# szczęście
## Old Polish
### Alternative forms

* szczeście

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *sъčęstьje. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ʃʲt͡ʃʲæ̃ɕt͡ɕɛ(ː)/
* IPA: (15th CE) /ʃʲt͡ʃʲæ̃ɕt͡ɕɛ/, /ʃʲt͡ʃʲæ̃ɕt͡ɕe/

### Noun

szczęście n
* happiness (prosperity, thriving, wellbeing)
** 1885-2024 [Middle of the 15th century], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume IV, page 595:Day scząscze, zdrowye, panye, przy szmyerczy dobre skonanye[Daj szczęście, zdrowie, Panie, przy śmierci dobre skonanie]
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) happiness (emotion of being happy; joy)
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 16b:Na drogą pokoia, zbawienia y szczøszczią[Na drogę pokoja, zbawienia i szczęścia]
** 1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 112r:Fortuitus vlg. szczescze[Fortuitus vlg. szczeście]
* (attested in Lesser Poland, Sieradz-Łęczyca) luck; fate, destiny
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 2a:Boga proszmy..., abi gdi dzien odszedlbi a nocz scziøsczie przywiodloby (cum... noctem sors reduxerit), ... gemv spiewalibiszmi chwalą[Boga prośmy..., aby gdy dzień odszedłby a noc szczęście przywiodłaby (cum... noctem sors reduxerit), ... jemu śpiewalibysmy chwałę]
* omen of happiness or good luck
** 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 20, 33:To przyiøly møszowye za sczøscye[To przyjęli mężowie za szczęście]

#### Derived terms

* szczęsny
* szczęśliwy
* szczęściem
* mieć szczęście impf

#### Related terms

* szcześliwie
* szczęsno
* szczęśnie
* szcześliwoć
* szczęsność
* szczęśliwość

#### Descendants

* Polish: szczęście
* Silesian: szczyńście

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “szczęście”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “szczęście”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “szczęście”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “szczeście”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish szczęście. By surface analysis, z- +‎ część +‎ -e.

### Pronunciation

* IPA: /ˈʂt͡ʂɛw̃ɕ.t͡ɕɛ/, /ˈʂt͡ʂɛɲɕ.t͡ɕɛ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈʂt͡ʂɛ̃ɕ.t͡ɕɛ/, /ˈʂt͡ʂɛ̃ɕ.t͡ɕe/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛw̃ɕt͡ɕɛ
* Syllabification: szczęś‧cie

### Noun

szczęście n
* happiness (emotion of being happy; joy)
    Synonym: szczęśliwość
** happiness (something that causes such an emotion)
* luck, good luck (good coincidence)
* luck (success, prosperity)
    Synonym: pomyślność

#### Derived terms

* szczęsny
* szczęśliwy
* na los szczęścia
* na szczęście
* szczęściem
* całe szczęście
* szczęść Boże
* drzewko szczęścia
* dziecko szczęścia
* hormon szczęścia
* los szczęścia
* łańcuszek szczęścia
* łut szczęścia
* szczęście w nieszczęściu
* zezowate szczęście
* głupi ma zawsze szczęście
* kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma szczęście w miłości
* brakować do szczęścia impf
* mieć szczęście impf
* mieć szczęście do ludzi impf
* mieć szczęście zrobić impf
* mieć więcej szczęścia niż rozumu impf
* spróbować szczęścia pf, próbować szczęścia impf
* szczęście się uśmiechnęło pf, szczęście się uśmiecha impf
* szukać szczęścia impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), szczęście is one of the most used words in Polish, appearing 1 time in scientific texts, 12 times in news, 4 times in essays, 25 times in fiction, and 25 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 67 times, making it the 977th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “szczęście”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 576

### Further reading

* szczęście in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* szczęście in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “szczęście”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “SZCZĘŚCIE”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 17.12.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “szczęście”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “szczęście”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1915), “szczęście”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 6, Warsaw, page 587
* szczęście in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego