# လည်
## Burmese
### Etymology

The "neck" sense is from Proto-Sino-Tibetan *g/m-liŋ (“neck”) (STEDT), and cognate with Old Chinese 領 (OC *reŋʔ).
The other senses are grouped by MED, and may be etymologically connected, though other theories separate them:
* The "rotate" sense is not given etymology by STEDT (lɑȵ² "rotate / spin"). Luce gives Old Chinese 輪 (OC *run, “wheel; turns, rounds”) as a cognate. While semantically solid, the phonetics deviate enough to make a formal relation to the Chinese difficult. There is also a chance, as mentioned above, that this is a derivative of the "neck" sense; for a semantic parallel in an unrelated language, compare Latin collum (“neck”).
* The "understand" sense is not given etymology by STEDT (nɑ⁵⁵ lɛ²² "understand / grasp"). Perhaps a back-formation of နားလည် (na:lany), with the original interpretation of လည် (lany) being in the sense of "rotate" > "made rounds" > "well-versed"? Okell's "Burmese (Myanmar): An Introduction to the Spoken Language, Book 1", page 198, #18 of the Common Phrases Supplement section explains it as such. Additionally bears resemblance to Old Chinese 諒 (*ɡ·raŋs, “to forgive; to believe; truth”).

### Pronunciation

* Phonetic respelling: လယ်
* IPA: /lɛ̀/
* Romanization: MLCTS: lany • ALA-LC: laññʻ • BGN/PCGN: lè • Okell: le
* Homophone: လယ် (lai)

### Verb

လည် • (lany)
* to revolve, to turn around, to rotate, to spin
    Synonym: လည်ပတ် (lanypat)
* (of mills) to be running, be working
* to make a round of visits
* to make the rounds
* to go round in circles
* to revert to, regain
* to have ready cash
* to be sharp, shrewd
* to be well-versed in
* (obsolete) to understand

#### Derived terms

(Nouns)
* လည်ခြင်း (lanyhkrang:)
(Verbs)
* လည်ပတ် (lanypat)
* ကျင်လည် (kyanglany)
* နားလည် (na:lany)

### Noun

လည် • (lany)
* neck
    Synonym: လည်ပင်း (lanypang:)

#### Derived terms

(Nouns)
* လည်ချောင်း (lanyhkyaung:)
* လည်စေ့ (lanyce.)
* လည်စည်း (lanycany:)
* လည်ပင်း (lanypang:)
* လည်သီး (lanysi:)

#### Derived terms

(unsorted by sense)
* ကျေကျေလည်လည် (kye-kyelanylany)
* ကျေလည် (kyelany)
* ကြောင်လည်ခန်း (kraunglanyhkan:)
* ကလိမ်ကလည်လုပ် (ka.limka.lanylup)
* ကွေ့လည်ကြောင်ပတ် (kwe.lanykraungpat)
* ချာချာလည် (hkyahkyalany)
* ချာလပတ်လည် (hkyala.patlany)
* ချိုးလည်ပြောက် (hkyui:lanyprauk)
* ချောင်လည် (hkyaunglany)
* ခြင်္သေ့လည်ပြန် (hkrangse.lanypran)
* ခြေပွတ်တိုင်လည် (hkre-pwattuinglany)
* ခါလည် (hkalany)
* ခါလည်ခါကျူး (hkalanyhka-kyu:)
* ဂျင်ခြေလည် (gyanghkrelany)
* ငွေလည် (ngwelany)
* ငွေလည်ပတ်မှု (ngwelanypathmu.)
* စိတ်လည် (citlany)
* ဆင်ကပ်လည် (hcangkaplany)
* ဆင်ခူလည်ပြတ် (hcanghkulanyprat)
* ဆီလည်ရေလည် (hcilanyrelany)
* ဆုံလည် (hcumlany)
* ဆုံလည်ကုလားထိုင် (hcumlanyku.la:htuing)
* ဆုံလည်နွား (hcumlanynwa:)
* ဇာတ်ကွက်လည် (jatkwaklany)
* ဇာတ်ရည်လည် (jatranylany)
* တောလည် (tau:lany)
* ထွေထွေလည်လည် (htwehtwelanylany)
* ဒလက်လည် (da.laklany)
* ဒေါင်ချာလည် (daunghkyalany)
* နှစ်ပတ်လည် (hnacpatlany)
* နှစ်လည် (hnaclany)
* နှစ်လည်ခါကျူး (hnaclanyhka-kyu:)
* နားလည်မှု (na:lanyhmu.)
* နို့လည် (nui.lany)
* ပတ်ချာလည် (pathkyalany)
* ပတ်ပတ်လည် (patpatlany)
* ပတ်လည်ပြိုင်ပွဲ (patlanypruingpwai:)
* ပန်းတောင်းလည် (pan:taung:lany)
* ပန်းလည်တိုင် (pan:lanytuing)
* ပြန်လည် (pranlany)
* ပြေလည် (prelany)
* ဗွေချာလည် (bwehkyalany)
* ဘူးလည်သီးခတ် (bhu:lanysi:hkat)
* မယောင်မလည် (ma.yaungma.lany)
* မျက်စိလည် (myakci.lany)
* မျက်စိသန်လည် (myakci.sanlany)
* မျက်ရည်လည် (myak-ranylany)
* မျက်ရည်လည်ရွဲ (myak-ranylanyrwai:)
* မလည်မဝယ် (ma.lanyma.wai)
* မှန်လည်ပေါက် (hmanlanypauk)
* မအီမလည် (ma.ima.lany)
* မအူမလည် (ma.uma.lany)
* မီးလည် (mi:lany)
* မောင်းလည် (maung:lany)
* မောင်လည်နှမလည် (maunglanyhna.ma.lany)
* ယောက်လည်တံ (yauklanytam)
* ယောင်လည်ယောင်လည်ဖြစ် (yaunglanyyaunglanyhprac)
* ယောင်လည်ယောင်လည်လုပ် (yaunglanyyaunglanylup)
* ယောင်လည်လည် (yaunglanylany)
* ရက်လည် (raklany)
* ရက်လည်ဆွမ်း (raklanyhcwam:)
* ရှစ်စပ်ကလည် (hraccapka.lany)
* ရေရေလည်လည် (rerelanylany)
* ရေလည် (relany)
* လက်မလည် (lakma.lany)
* လည်ကပ် (lanykap)
* လည်ကုပ် (lanykup)
* လည်ချာ (lanyhkya)
* လည်ချိုင့် (lanyhkyuing.)
* လည်ချောင်းသံ (lanyhkyaung:sam)
* လည်ခွံ (lanyhkwam)
* လည်ခွံပတ်ကြိုး (lanyhkwampatkrui:)
* လည်စင်းခံ (lanycang:hkam)
* လည်စည်းကြိုး (lanycany:krui:)
* လည်ဆံ (lanyhcam)
* လည်ဆစ် (lanyhcac)
* လည်ဆွဲ (lanyhcwai:)
* လည်ညှပ် (lanyhnyap)
* လည်တံ (lanytam)
* လည်တဆန့်ဆန့် (lanyta.hcan.hcan.)
* လည်တိုင် (lanytuing)
* လည်တုန် (lanytun)
* လည်တောင်တင် (lanytaungtang)
* လည်ထောက် (lanyhtauk)
* လည်ပင်းကြီးရောဂါ (lanypang:kri:rau:ga)
* လည်ပင်းခိုက် (lanypang:hkuik)
* လည်ပင်းထိ (lanypang:hti.)
* လည်ပင်းပေါက် (lanypang:pauk)
* လည်ပင်းသီး (lanypang:si:)
* လည်ပတ်ကြိုး (lanypatkrui:)
* လည်ပြန်ကြည့် (lanyprankrany.)
* လည်ပို့ (lanypui.)
* လည်ပေါ် (lanypau)
* လည်ပေါ်ဆောင် (lanypauhcaung)
* လည်မျို (lanymyui)
* လည်ရေး (lanyre:)
* လည်လှီး (lanyhli:)
* လည်လိမ်နာ (lanylimna)
* လည်ဟိုက် (lanyhuik)
* လျှာလည် (hlyalany)
* လှည့်လည် (hlany.lany)
* လိပ်ပတ်လည် (lippatlany)
* လိမ်လည် (limlany)
* လုံးလည်လိုက် (lum:lanyluik)
* လူရည်လည် (luranylany)
* လူလည် (lulany)
* လေလည် (lelany)
* ဝဋ်လည် (watlany)
* ဝိုင်းလည် (wuing:lany)
* ဝိုင်းဝိုင်းလည် (wuing:wuing:lany)
* ဝေ့လည်ကြောင်ပတ် (we.lanykraungpat)
* ဝေ့လည်လည် (we.lanylany)
* သံသရာလည် (samsa.ralany)
* သတိလည် (sa.ti.lany)
* သမင်လည်ပြန်ကြည့် (sa.manglanyprankrany.)
* သဝေချာလည် (sa.wehkyalany)
* သွက်သွက်လည်အောင် (swakswaklany-aung)
* အကွက်လည် (a.kwaklany)
* အခါလည် (a.hkalany)
* အခါလည်သား (a.hkalanysa:)
* အထူးတလည် (a.htu:ta.lany)
* အပတ်လည် (a.patlany)
* အရည်လည် (a.ranylany)
* အလည် (a.lany)
* အိမ်လည် (imlany)
* အီလည်လည် (ilanylany)
* အူချာလည် (uhkyalany)
* အူလည်လည်ဖြစ် (ulanylanyhprac)
* ဦးလည်မသုန် (u:lanyma.sun)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 64
* 1 2 3 “လည်” in The Judson Burmese–English Dictionary (Rangoon: American Baptist Mission Press 1921), page 899.

### Further reading

* “လည်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.