# uraigh
## Irish
### Alternative forms

* urdhubhuigh (obsolete)

### Etymology

From ur- +‎ dubh (“black”) +‎ -aigh (verbal suffix), a back-formation from the verbal noun.

### Verb

uraigh (present analytic uraíonn, future analytic uróidh, verbal noun urú, past participle uraithe)
* (transitive) darken
* (transitive, phonology) eclipse

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | uraím | uraíonn tú; uraír$^†$ | uraíonn sé, sí | uraímid; uraíonn muid | uraíonn sibh | uraíonn siad; uraíd$^†$ | a uraíonn; a uraíos / a n-uraíonn* | uraítear |
| indicative | past | d'uraigh mé; d'uraíos / uraigh mé‡; uraíos‡ | d'uraigh tú; d'uraís / uraigh tú‡; uraís‡ | d'uraigh sé, sí / uraigh sé, sí‡ | d'uraíomar; d'uraigh muid / uraíomar‡; uraigh muid‡ | d'uraigh sibh; d'uraíobhair / uraigh sibh‡; uraíobhair‡ | d'uraigh siad; d'uraíodar / uraigh siad‡; uraíodar‡ | a d'uraigh / ar uraigh* | uraíodh; huraíodh$^†$ |
| indicative | past habitual | d'uraínn / uraínn‡; n-uraínn‡‡ | d'uraíteá / uraíteá‡; n-uraíteá‡‡ | d'uraíodh sé, sí / uraíodh sé, sí‡; n-uraíodh sé, sí‡‡ | d'uraímis; d'uraíodh muid / uraímis‡; uraíodh muid‡; n-uraímis‡‡; n-uraíodh muid‡‡ | d'uraíodh sibh / uraíodh sibh‡; n-uraíodh sibh‡‡ | d'uraídís; d'uraíodh siad / uraídís; uraíodh siad‡; n-uraídís‡‡; n-uraíodh siad‡‡ | a d'uraíodh / a n-uraíodh* | d'uraítí / uraítí‡; n-uraítí‡‡ |
| future | future | uróidh mé; uród; uróchaidh mé$^†$ | uróidh tú; uróir$^†$; uróchaidh tú$^†$ | uróidh sé, sí; uróchaidh sé, sí$^†$ | uróimid; uróidh muid; uróchaimid$^†$; uróchaidh muid$^†$ | uróidh sibh; uróchaidh sibh$^†$ | uróidh siad; uróid$^†$; uróchaidh siad$^†$ | a uróidh; a urós; a uróchaidh$^†$; a uróchas$^†$ / a n-uróidh*; a n-uróchaidh*$^†$ | urófar; uróchar$^†$ |
| conditional | conditional | d'uróinn; d'uróchainn$^†$ / uróinn‡; uróchainn$^†$‡; n-uróinn‡‡; n-uróchainn$^†$‡‡ | d'urófá; d'uróchthá$^†$ / urófá‡; uróchthá$^†$‡; n-urófá‡‡; n-uróchthá$^†$‡‡ | d'uródh sé, sí; d'uróchadh sé, sí$^†$ / uródh sé, sí‡; uróchadh sé, sí$^†$‡; n-uródh sé, sí‡‡; n-uróchadh sé, sí$^†$‡‡ | d'uróimis; d'uródh muid; d'uróchaimis$^†$; d'uróchadh muid$^†$ / uróimis‡; uródh muid‡; uróchaimis$^†$‡; uróchadh muid$^†$‡; n-uróimis‡‡; n-uródh muid‡‡; n-uróchaimis$^†$‡‡; n-uróchadh muid$^†$‡‡ | d'uródh sibh; d'uróchadh sibh$^†$ / uródh sibh‡; uróchadh sibh$^†$‡; n-uródh sibh‡‡; n-uróchadh sibh$^†$‡‡ | d'uróidís; d'uródh siad; d'uróchadh siad$^†$ / uróidís‡; uródh siad‡; uróchadh siad$^†$‡; n-uróidís‡‡; n-uródh siad‡‡; n-uróchadh siad$^†$‡‡ | a d'uródh; a d'uróchadh$^†$ / a n-uródh*; a n-uróchadh*$^†$ | d'urófaí; d'uróchthaí$^†$ / urófaí‡; uróchthaí$^†$‡; n-urófaí‡‡; n-uróchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go n-uraí mé; go n-uraíod$^†$ | go n-uraí tú; go n-uraír$^†$ | go n-uraí sé, sí | go n-uraímid; go n-uraí muid | go n-uraí sibh | go n-uraí siad; go n-uraíd$^†$ | — | go n-uraítear |
| subjunctive | past | dá n-uraínn | dá n-uraíteá | dá n-uraíodh sé, sí | dá n-uraímis; dá n-uraíodh muid | dá n-uraíodh sibh | dá n-uraídís; dá n-uraíodh siad | — | dá n-uraítí |
| imperative | imperative | uraím | uraigh | uraíodh sé, sí | uraímis | uraígí; uraídh$^†$ | uraídís | — | uraítear |
| verbal noun | verbal noun | urú | urú | urú | urú | urú | urú | urú | urú |
| past participle | past participle | uraithe | uraithe | uraithe | uraithe | uraithe | uraithe | uraithe | uraithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡ dependent form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis (except an)

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “uraigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* “uraigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024