# trzymać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *trimati. First attested in the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /tr̝imat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /tr̝imat͡ɕ/

### Verb

trzymać impf
* (attested in Lesser Poland) to hold (having grabbed something, to not let go)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 72, 23:Trzimal ies røkø prawiczø moiø (tenuisti manum dexteram meam)[Trzymał jeś rękę prawicę moję (tenuisti manum dexteram meam)]
* (attested in Lesser Poland) to grab, to take
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 136, 12:Blogoslawony, gen trzymacz bødze (tenebit) i przyraszy malutke *swoge kv opocze[Błogosławiony, jen trzymać będzie (tenebit) i przyrazi malutkie swoje ku opoce]
* (attested in Greater Poland) to cooperate with someone, to be someone's accomplice [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
** 1977-1980 [c. 1470], urowska-Górowska Wanda, Kyas Vladimir, editors, Mamotrekty staropolskie‎, Lubin, page 133:Trzymay s namy mitte sorte[m] (sortem mitte nobiscum Prov 1, 14)[Trzymaj s nami mitte sorte[m] (sortem mitte nobiscum Prov 1, 14)]
* (figuratively, attested in Lesser Poland) to take hold of; to engulf; to rule over
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], pages 72, 6:Przeto trzimala ie pisznoscz (tenuit eos superbia)[Przeto trzymała je pyszność (tenuit eos superbia)]
* (attested in Greater Poland) to hold (to own, to keep)
** 1959 [1391], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 251, Poznań:Jacosm trzimal... tø czøscz, czso iest w liscze, Malgorzaczinø, trzi lata[Jakośm trzymał... tę część, cso jest w liście, Małgorzacinę, trzy lata]
** 1959 [1393], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 183, Poznań:Jako tø dzedzinø ne trzimami v szastaue, aleszmi yø kupili na weky[Jako tę dziedzinę nie trzymamy w zastawie, alesmy ją kupili na wieki]
** 1959 [1427], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 1266, Poznań:Jacom to, czom trzymal jey oczczysna w nayme, y ne przyalem zytem anym tesz zitem spusczycz mal, anym gey zita s lakami wzal[Jakom to, com trzymał jej oćczyznę w najmie, i nie przyjąłem żytem anim też żytem spuścić miał, anim jej żyta s łąkami wziął]
** 1888 [1386], Romuald Hube, editor, Zbiór rot przysiąg sądowych poznańskich, kościańskich, kaliskich, sieradzkich, piotrkowskich i dobrzyszyckich z końca wieku XIV i pierwszych lat wieku XV‎, Greater Poland, page 61:Eze bil poslem do Swantoslaua oth pana Miczka o thi penødze, a czokoli ye trzimal, to ye trzimal *Swanthoslaouø volø[Eże był posłem do Świętosława od pana Miczka o ty pieniądze, a cokoli je trzymał, to je trzymał z *Świętoslaową wolą]
** 1960 [1416], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 444, Pyzdry:Jisz są Troyan pred nami wisznal, isze Maczkow kon trzimal we trzech *wyerduczecz w szastawye[Jiż się Trojan przed nami wyznał, iże Maćkow koń trzymał we trzech wierdu[n]cech w zastawie]
* (attested in Greater Poland) to hold prisoner
** 1960 [1401], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty pyzdrskie, volume II, number 158, Pyzdry:Czso gøl czloveka..., to mi gi me prawo podalo y w pøczesm gi trzimal[Cso jął czlowieka..., to mi ji me prawo podało i w pęcieśm ji trzymał]
* (attested in Lesser Poland) to hold, to keep (to have and work in a position)
** Middle of the 15th century, Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa‎, page 667:Tha dwa, czusch Annasch a Cayphasz, na roky trzymaly byskupstwo[Ta dwa, czusz Annasz a Kaifasz, na roki trzymali biskupstwo]
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki [Sankt Florian Psalter]‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego [The Ossoliński National Institute: with the benefit of the Silesian Parliament], page Ann 12:Aby sedzal se *ksøszøcy a stolecz slawy trzymal (ut... solium gloriae teneat I Reg 2, 8)[Aby siedział se książęty a stolec sławy trzymał (ut... solium gloriae teneat I Reg 2, 8)]
* (attested in Greater Poland) to keep (to not give away; to observe e.g. a rule)
** 1967 [1404], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty kościańskie, volume III, number 228, Kościan:Jacom przi tem bil, kegdi Potr.., ne chal trzimacz yednanya y dawal Lawrenczowi penandze[Jakom przy tem był, kiegdy Piotr.., niechciał trzymać jednania i dawał Laurencowi pieniądze]
* to consider as
** 1451-1455, Legenda o świętym Aleksym‎, line 123:Szą szwyąthego gy trzimano[Za świętego ji trzymano]
* to keep, to hold (to have something in a particular place)
** 1880-1894 [End of the 15th century], Sprawozdania Komisji Językowej Akademii Umiejętności‎, volume I, page 143:Sdrady w szyerczv nye thrzymacz (dolum in corde non tenere)[Zdrady w siercu nie trzymać (dolum in corde non tenere)]
* (attested in Silesia) to contain (to have within oneself)
** 1956 [Middle of the 15th century], Jerzy Woronczak, editor, Teksty polskie w rękopisie nr 43 Biblioteki Kapitulnej we Wrocławiu z połowy XV wieku‎, Silesia, page 81v:Genesis testatur hystoria..., quod in principio creavit deus celum et terram, id est continens et contentum, [co] trzyma et scho w nem gest, hoc est celum empireum[Genesis testatur hystoria..., quod in principio creavit deus celum et terram, id est continens et contentum, [co] trzyma et co w niem jest, hoc est celum empireum]
* (attested in Lesser Poland) to receive, to gain
** 1895 [Fifteenth century], Franciszek Piekosiński, editor, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich. Kodeks Działyńskich I‎, Lesser Poland, page 56:Aczby kto o zlodzeystwo... przed sądem byl przemoszon trzykrocz..., tedy ten na wieky swą czescz straczyl any szadney czczy w krolestwie myecz nye mosze, any od nas darow szadnych trzymacz (nulla donaria... consequatur)[Aczby kto o złodziejstwo... przed sądem był przemożon trzykroć..., tedy ten na wieki swą cześć stracił ani żadnej czci w królestwie mieć nie może, ani od nas darów żadnych trzymać (nulla donaria... consequatur)]
* (attested in Greater Poland) to belong to
** 1959 [1403], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number 559, Poznań:Jaco letni low na y[e]szerze Ledniczi przisluchal y trzimal cu Gorze Mikolagewey[Jako letni łów na j[e]zierze Lednicy przysłuchał i trzymał ku Górze Mikołajewej]
* (attested in Masovia) to maintain, to sustain (to support someone)
** 1895 [1448–1450], Mikołaj Suled, edited by Franciszek Piekosiński, Tłumaczenia polskie statutów ziemskich, Kodeks Świętosławów, Warka, page 107:Przes... matkąn alysz do lyath rozvmv mayąn bicz trzimani (teneantur)[Przez... matkę aliż do lat rozumu mają być trzymany (teneantur)]
* to maintain (to be of the opinion)
** 1874-1891 [End of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume I, page XLIII:O przyaczyelu thako trzymay (tene), ysz wyąnthszy tho giest przyaczyel, ktory szwe dawa, nyszly ktory szam szye zakazugye[O przyjacielu tako trzymaj (tene), iż więtszy to jest przyjaciel, który swe dawa, niżli który sam sie zakazuje]
** to agree with [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
*** 1972 [15th century], Józef Reczek, Wacław Twardzik, editors, Najstarsze staropolskie tłumaczenie ortyli magdeburskich wg rkpsu nr 50, pages 90, 1:My kako trzymamy (tenemus) z naszymy myesczkym[i] pyszarzmy, ysz szye nam podobaya[My tako trzymamy (tenemus) z naszymi miesckim[i] pisarzmi, iż sie nam podobają]
* (reflexive with się, attested in Sieradz-Łęczyca, Greater Poland) to stick to, to adhere to something [with na (+ accusative) ‘to what’]
** 1415, Przecław Słota, O zachowaniu się przy stole‎, Łęczyca, Poznań, line 70:Panny, na to szø trzymaycze, male køszy przed szø kraycze[Panny, na to się trzymajcie, małe kęsy przed się krajcie]
* to refer to [with ku (+ dative) ‘to what’]
** 1873, Zygmunt Gloger, editor, Ułamek starożytnego kazania o małżeństwie‎:Kto czistotø mylvie, ten sie trzyma kv wszelkeey nyeczistoczee iako owcza przeczywko wilkowi[Kto czystotę miłuje, ten sie trzyma ku wszelkiej nieczystocie jako owca przeciwko wilkowi]
* The meaning of this term is uncertain.
** 1915 [Middle of the 15th century], Jan Łoś, editor, Przegląd językowych zabytków staropolskich do r. 1543‎, page 513:Tibi tenenda oth czyebye grzesznego maia byczy trzymany[Tibi tenenda od ciebie grzesznego mają być trzymany]

#### Derived terms

* trzymały
* trzymanie
* otrzymać pf, otrzymawać impf, otrzymować impf
* strzymać pf
* wstrzymać pf, wstrzymawać impf, wstrzymować impf
* wtrzymać pf
* wystrzymać pf
* wytrzymać pf
* zatrzymać pf, zatrzymawać impf

#### Related terms

* wtrzymujący
* zatrzymany
* otrzymanie
* strzymanie
* wstrzymanie
* wstrzymawanie
* wtrzymanie
* zatrzymanie
* zatrzymawanie

#### Descendants

* Polish: trzymać
** → Czech: třímat
* Silesian: trzimać
* → Old Ruthenian: тримати (trimati), тримать (trimatʹ), трымати (trymati)
** Belarusian: трыма́ць (trymácʹ)
** Carpathian Rusyn: три́мати (trýmaty)
** Ukrainian: трима́ти (trymáty)

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “trzymać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Mańczak, Witold (2017) “trzymać”, in Polski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności, →ISBN
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “trzymać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish trzymać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈtʂɘ.mat͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /ˈtr̝ɨ.mat͡ɕ/, (17th–18th c.) /ˈtʂɨ.mat͡ɕ/
* (Greater Poland):
** (Western Greater Poland) IPA: /ˈtʂɘ.mat͡ɕ/
* Audio 1; “trzymać”:(file)
* Audio 2; “trzymać”:(file)
* Audio 3; “trzymać się”:(file)
* Rhymes: -ɘmat͡ɕ
* Syllabification: trzy‧mać

### Verb

trzymać impf
* (transitive) to hold (to keep something in one's hand, fingers, teeth, etc., not letting go) [with w (+ locative) ‘in what’] [with na (+ locative) ‘on what’] [with za (+ accusative) ‘by what’]
    Synonyms: dzierżyć, utrzymywać
    Antonym: puszczać
* (transitive) to hold, to keep (to cause a person or animal to stay somewhere against his, her, or its will)
* (transitive) to keep (to place something somewhere so as to have it in that location for some period of time)
    Synonym: przechowywać
* (transitive) to keep (to be the reason someone does not leave a place)
* (intransitive) to stick with, to hang around with (to eagerly keep contact with someone, support that person, and in turn receive support from that person) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
* (transitive) to keep, to hold onto (to not lose e.g. a trait despite the passage of time)
* (transitive, dated) to keep (to share one's property under certain stipulations)
* (transitive, colloquial) to keep (to rear; to ensure the growth of an animal)
    Synonyms: chować, hodować
* (transitive) to keep (to cause someone to remain to be in or have a particular state) [with w (+ locative) ‘in what’]
    Synonyms: podtrzymywać, utrzymywać
* (transitive) to keep (to perform an action)
* (intransitive) to keep, to hold (to not fall apart; to not cause to fall apart; to bond strongly)
    Antonym: puszczać
* (transitive) to keep (to not pass; to not cease; to continue or last)
    Synonyms: trwać, utrzymywać się
    Antonym: puszczać
* (transitive) to keep (to supervise someone; to keep eye on)
* (transitive) to keep (to have somewhere)
* (transitive, archaic) to hold, to keep (to have something under one's management)
* (transitive, obsolete) to hold (to maintain or work in a particular function or position)
    Synonym: sprawować
* (intransitive, obsolete or dialectal, Western Greater Poland) to hold (to be of a particular opinion, to maintain)
* (transitive, obsolete) to hold (to contain or number)
* (transitive, obsolete) to hold, to hold up (to hold or support so as to not let fall)
    Synonym: podtrzymywać
* (transitive, obsolete) to hold, to keep (to fulfill e.g. a promise)
* (intransitive, obsolete) to support (to vote for; to show one's preference for) [with na (+ accusative) ‘whom’]
* (transitive, obsolete, hunting, of dogs) to chase for a lone time
* (reflexive with się) to hold onto (to grab something with one's hands to maintain a position) [with genitive ‘what’ and za (+ accusative) ‘by what’]
    Synonym: przytrzymywać się
    Antonym: puszczać się
* (reflexive with się) to hold oneself (to grab oneself by some body part) [with za (+ accusative) ‘by what’]
* (reflexive with się) to hold each other (to grab one another by some body part) [with za (+ accusative) ‘by what’]
    Synonym: chwytać się
    Antonym: puszczać się
    trzymać się za ręce ― to hold hands
* (reflexive with się) to hold onto (to be fixed to somehow so as to have one's position remain stable) [with na (+ locative)]
    Synonym: tkwić
    Antonym: odpadać
* (reflexive with się) to hold up (to maintain a good state despite difficulties)
* (reflexive with się) to stick to, to hold onto, to keep with (to maintain social or physical contact with someone) [with genitive ‘whom/what’]
    Synonym: przestawać
* (reflexive with się) to stick to (to not leave a particular place, e.g. a trail) [with genitive ‘what’]
    Antonym: zbaczać
* (reflexive with się) to stick to, to keep (to follow or maintain e.g. rules or norms) [with genitive ‘at’]
    Synonyms: przestrzegać, stosować się, zastosowywać się
* (reflexive with się) to keep, to hold on (to not be defeated, beaten, or replaced)
* (reflexive with się, colloquial) to keep, to stick to (to maintain some attitude)
* (reflexive with się, colloquial) to keep (to fight or resist)
* (reflexive with się, colloquial, of animals) to reside, to live somewhere
* (reflexive with się, colloquial, of plants) to grow somewhere
    Synonym: rosnąć
* (reflexive with się, obsolete) to stop (to cease moment or action)
* (reflexive with się, obsolete) to consider oneself as

#### Derived terms

* trzymaj się
* trzymaj się ciepło
* grupa trzymająca władzę
* złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma
* dotrzymać pf, dotrzymywać impf
* otrzymać pf, otrzymywać impf
* podtrzymać pf, podtrzymywać impf
* potrzymać pf
* powstrzymać pf, powstrzymywać impf
* przetrzymać pf, przetrzymywać impf
* przytrzymać pf, przytrzymywać impf
* utrzymać pf, utrzymywać impf
* wstrzymać pf, wstrzymywać impf
* wytrzymać pf, wytrzymywać impf
* zatrzymać pf, zatrzymywać impf
* pieniądze się nie trzymają impf
* trzymać bank impf
* trzymać do chrztu impf
* trzymać gębę na kłódkę impf
* trzymać język na wodzy impf
* trzymać język za zębami impf, utrzymać język za zębami pf
* trzymać karty przy orderach impf
* trzymać kciuki impf
* trzymać krótko impf
* trzymać na dystans impf
* trzymać na smyczy impf
* trzymać na uwięzi impf
* trzymać nerwy na wodzy impf
* trzymać rękę na pulsie impf
* trzymać się czegoś zębami i pazurami impf
* trzymać się kupy impf
* trzymać się matczynej spódnicy impf
* trzymać się na dystans impf
* trzymać się przy życiu impf
* trzymać się razem impf
* trzymać się za kieszeń impf
* trzymać stronę impf
* trzymać sztamę impf
* trzymać w garści impf
* trzymać w szachu impf, utrzymać w szachu pf
* trzymać wszystkie nici impf
* trzymać za słowo impf
* żarty się trzymają impf

#### Descendants

* → Czech: třímat

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), trzymać is one of the most used words in Polish, appearing 3 times in scientific texts, 1 time in news, 0 times in essays, 29 times in fiction, and 34 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 67 times, making it the 979th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “trzymać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language] (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 613

### Further reading

* trzymać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* trzymać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* trzymać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “trzymać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “trzymać się”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* “TRZYMAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 28.04.2016
* “TRZYMAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku [Electronic Dictionary of the Polish Language of the XVII and XVIII Century], 06.10.2008
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “trzymać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “trzymać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1919), “trzymać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 7, Warsaw, page 157
* trzymać in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* trzymać się in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego
* Oskar Kolberg (1877) “trzymać”, in “Rzecz o mowie ludu wielkopolskiego”, in Zbiór wiadomości do antropologii krajowéj (in Polish), volume 1, III (Materyjały etnologiczne), page 28