# cztery
## Old Polish
### Alternative forms

* czterzej, czterzy, cztyry, cztyrze, cztyrzej, cztyrzy, szczyry, szczyrze, szczyrzy, sztyry, sztyrze, sztyrzy

### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *četyre. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /t͡ʃʲtɛ(ː)rɨ/
* IPA: (15th CE) /t͡ʃʲtɛrɨ/, /t͡ʃʲterɨ/

### Numeral

cztery
* four

#### Descendants

* Polish: cztery
* Silesian: sztyry

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “cztery”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Sławski, Franciszek (1958-1965) “cztery”, in Jan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors, Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
* Bańkowski, Andrzej (2000) “cztery”, in Etymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “cztery”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Alternative forms

* czterzy, cztyrzy, cztyry, czotery, sztery, szterzy, śterzy, śtyry, sztery, śtery, sztyrzy, śtyrzy, czterze (Middle Polish)
* sztyry (Middle Polish or Przemyśl)

### Etymology

Inherited from Old Polish cztery. Doublet of kwadra and kwarta.

### Pronunciation

* IPA: /ˈt͡ʂtɛ.rɘ/
* (Middle Polish) IPA: /ˈt͡ʂtɛ.rɨ/, /ˈt͡ʂte.rɨ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛrɘ
* Syllabification: czte‧ry

### Numeral

cztery
* four

#### Declension

| | plural | plural |
| | virile | other |
| nominative | czterej | cztery |
| genitive | czterech | czterech |
| dative | czterem | czterem |
| accusative | czterech | cztery |
| instrumental | czterema | czterema |
| locative | czterech | czterech |
| vocative | czterej | cztery |

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), cztery is one of the most used words in Polish, appearing 65 times in scientific texts, 185 times in news, 67 times in essays, 33 times in fiction, and 23 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 373 times, making it the 133rd most common word in a corpus of 500,000 words.

### Noun

cztery n (indeclinable)
* (education) four (grade in school)

#### Coordinate terms

| | —0 | —1 | —2 | —3 | —4 | —5 | —6 | —7 | —8 | —9 |
| 0— | zero | jeden | dwa | trzy | cztery | pięć | sześć | siedem | osiem | dziewięć |
| 1— | dziesięć | jedenaście | dwanaście | trzynaście | czternaście | piętnaście | szesnaście | siedemnaście | osiemnaście | dziewiętnaście |
| 2— | dwadzieścia | dwadzieścia jeden | dwadzieścia dwa | dwadzieścia trzy | dwadzieścia cztery | dwadzieścia pięć | dwadzieścia sześć | dwadzieścia siedem | dwadzieścia osiem | dwadzieścia dziewięć |
| 3— | trzydzieści | trzydzieści jeden | trzydzieści dwa | trzydzieści trzy | trzydzieści cztery | trzydzieści pięć | trzydzieści sześć | trzydzieści siedem | trzydzieści osiem | trzydzieści dziewięć |
| 4— | czterdzieści | czterdzieści jeden | czterdzieści dwa | czterdzieści trzy | czterdzieści cztery | czterdzieści pięć | czterdzieści sześć | czterdzieści siedem | czterdzieści osiem | czterdzieści dziewięć |
| 5— | pięćdziesiąt | pięćdziesiąt jeden | pięćdziesiąt dwa | pięćdziesiąt trzy | pięćdziesiąt cztery | pięćdziesiąt pięć | pięćdziesiąt sześć | pięćdziesiąt siedem | pięćdziesiąt osiem | pięćdziesiąt dziewięć |
| 6— | sześćdziesiąt | sześćdziesiąt jeden | sześćdziesiąt dwa | sześćdziesiąt trzy | sześćdziesiąt cztery | sześćdziesiąt pięć | sześćdziesiąt sześć | sześćdziesiąt siedem | sześćdziesiąt osiem | sześćdziesiąt dziewięć |
| 7— | siedemdziesiąt | siedemdziesiąt jeden | siedemdziesiąt dwa | siedemdziesiąt trzy | siedemdziesiąt cztery | siedemdziesiąt pięć | siedemdziesiąt sześć | siedemdziesiąt siedem | siedemdziesiąt osiem | siedemdziesiąt dziewięć |
| 8— | osiemdziesiąt | osiemdziesiąt jeden | osiemdziesiąt dwa | osiemdziesiąt trzy | osiemdziesiąt cztery | osiemdziesiąt pięć | osiemdziesiąt sześć | osiemdziesiąt siedem | osiemdziesiąt osiem | osiemdziesiąt dziewięć |
| 9— | dziewięćdziesiąt | dziewięćdziesiąt jeden | dziewięćdziesiąt dwa | dziewięćdziesiąt trzy | dziewięćdziesiąt cztery | dziewięćdziesiąt pięć | dziewięćdziesiąt sześć | dziewięćdziesiąt siedem | dziewięćdziesiąt osiem | dziewięćdziesiąt dziewięć |

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “cztery”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 1, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 63

### Further reading

* cztery in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* cztery in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “czterzy, cztery, cztyrzy, cztyry, czotery, sztery, szterzy a. śterzy, sztyry a. śtyry, sztery a. śtery, sztyrzy a. śtyrzy”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “CZTERY”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 2021 January 8
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “cztery”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “cztery”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1900), “cztery”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 1, Warsaw, page 402