# ဖို
## Burmese
### Pronunciation

* IPA: /pʰò/
* Romanization: MLCTS: hpui • ALA-LC: phui • BGN/PCGN: hpo • Okell: hpou

### Etymology 1

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Seems to be related to အဘိုး (a.bhui:, “grandfather”) in the "male suffix" sense, as suggested by the STEDT entry "ă phui (ă bhuì) -> grandfather", and the "one in a pair" sense is likely related by semantic shift "male" > "one in a binary (male vs female)" > "one in a pair". Luce gives Old Chinese 牡 (OC *mɯwʔ, “male”), Tibetan ཕོ (pho, “person”) as cognates for the "male suffix" sense, and Tibetan ཕྱོགས (phyogs, “direction; for the sake of”) for the "one in a pair" sense.”

#### Particle

ဖို • (hpui)
* a word suffixed to a noun to denote maleness
* a term to differentiate one from the other in a pair of opposites

##### Derived terms

* ကျွန်းဖို (kywan:hpui)
* ကျေးမြီးဖို (kye:mri:hpui)
* ကြငှန်းဖို (kra.hngan:hpui)
* စကားဖိုစကားမ (ca.ka:hpuica.ka:ma.)
* ဆတ်ဖို (hcathpui)
* ဒေါင်းဖို (daung:hpui)
* နံဖိုနံမထောက် (namhpuinamma.htauk)
* ဖိုသံ (hpuisam)
* ဝတ်ဆံဖို (wathcamhpui)
* သံဖိုသံမ (samhpuisamma.)
* သမင်ဖို (sa.manghpui)
* သော်ကဖို (sauka.hpui)

### Etymology 2

* This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium. Particularly: “Not given etymology by STEDT (phui "fireplace"), while Luce adduces Old Chinese 庖 (OC *bruː, “kitchen”), Tibetan སྦུད་པ (sbud pa, “bellows”) as cognates. Note also similarities to 鞴 (OC *brɯɡs, *baːɡs, *bɯɡ, “to saddle a horse; bellows”); while the "bellows" sense is rare and mostly occurs in Japanese, it is apparently attested in classical Chinese texts. Also compare Mon ဖဴ (“kitchen”)”

#### Verb

ဖို • (hpui)
* to build a fire
* to flutter (of the heart)

#### Noun

ဖို • (hpui)
* bakery, smithy, kiln
* bellows

#### Derived terms

* စားဖို (ca:hpui)
* စားဖိုဆောင် (ca:hpuihcaung)
* စားဖိုမှူး (ca:hpuihmu:)
* နျူကလိယဓာတ်ပေါင်းဖို (nyuka.li.ya.dhatpaung:hpui)
* ပန်းထိမ်ဖို (pan:htimhpui)
* ပန်းပဲဖို (pan:pai:hpui)
* ပေါင်းဖို (paung:hpui)
* ဖားဖို (hpa:hpui)
* ဖိုကျင် (hpui-kyang)
* ဖိုခနောက် (hpuihka.nauk)
* ဖိုခနောက်ဆိုင် (hpuihka.naukhcuing)
* ဖိုခုံလောက် (hpuihkumlauk)
* ဖိုခုံလောက်ဆိုင် (hpuihkumlaukhcuing)
* ဖိုထိုး (hpuihtui:)
* ဖိုလင်ကဲ (hpuilangkai:)
* ဖိုသီဖတ်သီ (hpuisihpatsi)
* ဘီးဖို (bhi:hpui)
* မီးဖို (mi:hpui)
* မီးဖိုချောင် (mi:hpuihkyaung)
* မီးလင်းဖို (mi:lang:hpui)
* ရင်ဖို (ranghpui)
* လှိုက်ဖို (hluikhpui)
* လေဖို (lehpui)
* လေမီးဖို (lemi:hpui)
* အသည်းဖို (a.sany:hpui)
* အုတ်ဖို (uthpui)

### References

* ↑ Luce, G. H. (1981) “-UIW Finals (47. Male Suffix (of bovids, animals, etc.))”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 29
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-UIW Finals (45. a Share; For...)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 29
* ↑ Luce, G. H. (1981) “-UIW Finals (46. Fireplace; Kiln; Bellows)”, in A Comparative Word-List of Old Burmese, Chinese and Tibetan, London: School of Oriental and African Studies, University of London, →ISBN, page 29

### Further reading

* “ဖို” in Myanmar–English Dictionary (Myanmar Language Commission 1993). Searchable online at SEAlang.net.