# որձ
## Armenian
### Etymology

From Old Armenian որձ (orj).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /voɾt͡sʰ/, [voɾt͡sʰ]
* (Western Armenian) IPA: /voɾt͡s/, [voɾt͡sʰ]

### Adjective

որձ • (orj) (superlative ամենաորձ)
* male (of an animal)
    որձ եւ էգ ― orj ew ēg ― male and female
* (dialectal) hard (said of radish used as seeds)
* (dialectal) hard, rugged (said e.g. of a woman)

#### Declension

nominalized, i-type (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | որձ (orj) | որձեր (orjer) |
| dative | որձի (orji) | որձերի (orjeri) |
| ablative | որձից (orjicʻ) | որձերից (orjericʻ) |
| instrumental | որձով (orjov) | որձերով (orjerov) |
| locative | որձում (orjum) | որձերում (orjerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | որձը/որձն (orjə/orjn) | որձերը/որձերն (orjerə/orjern) |
| dative | որձին (orjin) | որձերին (orjerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | որձս (orjs) | որձերս (orjers) |
| dative | որձիս (orjis) | որձերիս (orjeris) |
| ablative | որձիցս (orjicʻs) | որձերիցս (orjericʻs) |
| instrumental | որձովս (orjovs) | որձերովս (orjerovs) |
| locative | որձումս (orjums) | որձերումս (orjerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | որձդ (orjd) | որձերդ (orjerd) |
| dative | որձիդ (orjid) | որձերիդ (orjerid) |
| ablative | որձիցդ (orjicʻd) | որձերիցդ (orjericʻd) |
| instrumental | որձովդ (orjovd) | որձերովդ (orjerovd) |
| locative | որձումդ (orjumd) | որձերումդ (orjerumd) |

### Noun

որձ • (orj)
* male (of an animal)

#### Declension

i-type, animate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | որձ (orj) | որձեր (orjer) |
| dative | որձի (orji) | որձերի (orjeri) |
| ablative | որձից (orjicʻ) | որձերից (orjericʻ) |
| instrumental | որձով (orjov) | որձերով (orjerov) |
| locative | — | — |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | որձը/որձն (orjə/orjn) | որձերը/որձերն (orjerə/orjern) |
| dative | որձին (orjin) | որձերին (orjerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | որձս (orjs) | որձերս (orjers) |
| dative | որձիս (orjis) | որձերիս (orjeris) |
| ablative | որձիցս (orjicʻs) | որձերիցս (orjericʻs) |
| instrumental | որձովս (orjovs) | որձերովս (orjerovs) |
| locative | — | — |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | որձդ (orjd) | որձերդ (orjerd) |
| dative | որձիդ (orjid) | որձերիդ (orjerid) |
| ablative | որձիցդ (orjicʻd) | որձերիցդ (orjericʻd) |
| instrumental | որձովդ (orjovd) | որձերովդ (orjerovd) |
| locative | — | — |

### Related terms

* որձակ (orjak)

## Old Armenian
### Etymology

Of the same origin as որձիք (orjikʻ, “testicles”).

### Adjective

որձ • (orj)
* male (said both of humans and animals)
** 7th century, Anania Širakacʻi, Ašxarhacʻoycʻ [Geography] :Եւ զռնգնեղջիւր գազանէն ասեն թէ յՈվկիանոսէ անցանեն ընդ Ենտոս-Լիբիա մինչեւ ցՆեղոս, եւ նման են գետաձիոյ եւ ամենեքեան որձ են․Ew zṙngnełǰiwr gazanēn asen tʻē yOvkianosē ancʻanen ənd Entos-Libia minčʻew cʻNełos, ew nman en getajioy ew amenekʻean orj en;1992 translation by Robert H. HewsenThey tell of rhinoceroses which roam from the Ocean to Inner Libya as far as the Nile; they resemble the hippopotamus and are all males.
* very hard, rugged (said of objects)
* male (of a plant)
* unfertile

#### Descendants

* Armenian: որձ (orj)

### References

* Petrosean, Matatʻeay (1879) “որձ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “որձ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Ačaṙean, Hračʻeay (1971–1979) “որձ”, in Hayerēn armatakan baṙaran [Armenian Etymological Dictionary] (in Armenian), 2nd edition, a reprint of the original 1926–1935 seven-volume edition, Yerevan: University Press
* Thorsø, Rasmus (2023) Prehistoric loanwords in Armenian: Hurro-Urartian, Kartvelian, and the unclassified substrate‎, PhD dissertation, Leiden University, page 82