# zabrać
## Old Polish
### Etymology

Inherited from Proto-Slavic *zabьrati. By surface analysis, za- +‎ brać. First attested in the end of the 14th century.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /zabrat͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /zabrat͡ɕ/

### Verb

zabrać pf (imperfective zabierać)
* (attested in Greater Poland, Masovia) to steal, to seize, to rob (to take someone else's thing)
** 1981 [1398], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors, Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, t. V, A. Roty gnieźnieńskie, s. 76-274, number 39, Gniezno:Ysze czso [Woj]tha zabral Janowi cone, to zabral, nisz [kr]ol przyøl crolewstwo[Iże czso [Woj]ta zabrał Janowi konie, to zabrał, niż [kr]ol przyjął krolewstwo]
** 1879 [1480], Jan Tadeusz Lubomirski, editor, Księga ziemi czerskiej 1404-1425. Liber terrae Cernensis‎, Masovia, page LXXXVII:Jakom ya nye wrzuczyl szyą... gwalthewnye we wloki w Wągrodnye, na kthore... pleban... prawo ma, anym zabral czynschu sz kmyeczy thych[Jakom ja nie wrzucił się... gwałtewnie we włoki w Wągrodnie, na ktore... pleban... prawo ma, anim zabrał czynszu z kmieci tych]
* to abduct, to hijack, to kidnap
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 34, 29:Drudzy synowye Iacobowy byezawszy y pobyly wszitko myasto... a dzatky y zoni gich *zwyozawszy zabraly (duxerunt captivas)[Drudzy synowie Jakobowi bieżawszy i pobili wszytko miasto... a dziatki i żony jich związawszy zabrali (duxerunt captivas)]
* to take back (to grab with one's hands again; to acquire again)
** 1930 [c. 1455], “Gen”, in Ludwik Bernacki, editor, Biblia królowej Zofii (Biblia szaroszpatacka)‎, 31, 32:Patrzi, a czsokoly swego naydzesz v nasz, to zabyerz (aufer)[Patrzy, a czsokoli swego najdziesz u nas, to zabierz (aufer)]
* (attested in Lesser Poland) to take (to ensure that one has something with them when they depart)
** 1939 [end of the 14th century], Ryszard Ganszyniec, Witold Taszycki, Stefan Kubica, Ludwik Bernacki, editors, Psałterz florjański łacińsko-polsko-niemiecki‎, Krakow: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, z zasiłkiem Sejmu Śląskiego, pages 48, 18:Gdi zagine, ne zaberze wszego (non sumet omnia)[Gdy zaginie, nie zabierze wszego (non sumet omnia)]
* (of a stream, attested in Sieradz-Łęczyca) to swell, to rise
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, Łęczyca, page 12:Nam quem pluuialibus vndis intumuit, gl. id est invndauit wszydze, zabrala, torrens, fluit acrior amne perhenni, gl. fluuio perpetuo[Nam quem pluuialibus vndis intumuit, gl. id est invndauit wzydzie, zabrała, torrens, fluit acrior amne perhenni, gl. fluuio perpetuo]
* (of waves, water, etc., attested in Sieradz-Łęczyca) to take away, to lift (to carry someone or something)
** 1874-1891 [1466], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXII, Łęczyca, page 11:Ad instar anchore, que firmo cursu ratem in portu retinet, ne procellis quassata, zalewayączymy velmy zabrana,... illidatur... ad rupes contiguas[Ad instar anchore, que firmo cursu ratem in portu retinet, ne procellis quassata, zalewającymi wełmy zabrana,... illidatur... ad rupes contiguas]

#### Derived terms

* zabrać chąsiebną rzeczą pf

#### Descendants

* Polish: zabrać
* Silesian: zabrać

### References

* Boryś, Wiesław (2005) “brać”, in Słownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie, →ISBN
* Bańkowski, Andrzej (2000) “brać”, in Etymologiczny słownik języka polskiego (in Polish)
* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “zabrać”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish zabrać. By surface analysis, za- +‎ brać.

### Pronunciation

* IPA: /ˈza.brat͡ɕ/
* Audio 1; “zabrać”:(file)
* Audio 2; “zabrać się”:(file)
* Rhymes: -abrat͡ɕ
* Syllabification: za‧brać

### Verb

zabrać pf (imperfective zabierać)
* (transitive) to take (grabbing with one's hands, to place somewhere)
    Synonym: wziąć
* (transitive) to take (to cease touching by moving one's hands)
* (transitive) to take, to bring (to cause someone or something to be in a different place)
* (transitive) to take (to cause someone to cease being somewhere)
    Synonym: wziąć
* (transitive) to take (to force someone to go somewhere, e.g. to the police)
    Synonym: wziąć
* (transitive) to take (to allow to join) [with na (+ accusative) ‘on/for what’]
    Synonym: wziąć
* (transitive) to take (to ensure that one has something with them when they depart) [with z (+ instrumental) ‘with whom’]
    Synonym: wziąć
* (transitive) to take, to take away (to deprive of materially) [with dative ‘from whom’]
    Synonym: wziąć
    Nauczyciel zabrał mi telefon. ― The teacher took my mobile phone away.
* (transitive) to take, to take away (to deprive of non-materially) [with dative ‘from whom’]
    Synonym: odebrać
* (transitive) to take, to take away, to carry away (i.e. of water, to destroy, upset, or move something)
* (transitive) to take, to take away (to kill) [with dative ‘from whom’]
* (transitive) to take (to accept for transport as passengers or cargo)
* (transitive) to take (to last a certain amount of time) [with dative ‘whom’]
    Synonym: zająć
* (transitive, obsolete) to take on (to acquire a trait)
    Synonym: nabrać
* (reflexive with się) to get to (to begin to do some activity) [with do (+ genitive) or (proscribed) za (+ accusative) ‘to what’]
    Synonym: wziąć się
* (reflexive with się, colloquial) to take on (to begin to deal intensively with matters related to a specific person) [with za (+ accusative) ‘whom’]
    Synonym: wziąć się
* (reflexive with się, colloquial) to leave (to go away from some place)
    Synonyms: see Thesaurus:uciekać
* (reflexive with się) to take oneself somewhere (to travel or stay somewhere) [with instrumental ‘with what’]
* (reflexive with się) to take oneself somewhere (to join someone and go somewhere with them) [with instrumental ‘with what’; or with z (+ instrumental) ‘with whom’]
* (reflexive with się, colloquial) to come on, to make a pass (to attempt for a sexual relation with someone, typically in an unrefined manner) [with do (+ genitive) ‘whom’]
    Synonym: dobrać się
* (reflexive with się) to take drastic measures against someone or something
* (reflexive with się, obsolete) to spread (to become more common)
    Synonyms: rozpowszechnić się, upowszechnić się

#### Conjugation
### Verb

zabrać pf (imperfective zabierać)
* (reflexive with się, impersonal, obsolete) to be in for, to be coming
    Synonym: zanieść się

#### Derived terms

* śmierć zabrała pf, śmierć zabiera impf
* zabrać do grobu pf, zabierać do grobu impf
* zabrać głos pf, zabierać głos impf

### Trivia

According to Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990), zabrać is one of the most used words in Polish, appearing 4 times in scientific texts, 12 times in news, 10 times in essays, 22 times in fiction, and 26 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 74 times, making it the 876th most common word in a corpus of 500,000 words.

### References

* ↑ Ida Kurcz (1990) “zabrać”, in Słownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (in Polish), volume 2, Kraków, Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page 726

### Further reading

* zabrać in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zabrać się in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* zabrać in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “zabrać”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku
* “ZABRAĆ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku, 06.07.2009
* “ZABRAĆ%20SIĘ”, in Elektroniczny Słownik Języka Polskiego XVII i XVIII Wieku, 12.01.2010
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “zabrać”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “zabrać”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1927), “zabrać”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 8, Warsaw, page 26
* zabrać się in Narodowy Fotokorpus Języka Polskiego