# ի

| ի | U+056B, &#1387; ARMENIAN SMALL LETTER INI |
| ← ժ [U+056A] | Armenian | լ → [U+056C] |

## Armenian
### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /i/, [i]
* (Western Armenian) IPA: /i/, [i]
* Audio:(file)

### Etymology 1
#### Letter

ի lowercase (uppercase Ի)
* The 11th letter of Armenian alphabet, called ինի (ini). Represents close front unrounded vowel: [i]. Transliterated as i.

#### See also

* (The Armenian script): Աա Բբ Գգ Դդ Եե Զզ Էէ Ըը Թթ Ժժ Իի Լլ Խխ Ծծ Կկ Հհ Ձձ Ղղ Ճճ Մմ Յյ Նն Շշ Ոո Չչ Պպ Ջջ Ռռ Սս Վվ Տտ Րր Ցց Ււ Փփ Քք Օօ Ֆֆ
* (Letter combinations): ու և ﬔ ﬕ ﬓ ﬗ ﬖ
* (Dialectological): ՠ / ա̈ ա̊ ա̄ ը̂ է̀ էօ / օ̈ էօ̀ / օ̈̀ իւ / ո̈ւ գ$^յ$ կ$^յ$ ք$^յ$ հ$^յ$ բՙ դՙ գՙ ձՙ ջՙ ղՙ ֈ ʔ
* (Punctuation):  ՙ  ՚ ՛ ՜ ՝ ՞ ՟ ․ ։ ֊
* (Symbols): ֏ ֎ ֍

#### References

* Dum-Tragut, Jasmine (2009) Armenian: Modern Eastern Armenian (London Oriental and African Language Library; 14), Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, § 1.1.1, page 13

### Etymology 2

Learned borrowing from Old Armenian ի (i).

#### Preposition

ի • (i)
* used in certain set phrases borrowed from Old Armenian or invented more recently by analogy
    ի դեպ ― i dep ― by the way
    ի պատասխան ― i patasxan ― in response
    ի տարբերություն ― i tarberutʻyun ― in contrast to
    ի սեր Աստծո ― i ser Astco ― for the love of God
    ի դեմս ― i dems ― in the person of

## Old Armenian
### Alternative forms

* յ- (y-) (before vowels)

### Etymology

* PIE word
* *h₁én
From Proto-Indo-European *h₁én (“in”).

### Preposition

ի • (i)
* (with accusative) to, in the direction of, towards
    ե՛րթ ի տուն քո ― értʻ i tun kʻo ― go to your home!
    յերկիրն Հայոց ― yerkirn Hayocʻ ― to Armenia
    գնալ ի Հայաստան ― gnal i Hayastan ― to go to Armenia
    յարեւմտից յարեւելս ― yarewmticʻ yarewels ― from west to east
* (with accusative) marks the indirect object with some verbs
    ի քաջութիւն զօրացն յուսացեալ ― i kʻaǰutʻiwn zōracʻn yusacʻeal ― putting confidence in the courage of the army
    հաւատալ ի նա ― hawatal i na ― to trust in someone
    փափագել յիս ― pʻapʻagel yis ― to desire me
    մատնել ի մահ ― matnel i mah ― to consign to death
    հայել ի նա ― hayel i na ― to look at him
    հայեցաւ ի Պետրոս ― hayecʻaw i Petros ― he looked at Peter
    բաշխեաց ի մարդ հաց մի ― bašxeacʻ i mard hacʻ mi ― he distributed a loaf to each person
    ի պատկեր Աստուծոյ ― i patker Astucoy ― in the image of God
* (with accusative) with, by
    երդնուլ յարեգակն եւ ի ջուր եւ ի կրակ ― erdnul yaregakn ew i ǰur ew i krak ― to swear by sun and by water and by fire
    յասորի լեզու ― yasori lezu ― in Syriac tongue
* (with accusative) for the purpose of, in order to
    ի սպանումն մահապարտաց ― i spanumn mahapartacʻ ― for killing the ones condemned to death
    ի փրկութիւն առաքեաց ― i pʻrkutʻiwn aṙakʻeacʻ ― he sent to save
* (with accusative) into, to
    յարիւն դառնալ ― yariwn daṙnal ― to turn into blood
    ի յոյն լեզու փոխարկել ― i yoyn lezu pʻoxarkel ― to translate into Greek
* (with ablative) from (almost always used with ablative)
    ի քաղաքէ ― i kʻałakʻē ― from the city
    ի տանէ ― i tanē ― from the house
    յինէն ― yinēn ― from me
    ի ծնէ ― i cnē ― from birth
    յերկրէ ի յերկինս ― yerkrē i yerkins ― from earth to heaven
    մեկնեցաւ ի Փլորենտիոյ ― meknecʻaw i Pʻlorentioy ― he departed from Florence
    որ ելանէ ի բերանոյ՝ ի սրտէ անտի գայ ― or elanē i beranoy, i srtē anti gay ― that which comes out of the mouth comes from the heart
    շրջել ի ցպոյ ― šrǰel i cʻpoy ― to walk with a stick
    ոչ կարէր տեսանել ի բազմութենէն ― očʻ karēr tesanel i bazmutʻenēn ― he could not see on account of the crowd
* (with locative) in, on, at (place or time)
    երկն ի ծովուն ունէր եւ զկարմրիկն եղեգնիկ ― erkn i covun unēr ew zkarmrikn ełegnik ― in its labours lay in the sea also the carmine reed
    յորովայնի ― yorovayni ― in womb
    ի բանակին ― i banakin ― in the army
    բանակել էին նոքա ի լերինն ― banakel ēin nokʻa i lerinn ― they were encamped on the mountain
    յայնմ ժամանակի ― yaynm žamanaki ― at that time
    ի տունջեան եւ գիշերի ― i tunǰean ew gišeri ― by day and night
    ի սերմանելն ոմն անկաւ ― i sermaneln omn ankaw ― during sowing someone fell
    ի ննջելն ― i nnǰeln ― asleep, sleeping
    ի գնալն ― i gnaln ― in going, while going
    ի միւսում աւուրն ― i miwsum awurn ― on the next day
    ի մահուան իւրում ― i mahuan iwrum ― at the time of his death
    դի՛ք ի սիրտս ձեր ― díkʻ i sirts jer ― put it in your hearts
    ի հնձանս ― i hnjans ― in the wine-presses
    յԱրտաշատ ― yArtašat ― in Artaxata
    տեղեաց հուր ի Սոդոմ ― tełeacʻ hur i Sodom ― he caused fire to fall on Sodom
    յիս ― yis ― in me
    ի ձախմէ Դամասկոսի ― i jaxmē Damaskosi ― to the left of Damascus
    նստել ի տան ― nstel i tan ― to be at home
    ի տեղւոջ անդ ― i tełwoǰ and ― in that place
    ի նմին ամի ― i nmin ami ― in the same year
    ի գարնան ― i garnan ― in spring
    ի գլուխ իմ ― i glux im ― on my head
    ի բարկութեան իմում ― i barkutʻean imum ― in my anger
    ի հանդերձս աղտեղիս ― i handerjs ałtełis ― with soiled clothes
    ի մէջ/ի միջի ― i mēǰ/i miǰi ― in the midst or middle of, among, between, in, into, within, inside

#### Descendants

* → Armenian: ի (i) (learned)

### References

* Abrahamyan, Ašot (1976) Grabari jeṙnark [A Handbook of Old Armenian]‎ (in Armenian), 4th edition, Yerevan: Luys
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “ի”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “ի”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Martirosyan, Hrach (2010) Etymological Dictionary of the Armenian Inherited Lexicon (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 8), Leiden and Boston: Brill, page 540

## Ottoman Turkish
### Letter

ի • (i)
* A letter of the Armeno-Turkish script, named ինի (ini). Represents close front unrounded vowel: [i]. Transliterated as i.

### See also

* (The Armeno-Turkish script): Աա Գգ Եե Զզ Էէ Ըը Թթ Ժժ Իի Լլ Խխ Կկ Հհ Ղղ Ճճ Մմ Յյ Նն Շշ Չչ Պպ Սս Վվ Տտ Րր Փփ Քք Օօ Ֆֆ ’
* (Primarily in Armenian words): Բբ Դդ Ծծ Ձձ Ջջ Ոո Ռռ Ցց Ււ
* (Letter combinations): էօ իւ ու նկ նղ
* (Punctuation): ՛ ՜ ՝ ՞ ․ ։ ֊