# wymówić
## Old Polish
### Alternative forms

* wymołwić

### Etymology

From wy- +‎ mówić. First attested in 1401.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vɨmɔːvit͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /vɨmovit͡ɕ/

### Verb

wymówić pf
* to express verbally
** 1876-1929 [c. 1500], Vatroslav Jagić, editor, Archiv für slavische Philologie‎, volume X, page 391:Thy szlowa, kthorem wymowyl, wzyalem ye szwyathey (leg. z świętej) ewangelyyey[Ty słowa, ktorem wymowił, wziąłem je [z]świętej ewanjelijej]
* (attested in Greater Poland, Lesser Poland) to exclude from an agreement
** 1959 [1401], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 516, Poznań:Iaco kedi Jandrzich przedal Ozepowi dzedzinø a ne wimowil parow, czso ge Ozep oszal w osziminach[Jako kiedy Jędrzych przedał Ozepowi dziedzinę a nie wymowił parow, cso je Ozep osiał w oziminach]
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 20:Acz sobie wymowy (Sul 32: gdi... wymową przilozy) ktorą przyczyną (si condicionem creditor apposuerit) przy zastawie malego abo wielikyego gymyenya[Ale ocz sobie wymowi (Sul 32: gdy... wymowę przyłoży) ktorą przyczynę (si condicionem creditor apposuerit) przy zastawie małego abo wielikiego jimienia]
* to justify; to excuse [with z (+ genitive) ‘from what’; or with dative ‘what’]
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 176:Myey mye wymowyona v Krystha, szyna thwego, bo szye barso yego gnyew (leg. gniewu) boya[Miej mie wymowioną u Krysta syna twego, bo sie barzo jego gniewu boję]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 583:Acz przezpravnye szye zazzemy na thego czlovyeka a nye bądzyely nyektora nyepravdzyva nad nym przyczyna, kto nass z tego grzecha vymovy?[Acz przezprawnie sie zażżemy na tego człowieka a nie będzieli niektora [nie]prawdziwa nad nim przyczyna, kto nas z tego grzecha wymowi?]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 772:Bo myly Cristus sylno laczno szye mogl vymovycz vschytkym tym pomovam[Bo miły Krystus silno łacno sie mogł wymowić wszytkim tym pomowam]
* to agree or arrange beforehand
** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 81, 3:Ten, czo ge (sc. jimienie) kupyl, mvszylby mv go stapycz (leg. zstępić) za wymowyone pyenadze[Ten, co je (sc. jimienie) kupił, musiłby mu go zstępić za wymowione pieniądze]
* (attested in Greater Poland) to reproach; to upbraid
** 1908 [c. 1500], Bolesław Erzepki, editor, Przyczynki do średniowiecznego słownictwa polskiego. I. Glosy polskie wpisane do łacińsko-niemieckiego słownika drukowanego w roku 1490‎, Lubiń, page 126:Exprobrare nalayacz, zeszromoczycz, vymovycz[Exprobrare nałajać, zesromocić, wymowić]

#### Derived terms

* wymowa
* wymówca
* wymówienie

#### Related terms

* niewymowiący
* niewymowny
* niewymówiony
* wymowny
* wymówiony
* niewymownie
* wymawianie
* wymowność
* wymówka

#### Descendants

* Polish: wymówić
* Silesian: wymōwić

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wymówić”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish wymówić. By surface analysis, wy- +‎ mówić. Compare Czech vymluvit.

### Pronunciation

* IPA: /vɘˈmu.vit͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -uvit͡ɕ
* Syllabification: wy‧mó‧wić

### Verb

wymówić pf (imperfective wymawiać)
* (transitive) to pronounce, to articulate, to say
    Czy wymówiłam to poprawnie? ― Did I pronounce this correctly?
* (transitive) to terminate, to cancel (e.g. a contract)
* (transitive) to reproach
* (reflexive with się, literary) to excuse oneself from something
* (transitive, Middle Polish) to utter
    Synonym: wyrzec
* (transitive, Middle Polish) to blurt out
    Synonym: wygadać
* (reflexive with się, Middle Polish) to avoid an explanation

#### Derived terms

* wymowa
* wymówca
* wymówienie

#### Related terms

* wymawialny
* wymawianiowy
* wymowny
* wymownie
* wymawialność
* wymowność
* wymóweczka
* wymówisko
* wymówka

### Further reading

* wymówić in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wymówić in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wymowić”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wymowić się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “WYMÓWIĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 04.04.2023
* “WYMÓWIĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 09.09.2009
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wymówić”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “wymówić”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wymówić”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 939
* wymówić in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego