# စစ်
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /sɪʔ/
* Romanization: MLCTS: cac • ALA-LC: cacʻ • BGN/PCGN: sit • Okell: siʔ
* This entry needs an audio pronunciation. If you are a native speaker with a microphone, please record this word. The recorded pronunciation will appear here when it's ready.

### Etymology 1

Per Hill (2019) (p. 27), from an earlier proto-Burmish [Term?] (“*dzik”), and cognate with Old Chinese 爭 (OC *ʔsreːŋ, “to fight, dispute”) and the first syllable of Tibetan ཟིང་ཆ (zing cha, “quarrel, dispute”).

#### Noun

စစ် • (cac)
* war

#### Adjective

စစ် • (cac)
* military

##### Derived terms

* ကမ္ဘာစစ် (kambhacac)
* ကျူးကျော်စစ် (kyu:kyaucac)
* ခံစစ် (hkamcac)
* ခွာစစ် (hkwacac)
* စကားစစ်ထိုး (ca.ka:cachtui:)
* စစ်ကစား (cacka.ca:)
* စစ်ကပ် (cackap)
* စစ်ကြိုခေတ် (cackruihket)
* စစ်ကြောင်း (cackraung:)
* စစ်ကူ (cacku)
* စစ်ကူစစ်ထောက် (cackucachtauk)
* စစ်ကူတောင်း (cackutaung:)
* စစ်ကဲ (cackai:)
* စစ်ခင်း (cachkang:)
* စစ်ချီ (cachkyi)
* စစ်ခွာ (cachkwa)
* စစ်ခုံရုံး (cachkum-rum:)
* စစ်ငင် (cacngang)
* စစ်စည်းရုံး (caccany:rum:)
* စစ်ဆင် (cachcang)
* စစ်ဆင်ရေး (cachcang-re:)
* စစ်ဆိုင်းအလံ (cachcuing:a.lam)
* စစ်ဆုတ် (cachcut)
* စစ်ညို (cacnyui)
* စစ်ညောင်း (cacnyaung:)
* စစ်ဌာနချုပ် (cachtana.hkyup)
* စစ်တက္ကသိုလ် (cactakka.suil)
* စစ်တက် (cactak)
* စစ်တန်းလျား (cactan:lya:)
* စစ်တပ် (cactap)
* စစ်တမဲ (cacta.mai:)
* စစ်တရားခံ (cacta.ra:hkam)
* စစ်တရားရုံး (cacta.ra:rum:)
* စစ်တလင်း (cacta.lang:)
* စစ်တလောက် (cacta.lauk)
* စစ်တိုက် (cactuik)
* စစ်တိုင်း (cactuing:)
* စစ်ထွက် (cachtwak)
* စစ်ထိုး (cachtui:)
* စစ်ထောက်ချုပ် (cachtaukhkyup)
* စစ်နင်း (cacnang:)
* စစ်နည်းဗျူဟာ (cacnany:byuha)
* စစ်နွမ်း (cacnwam:)
* စစ်ပညာ (cacpa.nya)
* စစ်ပျက် (cacpyak)
* စစ်ပရိယာယ် (cacpa.ri.yay)
* စစ်ပြင် (cacprang)
* စစ်ပြန် (cacpran)
* စစ်ပြိုင် (cacpruing)
* စစ်ပြီးခေတ် (cacpri:hket)
* စစ်ပြေး (cacpre:)
* စစ်ပြေးဒုက္ခသည် (cacpre:dukhka.sany)
* စစ်ပြေငြိမ်း (cacpre-ngrim:)
* စစ်ပွဲ (cacpwai:)
* စစ်ဖြစ် (cachprac)
* စစ်ဗိုလ် (cacbuil)
* စစ်မက် (cacmak)
* စစ်မက်အင်္ဂါ (cacmak-angga)
* စစ်မျက်နှာ (cacmyakhna)
* စစ်မြှူ (cachmru)
* စစ်မြီး (cacmri:)
* စစ်မြေပြင် (cacmre-prang)
* စစ်မဟာဗျူဟာ (cacma.habyuha)
* စစ်မှုထမ်း (cachmu.htam:)
* စစ်ရပ်စစ်ခံ (cacrapcachkam)
* စစ်ရမ်း (cacram:)
* စစ်ရှုံး (cachrum:)
* စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် (cacrahtu:hkan.hkyup)
* စစ်ရိပ်စစ်ငွေ့ (cacripcacngwe.)
* စစ်ရေးချုပ် (cacre:hkyup)
* စစ်ရေးငင် (cacre:ngang)
* စစ်ရေးစစ်ရာ (cacre:cacra)
* စစ်ရေးတောင်း (cacre:taung:)
* စစ်ရေးနိမ့် (cacre:nim.)
* စစ်ရေးပြ (cacre:pra.)
* စစ်ရေးလှ (cacre:hla.)
* စစ်ရေးသာ (cacre:sa)
* စစ်ရဲ (cacrai:)
* စစ်လက်နက်ပစ္စည်း (caclaknakpaccany:)
* စစ်လျင် (caclyang)
* စစ်လျော်ကြေး (caclyau-kre:)
* စစ်ဝတ်စစ်စား (cac-watcacca:)
* စစ်ဝတ်စုံ (cac-watcum)
* စစ်ဝါဒီ (cac-wadi)
* စစ်သံမှူး (cacsamhmu:)
* စစ်သင်တန်း (cacsangtan:)
* စစ်သင်္ဘော (cacsangbhau:)
* စစ်သည် (cacsany)
* စစ်သွေးကြွ (cacswe:krwa.)
* စစ်သား (cacsa:)
* စစ်သုံ့ပန်း (cacsum.pan:)
* စစ်သူကြီး (cacsu-kri:)
* စစ်သေနာပတိ (cacsenapa.ti.)
* စစ်အင်္ဂါ (cacangga)
* စစ်အို (cacui)
* စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (cacuphkyup-re:)
* စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (cacuphkyup-re:a.min.)
* စစ်အေး (cace:)
* စစ်ဥပဒေ (cacu.pa.de)
* စစ်ဥပဒေချုပ် (cacu.pa.dehkyup)
* စစ်ဦး (cacu:)
* စစ်ဦးစီး (cacu:ci:)
* စစ်ဦးဘီလူးပါ (cacu:bhilu:pa)
* ဆုတ်စစ် (hcutcac)
* တိုက်စစ် (tuikcac)
* ထိုးစစ် (htui:cac)
* ထိုးစစ်ဆင် (htui:cachcang)
* ပြည်တွင်းစစ် (pranytwang:cac)
* ပြာစစ် (pracac)
* ပြောက်ကျားစစ် (praukkya:cac)
* ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ (hre.tan:cacmyakhna)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (cac "filter, strain; examine"). Luce gives Old Chinese 篩 (OC *sreːl, *srel, *sri, “sieve; to strain”) as a cognate. Though the Old Chinese reconstruction isn't particularly close, it does bear some resemblance to that of 爭 (OC *ʔsreːŋ), which is thought to be cognate with the sense in Etymology 1 based on the comparative method.”

#### Verb

စစ် • (cac)
* to drain, strain off or out, filter
* to inspect, to examine
* to interrogate
* to be genuine, pure, real
* to recede, dwindle, become leaner

##### Derived terms

* ကညာစစ် (ka.nyacac)
* ကျောက်စစ် (kyaukcac)
* ကိန်းစစ် (kin:cac)
* ကိုယ်ရေစစ် (kuiyrecac)
* ခြေစစ်ပွဲ (hkrecacpwai:)
* စစ်ကြော (cackrau:)
* စစ်ချက် (cachkyak)
* စစ်စစ် (caccac)
* စစ်စစ်ပေါက်ပေါက် (caccacpaukpauk)
* စစ်စီ (cacci)
* စစ်ဆေး (cachce:)
* စစ်တမ်း (cactam:)
* စစ်တမ်းထုတ် (cactam:htut)
* စာစစ် (cacac)
* စာမေးပွဲစစ် (came:pwai:cac)
* စာရင်းစစ် (carang:cac)
* စာရင်းစစ်ချုပ် (carang:cachkyup)
* ဆန်းစစ် (hcan:cac)
* ဆီးစစ် (hci:cac)
* ဆေးစစ် (hce:cac)
* တွက်စစ် (twakcac)
* ထန်းစစ် (htan:cac)
* ပွဲစစ် (pwai:cac)
* မျိုးစစ် (myui:cac)
* မိမစစ်ဖမစစ် (mi.ma.cachpa.ma.cac)
* ရေစစ် (recac)
* ရေစစ်ကန် (recackan)
* ရေစစ်ကရား (recacka.ra:)
* ရေစစ်အိုး (recacui:)
* လက်မှတ်စစ် (lakhmatcac)
* လျှပ်စစ် (hlyapcac)
* လျှပ်စစ်ဓာတ် (hlyapcacdhat)
* လျှပ်စစ်မီး (hlyapcacmi:)
* လျှပ်စစ်အား (hlyapcaca:)
* လူစစ် (lucac)
* လေစစ် (lecac)
* သွေးစစ် (swe:cac)
* သေတမ်းစစ်ချက် (setam:cachkyak)
* အစစ် (a.cac)
* အစိုးရစစ် (a.cui:ra.cac)
* အမှုစစ် (a.hmu.cac)

#### Adjective

စစ် • (cac)
* genuine, pure, real

### Etymology 3

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “This is a "wastebasket" where MED got lazy and didn't assign any of these into their respective etymologies. Most, if not all of these, probably derive from the "strain, sift" sense of Etymology 2.”

#### Derived terms

* ထုံးတမ်းစဉ်‌လာ (htum:tam:cany‌la)
* နန်းစဉ် (nan:cany)
* နန်းစဉ်စာ (nan:canyca)
* ဖြစ်စဉ် (hpraccany)
* ဖိတ်စဉ် (hpitcany)
* ဖိတ်တစ်ဝက်စဉ်‌တစ်ဝက် (hpittac-wakcany‌tac-wak)
* ဖိတ်ဖိတ်စဉ်စဉ် (hpithpitcanycany)
* မင်းစဉ်‌မင်းဆက် (mang:cany‌mang:hcak)
* မီးစဉ်ကြည့်က (mi:canykrany.ka.)
* ရှေးရိုးစဉ်‌လာ (hre:rui:cany‌la)
* လစဉ်‌ကြေး (la.cany‌kre:)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AC Finals (8. Sieve; to Sift)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 58

### Further reading

* “စစ်” in The Judson Burmese–English Dictionary (Rangoon: American Baptist Mission Press 1921), page 347.
* “စစ်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.