# túsaigh
## Irish
### Alternative forms

* túsuigh (obsolete)

### Etymology

From tús +‎ -igh, though it may actually originally be a blend of tús (“beginning”) +‎ tosaigh (“to begin”).

### Pronunciation

* (Ulster) IPA: /ˈt̪ˠuːsˠiː/

### Verb

túsaigh (present analytic túsaíonn, future analytic túsóidh, verbal noun túsú, past participle túsaithe)
* (Ulster) start, begin, initialize
    Synonym: tosaigh

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | túsaím | túsaíonn tú; túsaír$^†$ | túsaíonn sé, sí | túsaímid; túsaíonn muid | túsaíonn sibh | túsaíonn siad; túsaíd$^†$ | a thúsaíonn; a thúsaíos / a dtúsaíonn* | túsaítear |
| indicative | past | thúsaigh mé; thúsaíos | thúsaigh tú; thúsaís | thúsaigh sé, sí | thúsaíomar; thúsaigh muid | thúsaigh sibh; thúsaíobhair | thúsaigh siad; thúsaíodar | a thúsaigh / ar thúsaigh* | túsaíodh |
| indicative | past habitual | thúsaínn / dtúsaínn‡‡ | thúsaíteá / dtúsaíteá‡‡ | thúsaíodh sé, sí / dtúsaíodh sé, sí‡‡ | thúsaímis; thúsaíodh muid / dtúsaímis‡‡; dtúsaíodh muid‡‡ | thúsaíodh sibh / dtúsaíodh sibh‡‡ | thúsaídís; thúsaíodh siad / dtúsaídís‡‡; dtúsaíodh siad‡‡ | a thúsaíodh / a dtúsaíodh* | thúsaítí / dtúsaítí‡‡ |
| future | future | túsóidh mé; túsód; túsóchaidh mé$^†$ | túsóidh tú; túsóir$^†$; túsóchaidh tú$^†$ | túsóidh sé, sí; túsóchaidh sé, sí$^†$ | túsóimid; túsóidh muid; túsóchaimid$^†$; túsóchaidh muid$^†$ | túsóidh sibh; túsóchaidh sibh$^†$ | túsóidh siad; túsóid$^†$; túsóchaidh siad$^†$ | a thúsóidh; a thúsós; a thúsóchaidh$^†$; a thúsóchas$^†$ / a dtúsóidh*; a dtúsóchaidh*$^†$ | túsófar; túsóchar$^†$ |
| conditional | conditional | thúsóinn; thúsóchainn$^†$ / dtúsóinn‡‡; dtúsóchainn$^†$‡‡ | thúsófá; thúsóchthá$^†$ / dtúsófá‡‡; dtúsóchthá$^†$‡‡ | thúsódh sé, sí; thúsóchadh sé, sí$^†$ / dtúsódh sé, sí‡‡; dtúsóchadh sé, sí$^†$‡‡ | thúsóimis; thúsódh muid; thúsóchaimis$^†$; thúsóchadh muid$^†$ / dtúsóimis‡‡; dtúsódh muid‡‡; dtúsóchaimis$^†$‡‡; dtúsóchadh muid$^†$‡‡ | thúsódh sibh; thúsóchadh sibh$^†$ / dtúsódh sibh‡‡; dtúsóchadh sibh$^†$‡‡ | thúsóidís; thúsódh siad; thúsóchadh siad$^†$ / dtúsóidís‡‡; dtúsódh siad‡‡; dtúsóchadh siad$^†$‡‡ | a thúsódh; a thúsóchadh$^†$ / a dtúsódh*; a dtúsóchadh*$^†$ | thúsófaí; thúsóchthaí$^†$ / dtúsófaí‡‡; dtúsóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go dtúsaí mé; go dtúsaíod$^†$ | go dtúsaí tú; go dtúsaír$^†$ | go dtúsaí sé, sí | go dtúsaímid; go dtúsaí muid | go dtúsaí sibh | go dtúsaí siad; go dtúsaíd$^†$ | — | go dtúsaítear |
| subjunctive | past | dá dtúsaínn | dá dtúsaíteá | dá dtúsaíodh sé, sí | dá dtúsaímis; dá dtúsaíodh muid | dá dtúsaíodh sibh | dá dtúsaídís; dá dtúsaíodh siad | — | dá dtúsaítí |
| imperative | imperative | túsaím | túsaigh | túsaíodh sé, sí | túsaímis | túsaígí; túsaídh$^†$ | túsaídís | — | túsaítear |
| verbal noun | verbal noun | túsú | túsú | túsú | túsú | túsú | túsú | túsú | túsú |
| past participle | past participle | túsaithe | túsaithe | túsaithe | túsaithe | túsaithe | túsaithe | túsaithe | túsaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ “túsaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “túsaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

### Further reading

* Dinneen, Patrick S. (1927) “túsuiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society
* “túsaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024