# wypowiedzieć
## Old Polish
### Etymology

From wy- +‎ powiedzieć. First attested in the fifteenth century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /vɨpɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /vɨpɔvjɛd͡ʑɛt͡ɕ/

### Verb

wypowiedzieć pf (imperfective wypowiadać)
* to express verbally; to say; to tell about
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 3:Zyvoth tey blogoslavyoney dzyevyczye tobye vypovyem (reserabo)[Żywot tej błogosławionej dziewice tobie wypowiem (reserabo)]
* to explain
** 1874-1891 [Fifteenth century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, page 321:Dominus Iesus ore suo sanctissimo explicat vlg. vypovyedzyal[Dominus Iesus ore suo sanctissimo explicat vlg. wypowiedział]
* (attested in Lesser Poland) to expel
** 1968 [Fifteenth century], Roman Laskowski, Józef Reczek, editors, Glosy polskie rękopisu Sermones de tempore et de sanctis nr. XV 32 Biblioteki OO. Dominikanów w Krakowie z drugiej połowy XV wieku‎, Sandomierz: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, page 74:Nec hospitare, quia perpetue proscripti, wypowyedzany, erunt de sancta civitate[Nec hospitare, quia perpetue proscripti, wypowiedziani, erunt de sancta civitate]
** 1930 [c. 1455], “I Par”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, section 22,2:Przikazal, abi bily sebrany wszitci wipowyedzeny (proselyti)[Przkazał, aby byli sebrani wszytcy wypowiedzeni (proselyti)]
** 1962 [c. 1420], Stanisław Urbańczyk, editor, Wokabularz trydencki‎, number 414:Wipowedzani exul[Wypowiedziany exul]
* to exclude; to remove
** 1930 [c. 1455], “II Esdr”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 9, 4:Zatym bilo viwolano..., abi bil wypowyedzan s pospolstwa lyvda, gensze gest z iøczstwa prziszedl (ut... alienus iudicaretur a multitudine captivitatis)[Zatym było wywołano..., aby był wypowiedzian z pospolstwa luda, jenże jest z jęcstwa przyszedł (ut... alienus iudicaretur a multitudine captivitatis)]

#### Derived terms

* wypowiedny
* wypowiednik
* wypowiedzenie

#### Related terms

* wypowiedacz
* powiedzieć pf, powiadać impf

#### Descendants

* Polish: wypowiedzieć

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “wypowiedzieć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish wypowiedzieć. By surface analysis, wy- +‎ powiedzieć.

### Pronunciation

* IPA: /vɘ.pɔˈvjɛ.d͡ʑɛt͡ɕ/
* Audio 1; “wypowiedzieć”:(file)
* Audio 2; “wypowiedzieć się”:(file)
* Rhymes: -ɛd͡ʑɛt͡ɕ
* Syllabification: wy‧po‧wie‧dzieć

### Verb

wypowiedzieć pf (imperfective wypowiadać)
* (transitive) to voice, to utter (to express verbally, e.g. one's opinions)
    Synonym: wyrazić
* (transitive) to say out loud (to articulate orally, e.g. a particular word)
* (transitive) to say out loud (to articulate orally)
    Synonym: wymówić
* (transitive) to terminate; to give notice (to resolve an agreement) [with dative ‘for whom’]
    Synonym: wymówić
    wypowiedzieć posłuszeństwo ― to rebel (literally, “to denounce obedience”)
* (reflexive with się) to speak out, to speak up, to speak one's mind to air, to voice (to speak one's opinion) [with o (+ locative) ‘about what/whom’], [with za (+ instrumental) ‘in support of what/whom’], [with przeciwko (+ dative) ‘against what/whom’], [with w (+ locative) ‘in what issue’]
    Synonym: wyrazić się
* (reflexive with się) to air (to express oneself through some form of art) [with przez (+ accusative) ‘by what means/through what’], [with w (+ locative) ‘in what issue’]

#### Derived terms

* wypowiedni
* wypowiedzenie
* wypowiedź
* wypowiedzieć posłuszeństwo pf, wypowiadać posłuszeństwo impf
* wypowiedzieć wojnę pf, wypowiadać wojnę impf

#### Related terms

* wypowiadalny
* wypowiadawczy
* wypowiedzeniowy
* wypowiedziowy
* wypowiadacz
* powiedzieć pf, powiadać impf

### Further reading

* wypowiedzieć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* wypowiedzieć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wypowiedzieć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “wypowiedzieć się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “WYPOWIEDZIEĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 2010 April 7
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “wypowiedzieć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “wypowiedzieć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “wypowiedzieć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 981
* wypowiedzieć in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego