# ရေ
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /jè/
* Romanization: MLCTS: re • ALA-LC: re • BGN/PCGN: ye • Okell: yei

### Etymology 1

Inherited from Old Burmese ရိယ် (riy), from Proto-Lolo-Burmese *rəj¹ (“water”), from Proto-Sino-Tibetan *rəj (“water; liquid; body fluid”). Cognate with Pela ɣəi⁵⁵, Tangut 𗋽 (*zjɨ̱r²), and Tshangla ri¹³ (STEDT).

#### Noun

ရေ • (re)
* water
    ရေ နှစ်ခွက် ― re hnachkwak ― two cups of water

##### Derived terms

* ကမ်းထိုးရေယာဉ် (kam:htui:reyany)
* ကျတ်ငန်ရေ (kyatnganre)
* ကျောက်စက်ရေ (kyaukcak-re)
* ကရားရေပိတ်စကား (ka.ra:repitca.ka:)
* ကရားရေလွှတ်ပြော (ka.ra:rehlwatprau:)
* ကြယ်ရေမှုတ် (krairehmut)
* ကိုယ်ရေစစ် (kuiyrecac)
* ကုန်းခေါင်ရေဝေး (kun:hkaung-rewe:)
* ကုန်းရေသွားယာဉ် (kun:reswa:yany)
* ခပေါင်းရေကြည် (hka.paung:re-krany)
* ချိုးရေ (hkyui:re)
* ချောင်းကျရေ (hkyaung:kya.re)
* ခေါင်ရေ (hkaung-re)
* စားတော်ကွမ်းရေကိုင် (ca:tau-kwam:rekuing)
* စားရေရိက္ခါ (ca:rerikhka)
* စိမ်ရေ (cim-re)
* စိမ်ရေကွက် (cim-re-kwak)
* စိမ်ရေသင့် (cim-resang.)
* စုံရေမက်ရေ (cum-remak-re)
* စုံရေမျက်ပြဲ (cum-re-myakprai:)
* ဆည်ရေသောက် (hcanyresauk)
* ဆည်ရေသောက်လယ် (hcanyresauklai)
* ဆန်ရေစပါး (hcanreca.pa:)
* ဆီကျန်ရေကျန်ချက် (hci-kyanre-kyanhkyak)
* ဆီလည်ရေလည် (hcilanyrelany)
* ညသိပ်ရေ (nya.sip-re)
* ညောင်ရေ (nyaung-re)
* ညောင်ရေလောင်း (nyaung-relaung:)
* ညောင်ရေသွန်း (nyaung-reswan:)
* ညောင်ရေအိုး (nyaung-reui:)
* တစ်ရေခံ (tacrehkam)
* တိုက်ရေယာဉ် (tuik-reyany)
* တိုရေရှားရေ (tuirehra:re)
* ထင်းခွေရေခပ် (htang:hkwerehkap)
* ထမင်းစားရေသောက် (hta.mang:ca:resauk)
* ဒီရေ (dire)
* နဖူးရေဒူးရေ (na.hpu:redu:re)
* နွားငတ်ရေကျ (nwa:ngatre-kya.)
* ပင်လယ်ရေမြှုပ် (panglairehmrup)
* ပန်းဆွဲရေကျ (pan:hcwai:re-kya.)
* ပရိတ်ရေ (pa.ritre)
* ပေရေ (pere)
* ပေါင်းပြန်ရေ (paung:pranre)
* ပဲကြီးရေစိမ် (pai:kri:recim)
* ဖက်ဆွတ်ရေ (hpakhcwatre)
* ဖျားရေ (hpya:re)
* ဖြောရေ (hprau:re)
* ဖားပြုပ်ရေနာ (hpa:prup-rena)
* မြစ်ရေချိန် (mracrehkyin)
* မြိန်ရေရှက်ရေ (mrinrehrak-re)
* မြေခံရေခံ (mrehkam-rehkam)
* မိုးခါးရေသောက် (mui:hka:resauk)
* မိုးရေ (mui:re)
* မိုးရေခံသင်္ကန်း (mui:rehkamsangkan:)
* မိုးရေချိန် (mui:rehkyin)
* မိုးရေချိန်တိုင်းကိရိယာ (mui:rehkyintuing:ki.ri.ya)
* မီးစတစ်ဖက်ရေမှုတ်တစ်ဖက် (mi:ca.tachpak-rehmuttachpak)
* မီးမသေရေမကြည် (mi:ma.serema.krany)
* မီးမသေရေမနောက် (mi:ma.serema.nauk)
* မုန့်လုံးရေပေါ် (mun.lum:repau)
* ရွက်ကြမ်းရေကျို (rwakkram:re-kyui)
* ရွှေရေငွေရေ (hrwere-ngwere)
* ရှားရေပါးရေ (hra:repa:re)
* ရေကစား (reka.ca:)
* ရေကတော့ (reka.tau.)
* ရေကန် (rekan)
* ရေကျ (re-kya.)
* ရေကျက်အေး (re-kyak-e:)
* ရေကျိုငါးပိ (re-kyui-nga:pi.)
* ရေကျောက် (re-kyauk)
* ရေကျော် (re-kyau)
* ရေကြံ့ (re-kram.)
* ရေကြက် (re-krak)
* ရေကြည်ရာမြက်နုရာ (re-kranyra-mraknu.ra)
* ရေကြီး (re-kri:)
* ရေကြီးခြင်း (re-kri:hkrang:)
* ရေကြော (re-krau:)
* ရေကြောင်း (re-kraung:)
* ရေကြောင်းပြ (re-kraung:pra.)
* ရေကြောမြေကြောလိုက် (re-krau:mre-krau:luik)
* ရေကာတာ (rekata)
* ရေကိုင် (rekuing)
* ရေကုန် (rekun)
* ရေကုန်ရေခန်း (rekunrehkan:)
* ရေကုန်လိုက် (rekunluik)
* ရေကူး (reku:)
* ရေကူးကန် (reku:kan)
* ရေကူးညာတင် (reku:nyatang)
* ရေခံထည် (rehkamhtany)
* ရေခံထွက် (rehkamhtwak)
* ရေခံပုဆိုး (rehkampu.hcui:)
* ရေခန်းချက် (rehkan:hkyak)
* ရေခမိုး (rehka.mui:)
* ရေခမိုးတင် (rehka.mui:tang)
* ရေချ (rehkya.)
* ရေချင်းယား (rehkyang:ya:)
* ရေချမ်း (rehkyam:)
* ရေချမ်းစင် (rehkyam:cang)
* ရေချမ်းအိုး (rehkyam:ui:)
* ရေချိန် (rehkyin)
* ရေချိန်ကိုက် (rehkyinkuik)
* ရေချို (rehkyui)
* ရေချိုး (rehkyui:)
* ရေချိုကုန် (rehkyuikun)
* ရေချိုင့် (rehkyuing.)
* ရေခြားမြေခြား (rehkra:mrehkra:)
* ရေခွက် (rehkwak)
* ရေခွန် (rehkwan)
* ရေခအုံး (rehka.um:)
* ရေခိုးရေငွေ့ (rehkui:re-ngwe.)
* ရေခဲ (rehkai:)
* ရေခဲချောင်း (rehkai:hkyaung:)
* ရေခဲခြစ် (rehkai:hkrac)
* ရေခဲတိုက် (rehkai:tuik)
* ရေခဲတောင် (rehkai:taung)
* ရေခဲပေါက်စီ (rehkai:paukci)
* ရေခဲဘူး (rehkai:bhu:)
* ရေခဲမြစ် (rehkai:mrac)
* ရေခဲမှတ် (rehkai:hmat)
* ရေခဲမုန့် (rehkai:mun.)
* ရေခဲသုပ် (rehkai:sup)
* ရေခဲသေတ္တာ (rehkai:setta)
* ရေခဲအိတ် (rehkai:it)
* ရေငင် (re-ngang)
* ရေငတ် (re-ngat)
* ရေငန် (re-ngan)
* ရေငွေ့ (re-ngwe.)
* ရေငုံနေ (re-ngumne)
* ရေငုပ် (re-ngup)
* ရေငုပ်ဝတ်စုံ (re-ngup-watcum)
* ရေငုပ်သင်္ဘော (re-ngupsangbhau:)
* ရေငုပ်သမား (re-ngupsa.ma:)
* ရေစက် (recak)
* ရေစင် (recang)
* ရေစစ် (recac)
* ရေစစ်ကန် (recackan)
* ရေစစ်ကရား (recacka.ra:)
* ရေစစ်အိုး (recacui:)
* ရေစည် (recany)
* ရေစပ် (recap)
* ရေစပ်စပ် (recapcap)
* ရေစွယ် (recwai)
* ရေစာ (reca)
* ရေစား (reca:)
* ရေစိမ်း (recim:)
* ရေစိမ်ကျွဲ (recimkywai:)
* ရေစီး (reci:)
* ရေစီးကမ်းပြို (reci:kam:prui)
* ရေစီးကမ်းပြိုလိုက် (reci:kam:pruiluik)
* ရေစီးကြောင်း (reci:kraung:)
* ရေစီးဖောင်ဆန် (reci:hpaunghcan)
* ရေစုန် (recun)
* ရေစုန်မျော (recunmyau:)
* ရေစုပ်စက် (recupcak)
* ရေစူး (recu:)
* ရေစေး (rece:)
* ရေစောင်း (recaung:)
* ရေဆင်း (rehcang:)
* ရေဆင်းတံတား (rehcang:tamta:)
* ရေဆင်းပြွန် (rehcang:prwan)
* ရေဆင်နှာမောင်း (rehcanghnamaung:)
* ရေဆန် (rehcan)
* ရေဆွဲအိမ်သာ (rehcwai:imsa)
* ရေဆိပ် (rehcip)
* ရေဆိုး (rehcui:)
* ရေဆိုင် (rehcuing)
* ရေဆုံးရေဖျား (rehcum:rehpya:)
* ရေဆူမှတ် (rehcuhmat)
* ရေဆေး (rehce:)
* ရေဆေးငါး (rehce:nga:)
* ရေညှိ (rehnyi.)
* ရေညှိတက် (rehnyi.tak)
* ရေညှိရောင် (rehnyi.raung)
* ရေညှောင့်ကောင် (rehnyaung.kaung)
* ရေတံခွန် (retamhkwan)
* ရေတံခါး (retamhka:)
* ရေတံလျှောက် (retamhlyauk)
* ရေတကောင်း (reta.kaung:)
* ရေတက် (retak)
* ရေတင် (retang)
* ရေတပ် (retap)
* ရေတမာပင် (reta.mapang)
* ရေတွင်း (re-twang:)
* ရေတွင်းပေါင် (re-twang:paung)
* ရေတိမ် (retim)
* ရေတို (retui)
* ရေတိုင် (retuing)
* ရေတိုင်းကြိုး (retuing:krui:)
* ရေထ (rehta.)
* ရေထရက် (rehta.rak)
* ရေထွက် (rehtwak)
* ရေထွက်ပစ္စည်း (rehtwakpaccany:)
* ရေထိုး (rehtui:)
* ရေထု (rehtu.)
* ရေထုတ်မြောင်း (rehtutmraung:)
* ရေဒဏ် (redan)
* ရေနံ (renam)
* ရေနက် (renak)
* ရေနက်စပါး (renakca.pa:)
* ရေနဂါး (rena.ga:)
* ရေနည်းငါး (renany:nga:)
* ရေနမ်းကြောင်း (renam:kraung:)
* ရေနရား (rena.ra:)
* ရေနွေး (re-nwe:)
* ရေနှစ် (rehnac)
* ရေနာ (rena)
* ရေနာရီ (renari)
* ရေနုတ်မြောင်း (renutmraung:)
* ရေနုထ (renu.hta.)
* ရေနေသတ္တဝါ (renesatta.wa)
* ရေပက် (repak)
* ရေပက်ကန့် (repakkan.)
* ရေပန်း (repan:)
* ရေပန်းစား (repan:ca:)
* ရေပြင် (re-prang)
* ရေပြင်ညီမျဉ်း (re-prangnyi-myany:)
* ရေပြည့် (re-prany.)
* ရေပြန် (re-pran)
* ရေပွက် (re-pwak)
* ရေပွက်ထ (re-pwakhta.)
* ရေပါးစက္ကူ (repa:cakku)
* ရေပိုးရေမွှား (repui:rehmwa:)
* ရေပိုက် (repuik)
* ရေပုံး (repum:)
* ရေပူစမ်း (repucam:)
* ရေပူရေချမ်းကမ်း (repurehkyam:kam:)
* ရေပေး (repe:)
* ရေပေးမြောင်း (repe:mraung:)
* ရေပေါက် (repauk)
* ရေပေါင် (repaung)
* ရေပေါ်စပါး (repauca.pa:)
* ရေပေါ်ဆီ (repauhci)
* ရေဖတ်တိုက် (rehpattuik)
* ရေဖျန်း (rehpyan:)
* ရေဖွား (rehpwa:)
* ရေဖိတ်စပါး (rehpitca.pa:)
* ရေဗလုံ (reba.lum)
* ရေဘုံပိုင် (rebhumpuing)
* ရေဘူး (rebhu:)
* ရေဘေး (rebhe:)
* ရေဘေးဒုက္ခသည် (rebhe:dukhka.sany)
* ရေမန်း (reman:)
* ရေမျက်နှာပြင် (re-myakhna-prang)
* ရေမျို (re-myui)
* ရေမျောကမ်းတင် (re-myau:kam:tang)
* ရေမျောကောင် (re-myau:kaung)
* ရေမျောက် (re-myauk)
* ရေမျောပင် (re-myau:pang)
* ရေမြင်း (re-mrang:)
* ရေမြွှာ (rehmrwa)
* ရေမြွေ (re-mrwe)
* ရေမြှုပ် (rehmrup)
* ရေမြေလိုက် (re-mreluik)
* ရေမြောင်း (re-mraung:)
* ရေမွှေး (rehmwe:)
* ရေမှတ် (rehmat)
* ရေမှုတ် (rehmut)
* ရေမှုတ်ကမ်း (rehmutkam:)
* ရေမှုန်ရေမွှား (rehmunrehmwa:)
* ရေမာကျီ (rema-kyi)
* ရေမိုး (remui:)
* ရေမိုးချိုး (remui:hkyui:)
* ရေမိုင် (remuing)
* ရေမီ (remi)
* ရေမုန့် (remun.)
* ရေမော် (remau)
* ရေယက် (reyak)
* ရေယာဉ် (reyany)
* ရေယုန် (reyun)
* ရေရွက် (rerwak)
* ရေရှင် (rehrang)
* ရေရှည် (rehrany)
* ရေရှည်ဆွဲ (rehranyhcwai:)
* ရေရူး (reru:)
* ရေရေလည်လည် (rerelanylany)
* ရေလက်ကြား (relakkra:)
* ရေလက်ဝါး (relak-wa:)
* ရေလည် (relany)
* ရေလမ်း (relam:)
* ရေလျဉ် (relyany)
* ရေလျှံ (rehlyam)
* ရေလျှော်ခံ (rehlyauhkam)
* ရေလွှတ် (rehlwat)
* ရေလွှမ်း (rehlwam:)
* ရေလွှမ်းခြင်း (rehlwam:hkrang:)
* ရေလွှာလျှောစီး (rehlwahlyau:ci:)
* ရေလွှဲ (rehlwai:)
* ရေလွှဲပေါက် (rehlwai:pauk)
* ရေလှည့်သင့် (rehlany.sang.)
* ရေလှန် (rehlan)
* ရေလှောင်ကန် (rehlaungkan)
* ရေလား (rela:)
* ရေလာမြောင်းပေး (rela-mraung:pe:)
* ရေလိုက်ငါးလိုက် (reluiknga:luik)
* ရေလိုက်မှား (reluikhma:)
* ရေလိုက်လွဲ (reluiklwai:)
* ရေလုံပြုတ် (relumprut)
* ရေလုံအိုး (relum-ui:)
* ရေလုပ်ငန်း (relupngan:)
* ရေလုပ်သား (relupsa:)
* ရေလောင် (relaung)
* ရေလောင်းအိမ်သာ (relaung:imsa)
* ရေလဲ (relai:)
* ရေလဲပိုင်း (relai:puing:)
* ရေဝက် (rewak)
* ရေဝမ်းဘဲ (rewam:bhai:)
* ရေဝေ (rewe)
* ရေဝေကုန်းတန်း (rewekun:tan:)
* ရေဝဲနာ (rewai:na)
* ရေသကျည်း (resa.kyany:)
* ရေသတ္တဝါ (resatta.wa)
* ရေသနုပ် (resa.nup)
* ရေသပ္ပါယ် (resappay)
* ရေသဖန်း (resa.hpan:)
* ရေသဘင် (resa.bhang)
* ရေသရဲ (resa.rai:)
* ရေသွက် (reswak)
* ရေသွင်းမြောင်း (reswang:mraung:)
* ရေသွန် (reswan)
* ရေသွန်း (reswan:)
* ရေသာခို (resahkui)
* ရေသိမ် (resim)
* ရေသီကြိုး (resi-krui:)
* ရေသီနား (resina:)
* ရေသီလံ (resilam)
* ရေသူ (resu)
* ရေသူမ (resuma.)
* ရေသေ (rese)
* ရေသေရက် (reserak)
* ရေသောက်မြစ် (resaukmrac)
* ရေအား (rea:)
* ရေအိမ် (reim)
* ရေအိုး (reui:)
* ရေအိုးစင် (reui:cang)
* ရေအိုးတင် (reui:tang)
* ရေအိုက် (reuik)
* ရေအိုင် (reuing)
* ရေအီ (rei)
* ရေအောင် (reaung)
* ရေဦး (reu:)
* ရေဦးပေါက် (reu:pauk)
* ရေဦးရေဖျား (reu:rehpya:)
* လက်ကြားရေယို (lakkra:reyui)
* လက်ဆေးရေ (lakhce:re)
* လက်ရေတစ်ပြင်စီး (lak-retacprangci:)
* လောင်သင်းရေ (laungsang:re)
* သင်္ကြန်ရေ (sangkranre)
* သစ္စာရေ (saccare)
* သန့်သက်ရေ (san.sak-re)
* သပြေလားရေလား (sa.prela:rela:)
* သုံးရေ (sum:re)
* သောက်တော်ရေ (sauktaure)
* သောက်ရေ (sauk-re)
* သောင်မတင်ရေမကျ (saungma.tang-rema.kya.)
* သဲထဲရေသွန် (sai:htai:reswan)
* သဲရေကျ (sai:re-kya.)
* အစာရေစာ (a.careca)
* အတာရေ (a.tare)
* အောက်ရေပြန် (auk-re-pran)
* အောက်ရေလှန် (auk-rehlan)
* အောင်ရေ (aung-re)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not mentioned by Luce 1981, and doesn't seem to be mentioned by STEDT either. Could this be a particle usage of the "enumerate" sense in Etymology 3?”

#### Particle

ရေ • (re)
* word used as a suffix to the name of the person hailed

### Etymology 3

From Proto-Sino-Tibetan *r-tsjəj (“to count”); see Old Chinese 數 (OC *sroʔ, *sros, *sroːɡ, “to count; number”) for more cognates (STEDT).

#### Verb

ရေ • (re)
* to count, enumerate

##### Derived terms

* တစ်ကိုယ်ရေတစ်ကာယ (tackuiyretackaya.)
* တောင်စဉ်ရေမရ (taungcanyrema.ra.)
* မတန်ရေစာ (ma.tanreca)
* မြင်းကောင်ရေအား (mrang:kaung-rea:)
* မဝရေစာ (ma.wa.reca)
* မသထာရေစာ (ma.sa.htareca)
* မသဒ္ဒါရေစာ (ma.saddareca)
* ရာရေ (rare)
* ရေတွက် (re-twak)
* ရေရွတ် (rerwat)
* ရေရာ (rera)
* လက်ချိုးရေ (lakhkyui:re)
* လူဦးရေ (luu:re)

### Etymology 4

From Proto-Sino-Tibetan *m/s-k-rəj (“skin”). Cognate with Tibetan སྐྱི (skyi, “outer skin”) (STEDT), as well as, according to Luce, Old Chinese 肌 (OC *kril, “skin; muscle”). STEDT also compares 介 (OC *kreːds, “shell; to lie between”).

#### Noun

ရေ • (re)
* skin, hide, pelt

##### Derived terms

* တုံးပေသားရေနား (tum:pesa:rena:)
* မြွေရေလဲ (mrwerelai:)
* မာရေကျောရေ (mare-kyau:re)
* သားရေ (sa:re)
* သားရေကျက် (sa:re-kyak)
* သားရေကြိုး (sa:re-krui:)
* သားရေကွင်းပစ် (sa:re-kwang:pac)
* သားရေစိမ်း (sa:recim:)
* သားရေတု (sa:retu.)
* သားရေနယ် (sa:renai)
* သားရေနွယ် (sa:re-nwai)
* သားရေပတ်ကြိုး (sa:repatkrui:)
* သားရေသေတ္တာ (sa:resetta)
* သားရေအိတ် (sa:reit)
* အရေ (a.re)
* ဦးရေ (u:re)
* ဦးရေပြား (u:re-pra:)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-I and -E Finals (87. Skin; Hide; Leather)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan‎, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN

### Further reading

* “ရေ” in The Judson Burmese–English Dictionary (Rangoon: American Baptist Mission Press 1921), page 847.
* “ရေ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.
* Hill, Nathan W. "Evolution of the Burmese vowel system." Transactions of the Philological Society 110.1 (2012): 64-79.

## Pali
### Alternative forms

* re (Latin script)
* 𑀭𑁂 (Brahmi script)
* रे (Devanagari script)
* রে (Bengali script)
* රෙ (Sinhalese script)
* เร (Thai script)
* ᩁᩮ (Tai Tham script)
* ເຣ (Lao script)
* រេ (Khmer script)
* 𑄢𑄬 (Chakma script)

### Noun

ရေ
* Burmese script form of re, locative singular of ရ (ra, “the Pali letter 'r'”)