# ပန်း
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /páɴ/
* Romanization: MLCTS: pan: • ALA-LC: panʻʺ • BGN/PCGN: pan: • Okell: pàñ

### Etymology 1

From Proto-Sino-Tibetan *baːr (“to bloom; flower”), which is perhaps an areal word (compare Proto-Hmong-Mien *bi̯aŋ (“flower”)). Cognate with Tibetan [script needed] (ḥbar-ba, “to blossom”), Old Chinese 葩 (OC *pʰraː, “flower”), 疤 (OC *praː, “scar”) (STEDT). The "red, pink" sense is derived from how the color of many flowers is pink.

#### Noun

ပန်း • (pan:) (classifier ပွင့်)
* flower
* floral pattern
* tails (of a coin) (as Burmese coins traditionally bear a floral design on the tails side)
    Antonym: ခေါင်း (hkaung:)
* tread pattern of tyre
* pink color
* menstruation
* male genital organ
* winning post in a race

##### Derived terms

* ကနုတ်ပန်း (ka.nutpan:)
* ကျောက်စက်ပန်းဆွဲ (kyaukcakpan:hcwai:)
* ကြံပန်းခိုင် (krampan:hkuing)
* ကြယ်ပြာပန်း (krai-prapan:)
* ကြွေပန်း (krwepan:)
* ကြောင်ပန်း (kraungpan:)
* ကွမ်းပန်း (kwam:pan:)
* ကိုင်းပန်းပြားပင် (kuing:pan:pra:pang)
* ကောက်ရင်ပန်း (kauk-rangpan:)
* ခဏပန်း (hka.na.pan:)
* ခြူးပန်းခြူးနွယ် (hkru:pan:hkru:nwai)
* ခါးပန်း (hka:pan:)
* ခေါင်းနားပန်းကြီး (hkaung:na:pan:kri:)
* ခေါင်းပန်းလှည့် (hkaung:pan:hlany.)
* ခေါင်းပန်းလှန် (hkaung:pan:hlan)
* ခေါပန်းတောင်း (hkau:pan:taung:)
* ငွေပန်း (ngwepan:)
* စက်ပန်း (cakpan:)
* စိန်ပန်း (cinpan:)
* ဆန်ပန်း (hcanpan:)
* ဆန်ပန်းပေါက်ပေါက် (hcanpan:paukpauk)
* ဆွမ်းပန်း (hcwam:pan:)
* ဆူးပန်း (hcu:pan:)
* ဆူးပန်းတောင်း (hcu:pan:taung:)
* ဆေးဆိုးပန်းရိုက် (hce:hcui:pan:ruik)
* ဆောင်ပန်း (hcaungpan:)
* ညမွှေးပန်း (nya.hmwe:pan:)
* တစ်ပန်းရှုံး (tacpan:hrum:)
* တစ်ပန်းသာ (tacpan:sa)
* တပည့်တပန်း (ta.pany.ta.pan:)
* တိုက်ပန်း (tuikpan:)
* တောင်ထိပ်ပန်း (taunghtippan:)
* နှင်းပန်း (hnang:pan:)
* နားပန်း (na:pan:)
* နားပန်းကွင်း (na:pan:kwang:)
* နားပန်းစွန်း (na:pan:cwan:)
* နားပန်းဆံ (na:pan:hcam)
* ပန်းကရား (pan:ka.ra:)
* ပန်းကြွ (pan:krwa.)
* ပန်းကြိုး (pan:krui:)
* ပန်းကလပ် (pan:ka.lap)
* ပန်းကုံး (pan:kum:)
* ပန်းခတ် (pan:hkat)
* ပန်းခပ် (pan:hkap)
* ပန်းချဉ်‌ပေါင် (pan:hkyany‌paung)
* ပန်းခြံ (pan:hkram)
* ပန်းခြောက် (pan:hkrauk)
* ပန်းခွေ (pan:hkwe)
* ပန်းခုံ (pan:hkum)
* ပန်းခုနစ်မည် (pan:hku.nacmany)
* ပန်းဂေါ်ဖီ (pan:gauhpi)
* ပန်းစက္ကူ (pan:cakku)
* ပန်းစည်း (pan:cany:)
* ပန်းစွဲ (pan:cwai:)
* ပန်းစုံ (pan:cum)
* ပန်းစုံဘူး (pan:cumbhu:)
* ပန်းစုံသား (pan:cumsa:)
* ပန်းဆည်းလည်း (pan:hcany:lany:)
* ပန်းဆွတ် (pan:hcwat)
* ပန်းဆွဲ (pan:hcwai:)
* ပန်းဆွဲရေကျ (pan:hcwai:re-kya.)
* ပန်းဆိုး (pan:hcui:)
* ပန်းဆိုင်း (pan:hcuing:)
* ပန်းတင် (pan:tang)
* ပန်းတင်ခုံ (pan:tanghkum)
* ပန်းတည်ခုံ (pan:tanyhkum)
* ပန်းတာ (pan:ta)
* ပန်းတိုင် (pan:tuing)
* ပန်းတိုင်း (pan:tuing:)
* ပန်းတိုင်းပွင့်မီးအိမ် (pan:tuing:pwang.mi:im)
* ပန်းတုံးတိုင် (pan:tum:tuing)
* ပန်းတောင်းလည် (pan:taung:lany)
* ပန်းထိုးပန်းချုပ် (pan:htui:pan:hkyup)
* ပန်းထိုးယွန်း (pan:htui:ywan:)
* ပန်းနု (pan:nu.)
* ပန်းပြားပင် (pan:pra:pang)
* ပန်းပြောက် (pan:prauk)
* ပန်းပွင့် (pan:pwang.)
* ပန်းပေး (pan:pe:)
* ပန်းပေါင်း (pan:paung:)
* ပန်းဖွား (pan:hpwa:)
* ပန်းမ (pan:ma.)
* ပန်းမန် (pan:man)
* ပန်းမုန်လာ (pan:munla)
* ပန်းရက် (pan:rak)
* ပန်းရည်စုပ် (pan:ranycup)
* ပန်းရိုက် (pan:ruik)
* ပန်းလည်တိုင် (pan:lanytuing)
* ပန်းလှ (pan:hla.)
* ပန်းလှေ (pan:hle)
* ပန်းဝင် (pan:wang)
* ပန်းဝတ်ရည် (pan:watrany)
* ပန်းဝှက် (pan:hwak)
* ပန်းသုန်း (pan:sun:)
* ပန်းသုန်းတိုင် (pan:sun:tuing)
* ပန်းသေ (pan:se)
* ပန်းသေရောဂါ (pan:serau:ga)
* ပန်းအိ (pan:i.)
* ပန်းအိုး (pan:ui:)
* ပန်းအုံပန်းကြွ (pan:umpan:krwa.)
* ပန်းအုံပန်းကြွ (pan:umpan:krwa.)
* ပန်းဥ (pan:u.)
* ပရိတ်ပန်း (pa.ritpan:)
* ပြည်ကြီးပန်း (pranykri:pan:)
* ပြည်ပန်းညို (pranypan:nyui)
* ပြည်ပန်းရွှေ (pranypan:hrwe)
* ပိန်းပန်း (pin:pan:)
* ပိုးကြေးပန်းကြေး (pui:kre:pan:kre:)
* ပိုးပန်း (pui:pan:)
* ပုံကျပန်းကျ (pumkya.pan:kya.)
* ပုံပန်း (pumpan:)
* ပုံပျက်ပန်းပျက် (pumpyakpan:pyak)
* ပုံမကျပန်းမကျ (pumma.kya.pan:ma.kya.)
* ပေါက်ပန်းဈေး (paukpan:jhe:)
* ဖယောင်းပန်း (hpa.yaung:pan:)
* ဖောက်ပန်း (hpaukpan:)
* ဖောင်ပန်း (hpaungpan:)
* ဘိသိက်ပန်း (bhi.sikpan:)
* ဘီလူးပန်းကိုက် (bhilu:pan:kuik)
* ဘီလူးပန်းဆွဲ (bhilu:pan:hcwai:)
* မျက်နှာပန်း (myakhnapan:)
* မျောက်ပန်းလှန် (myaukpan:hlan)
* မှိုခြောက်ပန်းခြောက် (hmuihkraukpan:hkrauk)
* မိကျောင်းပန်း (mi.kyaung:pan:)
* မုနောလင်ပန်း (mu.nau:langpan:)
* မေမြို့ပန်း (me-mrui.pan:)
* ရွှေဒင်္ဂါးပန်း (hrwedangga:pan:)
* ရွှေပန်း (hrwepan:)
* ရှောက်ပန်း (hraukpan:)
* ရာသီပန်း (rasipan:)
* ရောင်းပန်းလှ (raung:pan:hla.)
* လင်ပန်း (langpan:)
* လမ်းပန်း (lam:pan:)
* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး (lam:pan:hcakswaire:)
* လိုပန်းကြီး (luipan:kri:)
* လုံးပန်း (lum:pan:)
* လူပုံလူပန်း (lupumlupan:)
* ဝတ်ပန်း (watpan:)
* ဝမ်းပန်းတသာ (wam:pan:ta.sa)
* ဝါဆိုပန်း (wahcuipan:)
* သံပန်းကန်ပြား (sampan:kanpra:)
* သင်္ကြန်ပန်း (sangkranpan:)
* သစ္စာပန်း (saccapan:)
* သပြေပန်း (sa.prepan:)
* သရက်ထည်ပန်း (sa.rakhtanypan:)
* သုံ့ပန်း (sum.pan:)
* သေပန်းပွင့် (sepan:pwang.)
* ဟင်းသောက်ပန်းကန် (hang:saukpan:kan)
* အညံ့ပန်း (a.nyam.pan:)
* အပြင်ပန်း (a.prangpan:)
* အရိပ်ပန်း (a.rippan:)
* အောင်ပန်း (aungpan:)
* ဥပန်း (u.pan:)
* ဦးစောက်ပန်း (u:caukpan:)
* ဦးဆောက်ပန်း (u:hcaukpan:)

#### Adjective

ပန်း • (pan:)
* red, pink
    Synonym: ပန်းရောင် (pan:raung)

##### Derived terms

* ပန်းစည်းကြိုး (pan:cany:krui:)
* ပန်းဆီ (pan:hci)
* ပန်းနုရောင် (pan:nu.raung)
* ပန်းရောင် (pan:raung)
* ပန်းသီး (pan:si:)

##### See also

Colors in Burmese · အရောင် (a.raung) (layout · text) :
| ဖြူ (hpru) | မီးခိုး (mi:hkui:) | မည်း (many:) |
| နီ (ni); ကြက်သွေး (krakswe:) | လိမ္မော် (limmau); ညို (nyui) | ဝါ (wa); နို့နှစ် (nui.hnac) |
| စိမ်းဝါ (cim:wa) | စိမ်း (cim:) | စိမ်းဖန့်ဖန့် (cim:hpan.hpan.); စိမ်းပုပ် (cim:pup) |
| စိမ်းပြာ (cim:pra); စိမ်းပြာနက် (cim:pranak) | ကြည်ပြာ (kranypra) | ပြာ (pra) |
| ခရမ်း (hka.ram:); မဲနယ် (mai:nai) | ပန်းခရမ်း (pan:hka.ram:); ပန်းခရမ်းပြာ (pan:hka.ram:pra) | ပန်း (pan:) |

#### Proper noun

ပန်း • (pan:)
* a female given name

### Etymology 2

From Proto-Sino-Tibetan *bal (“tired, thirsty”); cognate with Jingpho [script needed] (ban, “to be at rest”) (STEDT), as well as Old Chinese 疲 (OC *bral, “tired”) (Hill (2019)).

#### Verb

ပန်း • (pan:)
* to be tired, be tiring

##### Derived terms

* ခရီးပန်း (hka.ri:pan:)
* ခြေကုန်လက်ပန်းကျ (hkrekunlakpan:kya.)
* ငွေကုန်လူပန်း (ngwekunlupan:)
* ညှဉ်းပန်း (hnyany:pan:)
* ပင်ပန်း (pangpan:)
* ပန်းနာ (pan:na)
* ပန်းဖျား (pan:hpya:)
* မောပန်း (mau:pan:)
* လက်ပန်းကျ (lakpan:kya.)

### Etymology 3

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (pân "spurt, gush out"), and not mentioned by Luce 1981. Based on derived terms like မီးပန်း (mi:pan:, “fireworks”), could this be an extension of the "flower" sense, via "bloom" > "burst out" > "gush out"? Note Chinese 火花 (huǒhuā, “fireworks”) for a semantic parallel.”

#### Verb

ပန်း • (pan:)
* to gush out, spurt out

##### Derived terms

* ကျပန်း (kya.pan:)
* ကျပန်းလုပ် (kya.pan:lup)
* ငေါက်ခနဲပန်း (ngaukhka.nai:pan:)
* ပျားပန်းခပ် (pya:pan:hkap)
* မီးပန်း (mi:pan:)
* မီးရှူးမီးပန်း (mi:hru:mi:pan:)
* ယမ်းချေးပန်း (yam:hkye:pan:)
* ရေပန်း (repan:)
* ရေပန်းစား (repan:ca:)
* သေးပန်း (se:pan:)
* အရူးချေးပန်း (a.ru:hkye:pan:)

### Etymology 4

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (pân "go round the end of a thing"), and Luce adduces no cognates.”

#### Verb

ပန်း • (pan:)
* to move in an arc to overtake or outflank

##### Derived terms

* ပန်းဆင် (pan:hcang)
* ပန်းတက် (pan:tak)
* ဘေးပန်း (bhe:pan:)
* ယက်ပန်း (yakpan:)
* ယက်ပန်းစား (yakpan:ca:)

### Etymology 5

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (pɑn³ pɑi³ shɑ¹ rɑɑ² "blacksmith"), and Luce adduces no cognates; MED considers this separate from Etymology 1. Perhaps a semantic extension of Etymology 1 ("flower" > "florid work" > "arts and crafts")? For a semantic parallel, compare Punjabi ਫੁਲਕਾਰੀ (phulkārī, “traditional Punjabi embroidery”). Lots of derived terms listed for the "flower" sense refer to "embroidery", suggesting that the "art" sense is a semantic extension.”

#### Noun

ပန်း • (pan:)
* generic term for traditional arts and crafts: art

##### Derived terms

* ငွေပန်းထိမ် (ngwepan:htim)
* ဆေးရေးပန်းချီ (hce:re:pan:hkyi)
* ပန်းချီ (pan:hkyi)
* ပန်းချီဆရာ (pan:hkyihca.ra)
* ပန်းဆယ်မျိုး (pan:hcai-myui:)
* ပန်းတဉ်း (pan:tany:)
* ပန်းတမော့ (pan:ta.mau.)
* ပန်းတော့ (pan:tau.)
* ပန်းထိမ် (pan:htim)
* ပန်းထိမ်ဖို (pan:htimhpui)
* ပန်းပွတ် (pan:pwat)
* ပန်းပွတ်သည် (pan:pwatsany)
* ပန်းပု (pan:pu.)
* ပန်းပုဆရာ (pan:pu.hca.ra)
* ပန်းပဲ (pan:pai:)
* ပန်းပဲဆရာ (pan:pai:hca.ra)
* ပန်းပဲဖို (pan:pai:hpui)
* ပန်းယွန်း (pan:ywan:)
* ပန်းရန် (pan:ran)
* ပန်းရန်ဆရာ (pan:ranhca.ra)
* ပန်းရွဲ (pan:rwai:)
* ပန်းအိ (pan:i.)
* ယွန်းပန်းချီ (ywan:pan:hkyi)
* သံပန်း (sampan:)
* သစ်ထွင်းပန်းချီ (sachtwang:pan:hkyi)

### References

* 1 2 3 4 5 Ōno, Tōru (2000) ビルマ(ミャンマー)語辞典 [Burmese dictionary] (in Japanese), Tōkyō: Daigakushorin, →ISBN, page 393
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AN Finals (19. to Go around, Encircle)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 53
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AN Finals (16. Blacksmith)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 52

### Further reading

* “ပန်း” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.