# wykładać
## Old Polish
### Etymology

From wy- +‎ kładać. First attested in 1389.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vɨkɫadat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /vɨkɫadat͡ɕ/

### Verb

wykładać impf
* (attested in Greater Poland) to explain; to comment
** 1930 [c. 1455], “Deut”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 1, 5:Pocznye Moyzes vikladacz (explanare) zakon[Pocznie Mojżesz wykładać (explanare) zakon]
** 1974 [1407], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kaliskie‎, volume IV, number 287, Kalisz:Quam (sc. recognitionem) cognovit Stephanus viceiudex dicens: Ego cognosco, quod sentenciavi vlg. cum assesoribus po groszu od scoczancza... Jacosmi slichali od panow vicladayancz y rzeclismi: Vipraw swe rancoyme a opraway, acz s kim czo masz[Quam (sc. recognitionem) cognovit Stephanus viceiudex dicens: Ego cognosco, quod sentenciavi vlg. cum assesoribus po groszu od skocięcia... Jakosmy słychali od panow wykładając i rzeklismy: „Wypraw swe rękojmie a oprawiaj, acz z kim co masz”]
* (attested in Lesser Poland) to present, to express in words
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 11b:A prestocz svøthy Lucasz tutha vyclada y vypiszuge rodzag othcza y maczerze svøtego Gana[A przeztoć święty Łukasz tuta wykłada i wypisuje rodzaj otca i macierze świętego Jana]
* (attested in Masovia) to submit official statement in court
** 1920 [1437], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume III, number 2773, Zakroczym:Mathias... egit super Albertum..., quia in meis bonis post granicies recepisti et mettercius rethe, pro duplici citacione expono al. vicladaian[Mathias... egit super Albertum..., quia in meis bonis post granicies recepisti et mettercius rethe, pro duplici citacione expono al. wykładaję]
* (attested in Sieradz-Łęczyca, Lesser Poland) to raise legal objections; to accuse; to question
** 1897 [1389], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume III, number 1429, Łęczyca Land:Sicut pars molendini ista, que wicladana super Machnam, nunquam fuit in obligacione, quum Machna maritabatur[Sicut pars molendini ista, que wykładana super Machnam, nunquam fuit in obligacione, quum Machna maritabatur]
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page gl. 161a:Et sic exprimitur, viclada sø, eius status securus[Et sic exprimitur, wykłada się, eius status securus]
* (attested in Masovia) to inform; to declare
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 50:Gdi yą (sc. oziminę) byerzą na wosz, tedi gwalth, alye gdy w brzemyonach, slodzeystwo w them bicz wykladamy (declaramus)[Gdy ją (sc. oziminę) bierzą na woz, tedy gwałt, ale gdy w brzemionach, złodziejstwo w tem być wykładamy (declaramus)]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 38:Chczemy, abi... przes slvzebnyka, yako w gynszem vstawyenyv wyklada szą (ut in alia constitutione docetur), rok poszwanya... yawnye byl wszyawyon[Chcemy, aby... przez służebnika, jako w jinszem ustawieniu wykłada się (ut in alia constitutione docetur), rok pozwania... jawnie był wzjawion]
* (attested in Masovia) to translate (to change from one form or medium to another)
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 82:Prawa polska szą dokonana, yasz wykladana przes... Swanthoslawa s Woczyeschyna[Prawa polska są dokonana, jaż wykładana przez... Śwętosława s Wocieszyna]
* to maintain, to preserve
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 157:To czvoro przyrodzenye albo elementa... vschytko, czokoly v nyem (sc. w miłem panie) bylo vysze przyrodzenya, to sza swa moczą przemagaly a czyalo svego stvorzyczyela vyelebnym stadlye vykladam (pro vykladaly, resecabant omnia superflua naturae, in bono statu creatoris corpus positurae)[To czworo przyrodzenie albo elementa... Wszytko, cokoli w niem (sc. w miłem panie) było wysze przyrodzenia, to są swą mocą przemagały a ciało swego stworzyciela w wielebnym stadle wykładały (resecabant omnia superflua naturae, in bono statu creatoris corpus positurae)]
* (reflexive with się, attested in Lesser Poland) to be interpreted, to be understood
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 175b:Gascy sloua f te tho dzysegsze ewangelie szøcz ona pyszana, gascy szø ona polskimj slouy tako vyclada[Jażci słowa w te to dzisiejsze ewanjelije sąć ona pisana, jażci się ona polskimi słowy tako wykłada]

#### Derived terms

* wykład
* wykładacz
* wykładanie
* wykładnik
* wykładźca

#### Related terms

* wykładny
* wykładnie
* kładać impf
* kłaść impf

#### Descendants

* Polish: wykładać

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wykładać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish wykładać. By surface analysis, wy- +‎ kładać.

### Pronunciation

* IPA: /vɘˈkwa.dat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: /vɨˈkɫa.dat͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -adat͡ɕ
* Syllabification: wy‧kła‧dać

### Verb

wykładać impf (perfective wyłożyć)
* (transitive) to lay out, to set out (to remove something from the inside of something else and place in a visible place) [with z (+ genitive) ‘from what’], [with na (+ accusative) ‘onto what’]
* (transitive) to lay out; to tile, to pave (to cover a surface with something) [with instrumental ‘with what’]
* (transitive) to lay out (to explain; to interpret) [with dative ‘to whom’]
    Synonym: przedstawiać
* (transitive) to lay out (to expend or contribute money to an expense or purchase) [with na (+ accusative) ‘on what’]
* (transitive, colloquial, sports) to pass a ball or puck to one's teammate so they can make a good move [with dative ‘to whom’] (Is there an English equivalent to this definition?)
    Synonym: wystawiać
* (transitive, obsolete) to unharness a horse
* (transitive, obsolete, translation studies) to translate (to change from one form or medium to another)
    Synonyms: przekładać, tłumaczyć
* (reflexive with się, colloquial) to fall over, to tip, to topple
    Synonyms: przewracać się, rozkładać się, wytrąbiać się, wywalać się
* (reflexive with się, colloquial) to fail (to be unsuccessful) [with na (+ locative) ‘at what’]
    Synonym: oblewać
* (reflexive with się, obsolete) to lay down
    Synonym: kłaść się
* (reflexive with się, obsolete) to be laid out (to be explained)
* (reflexive with się, obsolete, translation studies) to be translated

### Verb

wykładać impf
* (transitive, intransitive) to lecture, to give a lecture, to teach
* (reflexive with się, obsolete) to be the subject of a lecture

#### Derived terms

* wykład
* wykładacz
* wykładca
* wykładka
* wykładnia
* wykładnik
* wykładowca
* wykładowczyni
* wykładzina
* wykładać karty na stół impf, wyłożyć karty na stół pf

#### Related terms

* wykładniczy
* wykładnikowy
* wykładniowy
* wykładny
* wykładowczy
* wykładowy
* wykładzinowy
* wykładniczo
* wykładniczość
* wykładność
* wykładzik
* kładać impf
* kłaść impf

### Further reading

* wykładać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wykładać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wykładać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wykładać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wykładać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “wykładać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wykładać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 892
* wykładać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego