# ရန်
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /jàɴ/
* Romanization: MLCTS: ran • ALA-LC: ranʻ • BGN/PCGN: yan • Okell: yañ
* Homophones: ယံ (yam), ယာမ် (yam), ရံ (ram)

### Etymology 1

From Proto-Tibeto-Burman *g-raːl ~ *g-ran ~ *ray (“enemy, fight, quarrel, strife, sword, war”). Cognate with Mizo [Term?] (ráal, “enemy, the foe (in warfare)”), Tibetan [script needed] (ḥgran-pa, “to fight, contend with”), རལ་གྲི (ral gri, “sword, dagger”). Said Tibeto-Burman root is likely related to Proto-Sino-Tibetan *d-gra (“stranger, enemy”), whence Tibetan དགྲ (dgra, “enemy”) and Old Chinese 旅 (OC *ɡ·raʔ, “guest, stranger, traveler; to travel, lodge”) (STEDT).

#### Noun

ရန် • (ran)
* enmity, danger, quarrel, hostility

##### Derived terms

* ကမ္ဘာရန် (kambharan)
* ခြင်ရန် (hkrang-ran)
* ခိုက်ရန်ဒေါသ (hkuik-randau:sa.)
* ခိုက်ရန်ဖြစ် (hkuik-ranhprac)
* ငြိုးသူရန်ဘက် (ngrui:suranbhak)
* ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင် (hcanghwe.ranhraung)
* ပန်းရန် (pan:ran)
* ပန်းရန်ဆရာ (pan:ranhca.ra)
* ပိုးပရန် (pui:pa.ran)
* ဘေးကင်းရန်ကင်း (bhe:kang:rankang:)
* ဘေးဆီးရန်ကာ (bhe:hci:ranka)
* ဘေးရန် (bhe:ran)
* ရန်ကုန် (rankun)
* ရန်ခိုက်ဒေါသ (ranhkuikdau:sa.)
* ရန်ငြိုး (ranngrui:)
* ရန်ငြိုးထား (ranngrui:hta:)
* ရန်ငူး (ranngu:)
* ရန်စ (ranca.)
* ရန်စကား (ranca.ka:)
* ရန်စွယ် (rancwai)
* ရန်စွယ်နှင့်ငေါငော (rancwaihnang.ngau:ngau:)
* ရန်စောင် (rancaung)
* ရန်ဆူးရန်ငြောင့် (ranhcu:ranngraung.)
* ရန်တွေ့ (rantwe.)
* ရန်တိုက် (rantuik)
* ရန်တု (rantu.)
* ရန်တုံ့ (rantum.)
* ရန်ထောင် (ranhtaung)
* ရန်ပြု (ranpru.)
* ရန်ပွဲ (ranpwai:)
* ရန်ဖက် (ranhpak)
* ရန်ဖြစ် (ranhprac)
* ရန်မာန် (ranman)
* ရန်မူ (ranmu)
* ရန်ရှာ (ranhra)
* ရန်လို (ranlui)
* ရန်လုပ် (ranlup)
* ရန်သတ္တရု (ransatta.ru.)
* ရန်သူ (ransu)
* ရန်သူမျိုးငါးပါး (ransu-myui:nga:pa:)
* အတွင်းရန် (a.twang:ran)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (ran "appropriate, set apart for some purpose), and not mentioned by Luce 1981.”

#### Alternative forms

* ရံ (ram)

#### Verb

ရန် • (ran)
* to place side by side or in parallel
* to keep (something) in reserve

#### Particle

ရန် • (ran)
* particle suffixed to verbs to form verbal nouns

#### Classifier

ရန် • (ran)
* numerical classifier for pairs of things, e.g. shoes
    ဖိနပ်တစ်ရန် ― hpi.naptacran ― one pair of shoes

#### Particle

ရန် • (ran)
* (literary) in order to, so as to

##### Usage notes

Burmese is a diglossic language. This construct is used exclusively in the formal, literary (written) register. See synonyms for the informal, colloquial (spoken) equivalent form(s).

##### Synonyms

* အတွက် (a.twak) (formal, literary)
* အလို့ငှါ (a.lui.hnga) (formal, literary)
* အံ့သောငှါ (am.sau:hnga) (formal, literary)
* ဖို့ (hpui.) (informal, colloquial)
* အောင် (aung) (informal, colloquial)

#### Derived terms

* စေရန် (ceran)
* ထီးရန်နန်းရန် (hti:rannan:ran)
* နန်းရန် (nan:ran)
* ပေးရန်တာဝန် (pe:rantawan)
* ရန်ကော (rankau:)
* ရန်ပုံငွေ (ranpumngwe)
* ရန်အလို့ငှာ (ran-a.lui.hnga)
* အိုနာစာရန်ပုံငွေ (uinacaranpumngwe)

### Further reading

* “ရန်” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.

## Mon
### Etymology

Borrowed from Burmese ရည် (rany).

### Pronunciation

* IPA: /ròn/

### Verb

ရန် (ran)
* to (have) regard (to), consider, be concerned with

### References

* Shorto, H.L. (1962) A Dictionary of Modern Spoken Mon‎, London: Oxford University Press. Searchable online at SEAlang.net.