# ցրդի
## Armenian
### Alternative forms

* ցրդՙի (cʻrdʻi) — Akn, Kharberd
* ցրթի (cʻrtʻi) — Sivas, Malatya, Khotorjur
* ծրթի (crtʻi) — Arapgir

### Etymology

Inherited from Old Armenian ցրդի (cʻrdi).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /t͡sʰəɾˈdi/, [t͡sʰəɾdí]
* (Western Armenian) IPA: /t͡səɾˈti/, [t͡sʰəɾtʰí]

### Noun

ցրդի • (cʻrdi)
* savin, Juniperus sabina
    Synonym: ցրդենի (cʻrdeni)

#### Declension

u-type, inanimate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | ցրդի (cʻrdi) | ցրդիներ (cʻrdiner) |
| dative | ցրդու (cʻrdu) | ցրդիների (cʻrdineri) |
| ablative | ցրդուց (cʻrducʻ) | ցրդիներից (cʻrdinericʻ) |
| instrumental | ցրդով, ցրդիով (cʻrdov, cʻrdiov) | ցրդիներով (cʻrdinerov) |
| locative | ցրդում, ցրդիում (cʻrdum, cʻrdium) | ցրդիներում (cʻrdinerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | ցրդին (cʻrdin) | ցրդիները/ցրդիներն (cʻrdinerə/cʻrdinern) |
| dative | ցրդուն (cʻrdun) | ցրդիներին (cʻrdinerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | ցրդիս (cʻrdis) | ցրդիներս (cʻrdiners) |
| dative | ցրդուս (cʻrdus) | ցրդիներիս (cʻrdineris) |
| ablative | ցրդուցս (cʻrducʻs) | ցրդիներիցս (cʻrdinericʻs) |
| instrumental | ցրդովս, ցրդիովս (cʻrdovs, cʻrdiovs) | ցրդիներովս (cʻrdinerovs) |
| locative | ցրդումս, ցրդիումս (cʻrdums, cʻrdiums) | ցրդիներումս (cʻrdinerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | ցրդիդ (cʻrdid) | ցրդիներդ (cʻrdinerd) |
| dative | ցրդուդ (cʻrdud) | ցրդիներիդ (cʻrdinerid) |
| ablative | ցրդուցդ (cʻrducʻd) | ցրդիներիցդ (cʻrdinericʻd) |
| instrumental | ցրդովդ, ցրդիովդ (cʻrdovd, cʻrdiovd) | ցրդիներովդ (cʻrdinerovd) |
| locative | ցրդումդ, ցրդիումդ (cʻrdumd, cʻrdiumd) | ցրդիներումդ (cʻrdinerumd) |

#### Descendants

* → Laz: ცელთი (ʒelti), წერთი (ǯerti) — Pilargeti, ცერთი (ʒerti) — Vitse
* → Turkish: çırti, çirti, çırçi, çırçı, çortu, çerti, ç'erti, ç'erç'i

### References

* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “ցիրդ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, page 457a
* Artvinli, Taner (2022) “çırti”, in Artvin Etimoloji Sözlüğü (in Turkish), Istanbul: Telemak Kitap, →ISBN, page 131b
* Danielyan, Tʻewan (1967) Malatʻiayi barbaṙə [The dialect of Malatya]‎ (in Armenian), Yerevan: Academy Press, page 210b
* Dankoff, Robert (1995) Armenian Loanwords in Turkish (Turcologica; 21), Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, page 145
* Dawitʻ-Bēk, Melikʻ S. (1919) Arabkiri gawaṙabarbaṙə: Jaynabanakan ew kʻerakanakan usumnasirutʻiwn [The dialect of Arapgir: A phonological and grammatical study] (Azgayin matenadaran; 79)‎ (in Armenian), Vienna: Mekhitarist Press, page 48
* Hačean, Mattʻēos (1903) Erger, aṙakner, hanelukner, tʻerahawatutʻiwnner... Xotrǰroy [Songs, fables, riddles, superstitions... of Khotorjur]‎ (in Armenian), Tiflis: K. Tavartkilajē Press, page 123

## Old Armenian
### Etymology

ցիրդ (cʻird) +‎ -ի (-i)

### Noun

ցրդի • (cʻrdi)
* savin, Juniperus sabina
** 5th century, Bible, Isaiah 55.13:Եւ փոխանակ ցրդւոյն [translating στοιβή (stoibḗ)] նոճ բուսցի, եւ փոխանակ դժնկին՝ մուրտ ելցէ․ եւ եղիցի Տեառն յանուն եւ ի նշան յաւիտենից, եւ մի՛ պակասեսցէ։Ew pʻoxanak cʻrdwoyn [translating στοιβή (stoibḗ)] noč buscʻi, ew pʻoxanak džnkin, murt elcʻē; ew ełicʻi Teaṙn yanun ew i nšan yawitenicʻ, ew mí pakasescʻē.And instead of the cʻrdi shall come up the cypress, and instead of the nettle shall come up the myrtle: and the Lord shall be for a name, and for an everlasting sign, and shall not fail.

#### Descendants

* Armenian: ցրդի (cʻrdi), ցրդՙի (cʻrdʻi) — Akn, Kharberd, ցրթի (cʻrtʻi) — Sivas, Malatya, Khotorjur, ծրթի (crtʻi) — Arapgir
** → Laz: ცელთი (ʒelti), წერთი (ǯerti) — Pilargeti, ცერთი (ʒerti) — Vitse
** → Turkish: çırti, çirti, çırçi, çırçı, çortu, çerti, ç'erti, ç'erç'i
* Middle Armenian: ձրթի (jrtʻi)

### Further reading

* Ačaṙean, Hračʻeay (1979) “ցիրդ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, volume IV, Yerevan: University Press, page 457a
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1837) “ցիրդ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), volume II, Venice: S. Lazarus Armenian Academy, page 913c