# utrzeć
## Old Polish
### Etymology

From u- +‎ trzeć. First attested in the middle of the 15th century. Compare Old Czech utřieti.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /utr̝ɛːt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /utr̝et͡ɕ/

### Verb

utrzeć pf (imperfective ucirać)
* (attested in Lesser Poland) to rub off (to remove by rubbing)
** 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XIX, Nowa Słupia, page 48:Krew po thobye plynye, thacz bych ya utharla[Krew po tobie płynie, tęć bych ja utarła]
* (reflexive with się) to perfect by training [with w (+ locative) ‘what’]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 244:Mowy Ambrosy s[więty]: Trzeczye, abi we cznotach syą vtarl a obicl gim, bo thi są yaco drap ku wlezenyv boga poznanya[Mowi Ambroży ś[więty]: Trzecie, aby we cnotach się utarł a obykł jim, bo ty są jako drab ku wlezieniu Boga poznania]

#### Related terms

* uciradło

#### Descendants

* Polish: utrzeć
* Silesian: utrzić

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “utrzeć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* utrzyć (Middle Polish)

### Etymology

Inherited from Old Polish utrzeć. By surface analysis, u- +‎ trzeć. Compare Czech utřít, Kashubian ùtrzéc, and Russian утере́ть (uterétʹ).

### Pronunciation

* IPA: /ˈu.tʂɛt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈu.tr̝ɛt͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈu.tʂɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -utʂɛt͡ɕ
* Syllabification: u‧trzeć

### Verb

utrzeć pf (imperfective ucierać)
* (transitive) to grate apart, to shred apart (to break up by grating on a grater) [with na (+ locative) ‘on what’]
* (transitive) to crack; to cream; to whip (to crush or mix together by rubbing against the edges of the dish) [with z (+ instrumental) ‘with what’], [with na (+ accusative) ‘into what’]
* (transitive, archaic) to wipe off (to remove dirt, moisture, etc. from something by rubbing it with a rag or handkerchief)
* (transitive, obsolete) to rub even (to smooth out by rubbing)
* (transitive, obsolete) to lay out; to discuss
* (reflexive with się) to spread; to popularize (to be practiced, be accepted and be widely used by the public) [with infinitive ‘what verb’]
* (reflexive with się) to be grated apart, to be shreded apart

#### Derived terms

* utrzeć nosa pf, ucierać nosa impf

### Further reading

* utrzeć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* utrzeć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “utrzeć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “utrzeć się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “UTRZEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 27.02.2019
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “utrzeć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “utrzeć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “utrzeć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 404