# zażec
## Old Polish
### Etymology

From za- +‎ żec.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /zaʒʲɛt͡s/
* IPA: (15th CE) /zaʒʲɛt͡s/

### Verb

zażec pf (imperfective zażogać)
* (attested in Lesser Poland) to light, to ignite (to cause to burn, e.g. a candle)
** 1949, “Skarga umierającego. Woronczak Jerzy, Skarga umierającego. Ze studiów nad rękopisem nr 2 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu”, in Bolesław Erzepki, editor, Sobótk, page 64:Ach, myly lvdze, zazyce my ale svecze![Ach, mili ludzie, zażżycie mi ale świece!]Ach, kind people, at least light me a candle!
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 140, 2:Przespey modlytwa moya przed oczyma twogyma yako zaszono (sicut incensum)[Prześpiej modlitwa moja przed oczyma twojima jako zażżono (sicut incensum)]
* (figuratively) to light, to ignite (to evoke passion)
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 97:Ognyem twego ducha szwyantego zazzy, boze, szercze moye y me wschytko pomyszlyenye[Ogniem twego Ducha Świętego zażży, Boże, sierce moje i me wszytko pomyślenie]
* (reflexive with się, attested in Lesser Poland) to catch fire
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 17, 10:Wsczedl iest dym w gnewe iego a ogen od oblicza iego zaszegl se iest (exarsit)[Wszczedł jest dym w gniewie jego a ogień od oblicza jego zażegł sie jest (exarsit)]
* (attested in Lesser Poland) to heat up, to inflame, to enliven, to excite
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 25, 2:Zkusi me, gospodne, y pokusy me, zaszszy pocrøtky moie (ure renes meos) y sercze moie[Skusi mie, Gospodnie, i pokusi mie, zażży pokrątki moje (ure renes meos) i sierce moje]
* (attested in Sieradz-Łęczyca, Lesser Poland) to set fire to, to start a fire, to burn down (to cause to burn; to destroy by burning)
** 1897 [1408], Teki Adolfa Pawińskiego‎, volume IV, number 1367, Łęczyca Land:Iaco Cracowczini *dzedzi szaszgli Gregorii pirum[Jako Krakowczyny dzeci zażgły Gregorii pirum]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 73, 8:Zaszgli sø ognem (incenderunt igni) swøtoscz twoiø[Zażgli są ogniem (incenderunt igni) świątość twoję]
* (reflexive with się) to self-immolate
** 1930 [c. 1455], “III Reg”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 16, 18:Wydzøc Zamri, ysze myasto bødze dobito, szedw na syen y zaszegl syø z domem krolyowim (succendit se cum domo regia)[Widząc Zamry, iże miasto będzie dobyto, szedw na sień i zażegł się z domem krolowym (succendit se cum domo regia)]
* (attested in Lesser Poland) to evoke some emotion
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 104, 19:Slowa bosza zaszgla gy (inflammavit eum)[Słowa boża zażgła ji (inflammavit eum)]
* (reflexive with się, attested in Lesser Poland) to light up, to wake up
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 38, 4:Sgrzalo se sercze moie we mne a w mislenu moiem zaszsze se (exardescet) ogen[Zgrzało sie sierce moje we mnie a w myśleniu mojem zażże sie (exardescet) ogień]
* (reflexive with się) to get angry at someone [with na (+ accusative) ‘at whom’]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 583:Acz przezpravnye szye zazzemy na thego czlovyeka,... kto nass s tego grzecha vymovy?[Acz przezprawnie sie zażżemy na tego człowieka,... kto nas z tego grzecha wymowi?]
* (reflexive with się) to get excited about something
** 1874-1891 [XV med.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIII, page 279:Mox illa, gl. sc. aquila, dileccione sapiencie inflamata, gl. succensa zazegwszi schya, petiuit a sole, vt quid ea, gl. sapiencia, esset, luce diffinicionis ostenderetur[Mox illa, gl. sc. aquila, dileccione sapiencie inflamata, gl. succensa zażegwszy się, petiuit a sole, vt quid ea, gl. sapiencia, esset, luce diffinicionis ostenderetur]
* (reflexive with się) The meaning of this term is uncertain.
** 1874-1891 [XV p. pr.], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XLVII, page 359:Zazegl sze exarsit[Zażegł sie exarsit]

#### Derived terms

* zażżona obiata
* zażec gniew pf

### Further reading

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “zażec, zażec się”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN