# qalxmaq
## Azerbaijani
### Etymology

From Proto-Turkic *kalï- (“to rise”)
Cognate with Old Uyghur [script needed] (kalı-, “to rise in the air”), Karakhanid [script needed] (kalɨ̄māk, “to buck, jump”), Turkish kalkmak (“to rise, ascend, get up”), Bashkir ҡалҡыу (qalqıw, “to rise”), Kazakh қалқу (qalqu, “to soar”), Kyrgyz калкуу (kalkuu, “to float”), Southern Altai калыыр (kalïïr, “to jump, hop”), Tatar калку (qalku, “to rise”), Turkmen galkmak (“to rise”), Tuvan халыыр (xalıır, “to jump, run”), Uzbek qalqmoq (“to rise, swell, jump”), Yakut кылый (kılıy, “to hop along”).

### Pronunciation

* IPA: [ɡɑɫχˈmɑχ]
* Hyphenation: qalx‧maq
* Audio (Baku):(file)

### Verb

qalxmaq
* (intransitive) to stand up, get up
    Synonym: durmaq
    Antonyms: oturmaq, əyləşmək
    ayağa qalxmaq ― to stand up, to get up on feet
    birdən-birə qalxmaq ― to stand up suddenly
    Müəllim gəldi, şagirdlər ayağa qalxdılar.The teacher came in, the students stood up
    Bizdə olan ənənəyə görə, özündən yaşlı bir insan otağa daxil olanda, adam ayağa qalxmalıdır.According to a tradition that we have, when a person older than oneself enters the room, one has to stand up.
** 2004, Vüsal Hüseynzadə, “Dərinliklərə səfər”, in Peyğəmbərlərin həyatı‎, Faiz, translation of original by Kamal al-Haydari, Dənizdə, page 104:Saleh birdən ayağa qalxdı və barmağını dağın bir nöqtəsinə tərəf uzatdıSaleh suddenly stood up and pointed his finger towards a point on the mountain.
* (intransitive) to go up, to move vertically
    Antonym: düşmək
    evin damına qalxmaq ― to go up to the roof of the house
** 2011 April 9, Kayzen.az‎:Lakin növbəti mərtəbəyə qalxmaq istəyi ona burda dayanmağa imkan vermədi və o, altıncı mərtəbəyə qalxdıHowever, the desire of going up to the sixth floor didn't let her to stop here and she went up to the sixth floor.
* (intransitive) to ascend
    Synonyms: çıxmaq, yüksəlmək
    Antonyms: enmək, düşmək
    dağın başına qalxmaq ― to ascend to the top of the mountain
* (intransitive) to get well, recover (from illness)
    Synonym: sağalmaq
    Antonyms: xəstələnmək, naxoşlamaq, azarlamaq
    Qoca kişinin ürəyi zəif idi, daha qalxası deyildi. ― The old man had a weak heart and was probably not going to recover anymore.
* (intransitive) to rise, increase
    Xəstənin bədən hərarəti qalxır.The patient's body temperature rises.
    Xəstə uşağın qızdırması qalxdı.The sick child got fever(literally, “The sick child's fever rose.”)
    Buralarda havanın istiliyi 25 dərəcədən yuxarı qalxmır, yay vaxtı belə.Here, the air temperature doesn't rise above 25 degrees even during the summer.
* (intransitive, figurative) to rise, to rebel, take up arms
    Müharibənin ən qızğın çağında, şəhərin əhalisi onun müdafiəsinə qalxdılar.In the most intense period of war, the population of the city had risen to its defence.
    1916 ildə İrlandiya xalqı ölkəsinin Britaniya işğalına qarşı qalxmışdı.In 1916, Irish people rose against the British occupation of the country.
    Geniş xalq kütlələri xaricə ucuz gəlib getmək imkanı əldə etmək uğrunda mübarəzəyə qalxacaqdır.Broad masses will rise to the struggle for acquiring the possibility of traveling abroad cheap.
    Qardaş qardaşa qarşı qalxacaq.Brother will rise against brother.
* (intransitive) to take off
    Antonym: enmək (“to land”)
    Təyyarə qalxanda, mən artıq yuxuya getmişdim.When the plane was taking off, I had already fallen asleep.
* (intransitive) to go up, become more expensive, rise in price
    Synonym: bahalaşmaq (“become more expensive”)
    Antonyms: düşmək (“to fall [in price]”), ucuzlaşmaq (“to cheapen, become cheaper”)
    Benzin yenə qalxdı. ― Gas (petrol) has gone up again.
* (intransitive) to begin suddenly, rise (used to describe the onset of some natural phenomena, such as wind, waves, and sounds)
    Birdən-birə külək qalxdı. ― Suddenly, the wind started to blow.
    Siyasətçi otağa girdikdən sonra elə səs-küy qalxdı ki, heç nə eşitmək olmurdu. ― When the politician entered the room, such a noise arose, that it was impossible to hear anything.
** 2004, Kamal al-Haydari, “Dərinliklərə səfər”, in Peyğəmbərlərin həyatı‎, Faiz, translation of original by Vüsal Hüseynzadə, Dənizdə, page 104:Dənizin ortasına çatdıqda isə güclü küləklər əsdi və dalğalar qalxdı.At the arrival to the middle of the sea, strong winds started to blow and the waves had risen.

#### Derived terms

* qaldırmaq
* aradan qalxmaq

### References

* ↑ Starostin, Sergei, Dybo, Anna, Mudrak, Oleg (2003) “*Kạl(ɨ)-”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill