# ချ
## Burmese
### Etymology

Inherited from Old Burmese ခ္လ (kla), derived from Proto-Sino-Tibetan *(k/g)la-k/y/t (“to fall”). Cognate with Mizo tla ~ tlâk (“to fall”) and Old Chinese 下 (OC *ɡraːʔ, *ɡraːs, “lower; under; to go down”). By synchronic analysis, the causative of ကျ (kya.) (STEDT).

### Pronunciation

* IPA: /t͡ɕʰa̰/
* Romanization: MLCTS: hkya. • ALA-LC: khya • BGN/PCGN: cha. • Okell: hcá
* Homophone: ခြ (hkra.)

### Verb

ချ • (hkya.)
Burmese verb set :
| Base | ကျ (kya.) |
| Causative | ချ (hkya.) |
* to cause to fall, put down, bring down, drop, lower
* to lead a recitation, teach
* to strike, hit
* (slang) to fight, clash
* (slang) to consume, take
* to traffic, bring down (something to trade)
* to place, arrange
* to apply (gold leaf)
* to play (cards)
* to put down, draw, inscribe
* to lay down, prescribe

#### Derived terms

* ကံကျွေးချစနစ် (kamkywe:hkya.ca.nac)
* ကန့်လန့်ကာချ (kan.lan.kahkya.)
* ကန့်လန့်ချ (kan.lan.hkya.)
* ကျောက်ချ (kyaukhkya.)
* ကျောက်ဆူးချ (kyaukhcu:hkya.)
* ကြွေးချ (krwe:hkya.)
* ကြွေးဆယ်မြီချ (krwe:hcai-mrihkya.)
* ကြိုးဆွဲချ (krui:hcwai:hkya.)
* ကုန်တင်ကုန်ချအလုပ်သမား (kuntangkunhkya.a.lupsa.ma:)
* ကူးချ (ku:hkya.)
* ကောက်ချက်ချ (kaukhkyakhkya.)
* ခန္ဒါဝန်ချ (hkandawanhkya.)
* ချည်ချ (hkyanyhkya.)
* ချနက် (hkya.nak)
* ချမှတ် (hkya.hmat)
* ချရိုး (hkya.rui:)
* ချီတုံချတုံဖြစ် (hkyitumhkya.tumhprac)
* ချုံးပွဲချငို (hkyum:pwai:hkya.ngui)
* ချောက်ချ (hkyaukhkya.)
* ခြေချ (hkrehkya.)
* ခဝါချ (hka.wahkya.)
* ခိုးချ (hkui:hkya.)
* ခုန်ချ (hkunhkya.)
* ခေါင်းချ (hkaung:hkya.)
* ငွေတိုးချ (ngwetui:hkya.)
* ငွေတိုးချသူ (ngwetui:hkya.su)
* ငိုချင်းချ (nguihkyang:hkya.)
* စခန်းချ (ca.hkan:hkya.)
* စည်းချ (cany:hkya.)
* စိတ်ချ (cithkya.)
* စိတ်ချလက်ချ (cithkya.lakhkya.)
* ဆံချ (hcamhkya.)
* ဆန်ခါချ (hcanhkahkya.)
* ဆွဲကြိုးချ (hcwai:krui:hkya.)
* ဆွဲချ (hcwai:hkya.)
* ဆုချ (hcu.hkya.)
* ဇယားချ (ja.ya:hkya.)
* ဇောက်ချ (jaukhkya.)
* ဈေးချ (jhe:hkya.)
* တပ်ချ (taphkya.)
* တရားချ (ta.ra:hkya.)
* တုံးတုံးချ (tum:tum:hkya.)
* ထောင်ချ (htaunghkya.)
* ဒိုဘီချ (duibhihkya.)
* ဓားမဦးချမြေ (dha:ma.u:hkya.mre)
* နန်းချ (nan:hkya.)
* နွားမီးချ (nwa:mi:hkya.)
* နှင်ချ (hnanghkya.)
* နှပ်ချ (hnaphkya.)
* နှိမ့်ချ (hnim.hkya.)
* နှုတ်တိုက်ချ (hnuttuikhkya.)
* နားချ (na:hkya.)
* နေရာချ (nerahkya.)
* နောင်ဂျိန်ချ (naunggyinhkya.)
* ပင့်ကူဆွဲချ (pang.kuhcwai:hkya.)
* ပင့်သက်ချ (pang.sakhkya.)
* ပန္နက်ချ (pannakhkya.)
* ပျားရည်နှင့်ဝမ်းချ (pya:ranyhnang.wam:hkya.)
* ပြည်ဖုံးကားချ (pranyhpum:ka:hkya.)
* ပြာချ (prahkya.)
* ပိုးချ (pui:hkya.)
* ပို့ချ (pui.hkya.)
* ပိုက်ချ (puikhkya.)
* ပုံချ (pumhkya.)
* ဖြတ်စာချ (hpratcahkya.)
* ဖြုတ်ချ (hpruthkya.)
* ဖွင့်ချ (hpwang.hkya.)
* ဖောက်သည်ချ (hpauksanyhkya.)
* ဖဲချ (hpai:hkya.)
* ဗုံးချ (bum:hkya.)
* ဘိန်းချ (bhin:hkya.)
* မျက်နှာချ (myakhnahkya.)
* မျက်လွှာချ (myakhlwahkya.)
* မျဉ်းချ (myany:hkya.)
* မျှောချ (hmyau:hkya.)
* မျိုးချ (myui:hkya.)
* မျိုးစေ့ချ (myui:ce.hkya.)
* မြီချ (mrihkya.)
* မြေချ (mrehkya.)
* မသာချ (ma.sahkya.)
* မှတ်ချက်ချ (hmathkyakhkya.)
* မှန်စီရွှေချ (hmancihrwehkya.)
* မှိုင်တွေချ (hmuingtwehkya.)
* မှောင်ချ (hmaunghkya.)
* မူချ (muhkya.)
* မောက်ချ (maukhkya.)
* မောင်းချဓား (maung:hkya.dha:)
* မဲချ (mai:hkya.)
* ရွှေချ (hrwehkya.)
* ရွှေပိန်းချ (hrwepin:hkya.)
* ရွာချ (rwahkya.)
* ရာထူးချ (rahtu:hkya.)
* ရေးချ (re:hkya.)
* ရေချ (rehkya.)
* ရေစက်ချ (recakhkya.)
* ရောင်းချ (raung:hkya.)
* လက်ချ (lakhkya.)
* လက်ချညီ (lakhkya.nyi)
* လက်ထောက်ချ (lakhtaukhkya.)
* လက်နက်ချ (laknakhkya.)
* လက်ဖက်ထုပ်ချ (lakhpakhtuphkya.)
* လက်မှိုင်ချ (lakhmuinghkya.)
* လယ်ကူချ (laikuhkya.)
* လယ်ချ (laihkya.)
* လျှော့ချ (hlyau.hkya.)
* လျှောချ (hlyau:hkya.)
* လှည်းမီးချ (hlany:mi:hkya.)
* လေးဖက်ချ (le:hpakhkya.)
* လေကျောက်ချ (le-kyaukhkya.)
* ဝက်သစ်ချ (waksachkya.)
* ဝတ်ချ (wathkya.)
* ဝန်ချ (wanhkya.)
* ဝမ်းချ (wam:hkya.)
* ဝိုက်ချ (wuikhkya.)
* သက်ကြီးခေါင်းချ (sakkri:hkaung:hkya.)
* သက်ပြင်းချ (sakprang:hkya.)
* သက်မချ (sakma.hkya.)
* သစ်ချ (sachkya.)
* သတ္တုချ (sattu.hkya.)
* သိက္ခါချ (sikhkahkya.)
* သီးစားချ (si:ca:hkya.)
* ဟည်းချ (hany:hkya.)
* အကျဉ်းချ (a.kyany:hkya.)
* အကွက်ချ (a.kwakhkya.)
* အချ (a.hkya.​)
* အခြေချ (a.hkrehkya.)
* အငှားချ (a.hnga:hkya.)
* အင်းချ (ang:hkya.)
* အဆိုးချ (a.hcui:hkya.)
* အတိုးချ (a.tui:hkya.)
* အပုပ်ချ (a.puphkya.)
* အမိန့်ချ (a.min.hkya.)
* အသုံးချ (a.sum:hkya.)
* အသုဘချ (a.su.bha.hkya.)
* အိပ်ငွေ့ချ (ipngwe.hkya.)
* အိပ်မွေ့ချ (ipmwe.hkya.)
* အိမ်ထောင်ချ (imhtaunghkya.)
* အိမ်ရာချ (im-rahkya.)
* အုတ်မြစ်ချ (utmrachkya.)
* အုန်းလက်ချ (un:lakhkya.)
* အောချ (au:hkya.)
* ဦးချ (u:hkya.)
* ဦးနှိမ်ချ (u:hnimhkya.)

### Particle

ချ • (hkya.)
* particle often suffixed to certain verbs for emphasis
* particle suffixed to certain verbs to convey the sense equivalent to "down"

### References

* ↑ Rudolf A. Yanson (2006 January 1) Notes on the Evolution of the Burmese Phonological System‎, Brill, →DOI, →ISBN, pages 103–120

### Further reading

* “ချ” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.