# zapowiedzieć
## Old Polish
### Etymology

From za- +‎ powiedzieć. First attested in the end of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /zapɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /zapɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/

### Verb

zapowiedzieć pf (imperfective zapowiadać)
* (attested in Lesser Poland, Greater Poland) to prohibit, to ban, to not allow certain actions
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 39, 12:Ziawil iesm sprawedlnoscz twoiø w kosczele welikem, owa warg mogich ne zapowem (ecce labia mea non prohibeo)[Zjawił jeśm sprawiedlność twoię w kościele wielikiem, owa warg mojich nie zapowiem (ecce labia mea non prohibeo)]
** 1959 [1400], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 463, Poznań:Iaco yeszm zapowedzal pana Mikoszewø moczø Woczechowy Wanzewy, by iego roley ne oral[Jako jeśm zapowiedział pana Mikoszewą mocą Wociechowi Wężewi, by jego rolej nie orał]
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 22:Mayaly goszczyom podrosznym... goraczy szad oszadzycz albo bądz w *szapowyedzony czasz albo w nye zapowyedzany (sit diebus feriatis vel non feriatis)[Mająli gościom podrożnym... gorący sąd osadzić albo bądź w zapowiedziany czas albo w nie zapowiedziany (sit diebus feriatis vel non feriatis)]
* (attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) to ban or prohibit the use of something
** 1897 [1393], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume IV, number 4737, Łęczyca Land:Sicut na zapovedzeney drodze dedit michi septem vulnera[Sicut na zapowiedzienej drodze dedit michi septem vulnera]
** 1967 [1406], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 321, Kościan:Jaco czso Derszek Janoui zito pobral, to mu ye pobral, isz mu ye bil zapouedzal, a on ye s dzedzini cradl[Jako czso Dzierżek Janowi żyto pobrał, to mu je pobrał, iż mu je był zapowiedział, a on je z dziedziny kradł]
* (attested in Sieradz-Łęczyca) to hire or employ someone or something officially in order to secure one's claims; to demand official seizure in order to secure one's claims
** 1897 [1393], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume IV, number 76, Łęczyca Land:Tworcowa crowa bila zapowedzana[Tworkowa krowa była zapowiedziana]
* (religion, attested in Masovia) to excommunicate
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 4:Gdze... caplan bilbi zabith..., tham... cirekwi... prawem albo oth prawa szą zapowyedzany (ecclesiae... iure sint interdictae), tho gest, ysz interdicth w nych szamym prawem polozon[Gdzie... kapłan byłby zabit..., tam... cyrekwi... prawem albo ot prawa są zapowiedziany (ecclesiae... iure sint interdictae), to jest, iż interdykt w nich samym prawem położon]
* (attested in Greater Poland) to demand; to order; to commission
** 1959 [1405], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 764, Poznań:Iaco Stanislaw yal samoszost... w Kothowo... y zapowedzal mlinarzewi paney dacz mari, y kmeczem zapowedzal sluchacz[Jako Stanisław jał samoszost... w Kotowo... i zapowiedział młynarzewi paniej dać miary, i kmieciem zapowiedział słuchać]
* (attested in Sieradz-Łęczyca) to oppose; to negate; to invalidate
** 1897 [1389], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume III, number 1485, Łęczyca Land:Nicolaus... interdixit, zapouedzal, vendicionem ville Potrcowo[Nicolaus... interdixit, zapowiedział, vendicionem ville Piotrkowo]
** 1930 [c. 1455], “Num”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 30, 6:*Paklibi iako natichmyast (pro natichmyast iako) vsliszi oczecz, zapowye gey (sc. niewieście, sin... contradixerit pater), slvbi y przisyøgi gey wsrvszoni bødø[Pakliby natychmiast jako usłyszy ociec, zapowie jej (sc. niewieście, sin... contradixerit pater), śluby i przysięgi jej wzruszony będą]
** 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 321:Qui dimiserit uxorem suam, det ei libellum repudii vlg. zapovyedzany (Mat 5, 31)[Qui dimiserit uxorem suam, det ei libellum repudii vlg. zapowiedziany (Mat 5, 31)]
* to deny, to reject; to not give
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 543:Pyly s tego kyelycha vschysczy, a potym i Iudasch. Myly Kristus nye chczyal yemv zapovyedzyecz czyala svyąthosczy (pro svyąthosczy czyala) y krvye svey blogoslavyoney[Pili z tego kielicha wszyscy, a potym i Judasz. Miły Krystus nie chciał jemu zapowiedzieć ciała świętości i krwie swej błogosławionej]
* (law, attested in Greater Poland) to summon to court
** 1959 [1388], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 41, Poznań:Jaco Voczech vczinil Janoui za dzensacz (pro dzesancz) g[rzywien] skodi po tem, jaco zapouedzan[Jako Wociech uczynił Janowi za dziesięć g[rzywien] szkody po tem, jako zapowiedzian]
* to exile from a country
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 31, 1:Ale beszprawny czlowyek yesth rosmagythy... Gyny szą beszprawny ludze, kthorzy szą w prawye zapowyedzany (qui in uno iudicio proscriptus est, OrtMac 30: kthorzy... zapowyedzany), czy mogą *wy gynem prawye dacz albo przedacz szwe gymyenye[Ale bezprawny człowiek jest rozmajity... Jini są bezprawni ludzie, ktorzy są w prawie zapowiedziani (qui in uno iudicio proscriptus est, OrtMac 30: ktorzy... zapowiedziani), ci mogą w jinem prawie dać albo przedać swe jimienie]

#### Derived terms

* zapowiedny
* zapowiedzenie
* zapowiedź
* zapowiedźca

#### Related terms

* zapowiadanie
* powiedzieć pf, powiadać impf

#### Descendants

* Polish: zapowiedzieć

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “zapowiedzieć, zapowiedzieć się”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish zapowiedzieć. By surface analysis, za- +‎ powiedzieć.

### Pronunciation

* IPA: /za.pɔˈvjɛ.d͡ʑɛt͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛd͡ʑɛt͡ɕ
* Syllabification: za‧po‧wie‧dzieć

### Verb

zapowiedzieć pf (imperfective zapowiadać)
* (transitive) to announce; to herald, to portend (to inform of what's to come)
* (transitive) to promise, to spell, to augur, to presage, to herald, to portend (to be a sign of what's to come)
* (reflexive with się) to announce oneself (to inform someone of one's arrival) [with z (+ instrumental) ‘where’]
    Synonym: zamówić się

#### Derived terms

* zapowiedni
* zapowiednia
* zapowiednik
* zapowiedź

#### Related terms

* zapowiedni
* zapowiednia
* zapowiednik
* zapowiedź
* powiedzieć pf, powiadać impf

### Further reading

* zapowiedzieć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zapowiedzieć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “zapowiedzieć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “zapowiedzieć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “zapowiedzieć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zapowiedzieć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 229