# rozetrzeć
## Old Polish
### Etymology

From roze- +‎ trzeć. First attested in the middle of the 15th century. Compare Old Czech rozetřieti.

### Pronunciation

* IPA: (10th–15th CE) /rɔzɛtr̝ɛːt͡ɕ/
* IPA: (15th CE) /rɔzɛtr̝et͡ɕ/

### Verb

rozetrzeć pf (imperfective rozcierać)
* (attested in Lesser Poland) to crush
** 1874-1891 [End of the fifteenth], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume LIII, Krakow, page 62:Recipe szysky dąbove, roszetrzy dobrzye, vyphy quocumque potu excepto vino[Recipe szyszki dębowe, rozetrzy dobrz[y]e, wypi[j] quocumque potu excepto vino]
* to cut apart (to separate by cutting)
** 1874-1891 [Middle of the 15th century], Rozprawy i Sprawozdania z Posiedzeń Wydziału Filologicznego Akademii Umiejętności‎, volume XXIV, page 361:Pothem kazal y pylą drewnyaną na poly rozetrzecz sarra lignea fecit per medium sarrari[Potem kazał ji piłą drewnianą na poły rozetrzeć sarra lignea fecit per medium sarrari]

#### Descendants

* Polish: rozetrzeć
* Silesian: rozetrzić

### References

* B. Sieradzka-Baziur, Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “rozetrzeć”, in Słownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków: IJP PAN, →ISBN

## Polish
### Etymology

Inherited from Old Polish rozetrzeć. By surface analysis, roze- +‎ trzeć. Compare Czech rozetřít, Kashubian rozetrzéc, and Russian растере́ть (rasterétʹ).

### Pronunciation

* IPA: /rɔˈzɛtʂɛt͡ɕ/
* (Middle Polish) IPA: (16th c.) /rɔˈzɛtr̝ɛt͡ɕ/, (17th–18th c.) /rɔˈzɛtʂɛt͡ɕ/, (16th c.) /rɔˈzɛtr̝et͡ɕ/, (17th–18th c.) /rɔˈzɛtʂet͡ɕ/
* Audio:(file)
* Rhymes: -ɛtʂɛt͡ɕ
* Syllabification: ro‧ze‧trzeć

### Verb

rozetrzeć pf (imperfective rozcierać)
* (transitive) to grate apart (to pressing on something and moving a body part or held object over it to cause it to turn into a shapeless mass) [with instrumental ‘with what’]
* (transitive) to spread by rubbing [with instrumental ‘with what’]
* (transitive) to rub, to give a rub (by touching and kneading some part of the body, to remove or reduce pain or numbness)
* (transitive, Middle Polish) to saw apart
    Synonym: rozpiłować
* (transitive, Middle Polish) to annihilate, to exterminate
    Synonyms: unicestwić, zgładzić
* (reflexive with się) to be grated apart
* (reflexive with się) to be spread by rubbing
* (reflexive with się) to rub each other
* (reflexive with się) to rub oneself
* (reflexive with się) to smear (to lose one's outline due to pressure or having something run something over it)

#### Conjugation
### Further reading

* rozetrzeć in Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN
* rozetrzeć in Polish dictionaries at PWN
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “rozetrzeć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Maria Renata Mayenowa, Stanisław Rospond, Witold Taszycki, Stefan Hrabec, Władysław Kuraszkiewicz (2010-2023) “rozetrzeć”, in Słownik Polszczyzny XVI Wieku [A Dictionary of 16th Century Polish]
* Samuel Bogumił Linde (1807–1814) “rozetrzeć”, in Słownik języka polskiego
* Aleksander Zdanowicz (1861) “rozetrzeć”, in Słownik języka polskiego, Wilno 1861
* J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, editors (1912), “rozetrzeć”, in Słownik języka polskiego (in Polish), volume 5, Warsaw, page 609