# otworzyć
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *otъvoriti. First attested in the second half of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /ɔtfɔr̝it͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /ɔtfɔr̝it͡ɕ/

### Verb

otworzyć pf (imperfective otwierać or otwarzać)
* (attested in Masovia, Lesser Poland) to open (to make something accessible or allow for passage by moving from a shut position)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 8, 6:A gdisz bilo po [d]trzydzeszczy dny, otworzil Noe ok[o]no (aperiens Noe fenestram), ges to bil w korabyu vczynyl, a wipuszczyl gawrona[A gdyż było pod trzydzieści dni, otworzył Noe ok[o]no (aperiens Noe fenestram), jeż to był w korabiu uczynił, a wypuścił gawrona]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 78:Chczemy, aby przerzeczone kszągy wyelkego wyecza y dzeye poth zamkem trzech klvczow oththychmyasth chowany, kthorich klvczow sządza geden a drvgy pothsządek... mayą myecz y chowacz, any slvsza genemv przes drvgych przerzeczony zamek othworzicz (clausuram praedictam aperire)[Chcemy, aby przerzeczone księgi wielkiego wieca i dzieje pod zamkiem trzech kluczow ottychmiast chowany, ktorych kluczow sędzia jeden a drugi podsędek... mają mieć i chować ani słusza jenemu przez drugich przerzeczony zamek otworzyć (clausuram praedictam aperire)]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 5, 11:Grob otworzoni (sepulcrum patens) iest gich gardlo[Grob otworzony (sepulcrum patens) jest jich gardło]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 4, 11:Bødzesz przeklyøti na szemy, istocz gest otworzyla swa vsta (quae aperuit os suum) a przyyøla krew brata twego[Przeto będziesz przeklęty na ziemi, jiż toć jest otworzyła swa usta (quae aperuit os suum) a przyjęła krew brata twego]
** 1928 [End of the fifteenth century], Jan Janów, editor, Zespół ewangelijny Biblioteki Ordynacji Zamoyskich nr 1116, Warsaw, page 307:Y dany są yemv kszyagy Ysayasza proroka. A gdy odphorzyl kszyagy (ut revolvit librum Luc 4, 17), nalyasl myescze, gdzye napysano bylo[I dany są mu ksiegi Isaijasza proroka, a gdy otworzył księgi (ut revolvit librum Luc 4, 17), nalazł mieśce, gdzie napisano było]
* (attested in Lesser Poland) to open; to reveal; to explain
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 48, 4:Naclonø w podobenstwo vcho moie, otworzø w szaltarzu poloszene moie (aperiam in psalterio propositionem meam)[Nakłonię w podobieństwo ucho moje, otworzę w żałtarzu położenie moje (aperiam in psalterio propositionem meam)]
* (attested in Lesser Poland) to open (of body parts, to make open)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 21, 13:Otworzili sø na mø vsta swoia (aperuerunt super me os suum) iaco lew chwataiøcy y riczøcy[Otworzyli są na mię usta swoja (aperuerunt super me os suum) jako lew chwatający i ryczący]
** 1930 [c. 1455], “II Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 6, 40:Otworzta syø, proszø, oczi twoy (aperiantur... oculi tui) a vszi twoy posluchayta ku modlytwye[Otworzta się, proszę, oczy twoi (aperiantur... oculi tui) a uszy twoi posłuchajta ku modlitwie]
* (figuratively, attested in Krakow) to open (to give or restore i.e. mouth, eyes, ears functionality)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 38, 13:Onemal iesm y ne otworzil iesm (obmutui et non aperui) vst mogich, bo ies ti kazal[Oniemiał jeśm i nie otworzył jeśm (obmutui et non aperui) ust mojich, bo jeś ty kazał]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 3, 5:Otworzø szø oczy wasze (aperientur oculi vestri) a bødzeczye iako bogowye wyedzøcz dobre i zle[Otworzą się oczy wasze (aperientur oculi vestri) a będziecie jako bogowie wiedząc dobre i złe]
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 74:Ait: Effeta, *otworcze są, quod est adaperire. Et statim aperte sunt, otworzili [sie ?] aures eius (Marc 7, 34. 35)[Ait: Effeta, otworzcie się, quod est adaperire. Et statim aperte sunt, otworzyły [sie ?] aures eius (Marc 7, 34. 35)]

#### Derived terms

* otworzony
* otworzysty
* otworzenie
* otworzyć łono pf

#### Related terms

* otworzenie
* otwieranie

#### Descendants

* Polish: otworzyć, ôtworzyć (Przemyśl)
* Silesian: ôtworzić

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “otworzyć”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “otworzyć”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “otworzyć”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “otworzyć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* ôtworzyć (Przemyśl)

### Etymology

Inherited from Old Polish otworzyć. Sense 7 is a semantic loan from English open.

### Pronunciation

* IPA: /ɔˈtfɔ.ʐɘt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ɔˈtfɔ.r̝ɨt͡ɕ/, (17th–18th c.) /ɔˈtfɔ.ʐɨt͡ɕ/
* Audio 1; “otworzyć”:(file)
* Audio 2; “otworzyć”:(file)
* Audio 3; “otworzyć się”:(file)
* Rhymes: -ɔʐɘt͡ɕ
* Syllabification: o‧two‧rzyć

### Verb

otworzyć pf (imperfective otwierać)
* (transitive) to open (to make the inside of something accessible or allow for passage by moving from a shut position) [with instrumental ‘with what’]
    Synonyms: odemknąć, rozewrzeć, roztworzyć
    Antonyms: przymknąć, zamknąć
** (transitive) to unlock (to use a key to open)
* (transitive) to open (to spread; to expand into an open or loose position)
    Synonyms: rozchylić, rozewrzeć, rozpostrzeć, roztworzyć
    Antonym: zamknąć
* (transitive) to open (to give access to) [with dla (+ genitive) ‘for whom’]
    Synonym: udostępnić
    Antonym: zamknąć
* (transitive) to open (to make accessible to customers or clients)
    Synonyms: rozpocząć, roztworzyć
    Antonym: zamknąć
* (transitive) to open (to enter upon, begin) [with instrumental ‘with what’]
    Antonym: zamknąć
* (transitive) to start (to be at the beginning of a list or series of events)
    Synonym: rozpocząć
    Antonym: zamknąć
* (transitive, computing) to open (to connect to a resource (a file, document, etc.) for viewing or editing)
    Antonym: zamknąć
* (transitive, medicine) to open (to cut apart)
    Antonym: zamknąć
* (transitive) to open (to make something achievable or understandable) [with przed (+ instrumental) ‘for whom’]
    Synonym: przybliżyć
    Antonym: zamknąć
* (transitive, colloquial) to open; to turn on (to cause a device to function)
    Synonym: włączyć
    Antonyms: wyłączyć, zamknąć
* (transitive) to open (to cause someone to become interested or aware of something) [with na (+ accusative) ‘to what’]
    Antonym: zamknąć
* (transitive, Middle Polish) to turn (to send a particular direction)
* (reflexive with się) to open (to give access to the inside of something by being a passage)
    Synonyms: odemknąć się, rozewrzeć się, roztworzyć się
    Antonyms: przymknąć się, zamknąć się
* (reflexive with się) to open (to be spread; to be expanded into an open or loose position)
    Synonyms: rozchylić się, rozewrzeć się, rozpostrzeć się, roztworzyć się
    Antonym: zamknąć się
* (reflexive with się) to open (to become accessible to customers or clients) [with przed (+ instrumental) ‘for whom’]
    Antonym: zamknąć się
* (reflexive with się) to open (to begin conducting business)
    Antonym: zamknąć się
* (reflexive with się) to open (to be fully seen or visible) [with przed (+ instrumental) ‘for/in front of/before whom’], [with na (+ accusative) ‘to what’]
    Synonyms: rozewrzeć się, ukazać się
* (reflexive with się, computing) to open (of a file, document, etc., to become visiable or editable)
    Synonyms: uruchomić[] się, włączyć[] się, załadować[] się
    Antonym: zamknąć się
* (reflexive with się) to open (of i.e. a wound, to begin bleeding or festering again)
    Antonym: zagoić się
* (reflexive with się) to open (to become achievable or understandable) [with przed (+ instrumental) ‘for whom’]
* (reflexive with się) to open (to reveal one's true intentions or feelings)
    Synonyms: odblokować się, odsłonić się
* (reflexive with się) to open (to become interested or aware of something) [with na (+ accusative) ‘to what’]
    Synonym: roztworzyć się

#### Conjugation

or rarely

#### Derived terms

* otwarty
* otwarcie
* nie mieć do kogo ust otworzyć impf
* nie otworzył ust pf, nie otworzył ust impf
* oczy otworzyły się pf, oczy otworzyły się impf
* otworzył cudzysłów pf, otworzył cudzysłów impf
* otworzył duszę pf, otworzył duszę impf
* otworzył granice pf, otworzył granice impf
* otworzył nawias pf, otworzył nawias impf
* otworzył oczy pf, otworzył oczy impf
* otworzył ogień pf, otworzył ogień impf
* otworzył usta pf, otworzył usta impf
* otworzył wynik pf, otworzył wynik impf
* otworzyły się podwoje pf, otworzyły się podwoje impf

#### Derived terms

* otwarcie

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), otworzyć is one of the most used words in Polish, appearing 2 times in scientific texts, 14 times in news, 4 times in essays, 33 times in fiction, and 20 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 73 times, making it the 884th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “otworzyć”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 349

### Further reading

* otworzyć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* otworzyć się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* otworzyć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “otworzyć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “otworzyć się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “OTWORZYĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 04.10.2010
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “otworzyć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “otworzyć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1904), “otworzyć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 3, Warsaw, page 911
* otworzyć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego