# cúl
## Irish
### Etymology

From Old Irish cúl, cognate with Latin cūlus.

### Pronunciation

* IPA: /kuːl̪ˠ/, /kuːlˠ/

### Noun

cúl m (genitive singular cúil, nominative plural cúil)
* behind
* back
* (sports) goal
    Synonym: báire
** (score gained)
** (target area)
    Synonym: góraí
* tail

#### Declension

bare forms
case
singular
plural
nominative
cúl
cúil
vocative
a chúil
a chúla
genitive
cúil
cúl
dative
cúl
cúil
forms with the definite article
case
singular
plural
nominative
an cúl
na cúil
genitive
an chúil
na gcúl
dative
leis an gcúl don chúl
leis na cúil :
* Alternative plural: cúla (used in certain phrases)

#### Derived terms

* ar chúl
* ar chúla
* ar gcúl
* cuir cluiche as cúl doirn
* cúl báire
* cúl le faobhar
* cúl-líne
* cúlaí
* cúlaigh
* cúlchlár
* cúlfhuinneog
* cúlghabhálach
* cúlghabhálacht
* cúlionad
* cúlphlaic
* cúlsráid
* cúltreoir
* garraí cúil
* iargúil
* líne chúil
* nóta cúil
* poc cúil

#### Descendants

* →⇒ Yola: cowlee

### Verb

cúl (present analytic cúlann, future analytic cúlfaidh, verbal noun cúladh, past participle cúlta)
* Alternative form of cúlaigh

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | cúlaim | cúlann tú; cúlair$^†$ | cúlann sé, sí | cúlaimid | cúlann sibh | cúlann siad; cúlaid$^†$ | a chúlann; a chúlas / a gcúlann* | cúltar |
| indicative | past | chúl mé; chúlas | chúl tú; chúlais | chúl sé, sí | chúlamar; chúl muid | chúl sibh; chúlabhair | chúl siad; chúladar | a chúl / ar chúl* | cúladh |
| indicative | past habitual | chúlainn / gcúlainn‡‡ | chúltá / gcúltá‡‡ | chúladh sé, sí / gcúladh sé, sí‡‡ | chúlaimis; chúladh muid / gcúlaimis‡‡; gcúladh muid‡‡ | chúladh sibh / gcúladh sibh‡‡ | chúlaidís; chúladh siad / gcúlaidís‡‡; gcúladh siad‡‡ | a chúladh / a gcúladh* | chúltaí / gcúltaí‡‡ |
| future | future | cúlfaidh mé; cúlfad | cúlfaidh tú; cúlfair$^†$ | cúlfaidh sé, sí | cúlfaimid; cúlfaidh muid | cúlfaidh sibh | cúlfaidh siad; cúlfaid$^†$ | a chúlfaidh; a chúlfas / a gcúlfaidh* | cúlfar |
| conditional | conditional | chúlfainn / gcúlfainn‡‡ | chúlfá / gcúlfá‡‡ | chúlfadh sé, sí / gcúlfadh sé, sí‡‡ | chúlfaimis; chúlfadh muid / gcúlfaimis‡‡; gcúlfadh muid‡‡ | chúlfadh sibh / gcúlfadh sibh‡‡ | chúlfaidís; chúlfadh siad / gcúlfaidís‡‡; gcúlfadh siad‡‡ | a chúlfadh / a gcúlfadh* | chúlfaí / gcúlfaí‡‡ |
| subjunctive | present | go gcúla mé; go gcúlad$^†$ | go gcúla tú; go gcúlair$^†$ | go gcúla sé, sí | go gcúlaimid; go gcúla muid | go gcúla sibh | go gcúla siad; go gcúlaid$^†$ | — | go gcúltar |
| subjunctive | past | dá gcúlainn | dá gcúltá | dá gcúladh sé, sí | dá gcúlaimis; dá gcúladh muid | dá gcúladh sibh | dá gcúlaidís; dá gcúladh siad | — | dá gcúltaí |
| imperative | imperative | cúlaim | cúl | cúladh sé, sí | cúlaimis | cúlaigí; cúlaidh$^†$ | cúlaidís | — | cúltar |
| verbal noun | verbal noun | cúladh | cúladh | cúladh | cúladh | cúladh | cúladh | cúladh | cúladh |
| past participle | past participle | cúlta | cúlta | cúlta | cúlta | cúlta | cúlta | cúlta | cúlta |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in standard Modern Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cúl”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ “cúl”, in Irish Pronunciation Database, Foras na Gaeilge, 2013–2025
* ↑ Finck, F. N. (1899) Die araner mundart [The Aran Dialect] (in German), volume II, Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 166
* ↑ Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 410, page 135

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “cúl”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “cúl”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “cúl”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2025

## Old Irish
### Etymology

From Proto-Celtic *kūlos, from Proto-Indo-European *kuH-l-, from *(s)kewH- (“to cover”). Cognate with Welsh cil and Latin cūlus.

### Pronunciation

* IPA: /kuːl/

### Noun

cúl m (genitive cúil, nominative plural cúil)
* back
* rear

#### Inflection

Masculine o-stem :
| | Singular | Dual | Plural |
| Nominative | cúl | cúl$^L$ | cúil$^L$ |
| Vocative | cúil | cúl$^L$ | cúlu$^H$ |
| Accusative | cúl$^N$ | cúl$^L$ | cúlu$^H$ |
| Genitive | cúil$^L$ | cúl | cúl$^N$ |
| Dative | cúl$^L$ | cúlaib | cúlaib |
| Initial mutations of a following adjective: $^H$ = triggers aspiration $^L$ = triggers lenition $^N$ = triggers nasalization ||||

#### Derived terms

* íarcúl

#### Descendants

* Irish: cúl
* Manx: cooyl
* Scottish Gaelic: cùl

### Mutation

Note: Certain mutated forms of some words can never occur in Old Irish. All possible mutated forms are displayed for convenience.

### Further reading

* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “cúl”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language