# biały
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *bě̃lъ. First attested in the 13th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /bjaːɫɨː/
* IPA: (15th CE) /bjɒɫɨ/

### Adjective

biały (comparative bielszy)
* (attested in Greater Poland) white (of a light color)
    Coordinate term: czarny
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 246:Gorzkye nye chcze, ny mosze bicz slotkym, prosczye mowyącz, byale czarnim[Gorzkie nie chce ni może być słodkim, proście mowiąc białe czarnym]
** 1880-1894 [Middle of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume V, page 275:Przed obliczym baranka odzane w byale odzyenye in conspectu agni amicti stolis albis[Przed obliczym baranka odziane w białe odziene in conspectu agni amicti stolis albis]
** 1878-1889 [1422], Archiwum Komisji Historycznej‎, volume III, Greater Poland, page 327:Iandrzey... gest clenotu Baranow, czsso nossą byaly baran na czirwoni[m] sczicze[Jędrzej... jest klenotu Baranow, czso noszą biały baran na czyrwonym szczycie]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 49, 12:Zøbi gego byelsze mleka (lacte candidiores)[Zęby jego bielsze mleka (lacte candidiores)]
** 1930 [c. 1455], “Ex”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 16, 31:[To] bilo gest yako szyemyø kolyandrowe byale (album)[[To] było jest jako siemię kolijandrowe białe (album)]
* (relational) byssine, byssus
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 18:Z byalego de bysso (decem cortinas de bysso retorta... facies Ex 26, 1)[Z białego de bysso (decem cortinas de bysso retorta... facies Ex 26, 1)]
** 1901 [1471], Materiały i Prace Komisji Językowej Akademii Umiejętności w Krakowie, volume V, page 48:Pawloką byala bysso (I Par 4, 21)[Pawłoką białą bysso (I Par 4, 21)]

#### Derived terms

* białogrzywy
* białogęby
* białonogi
* przekobiały
* białacz
* białek
* białka
* białmech
* białorzyt
* białoskórnik
* białozorca
* białoświat
* białość
* białpuch
* biały dzień
* białycz
* bielik
* bielizna
* podbiał
* bieleć impf
* bielić impf, ubielić pf

#### Related terms

* bieliznowy
* biel
* bielawa
* bieleniec
* bielica
* bielidło
* bielmo
* bielnica
* nabiał
* pobielenie
* pobielać impf

#### Descendants

* Polish: biały
* Silesian: bioły

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “biały”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “biały”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Mańczak, Witold (2017) “biały”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “biały”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “biały”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “biały”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* biał, białły, bieły (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish biały.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbja.wɘ/
* (Middle Polish) IPA: /bjɒ.ɫɨ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -awɘ
* Syllabification: bia‧ły
* Homophone: Biały

### Adjective

biały (comparative bielszy, superlative najbielszy, derived adverb biało)
* white (bright and colourless; reflecting equal quantities of all frequencies of visible light)#: biały kolor:
    Synonym: (dialectal) białny
    Coordinate term: czarny
* white (grey, as from old age, having silvery hair, hoary)
    Synonym: siwy
* pale, white (having a color lighter than others)
* white, Caucasian
    Synonym: (literary) białoskóry
* (taxonomy) white (being a variety lighter than other varieties)
* (obsolete) innocent, pure
* (obsolete) peaceful; moderate
* (obsolete, now in set phrases, of the day or weather) clear; bright
    Synonym: jasny
* (Middle Polish, of liquids) opaque; sludgy (containing sediment)
* (Middle Polish) see-through, clear
    Synonyms: przejrzysty, przezroczysty
* (Middle Polish, of objects made of metal) shiny, sparkling
    Synonyms: błyszczący, lśniący

#### Derived terms

* bezbiałkowy
* bialski
* bialuchny
* bialusieńki
* bialuśki
* bialuteńki
* bialutki
* białaczkotwórczy
* białaczkowy
* białawy
* białkowy
* białobrody
* białogrzbiety
* białolicy
* białonogi
* białopióry
* białorunny
* białoskórniczy
* białoskóry
* białowłosy
* bielaczy
* bielasty
* bielicowy
* bieliźniany
* bieliźniarski
* bielmowy
* bieluchny
* bielusieńki
* bieluśki
* bieluteńki
* bielutki
* błękitnobiały
* czarno-biały
* jaskrawobiały
* kremowobiały
* matowobiały
* mlecznobiały
* srebrnobiały
* srebrzystobiały
* szarawobiały
* śnieżnobiały
* do białego rana
* w biały dzień
* czarno na białym
* na białe niedźwiedzie
* w białych rękawiczkach
* barszcz biały
* biała dama
* biała flaga
* biała gorączka
* biała kawa
* biała księga
* biała magia
* biała niedziela
* biała noc
* biała plama
* biała sobota
* biała śmierć
* białaczka
* białas
* białaska
* białe ciałko krwi
* białe kołnierzyki
* białe małżeństwo
* białe mięso
* białe myszki
* białe pieczywo
* białe szaleństwo
* białe tango
* białe złoto
* białko
* białkomocz
* białkówka
* białodrzew
* białogłowa
* białorzytka
* białosęp
* białoskórnictwo
* białoskórnik
* białość
* białozór
* biały chleb
* biały karzeł
* biały kruk
* biały mazur
* biały montaż
* biały murzyn
* biały personel
* biały proszek
* biały salceson
* biały ser
* biały sos
* biały sport
* biały szkwał
* biały tydzień
* biały wywiad
* biel
* bielactwo
* bielak
* bielarnia
* bielec
* bielic
* bielicowanie
* bielidło
* bielik
* bielikrasa
* bielinek
* bielinek kapustnik
* bielizna
* bieliźniarka
* bieliźniarstwo
* bieliźniarz
* bielmo
* bieluń
* bieługa
* bocian biały
* broń biała
* istota biała
* komosa biała
* krwinka biała
* rozbój w biały dzień
* tupot białych mew
* wiersz biały
* żarłacz biały
* bieleć impf
* bielić impf

#### See also

Colors in Polish · kolory (layout · text) :
| biały | szary | czarny |
| czerwony; karmazyn | pomarańczowy; brązowy | żółty; beżowy |
| limonkowy | zielony | miętowy; ciemnozielony |
| cyjan; morski | błękitny | niebieski |
| fuksja; indygo | magenta; purpurowy | różowy |

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), biały is one of the most used words in Polish, appearing 16 times in scientific texts, 10 times in news, 4 times in essays, 47 times in fiction, and 10 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 87 times, making it the 730th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “biały”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 23

### Further reading

* biały in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* biały in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “biały”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Krystyna Siekierska (09.01.2013) “BIAŁY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “biały”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “biały”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “biały”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 144