# թվանք
## Armenian
### Alternative forms

* թվանգ (tʻvang), թիվանգ (tʻivang), թիվանք (tʻivankʻ), թրփանգ (tʻrpʻang), թֆակ (tʻfak) — dialectal
* թֆանկ (tʻfank), թֆանք (tʻfankʻ), թուֆաք (tʻufakʻ), թուֆանկ (tʻufank), դֆաք (dfakʻ), թֆաք (tʻfakʻ), թըֆակ (tʻəfak), դուֆաք (dufakʻ) — obsolete
* թուանք (tʻuankʻ) — traditional orthography

### Etymology

From Middle Armenian թուանկ (tʻuank) from Persian تفنگ (tofang) and Ottoman Turkish تفنك (tüfenk). Doublet of թյուֆենկ (tʻyufenk) and թյուֆենգ (tʻyufeng).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /tʰəˈvɑnkʰ/, [tʰəvɑ́ŋkʰ]
* (Western Armenian) IPA: /təˈvɑnk/, [tʰəvɑ́ŋkʰ]

### Noun

թվանք • (tʻvankʻ)
* (dialectal) handgun, rifle
    Synonym: հրացան (hracʻan)
    թվանք գցել ― tʻvankʻ gcʻel ― shoot or fire a weapon
    թվանքը բացել ― tʻvankʻə bacʻel ― shoot or fire a weapon
    թուր ու թվանքով ― tʻur u tʻvankʻov ― armed to the teeth, loaded up (literally, “with sword and gun”)
** 1621, Yovhannēs Kamenacʻi, Patmutʻiwn paterazmin Xotʻinu [History of the Battle of Khotyn] : […] սկսան հարկանել ի հրաբորբոք թոփից եւ ի թֆանկիցն մինչեւ ցիրիկունն […] […] sksan harkanel i hraborbokʻ tʻopʻicʻ ew i tʻfankicʻn minčʻew cʻirikunn […]
** 1621, Yovhannēs Kamenacʻi, Patmutʻiwn paterazmin Xotʻinu [History of the Battle of Khotyn] : […] զի կրիցեն զզարհուրեցուցիչ զէնսն՝ որ թոփ եւ թֆանկք կոչեն […] […] zi kricʻen zzarhurecʻucʻičʻ zēnsn, or tʻopʻ ew tʻfankkʻ kočʻen […]
** 1636, Simēon Lehacʻi, Ułegrutʻiwn [Travel Accounts] : […] թֆանքով ի վերայ նոցա հասին […] […] tʻfankʻov i veray nocʻa hasin […]Translation by George A. Bournoutian […] they began to shoot […]
** 1662, Aṙakʻel Dawrižecʻi, Girkʻ patmutʻeancʻ [Book of Histories] :Եւ եկեալ մերձ բերդին Նախչուանու բանակ եդեալ նստաւ, այնքան մերձ, որ թէ թֆանք ձգէին հասանէր։ Յաղագս որոյ ասացին բարեկամքն Զըլֆիղար խանին ցնա, թէ զգուշութեամբ պահեա զքեզ՝ զի մի Օսմանցիքն թֆանքով հարցեն զքեզ։ Որոց արարեալ պատասխանի ժպտելով եւ զՕսմանցեօքն եպերանս առնելով, թէ «թֆանք նոցա յաչս իմ պատահեսցի»։ Ապա յաւուրն երկրորդի առաքեաց պատգամս առ իշխանս քաղաքին Նախչուանու, թէ մի ձգէք թֆանք կամ նետ, զի ես սակաւ արամբք գամ առ ձեզ խօսել ընդ ձեզ բանս ինչ իրաւամբ եւ դատաստանաւ։Ew ekeal merj berdin Naxčʻuanu banak edeal nstaw, aynkʻan merj, or tʻē tʻfankʻ jgēin hasanēr. Yaġags oroy asacʻin barekamkʻn Zəlfiġar xanin cʻna, tʻē zgušutʻeamb pahea zkʻez, zi mi Ōsmancʻikʻn tʻfankʻov harcʻen zkʻez. Orocʻ arareal patasxani žptelov ew zŌsmancʻeōkʻn eperans aṙnelov, tʻē “tʻfankʻ nocʻa yačʻs im patahescʻi”. Apa yawurn erkrordi aṙakʻeacʻ patgams aṙ išxans kʻaġakʻin Naxčʻuanu, tʻē mi jgēkʻ tʻfankʻ kam net, zi es sakaw arambkʻ gam aṙ jez xōsel ənd jez bans inčʻ irawamb ew datastanaw.
** ca. 1680–1684, Baṙ girg taliani [An Armenian–Italian Dictionary published in Venice] page 21:թուֆանկ․ ըսքեօփօtʻufank; əskʻeōpʻōթուֆանկ (tʻufank) = schiopo

#### Declension

i-type, inanimate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | թվանք (tʻvankʻ) | թվանքներ (tʻvankʻner) |
| dative | թվանքի (tʻvankʻi) | թվանքների (tʻvankʻneri) |
| ablative | թվանքից (tʻvankʻicʻ) | թվանքներից (tʻvankʻnericʻ) |
| instrumental | թվանքով (tʻvankʻov) | թվանքներով (tʻvankʻnerov) |
| locative | թվանքում (tʻvankʻum) | թվանքներում (tʻvankʻnerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | թվանքը/թվանքն (tʻvankʻə/tʻvankʻn) | թվանքները/թվանքներն (tʻvankʻnerə/tʻvankʻnern) |
| dative | թվանքին (tʻvankʻin) | թվանքներին (tʻvankʻnerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | թվանքս (tʻvankʻs) | թվանքներս (tʻvankʻners) |
| dative | թվանքիս (tʻvankʻis) | թվանքներիս (tʻvankʻneris) |
| ablative | թվանքիցս (tʻvankʻicʻs) | թվանքներիցս (tʻvankʻnericʻs) |
| instrumental | թվանքովս (tʻvankʻovs) | թվանքներովս (tʻvankʻnerovs) |
| locative | թվանքումս (tʻvankʻums) | թվանքներումս (tʻvankʻnerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | թվանքդ (tʻvankʻd) | թվանքներդ (tʻvankʻnerd) |
| dative | թվանքիդ (tʻvankʻid) | թվանքներիդ (tʻvankʻnerid) |
| ablative | թվանքիցդ (tʻvankʻicʻd) | թվանքներիցդ (tʻvankʻnericʻd) |
| instrumental | թվանքովդ (tʻvankʻovd) | թվանքներովդ (tʻvankʻnerovd) |
| locative | թվանքումդ (tʻvankʻumd) | թվանքներումդ (tʻvankʻnerumd) |

#### Derived terms

* թֆանկաւոր (tʻfankawor)
* թվնքել (tʻvnkʻel)

### References

* ↑ Sargsyan, Artem et al., editors (2002), “թվանգ”, in Hayocʻ lezvi barbaṙayin baṙaran [Dialectal Dictionary of the Armenian Language] (in Armenian), volume II, Yerevan: Hayastan, page 136a
* ↑ Yovhannēs Kamenacʻi (1964) H. S. Anasyan, editor, Patmutʻiwn paterazmin Xotʻinu [History of the Battle of Khotyn]‎, Yerevan: Academy Press, page 50
* ↑ Poġosyan, Norayr (2014) “թոփ և թֆանկ, թօփ և թուանկ”, in Norahayt baṙer vaġašxarhabaryan aġbyurnerum (16–18-rd dd.) [Newfound Words in Early Ashkharhabar Sources (16–18th cc.)], Yerevan: University Press, pages 81–82
* ↑ Yovhannēs Kamenacʻi (1964) H. S. Anasyan, editor, Patmutʻiwn paterazmin Xotʻinu [History of the Battle of Khotyn]‎, Yerevan: Academy Press, page 42
* ↑ Poġosyan, Norayr (2014) “թոփ և թֆանկ, թօփ և թուանկ”, in Norahayt baṙer vaġašxarhabaryan aġbyurnerum (16–18-rd dd.) [Newfound Words in Early Ashkharhabar Sources (16–18th cc.)], Yerevan: University Press, pages 81–82
* ↑ Akinean, H. N., editor (1936), Simēon dpri Lehacʻwoy uġegrutʻiwn, taregrutʻiwn ew yišatakarankʻ (Azgayin matenadaran; 141), Vienna: Mekhitarist Press, page 316
* ↑ Bournoutian, George A. (2007) The Travel Accounts of Simēon of Poland (Armenian Studies Series; 10)‎, Costa Mesa, California: Mazda Publishers, page 263
* ↑ Poġosyan, Norayr (2014) “թֆանք”, in Norahayt baṙer vaġašxarhabaryan aġbyurnerum (16–18-rd dd.) [Newfound Words in Early Ashkharhabar Sources (16–18th cc.)], Yerevan: University Press, page 82b
* ↑ Orengo, Alessandro (2019) “Il ԲԱՌ ԳԻՐԳ ՏԱԼԻԱՆԻ Un dizionario armeno-italiano del XVII secolo”, in U. Bläsing, J. Dum-Tragut, T.M. van Lint, editors, Armenian, Hittite, and Indo-European Studies: A Commemoration Volume for Jos J.S. Weitenberg (Hebrew University Armenian Studies; 15), Leuven: Peeters, page 223