# człowieczy
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *čьlověčьjь. By surface analysis, człowiek +‎ -y. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /t͡ʃʲɫɔvjɛt͡ʃʲɨː/
* IPA: (15th CE) /t͡ʃʲɫɔvjɛt͡ʃʲɨ/

### Adjective

człowieczy
* (relational, attested in Lesser Poland, Masovia, Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) human
    Synonyms: człeczy, człowiecki
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 75, 10:Mislene czlowecze spowadacz se bødze tobe (cogitatio hominis confitebitur tibi)[Myślenie człowiecze spowiadać sie będzie tobie (cogitatio hominis confitebitur tibi)]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 59, 12:Day nam pomocz z zamøtka, bo proszne zbawene czlowecze (quia vana salus hominis)[Daj nam pomoc z zamętka, bo prozne zbawienie człowiecze (quia vana salus hominisa)]
** 1922 [14th century], Jan Łoś, editor, Początki piśmiennictwa polskiego. (Przegląd zabytków językowych)‎, page 233:Bog rzekl: Syn czloweczi przy[szedł niemocne] oszdrowicz[Bog rzekł: Syn Człowieczy przy[szedł niemocne] ozdrowić]
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 21:Bąndzeli plynyenye rzeki oth wlostnego byegv przes oprawyenye czlowyeczee odwroczono (si fluxus fluminis a proprio meatu per reparationem hominis retrahatur)[Będzieli płynienie rzeki ot włostnego biegu przez oprawienie człowiecze odwrocono (si fluxus fluminis a proprio meatu per reparationem hominis retrahatur)]
** 1887 [Fifteenth century], Wacław Ubogi z Brodni, edited by Lucjan Malinowski, Modlitwy Wacława. Zabytek języka polskiego z wieku XV odkryty i skopjowany przez Aleksandra Przezdzieckiego wydał i objaśnił Lucyjan Malinowski‎, Krakow, Brodnia, page 84b:Wszpomyonąl pan bog wszechmogaczy na rodzay czlowyeczy[Wspomionął Pan Bog wszechmogący na rodzaj człowieczy]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, section 1,4:Potem Adam poznal czyelestnye Gewø, swø zonø, gdisz to poczøla y urodzyla Kayma a rzekøcz: Mam od boga plod czlowyeczy (possedi hominem per deum)[Potem Adam poznał cielestnie Jewę swą żonę, j[d]iż to poczęła i urodziła Kaima a rzekąc: "Mam od Boga płod człowieczy" (possedi hominem per Deum)]
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 4, 6:Potem szø znydø w czyeleszenstwye syn[owie] boszy s szyostramy czlowyeczymy (postquam enim ingressi sunt filii dei ad filias hominum)[Potem się znidą w cielesieństwie syn[owie] boży z siostrami człowieczymi (postquam enim ingressi sunt filii dei ad filias hominum)]
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, page 54 arg:Ten ps[alm] powyada, yze Xpus bog przed wyekyem od czlowyeczego vczedlnyka przeradnego przedan yest[Ten ps[alm] powiada, iże Krystus Bog przed wiekiem od człowieczego uczedlnika przeradnego przedan jest]
* (attested in Lesser Poland) humane; fit for a person; honest; decent
    Synonym: człowieczeński
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ath 30:Bog gest... swirchowany czlowek, od dvsze rozvmne y czloweczego czala sącz (deus est... perfectus homo, ex anima rationali et humana carne subsistens)[Bog jest..., swirchowany człowiek od dusze rozumne i człowieczego ciała sąc (deus est... perfectus homo, ex anima rationali et humana carne subsistens)]

#### Related terms

* człeczy
* człowiecki
* człowieczeński
* człowiecznie
* człek
* człowiectwo
* człowieczeństwo
* człowiek
* osłoczłowiek

#### Descendants

* Polish: człowieczy

### References

* Bańkowski, Andrzej (2000) “człowieczy”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “człowieczy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish

Inherited from Old Polish człowieczy. By surface analysis, człowiek +‎ -y. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: /t͡ʂwɔˈvjɛ.t͡ʂɘ/
* (Middle Polish) IPA: /t͡ʂɫɔˈvjɛ.t͡ʂɨ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛt͡ʂɘ
* Syllabification: czło‧wie‧czy

### Adjective

człowieczy (not comparable, no derived adverb)
* (relational, literary) human
    Synonym: ludzki

#### Related terms

* człowieczeński
* człowiekowaty
* jak człowiek
* człowiecze
* człowieku
* człowiectwo
* człowieczątko
* człowieczek
* człowieczeńskość
* człowieczeństwo
* człowieczę
* człowieczość
* człowieczyca
* człowieczyna
* człowieczysko
* człowiekowate
* człowieczeć impf
* odczłowieczyć pf, odczłowieczać impf
* uczłowieczyć pf, uczłowieczać impf

### References

* ↑ B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “człowieczy”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

### Further reading

* człowieczy in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* człowieczy in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “człowieczy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “CZŁOWIECZY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.02.2019
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “człowieczy”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “człowieczy”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “człowieczy”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 393