# lámhaigh
## Irish
### Etymology 1

From Middle Irish lámaigid. By surface analysis, lámh +‎ -igh.

#### Alternative forms

* lámh, láimhsigh
* lámhuigh (obsolete)

#### Pronunciation

* (Munster) IPA: (before a subject pronoun) /ˈl̪ˠɑːvˠə/, (elsewhere) /ˈl̪ˠɑːvˠɪɟ/
* (Galway) IPA: /ˈl̪ˠɑːwə/
* (Mayo) IPA: (before a subject pronoun) /ˈl̪ˠɑːvwə/, (elsewhere) /ˈl̪ˠɑːwiː/
* (Ulster) IPA: (before a subject pronoun) /ˈl̪ˠãːwə/, (elsewhere) /ˈl̪ˠãːwiː/

#### Verb

lámhaigh (present analytic lámhaíonn, future analytic lámhóidh, verbal noun lámhú, past participle lámhaithe)
* to handle (feel or hold with the hand), touch
* to manipulate (influence or manage; handle and move a body part), treat
* (medicine) to palpate
* to assault, seize, manhandle

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | lámhaím | lámhaíonn tú; lámhaír$^†$ | lámhaíonn sé, sí | lámhaímid; lámhaíonn muid | lámhaíonn sibh | lámhaíonn siad; lámhaíd$^†$ | a lámhaíonn; a lámhaíos | lámhaítear |
| indicative | past | lámhaigh mé; lámhaíos | lámhaigh tú; lámhaís | lámhaigh sé, sí | lámhaíomar; lámhaigh muid | lámhaigh sibh; lámhaíobhair | lámhaigh siad; lámhaíodar | a lámhaigh / ar lámhaigh* | lámhaíodh |
| indicative | past habitual | lámhaínn | lámhaíteá | lámhaíodh sé, sí | lámhaímis; lámhaíodh muid | lámhaíodh sibh | lámhaídís; lámhaíodh siad | a lámhaíodh / a lámhaíodh* | lámhaítí |
| future | future | lámhóidh mé; lámhód; lámhóchaidh mé$^†$ | lámhóidh tú; lámhóir$^†$; lámhóchaidh tú$^†$ | lámhóidh sé, sí; lámhóchaidh sé, sí$^†$ | lámhóimid; lámhóidh muid; lámhóchaimid$^†$; lámhóchaidh muid$^†$ | lámhóidh sibh; lámhóchaidh sibh$^†$ | lámhóidh siad; lámhóid$^†$; lámhóchaidh siad$^†$ | a lámhóidh; a lámhós; a lámhóchaidh$^†$; a lámhóchas$^†$ | lámhófar; lámhóchar$^†$ |
| conditional | conditional | lámhóinn; lámhóchainn$^†$ | lámhófá; lámhóchthá$^†$ | lámhódh sé, sí; lámhóchadh sé, sí$^†$ | lámhóimis; lámhódh muid; lámhóchaimis$^†$; lámhóchadh muid$^†$ | lámhódh sibh; lámhóchadh sibh$^†$ | lámhóidís; lámhódh siad; lámhóchadh siad$^†$ | a lámhódh; a lámhóchadh$^†$ / a lámhódh*; a lámhóchadh*$^†$ | lámhófaí; lámhóchthaí$^†$ |
| subjunctive | present | go lámhaí mé; go lámhaíod$^†$ | go lámhaí tú; go lámhaír$^†$ | go lámhaí sé, sí | go lámhaímid; go lámhaí muid | go lámhaí sibh | go lámhaí siad; go lámhaíd$^†$ | — | go lámhaítear |
| subjunctive | past | dá lámhaínn | dá lámhaíteá | dá lámhaíodh sé, sí | dá lámhaímis; dá lámhaíodh muid | dá lámhaíodh sibh | dá lámhaídís; dá lámhaíodh siad | — | dá lámhaítí |
| imperative | imperative | lámhaím | lámhaigh | lámhaíodh sé, sí | lámhaímis | lámhaígí; lámhaídh$^†$ | lámhaídís | — | lámhaítear |
| verbal noun | verbal noun | lámhú | lámhú | lámhú | lámhú | lámhú | lámhú | lámhú | lámhú |
| past participle | past participle | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe | lámhaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form

#### Further reading

* “lámhaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “lámaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “láṁuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 417
* Ó Dónaill, Niall (1977) “lámhaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 50

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Pronunciation

* (Munster) IPA: /ˈl̪ˠɑːvˠɪɟ/
* (Galway) IPA: /ˈl̪ˠɑːwə/
* (Mayo) IPA: (before a subject pronoun) /ˈl̪ˠɑːvwə/, (elsewhere) /ˈl̪ˠɑːwiː/
* (Ulster) IPA: (before a subject pronoun) /ˈl̪ˠãːwə/, (elsewhere) /ˈl̪ˠãːwiː/

#### Noun

lámhaigh
* vocative/genitive singular of lámhach