# ჩქვა
## Laz
### Alternative forms

* ჭკვა (ç̌ǩva) — Jigetore

### Etymology

Inherited from Proto-Kartvelian *s₁xwa- (“one; other”). Cognate with Georgian სხვა (sxva), Mingrelian შხვა (šxva) and Svan ეშხუ (ešxu).

### Adjective

ჩქვა • (çkva) (Latin spelling çkva) (Vitse–Arkabi)
* ა ჩქვა (a çkva) else, other
    ალიქ დულჲა იქომტაში ნაიხმარასენ ირი მუთუ ეკიხვამს დო ნულუნ. კაპულაზ ნაკორობასენ ა ჩქვა კოჩი უნონ.alik dulya ikomťaşi naixmarasen iri mutu eǩixvams do nulun. ǩap̌ulaz naǩorobasen a çkva ǩoçi unon.Ali leaves everything he's need to use while he's working. It takes one more person to pick up after him.

### Adverb

ჩქვა • (çkva) (Latin spelling çkva)
* (Vitse–Arkabi, Khopa, Chkhala) again, more
    Synonym: დაჰა (daha)
** ჩქვა (çkva)
*** any more
    ჩქვა მუთუ მოთჲოფხორçkva mutu motyopxorDon't eat anything else
*** more
    ალი დო ამეტიქ ნაჲლაფენიში გამაჩამან. ამეტიში ნანიქ ჩქვა გჲონწონამ.ali do ameťik naylapenişi gamaçaman. ameťişi nanik çkva gyonǯonam.Ali and Amet are selling their naylas. Amet's has more weight.
*** (negative) no longer, anymore
    ჰაწინეჲი საატეფე არ ოკიხუი ჩქვა ჩქარ ვაგეიდგენhaǯineyi saaťepe ar oǩixui çkva çkar vageidgenNowadays, once the clocks are broken, they are never set anymore.
*** (negative) yet
    არზუ დო ჶერიდე დალეფეში ბოზოფე რენან. ჰეკო ოკუნგამან ქი ჩქვა ნავარუჩქინანფეზ “ექიზი დალეფე რენ” დაწონენან.arzu do feride dalepeşi bozope renan. heǩo oǩungaman ki çkva navaruçkinanpez “ekizi dalepe ren” daǯonenan.Arzu and Feride are each other's cousins. They look so much alike that those who don't know yet think they are twin sisters.
** ა(რ) ჩქვა (a(r) çkva)
*** (positive) again, once more, once again
    ქჩე დოლოქუნუფე ბოზოს კაჲი ვარანახუდორენ. ნანამუშიქ ა ჩქვა მეჲანახუმს.kçe dolokunupe bozos ǩayi varanaxudoren. nanamuşik a çkva meyanaxums.The girl didn't wash the white clothes well. Her mother washes them once more.
*** (negative) no longer, anymore, again, once more, once again
    ბოჲა უსუმერტაში ჶურჭა მოთდოვალამ. ოწუდეზ ნანაწაპენ ბოჲა ა ჩქვა ვარგამულუნ.boya usumerťaşi furç̌a motdovalam. oǯudez nanaǯap̌en boya a çkva vargamulun.Don't shake your brush when you paint. Paint that drips and sticks to the shelf will never come off.
* (Chanapeti) by any chance, I wonder if
    Synonyms: პატა (p̌aťa), პეჲა (p̌eya)
    ხასანიში ოხორიზ ნკომა ედგითუნ. ჩქვა ნოღალე ქომოხთესი?xasanişi oxoriz nǩoma edgitun. çkva noğale komoxtesi?There's smoke rising from Khasan's house. I wonder if they've come from the city.
* (Chanapeti) probably
    Synonyms: პატა (p̌aťa), პეჲა (p̌eya)
    ჯევერიზ ჩქვა თოლიზ ა მუთხა ქოდოლოლუ. ბოჲნე აჩილამბრენ ედო თოლი ფათხუმს.ceveriz çkva toliz a mutxa kodololu. boyne açilambren edo toli patxums.Cever seems to have something in his eye. He is constantly tearing and blinking.
* (Batumi) of course, for sure, for certain, certainly, surely (used at the end of the sentence)
    Synonym: ჰერბეტი (herbeťi)
    “სი ნოღაშა იგზალიი?” - “ვიგზალი ჩქვა.”“si noğaşa igzalii?” - “vigzali çkva.”"Did you go to the city?" - "Of course I did."

### Conjunction

ჩქვა • (çkva) (Latin spelling çkva) (Chanapeti)
* but
    Synonyms: მანა (mana), ამა (ama), ალა (ala), ედო (edo)
    ჰანდღა მჩხომი ოჭოფუშა ბიდით. ჩქვა დიდი მჩხომი ვარმაჭოფეზ. ბოჲნე წუტა მჩხომეფე ქომობიღით.handğa mçxomi oç̌opuşa bidit. çkva didi mçxomi varmaç̌opez. boyne ǯuťa mçxomepe komobiğit.Today we went fishing, but we didn't get any big fish. We always brought back small fish.
* because
    ალიზ კაი აღოდუ, ჩქვა დიდოთი მოიღუდორტუaliz ǩai ağodu, çkva didoti moiğudorťuAli deserved it, because he gone too far

### Interjection

ჩქვა • (çkva) (Latin spelling çkva) (Chanapeti)
* look here, man, for God's sake, hey
    ჩქვა, არ კოჩიზ მოთნაღერ დო დულჲამუში დოაზçkva, ar ǩoçiz motnağer do dulyamuşi doazMan, stop distracting the man and let him do his job!

### Postposition

ჩქვა • (çkva) (Latin spelling çkva)
* (Borghola) other than something, something else, something other than, other than
    Synonyms: აშკვა (aşǩva), გალე (gale), მეტი (meťi)
    ჰემუშენ ჩქვა გჲარი ნავარჭკომუ მითი ვარდოსქიდუhemuşen çkva gyari navarç̌ǩomu miti vardoskiduThere's no one left who hasn't eaten except him
* (Batumi) say
    Synonym: შო (şo)
    “ჰომოხთი” ჩქვა მიწვას“homoxti” çkva miǯvasLet him say "Come" to me

### Further reading

* Kojima, Gôichi (2012–) “çkva[1]”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Kojima, Gôichi (2012–) “çkva[2]”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Kojima, Gôichi (2012–) “çkva[3]”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Kojima, Gôichi (2012–) “çkva[4]”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Kojima, Gôichi (2012–) “çkva[5]”, in Temel Lazca-Türkçe Sözlük Taslağı‎ (in Turkish)
* Tandilava, Ali (2013) “ჩქვა”, in Merab Čuxua, Natela Kutelia, Lile Tandilava, Lali Ezugbaia, editors, Lazuri leksiḳoni [Laz Dictionary]‎, online version prepared by Levan Vašaḳiʒe, Tbilisi

## Mingrelian
### Etymology

From *შქვა (*škva), from Proto-Georgian-Zan *šuw-.

### Noun

ჩქვა • (čkva) (plural ჩქვალეფი)
* fang

#### Descendants

* → Svan: ჩქუ̂ა (čkûa)

### Further reading

* Kajaia, Otar (2005) “ჩქვა”, in Megrul-kartuli leksiḳoni [Mingrelian–Georgian Dictionary], online version prepared by Joost Gippert, Frankfurt am Main, published 2001–2004, page 1728
* Kipšidze, Iosif (1914) “ჩქვა”, in Грамматика мингрельского (иверского) языка с хрестоматией и словарем [Grammar of the Mingrelian (Iverian) Language with a Reader and a Dictionary] (Материалы по яфетическому языкознанию; 7)‎ (in Russian), Saint Petersburg: Academy Press, page 367a
* Kiria, Č̣abuḳi, Ezugbaia, Lali, Memišiši, Omar, Čuxua, Merab (2015) Lazur-megruli gramaṭiḳa [Laz–Mingrelian Grammar] (in Georgian), Tbilisi: Gamomcemloba Meridiani, page 866
* Kobalia, Alio (2010) “ჩქვა”, in Merab Čuxua, Nona Kobalia, Nana Kobalia, editors, Megruli leksiḳoni [Mingrelian Dictionary] (Ḳolxuri seria; 7)‎, online version prepared by Manana Buḳia, Tbilisi: Artanuji, →ISBN
* Pipia, Daniel (2008) “ჩქვა”, in Tamaz Pipia, Givi Boǯgua, editors, Megruli saleksiḳono masalebi [Megrelian dictionary materials] (Ḳolxuri seria; 3)‎, online version prepared by Manana Buḳia, Tbilisi: Artanuji, →ISBN