# ársaigh
## Irish
### Alternative forms

* ársuigh (superseded)

### Etymology 1

From arsa (“says”) +‎ -igh.

#### Verb

ársaigh (present analytic ársaíonn, future analytic ársóidh, verbal noun ársaí, past participle ársaithe)
* (transitive) to tell, relate
    Synonym: inis

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | ársaím | ársaíonn tú; ársaír$^†$ | ársaíonn sé, sí | ársaímid; ársaíonn muid | ársaíonn sibh | ársaíonn siad; ársaíd$^†$ | a ársaíonn; a ársaíos / a n-ársaíonn* | ársaítear |
| indicative | past | d'ársaigh mé; d'ársaíos / ársaigh mé‡; ársaíos‡ | d'ársaigh tú; d'ársaís / ársaigh tú‡; ársaís‡ | d'ársaigh sé, sí / ársaigh sé, sí‡ | d'ársaíomar; d'ársaigh muid / ársaíomar‡; ársaigh muid‡ | d'ársaigh sibh; d'ársaíobhair / ársaigh sibh‡; ársaíobhair‡ | d'ársaigh siad; d'ársaíodar / ársaigh siad‡; ársaíodar‡ | a d'ársaigh / ar ársaigh* | ársaíodh; hársaíodh$^†$ |
| indicative | past habitual | d'ársaínn / ársaínn‡; n-ársaínn‡‡ | d'ársaíteá / ársaíteá‡; n-ársaíteá‡‡ | d'ársaíodh sé, sí / ársaíodh sé, sí‡; n-ársaíodh sé, sí‡‡ | d'ársaímis; d'ársaíodh muid / ársaímis‡; ársaíodh muid‡; n-ársaímis‡‡; n-ársaíodh muid‡‡ | d'ársaíodh sibh / ársaíodh sibh‡; n-ársaíodh sibh‡‡ | d'ársaídís; d'ársaíodh siad / ársaídís; ársaíodh siad‡; n-ársaídís‡‡; n-ársaíodh siad‡‡ | a d'ársaíodh / a n-ársaíodh* | d'ársaítí / ársaítí‡; n-ársaítí‡‡ |
| future | future | ársóidh mé; ársód; ársóchaidh mé$^†$ | ársóidh tú; ársóir$^†$; ársóchaidh tú$^†$ | ársóidh sé, sí; ársóchaidh sé, sí$^†$ | ársóimid; ársóidh muid; ársóchaimid$^†$; ársóchaidh muid$^†$ | ársóidh sibh; ársóchaidh sibh$^†$ | ársóidh siad; ársóid$^†$; ársóchaidh siad$^†$ | a ársóidh; a ársós; a ársóchaidh$^†$; a ársóchas$^†$ / a n-ársóidh*; a n-ársóchaidh*$^†$ | ársófar; ársóchar$^†$ |
| conditional | conditional | d'ársóinn; d'ársóchainn$^†$ / ársóinn‡; ársóchainn$^†$‡; n-ársóinn‡‡; n-ársóchainn$^†$‡‡ | d'ársófá; d'ársóchthá$^†$ / ársófá‡; ársóchthá$^†$‡; n-ársófá‡‡; n-ársóchthá$^†$‡‡ | d'ársódh sé, sí; d'ársóchadh sé, sí$^†$ / ársódh sé, sí‡; ársóchadh sé, sí$^†$‡; n-ársódh sé, sí‡‡; n-ársóchadh sé, sí$^†$‡‡ | d'ársóimis; d'ársódh muid; d'ársóchaimis$^†$; d'ársóchadh muid$^†$ / ársóimis‡; ársódh muid‡; ársóchaimis$^†$‡; ársóchadh muid$^†$‡; n-ársóimis‡‡; n-ársódh muid‡‡; n-ársóchaimis$^†$‡‡; n-ársóchadh muid$^†$‡‡ | d'ársódh sibh; d'ársóchadh sibh$^†$ / ársódh sibh‡; ársóchadh sibh$^†$‡; n-ársódh sibh‡‡; n-ársóchadh sibh$^†$‡‡ | d'ársóidís; d'ársódh siad; d'ársóchadh siad$^†$ / ársóidís‡; ársódh siad‡; ársóchadh siad$^†$‡; n-ársóidís‡‡; n-ársódh siad‡‡; n-ársóchadh siad$^†$‡‡ | a d'ársódh; a d'ársóchadh$^†$ / a n-ársódh*; a n-ársóchadh*$^†$ | d'ársófaí; d'ársóchthaí$^†$ / ársófaí‡; ársóchthaí$^†$‡; n-ársófaí‡‡; n-ársóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go n-ársaí mé; go n-ársaíod$^†$ | go n-ársaí tú; go n-ársaír$^†$ | go n-ársaí sé, sí | go n-ársaímid; go n-ársaí muid | go n-ársaí sibh | go n-ársaí siad; go n-ársaíd$^†$ | — | go n-ársaítear |
| subjunctive | past | dá n-ársaínn | dá n-ársaíteá | dá n-ársaíodh sé, sí | dá n-ársaímis; dá n-ársaíodh muid | dá n-ársaíodh sibh | dá n-ársaídís; dá n-ársaíodh siad | — | dá n-ársaítí |
| imperative | imperative | ársaím | ársaigh | ársaíodh sé, sí | ársaímis | ársaígí; ársaídh$^†$ | ársaídís | — | ársaítear |
| verbal noun | verbal noun | ársaí | ársaí | ársaí | ársaí | ársaí | ársaí | ársaí | ársaí |
| past participle | past participle | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡ dependent form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis (except an)

#### Further reading

* Dinneen, Patrick S. (1904) “ársuighim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 41
* Ó Dónaill, Niall (1977) “ársaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

### Etymology 2

From Middle Irish arsaidid, re-formed from Old Irish arsadaigidir. By surface analysis, ársa +‎ -igh.

#### Verb

ársaigh (present analytic ársaíonn, future analytic ársóidh, verbal noun ársú, past participle ársaithe)
* (transitive) to grow old

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | ársaím | ársaíonn tú; ársaír$^†$ | ársaíonn sé, sí | ársaímid; ársaíonn muid | ársaíonn sibh | ársaíonn siad; ársaíd$^†$ | a ársaíonn; a ársaíos / a n-ársaíonn* | ársaítear |
| indicative | past | d'ársaigh mé; d'ársaíos / ársaigh mé‡; ársaíos‡ | d'ársaigh tú; d'ársaís / ársaigh tú‡; ársaís‡ | d'ársaigh sé, sí / ársaigh sé, sí‡ | d'ársaíomar; d'ársaigh muid / ársaíomar‡; ársaigh muid‡ | d'ársaigh sibh; d'ársaíobhair / ársaigh sibh‡; ársaíobhair‡ | d'ársaigh siad; d'ársaíodar / ársaigh siad‡; ársaíodar‡ | a d'ársaigh / ar ársaigh* | ársaíodh; hársaíodh$^†$ |
| indicative | past habitual | d'ársaínn / ársaínn‡; n-ársaínn‡‡ | d'ársaíteá / ársaíteá‡; n-ársaíteá‡‡ | d'ársaíodh sé, sí / ársaíodh sé, sí‡; n-ársaíodh sé, sí‡‡ | d'ársaímis; d'ársaíodh muid / ársaímis‡; ársaíodh muid‡; n-ársaímis‡‡; n-ársaíodh muid‡‡ | d'ársaíodh sibh / ársaíodh sibh‡; n-ársaíodh sibh‡‡ | d'ársaídís; d'ársaíodh siad / ársaídís; ársaíodh siad‡; n-ársaídís‡‡; n-ársaíodh siad‡‡ | a d'ársaíodh / a n-ársaíodh* | d'ársaítí / ársaítí‡; n-ársaítí‡‡ |
| future | future | ársóidh mé; ársód; ársóchaidh mé$^†$ | ársóidh tú; ársóir$^†$; ársóchaidh tú$^†$ | ársóidh sé, sí; ársóchaidh sé, sí$^†$ | ársóimid; ársóidh muid; ársóchaimid$^†$; ársóchaidh muid$^†$ | ársóidh sibh; ársóchaidh sibh$^†$ | ársóidh siad; ársóid$^†$; ársóchaidh siad$^†$ | a ársóidh; a ársós; a ársóchaidh$^†$; a ársóchas$^†$ / a n-ársóidh*; a n-ársóchaidh*$^†$ | ársófar; ársóchar$^†$ |
| conditional | conditional | d'ársóinn; d'ársóchainn$^†$ / ársóinn‡; ársóchainn$^†$‡; n-ársóinn‡‡; n-ársóchainn$^†$‡‡ | d'ársófá; d'ársóchthá$^†$ / ársófá‡; ársóchthá$^†$‡; n-ársófá‡‡; n-ársóchthá$^†$‡‡ | d'ársódh sé, sí; d'ársóchadh sé, sí$^†$ / ársódh sé, sí‡; ársóchadh sé, sí$^†$‡; n-ársódh sé, sí‡‡; n-ársóchadh sé, sí$^†$‡‡ | d'ársóimis; d'ársódh muid; d'ársóchaimis$^†$; d'ársóchadh muid$^†$ / ársóimis‡; ársódh muid‡; ársóchaimis$^†$‡; ársóchadh muid$^†$‡; n-ársóimis‡‡; n-ársódh muid‡‡; n-ársóchaimis$^†$‡‡; n-ársóchadh muid$^†$‡‡ | d'ársódh sibh; d'ársóchadh sibh$^†$ / ársódh sibh‡; ársóchadh sibh$^†$‡; n-ársódh sibh‡‡; n-ársóchadh sibh$^†$‡‡ | d'ársóidís; d'ársódh siad; d'ársóchadh siad$^†$ / ársóidís‡; ársódh siad‡; ársóchadh siad$^†$‡; n-ársóidís‡‡; n-ársódh siad‡‡; n-ársóchadh siad$^†$‡‡ | a d'ársódh; a d'ársóchadh$^†$ / a n-ársódh*; a n-ársóchadh*$^†$ | d'ársófaí; d'ársóchthaí$^†$ / ársófaí‡; ársóchthaí$^†$‡; n-ársófaí‡‡; n-ársóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go n-ársaí mé; go n-ársaíod$^†$ | go n-ársaí tú; go n-ársaír$^†$ | go n-ársaí sé, sí | go n-ársaímid; go n-ársaí muid | go n-ársaí sibh | go n-ársaí siad; go n-ársaíd$^†$ | — | go n-ársaítear |
| subjunctive | past | dá n-ársaínn | dá n-ársaíteá | dá n-ársaíodh sé, sí | dá n-ársaímis; dá n-ársaíodh muid | dá n-ársaíodh sibh | dá n-ársaídís; dá n-ársaíodh siad | — | dá n-ársaítí |
| imperative | imperative | ársaím | ársaigh | ársaíodh sé, sí | ársaímis | ársaígí; ársaídh$^†$ | ársaídís | — | ársaítear |
| verbal noun | verbal noun | ársú | ársú | ársú | ársú | ársú | ársú | ársú | ársú |
| past participle | past participle | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe | ársaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡ dependent form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis (except an)

##### Synonyms

* éirigh sean
* téigh in aois

#### Further reading

* Dinneen, Patrick S. (1904) “ársuighim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 41
* Ó Dónaill, Niall (1977) “ársaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “arsaidid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “arsadaigidir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language