# cumhdaigh
## Irish
### Alternative forms

* cúmhdaigh, cumhduigh, cúmhduigh (obsolete)

### Etymology

From Middle Irish cumtaigid (whence also Scottish Gaelic còmhdaich and Manx coodee), denominal from Old Irish cumtach, the verbal noun of con·utaing.

### Pronunciation

* (Munster) IPA: /ˈkuːd̪ˠɪɟ/
* (Galway) IPA: /ˈkuːd̪ˠə/
* (Mayo) IPA: /ˈkuːd̪ˠiː/
* (Ulster) IPA: /ˈkuːd̪ˠi/

### Verb

cumhdaigh (present analytic cumhdaíonn, future analytic cumhdóidh, verbal noun cumhdach, past participle cumhdaithe)
* to cover, cover up
* to keep, preserve, protect
    Synonym: coinnigh
* (law, literary) to enshrine (protect within an official law or treaty)
* to upholster
* to jacket (enclose or encase in a jacket)
* to muffle (wrap up for warmth, protection or security)
* to roof (cover or furnish with a roof)
    Synonym: díon
* (literary) to build
    Synonyms: tóg, déan

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | cumhdaím | cumhdaíonn tú; cumhdaír$^†$ | cumhdaíonn sé, sí | cumhdaímid; cumhdaíonn muid | cumhdaíonn sibh | cumhdaíonn siad; cumhdaíd$^†$ | a chumhdaíonn; a chumhdaíos / a gcumhdaíonn* | cumhdaítear |
| indicative | past | chumhdaigh mé; chumhdaíos | chumhdaigh tú; chumhdaís | chumhdaigh sé, sí | chumhdaíomar; chumhdaigh muid | chumhdaigh sibh; chumhdaíobhair | chumhdaigh siad; chumhdaíodar | a chumhdaigh / ar chumhdaigh* | cumhdaíodh |
| indicative | past habitual | chumhdaínn / gcumhdaínn‡‡ | chumhdaíteá / gcumhdaíteá‡‡ | chumhdaíodh sé, sí / gcumhdaíodh sé, sí‡‡ | chumhdaímis; chumhdaíodh muid / gcumhdaímis‡‡; gcumhdaíodh muid‡‡ | chumhdaíodh sibh / gcumhdaíodh sibh‡‡ | chumhdaídís; chumhdaíodh siad / gcumhdaídís‡‡; gcumhdaíodh siad‡‡ | a chumhdaíodh / a gcumhdaíodh* | chumhdaítí / gcumhdaítí‡‡ |
| future | future | cumhdóidh mé; cumhdód; cumhdóchaidh mé$^†$ | cumhdóidh tú; cumhdóir$^†$; cumhdóchaidh tú$^†$ | cumhdóidh sé, sí; cumhdóchaidh sé, sí$^†$ | cumhdóimid; cumhdóidh muid; cumhdóchaimid$^†$; cumhdóchaidh muid$^†$ | cumhdóidh sibh; cumhdóchaidh sibh$^†$ | cumhdóidh siad; cumhdóid$^†$; cumhdóchaidh siad$^†$ | a chumhdóidh; a chumhdós; a chumhdóchaidh$^†$; a chumhdóchas$^†$ / a gcumhdóidh*; a gcumhdóchaidh*$^†$ | cumhdófar; cumhdóchar$^†$ |
| conditional | conditional | chumhdóinn; chumhdóchainn$^†$ / gcumhdóinn‡‡; gcumhdóchainn$^†$‡‡ | chumhdófá; chumhdóchthá$^†$ / gcumhdófá‡‡; gcumhdóchthá$^†$‡‡ | chumhdódh sé, sí; chumhdóchadh sé, sí$^†$ / gcumhdódh sé, sí‡‡; gcumhdóchadh sé, sí$^†$‡‡ | chumhdóimis; chumhdódh muid; chumhdóchaimis$^†$; chumhdóchadh muid$^†$ / gcumhdóimis‡‡; gcumhdódh muid‡‡; gcumhdóchaimis$^†$‡‡; gcumhdóchadh muid$^†$‡‡ | chumhdódh sibh; chumhdóchadh sibh$^†$ / gcumhdódh sibh‡‡; gcumhdóchadh sibh$^†$‡‡ | chumhdóidís; chumhdódh siad; chumhdóchadh siad$^†$ / gcumhdóidís‡‡; gcumhdódh siad‡‡; gcumhdóchadh siad$^†$‡‡ | a chumhdódh; a chumhdóchadh$^†$ / a gcumhdódh*; a gcumhdóchadh*$^†$ | chumhdófaí; chumhdóchthaí$^†$ / gcumhdófaí‡‡; gcumhdóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go gcumhdaí mé; go gcumhdaíod$^†$ | go gcumhdaí tú; go gcumhdaír$^†$ | go gcumhdaí sé, sí | go gcumhdaímid; go gcumhdaí muid | go gcumhdaí sibh | go gcumhdaí siad; go gcumhdaíd$^†$ | — | go gcumhdaítear |
| subjunctive | past | dá gcumhdaínn | dá gcumhdaíteá | dá gcumhdaíodh sé, sí | dá gcumhdaímis; dá gcumhdaíodh muid | dá gcumhdaíodh sibh | dá gcumhdaídís; dá gcumhdaíodh siad | — | dá gcumhdaítí |
| imperative | imperative | cumhdaím | cumhdaigh | cumhdaíodh sé, sí | cumhdaímis | cumhdaígí; cumhdaídh$^†$ | cumhdaídís | — | cumhdaítear |
| verbal noun | verbal noun | cumhdach | cumhdach | cumhdach | cumhdach | cumhdach | cumhdach | cumhdach | cumhdach |
| past participle | past participle | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe | cumhdaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, § 130, page 50

### Further reading

* “cumhdaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “con-utainc, con-utaing”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “cuṁduiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 216
* Ó Dónaill, Niall (1977) “cumhdaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN