# przystęp
## Old Polish
### Etymology

Deverbal from przystępić. First attested in 1437.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pr̝istæ̃p/
* IPA: (15th CE) /pr̝istæ̃p/

### Noun

przystęp m inan
* access
** 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXV, page 180:Ad castellum requiritur fossati profunditas, gląboky przekop, per quem prohibetur accessus, przysttąp, ad turrim[Ad castellum requiritur fossati profunditas, głęboki przekop, per quem prohibetur accessus, przystęp, ad turrim]
** 1874-1891 [1444], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 304:Portum, gl. accessum, preparare przistanp prziprauicz (sola digna tu fuisti ferre pretium saeculi atque portum praeparare nauta mundo naufrago)[Portum, gl. accessum, preparare przystęp przyprawić (sola digna tu fuisti ferre pretium saeculi atque portum praeparare nauta mundo naufrago)]
** privilege or legal access
*** 1930 [c. 1455], “Tob”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 3, 21:Gestly w karanyv bødze, ku mylosyerdzv twemv przistøp myecz bødze (venire licebit)[Jestli w karaniu będzie, ku miłosierdziu twemu przystęp mieć będzie (venire licebit)]
* (attested in Masovia) introduction
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 5:Przistamp kv prawom sweczskym krolya Kazymyrowym myedzi layki... wstawyonym[Przystęp ku prawom świecskim krola Kazimirowym miedzy laiki... ustawionym]
* (attested in Pomerania, Greater Poland) occasion
** 1874-1891 [15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, Grochów, West Pomeranian Voivodeship, Kcynia, page 60:Quibus circumstanciis, przistøpi, essemus participes (sc. festivitatis Mariae)[Quibus circumstanciis, przystępy, essemus participes (sc. festivitatis Mariae)]

#### Derived terms

* przystępny
* przystępować impf, przystępawać impf

#### Related terms

* przystępujący
* przystąpienie
* przystępa
* przystępowanie
* przystąpić pf, przystępać impf

#### Descendants

* Polish: przystęp

### References

* ↑ Bańkowski, Andrzej (2000) “przystęp”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
   * B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “przystęp”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* przystąp (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish przystęp. By surface analysis, deverbal from przystąpić.

### Pronunciation

* IPA: /ˈpʂɘ.stɛmp/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈpr̝ɨ.stɛ̃p/, (17th–18th c.) /ˈpʂɨ.stɛ̃p/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɘstɛmp
* Syllabification: przy‧stęp

### Noun

przystęp m inan
* (uncountable) access [with do (+ genitive) ‘to what’]
    Synonym: dostęp
    bronić przystępu ― to prevent access/to be in the way
    mieć przystęp ― to have access
    dawać/dać przystęp ― to give access
    wolny przystęp ― free access
    łatwy przystęp (obsolete) ― easy access
    trudny przystęp (obsolete) ― difficult access
** 1587, Ł. Górnicki, Rozmowa Polaka z Włochem‎, page B4v.:bo my zamkow […] nie mamy/ w podłem drzewiánem budowániu naſzem/ maiętnośći chowamy naſze/ do ktorych iż złoczyńcy łátwy przyſtęp/ przeto ſrogie o złodźieyſtwo karánie ieſt poſtánowione.[bo my zamków […] nie mamy/ w podłem drzewianem budowaniu naszem/ majętnośći chowamy nasze/ do których iż złoczyńcy łatwy przystęp/ przeto srogie o złodziejstwo karanie jest postanowione.]because […] we don't have castles/ in this shoddy wooden building of ours/ we keep our wealth/ to which thieves have easy access/thus the decided punishment for theft is severe.
** 1646-1648, Sebastian Gawarecki, Dziennik podróży [...] Jana i Marka Sobieskich [...] (1646-1648)‎, published 1883, page 140:[…] jechaliśmy […] do miasteczka Havre de Grace, które jest potężnie fortyfikowane […] zewsząd do niego przystąp barzo trudny. […] we rode […] to the city of Havre de Grace, which is heavily fortified […] and from all sides access is difficult.
** 1803, Julius Caesar, translated by Andrzej Wargocki, O woynie francuskiey ksiąg siedmioro‎, page 209:Ale Bituryżanie padli do nog wszytkim Francuzom, prosząc, aby Francyi wszytkiey miasta niemal napięknieyszego, które i obronę i ozdobę ich iest miast, nie przymuszali ich palić; powiadaiąc, że mogą ie łacno obronić samym od natury sposobnym mieyscem, gdyż niemal ze wszech stron rzeka go obeszła i bagniska, ieden ma i to dosyć ciasny przystęp.But the Buturyżans fell to their knees to all the French, asking them to not force them to burn their most beautiful city; saying, that they can easily defend the most proper place from nature, as the river and swamps ran around it from nearly all sides, and one would have a rather tight access.
** 1904, Adam Szelągowski, Walka o Bałtyk (1544-1621)‎, page 359:Polska ugięła się przed potęgą handlową i polityczną Gdańska, który stał jej na drodze i zamykał przystęp do morza.Poland bowed to the commercial and political power of Gdańsk, which stood in its way and closed the access to the sea.
** 1952, Paweł Jasienica, Świt słowiańskiego jutra, page 52:Od zewnątrz bronił przystępu zasiek z mocnych zaostrzonych kołów.From the outside, the access was protected by a barbed wire made of strong sharpened wheels.
* (countable, obsolete) access, occasion, possibility
    Synonyms: okazja, sposobność
    tamować przystęp ― to block access
** 1895, Piotr Chmielowski, Współcześni poeci polscy‎, page 362:Przyjaciele i znajomi wpływami swymi wyrobili obiecującemu młodzieńcowi przystęp do redakcji.Thanks to their influence, friends and acquaintances gave the promising young man access to the editorial office.
** 1901, Oswald Balzer, Reformy społeczne i polityczne Konstytucyi 3-go Maja‎, page 32:W sejmikach nikt nie mógł brać udziału prócz szlachty. Miasta przystępu do nich nie miały.No one except the nobility could participate in the sejmiks. Cities had no access to them.
** 1924, Artur Śliwiński, Jan Sobieski, page 22:Świetność rodu oraz listy polecające króla i królowej otwierały im przystęp do dworów panujących, książąt, znakomitych statystów, i wodzów.The splendor of the family and the letters of recommendation of the king and queen opened them access to the ruling courts, princes, excellent extras, and chiefs.
** 1953, Józef Ignacy Kraszewski, Dziennik Serafiny, page 50:Mamy ślilczną bibliotekę, francuską i angielską, do której przystępu nikt mi nie broni...We have a beautiful library, French and English, to which no one is blocking access ...
* (countable, archaic) attack, outburst, paroxysm, surge, rush (sudden onset of an emotion)
    Synonyms: atak, przypływ, paroksyzm
    w przystępie jakiejś emocji ― in a moment of some emotion
    w przystępie rozpaczy/desperacji ― in a moment of despair
    w przystępie szczerości ― in a moment of honesty
    w przystępie gniewu ― in a fit of rage
    w przystępie złości ― in a surge of anger
    w przystępie dobrego humoru ― in a burst of a good mood
** 1842, Seweryn Goszczyński, Król zamczyska: powieść Seweryna Goszczyńskiego‎, page 189:Obłąkaniec […] zdolny był w gwałtowniejszych przystępach swojej choroby albo całkiem utracić świadomość siebie, albo uważać się za osobę, której rolę przybrać mu się podobało.The madman […] was able, in the more violent attacks of his illness, to either completely lose consciousness of himself, or consider himself a person whose role he pleased to assume.
** 1861, Karol Szajnocha, Jadwiga i Jagiełło: 1374-1413: opowiadanie historyczne‎, volume III, page 67:Nie był wolen od przystępów pożądliwości. Najbardziej nagabywała go chęć władzy i panowania.He was not free from attacks of lust. He was obsessed with the desire for power and control.
** 1884, Antoni Edward Odyniec, Wspomnienia z przeszłości opowiadane Deotymie‎, page 214:W przystępach dobrego humoru nie zbywało mu […] na ostrym epigramatycznym dowcipie.In moments of good humor he was not lacking […] sharp epigrammatic wit.
** 1910, Seweryn Goszczyński, Dzieła zbiorowe Seweryna Goszczyńskiego‎, Powieści, page 208:Nie miałem jeszcze nigdy tak gwałtownego przystępu maligny; widać, że sie gorączka przesiliła.I've never had such a violent attack of delirium before; the fever seems to have subsided.
** 1923, Gabriela Zapolska, Jeden dzień z życia róży: (z cyklu "Akwarele"): z autobiografją autorki‎, page 28:Chory w przystępie gorączki przerwał bandaże.A sick man in a fever attack broke the bandages.
** 1932, Antoni Słonimski, Moje walki nad Bzdurą‎, page 51:Dziadek miał gwałtowne usposobienie […] w przystępie gniewu prał laską z gumowym końcem każdego, kto się pod kij nawinął.Grandfather had a violent disposition […] in a fit of anger he used a cane with a rubber end to hit anyone who happened to be under the stick.
** 1933, Andrzej Strug (Tadeusz Gałecki), Żółty krzyż‎, volume 2, page 276:Wczoraj wieczorem zakończył śmiercią samobójczą w przystępie ostrej neurastenii.He ended up committing suicide last night in an attack of acute neurasthenia.
* (countable, Middle Polish) contact, point of contact
    Synonym: styczność
** (obsolete, nautical) port
    Synonym: port
*** 1558, E. Gliczner, Książki o wychowaniu dzieci‎, page Pv:Abowyem małżeńſtwo wſſelákyego grzeſſenya á zwłaſſcżá nyerządney miłosći y żądzey/ yeſt napewnyeyſſy port á przyſtęp/ do ktorego ſie káżdy táki gárnie/ kthory Bogu dobrze ſlużyć chce.[Abowiem małżeństwo wszelakiego grzeszenia a zwłaszcza nierządne=j miłości i żądzej/ jest napewniejszy port a przystęp/ do którego się każdy taki garnie/ który Bogu dobrze slużyć chce.]
*** 1558, Reinhard Lorich, Reinharda Lorichiusa Kxięgi o wychowaniu y o czwiczeniu każdego przełożonego, nie tylko panu ale y poddanemu każdemu ku czytaniu barzo pożyteczne / teraz nowo z łacinskiego ięzyka na polski przełożone‎, page 105 b:Iako place a przyſtępy okrętom[Jako place a przystępy okrętom]Such a place is like ports for ships.
*** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 162d:Wyſep yeſt ták wielki że oboy brzég y prziſtęp oſięga.[Wysep jest tak wielki że oboj brzeg y przystęp osięga.]The island is so large that it reaches both the coast and the port.
** (Middle Polish) foot of a hill or mountain
    Synonym: podnóże
*** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 345a:adices montis, Podgórze/ dolizná zwłaſzczá pod prziſtępem góri leżąca.[adices montis, Podgórze/ dolizna zwłaszcza pod przystępem góri leżąca.]adices montis, piedmont/ the valley lying just beyond the foot of the mountain.
** (Middle Polish, architecture) portico
    Synonym: portyk
*** 1527/1528, J. Sandecki-[Malecki], Ewangeliarz, J. Janów, published 1947, page 54:A ieſt w Ieruzalem plawny ſtaw, ktory przeziwaiα żydowskie Bethsaida, pietz przystępow maiαtz, W tych leżalo mnostwo wielikie niemocznych[A jest w Jeruzalem pławny staw, który przeziwaja żydowskie Bethsaida, piec przystępów majac, W tych leżalo mnóstwo wielikie niemocnych]
* (countable, Middle Polish) introduction; beginning
** 1564, J. Mączyński, Lexicon‎, page 199a:Praeludium, Pierwſze przegránie álbo przebieżenie przed práwym grániem. Et Metaphoricos, Prziſtęp do wſzelákiey rzeczi.[Praeludium, Pierwsze przegranie albo przebieżenie przed prawym graniem. Et Metaphoricos, Przystęp do wszelakiej rzeczy.]Praeludium, the first introduction or foreword before the playing proper. Et Metaphoricos, the introduction to any thing.
** (countable, Middle Polish, theater) prelude
*** 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎, page 358b:Embolium – Prżiſtęp. [...] a veteribus dicebatur argumentum et ingressus scenicum, [...] quod praeter significat ingredior.[Embolium – Przystęp. [...] a veteribus dicebatur argumentum et ingressus scenicum, [...] quod praeter significat ingredior.]
*** 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎, page 830a:Praecentio, Modulatio illa vocum quae ante initium cantus fieri solet, quasi praeludium – Prżiſtęp. taczęczie [!] głownego ſpiewanią.[Praecentio, Modulatio illa vocum quae ante initium cantus fieri solet, quasi praeludium – Przystęp. taczęcie [!] głównego śpiewania.]
* (Middle Polish) approach; access; Further details are uncertain.
** 1532, Bartłomiej z Bydgoszczy, Słownik łacińsko-polski‎, page 5:Aditus, przistąmp[Aditus, przystęp]
** 1588, A. Calepinus, Dictionarium decem linguarum‎, pages 23a, 22b.:Aditus, ingressus, introitus, vestibulum, limen – Prziſtęp, weiſzczie[Aditus, ingressus, introitus, vestibulum, limen – Przytęp, wejście]

#### Derived terms

* przystępny
* przystępowy
* (obsolete) przystępek
* przystępka
* przystępstwo

#### Related terms

* (obsolete) przystępczy
* przystępnie
* (obsolete) przystępca
* (obsolete) przystępczość
* przystępność
* przystąpić pf, przystępować impf

### Further reading

* przystęp in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “przystęp”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “PRZYSTĘP”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 02.02.2021
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “przystęp”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “przystęp”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “przystęp”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 376