# fógair
## Irish
### Alternative forms

* fuagair (Ulster)

### Etymology

From Middle Irish fócraid, from Old Irish fo·úacair, from gairid (“to call”) and the preverbs fo- (“under”) and as- (“up, off”), which is from Proto-Celtic *garyeti, from Proto-Indo-European *ǵh₂r̥-yéti, the present tense of Proto-Indo-European *ǵeh₂r- (“to call, to intone”), cognate with Welsh garddu (“to squeeze, agitate, groan”) and Ossetian азӕлын (azælyn, “to reverberate”).

### Pronunciation

* (Munster, Connacht) IPA: /ˈfˠoːɡəɾʲ/
* (Ulster) IPA: /ˈfˠuəɡəɾʲ/, [ˈfˠɪəɡəɾʲ] (corresponding to the form fuagair)

### Verb

fógair (present analytic fógraíonn, future analytic fógróidh, verbal noun fógairt, past participle fógartha)
* proclaim, declare
* advertise

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | fógraím | fógraíonn tú; fógraír$^†$ | fógraíonn sé, sí | fógraímid; fógraíonn muid | fógraíonn sibh | fógraíonn siad; fógraíd$^†$ | a fhógraíonn; a fhógraíos / a bhfógraíonn* | fógraítear |
| indicative | past | d'fhógair mé; d'fhógraíos / fhógair mé‡; fhógraíos‡ | d'fhógair tú; d'fhógraís / fhógair tú‡; fhógraís‡ | d'fhógair sé, sí / fhógair sé, sí‡ | d'fhógraíomar; d'fhógair muid / fhógraíomar‡; fhógair muid‡ | d'fhógair sibh; d'fhógraíobhair / fhógair sibh‡; fhógraíobhair‡ | d'fhógair siad; d'fhógraíodar / fhógair siad‡; fhógraíodar‡ | a d'fhógair / ar fhógair* | fógraíodh |
| indicative | past habitual | d'fhógraínn / fhógraínn‡; bhfógraínn‡‡ | d'fhógraíteá / fhógraíteá‡; bhfógraíteá‡‡ | d'fhógraíodh sé, sí / fhógraíodh sé, sí‡; bhfógraíodh sé, sí‡‡ | d'fhógraímis; d'fhógraíodh muid / fhógraímis‡; fhógraíodh muid‡; bhfógraímis‡‡; bhfógraíodh muid‡‡ | d'fhógraíodh sibh / fhógraíodh sibh‡; bhfógraíodh sibh‡‡ | d'fhógraídís; d'fhógraíodh siad / fhógraídís; fhógraíodh siad‡; bhfógraídís‡‡; bhfógraíodh siad‡‡ | a d'fhógraíodh / a bhfógraíodh* | d'fhógraítí / fhógraítí‡; bhfógraítí‡‡ |
| future | future | fógróidh mé; fógród; fógróchaidh mé$^†$ | fógróidh tú; fógróir$^†$; fógróchaidh tú$^†$ | fógróidh sé, sí; fógróchaidh sé, sí$^†$ | fógróimid; fógróidh muid; fógróchaimid$^†$; fógróchaidh muid$^†$ | fógróidh sibh; fógróchaidh sibh$^†$ | fógróidh siad; fógróid$^†$; fógróchaidh siad$^†$ | a fhógróidh; a fhógrós; a fhógróchaidh$^†$; a fhógróchas$^†$ / a bhfógróidh*; a bhfógróchaidh*$^†$ | fógrófar; fógróchar$^†$ |
| conditional | conditional | d'fhógróinn; d'fhógróchainn$^†$ / fhógróinn‡; fhógróchainn$^†$‡; bhfógróinn‡‡; bhfógróchainn$^†$‡‡ | d'fhógrófá; d'fhógróchthá$^†$ / fhógrófá‡; fhógróchthá$^†$‡; bhfógrófá‡‡; bhfógróchthá$^†$‡‡ | d'fhógródh sé, sí; d'fhógróchadh sé, sí$^†$ / fhógródh sé, sí‡; fhógróchadh sé, sí$^†$‡; bhfógródh sé, sí‡‡; bhfógróchadh sé, sí$^†$‡‡ | d'fhógróimis; d'fhógródh muid; d'fhógróchaimis$^†$; d'fhógróchadh muid$^†$ / fhógróimis‡; fhógródh muid‡; fhógróchaimis$^†$‡; fhógróchadh muid$^†$‡; bhfógróimis‡‡; bhfógródh muid‡‡; bhfógróchaimis$^†$‡‡; bhfógróchadh muid$^†$‡‡ | d'fhógródh sibh; d'fhógróchadh sibh$^†$ / fhógródh sibh‡; fhógróchadh sibh$^†$‡; bhfógródh sibh‡‡; bhfógróchadh sibh$^†$‡‡ | d'fhógróidís; d'fhógródh siad; d'fhógróchadh siad$^†$ / fhógróidís‡; fhógródh siad‡; fhógróchadh siad$^†$‡; bhfógróidís‡‡; bhfógródh siad‡‡; bhfógróchadh siad$^†$‡‡ | a d'fhógródh; a d'fhógróchadh$^†$ / a bhfógródh*; a bhfógróchadh*$^†$ | d'fhógrófaí; d'fhógróchthaí$^†$ / fhógrófaí‡; fhógróchthaí$^†$‡; bhfógrófaí‡‡; bhfógróchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go bhfógraí mé; go bhfógraíod$^†$ | go bhfógraí tú; go bhfógraír$^†$ | go bhfógraí sé, sí | go bhfógraímid; go bhfógraí muid | go bhfógraí sibh | go bhfógraí siad; go bhfógraíd$^†$ | — | go bhfógraítear |
| subjunctive | past | dá bhfógraínn | dá bhfógraíteá | dá bhfógraíodh sé, sí | dá bhfógraímis; dá bhfógraíodh muid | dá bhfógraíodh sibh | dá bhfógraídís; dá bhfógraíodh siad | — | dá bhfógraítí |
| imperative | imperative | fógraím | fógair | fógraíodh sé, sí | fógraímis | fógraígí; fógraídh$^†$ | fógraídís | — | fógraítear |
| verbal noun | verbal noun | fógairt | fógairt | fógairt | fógairt | fógairt | fógairt | fógairt | fógairt |
| past participle | past participle | fógartha | fógartha | fógartha | fógartha | fógartha | fógartha | fógartha | fógartha |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡ dependent form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis
* Alternative verbal noun: fógradh

#### Related terms

* fógra

### References

* ↑ Schumacher, Stefan, Schulze-Thulin, Britta (2004) Die keltischen Primärverben: ein vergleichendes, etymologisches und morphologisches Lexikon [The Celtic Primary Verbs: A comparative, etymological and morphological lexicon] (Innsbrucker Beiträge zur Sprachwissenschaft; 110) (in German), Innsbruck: Institut für Sprachen und Literaturen der Universität Innsbruck, →ISBN, pages 331-33
* ↑ Rix, Helmut, editor (2001), “*ǵar-”, in Lexikon der indogermanischen Verben [Lexicon of Indo-European Verbs] (in German), 2nd edition, Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, →ISBN, page 161
* ↑ Matasović, Ranko (2009) “*gar-yo-”, in Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 9), Leiden: Brill, →ISBN
* ↑ Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 29

### Further reading

* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “fúacair, fo-úacair, fócair”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “fógraim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 323
* Ó Dónaill, Niall (1977) “fógair”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN