# słuchać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *slùxati. By surface analysis, słuch +‎ -ać. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /sɫu(ː)xat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /sɫuxat͡ɕ/

### Verb

słuchać impf
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to listen; to hear (to pay attention to a sound or speech) [with genitive or (sometimes) accusative]
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 31, 30:Przetos movil gest Moyzesz, ano slucha sbor wszistek synow israelskich (audiente universo coetu Israel) slowa pyesni tey to[Przetoż mowił jest Mojżesz, ano słucha zbor wszystek synow israhelskich (audiente universo coetu Israel) słowa pieśni tej to]
** 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XIX, Nowa Słupia, page 54:Ktho ya (sc. pieśń) badzye szpyevaczy albo pylno szluchaczy, panye boze, raczy mu tho wszythko dacz[Kto ja (sc. pieśń) będzie śpiewać albo pilno słuchać, Panie Boże, racz mu to wszytko dać]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 33, 11:Przydzicze, sinowe, sluchaycze mne (audite me)![Przydzicie, synowie, słuchajcie mnie (audite me)!]
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 84, 8:Sluchacz będę, czo będze molwycz we mnye gospodzyn bog[Słuchać będę, co będzie mołwić we mnie Gospodzin Bog]
** ca. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 16v:Auscultare id est obedire vel audire slvchacz[Auscultare id est obedire vel audire słuchać]
* to hear (to find out by hearing)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 545:S kakym myloszyerdzyem vmyalem s vamy bydlycz, tayemnycze moye povyedayącz vam, czokolym sluchal od oycza mego kv vaszemv vysnanyv przyvodzącz tegodlya, abych vass pevny vczynyl[Z kakim miłosierdziem umiałem z wami bydlić, tajemnice moje powiedając wam, cokolim słuchał od ojca mego ku waszemu wyznaniu przywodząc tegodla, abych was pewny uczynił]
** 1874-1891 [1442], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XIX, page 77:Sluchal-ly ktho take dzywy, by trze krolowe przyely?[Słuchał-li kto takie dziwy, by trze krolowie przyjeli?]
* (law, attested in Greater Poland) to listen, to hear (to receive a complaint, oath, or testimony in a court trial)
** 1959 [1428], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1277, Poznań:Jacom byl wtenczasz, kyegdym myal panycza sluchacz, tegdym byl prawa nyemocza nyemoczen[Jakom był wtenczas, kiegdym miał panica słuchać, tegdym był prawą niemocą niemocen]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 704:Yze Cayphasch z tego domv Annaschovego, v ktorem szye zesly byly sluchacz mylego Iesucrista, prze nyektorą potrzebyzna schedl byl na vyąthnyczą[Iże Kaifasz z tego domu Annaszowego, w ktorem sie zeszli byli słuchać miłego Jesukrysta, prze niektorą potrzebiznę szedł był na wietnicę]
* (attested in Greater Poland) to listen, to obey (to accept someone's commands)
** 1959 [1405], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 764, Poznań:Iaco Stanislaw yal samoszost... w Kothowo gwaltem moczø y zapowedzal mlinarzewi paney dacz mari y kmeczem zapowedzal sluchacz[Jako Stanisław jał samoszost... w Kotowo gwałtem mocą i zapowiedział młynarzewi paniej dać miary i kmieciem zapowiedział słuchać]
** to submit to someone's will
*** 1959 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1130, Poznań:Ysze czso Parzisz y Micolay vczynily rok o pomoszene prawa kmothouiczu s Komornyk, tegosz ya dopomogl a tąm kmothouicz stąl, a prawa ne chczal sluchacz[Iże cso Parzysz i Mikołaj uczynili rok o pomożenie prawa kmiotowicu z Komornik, tegoż ja dopomogł a tam kmiotowic stał, a prawa nie chciał słuchać]
* to listen (to fulfil someone's request)
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 118, 149:Glos moy sluchay (audi) podlug myloszerdza twego, boze![Głos moj słuchaj (audi) podług miłosierdzia twego, Boże!]
* (attested in Greater Poland) to belong (to be within someone's ownership) [with ku (+ dative) or na (+ accusative) ‘to whom/what’]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 42, 2:O thych trzech cząsczach tako mowyą, czo mogym paszyrbom szluchayą (de tertia parte, quam privigni mei pertinent)[O tych trzech częściach tako mowię, co mojim pasirbom słuchają (de tertia parte, quam privigni mei pertinent)]
** 1974 [1425], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie‎, volume IV, number 922, Kalisz:Yako tho sedlyszko slucha k they czasczy, *thsso ye Pyotr przedal Andree[Jako to siedlisko słucha k tej części, cso je Piotr przedał Andree]
** 1974 [1423], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie‎, volume IV, number 836, Kalisz:Yszye Maczey ne [po]pobral gymena Marczynowa, cszosz na Marczyna szluchalo po rodzenem *szynowczø[Iże Maciej nie [po]pobrał jimienia Marcinowa, csoż na Marcina słuchało po rodzonem synowcu]
* (attested in Lesser Poland, Masovia) to be subject (i.e. to court) [with ku (+ dative) ‘to whom/what’; or with w (+ accusative) ‘to what’]
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 32:Gdze komv dadzą winą, tv ma slvchacz[Gdzie komu dadzą winę, tu ma słuchać]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 79:Ysz starosthy zem naszych... rzeczy ktorekole, gesz k nym tesz nye slvchayą any vsnany szą przisluchacz (quae minime ad eosdem dinoscuntur pertinere), sządzą[Iż starosty ziem naszych... rzeczy ktorekole, jeż k nim też nie słuchają ani uznany są przysłuchać (quae minime ad eosdem dinoscuntur pertinere), sądzą]
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 59, 2:Szolthystwa y woythowstwa, czo szą panszka (pro pansztwa) lyenska y lesza w marborszkyem prawye, thy tho leszą y szluchayą w lyensky[e] prawo (spectant ad ius feodale)[Sołtystwa i wojtowstwa, co są pańska leńska i leżą w marborskiem prawie, ty to leżą i słuchają w leński[e>] prawo (spectant ad ius feodale)]
* (attested in Greater Poland) to concern (to be about)
** 1974 [1427], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie‎, volume IV, number 718, Kalisz:Yakom ja nye rzekl w Syradzu wiprzicz listow panu Maczkowy przes røkogemstwa, czso bi sluchali na Pleszewo[Jakom ja nie rzekł w Siradzu wyprzyć listow panu Maćkowi przez rękojemstwa, cso by słuchały na Pleszewo]
** 1960 [1429], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 997, Pyzdry:Yako thy ploszy sluchayą cu przysadnym *listow, czo bily ocza mego[Jako ty płosy słuchają ku przysądnym listom, co były o[ć]ca mego]
* to have the right of ownership; to have the right to take part in something
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 77, 4:Nasz myesczanym mowy, ysz wye gescze gednego w gynych stronach dalszych, czo szluchą k temv gymyenyv[Nasz mieszczanin mowi, iż wie jeszcze jednego w jinych stronach dalszych, co słucha k temu jimieniu]
* (impersonal) it is fitting, it is right, it is proper, it is acceptable
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 584:Czokolvye by ten czlovyek przeczyv bogv albo przeczyv lyvdu zaczynyl, slucha yego nye rvszacz[Cokolwie by ten człowiek przeciw Bogu albo przeciw ludu zaczynił, słucha jego nie ruszać]

#### Derived terms

* słuchacz
* słuchanie
* dosłuchać pf
* posłuchać pf, posłuchnąć pf
* przysłuchać pf
* słuchać Bożej służby impf
* uposłuchać pf
* usłuchać pf, usłuchnąć pf
* wysłuchać pf, wysłuchnąć pf, wysłuchawać impf

#### Related terms

* niesłuchający
* niesłuchany
* nasłuchac
* niesłuchanie
* podsłuchanie
* posłuchanie
* przysłuch
* przysłuchanie
* słuch
* wysłuchacz
* wysłuchanie

#### Descendants

* Polish: słuchać
* Silesian: suchać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “słuchać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “słuchać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “słuchać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “słuchać”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish słuchać. By surface analysis, słuch +‎ -ać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈswu.xat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈsɫu.xat͡ɕ/
* (Masovia):
** (Far Masovian) IPA: /ˈswu.xat͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -uxat͡ɕ
* Syllabification: słu‧chać

### Verb

słuchać impf (perfective posłuchać, indeterminate słuchiwać)
* (transitive) to listen (to pay attention to a sound or speech) [with genitive ‘to whom/what’]
* (transitive or colloquial, reflexive with się) to listen, to obey (to accept advice or obey instruction; to agree or assent) [with genitive ‘to whom/what’]
* (impersonal, Middle Polish) to be heard (to have one's auditory signals received)
* (reflexive with się) to listen to each other

#### Derived terms

* słuchać uchem, a nie brzuchem
* słuchaj
* słucham
* dosłuchać pf, dosłuchiwać impf
* nadsłuchiwać impf
* nasłuchać pf, nasłuchiwać impf
* obsłuchać pf, obsłuchiwać impf
* odsłuchać pf, odsłuchiwać impf
* osłuchać pf, osłuchiwać impf
* podsłuchać pf, podsłuchiwać impf
* posłuchać pf
* przesłuchać pf, przesłuchiwać impf
* przysłuchać pf, przysłuchiwać impf
* rozsłuchać pf, rozsłuchiwać impf
* usłuchać pf
* wsłuchać pf, wsłuchiwać impf
* wysłuchać pf, wysłuchiwać impf
* zasłuchać pf, zasłuchiwać impf
* słuchać jednym uchem impf

#### Related terms

* posłuszny
* słyszeć

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), słuchać is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 1 time in news, 4 times in essays, 34 times in fiction, and 85 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 124 times, making it the 484th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “słuchać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 538

### Further reading

* słuchać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* słuchać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “słuchać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “słuchać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “SŁUCHAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 29.06.2016
* “SŁUCHAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.11.2008
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “słuchać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “słuchać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “słuchać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 221
* słuchać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Wojciech Grzegorzewicz (1894) “ńe słuchać”, in Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 5, Krakow: Akademia Umiejętności, page 116