# नाथ
## Hindi
### Etymology

Borrowed from Sanskrit नाथ (nāthá).

### Pronunciation

* (Delhi) IPA: /nɑːt̪ʰ/, [näːt̪ʰ]

### Noun

नाथ • (nāth) m (Urdu spelling ناتھ)
* lord
* protector
* patron
* master
* husband

#### Declension
## Pali
### Alternative forms

* nātha (Latin script)
* 𑀦𑀸𑀣 (Brahmi script)
* নাথ (Bengali script)
* නාථ (Sinhalese script)
* နာထ or ၼႃထ (Burmese script)
* นาถ or นาถะ (Thai script)
* ᨶᩣᨳ (Tai Tham script)
* ນາຖ or ນາຖະ (Lao script)
* នាថ (Khmer script)
* 𑄚𑄂𑄗 (Chakma script)

### Noun

नाथ m
* Devanagari script form of nātha

#### Declension
## Sanskrit
### Alternative scripts

* নাথ (Assamese script)
* ᬦᬵᬣ (Balinese script)
* নাথ (Bengali script)
* 𑰡𑰯𑰞 (Bhaiksuki script)
* 𑀦𑀸𑀣 (Brahmi script)
* နာထ (Burmese script)
* નાથ (Gujarati script)
* ਨਾਥ (Gurmukhi script)
* 𑌨𑌾𑌥 (Grantha script)
* ꦤꦴꦡ (Javanese script)
* 𑂢𑂰𑂟 (Kaithi script)
* ನಾಥ (Kannada script)
* នាថ (Khmer script)
* ນາຖ (Lao script)
* നാഥ (Malayalam script)
* ᠨᠠ᠎᠊ᠠᡨᠠ (Manchu script)
* 𑘡𑘰𑘞 (Modi script)
* ᠨᠠᢗᠲᠠ᠋ (Mongolian script)
* 𑧁𑧑𑦾 (Nandinagari script)
* 𑐣𑐵𑐠 (Newa script)
* ନାଥ (Odia script)
* ꢥꢵꢢ (Saurashtra script)
* 𑆤𑆳𑆡 (Sharada script)
* 𑖡𑖯𑖞 (Siddham script)
* නාථ (Sinhalese script)
* 𑩯𑩛𑩬 (Soyombo script)
* 𑚝𑚭𑚚 (Takri script)
* நாத² (Tamil script)
* నాథ (Telugu script)
* นาถ (Thai script)
* ནཱ་ཐ (Tibetan script)
* 𑒢𑒰𑒟 (Tirhuta script)
* 𑨝𑨊𑨚 (Zanabazar Square script)

### Etymology

From Proto-Indo-Aryan *HnaHtʰás, from Proto-Indo-Iranian *HnaHtʰás, from Proto-Indo-European *h₃neh₂- (“to help, support”), with semantic influence from the etymologically root नाध् (nādh, “to seek help”). Cognate with Ancient Greek ὀνί̆νημῐ (oní̆nēmĭ, “to help; to please”). The Sanskrit root is नाथ् (nāth, “to seek aid, ask”).

### Pronunciation

* (Vedic) IPA: /nɑː.tʰɐ́/
* (Classical Sanskrit) IPA: /ˈn̪ɑː.t̪ʰɐ/

### Noun

नाथ • (nāthá) stem, n
* refuge, help, resort

#### Declension
### Noun

नाथ • (nāthá) stem, m
* (often at the end of compounds, esp. in names of gods and men) protector, patron, possessor, owner, ward, guardian, lord
* husband (especially in vocative)
* a rope passed through the nose of a draft ox
* name of several authors

#### Derived terms

* अचलनाथ (acalanātha)
* अधिनाथ (adhinātha)
* अधिलोकनाथ (adhilokanātha)
* अनाथ (anātha)
* अपत्यनाथ (apatyanātha)
* अपांनाथ (apāṃnātha)
* अम्बुनाथ (ambunātha)
* अरुन्धतीनाथ (arundhatīnātha)
* अर्थाधिनाथ (arthādhinātha)
* अलब्धनाथ (alabdhanātha)
* आदिनाथ (ādinātha)
* आनन्दनाथ (ānandanātha)
* आमर्दकतीर्थनाथ (āmardakatīrthanātha)
* उडुनाथ (uḍunātha)
* उद्दण्डरङ्गनाथ (uddaṇḍaraṅganātha)
* उमानाथ (umānātha)
* ऋक्षनाथ (ṛkṣanātha)
* ऋतुनाथ (ṛtunātha)
* एकनाथ (ekanātha)
* एकाम्रनाथ (ekāmranātha)
* कठिनतारकनाथ (kaṭhinatārakanātha)
* कलनाथ (kalanātha)
* कलानाथ (kalānātha)
* कलिनाथ (kalinātha)
* कल्पनाथ (kalpanātha)
* कल्लिनाथ (kallinātha)
* कालनाथ (kālanātha)
* कालप्रियनाथ (kālapriyanātha)
* काशिनाथ (kāśinātha)
* काशीनाथ (kāśīnātha)
* कुकुराधिनाथ (kukurādhinātha)
* कुनाथ (kunātha)
* कुमुदनाथ (kumudanātha)
* कुसुमसनाथ (kusumasanātha)
* कूर्मनाथ (kūrmanātha)
* केदारनाथ (kedāranātha)
* कैलासनाथ (kailāsanātha)
* क्षणदाधिनाथ (kṣaṇadādhinātha)
* क्षपानाथ (kṣapānātha)
* क्षितिनाथ (kṣitinātha)
* क्षौणीनाथ (kṣauṇīnātha)
* गङ्गानाथ (gaṅgānātha)
* गजेन्द्रनाथ (gajendranātha)
* गणनाथ (gaṇanātha)
* गणपतिनाथ (gaṇapatinātha)
* गोकुलनाथ (gokulanātha)
* गोनाथ (gonātha)
* गोपीनाथ (gopīnātha)
* गोरक्षनाथ (gorakṣanātha)
* गोविन्दनाथ (govindanātha)
* गौरीनाथ (gaurīnātha)
* चमूनाथ (camūnātha)
* चम्पकनाथ (campakanātha)
* चर्यानाथ (caryānātha)
* चित्तनाथ (cittanātha)
* चित्रनाथ (citranātha)
* जगदेकनाथ (jagadekanātha)
* जगन्नाथ (jagannātha)
* जननाथ (jananātha)
* जनाधिनाथ (janādhinātha)
* जन्मकनाथ (janmakanātha)
* जानकीनाथ (jānakīnātha)
* जीवनाथ (jīvanātha)
* जीवितनाथ (jīvitanātha)
* तरंगिणीनाथ (taraṃgiṇīnātha)
* तारनाथ (tāranātha)
* तुङ्गनाथ (tuṅganātha)
* तुरंगनाथ (turaṃganātha)
* त्रिकालनाथ (trikālanātha)
* त्रिलोकनाथ (trilokanātha)
* त्रिलोकीनाथ (trilokīnātha)
* त्रैलोक्यनाथ (trailokyanātha)
* त्र्यंशनाथ (tryaṃśanātha)
* दिङ्नाथ (diṅnātha)
* दिननाथ (dinanātha)
* दिनाधिनाथ (dinādhinātha)
* दिवसनाथ (divasanātha)
* दीननाथ (dīnanātha)
* देवनाथ (devanātha)
* द्वारकानाथ (dvārakānātha)
* धर्मनाथ (dharmanātha)
* धुनीनाथ (dhunīnātha)
* ध्वनिनाथ (dhvaninātha)
* नक्षत्रनाथ (nakṣatranātha)
* नटनानन्दनाथ (naṭanānandanātha)
* नदीनाथ (nadīnātha)
* नन्दनाथ (nandanātha)
* नरनाथ (naranātha)
* नाकनाथ (nākanātha)
* नाकिनाथ (nākinātha)
* नागनाथ (nāganātha)
* नाथकाम (nāthakāma)
* नाथकुमार (nāthakumāra)
* नाथत्व (nāthatva)
* नाथमल्ल (nāthamalla)
* नाथमल्लब्रह्मचारिन् (nāthamallabrahmacārin)
* नाथमान (nāthamāna)
* नाथवती (nāthavatī)
* नाथवत् (nāthavat)
* नाथवत्ता (nāthavattā)
* नाथविद् (nāthavid)
* नाथविन्दु (nāthavindu)
* नाथसिंह (nāthasiṃha)
* नाथस्तुति (nāthastuti)
* नाथहरि (nāthahari)
* नाथहार (nāthahāra)
* नाथानन्दमुनि (nāthānandamuni)
* नाथाय (nāthāya)
* नाथित (nāthita)
* नाथिन् (nāthin)
* नाथोक (nāthoka)
* नारीनाथ (nārīnātha)
* निजात्मानन्दनाथ (nijātmānandanātha)
* नित्यनाथ (nityanātha)
* निधिनाथ (nidhinātha)
* निर्नाथ (nirnātha)
* निशानाथ (niśānātha)
* निशीथिनीनाथ (niśīthinīnātha)
* नेमनाथ (nemanātha)
* नेमिनाथ (neminātha)
* पञ्चनाथ (pañcanātha)
* पठनाधिनाथ (paṭhanādhinātha)
* पर्जन्यनाथ (parjanyanātha)
* पशुनाथ (paśunātha)
* पशुपतिनाथ (paśupatinātha)
* पाञ्चालनाथ (pāñcālanātha)
* पाण्ड्यनाथ (pāṇḍyanātha)
* पाथोनाथ (pāthonātha)
* पार्वतीनाथ (pārvatīnātha)
* पार्वतीप्राणनाथ (pārvatīprāṇanātha)
* पार्श्वनाथ (pārśvanātha)
* पिप्पलनाथ (pippalanātha)
* पुण्यनाथ (puṇyanātha)
* पुण्यानन्दनाथ (puṇyānandanātha)
* प्रजानाथ (prajānātha)
* प्रमथनाथ (pramathanātha)
* प्राज्ञभूतनाथ (prājñabhūtanātha)
* प्राणनाथ (prāṇanātha)
* प्राणाधिनाथ (prāṇādhinātha)
* प्रेतनाथ (pretanātha)
* बटुकनाथ (baṭukanātha)
* बदरीनाथ (badarīnātha)
* बिन्दुनाथ (bindunātha)
* बिल्वनाथ (bilvanātha)
* बीजनाथ (bījanātha)
* बैजनाथ (baijanātha)
* भवनाथ (bhavanātha)
* भागीरथीनाथ (bhāgīrathīnātha)
* भानुनाथ (bhānunātha)
* भावनाथ (bhāvanātha)
* भासुरानन्दनाथ (bhāsurānandanātha)
* भिल्लीनाथ (bhillīnātha)
* भीमनाथ (bhīmanātha)
* भूतनाथ (bhūtanātha)
* भूमिनाथ (bhūminātha)
* भोगनाथ (bhoganātha)
* भोलानाथ (bholānātha)
* मञ्जुनाथ (mañjunātha)
* मत्स्यनाथ (matsyanātha)
* मथुरानाथ (mathurānātha)
* मनुजनाथ (manujanātha)
* मनोधिनाथ (manodhinātha)
* मल्लनाथ (mallanātha)
* मल्लिनाथ (mallinātha)
* महीनाथ (mahīnātha)
* महेन्द्रनाथ (mahendranātha)
* मीननाथ (mīnanātha)
* मूर्तिसनाथ (mūrtisanātha)
* मृतनाथ (mṛtanātha)
* मेङ्गनाथ (meṅganātha)
* मैत्रीनाथ (maitrīnātha)
* मोदनाथ (modanātha)
* यदुनाथ (yadunātha)
* याज्ञिकनाथ (yājñikanātha)
* यादोनाथ (yādonātha)
* यामिनीनाथ (yāminīnātha)
* यूथनाथ (yūthanātha)
* योगनाथ (yoganātha)
* रक्षोनाथ (rakṣonātha)
* रघुनाथ (raghunātha)
* रङ्गनाथ (raṅganātha)
* रजनीकरनाथ (rajanīkaranātha)
* रजनीचरनाथ (rajanīcaranātha)
* रत्ननाथ (ratnanātha)
* रमानाथ (ramānātha)
* रलमानाथ (ralamānātha)
* रसनाथ (rasanātha)
* राजनाथ (rājanātha)
* रात्रिनाथ (rātrinātha)
* राधानाथ (rādhānātha)
* रामनाथ (rāmanātha)
* रुचिनाथ (rucinātha)
* रुद्रनाथ (rudranātha)
* लक्ष्मीनाथ (lakṣmīnātha)
* लक्ष्मीसनाथ (lakṣmīsanātha)
* लङ्कानाथ (laṅkānātha)
* लोकनाथ (lokanātha)
* वंशनाथ (vaṃśanātha)
* वटतीर्थनाथ (vaṭatīrthanātha)
* वरदनाथ (varadanātha)
* वर्णनाथ (varṇanātha)
* वाञ्छानाथ (vāñchānātha)
* वाणीनाथ (vāṇīnātha)
* वारिनाथ (vārinātha)
* विजयनाथ (vijayanātha)
* वित्तनाथ (vittanātha)
* विद्याधीशनाथ (vidyādhīśanātha)
* विद्यानन्दनाथ (vidyānandanātha)
* विद्यानाथ (vidyānātha)
* विनाथ (vinātha)
* विमलानन्दनाथ (vimalānandanātha)
* विरिञ्चिनाथ (viriñcinātha)
* विलिनाथ (vilinātha)
* विश्वनाथ (viśvanātha)
* विश्वानन्दनाथ (viśvānandanātha)
* विश्वेश्वरनाथ (viśveśvaranātha)
* वीरनाथ (vīranātha)
* वृक्षनाथ (vṛkṣanātha)
* वेङ्कटगिरिनाथ (veṅkaṭagirinātha)
* वेङ्कटनाथ (veṅkaṭanātha)
* वैकुण्ठदीपिकानाथ (vaikuṇṭhadīpikānātha)
* वैद्यनाथ (vaidyanātha)
* व्रजनाथ (vrajanātha)
* शंकरानन्दनाथ (śaṃkarānandanātha)
* शक्तिनाथ (śaktinātha)
* शम्भुनाथ (śambhunātha)
* शम्भूनाथ (śambhūnātha)
* शान्तिनाथ (śāntinātha)
* शारिकानाथ (śārikānātha)
* शालिकनाथ (śālikanātha)
* शालिनाथ (śālinātha)
* शिवनाथ (śivanātha)
* शिवानन्दनाथ (śivānandanātha)
* शुक्लमथुरानाथ (śuklamathurānātha)
* शुक्लेश्वरनाथ (śukleśvaranātha)
* श्रीनाथ (śrīnātha)
* श्रीरङ्गनाथ (śrīraṅganātha)
* सच्चिदानन्दनाथ (saccidānandanātha)
* सत्यनाथ (satyanātha)
* सत्यानन्दनाथ (satyānandanātha)
* सदानन्दनाथ (sadānandanātha)
* सद्वैद्यनाथ (sadvaidyanātha)
* सनाथ (sanātha)
* सरिन्नाथ (sarinnātha)
* सर्वसेनाधिनाथ (sarvasenādhinātha)
* सहजाधिनाथ (sahajādhinātha)
* सांकाश्यनाथ (sāṃkāśyanātha)
* सिद्धनाथ (siddhanātha)
* सिन्धुनाथ (sindhunātha)
* सुखनाथ (sukhanātha)
* सुनाथ (sunātha)
* सुभगानन्दनाथ (subhagānandanātha)
* सुरलोकनाथ (suralokanātha)
* सेनाधिनाथ (senādhinātha)
* सेनानाथ (senānātha)
* सोमदेवैकनाथ (somadevaikanātha)
* सोमनाथ (somanātha)
* सोमानन्दनाथ (somānandanātha)
* स्त्रीनाथ (strīnātha)
* हरनाथ (haranātha)
* हरिनाथ (harinātha)
* हृदयनाथ (hṛdayanātha)
* हृषीकनाथ (hṛṣīkanātha)
* हेमन्तनाथ (hemantanātha)

### Adjective

नाथ • (nāthá) m
* possessed of, occupied by, furnished with, (compare सनाथ (sa-natha))

#### Descendants

* Prakrit: 𑀡𑀸𑀳 (ṇāha), 𑀡𑀸𑀥 (ṇādha)
* → Assamese: নাথ (nath)
* → Bengali: নাথ (nath)
* → Hindi: नाथ (nāth)
* → Kannada: ನಾಥ (nātha)
* → Marathi: नाथ (nāth)
* → Odia: ନାଥ (nātha)
* → Old Javanese: nātha
** → Balinese: ᬦᬵᬣ (nata)
* → Pali: nātha
* → Punjabi: ਨਾਥ (nāth)
* Tamil: நாதன் (nātaṉ), நாதான் (nātāṉ), நாதியன் (nātiyaṉ)
* → Telugu: నాథుడు (nāthuḍu)

### References

* Monier Williams (1899) “नाथ”, in A Sanskrit–English Dictionary, […], new edition, Oxford: At the Clarendon Press, →OCLC, page 0534/3.
* Mayrhofer, Manfred (1996) Etymologisches Wörterbuch des Altindoarischen [Etymological Dictionary of Old Indo-Aryan]‎ (in German), volume 2, Heidelberg: Carl Winter Universitätsverlag, pages 33-4