# potrzebizna
## Old Polish
### Etymology

From potrzeba +‎ -izna. First attested in the end of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /pɔtr̝ɛbizna/
* IPA: (15th CE) /pɔtr̝ɛbizna/

### Noun

potrzebizna f
* (attested in Greater Poland) need, necessity, requirement (that what is missing or wanted)
    Synonym: potrzeba
** 1967 [1418], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 698, Kościan:Jakom prze tho cupil ten skoth..., yz my go bilo trzeba k mey potrzebisne[Jakom przeto kupił ten skot..., iż mi go było trzeba k mej potrzebiźnie]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 764:Movy svyąthy Augustyn, aby myto krvye zbavyczyela naszego nye grzesnym dalo potrzebyzną, alye pyelgrzymom odpoczynyenye gotovalo[Mowi święty Augustyn, aby myto krwie zbawiciela naszego nie grzesznym dało potrzebiznę, ale pielgrzymom odpoczynienie gotowało]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 294:Nye yesth potrzebyzna (non est opus Mat 9, 12) zdrovem lyekarza[Nie jest potrzebizna zdrowem lekarza (non est opus Mat 9, 12)]
* (attested in Masovia) need (the necessity to perform an action)
** 1885-2024 [Fifteenth century], Jan Baudouina de Courtenay, Jan Karłowicz, Antoni Adam Kryńskiego, Malinowski Lucjan, editors, Prace Filologiczne‎, volume V, page 12:Expedit potrzebysna yest[Expedit potrzebizna jest]
** 1920 [1424], Marceli Handelsman, Antoni Rybarski, Kazimierz Tymieniecki, editors, Najdawniejsze księgi sądowe mazowieckie, volume II, number 674, Zakroczym:Domina non wlt ipsam literam ponere, bo gey ne yest potrzebisna[Domina non wlt ipsam literam ponere, bo jej nie jest potrzebizna]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 207:Krystus dobrovolnye vmarl, a nye s potrzebysny (non necessitate)[Krystus dobrowolnie umarł, a nie z potrzebizny (non necessitate)]
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 382:Vyesz yestem kvpyl y mam potrzebyzną (necesse habeo Luc 14, 18) obezrzecz ya[Wieś jestem kupił i mam potrzebiznę [wynić i] obeźrzeć ją (necesse habeo Luc 14, 18)]
* (attested in Greater Poland) need (state of wanting or requiring)
** 1875 [End of the 15th century], Stanisław Motty, editor, Książeczka do nabożeństwa Jadwigi księżniczki polskiej‎, Modlitewnik Nawojki, page 174:Sze mna bandz we wschythkych pokvszach, w szmathkach, potrzebyznach y w nyemoczach mogych[Ze mną bądź we wszytkich pokusach, w smętkach, potrzebiznach i w niemocach mojich]
** 1916 [second half of the 15th century], Stanisław Słoński, editor, Psałterz puławski‎, Greater Poland, pages 9, 22:Przecz yes, gospodnye, odszedl dalyeko, nyenaszrzysz w potrzebiznach (in opportunitatibus) y w zamęczyech?[Przecz jeś, Gospodnie, odszedł daleko? Nienaźrzysz w potrzebiznach (in opportunitatibus) i w zamęciech?]
* (attested in Greater Poland, Lesser Poland) affair, issue (something which needs to be taken care of or resolved, or area of interest)
    Synonyms: sprawa, rzecz
** 1858 [c. 1408], Wojciech Szurkowski z Ponieca, “Wyroki sądów miejskich czyli ortyle [Urban court rulings i.e. "Ortyls"]”, in Wacław Aleksander Maciejowski, editor, Historia prawodawstw słowiańskich [History of Slavic lawmaking], volume 6, Poniec, page 144:Szluga w potrzebysznye panszkyey bythy czyny albo ma czynycz szam o szyą y o szwe rany[Sługa w potrzebiźnie pańskiej bity czyni albo ma czynić sam o się i o swe rany]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 90, 6:Ne *bodzesz se bacz... od potrzebyzny (a negotio) chodzøczey we czmach[Nie będziesz sie bać od strachu nocnego, od strzały latającej we dnie, od potrzebizny (a negotio) chodzącej we ćmach]

#### Derived terms

* potrzebiznny
* potrzebizno impf

#### Related terms

* potrzebny
* potrzebujący
* potrzebnie
* potrzeba
* potrzebizność
* potrzebnistwo
* potrzebność
* potrzebowanie
* potrzeb impf
* potrzebno impf
* potrzebować impf

#### Descendants

* Middle Polish: potrzebizna

### References

* Bańkowski, Andrzej (2000) “potrzebizna”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “potrzebizna”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN