# ծիրանի
## Armenian
### Etymology 1

Learned borrowing from Old Armenian ծիրանի (cirani).

#### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡siɾɑˈni/, [t͡siɾɑní]
* (Western Armenian) IPA: /d͡ziɾɑˈni/, [d͡ziɾɑní]

#### Noun

ծիրանի • (cirani)
* apricot (color)
* purple
* vermilion
* cloth dyed with this color
* clothing sewn from this cloth
* mantle

##### Declension
#### Adjective

ծիրանի • (cirani)
* purple
** 1994, Bible, Book of Jeremiah 10.9:որովհետեւ դրանք փայտ են, Թարսիսից բերուած ընտիր արծաթ եւ ոսկի՝ Սոփաթայից։ Դրանք բոլոր վարպետների եւ ոսկերիչների ձեռքի գործն են․ դրանց կապուտակ ու ծիրանի զգեստները բոլորը հնարամիտ վարպետների գործն են։orovhetew drankʻ pʻayt en, Tʻarsisicʻ beruac əntir arcatʻ ew oski, Sopʻatʻayicʻ. Drankʻ bolor varpetneri ew oskeričʻneri jeṙkʻi gorcn en; drancʻ kaputak u cirani zgestnerə bolorə hnaramit varpetneri gorcn en.Silver spread into plates is brought from Tarshish, and gold from Uphaz, the work of the workman, and of the hands of the founder: blue and purple [is] their clothing: they [are] all the work of cunning.
* blood-red, crimson, fiery
* azure, cerulean, sky-blue
* yellow, gold
* green, greenish
* multi-colored, colorful

#### Usage notes

The dictionaries of modern Armenian are confused as to what color ծիրանի (cirani) is supposed denote. This is because the word is a learned borrowing and not a natural development.

#### Derived terms

* ծիրանի գոտի (cirani goti, “rainbow”)
* ծիրանի ծուխ (cirani cux, “thin blue smoke rising out of a skylight, indicating habitation”)

### Etymology 2

ծիրան (ciran) +‎ -ի (-i).

#### Noun

ծիրանի • (cirani)
* apricot tree
    Synonym: ծիրանենի (ciraneni)

##### Declension
#### Adjective

ծիրանի • (cirani)
* apricot (of or relating to an apricot or apricot tree)

##### Declension
## Old Armenian
### Etymology

Either formed within Armenian as ծիրան (ciran, “apricot”) +‎ -ի (-i, adjectival suffix), i.e. "apricot-colored", or in a more complicated relationship with ծիրան (ciran); see it for more.

### Adjective

ծիրանի • (cirani)
* purple
** 5th century, Bible, John 19.5:Ել Յիսուս արտաքս, եւ ունէր պսակ ի փշոց եւ հանդերձ ծիրանի։El Yisus artakʻs, ew unēr psak i pʻšocʻ ew handerj cirani.Then came Jesus forth, wearing the crown of thorns, and the purple robe.
** 5th century, Bible, Book of Jeremiah 10.9:զի փայտ են, եւ արծաթ ընտիր՝ եկեալ ի Թարշշայ, եւ ոսկի ի Սովփաթայ, գործ ճարտարաց ամենայն, եւ ձեռաց ոսկերչաց․ կապուտակ եւ ծիրանի հանդերձն նոցա, գործ իմաստնոց ամենայն։zi pʻayt en, ew arcatʻ əntir, ekeal i Tʻarššay, ew oski i Sovpʻatʻay, gorc čartaracʻ amenayn, ew jeṙacʻ oskerčʻacʻ; kaputak ew cirani handerjn nocʻa, gorc imastnocʻ amenayn.Silver spread into plates is brought from Tarshish, and gold from Uphaz, the work of the workman, and of the hands of the founder: blue and purple [is] their clothing: they [are] all the work of cunning.

#### Usage notes

In John 19:5, corresponds to Ancient Greek πορφυροῦς (porphuroûs), Classical Syriac ܐܪܓܘܢܐ (ʾargəwānā), Old Georgian ძოწეული (ʒoc̣euli), Aghwan 𐕊𐕒𐕊𐔰 (č̣oč̣a).

#### Declension
### Noun

ծիրանի • (cirani)
* purple
    ծիրանի Տիւրոսի/Ծուրայ ― cirani Tiwrosi/Curay ― Tyrian purple
* purple-fish (a shellfish yielding purple dye)
* purple clothes, stuffs
    ծիրանիս արկանել ― ciranis arkanel ― to be clad or clothed in purple, to assume the purple; (figuratively) to assume the imperial dignity
* (figuratively) imperial dignity

#### Usage notes

Has the combing form ծիրան- (ciran-), ծիրանէ- (ciranē-) and ծիրանե- (cirane-).

#### Declension
### Derived terms

* բոլորածիրան (boloraciran)
* եզրածիրանի (ezracirani)
* զուգածիրանի (zugacirani)
* ծիրանագոյն (ciranagoyn)
* ծիրանադիտակ (ciranaditak)
* ծիրանազարդ (ciranazard)
* ծիրանազարդեմ (ciranazardem)
* ծիրանազգեաց (ciranazgeacʻ)
* ծիրանազգեստ (ciranazgest)
* ծիրանազգեստեալ (ciranazgesteal)
* ծիրանազգեցիկ (ciranazgecʻik)
* ծիրանաթեւ (ciranatʻew)
* ծիրանաթոյր (ciranatʻoyr)
* ծիրանածագ (ciranacag)
* ծիրանածաղիկ (ciranacałik)
* ծիրանածայր (ciranacayr)
* ծիրանածաւալ (ciranacawal)
* ծիրանածին (ciranacin)
* ծիրանածնունդ (ciranacnund)
* ծիրանածուէն (ciranacuēn)
* ծիրանական (ciranakan)
* ծիրանակիզն (ciranakizn)
* ծիրանակիր (ciranakir)
* ծիրանանամ (cirananam)
* ծիրանաներկ (cirananerk)
* ծիրանաներկեալ (cirananerkeal)
* ծիրանավաճառ (ciranavačaṙ)
* ծիրանացուցանեմ (ciranacʻucʻanem)
* ծիրանաւոր (ciranawor)
* ծիրանափայլ (ciranapʻayl)
* ծիրանափառ (ciranapʻaṙ)
* ծիրանեգոյն (ciranegoyn)
* ծիրանեվաճառ (ciranevačaṙ)
* ծիրաներփնիմ (ciranerpʻnim)
* ծիրանէզարդ (ciranēzard)
* ծիրանէզգեաց (ciranēzgeacʻ)
* ծիրանէծաղիկ (ciranēcałik)
* ծիրանէկիզն (ciranēkizn)
* ծիրանէկիր (ciranēkir)
* ծիրանէվաճառ (ciranēvačaṙ)
* ծիրանէփառ (ciranēpʻaṙ)
* միջնածիրանի (miǰnacirani)
* շուրջծիրանացեալ (šurǰciranacʻeal)

### Descendants

* → Armenian: ծիրանի (cirani) (learned)
* →? Svan: წჷრნი (c̣ərni), წჷრა̈ნი (c̣əräni)

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1973) “ծիրան”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume II, Yerevan: University Press, pages 459–460
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “ծիրանի”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “ծիրանի”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy