# մատն
## Middle Armenian
### Etymology

From Arabic مَتْن (matn, “ridge”), whence also Ottoman Turkish متن (metn, “a high and rocky ridge”), Persian متن (matn, “a hard piece of ground”).

### Noun

մատն • (matn), nominative plural մատներ (matner)
* a high and hard piece of ground

#### Usage notes

Some dictionaries incorrectly lemmatize the plural մատներ (matner) as a separate and unrelated word.

#### Descendants

* Armenian: մատ (mat)

### References

* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “մատն”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “մատն”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 271ab
* Ačaṙean, Hračʻeay (1977) “մատներ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume III, Yerevan: University Press, page 271b
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “մատներ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume III, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 215b
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 452, identifies with մատն (matn, “finger”)

## Old Armenian
### Etymology

The origin is uncertain. Perhaps from Proto-Indo-European *mh₁-d-, from *meh₁- (“to measure”), and cognate with the Celtic word for “thumb”; compare Breton meud, Welsh bawd (“thumb”).

### Noun

մատն • (matn)
* (anatomy) finger, toe
    բոյթ մատն ― boytʻ matn ― thumb
    ցուցական մատն ― cʻucʻakan matn ― forefinger
    միջին մատն ― miǰin matn ― middle finger
    մատանւոյ մատն ― matanwoy matn ― ring-finger
    փոքր մատն ― pʻokʻr matn ― little finger
    յօդք մատանց ― yōdkʻ matancʻ ― knuckles, finger joints
    մատն Աստուծոյ ― matn Astucoy ― the finger or hand of God
    ծայրակտուր մատամբք ― cayraktur matambkʻ ― with maimed fingers
    ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ ― usoycʻ zmatuns im i paterazm ― he taught my hands to war
    ի ծայր մատանց ― i cayr matancʻ ― at the finger's ends
    ծայր մատանց ոտից ― cayr matancʻ oticʻ ― tiptoe
    ճարճատել զմատունս ― čarčatel zmatuns ― to crack one's fingers
    մատնն առնել ― matnn aṙnel ― to point at one; to denounce; (figuratively) to defame, to laugh at, to scorn
    վաստակել մատամբք ― vastakel matambkʻ ― to live by one's labour
    ի մատունս գնալ ― i matuns gnal ― to walk on one's toes, to walk tiptoe
    յոտն ի մատն յառնել ― yotn i matn yaṙnel ― to stand tiptoe
    մոռացկոտաց զմատն կապել ― moṙacʻkotacʻ zmatn kapel ― to resolve not to forget, to make a memorandum
    մատամբ ցուցանել ― matamb cʻucʻanel ― to point at with the finger, to indicate
    ծայրիւ միայն մատին ճաշակել ― cayriw miayn matin čašakel ― to taste, to taste slightly
    դնել մատունս ի վերայ բերանոյ ― dnel matuns i veray beranoy ― to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed
    մատն լինել իւրեանց արծաթոյն ― matn linel iwreancʻ arcatʻoyn ― to lavish, to waste, to squander
    արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս ― argelul, əmbṙnil matin i dṙnamēǰs ― to jamb one's finger in a door
    մատունք նուագարանաց ― matunkʻ nuagaranacʻ ― keys, keyboard, stop
* (figuratively) finger's breadth, inch
* (figuratively) step of a ladder
    մատունք սանդղոց ― matunkʻ sandłocʻ ― steps, stairs
* (figuratively, music) tune, air, strain
* (figuratively) branches of a grapevine
    մատունք որթոյ ― matunkʻ ortʻoy ― shoots, branches or tendrils of a vine
* (figuratively) betraying (from the image of the betrayer pointing his finger on the betrayed)
    մատն լինել, եղանիլ ― matn linel, ełanil ― to give or addict oneself to, to surrender, to give in
    մատն լինել ― matn linel ― to betray; to be betrayed
    մատն լինել անձին/անձամբ անձին ― matn linel anjin/anjamb anjin ― to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury
    մատն առնել, մատն եւ տուր լինել ― matn aṙnel, matn ew tur linel ― to betray
    մատն անձին իւրոյ գործել ― matn anjin iwroy gorcel ― to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself

#### Derived terms

* անձնամատն (anjnamatn)
* աշխարհամատն (ašxarhamatn)
* երեքմատնի (erekʻmatni)
* երկմատենի (erkmateni)
* երկմատնի (erkmatni)
* ինքնամատն (inkʻnamatn)
* կողամատն (kołamatn)
* համատնօրինիմ (hamatnōrinim)
* հարսնմատ (harsnmat)
* հնգամատնեան (hngamatnean)
* մատանակ (matanak)
* մատանահար (matanahar)
* մատանեկան (matanekan)
* մատանեհար (matanehar)
* մատանեմ (matanem)
* մատանի (matani)
* մատինայօրին (matinayōrin)
* մատնագործ (matnagorc)
* մատնադրոշմ (matnadrošm)
* մատնած (matnac)
* մատնահատ (matnahat)
* մատնահատութիւն (matnahatutʻiwn)
* մատնահար (matnahar)
* մատնամուխ (matnamux)
* մատնանշան (matnanšan)
* մատնաշուրթն (matnašurtʻn)
* մատնաչափ (matnačʻapʻ)
* մատնացոյց (matnacʻoycʻ)
* մատնափոխ (matnapʻox)
* մատնեակ (matneak)
* մատնեհար (matnehar)
* մատնեհարեմ (matneharem)
* մատնեմ (matnem)
* մատնէհար (matnēhar)
* մատնէհարեմ (matnēharem)
* մատնէք (matnēkʻ)
* մատնիկ (matnik)
* մատնիչ (matničʻ)
* մատնողութիւն (matnołutʻiwn)
* մատնոց (matnocʻ)
* մատնութիւն (matnutʻiwn)
* մատնում (matnum)
* մատնումն (matnumn)
* մատնտու (matntu)
* մատնցոյց (matncʻoycʻ)
* շալակամատն (šalakamatn)
* սանդղամատն (sandłamatn)
* վարդամատն (vardamatn)
* վեցմատնի (vecʻmatni)
* տասնամատնեայ (tasnamatneay)
* տասնմատնեայ (tasnmatneay)
* տիրամատնիչ (tiramatničʻ)
* քաջամատն (kʻaǰamatn)

#### Descendants

* Armenian: մատ (mat)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “մատն”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “մատն”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “մատն”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 452