# բարձր
## Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian բարձր (barjr).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /ˈbɑɾt͡sʰəɾ/, [bɑ́ɾt͡sʰəɾ]
* (Western Armenian) IPA: /ˈpɑɾt͡səɾ/, [pʰɑ́ɾt͡sʰəɾ]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Adjective

բարձր • (barjr) (superlative ամենաբարձր)
* high, tall, elevated
    բարձր շենք ― barjr šenkʻ ― high building
    բարձր սար ― barjr sar ― high mountain
* loud (of voice)
    բարձր ձայն ― barjr jayn ― loud voice
* (figuratively) sublime, grand, eminent

#### Antonyms

* ցածր (cʻacr)

### Adverb

բարձր • (barjr)
* high; high up
* loudly; aloud

### Derived terms

* բարձրաստիճան (barjrastičan)
* բարձրորակ (barjrorak)
* գետնից բարձր (getnicʻ barjr)

## Old Armenian
### Etymology

From Proto-Indo-European *bʰr̥ǵʰu-r-, from *bʰerǵʰ-, whence also բառնամ (baṙnam); the form -բերձ (-berj) found in compounds is directly from *bʰerǵʰ-. Compare also Hittite 𒈦𒆪𒍑 (pár-ku-uš /⁠parkuš⁠/, “high, tall”).

### Adjective

բարձր • (barjr)
* high, elevated
    ի բարձուէ ― i barjuē ― from above
    հոսել ի բարձուէ ― hosel i barjuē ― to fling, to throw from above
    ի ձայն բարձր, բարձր ձայնիւ, ձայնիւ բարձու ― i jayn barjr, barjr jayniw, jayniw barju ― aloud, loudly
    բարձր առնել ― barjr aṙnel ― to elevate, to raise on high
    բարձր քանդակ ― barjr kʻandak ― relief, basso-rilievo
* (figuratively) sublime, eminent, great, excellent
    բարձր առնել ― barjr aṙnel ― to magnify, to exalt
    բարձր լինիմ ― barjr linim ― to be elevated, glorified
    ճանաչեմ զբարձունս ― čanačʻem zbarjuns ― to know sublime or profound things
    սեղան բարձր ― sełan barjr ― splendid, sumptuous dinner, banquet
    բարձր ոճ ― barjr oč ― elevated style

#### Declension
### Noun

բարձր • (barjr)
* (usually in the plural) height, top, summit, eminence, elevation; heaven
    թագաւոր բարձանց ― tʻagawor barjancʻ ― king of heaven
    թռչունք բարձանց ― tʻṙčʻunkʻ barjancʻ ― birds of air

#### Derived terms

* ամբառնալիք (ambaṙnalikʻ)
* ամբառնամ (ambaṙnam)
* ամբարձաթռիչ (ambarjatʻṙičʻ)
* ամբարձաձիգ (ambarjajig)
* ամբարձամտութիւն (ambarjamtutʻiwn)
* ամբարձային (ambarjayin)
* ամբարձասաստ (ambarjasast)
* ամբարձի (ambarji)
* ամբարձուղէշ (ambarjułēš)
* ամբարձումն (ambarjumn)
* ամենաբարձր (amenabarjr)
* ամրաբերձ (amraberj)
* անբառնալի (anbaṙnali)
* անհոգաբարձ (anhogabarj)
* անփորձաբերձ (anpʻorjaberj)
* աշխատաբարձ (ašxatabarj)
* աստուածաբարձ (astuacabarj)
* բազմաբերձ (bazmaberj)
* բառնալիք (baṙnalikʻ)
* բառնամ (baṙnam)
* բառնանիմ (baṙnanim)
* բարձաբեկ (barjabek)
* բարձաբեկութիւն (barjabekutʻiwn)
* բարձաբերձութիւն (barjaberjutʻiwn)
* բարձակրեմ (barjakrem)
* բարձողութիւն (barjołutʻiwn)
* բարձողութիւն (barjołutʻiwn)
* բարձումն (barjumn)
* բարձունք (barjunkʻ)
* բարձուստ (barjust)
* բարձուցանեմ (barjucʻanem)
* բարձրաբազուկ (barjrabazuk)
* բարձրաբան (barjraban)
* բարձրաբանական (barjrabanakan)
* բարձրաբանեմ (barjrabanem)
* բարձրաբանութիւն (barjrabanutʻiwn)
* բարձրաբար (barjrabar)
* բարձրաբարբառ (barjrabarbaṙ)
* բարձրաբարբառագոյն (barjrabarbaṙagoyn)
* բարձրաբեղուն (barjrabełun)
* բարձրաբերձ (barjraberj)
* բարձրաբերձ (barjraberj)
* բարձրաբերձութիւն (barjraberjutʻiwn)
* բարձրաբերձութիւն (barjraberjutʻiwn)
* բարձրաբնակ (barjrabnak)
* բարձրաբուն (barjrabun)
* բարձրագագաթն (barjragagatʻn)
* բարձրագահ (barjragah)
* բարձրագահոյք (barjragahoykʻ)
* բարձրագաւառ (barjragawaṙ)
* բարձրագեղ (barjrageł)
* բարձրագլուխ (barjraglux)
* բարձրագոյն (barjragoyn)
* բարձրագոչ (barjragočʻ)
* բարձրադէզ (barjradēz)
* բարձրադէտ (barjradēt)
* բարձրադիտակ (barjraditak)
* բարձրաթեւ (barjratʻew)
* բարձրաթիռ (barjratʻiṙ)
* բարձրաթռիչ (barjratʻṙičʻ)
* բարձրաթռչութիւն (barjratʻṙčʻutʻiwn)
* բարձրալերինք (barjralerinkʻ)
* բարձրախառն (barjraxaṙn)
* բարձրախումբ (barjraxumb)
* բարձրածայր (barjracayr)
* բարձրածայրեալ (barjracayreal)
* բարձրածայրութիւն (barjracayrutʻiwn)
* բարձրածնութիւն (barjracnutʻiwn)
* բարձրակալ (barjrakal)
* բարձրակայ (barjrakay)
* բարձրական (barjrakan)
* բարձրակառ (barjrakaṙ)
* բարձրակառոյց (barjrakaṙoycʻ)
* բարձրակատար (barjrakatar)
* բարձրակոհակ (barjrakohak)
* բարձրակուտակ (barjrakutak)
* բարձրահայեաց (barjrahayeacʻ)
* բարձրահայեցողութիւն (barjrahayecʻołutʻiwn)
* բարձրահաս (barjrahas)
* բարձրահասակ (barjrahasak)
* բարձրահռչակ (barjrahṙčʻak)
* բարձրաձաղկ (barjrajałk)
* բարձրաձայն (barjrajayn)
* բարձրաձայնեմ (barjrajaynem)
* բարձրաձայնութիւն (barjrajaynutʻiwn)
* բարձրաձեղուն (barjrajełun)
* բարձրաձեռն (barjrajeṙn)
* բարձրաձեւ (barjrajew)
* բարձրաճիչ (barjračičʻ)
* բարձրամիտ (barjramit)
* բարձրամուր (barjramur)
* բարձրամտեմ (barjramtem)
* բարձրամտիմ (barjramtim)
* բարձրամտութիւն (barjramtutʻiwn)
* բարձրայարկ (barjrayark)
* բարձրայօն (barjrayōn)
* բարձրայօնակ (barjrayōnak)
* բարձրայօնութիւն (barjrayōnutʻiwn)
* բարձրանամ (barjranam)
* բարձրանիշ (barjraniš)
* բարձրանշան (barjranšan)
* բարձրաշէն (barjrašēn)
* բարձրաշուք (barjrašukʻ)
* բարձրապատիւ (barjrapatiw)
* բարձրապատում (barjrapatum)
* բարձրապարանոց (barjraparanocʻ)
* բարձրապարանոցութիւն (barjraparanocʻutʻiwn)
* բարձրապարիսպ (barjraparisp)
* բարձրապարու (barjraparu)
* բարձրապէս (barjrapēs)
* բարձրասաղարթ (barjrasałartʻ)
* բարձրասացութիւն (barjrasacʻutʻiwn)
* բարձրասիրտ (barjrasirt)
* բարձրասրուն (barjrasrun)
* բարձրավանդակ (barjravandak)
* բարձրավարս (barjravars)
* բարձրավզանամ (barjravzanam)
* բարձրավզիմ (barjravzim)
* բարձրավզութիւն (barjravzutʻiwn)
* բարձրավիզ (barjraviz)
* բարձրատարած (barjratarac)
* բարձրատեսակ (barjratesak)
* բարձրացուցանեմ (barjracʻucʻanem)
* բարձրացուցիչ (barjracʻucʻičʻ)
* բարձրաւանդ (barjrawand)
* բարձրաւանդակ (barjrawandak)
* բարձրաւանդակագոյն (barjrawandakagoyn)
* բարձրաւանդայարկ (barjrawandayark)
* բարձրաքեաց (barjrakʻeacʻ)
* բարձրբարձ (barjrbarj)
* բարձրբարձ (barjrbarj)
* բարձրեալ (barjreal)
* բարձրեղջիւր (barjrełǰiwr)
* բարձրընթաց (barjrəntʻacʻ)
* բարձրիգլուխ (barjriglux)
* բարձրիչ (barjričʻ)
* բարձրմտութիւն (barjrmtutʻiwn)
* բարձրութիւն (barjrutʻiwn)
* բարձրուղէշ (barjrułēš)
* բարձրպարանոց (barjrparanocʻ)
* բարձրվզեմ (barjrvzem)
* բացաբառնամ (bacʻabaṙnam)
* բացաբարձ (bacʻabarj)
* բացաբարձողական (bacʻabarjołakan)
* բացաբարձութիւն (bacʻabarjutʻiwn)
* բացաբարձումն (bacʻabarjumn)
* բացբարձական (bacʻbarjakan)
* բացբարձիչ (bacʻbarjičʻ)
* բացբարձող (bacʻbarjoł)
* բացբարձումն (bacʻbarjumn)
* բեռնաբարձ (beṙnabarj)
* բերկրաբերձ (berkraberj)
* բերձաբերիմ (berjaberim)
* բերձակատար (berjakatar)
* բերձրութիւն (berjrutʻiwn)
* բնաբարձ (bnabarj)
* գեղմնաբարձ (gełmnabarj)
* գերամբառնամ (gerambaṙnam)
* գերամբարձ (gerambarj)
* գերամբարձագոյն (gerambarjagoyn)
* գերամբարձութիւն (gerambarjutʻiwn)
* գերամբարձումն (gerambarjumn)
* դժուարաբառնալի (džuarabaṙnali)
* դժուարամբառնալի (džuarambaṙnali)
* երկնաբարձ (erknabarj)
* երկնաբարձր (erknabarjr)
* երկնաբերձ (erknaberj)
* երկնաբերձագոյնս (erknaberjagoyns)
* երկրաբարձ (erkrabarj)
* երկրաբերձ (erkraberj)
* զինահամբառնամ (zinahambaṙnam)
* զրահաբարձ (zrahabarj)
* լանջաբերձ (lanǰaberj)
* լեռնաբերձ (leṙnaberj)
* լծաբարձ (lcabarj)
* լծնբարձ (lcnbarj)
* լուսաբերձ (lusaberj)
* խաչաբարձ (xačʻabarj)
* խորհրդաբարձ (xorhrdabarj)
* ծանրաբերձ (canraberj)
* կականաբարձ (kakanabarj)
* կառաբարձ (kaṙabarj)
* կարեբարձութիւն (karebarjutʻiwn)
* կարճաբերձ (karčaberj)
* կենաբարձ (kenabarj)
* կենաբարձիւր (kenabarjiwr)
* կրկնաբարձ (krknabarj)
* հակատարաբառնամ (hakatarabaṙnam)
* հակատարաբարձիմ (hakatarabarjim)
* համաբառնամ (hamabaṙnam)
* համբառնամ (hambaṙnam)
* համբարձաբերձ (hambarjaberj)
* համբարձախօսական (hambarjaxōsakan)
* համբարձային (hambarjayin)
* համբարձողութիւն (hambarjołutʻiwn)
* համբարձումն (hambarjumn)
* համբարձչաբար (hambarjčʻabar)
* հարաւաբերձ (harawaberj)
* հարկաբարձութիւն (harkabarjutʻiwn)
* հոգաբարձ (hogabarj)
* հոգաբարձականութիւն (hogabarjakanutʻiwn)
* հոգաբարձեմ (hogabarjem)
* հոգաբարձու (hogabarju)
* հոգաբարձութիւն (hogabarjutʻiwn)
* հոգաբարձօրէն (hogabarjōrēn)
* հոգեբարձ (hogebarj)
* հոգեբարձու (hogebarju)
* հոգէբարձ (hogēbarj)
* հոգէբարձող (hogēbarjoł)
* հոգէբարձու (hogēbarju)
* հոգէբարձութիւն (hogēbarjutʻiwn)
* հրաբերձ (hraberj)
* հրաբերձաբար (hraberjabar)
* հրաբերձութիւն (hraberjutʻiwn)
* ձողաբարձ (jołabarj)
* մակաբառնամ (makabaṙnam)
* մանկաբարձ (mankabarj)
* մեծաբերձ (mecaberj)
* մեհենաբարձ (mehenabarj)
* միաբարձ (miabarj)
* յաղթաբերձ (yałtʻaberj)
* նշանաբարձ (nšanabarj)
* շարաբառնամ (šarabaṙnam)
* շարաբարձումն (šarabarjumn)
* շնորհաբարձ (šnorhabarj)
* ուղիշաբերձ (ułišaberj)
* ուղղաբերձ (ułłaberj)
* ուշաբարձ (ušabarj)
* ուշաբարձեալ (ušabarjeal)
* պաշարաբարձ (pašarabarj)
* պատարագաբարձ (pataragabarj)
* պարաբառնամ (parabaṙnam)
* սարաբարձր (sarabarjr)
* վերաբերձ (veraberj)
* վերամբառնամ (verambaṙnam)
* վերամբարձ (verambarj)
* վերամբարձագնաց (verambarjagnacʻ)
* վերամբարձագոյն (verambarjagoyn)
* վերամբարձական (verambarjakan)
* վերամբարձահան (verambarjahan)
* վերամբարձայած (verambarjayac)
* վերամբարձայածու (verambarjayacu)
* վերամբարձութիւն (verambarjutʻiwn)
* վերգրկաբարձիկ (vergrkabarjik)
* վերըմբերձիկ (verəmberjik)
* վերըմբերձուստ (verəmberjust)
* վերհամբարձ (verhambarj)
* վերհամբարձագոյն (verhambarjagoyn)
* տարաբարձ (tarabarj)
* տարաբարձական (tarabarjakan)
* տարաբարձիմ (tarabarjim)
* տարաբարձութիւն (tarabarjutʻiwn)
* րենամբարձ (renambarj)
* փարաբառնամ (pʻarabaṙnam)
* փարաբարձութիւն (pʻarabarjutʻiwn)
* փոխամբարձեալ (pʻoxambarjeal)

#### Descendants

* Armenian: բարձր (barjr), բարձունք (barjunkʻ)

### References

* ↑ Ačaṙyan, Hračʻya (1940) Hayocʻ lezvi patmutʻyun [History of the Armenian Language] (in Armenian), volume I, Yerevan: University Press, pages 40–41
* ↑ Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “բառնալ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* ↑ Fortson, Benjamin W. (2010) Indo-European Language and Culture: An Introduction, second edition, Oxford: Blackwell, page 385
* ↑ Martirosyan, Hrach (2010) “barjr”, in Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 171
* ↑ J̌ahukyan, Geworg (2010) “բարձր”, in Vahan Sargsyan, editor, Hayeren stugabanakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Asoghik

### Further reading

* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “բարձր”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “բարձր”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy