# gualaigh
## Irish
### Etymology 1

From gual (“coal, charcoal”) +‎ -igh.

#### Verb

gualaigh (present analytic gualaíonn, future analytic gualóidh, verbal noun gualú, past participle gualaithe)
* (transitive, intransitive) char
    Synonym: déan gualach de

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | gualaím | gualaíonn tú; gualaír$^†$ | gualaíonn sé, sí | gualaímid; gualaíonn muid | gualaíonn sibh | gualaíonn siad; gualaíd$^†$ | a ghualaíonn; a ghualaíos / a ngualaíonn* | gualaítear |
| indicative | past | ghualaigh mé; ghualaíos | ghualaigh tú; ghualaís | ghualaigh sé, sí | ghualaíomar; ghualaigh muid | ghualaigh sibh; ghualaíobhair | ghualaigh siad; ghualaíodar | a ghualaigh / ar ghualaigh* | gualaíodh |
| indicative | past habitual | ghualaínn / ngualaínn‡‡ | ghualaíteá / ngualaíteá‡‡ | ghualaíodh sé, sí / ngualaíodh sé, sí‡‡ | ghualaímis; ghualaíodh muid / ngualaímis‡‡; ngualaíodh muid‡‡ | ghualaíodh sibh / ngualaíodh sibh‡‡ | ghualaídís; ghualaíodh siad / ngualaídís‡‡; ngualaíodh siad‡‡ | a ghualaíodh / a ngualaíodh* | ghualaítí / ngualaítí‡‡ |
| future | future | gualóidh mé; gualód; gualóchaidh mé$^†$ | gualóidh tú; gualóir$^†$; gualóchaidh tú$^†$ | gualóidh sé, sí; gualóchaidh sé, sí$^†$ | gualóimid; gualóidh muid; gualóchaimid$^†$; gualóchaidh muid$^†$ | gualóidh sibh; gualóchaidh sibh$^†$ | gualóidh siad; gualóid$^†$; gualóchaidh siad$^†$ | a ghualóidh; a ghualós; a ghualóchaidh$^†$; a ghualóchas$^†$ / a ngualóidh*; a ngualóchaidh*$^†$ | gualófar; gualóchar$^†$ |
| conditional | conditional | ghualóinn; ghualóchainn$^†$ / ngualóinn‡‡; ngualóchainn$^†$‡‡ | ghualófá; ghualóchthá$^†$ / ngualófá‡‡; ngualóchthá$^†$‡‡ | ghualódh sé, sí; ghualóchadh sé, sí$^†$ / ngualódh sé, sí‡‡; ngualóchadh sé, sí$^†$‡‡ | ghualóimis; ghualódh muid; ghualóchaimis$^†$; ghualóchadh muid$^†$ / ngualóimis‡‡; ngualódh muid‡‡; ngualóchaimis$^†$‡‡; ngualóchadh muid$^†$‡‡ | ghualódh sibh; ghualóchadh sibh$^†$ / ngualódh sibh‡‡; ngualóchadh sibh$^†$‡‡ | ghualóidís; ghualódh siad; ghualóchadh siad$^†$ / ngualóidís‡‡; ngualódh siad‡‡; ngualóchadh siad$^†$‡‡ | a ghualódh; a ghualóchadh$^†$ / a ngualódh*; a ngualóchadh*$^†$ | ghualófaí; ghualóchthaí$^†$ / ngualófaí‡‡; ngualóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go ngualaí mé; go ngualaíod$^†$ | go ngualaí tú; go ngualaír$^†$ | go ngualaí sé, sí | go ngualaímid; go ngualaí muid | go ngualaí sibh | go ngualaí siad; go ngualaíd$^†$ | — | go ngualaítear |
| subjunctive | past | dá ngualaínn | dá ngualaíteá | dá ngualaíodh sé, sí | dá ngualaímis; dá ngualaíodh muid | dá ngualaíodh sibh | dá ngualaídís; dá ngualaíodh siad | — | dá ngualaítí |
| imperative | imperative | gualaím | gualaigh | gualaíodh sé, sí | gualaímis | gualaígí; gualaídh$^†$ | gualaídís | — | gualaítear |
| verbal noun | verbal noun | gualú | gualú | gualú | gualú | gualú | gualú | gualú | gualú |
| past participle | past participle | gualaithe | gualaithe | gualaithe | gualaithe | gualaithe | gualaithe | gualaithe | gualaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Noun

gualaigh
* vocative/genitive singular of gualach (“charcoal”)

### Further reading

* “char”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2024
* Ó Dónaill, Niall (1977) “gualaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “gualaigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “gualaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024