# กรมการ
## Thai
### Etymology

From Sanskrit क्रम (krama, “step, method; proceeding or functioning step by step; etc”) + कार (kāra, “doing; doer”). By surface analysis, กรม (grom) +‎ การ (gaan).

### Pronunciation

| Orthographic | Orthographic | กรมการ k r m k ā r |
| Phonemic | Phonemic | กฺรม-มะ-กาน k ̥ r m – m a – k ā n |
| Romanization | Paiboon | grom-má-gaan |
| Romanization | Royal Institute | krom-ma-kan |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /krom˧.ma˦˥.kaːn˧/ |

### Noun

กรมการ
* (law, historical) administrative or advisory council of a city outside the capital
* (law, historical) member of such council
** 1933, อนุสรณ์สิทธิกรรม (บัว ณ นคร), หลวง, “พงษาวดารเมืองนครศรีธรรมราช”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 53, พระนคร: ราชบัณฑิตยสภา, page 108:
    ข้างเมืองพัทลุง เจ้าเมืองกรมการได้แจ้งว่า เมืองชุมพร เมืองสงขลา เมืองนครศรีธรรมราช เสียแก่ข้าศึกแล้ว
       kâang mʉʉang pát-tá-lung · jâao mʉʉang grom-má-gaan dâai jɛ̂ɛng wâa · mʉʉang chum-pɔɔn · mʉʉang sǒng-klǎa · mʉʉang ná-kɔɔn-sǐi-tam-má-râat · sǐia gɛ̀ɛ kâa-sʉ̀k lɛ́ɛo
       As for the town of Phatthalung, the town ruler [and] councillors had been informed that the town of Chum Phon, the town of Songkhla, [and] the town of Nakhon Si Thammarat had already been lost to the enemy.
** 1875, ราชวรานุกูล (เวก บุณยรัตพันธุ์), พระยา, “เจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ”, in จดหมายเหตุเรื่องเจ้าพระยาภูธราภัยยกกองทัพไปปราบฮ่อ, พระนคร: หอพระสมุดวชิรญาณ, published 1923, page 108:
    กรมการผู้ใหญ่ผู้น้อยเมืองพิไชย เมืองสวรรคโลก...มาพร้อมกันณที่อยู่ข้าพเจ้า
       grom-má-gaan pûu-yài pûu-nɔ́ɔi mʉʉang pí-chai · mʉʉang sà-wǎn-ká-lôok ... maa prɔ́ɔm-gan nɔɔ tîi-yùu kâa-pá-jâao
       Senior [and] junior councillors of Phichai Town, Sawankhalok Town...arrived all together at my residence.
** 1811, “ตั้งพระบริรักษ์ภูเบศร์เป็นพระยานครศรีธรรมราช”, in ประชุมพงศาวดาร, volume 2, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, published 1914, page 45:
    ให้กรมการฟังบังคับบัญชาพระยานครศรีธรรมราชคนใหม่แต่ซึ่งชอบด้วยราชการ
       hâi grom-má-gaan fang bang-káp-ban-chaa prá-yaa ná-kɔɔn-sǐi-tam-má-râat kon mài dtɛ̀ɛ sʉ̂ng chɔ̂ɔp dûai râat-chá-gaan
       The councillors shall only listen to the commands of the new phraya of Nakhon Si Thammarat which are proper for the public service.

#### Usage notes

* Not to be confused with กรรมการ (gam-má-gaan).
* In the Bowring Treaty of 1855, the term is translated into English as officer (see Article 1).

#### Derived terms

* กรมการจังหวัด
* กรมการนอกทำเนียบ
* กรมการในทำเนียบ
* กรมการพิเศษ
* กรมการอำเภอ

#### References

* 1 2 3 ราชบัณฑิตยสภา (2020) พจนานุกรมโบราณศัพท์ ฉบับราชบัณฑิตยสภา (in Thai), สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, →ISBN, page 10:กรมการ (ส. กฺรม = การก้าว; ลำดับขั้น, หน้าที่ตามลำดับขั้น + การ = งาน, ผู้กระทำ) น. ตำแหน่งพนักงานปกครองหัวเมือง มีทั้งกรมการผู้ใหญ่และกรมการผู้น้อย ประกอบด้วยข้าราชการตำแหน่งต่าง ๆ แต่ละสมัยอาจแตกต่างกัน ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจำแนกเป็นกรมการในทำเนียบและกรมการนอกทำเนียบ เรียกเต็มว่ากรมการเมือง ปัจจุบันเรียกคณะบุคคลผู้ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการจังหวัดว่ากรมการจังหวัด เช่น แลเจ้าเมืองกรมการจะบอกฃอเอาผู้มีชื่อเปนกรมการหลวงขุนหมื่นเชาอ่านก็ดี ให้เจ้าพะนักงานผู้ตั้งณกรุงฯ ตั้งแต่งไปรับราชการตามตำแหน่งที่ (สามดวง: พระราชกำหนดใหม่), หัวเมืองหนึ่งมีผู้ว่าราชการเมืองเป็นผู้บังคับการหนึ่ง และมีกรมการเมืองประจำหน้าที่ราชการต่าง ๆ และเป็นที่ปรึกษาหารือ (ข้อบังคับปกครองหัวเมือง ร.ศ. ๑๑๗)