# labhair
## Irish
### Etymology

From Old Irish labraithir.

### Pronunciation

* (Munster, Connacht) IPA: /l̪ˠəuɾʲ/
* (Ulster) IPA: /l̪ˠoːɾʲ/

### Verb

labhair (present analytic labhraíonn, future analytic labhróidh, verbal noun labhairt, past participle labhartha)
* speak

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | labhraím | labhraíonn tú; labhraír$^†$ | labhraíonn sé, sí | labhraímid; labhraíonn muid | labhraíonn sibh | labhraíonn siad; labhraíd$^†$ | a labhraíonn; a labhraíos | labhraítear |
| indicative | past | labhair mé; labhraíos | labhair tú; labhraís | labhair sé, sí | labhraíomar; labhair muid | labhair sibh; labhraíobhair | labhair siad; labhraíodar | a labhair / ar labhair* | labhraíodh |
| indicative | past habitual | labhraínn | labhraíteá | labhraíodh sé, sí | labhraímis; labhraíodh muid | labhraíodh sibh | labhraídís; labhraíodh siad | a labhraíodh / a labhraíodh* | labhraítí |
| future | future | labhróidh mé; labhród; labhróchaidh mé$^†$ | labhróidh tú; labhróir$^†$; labhróchaidh tú$^†$ | labhróidh sé, sí; labhróchaidh sé, sí$^†$ | labhróimid; labhróidh muid; labhróchaimid$^†$; labhróchaidh muid$^†$ | labhróidh sibh; labhróchaidh sibh$^†$ | labhróidh siad; labhróid$^†$; labhróchaidh siad$^†$ | a labhróidh; a labhrós; a labhróchaidh$^†$; a labhróchas$^†$ | labhrófar; labhróchar$^†$ |
| conditional | conditional | labhróinn; labhróchainn$^†$ | labhrófá; labhróchthá$^†$ | labhródh sé, sí; labhróchadh sé, sí$^†$ | labhróimis; labhródh muid; labhróchaimis$^†$; labhróchadh muid$^†$ | labhródh sibh; labhróchadh sibh$^†$ | labhróidís; labhródh siad; labhróchadh siad$^†$ | a labhródh; a labhróchadh$^†$ / a labhródh*; a labhróchadh*$^†$ | labhrófaí; labhróchthaí$^†$ |
| subjunctive | present | go labhraí mé; go labhraíod$^†$ | go labhraí tú; go labhraír$^†$ | go labhraí sé, sí | go labhraímid; go labhraí muid | go labhraí sibh | go labhraí siad; go labhraíd$^†$ | — | go labhraítear |
| subjunctive | past | dá labhraínn | dá labhraíteá | dá labhraíodh sé, sí | dá labhraímis; dá labhraíodh muid | dá labhraíodh sibh | dá labhraídís; dá labhraíodh siad | — | dá labhraítí |
| imperative | imperative | labhraím | labhair | labhraíodh sé, sí | labhraímis | labhraígí; labhraídh$^†$ | labhraídís | — | labhraítear |
| verbal noun | verbal noun | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt |
| past participle | past participle | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha |
* indirect relative † archaic or dialect form
Also inflected as a first-conjugation verb in dialects:
| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | labhraim | labhrann tú; labhrair$^†$ | labhrann sé, sí | labhraimid | labhrann sibh | labhrann siad; labhraid$^†$ | a labhrann; a labhras | labhartar |
| indicative | past | labhair mé; labhras | labhair tú; labhrais | labhair sé, sí | labhramar; labhair muid | labhair sibh; labhrabhair | labhair siad; labhradar | a labhair / ar labhair* | labhradh |
| indicative | past habitual | labhrainn | labhartá | labhradh sé, sí | labhraimis; labhradh muid | labhradh sibh | labhraidís; labhradh siad | a labhradh / a labhradh* | labhartaí |
| future | future | labharfaidh mé; labharfad | labharfaidh tú; labharfair$^†$ | labharfaidh sé, sí | labharfaimid; labharfaidh muid | labharfaidh sibh | labharfaidh siad; labharfaid$^†$ | a labharfaidh; a labharfas | labharfar |
| conditional | conditional | labharfainn | labharfá | labharfadh sé, sí | labharfaimis; labharfadh muid | labharfadh sibh | labharfaidís; labharfadh siad | a labharfadh / a labharfadh* | labharfaí |
| subjunctive | present | go labhra mé; go labhrad$^†$ | go labhra tú; go labhrair$^†$ | go labhra sé, sí | go labhraimid; go labhra muid | go labhra sibh | go labhra siad; go labhraid$^†$ | — | go labhartar |
| subjunctive | past | dá labhrainn | dá labhartá | dá labhradh sé, sí | dá labhraimis; dá labhradh muid | dá labhradh sibh | dá labhraidís; dá labhradh siad | — | dá labhartaí |
| imperative | imperative | labhraim | labhair | labhradh sé, sí | labhraimis | labhraigí; labhraidh$^†$ | labhraidís | — | labhartar |
| verbal noun | verbal noun | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt |
| past participle | past participle | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha |
*indirect relative † archaic or dialect form
Also with slender rf in the future and conditional: labhairfidh, labhairfeadh etc.
Also without syncope and with slender r:
| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | labhairim | labhaireann tú; labhairir$^†$ | labhaireann sé, sí | labhairimid | labhaireann sibh | labhaireann siad; labhairid$^†$ | a labhaireann; a labhaireas | labhairtear |
| indicative | past | labhair mé; labhaireas | labhair tú; labhairis | labhair sé, sí | labhaireamar; labhair muid | labhair sibh; labhaireabhair | labhair siad; labhaireadar | a labhair / ar labhair* | labhaireadh |
| indicative | past habitual | labhairinn | labhairteá | labhaireadh sé, sí | labhairimis; labhaireadh muid | labhaireadh sibh | labhairidís; labhaireadh siad | a labhaireadh / a labhaireadh* | labhairtí |
| future | future | labhairfidh mé; labhairfead | labhairfidh tú; labhairfir$^†$ | labhairfidh sé, sí | labhairfimid; labhairfidh muid | labhairfidh sibh | labhairfidh siad; labhairfid$^†$ | a labhairfidh; a labhairfeas | labhairfear |
| conditional | conditional | labhairfinn | labhairfeá | labhairfeadh sé, sí | labhairfimis; labhairfeadh muid | labhairfeadh sibh | labhairfidís; labhairfeadh siad | a labhairfeadh / a labhairfeadh* | labhairfí |
| subjunctive | present | go labhaire mé; go labhairead$^†$ | go labhaire tú; go labhairir$^†$ | go labhaire sé, sí | go labhairimid; go labhaire muid | go labhaire sibh | go labhaire siad; go labhairid$^†$ | — | go labhairtear |
| subjunctive | past | dá labhairinn | dá labhairteá | dá labhaireadh sé, sí | dá labhairimis; dá labhaireadh muid | dá labhaireadh sibh | dá labhairidís; dá labhaireadh siad | — | dá labhairtí |
| imperative | imperative | labhairim | labhair | labhaireadh sé, sí | labhairimis | labhairigí; labhairidh$^†$ | labhairidís | — | labhairtear |
| verbal noun | verbal noun | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt |
| past participle | past participle | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha |
*indirect relative † archaic or dialect form
Also without syncope and with broad r:
| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | labharaim | labharann tú; labharair$^†$ | labharann sé, sí | labharaimid | labharann sibh | labharann siad; labharaid$^†$ | a labharann; a labharas | labhartar |
| indicative | past | labhair mé; labharas | labhair tú; labharais | labhair sé, sí | labharamar; labhair muid | labhair sibh; labharabhair | labhair siad; labharadar | a labhair / ar labhair* | labharadh |
| indicative | past habitual | labharainn | labhartá | labharadh sé, sí | labharaimis; labharadh muid | labharadh sibh | labharaidís; labharadh siad | a labharadh / a labharadh* | labhartaí |
| future | future | labharfaidh mé; labharfad | labharfaidh tú; labharfair$^†$ | labharfaidh sé, sí | labharfaimid; labharfaidh muid | labharfaidh sibh | labharfaidh siad; labharfaid$^†$ | a labharfaidh; a labharfas | labharfar |
| conditional | conditional | labharfainn | labharfá | labharfadh sé, sí | labharfaimis; labharfadh muid | labharfadh sibh | labharfaidís; labharfadh siad | a labharfadh / a labharfadh* | labharfaí |
| subjunctive | present | go labhara mé; go labharad$^†$ | go labhara tú; go labharair$^†$ | go labhara sé, sí | go labharaimid; go labhara muid | go labhara sibh | go labhara siad; go labharaid$^†$ | — | go labhartar |
| subjunctive | past | dá labharainn | dá labhartá | dá labharadh sé, sí | dá labharaimis; dá labharadh muid | dá labharadh sibh | dá labharaidís; dá labharadh siad | — | dá labhartaí |
| imperative | imperative | labharaim | labhair | labharadh sé, sí | labharaimis | labharaigí; labharaidh$^†$ | labharaidís | — | labhartar |
| verbal noun | verbal noun | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt | labhairt |
| past participle | past participle | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha | labhartha |
*indirect relative † archaic or dialect form
In the archaic language, with infixed eo in the future and conditional: laibheoraidh, laibheoradh etc.

### Further reading

* “labhair”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “labraithir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “laḃraim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 412
* Ó Dónaill, Niall (1977) “labhair”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 81

## Scottish Gaelic
### Etymology

From Old Irish labraithir.

### Pronunciation

* IPA: /ˈl̪ˠau.ɪɾʲ/

### Verb

labhair (past labhair, future labhraidh or labhairidh, verbal noun labhairt)
* (higher register) speak, utter

#### Usage notes

* Considered higher register than the ordinary bruidhinn.

#### Conjugation

Also without syncope: