# έξυπνος
## Greek
### Etymology

Inherited from Byzantine Greek ἔξυπνος (éxupnos), from Hellenistic Koine Greek ἔξυπνος (éxupnos, “awake, aware, alert”), from Ancient Greek ἐξ (ex) + ὕπνος (húpnos, “sleep”). Doublet of ξύπνιος (xýpnios).

### Pronunciation

* IPA: /ˈe.ksi.pnos/
* Hyphenation: έ‧ξυ‧πνος

### Adjective

έξυπνος • (éxypnos) m (feminine έξυπνη, neuter έξυπνο)
* clever, intelligent, sharp

#### Declension

| number case \ gender | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| number case \ gender | masculine | feminine | neuter | masculine | feminine | neuter |
| nominative | έξυπνος • | έξυπνη • | έξυπνο • | έξυπνοι • | έξυπνες • | έξυπνα • |
| genitive | έξυπνου • | έξυπνης • | έξυπνου • | έξυπνων • | έξυπνων • | έξυπνων • |
| accusative | έξυπνο • | έξυπνη • | έξυπνο • | έξυπνους • | έξυπνες • | έξυπνα • |
| vocative | έξυπνε • | έξυπνη • | έξυπνο • | έξυπνοι • | έξυπνες • | έξυπνα • |
| derivations | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) | Comparative: πιο + positive forms (e.g. πιο έξυπνος, etc.) Relative superlative: definite article + πιο + positive forms (e.g. ο πιο έξυπνος, etc.) |
| comparative | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| comparative | masculine | feminine | neuter | masculine | feminine | neuter |
| nominative | εξυπνότερος • | εξυπνότερη • | εξυπνότερο • | εξυπνότεροι • | εξυπνότερες • | εξυπνότερα • |
| genitive | εξυπνότερου • | εξυπνότερης • | εξυπνότερου • | εξυπνότερων • | εξυπνότερων • | εξυπνότερων • |
| accusative | εξυπνότερο • | εξυπνότερη • | εξυπνότερο • | εξυπνότερους • | εξυπνότερες • | εξυπνότερα • |
| vocative | εξυπνότερε • | εξυπνότερη • | εξυπνότερο • | εξυπνότεροι • | εξυπνότερες • | εξυπνότερα • |
| derivations | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) | relative superlative: ο + comparative forms (eg "ο εξυπνότερος", etc) |
| Absolute superlative | singular | singular | singular | plural | plural | plural |
| Absolute superlative | masculine | feminine | neuter | masculine | feminine | neuter |
| nominative | εξυπνότατος • | εξυπνότατη • | εξυπνότατο • | εξυπνότατοι • | εξυπνότατες • | εξυπνότατα • |
| genitive | εξυπνότατου • | εξυπνότατης • | εξυπνότατου • | εξυπνότατων • | εξυπνότατων • | εξυπνότατων • |
| accusative | εξυπνότατο • | εξυπνότατη • | εξυπνότατο • | εξυπνότατους • | εξυπνότατες • | εξυπνότατα • |
| vocative | εξυπνότατε • | εξυπνότατη • | εξυπνότατο • | εξυπνότατοι • | εξυπνότατες • | εξυπνότατα • |

#### Synonyms

* ευφυής (effyís, “intelligent”)
* εύστροφος (éfstrofos), οξύνους (oxýnous)
also
* νοήμων (noḯmon) / νοήμονας (noḯmonas, “intelligent”)
* ιδιοφυής (idiofyís, “genius, gifted”)
figurative, colloquial:
* ατσίδα f (atsída), διαόλου κάλτσα f (diaólou káltsa), σπίρτο n (spírto), τζίνι n (tzíni), φωστήρας m (fostíras)
* Bird names, denoting figuratively quick wit:
** αετός m (aetós, “eagle”)
** εξυπνοπούλι n (exypnopoúli), ξυπνοπούλι n (xypnopoúli, “smarty pants, literally: a clever bird”)
** ξεφτέρι n (xeftéri)
** σαΐνι n (saḯni)
** τσίφτης m (tsíftis)

#### Antonyms

* see: βλάκας (vlákas)

#### Derived terms

* εξυπνάδα f (exypnáda, “intelligence”)
* πανέξυπνος (panéxypnos, “ingenious, very intelligent”)

#### Related terms

* ξυπνάω (xypnáo)

### Further reading

* έξυπνος, in Λεξικό της κοινής νεοελληνικής [Dictionary of Standard Modern Greek], Triantafyllidis Foundation, 1998 at the Centre for the Greek language