# bałwan
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *balъvanъ, *bъlvanъ. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /baɫvaːn/
* IPA: (15th CE) /baɫvɒn/

### Noun

bałwan m animacy unattested
* (religion, attested in Lesser Poland, Greater Poland) idol, graven image
    Synonym: modła
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 105, 20:Modlyly sø sie rytym balwanom (adoraverunt sculptile)[Modlili są sie rytym bałwanom (adoraverunt sculptile)]
** c. 1500, Wokabularz lubiński, Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page 125v:Simulacrum id est imago effigies eyn abgot balvan[Simulacrum id est imago effigies eyn abgot bałwan]
* salt block of a certain size
** 1874 [1418], Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia. Pomniki Dziejowe Wieków Średnich do objaśnienia rzeczy polskich służące‎, volume XVII, page 164:Bancum salis seu balwan[Bancum salis seu bałwan]
** XV p. post., rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 3297, z r. 1476, page 29r:Bancus […] est scamnum uel magnum frustum salis proprie balvan[Bancus […] est scamnum uel magnum frustum salis proprie bałwan]
** XV p. post., Rękopiśmienne ekscerpty - glosy z rozariusza w rękopisie Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, obecnie we Wrocławiu, o sygn. 1630, page 8v:Bancus […] est scampnum uel magnum frustum [sa] salis proprie balvan[Bancus […] est scampnum uel magnum frustum [sa] salis proprie bałwan]

#### Derived terms

* bałwański
* bałwaństwo

#### Descendants

* Polish: bałwan, bałwán, bełwán (Masuria, Ostróda, Warmia), bełdán (Masuria), bałaban (Near Masovian)
* Silesian: bałwōn

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “bałwan”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “bałwan”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “bałwan”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “bałwan”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Brückner, Aleksander (1927) “bałwan”, in Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish), Warsaw: Wiedza Powszechna
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “bałwan”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN
* Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “bałwan”, in Rozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków: Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

## Polish
### Alternative forms

* bałwán, bełwán (Masuria, Ostróda, Warmia)
* bełdán (Masuria)
* bałaban (Near Masovian)

### Etymology

Inherited from Old Polish bałwan.

### Pronunciation

* IPA: /ˈbaw.van/
* (Middle Polish) IPA: /ˈbaɫ.vɒn/
* Audio:(file)
* Rhymes: -awvan
* Syllabification: bał‧wan

### Noun

bałwan m animal (female equivalent bałwanica, diminutive bałwanek)
* snowman (figure made of snow)

#### Declension
### Noun

bałwan m animal
* (religion, dated, in some compounds) idol, graven image
    Synonym: idol
* (hunting) stuffed black grouse or figure used as a lure

#### Declension
### Noun

bałwan m inan
* (literary) breaker; foamy sea wave
* (archaic, historical) large block, chunk, or column (of salt, lead, tin, ice, smoke, etc.)

#### Declension
### Noun

bałwan m pers (female equivalent bałwanica)
* (colloquial, derogatory) galoot, blockhead, moron, idiot
    Synonyms: see Thesaurus:głupiec

#### Derived terms

* bałwaniasty
* bałwanisty
* bałwanowaty
* bałwanowy
* bałwański
* bałwochwalczy
* bałwochwalny
* bałwochwalski
* bałwochwalczo
* bałwaństwo
* bałwochwalca
* bałwochwalczyni
* bałwochwalnia
* bałwochwalnica
* bałwochwalstwo
* bałwanić impf, zbałwanić pf
* bałwanieć impf, zbałwanieć pf
* bałwochwalić impf

### Further reading

* bałwan in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* bałwan in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “bałwan”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Danuta Lankiewicz (14.09.2021) “BAŁWAN”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “bałwan”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “bałwan”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “bałwan”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 91