# հանրագիտարան
## Armenian
### Etymology

From հանուր (hanur, “universal, general”) +‎ -ա- (-a-) +‎ գիտեմ (gitem, “I know”) +‎ -արան (-aran, “-arium”). The first attestation is from 1868. հանրագէտ (hanragēt), հանրագիտական (hanragitakan, “encyclopedic”) are from 1861.

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /hɑnɾɑɡitɑˈɾɑn/, [hɑnɾɑɡitɑɾɑ́n]
* (Western Armenian) IPA: /hɑnɾɑkidɑˈɾɑn/, [hɑnɾɑkʰidɑɾɑ́n]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

հանրագիտարան • (hanragitaran)
* encyclopedia
** 1868, Victor Hugo, translated by Grigor Čʻilinkirean, Les Misérables, volume V, Constantinople, page 70:Կարդինալը […] իւր յատկութիւնն էր Հանրագիտարանը ատել եւ գնդախաղ խաղալKardinalə […] iwr yatkutʻiwnn ēr Hanragitaranə atel ew gndaxaġ xaġalThe Cardinal […] his specialty was a hatred of the Encyclopaedia, and a play at billiards
** 1987, Soviet Armenian Encyclopedia volume 13:1967-ից գործում է Հայկական սովետական հանրագիտարանի գլխ. խմբագրությունը։1967-icʻ gorcum ē Haykakan sovetakan hanragitarani glx. xmbagrutʻyunə.The chief editorial board of the Armenian Soviet Encyclopedia operates since 1967.
** 2003, Azg (daily newspaper) July 18:Յուրաքանչյուր ընտանիք պատիվ էր համարում եւ անհրաժեշտություն՝ իր տան գրադարանում ունենալ հանրագիտարանի հրատարակությունները: Չնայած հանրագիտարանային գրականություն (տեղեկատու, բառարաններ եւ այլն) ստեղծելու մեր ժողովրդի հարուստ ավանդույթներին, Հայկական հանրագիտարանն առաջին անգամ ընթերցողին ներկայացավ իբրեւ համապարփակ, լրջորեն մշակված հայերեն գիտական տեղեկատու (անշուշտ, ինչ-ինչ առումներով տեղի տալով ժամանակի գաղափարախոսությանը)։Yurakʻančʻyur əntanikʻ pativ ēr hamarum ew anhražeštutʻyun, ir tan gradaranum unenal hanragitarani hratarakutʻyunnerə: Čʻnayac hanragitaranayin grakanutʻyun (teġekatu, baṙaranner ew ayln) steġcelu mer žoġovrdi harust avanduytʻnerin, Haykakan hanragitarann aṙaǰin angam əntʻercʻoġin nerkayacʻav ibrew hamaparpʻak, lrǰoren mšakvac hayeren gitakan teġekatu (anšušt, inčʻ-inčʻ aṙumnerov teġi talov žamanaki gaġapʻaraxosutʻyanə).Every family considered it an honor and a necessity to have the publications of the encyclopedia in its home library. Despite the rich tradition of our people in creating encyclopedic literature (references, dictionaries, etc.), the [Soviet] Armenian encyclopedia presented itself to the reader for the first time as a comprehensive, seriously edited scientific reference in Armenian (of course, in some respects giving its due to the ideology of the time).

#### Declension

i-type, inanimate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | հանրագիտարան (hanragitaran) | հանրագիտարաններ (hanragitaranner) |
| dative | հանրագիտարանի (hanragitarani) | հանրագիտարանների (hanragitaranneri) |
| ablative | հանրագիտարանից (hanragitaranicʻ) | հանրագիտարաններից (hanragitarannericʻ) |
| instrumental | հանրագիտարանով (hanragitaranov) | հանրագիտարաններով (hanragitarannerov) |
| locative | հանրագիտարանում (hanragitaranum) | հանրագիտարաններում (hanragitarannerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | հանրագիտարանը/հանրագիտարանն (hanragitaranə/hanragitarann) | հանրագիտարանները/հանրագիտարաններն (hanragitarannerə/hanragitarannern) |
| dative | հանրագիտարանին (hanragitaranin) | հանրագիտարաններին (hanragitarannerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | հանրագիտարանս (hanragitarans) | հանրագիտարաններս (hanragitaranners) |
| dative | հանրագիտարանիս (hanragitaranis) | հանրագիտարաններիս (hanragitaranneris) |
| ablative | հանրագիտարանիցս (hanragitaranicʻs) | հանրագիտարաններիցս (hanragitarannericʻs) |
| instrumental | հանրագիտարանովս (hanragitaranovs) | հանրագիտարաններովս (hanragitarannerovs) |
| locative | հանրագիտարանումս (hanragitaranums) | հանրագիտարաններումս (hanragitarannerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | հանրագիտարանդ (hanragitarand) | հանրագիտարաններդ (hanragitarannerd) |
| dative | հանրագիտարանիդ (hanragitaranid) | հանրագիտարաններիդ (hanragitarannerid) |
| ablative | հանրագիտարանիցդ (hanragitaranicʻd) | հանրագիտարաններիցդ (hanragitarannericʻd) |
| instrumental | հանրագիտարանովդ (hanragitaranovd) | հանրագիտարաններովդ (hanragitarannerovd) |
| locative | հանրագիտարանումդ (hanragitaranumd) | հանրագիտարաններումդ (hanragitarannerumd) |

#### Related terms

* հանրագետ (hanraget)
* հանրագիտություն (hanragitutʻyun)
* հանրագիտական (hanragitakan)

### References

* ↑ Navoyan, Ṙafik (2011) “հանրագիտարան”, in Aknarkner 19-rd dari 50–80-akan tʻtʻ. ašxarhabaryan norakazmutʻyunneri usumnasirutʻyan. Baṙaran [Studies on Ashkharhabar Neologisms of the 50–80s of the 19th Century. A Dictionary] (in Armenian), Yerevan: Limush, →ISBN, page 160
* ↑ Galfayean, Ambrosios (1861) “հանրագէտ”, in Baṙgirkʻ hay-gałłiarēn [Armenian–French Dictionary], Paris: Librairie de L. Hachette et Cie., page 527a