# rycerz
## Old Polish
### Etymology

Borrowed from Old Czech rytieř / rycieř / řitieř. First attested in the. Doublet of rajtar.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /rɨt͡sɛr̝/
* IPA: (15th CE) /rɨt͡sɛr̝/

### Noun

rycerz m pers (related adjective rycerski)
* (attested in Lesser Poland, Masovia) knight (warrior of the nobility, a nobleman, also a dignitary from the ruling circle)
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 8:Nyektorzy z naszych ryczerzow... wsząli obiczay nye stacz pod szadną choragwą[Niektorzy z naszych rycerzow... wzięli obyczaj nie stać pod żadną chorągwią]
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 173b:Ysczy ryczerze ten tho obyczag magø, gdisci ge paszø, tedycz vøcz ony swe stare odzene svim slugam dagø[Iżci rycerze ten to obyczaj mają, gdyżci je paszą, tedyć więc oni swe stare odzienie swym sługam dają]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 6:My Kazymyrz... pospolv s krolewstwa naszego rycerzmi[My Kazimirz... pospołu z krolewstwa naszego rycerzmi]
* (figuratively) knight (one who helps)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 598:Yze szye yemv tedy pokazal Gabriel archanyol... y poklaknąl na sve kolana przed svem stvorzyczyelem..., y począl rycerz krola podpomagacz, sluga pana, stvorzenye stworzyczyelya rzekącz[Iże sie jemu tedy pokazał Gabryjeł archanjoł... i poklęknął na swe kolana przed swem stworzycielem..., i począł rycerz krola podpomagać, sługa pana a stworzenie stworzyciela, rzekąc]
* (attested in Greater Poland) soldier; warrior
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 286:Centurio albo kxyaze, ktore myalo sto ryczerzow pod sobą[Centuryjo albo książę, ktore miało sto rycerzow pod sobą]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 83r:Milles ein ritter et dicitur a mille secundum Hugutio quia inter mille vix unus erit ryczerz[Milles ein ritter et dicitur a mille secundum Hugutio quia inter mille vix unus erit ryczerz]
* messenger, court clerk
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 753:Tedy Zydovye zavolaly vyelykymy glossy przeczyv ryczerzovy rzekączy[Tedy Żydowie zawołali wielikimi głosy przeciw rycerzowi rzekęcy]

#### Derived terms

* rycerski
* boży rycerz
* nowy rycerz
* rycernik
* rycerstwo
* rycerz stary
* rycerzyk

#### Descendants

* Polish: rycerz
** → Belarusian: лы́цар (lýcar), ры́цар (rýcar)
** → Russian: ры́царь (rýcarʹ)
** → Ukrainian: ли́цар (lýcar), ри́цар (rýcar)
* Silesian: rycyrz

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rycerz”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “rycerz”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish rycerz. Doublet of rajtar.

### Pronunciation

* IPA: /ˈrɘ.t͡sɛʂ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘt͡sɛʂ
* Syllabification: ry‧cerz
* Homophone: Rycerz

### Noun

rycerz m pers (female equivalent rycerka, diminutive rycerzyk, related adjective rycerski)
* (historical) knight (warrior, especially of the Middle Ages)
* (literary) knight (admirer and defender of some person or idea)

#### Derived terms

* błędny rycerz
* rycerstwo

#### Related terms

* rycersko
* rycerskość

#### Descendants

* → Belarusian: лы́цар (lýcar), ры́цар (rýcar)
* → Russian: ры́царь (rýcarʹ)
* → Ukrainian: ли́цар (lýcar), ри́цар (rýcar)

### Further reading

* rycerz in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rycerz in Polish dictionaries at PWN