# pamiętać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *pamętati. By surface analysis, pamięć +‎ -ać. First attested in the first half of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pamjæ̃tat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /pamjæ̃tat͡ɕ/

### Verb

pamiętać impf
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) to remember (to not forget; to keep in mind; to bear in mind; to take care of) [with ku (+ dative); or with na (+ accusative); or with accusative; or with infinitive]
** 1922 [End of the 15th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)‎, page 231:Tego... slutowana i milosze[rdzia]... wszdy miloscziwe pamøtaghøc[Tego... slutowania i miłosie[rdzia]... wżdy miłościwie pamiętając]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 166:Nye pamyetasch (non recordaris), matko myla, slow Symeonovych?[Nie pamiętasz (non recordaris), matko miła, słow Symeonowych?]
** 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, page 181:Iste parwlus (sc. Christus)... Iesus, obrazony, non meminit, nye pamyątha, ad vindictam kv pomscze[Iste parwlus (sc. Christus)... Iesus, obrażony, non meminit, nie pamięta, ad vindictam ku pomście]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 136, 9:*Pomøtay (memor esto)... syny Edom w dzen Yeruzalem[Pamiętaj (memor esto)... syny Edom w dzień Jeruzalem]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 25b:Pamiatay na slowo twoie (memor esto verbi tui Psal 118, 49) sludze twemu[Pamiętaj na słowo twoje (memor esto verbi tui Psal 118, 49) słudze twemu]
** End of the 15th century, Dekalog - Dziesięcioro przykazań bożych - Decem praecepta Dei, volume I, number 7:Pamyathay swyeczycz dny swyathe[Pamiętaj święcić dni święte]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Is 5:Pamøtaycze (mementote Is 12, 5), ysze wysoke ymø gego[Pamiętajcie (mementote Is 12, 5), iże wysokie imię jego]
** c. 1301-1350, Kazania świętokrzyskie‎, Miechów, page br 17:Chego gim doych, ne pamøtaiø[Czego jim dojć, nie pamiętają]
** 1885-2024 [End of the fifteenth century], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume V, page 24:Pamyątacz recolere[Pamiętać recolere]
* to consider
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 19, 17:Wiwyodl ge i postawyl ge przed myastem y mowyl gym: Pamyøtayczye, abiszczye [się] nye oglyødali[Wywiodł je i postawił je przed miastem i mowił jim: Pamiętajcie, abyście [się] nie oglądali]
* to mention
** 1426, Kanon mszy św., Canon missae., volume IV, page 315:Tym czsoschsmy pamyøtaly, wschithkym... myesczcze ochlodzenya... aby dal, proszymy[Tym csożsmy pamiętali, wszytkim... mieścce ochłodzenia... aby dał, prosimy]
** 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 304:Ma pamiatacz meditabitur (Christum tamen sub ipso meditabimur sopore)[Ma pamiętać meditabitur (Christum tamen sub ipso meditabimur sopore)]

#### Derived terms

* pamiętliwy
* pamiątka
* pamiętanie
* pamiętnik
* przepamiętać pf
* rozpamiętać pf, rozpamiętawać impf
* upamiętać pf
* wspamiętać pf
* zapamiętać pf

#### Related terms

* pamiętny
* pamiętliwie
* pamiętne
* pamięć

#### Descendants

* Polish: pamiętać
* Silesian: pamiyntać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “pamiętać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “pamiętać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “pamiętać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “pamiętać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish pamiętać. By surface analysis, pamięć +‎ -ać.

### Pronunciation

* IPA: /paˈmjɛn.tat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /paˈmjɛ̃.tat͡ɕ/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛntat͡ɕ
* Syllabification: pa‧mię‧tać

### Verb

pamiętać impf
* (transitive) to remember (to recall from one's memory; to have an image in one's memory) [with o (+ locative) ‘about whom/what’]
    Synonym: pomnieć
* (intransitive) to remember (to keep in mind; to be mindful of) [with o (+ locative) ‘about whom/what’]
    Hypernym: troszczyć się
* (intransitive) to remember (to not forget (to do something required)) [with infinitive ‘to do what’]
    Synonym: pomnieć
    Near-synonym: nie omieszkać
* (transitive) to remember; to not forget (to not forgive; to keep in mind someone's wrongdoing even if it happened some time ago) [with dative ‘whom’]
    Hypernym: obrażać się
* (transitive, of objects) to be from a particular time [with accusative ‘what time’]
    Near-synonym: pochodzić
    Ten budynek pamięta XVIII wiek. ― This building has been around since the 18th century. (literally, “This building remembers the 18th century.”)
* (intransitive, obsolete) to mind, to heed (to pay attention to) [with na (+ accusative) ‘what/whom’]
    Synonyms: baczyć, uważać, zważać
* (transitive, Middle Polish) to remember (to celebrate; to honor)
    Synonyms: czcić, świętować
* (transitive, Middle Polish) to remember; to ponder
    Synonyms: rozpamiętywać, rozmyślać, wspominać
* (transitive, Middle Polish) to calm (to make peaceful)
    Synonym: opamiętywać
* (reflexive with się) to remember each other, to remember one another (to keep each other in mind and not forget each other)
* (reflexive with się, Middle Polish) to remember (to recall from one's memory)
* (reflexive with się, Middle Polish) to remember something about oneself
* (reflexive with się, Middle Polish) to be of sound mind

#### Usage notes

In Middle Polish, sense 1 and sense 11 were synonymous.

#### Derived terms

* pamiątka
* pamięciówka
* pamięć
* pamiętniczek
* pamiętnik
* najstarsi górale nie pamiętają
* opamiętać pf, opamiętywać impf
* popamiętać pf
* rozpamiętać pf, rozpamiętywać impf
* upamiętać pf
* wspamiętać pf
* zapamiętać pf, zapamiętywać impf

#### Related terms

* pamięciowy
* pamiętliwy
* pamiętny

### See also

* zapominać

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), pamiętać is one of the most used words in Polish, appearing 19 times in scientific texts, 3 times in news, 15 times in essays, 40 times in fiction, and 98 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 175 times, making it the 329th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “pamiętać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 353

### Further reading

* pamiętać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* pamiętać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pamiętać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “pamiętać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Paweł Kupiszewski (12.05.2016) “PAMIĘTAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “pamiętać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “pamiętać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1908), “pamiętać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 4, Warsaw, page 28
* pamiętać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego