# niedziela
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *nedě̀ľa. First attested in 1390.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɲɛd͡ʑɛlʲa/
* IPA: (15th CE) /ɲɛd͡ʑɛlʲa/

### Noun

niedziela f (related adjective niedzielny)
* Sunday
** Beginning of the 15th century, Łukasz z Wielkiego Koźmina, Kazania gnieźnieńskie‎, Krakow, page 2a:Oua f pirue nedzele tego tho aduentu poszødali szø verny xpiani priscza gego (sc. Krysta)[Owa w pirwe niedzieli tego to adwentu pożądali są wierni krześcijani przyścia jego (sc. Krysta)]
** 1442, Wokabularz Raczyńskich, Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu, sygn. 1360/I, page 91v:Dominica vlg. nyedzela[Dominica vlg. niedziela]
** [End of the 15th century], rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rkpsie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 381, z r. 1457, page 72rb:[D]ominica vlg. nyedzela[[D]ominica vlg. niedziela]
** Low Sunday
*** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 94:Czestnyczi i slyachta... na roczech velikych... w nyedzyeląn, w ktorąn w kosczyele bozem spyewayąn Misericordia etc., taka vstawyenya vstawyli[Czestnicy i ślachta... na rocech wielikich... w niedzielę, w ktorą w kościele bożem śpiewają Misericordia etc., taka ustawienia ustawili]
* Wednesday Lent
** 1959 [1419], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1045, Poznań:Ysze pan starosta w tem posnanskem powacze nye bil ot swantego Thomi asz do nedzele Letare[Iże pan starosta w tem poznańskiem powiacie nie był ot świętego Tomy aż do niedziele Letare]
* week (period of seven days)
** 1959 [1390], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 82, Poznań:Jaco Potrek ne obszaloual Sandziuoya przet szeczø nedzel[Jako Piotrek nie obżałował Sędziwoja przed szecią niedziel]

#### Derived terms

* biała niedziela
* krzyżowa niedziela
* kwietnia niedziela
* niedziela handlowa
* niedziela mięsopustna
* Niedziela Palmowa
* Niedziela Wielkanocna
* sześć niedziel
* Wiela Niedziela

#### Descendants

* Polish: niedziela
* Silesian: niydziela

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “niedziela”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “niedziela”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “niedziela”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “niedziela”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “niedziela”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish niedziela.

### Pronunciation

* IPA: /ɲɛˈd͡ʑɛ.la/
* (Middle Polish) IPA: /ɲɛˈd͡ʑɛ.la/
* (Greater Poland):
** (Kuyavia) IPA: /ɲɛˈd͡ʑɛ.la/
* (Masovia):
** (Far Masovian) IPA: /ɲɛˈd͡ʑɛ.la/
* Audio 1:(file)
* Audio 2:(file)
* Rhymes: -ɛla
* Syllabification: nie‧dzie‧la
* Homophone: Niedziela

### Noun

niedziela f (related adjective niedzielny)
* Sunday (day of the week)
* (obsolete or dialectal, Kuyavia, Far Masovian) week (period of seven days)
    Synonym: tydzień
    A tyś głowy nie cesała śtyry niedziele. (Far Masovian, folk song) ― And you haven't combed your head for four weeks.

#### Derived terms

* urodzony w niedzielę
* biała niedziela
* cielę na niedzielę
* Niedziela Palmowa
* niedziela przewodnia
* Wielka Niedziela
* indyk myślał o niedzieli, a w sobotę łeb mu ścięli

### See also

(days of the week) dni tygodnia; poniedziałek, wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota, niedziela

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), niedziela is one of the most used words in Polish, appearing 0 times in scientific texts, 74 times in news, 0 times in essays, 8 times in fiction, and 9 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 91 times, making it the 702nd most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “niedziela”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 282

### Further reading

* niedziela in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* niedziela in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “niedziela”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Magdalena Majdak (20.04.2023) “NIEDZIELA”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “niedziela”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “niedziela”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “niedziela”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 280
* niedziela in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Oskar Kolberg (1867) “niedziela”, in Dzieła wszystkie: Kujawy (in Polish), page 273
* Wojciech Grzegorzewicz (1894) “ńedźela”, in Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności (in Polish), volume 5, Krakow: Akademia Umiejętności, page 115