# ချုပ်
## Burmese
### Etymology

Inherited from Proto-Sino-Tibetan *ʔ-(d/g)rup (“to sew”). Cognate with Tibetan འདྲུབ་ ('drub, “idem”) (STEDT khyup "sew, bind; confine; cut off; imprison; control, rule").
The other senses, such as "confine", "control", and "summarize", are all considered equivalent to the "sew" sense by MED, as a form of "binding".

### Pronunciation

* IPA: /t͡ɕʰoʊʔ/
* Romanization: MLCTS: hkyup • ALA-LC: khyupʻ • BGN/PCGN: chok • Okell: hcouʔ

### Verb

ချုပ် • (hkyup)
* to sew (join pieces of fabric by means of needle and thread), bind, stitch
* to hamper the free movement of someone or something, bind
* to confine, detain
* to control, withhold
* to head, lead
* to summarize, abridge
* to make colors fast
* to suffer from (some form of constriction in the bowels)
* to make an obligation (such as a contract) binding, sign (a contract)
* to come to an end, bring to a close, cease

#### Derived terms

* ကတိခံဝန်ချုပ် (ka.ti.hkam-wanhkyup)
* ကတိစာချုပ် (ka.ti.cahkyup)
* ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ka-kwaire:u:ci:hkyup)
* ခံဝန်ချုပ် (hkam-wanhkyup)
* ချုပ်ကိုင် (hkyupkuing)
* ချုပ်ချယ် (hkyuphkyai)
* ချုပ်ခုံ (hkyuphkum)
* ချုပ်ငြိမ်း (hkyupngrim:)
* ချုပ်စာ (hkyupca)
* ချုပ်ဆို (hkyuphcui)
* ချုပ်ဆေး (hkyuphce:)
* ချုပ်တည်း (hkyuptany:)
* ချုပ်ထိုင်း (hkyuphtuing:)
* ချုပ်နှောင် (hkyuphnaung)
* ချုပ်ရက် (hkyup-rak)
* ချုပ်ရိုး (hkyup-rui:)
* ခြေချုပ် (hkrehkyup)
* ခြေချုပ်မိ (hkrehkyupmi.)
* ခေါင်ချုပ် (hkaunghkyup)
* ဂိုဏ်းချုပ် (guin:hkyup)
* ငါးရိုးချုပ် (nga:rui:hkyup)
* စက်ချုပ် (cakhkyup)
* စစ်ဌာနချုပ် (cachtana.hkyup)
* စစ်ထောက်ချုပ် (cachtaukhkyup)
* စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် (cacrahtu:hkan.hkyup)
* စစ်ရေးချုပ် (cacre:hkyup)
* စစ်ဥပဒေချုပ် (cacu.pa.dehkyup)
* စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) (cacu:ci:a.rahri.hkyup(krany:))
* စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) (cacu:ci:a.rahri.hkyup(re))
* စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) (cacu:ci:a.rahri.hkyup(le))
* စာချုပ် (cahkyup)
* စာချုပ်စာတမ်း (cahkyupcatam:)
* စာချုပ်ပေတည်း (cahkyuppetany:)
* စာတည်းမှူးချုပ် (catany:hmu:hkyup)
* စာရင်းချုပ် (carang:hkyup)
* စာရင်းစစ်ချုပ် (carang:cachkyup)
* ဆီးချုပ် (hci:hkyup)
* ဆီးချုပ်ရောဂါ (hci:hkyup-rau:ga)
* ဇက်ချုပ် (jakhkyup)
* ဈေးချုပ် (jhe:hkyup)
* ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (hnywankra:re:hmu:hkyup)
* ဌာနချုပ် (htana.hkyup)
* တပ်ထိန်းချုပ် (taphtin:hkyup)
* တရားသူကြီးချုပ် (ta.ra:su-kri:hkyup)
* ထိန်းချုပ် (htin:hkyup)
* ထောင်ကြီးချုပ် (htaungkri:hkyup)
* ဓာတ်ချုပ် (dhathkyup)
* နှစ်ချုပ် (hnachkyup)
* နှစ်ချုပ်ရှင်းတမ်း (hnachkyuphrang:tam:)
* နှစ်ချုပ်အစီရင်ခံစာ (hnachkyup-a.ciranghkamca)
* နိဂုံးချုပ် (ni.gum:hkyup)
* နေဝင်မိုးချုပ် (newangmui:hkyup)
* ပန်းထိုးပန်းချုပ် (pan:htui:pan:hkyup)
* ပသျှူးချုပ် (pa.hsyu:hkyup)
* ပါးချုပ် (pa:hkyup)
* ပါမောက္ခချုပ် (pamaukhka.hkyup)
* ပေါင်းချုပ် (paung:hkyup)
* ဖမ်းချုပ် (hpam:hkyup)
* ဗိုလ်ချုပ် (builhkyup)
* ဗိုလ်မှူးချုပ် (builhmu:hkyup)
* ဘုရင်ခံချုပ် (bhu.ranghkamhkyup)
* မိုးချုပ် (mui:hkyup)
* မိုးချုပ်နေဝင် (mui:hkyupnewang)
* ရက်ချုပ် (rakhkyup)
* ရွာနီးချုပ်စပ် (rwani:hkyupcap)
* ရှေ့နေချုပ် (hre.nehkyup)
* ရဲချုပ် (rai:hkyup)
* လက်ချုပ် (lakhkyup)
* လချုပ် (la.hkyup)
* လိပ်ပြာချုပ် (lipprahkyup)
* လုံးချုပ် (lum:hkyup)
* လေချုပ် (lehkyup)
* ဝက်သိုးချုပ် (waksui:hkyup)
* ဝန်ကြီးချုပ် (wankri:hkyup)
* ဝမ်းချုပ် (wam:hkyup)
* ဝိညာဉ်ချုပ် (wi.nyanyhkyup)
* ဝိုင်းကြီးချုပ် (wuing:kri:hkyup)
* သီချုပ် (sihkyup)
* အကျဉ်းချုပ် (a.kyany:hkyup)
* အကျယ်ချုပ် (a.kyaihkyup)
* အစိမ်းချုပ် (a.cim:hkyup)
* အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် (a.htwehtwea.twang:re:hmu:hkyup)
* အနှစ်ချုပ် (a.hnachkyup)
* အပ်ချုပ်ခုံ (aphkyuphkum)
* အပ်ချုပ်စက် (aphkyupcak)
* အပ်ချုပ်ဆိုင် (aphkyuphcuing)
* အပ်ချုပ်ပညာ (aphkyuppa.nya)
* အဖွဲ့ချုပ် (a.hpwai.hkyup)
* အုပ်ချုပ် (uphkyup)
* ဥပဒေပေါင်းချုပ် (u.pa.depaung:hkyup)

#### Descendants

* → Shan: ၶျုၵ်ႈ (khjūk, “to control”)

### Further reading

* “ချုပ်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.