ti-, “of the house”) +‎ այր (ayr, “man”). The first component is also found in տի-կին (ti-kin) and տի-եզերք (ti-ezerkʻ) and is inherited from Proto-Indo-European *déms, the genitive of *dṓm (“house”).

### Noun

տէր • (tēr)
* master, lord
    տէր լինել, կալ ― tēr linel, kal ― to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master
* (capitalized) God, the Lord
    ով Տէր ― ov Tēr ― Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
    Տէր իմ ― Tēr im ― My Lord
    յամի Տեառն ― yami Teaṙn ― in the year of our Lord, Anno Domini, A.D.
    յի՛ս տէր ― yís tēr ― (interjection) oh my Lord! I pray you my Lord! tell me my Lord!

#### Usage notes

* Has four combining forms: տէր- (tēr-), տեր- (ter-), տիր- (tir-) and տեառն- (teaṙn-).
* Often abbreviated as տր՟ (tr.) = տէր (tēr).

#### Derived terms

* ագապատէր (agapatēr)
* ամենատէր (amenatēr)
* անձնատէր (anjnatēr)
* անձնտէր (anjntēr)
* անտերնչութիւն (anternčʻutʻiwn)
* անտերունչ (anterunčʻ)
* անտէր (antēr)
* անտէրնչութիւն (antērnčʻutʻiwn)
* անտէրունչ (antērunčʻ)
* անտէրուչ (antēručʻ)
* անտէրչութիւն (antērčʻutʻiwn)
* անտիրանամ (antiranam)
* անտիրելի (antireli)
* աշխարհատէր (ašxarhatēr)
* բազմատէր (bazmatēr)
* բարետէր (baretēr)
* բարէտէր (barētēr)
* բերդատէր (berdatēr)
* բնատէրa (bnatēra)
* գաւառատէր (gawaṙatēr)
* երկտիրեան (erktirean)
* ինքնատէր (inkʻnatēr)
* ինքնատէրութիւն (inkʻnatērutʻiwn)
* ինքնատիրեմ (inkʻnatirem)
* ինքնատիրութիւն (inkʻnatirutʻiwn)
* ծխատէր (cxatēr)
* կոչնատէր (kočʻnatēr)
* հրամանատէր (hramanatēr)
* պարտատէր (partatēr)
* տանուտէր (tanutēr)
* տանուտէրաբար (tanutērabar)
* տանուտէրական (tanutērakan)
* տանուտէրացոյց (tanutēracʻoycʻ)
* տանուտէրութիւն (tanutērutʻiwn)
* տանտէր (tantēr)
* տեառնաբար (teaṙnabar)
* տեառնաբարբառ (teaṙnabarbaṙ)
* տեառնագալուստ (teaṙnagalust)
* տեառնագիր (teaṙnagir)
* տեառնագրեմ (teaṙnagrem)
* տեառնագրութիւն (teaṙnagrutʻiwn)
* տեառնաժողով (teaṙnažołov)
* տեառնական (teaṙnakan)
* տեառնակողմն (teaṙnakołmn)
* տեառնակոյս (teaṙnakoys)
* տեառնամայր (teaṙnamayr)
* տեառնանման (teaṙnanman)
* տեառնեղբայր (teaṙnełbayr)
* տեառնընդառաջ (teaṙnəndaṙaǰ)
* տեառնորդի (teaṙnordi)
* տերութիւն (terutʻiwn)
* տերունի (teruni)
* տէրութիւն (tērutʻiwn)
* տէրունագոյն (tērunagoyn)
* տէրունական (tērunakan)
* տէրունավայել (tērunavayel)
* տէրունատուր (tērunatur)
* տէրունեան (tērunean)
* տէրունի (tēruni)
* տէրունուստ (tērunust)
* տիրաբանեմ (tirabanem)
* տիրաբար (tirabar)
* տիրաբնակ (tirabnak)
* տիրագէտ (tiragēt)
* տիրագիծ (tiragic)
* տիրագլուխ (tiraglux)
* տիրագոյ (tiragoy)
* տիրագոյն (tiragoyn)
* տիրադաւ (tiradaw)
* տիրադրուժ (tiradruž)
* տիրազօր (tirazōr)
* տիրախիլ (tiraxil)
* տիրախնամ (tiraxnam)
* տիրախնդիր (tiraxndir)
* տիրախօս (tiraxōs)
* տիրածին (tiracin)
* տիրական (tirakan)
* տիրակարծ (tirakarc)
* տիրակին (tirakin)
* տիրակիր (tirakir)
* տիրակից (tirakicʻ)
* տիրակոյտ (tirakoyt)
* տիրակորոյս (tirakoroys)
* տիրակցութիւն (tirakcʻutʻiwn)
* տիրահաստատ (tirahastat)
* տիրահաւաք (tirahawakʻ)
* տիրահրաւէր (tirahrawēr)
* տիրաձիր (tirajir)
* տիրաճան (tiračan)
* տիրամայր (tiramayr)
* տիրամատնիչ (tiramatničʻ)
* տիրամարտութիւն (tiramartutʻiwn)
* տիրամեծար (tiramecar)
* տիրանամ (tiranam)
* տիրանարգ (tiranarg)
* տիրանենգ (tiraneng)
* տիրանման (tiranman)
* տիրանուէր (tiranuēr)
* տիրանուն (tiranun)
* տիրաշօշափ (tirašōšapʻ)
* տիրապատիւ (tirapatiw)
* տիրապատճառեմ (tirapatčaṙem)
* տիրապատուաստ (tirapatuast)
* տիրապատուեմ (tirapatuem)
* տիրապատուէր (tirapatuēr)
* տիրապարգեւ (tirapargew)
* տիրապետական (tirapetakan)
* տիրապետեմ (tirapetem)
* տիրապետութիւն (tirapetutʻiwn)
* տիրապէս (tirapēs)
* տիրասէր (tirasēr)
* տիրասիրութիւն (tirasirutʻiwn)
* տիրասուն (tirasun)
* տիրասպան (tiraspan)
* տիրասպանու (tiraspanu)
* տիրավաճառ (tiravačaṙ)
* տիրատեաց (tirateacʻ)
* տիրատիպ (tiratip)
* տիրարար (tirarar)
* տիրացուցանեմ (tiracʻucʻanem)
* տիրացուցիչ (tiracʻucʻičʻ)
* տիրաւանդ (tirawand)
* տիրաւորագոյն (tiraworagoyn)
* տիրափառական (tirapʻaṙakan)
* տիրաքարոզ (tirakʻaroz)
* տիրեմ (tirem)
* տիրեցուցանեմ (tirecʻucʻanem)
* տիրողաբար (tirołabar)
* տիրողութիւն (tirołutʻiwn)
* տիրութիւն (tirutʻiwn)
* տիրուհի (tiruhi)
* տիրօրէն (tirōrēn)

#### Related terms

* տուն (tun)
* տիկին (tikin)
* տիեզերք (tiezerkʻ)

#### Descendants

* Armenian: տեր (ter), → տյարք (tyarkʻ) (learned), ⇒ տյար (tyar)
* ⇒ Old Georgian: ტერება (ṭereba)

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “տէր”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, pages 401–403
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “տէր”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Meillet, Antoine (1898) “Letto-Slavica”, in Mémoires de la Société de Linguistique de Paris (in French), volume 10, page 138 of 135–142
* Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 671