# հերթ
## Armenian
### Etymology

Inherited from Middle Armenian հերթ (hertʻ).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /heɾtʰ/, [heɾtʰ]
* (Western Armenian) IPA: /heɾt/, [heɾtʰ]

### Noun

հերթ • (hertʻ)
* turn
    իմ հերթն է ― im hertʻn ē ― it's my turn
    հերթով ― hertʻov ― in turns
* (games) turn, move
    Synonym: օյին (ōyin)
* queue, line
    հերթ կանգնել ― hertʻ kangnel ― to stand in a line

#### Derived terms

* անհերթ (anhertʻ)
* անհերթափոխ (anhertʻapʻox)
* առաջնահերթ (aṙaǰnahertʻ)
* արտահերթ (artahertʻ)
* բազմահերթ (bazmahertʻ)
* բազմահերթայնություն (bazmahertʻaynutʻyun)
* բազմահերթություն (bazmahertʻutʻyun)
* ենթահերթափոխ (entʻahertʻapʻox)
* եռահերթ (eṙahertʻ)
* երկհերթ (erkhertʻ)
* կրակահերթ (krakahertʻ)
* հերթագայել (hertʻagayel)
* հերթագայություն (hertʻagayutʻyun)
* հերթագայում (hertʻagayum)
* հերթագրել (hertʻagrel)
* հերթագրվել (hertʻagrvel)
* հերթագրում (hertʻagrum)
* հերթազուրկ (hertʻazurk)
* հերթակալ (hertʻakal)
* հերթակալություն (hertʻakalutʻyun)
* հերթական (hertʻakan)
* հերթականություն (hertʻakanutʻyun)
* հերթապահ (hertʻapah)
* հերթապահել (hertʻapahel)
* հերթապահություն (hertʻapahutʻyun)
* հերթափոխ (hertʻapʻox)
* հերթափոխային (hertʻapʻoxayin)
* հերթափոխել (hertʻapʻoxel)
* հերթափոխիչ (hertʻapʻoxičʻ)
* հերթափոխվել (hertʻapʻoxvel)
* հերթափոխություն (hertʻapʻoxutʻyun)
* հերթափոխում (hertʻapʻoxum)
* մեկհերթյա (mekhertʻya)
* միջհերթափոխային (miǰhertʻapʻoxayin)
* շարքահերթ (šarkʻahertʻ)

### Further reading

* Amatuni, Sahak (1912) “դոր”, in Hayocʻ baṙ u ban [Armenian Words and Idioms] (in Armenian), Vagharshapat: Mother See of Holy Etchmiadzin, page 169b
* Ačaṙean, Hračʻeay (1913) “հերթ”, in Hayerēn gawaṙakan baṙaran [Armenian Provincial Dictionary] (Ēminean azgagrakan žoġovacu; 9) (in Armenian), Tiflis: Lazarev Institute of Oriental Languages, page 656b

## Middle Armenian
### Etymology

Inherited from Old Armenian յերթ (yertʻ), from յ- (y-) +‎ երթ (ertʻ, “going”). The non-etymological spelling հերթ (hertʻ) instead of յերթ (yertʻ) reflects the late pronunciation of յ (y) word-initially and the obscuration of the etymology. For the development of the sense "turn" from "going" compare typologically Russian ход (xod).

### Noun

հերթ • (hertʻ)
* going, procession
** 16th century, Grigoris Ałtʻamarcʻi, Tałer [Poems]:Սիրտս չկայ հետ իւրն հերթ, Քանի՜ խոցէք, ասէք թէ ե՛րթ․ Հողմն շարժէ զվարդին թերթ, Նա ի դողման դառնայ իմ լերթ։Sirts čʻkay het iwrn hertʻ, Kʻani$^!$ xocʻēkʻ, asēkʻ tʻē értʻ; Hoġmn šaržē zvardin tʻertʻ, Na i doġman daṙnay im lertʻ.
* turn
** 14th century, Grigor Tatʻewacʻi, Girkʻ kʻarozutʻean or kočʻi Amaṙan hator [Sermons, Summer Part] :Որպէս նոքա, որք սաթրինճ խաղան, հերթով առնուն ի ձեռն զսաթրինճն և ձգեն ի թասն։Orpēs nokʻa, orkʻ satʻrinč xaġan, hertʻov aṙnun i jeṙn zsatʻrinčn ew jgen i tʻasn.Like those who play shatranj, take the shatranj in hand by turns and throw it into the bowl.

#### Descendants

* Armenian: հերթ (hertʻ)

### References

* ↑ Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “հերթ”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 425a
* ↑ Kostaneancʻ, Karapet (1898) Grigoris Aġtʻamarcʻin ew iwr taġerə [Grigoris Ałtʻamarcʻi and his poems]‎, Tiflis: M. Šarajē Press, page 49
* ↑ Grigor Tatʻewacʻi (1741) Girkʻ kʻarozutʻean, or kočʻi Amaṙan hator [Sermons, Summer Part]‎, Constantinople: Abraham Tʻrakacʻi Press, page 634a

### Further reading

* J̌ahukyan, Geworg (1972) Hay barbaṙagitutʻyan neracutʻyun [Introduction into Armenian Dialectology]‎ (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 314, derives from Proto-Indo-European *ser- (“to bind, put together”)
* Ġazaryan, Ṙuben, Avetisyan, Henrik (2009) “հերթով”, in Miǰin hayereni baṙaran [Dictionary of Middle Armenian] (in Armenian), 2nd edition, Yerevan: University Press, page 425a
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 405, follows J̌ahukyan
* Norayr N. Biwzandacʻi (2000) “հերթ”, in Martiros Minassian, editor, Baṙagirkʻ storin hayerēni i matenagrutʻeancʻ ŽA–ŽĒ darucʻ [Dictionary of Middle Armenian Based on the Literature of 11–17th Centuries]‎, edited from the author's unfinished manuscript written 1884–1915, Geneva: Martiros Minassian, page 430