# թիւ
## Old Armenian
### Etymology

From Hurrian 𒋾𒉿 (tiw-, “to say, speak”), 𒋾𒉿𒂊𒂊 (ti-we-e-e /⁠tiwə, tiwe, tiwi⁠/, “word, deed”).

### Noun

թիւ • (tʻiw)
* enumeration, counting
* number; quantity
    թիւք ― tʻiwkʻ ― arithmetic
    վերացեալ թիւ ― veracʻeal tʻiw ― abstract number
    Թիւք/Գիրք Թուոց ― Tʻiwkʻ/Girkʻ Tʻuocʻ ― Book of Numbers
    ոչ էր/ոչ գոյն նոցա թիւ, բազում էին քան զթիւ ― očʻ ēr/očʻ goyn nocʻa tʻiw, bazum ēin kʻan ztʻiw ― their multitude was innumerable
    թուով ամք ― tʻuov amkʻ ― few years
    թուով մարդիկ ― tʻuov mardik ― few men, persons
    թուով են առաքինիք ― tʻuov en aṙakʻinikʻ ― virtuous people are rare
    ի թուոյ փախչել ― i tʻuoy pʻaxčʻel ― to be innumerable, numberless
    անցուցանել ընդ թիւ, ի թիւ/ընդ թիւ արկանել, թիւ համարոյ առնել, ունել զթիւ համարոյ ― ancʻucʻanel ənd tʻiw, i tʻiw/ənd tʻiw arkanel, tʻiw hamaroy aṙnel, unel ztʻiw hamaroy ― to number, to count, to calculate; to range, to set in order
    ի թիւ արկանել զզօրս, թիւ համարոյ առնել զօրաց ― i tʻiw arkanel zzōrs, tʻiw hamaroy aṙnel zōracʻ ― to review the troops
    ի թիւ ասել ― i tʻiw asel ― to recite
    ի թիւ գիտեմ, ուսեալ եմ ― i tʻiw gitem, useal em ― I know by heart, memory or rote
    թիւ համարուց, թիւ համարոյ ամենայնի ― tʻiw hamarucʻ, tʻiw hamaroy amenayni ― the detail; the sum total
* list, order, rank
    կարգել ի թիւ այլոց ― kargel i tʻiw aylocʻ ― to reckon or rank among
    կարգել զոք ի թիւ սրբոց ― kargel zokʻ i tʻiw srbocʻ ― to canonize, to number among the saints
    ի թիւ/ընդ թիւ մտանել, ի թիւ անկանել ― i tʻiw/ənd tʻiw mtanel, i tʻiw ankanel ― to be of, or among the number
* date; epoch; era
* chapter (in a book)
* (grammar) number

#### Derived terms

* ազգաթիւ (azgatʻiw)
* ազգաթուեմ (azgatʻuem)
* աղիւսաթիւ (ałiwsatʻiw)
* այլաթիւ (aylatʻiw)
* անդամաթիւ (andamatʻiw)
* անթիւ (antʻiw)
* անթուելի (antʻueli)
* բազմաթիւ (bazmatʻiw)
* բացաթուեմ (bacʻatʻuem)
* դժուարաթուելի (džuaratʻueli)
* դիւրաթիւ (diwratʻiw)
* դիւրաթուելի (diwratʻueli)
* եղբայրաթիւ (ełbayratʻiw)
* եռաթիւ (eṙatʻiw)
* եռաթուեան (eṙatʻuean)
* եռանձնաթիւ (eṙanjnatʻiw)
* երկաթիւ (erkatʻiw)
* երրորդաթիւ (errordatʻiw)
* եօթնաթիւ (eōtʻnatʻiw)
* զուգաթիւ (zugatʻiw)
* զուգաթուեմ (zugatʻuem)
* թուաբերութիւն (tʻuaberutʻiwn)
* թուական (tʻuakan)
* թուականութիւն (tʻuakanutʻiwn)
* թուակարգիմ (tʻuakargim)
* թուակից (tʻuakicʻ)
* թուակցեմ (tʻuakcʻem)
* թուակցութիւն (tʻuakcʻutʻiwn)
* թուելական (tʻuelakan)
* թուելութիւն (tʻuelutʻiwn)
* թուեմ (tʻuem)
* թուեցուցանեմ (tʻuecʻucʻanem)
* թուիմ (tʻuim)
* թուիք (tʻuikʻ)
* թուով (tʻuov)
* ինքնաթիւ (inkʻnatʻiw)
* իսրայէլաթիւ (israyēlatʻiw)
* լուսնաթիւ (lusnatʻiw)
* կապճաթիւ (kapčatʻiw)
* կատարելաթիւ (katarelatʻiw)
* համաթիւ (hamatʻiw)
* համաթուեմ (hamatʻuem)
* հանգիտաթիւ (hangitatʻiw)
* հասարակաթիւ (hasarakatʻiw)
* հաւասարաթիւ (hawasaratʻiw)
* մակթիւ (maktʻiw)
* մարդաթիւ (mardatʻiw)
* մեծաթիւ (mecatʻiw)
* միաթիւ (miatʻiw)
* յոգնաթիւ (yognatʻiw)
* նախաթիւ (naxatʻiw)
* նախաթուեմ (naxatʻuem)
* շարաթուեմ (šaratʻuem)
* սակաւաթիւ (sakawatʻiw)
* սկզբնաթիւ (skzbnatʻiw)
* վերաթուեմ (veratʻuem)
* տասնաթիւ (tasnatʻiw)
* քառաթիւ (kʻaṙatʻiw)
* քառասնաթիւ (kʻaṙasnatʻiw)
* քոյրաթիւ (kʻoyratʻiw)
* օրաթիւ (ōratʻiw)

#### Descendants

* Armenian: թիվ (tʻiv)

### References

* Diakonoff, Igor M. (1985) “Hurro-Urartian Borrowings in Old Armenian”, in Journal of the American Oriental Society‎, volume 105, number 4, pages 597–603
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “թիւ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “թիւ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Thorsø, Rasmus (2023) Prehistoric loanwords in Armenian: Hurro-Urartian, Kartvelian, and the unclassified substrate‎, PhD dissertation, Leiden University, page 25