# ချက်
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /t͡ɕʰɛʔ/
* Romanization: MLCTS: hkyak • ALA-LC: khyakʻ • BGN/PCGN: chet • Okell: hceʔ

### Etymology 1

From Proto-Lolo-Burmese *ʔ-kyakᴴ (“rope, cord, navel”), from Proto-Tibeto-Burman *kyak (“navel, umbilical cord, rope”), mainly attested in Lolo-Burmese and Qiangic; cognate with Akha [script needed] (tjaq, “rope”). The Tibeto-Burman root is possibly cognate with Old Chinese 弋 (OC *lɯɡ, “to shoot arrow (with string attached)”) and/or 繳 (OC *kleːwʔ, *kljewɢ, *ɡreːɡ, “string attached to arrow”), with the latter more phonologically likely; however, the reconstruction of the former makes a connection unlikely, and the latter's reconstruction is uncertain due to internal inconsistencies in the Middle Chinese readings (STEDT).

#### Noun

ချက် • (hkyak)
* belly button, navel, umbilicus
* punt (of bottle)
* dimple remaining in fruit such as a gourd or banana after the flower stalk has fallen off
* bolt (of door)
* center, central point, key point

#### Particle

ချက် • (hkyak)
* particle suffixed to a verb to form a verbal noun

#### Classifier

ချက် • (hkyak)
* numerical classifier used in counting strokes, blows, hits, points, articles enumerated, etc.

#### Derived terms

* ကတိခံဝန်ချက် (ka.ti.hkam-wanhkyak)
* ကျမ်းကျိန်ဆိုချက် (kyam:kyinhcuihkyak)
* ကြေညာချက် (kre-nyahkyak)
* ကွန်ချက် (kwanhkyak)
* ကွပ်သိမ်းချက် (kwapsim:hkyak)
* ကွာဟချက် (kwaha.hkyak)
* ကောက်ချက်ချ (kaukhkyakhkya.)
* ကောက်နုတ်ချက် (kauknuthkyak)
* ခံယူချက် (hkam-yuhkyak)
* ခံဝန်ချက် (hkam-wanhkyak)
* ချက်ကျ (hkyakkya.)
* ချက်ကျလက်ကျ (hkyakkya.lakkya.)
* ချက်ကြွေ (hkyakkrwe)
* ချက်ကြိုး (hkyakkrui:)
* ချက်ကလိ (hkyakka.li.)
* ချက်ကုံ (hkyakkum)
* ချက်ကောင်း (hkyakkaung:)
* ချက်ချာ (hkyakhkya)
* ချက်စေ့လက်စေ့ (hkyakce.lakce.)
* ချက်ပိုင် (hkyakpuing)
* ချက်မ (hkyakma.)
* ချက်မြှုပ် (hkyakhmrup)
* ချက်ရိုင် (hkyak-ruing)
* ချက်သွန် (hkyakswan)
* ချက်သိလက်သိ (hkyaksi.laksi.)
* ချွတ်ယွင်းချက် (hkywatywang:hkyak)
* ချိန်းချက် (hkyin:hkyak)
* ခြွင်းချက် (hkrwang:hkyak)
* ခြားနားချက် (hkra:na:hkyak)
* ခွင့်ပြုချက် (hkwang.pru.hkyak)
* ငြင်းချက် (ngrang:hkyak)
* ငြိမ်ချက်သားကောင်း (ngrimhkyaksa:kaung:)
* ငလျင်ဗဟိုချက် (nga.lyangba.huihkyak)
* ငိုကြီးချက်မ (ngui-kri:hkyakma.)
* စစ်ချက် (cachkyak)
* စည်းချက်ဝါးချက် (cany:hkyak-wa:hkyak)
* စွပ်စွဲချက် (cwapcwai:hkyak)
* စွဲချက် (cwai:hkyak)
* စွဲချက်တင် (cwai:hkyaktang)
* စီမံချက် (cimamhkyak)
* စီရင်ချက် (ciranghkyak)
* စုတ်ချက် (cuthkyak)
* ဆုံချက် (hcumhkyak)
* ဇာတိချက်ကြွေ (jati.hkyakkrwe)
* ဇာတိချက်မြှုပ် (jati.hkyakhmrup)
* ညွှန်ကြားချက် (hnywankra:hkyak)
* တက်ချက် (takhkyak)
* တစ်ချက်တည်း (tachkyaktany:)
* တစ်ချက်လွှတ် (tachkyakhlwat)
* တစ်ဖက်တစ်ချက် (tachpaktachkyak)
* တွက်ချက် (twakhkyak)
* တိုင်ချက်ဖွင့် (tuinghkyakhpwang.)
* တောင်းဆိုချက် (taung:hcuihkyak)
* ထင်မြင်ချက် (htangmranghkyak)
* ထွက်ချက် (htwakhkyak)
* ထီးချက် (hti:hkyak)
* ဒဏ်ရာဒဏ်ချက် (danradanhkyak)
* နစ်နာချက် (nacnahkyak)
* နှစ်ချက်သင့် (hnachkyaksang.)
* ပညတ်ချက် (pa.nyathkyak)
* ပန်ကြားချက် (pankra:hkyak)
* ပြချက် (pra.hkyak)
* ပြင်ချက် (pranghkyak)
* ပြင်ဆင်ချက် (pranghcanghkyak)
* ပြစ်ချက် (prachkyak)
* ပြဆိုချက် (pra.hcuihkyak)
* ပြဌာန်းချက် (pra.htan:hkyak)
* ဖြေရှင်းချက် (hprehrang:hkyak)
* ဖြောင့်ချက် (hpraung.hkyak)
* ဖြောင့်ချက်ပေး (hpraung.hkyakpe:)
* ဗဟိုချက် (ba.huihkyak)
* မျှော်လင့်ချက် (hmyaulang.hkyak)
* မွန်းချက်နေ (mwan:hkyakne)
* မှတ်ချက် (hmathkyak)
* မှတ်ချက်ချ (hmathkyakhkya.)
* မှန်းချက် (hman:hkyak)
* ယူဆချက် (yuhca.hkyak)
* ရည်ညွှန်းချက် (ranyhnywan:hkyak)
* ရည်မှန်းချက် (ranyhman:hkyak)
* ရည်ရွယ်ချက် (ranyrwaihkyak)
* ရပ်တည်ချက် (raptanyhkyak)
* ရှင်းလင်းချက် (hrang:lang:hkyak)
* ရိုက်ချက် (ruikhkyak)
* လက်ချက် (lakhkyak)
* လျှောက်လဲချက် (hlyauklai:hkyak)
* လျာထားချက် (lyahta:hkyak)
* လိုလားချက် (luila:hkyak)
* လိုအပ်ချက် (luiaphkyak)
* လုပ်ဆောင်ချက် (luphcaunghkyak)
* ဝန်ခံချက် (wanhkamhkyak)
* ဝေဖန်ချက် (wehpanhkyak)
* သတင်းဝေဖန်ချက် (sa.tang:wehpanhkyak)
* သုံးချက်တွက်နည်း (sum:hkyaktwaknany:)
* သေတမ်းစစ်ချက် (setam:cachkyak)
* သော့ချက် (sau.hkyak)
* ဟန်ချက် (hanhkyak)
* ဟန်ချက်ညီညီ (hanhkyaknyi-nyi)
* ဟောပြောချက် (hau:prau:hkyak)
* အကြံပေးချက် (a.krampe:hkyak)
* အစစ်ခံချက် (a.cachkamhkyak)
* အလယ်ချက် (a.laihkyak)
* အားနည်းချက် (a:nany:hkyak)
* အောက်ခြေမှတ်ချက် (aukhkrehmathkyak)
* အောင်ချက် (aunghkyak)
* ဦးတည်ချက် (u:tanyhkyak)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (ə-khyak "subject, matter; a mark; a stroke, blow; instantly"). Luce's comparison with Old Chinese 再 (OC *ʔsɯːs, “again, twice”) is phonetically unconvincing.”

#### Noun

ချက် • (hkyak)
* click (sharp metallic sound of trigger, lock, etc.)

#### Particle

ချက် • (hkyak)
* particle used in counting strokes of clocks, drums, gongs, etc.

#### Derived terms

* ချက်ခနဲ (hkyakhka.nai:)
* ချက်ချင်း (hkyakhkyang:)
* ချက်တစ်ဖြုတ် (hkyaktachprut)
* ချက်လှည့်ခံ (hkyakhlany.hkam)
* ဆိုင်းချက် (hcuing:hkyak)
* သံချက် (samhkyak)
* သတ်စေ့နှက်သုံးချက်ညီ (satce.hnaksum:hkyaknyi)

### Etymology 3

Inherited from Proto-Lolo-Burmese *ʔglak (“to cause to boil”), from Proto-Tibeto-Burman *s-(k/g)lak (“to cook, boil; cooked”). Causative of ကျက် (kyak), and see there for more.

#### Verb

ချက် • (hkyak)
Burmese verb set :
| Base | ကျက် (kyak) |
| Causative | ချက် (hkyak) |
* to cook (rice), distill, refine, brew, process, make
    ထမင်းချက် ― hta.mang:hkyak ― to cook rice

##### Derived terms

* ကြော်ချက် (krauhkyak)
* ကာလသားချက် (kala.sa:hkyak)
* ချက်ကျောက် (hkyakkyauk)
* ချက်ဆား (hkyakhca:)
* ချက်ပြုတ် (hkyakprut)
* ချက်အရက် (hkyak-a.rak)
* ငါးပိချက် (nga:pi.hkyak)
* ဆားချက် (hca:hkyak)
* ဆီးချက် (hci:hkyak)
* ဆီကျန်ရေကျန်ချက် (hci-kyanre-kyanhkyak)
* ဆီချက် (hcihkyak)
* ဆေးချက် (hce:hkyak)
* တောချက်ချက် (tau:hkyakhkyak)
* ထမင်းချက် (hta.mang:hkyak)
* ထမင်းအိုးတစ်လုံးချက် (hta.mang:ui:taclum:hkyak)
* ဖန်ချက်ကျောက် (hpanhkyakkyauk)
* ဖန်ချက်စက် (hpanhkyakcak)
* ဖယောင်းချက် (hpa.yaung:hkyak)
* ရေခန်းချက် (rehkan:hkyak)

### Etymology 4

(This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not mentioned by STEDT or Luce 1981.”)

#### Verb

ချက် • (hkyak)
* to shine

##### Derived terms

* ချက်ချက် (hkyakhkyak)

### Etymology 5

Borrowed from English cheque.

#### Noun

ချက် • (hkyak)
* cheque, check

##### Derived terms

* ခရီးဆောင်ချက်လက်မှတ် (hka.ri:hcaunghkyaklakhmat)
* မျဉ်းသားချက်လက်မှတ် (myany:sa:hkyaklakhmat)

### Etymology 6

Borrowed from English Czech.

#### Adjective

ချက် • (hkyak)
* Czech

##### Derived terms

* ချက်သမ္မတနိုင်ငံ (hkyaksamma.ta.nuingngam)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-AK Finals (6. a Time; Once more)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 66

### Further reading

* “ချက်” in The Judson Burmese–English Dictionary (Rangoon: American Baptist Mission Press 1921), page 284.
* “ချက်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.