# dealaigh
## Irish
### Alternative forms

* dealuigh (superseded)

### Etymology

From Middle Irish deiligid.

### Verb

dealaigh (present analytic dealaíonn, future analytic dealóidh, verbal noun dealú, past participle dealaithe)
* (transitive) part, separate
    Synonyms: deighil, scar
* (transitive) distinguish, differentiate
* (transitive) take away
    Synonyms: bain, tóg
* (transitive, intransitive, mathematics) subtract (ó (“from”))
* (intransitive with le) depart
    Dealóidh mé liom. ― I'll leave.

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | dealaím | dealaíonn tú; dealaír$^†$ | dealaíonn sé, sí | dealaímid; dealaíonn muid | dealaíonn sibh | dealaíonn siad; dealaíd$^†$ | a dhealaíonn; a dhealaíos / a ndealaíonn* | dealaítear |
| indicative | past | dhealaigh mé; dhealaíos | dhealaigh tú; dhealaís | dhealaigh sé, sí | dhealaíomar; dhealaigh muid | dhealaigh sibh; dhealaíobhair | dhealaigh siad; dhealaíodar | a dhealaigh / ar dhealaigh* | dealaíodh |
| indicative | past habitual | dhealaínn / ndealaínn‡‡ | dhealaíteá / ndealaíteá‡‡ | dhealaíodh sé, sí / ndealaíodh sé, sí‡‡ | dhealaímis; dhealaíodh muid / ndealaímis‡‡; ndealaíodh muid‡‡ | dhealaíodh sibh / ndealaíodh sibh‡‡ | dhealaídís; dhealaíodh siad / ndealaídís‡‡; ndealaíodh siad‡‡ | a dhealaíodh / a ndealaíodh* | dhealaítí / ndealaítí‡‡ |
| future | future | dealóidh mé; dealód; dealóchaidh mé$^†$ | dealóidh tú; dealóir$^†$; dealóchaidh tú$^†$ | dealóidh sé, sí; dealóchaidh sé, sí$^†$ | dealóimid; dealóidh muid; dealóchaimid$^†$; dealóchaidh muid$^†$ | dealóidh sibh; dealóchaidh sibh$^†$ | dealóidh siad; dealóid$^†$; dealóchaidh siad$^†$ | a dhealóidh; a dhealós; a dhealóchaidh$^†$; a dhealóchas$^†$ / a ndealóidh*; a ndealóchaidh*$^†$ | dealófar; dealóchar$^†$ |
| conditional | conditional | dhealóinn; dhealóchainn$^†$ / ndealóinn‡‡; ndealóchainn$^†$‡‡ | dhealófá; dhealóchthá$^†$ / ndealófá‡‡; ndealóchthá$^†$‡‡ | dhealódh sé, sí; dhealóchadh sé, sí$^†$ / ndealódh sé, sí‡‡; ndealóchadh sé, sí$^†$‡‡ | dhealóimis; dhealódh muid; dhealóchaimis$^†$; dhealóchadh muid$^†$ / ndealóimis‡‡; ndealódh muid‡‡; ndealóchaimis$^†$‡‡; ndealóchadh muid$^†$‡‡ | dhealódh sibh; dhealóchadh sibh$^†$ / ndealódh sibh‡‡; ndealóchadh sibh$^†$‡‡ | dhealóidís; dhealódh siad; dhealóchadh siad$^†$ / ndealóidís‡‡; ndealódh siad‡‡; ndealóchadh siad$^†$‡‡ | a dhealódh; a dhealóchadh$^†$ / a ndealódh*; a ndealóchadh*$^†$ | dhealófaí; dhealóchthaí$^†$ / ndealófaí‡‡; ndealóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go ndealaí mé; go ndealaíod$^†$ | go ndealaí tú; go ndealaír$^†$ | go ndealaí sé, sí | go ndealaímid; go ndealaí muid | go ndealaí sibh | go ndealaí siad; go ndealaíd$^†$ | — | go ndealaítear |
| subjunctive | past | dá ndealaínn | dá ndealaíteá | dá ndealaíodh sé, sí | dá ndealaímis; dá ndealaíodh muid | dá ndealaíodh sibh | dá ndealaídís; dá ndealaíodh siad | — | dá ndealaítí |
| imperative | imperative | dealaím | dealaigh | dealaíodh sé, sí | dealaímis | dealaígí; dealaídh$^†$ | dealaídís | — | dealaítear |
| verbal noun | verbal noun | dealú | dealú | dealú | dealú | dealú | dealú | dealú | dealú |
| past participle | past participle | dealaithe | dealaithe | dealaithe | dealaithe | dealaithe | dealaithe | dealaithe | dealaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

#### Derived terms

* scagdhealaigh
* sodhealaithe (“easily separated; isolable”)

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “dealaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “deiligidir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “dealuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 229
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “dealaigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “dealaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024