# հատանեմ
## Old Armenian
### Etymology

From հատ (hat) +‎ -ան- (-an-).

### Verb

հատանեմ • (hatanem)
* to cut, to cut off, to break; to carve; to split, to divide, to separate; to diminish, to curtail; to stop, to interrupt; to resolve, to decide, to determine
    հատանել զգլուխ ― hatanel zglux ― to cut off the head, to behead, to decapitate
    հատանել ի ստենէ ― hatanel i stenē ― to wean off
    հատանել ճանապարհ ― hatanel čanaparh ― to open, to pave away or road
    հատանել զծառս ― hatanel zcaṙs ― to fell, to cut down; to clear
    ական հատանել ― akan hatanel ― to mine, to dig, to hollow
    հատանել զանդամս ― hatanel zandams ― to cut off limbs, to amputate
    հատանել յարքունիս ― hatanel yarkʻunis ― to confiscate, to forfeit
    հատանել ի կենաց ― hatanel i kenacʻ ― to slay, to deprive of life, to kill
    հատանել զծարաւ ― hatanel zcaraw ― to quench, to slake the thirst
    հատանել զանձն յիմեքէ ― hatanel zanjn yimekʻē ― to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with
    հատանել զանձն ի փափկութիւն ― hatanel zanjn i pʻapʻkutʻiwn ― to give oneself up to effeminacy
    ի վատութիւն հատանել ― i vatutʻiwn hatanel ― to make a coward of
    ակօս հատանել ― akōs hatanel ― to plough, to furrow
    հատանել զգրիչ ― hatanel zgričʻ ― to make a pen
    գետն զդաշտն հատանէ ― getn zdaštn hatanē ― the river traverses the plain
    հատանել գունդ մի ― hatanel gund mi ― to detach, to form a detachment
    հատանել լուսոյ զգիշեր ― hatanel lusoy zgišer ― to drive away darkness
    հատանել զբոց հրոյ ― hatanel zbocʻ hroy ― to spark, to sparkle, to emit sparks
    դատ հատանել ― dat hatanel ― to sentence, to judge, to decide
* to strike (about a plague)
* to cross, to traverse, to pass
    հատանել զծով ― hatanel zcov ― to plough, cross or traverse the sea
    հատանել գծից զմիմեանս ― hatanel gcicʻ zmimeans ― to cross one another
    հատանել զծով եւ զցամաք ― hatanel zcov ew zcʻamakʻ ― to run over, to over-run or scour both sea and land
    հատանել ճանապարհ ― hatanel čanaparh ― to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel
    հատանել անցանել ― hatanel ancʻanel ― to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over
    հատանել զբանակն ― hatanel zbanakn ― to fray a way, to pass through, to cross
* (mediopassive, intransitive) to be cut, separated, divided
    հատանել գունոյ ― hatanel gunoy ― to turn pale; to be discoloured, tarnished, to lose colour, to fade, to grow pale
    հատանել ի յուսոյ ― hatanel i yusoy ― to lose hope, to cease to hope, to despair
    իբրեւ զկարկուտ հատեալ յամպոց ― ibrew zkarkut hateal yampocʻ ― like hail fallen from the clouds
    փայլատակունք հատանէին ― pʻaylatakunkʻ hatanēin ― thunderbolts fell
    գունդ մի հատեալ ― gund mi hateal ― a detachment of troops
    հատեալ ի յուսոյ ― hateal i yusoy ― desperate
    բան հակիրճ հատեալ ― ban hakirč hateal ― brief, succinct discourse
* (mediopassive, intransitive) to be exhausted, to decline, to fail, to desist; to abstain, to refrain
* (mediopassive, intransitive) to give out a shine, to glitter, to sparkle
    հատանել բոցոյ ― hatanel bocʻoy ― to flame, to cast a glare, to shine
    ամենայն ուրեք ոսկւոյ եւ ականց նշոյլք հատանէին ― amenayn urekʻ oskwoy ew akancʻ nšoylkʻ hatanēin ― all was brilliant with gold and precious stones
* (mediopassive, intransitive) to yield, to surrender to, to give way to, to fall into
    յանմտութիւն հատանել ― yanmtutʻiwn hatanel ― to be without even the shadow of common sense
    ի զեղխութիանս հատանել ― i zełxutʻians hatanel ― to plunge into debauchery
    ի չարութիւն հատանել ― i čʻarutʻiwn hatanel ― to abandon oneself to wickedness
    զհետ հատանել ― zhet hatanel ― to apply oneself to
    ի վաճառս հատանել ― i vačaṙs hatanel ― to deal, to traffic
    ի գինեվաճառս հատանել ― i ginevačaṙs hatanel ― to keep a wine-shop, a tavern
    յանգործութիւն հատանել ― yangorcutʻiwn hatanel ― to foment, to cherish idleness

#### Descendants

* Armenian: հատնել (hatnel)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “հատանեմ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy