# tomhais
## Irish
### Pronunciation

* (Aran) IPA: /t̪ˠuːʃ/, /t̪ˠɞʃ/
* (Cois Fharraige) IPA: /t̪ˠɛʃ/

### Etymology 1

From Middle Irish toimsid, denominal verb from Old Irish tomus (“weighing, measure”), replacing Old Irish do·midethar (“to weigh”). From Proto-Celtic *to- + *messus (“measurement, judgement”), from Proto-Indo-European *med- (“to measure”).

#### Verb

tomhais (present analytic tomhaiseann, future analytic tomhaisfidh, verbal noun tomhas, past participle tomhaiste)
* to measure, weigh
* to estimate, guess

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | tomhaisim | tomhaiseann tú; tomhaisir$^†$ | tomhaiseann sé, sí | tomhaisimid | tomhaiseann sibh | tomhaiseann siad; tomhaisid$^†$ | a thomhaiseann; a thomhaiseas / a dtomhaiseann* | tomhaistear |
| indicative | past | thomhais mé; thomhaiseas | thomhais tú; thomhaisis | thomhais sé, sí | thomhaiseamar; thomhais muid | thomhais sibh; thomhaiseabhair | thomhais siad; thomhaiseadar | a thomhais / ar thomhais* | tomhaiseadh |
| indicative | past habitual | thomhaisinn / dtomhaisinn‡‡ | thomhaisteá / dtomhaisteá‡‡ | thomhaiseadh sé, sí / dtomhaiseadh sé, sí‡‡ | thomhaisimis; thomhaiseadh muid / dtomhaisimis‡‡; dtomhaiseadh muid‡‡ | thomhaiseadh sibh / dtomhaiseadh sibh‡‡ | thomhaisidís; thomhaiseadh siad / dtomhaisidís‡‡; dtomhaiseadh siad‡‡ | a thomhaiseadh / a dtomhaiseadh* | thomhaistí / dtomhaistí‡‡ |
| future | future | tomhaisfidh mé; tomhaisfead | tomhaisfidh tú; tomhaisfir$^†$ | tomhaisfidh sé, sí | tomhaisfimid; tomhaisfidh muid | tomhaisfidh sibh | tomhaisfidh siad; tomhaisfid$^†$ | a thomhaisfidh; a thomhaisfeas / a dtomhaisfidh* | tomhaisfear |
| conditional | conditional | thomhaisfinn / dtomhaisfinn‡‡ | thomhaisfeá / dtomhaisfeá‡‡ | thomhaisfeadh sé, sí / dtomhaisfeadh sé, sí‡‡ | thomhaisfimis; thomhaisfeadh muid / dtomhaisfimis‡‡; dtomhaisfeadh muid‡‡ | thomhaisfeadh sibh / dtomhaisfeadh sibh‡‡ | thomhaisfidís; thomhaisfeadh siad / dtomhaisfidís‡‡; dtomhaisfeadh siad‡‡ | a thomhaisfeadh / a dtomhaisfeadh* | thomhaisfí / dtomhaisfí‡‡ |
| subjunctive | present | go dtomhaise mé; go dtomhaisead$^†$ | go dtomhaise tú; go dtomhaisir$^†$ | go dtomhaise sé, sí | go dtomhaisimid; go dtomhaise muid | go dtomhaise sibh | go dtomhaise siad; go dtomhaisid$^†$ | — | go dtomhaistear |
| subjunctive | past | dá dtomhaisinn | dá dtomhaisteá | dá dtomhaiseadh sé, sí | dá dtomhaisimis; dá dtomhaiseadh muid | dá dtomhaiseadh sibh | dá dtomhaisidís; dá dtomhaiseadh siad | — | dá dtomhaistí |
| imperative | imperative | tomhaisim | tomhais | tomhaiseadh sé, sí | tomhaisimis | tomhaisigí; tomhaisidh$^†$ | tomhaisidís | — | tomhaistear |
| verbal noun | verbal noun | tomhas | tomhas | tomhas | tomhas | tomhas | tomhas | tomhas | tomhas |
| past participle | past participle | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste | tomhaiste |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis
Alternative verbal noun: tomhais

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Noun

tomhais m
* genitive singular of tomhas

#### Noun

tomhais m (genitive singular tomhais)
* Cois Fharraige form of tomhas

### Further reading

* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 toimsid, toimsigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Ó Dónaill, Niall (1977) “tomhais”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

### References

* ↑ Finck, F. N. (1899) Die araner mundart (in German), volume II, Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 294
* ↑ de Bhaldraithe, Tomás (1975) The Irish of Cois Fhairrge, Co. Galway: A Phonetic Study, Dublin Institute for Advanced Studies, § 42

## Scottish Gaelic
### Etymology 1

From Old Irish toimsid, denominal verb from tomus (“weighing, measure”), from Proto-Celtic *to- + *messus (“measurement, judgement”), from Proto-Indo-European *med- (“to measure”).

#### Verb

tomhais (past thomhais, future tomhaisidh, verbal noun tomhas, past participle tomhaiste)
* measure, gauge, weigh
* survey (land, etc.)
* calculate, compute (distance, speed, etc.)
* guess

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Noun

tomhais m
* genitive singular of tomhas

### Further reading

* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 toimsid, toimsigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language