# gjuhë
## Albanian
### Alternative forms

* gluhë — obsolete, now Cham, Arbëresh, Arvanitika
* gjuhu — obsolete, Gheg
* gjuhunë, gjuhënë — Gheg
* guhë — northern Gheg
* gû — dialectal, Kosovo
* gju — Borgo Erizzo
* gëluhë — Sicily
* gjufë — Calabria

### Etymology

Unclear. Akin to Arbëresh glunzë (“voice”). Possibilities include:
* Inherited from Proto-Indo-European *gol(H)-s-os, via a byform *gl̥(H)-s-ós, whence also Proto-Slavic *golsъ (“voice”), Lithuanian gal̃sas (“voice”), Proto-Germanic *kalz-ōną (“to call”). However the medial -h- instead of expected **-sh- is left unexplained.
* From a byform *ǵʰnud-sḱ-eh₂, doubly methasised from Proto-Indo-European *dn̥ǵʰwéh₂s ~ *dn̥ǵʰuh₂és (“tongue”). Compare Tocharian B kantwo, also metathised. The outcome gl- (and later gj-) from original *ǵ(ʰ)n- is also attested in gju (“knee”). The usage of the infixed *-sḱ- does not seem have any parallels.
* A connection with Ancient Greek γλῶσσα (glôssa), itself of unclear origin, cannot be proven.

### Pronunciation

* IPA: /ˈɟuhə/
* (northern Gheg) IPA: [ˈɡjuː(h)], [ˈɡuː(h)]
** (Kosovo) IPA: [ˈɡũː]
* (Arbëresh, Arvanitika) IPA: [ˈɡʎuhə]
** (Calabria) IPA: [ˈɡʎuɣə]
* Rhymes: -uhə

### Noun

gjuhë f (plural gjuhë or (dialectal) gjuhëra / gjuhëna, definite gjuha)
* tongue (organ)
    gjuhë lope e zier ― boiled beef tongue
    Dogji gjuhën.Burned its tongue.
** (figurative) speech, talking
    Synonym: gojë
    Mbaje gjuhën!Hold your tongue!
    E ka gjuhën të gjatë.She is very talkative.(literally, “She has a long tongue.”)
** strip of land
    Synonym: rrip
** bell clapper, clanger, tongue
    Synonym: gjuhëz
* language, tongue
    gjuha shqipe ― the Albanian language
** register, speech, style
    Synonyms: ligjërim, stil
    gjuha e fëmijëve ― children speech
    gjuhë e trashë ― foul language
    gjuha e shkrimtarit ― the author's style
** language (generally, any form of communication)
    gjuha e muzikës ― music's language
    gjuha e bletëve ― bees' language
** (colloquial) local dialect
    Synonyms: e folme, dialekt
** (colloquial) Albanian, as a subject in school

#### Derived terms

* dygjuhësi
* dygjuhësh
* gjuhcë
* gjuhësi
* gjuhësisht
* gjuhësor
* gjuhëtar
* gjuhëz
* gjuhëzoj
* gjuhor
* shumëgjuhësh
* gjuhë letrare
* gjuhë nëne
* gjuhëbilbil
* gjuhëbrisk
* gjuhëçarë
* gjuhëdele
* gjuhëdreri
* gjuhëgjarpër
* gjuhëgjatë
* gjuhëhelm
* gjuhëkrijues
* gjuhëkuq
* gjuhëlashtë
* gjuhëlëshuar
* gjuhëlidhur
* gjuhëlopatë
* gjuhëlopë
* gjuhëllomkë
* gjuhëmbajtur
* gjuhëmite
* gjuhëmpirë
* gjuhëmprehtë
* gjuhënepërkë
* gjuhënuse
* gjuhëpremë
* gjuhëprerë
* gjuhëqen
* gjuhërrënduar
* gjuhëshkurtër
* gjuhëshkurtuar
* gjuhëshpatë
* gjuhështhurur
* gjuhëtrashë
* gjuhëtharë
* gjuhëthikë
* gjuhëzënë
* gjuhujëse
* gjuhustër

### References

* ↑ Orel, Vladimir E. (1998) “gjuhë”, in Albanian Etymological Dictionary, Leiden, Boston, Köln: Brill, →ISBN, page 138
* ↑ Huld, Martin E. (1984) “gjuhë”, in Basic Albanian Etymologies, Columbus: Slavica Publishers, →ISBN, page 71
* ↑ Camarda, Demetrio (1864) Saggio di grammatologia comparata sulla lingua albanese (in Italian), Livorno: Successore di Egisto Vignozzi
* ↑ Meyer, G. (1891) “ǵuan”, in Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache [Etymological Dictionary of the Albanian Language] (in German), Strasbourg: Karl J. Trübner, →DOI, page 142
* “gjúh/ë,~a”, in FGJSSH: Fjalor i gjuhës së sotme shqipe [Dictionary of the modern Albanian language]‎ (in Albanian), 1980, page 625f.
* Mann, S. E. (1948) “gjuhë”, in An Historical Albanian–English Dictionary, London: Longmans, Green & Co., page 149ab
* Tagliavini, Carlo (1937) “ǵu”, in L'albanese di Dalmazia. […] (in Italian), Florence: Leo S. Olschki, page 131
* Barić, Henrik (1919) Albanorumänishe studien. I. Teil (Zur Kunde der Balkanhalbinsel. Quellen und Forschungen; 7) (in German), Sarajevo: Institut für Balkanforschung, page 35
* Leotti, Angelo (1916) “gjuhën-a”, in L'albanese parlato (in Italian), Milan: U. Hoepli, page 83
* Weigand, Gustav (1914) “gjuhën-a […] gjuh-a”, in Albanesisch–deutsches und deutsch–albanesisches Wörterbuch (in German), Leipzig: J. A. Barth, page 26a
* Kristoforidhi, Kostandin (1904) “γϳούχ̇ε̯”, in Λεξικὸν τῆς Ἀλβανικῆς γλώσσης [Lexikòn tês Albanikês glṓssēs] (in Greek), Athens, page 83f.
* Jungg, G. (1895) “ghiuh”, in Fialuur i voghel sccȣp e ltinisct [Small Albanian–Italian dictionary], page 38a
* Rossi, F. (1875) Vocabolario della lingua epirotica–italiana (in Italian), page 466f.
* Bardhi, Frang (1635) Dictionarium Latino Epiroticum (overall work in Latin and Albanian), page 49: “lingua — giuha”