# dearbhaigh
## Irish
### Etymology

From Old Irish derbaid (“certifies, proves, confirms, attests”) or derbaigid (“makes certain, confirms, verifies”). By surface analysis, dearbh +‎ -igh.

### Pronunciation

* (Aran) IPA: /ˈdʲɛɾʲfʲə/ (as if spelled deirfigh)
* (Ulster) IPA: /ˈdʲaɾˠəwi/

### Verb

dearbhaigh (present analytic dearbhaíonn, future analytic dearbhóidh, verbal noun dearbhú, past participle dearbhaithe)
* (transitive, intransitive) affirm, declare
    Synonym: deimhnigh
* (transitive, intransitive, law) affirm
    Synonyms: daingnigh, dearbhasc, fógair
* (transitive) assert
    Synonym: deimhnigh
* (transitive) confirm
    Synonym: deimhnigh
* (transitive, government, politics) confirm, ratify
    Synonyms: daingnigh, deimhnigh
* (transitive) determine

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | dearbhaím | dearbhaíonn tú; dearbhaír$^†$ | dearbhaíonn sé, sí | dearbhaímid; dearbhaíonn muid | dearbhaíonn sibh | dearbhaíonn siad; dearbhaíd$^†$ | a dhearbhaíonn; a dhearbhaíos / a ndearbhaíonn* | dearbhaítear |
| indicative | past | dhearbhaigh mé; dhearbhaíos | dhearbhaigh tú; dhearbhaís | dhearbhaigh sé, sí | dhearbhaíomar; dhearbhaigh muid | dhearbhaigh sibh; dhearbhaíobhair | dhearbhaigh siad; dhearbhaíodar | a dhearbhaigh / ar dhearbhaigh* | dearbhaíodh |
| indicative | past habitual | dhearbhaínn / ndearbhaínn‡‡ | dhearbhaíteá / ndearbhaíteá‡‡ | dhearbhaíodh sé, sí / ndearbhaíodh sé, sí‡‡ | dhearbhaímis; dhearbhaíodh muid / ndearbhaímis‡‡; ndearbhaíodh muid‡‡ | dhearbhaíodh sibh / ndearbhaíodh sibh‡‡ | dhearbhaídís; dhearbhaíodh siad / ndearbhaídís‡‡; ndearbhaíodh siad‡‡ | a dhearbhaíodh / a ndearbhaíodh* | dhearbhaítí / ndearbhaítí‡‡ |
| future | future | dearbhóidh mé; dearbhód; dearbhóchaidh mé$^†$ | dearbhóidh tú; dearbhóir$^†$; dearbhóchaidh tú$^†$ | dearbhóidh sé, sí; dearbhóchaidh sé, sí$^†$ | dearbhóimid; dearbhóidh muid; dearbhóchaimid$^†$; dearbhóchaidh muid$^†$ | dearbhóidh sibh; dearbhóchaidh sibh$^†$ | dearbhóidh siad; dearbhóid$^†$; dearbhóchaidh siad$^†$ | a dhearbhóidh; a dhearbhós; a dhearbhóchaidh$^†$; a dhearbhóchas$^†$ / a ndearbhóidh*; a ndearbhóchaidh*$^†$ | dearbhófar; dearbhóchar$^†$ |
| conditional | conditional | dhearbhóinn; dhearbhóchainn$^†$ / ndearbhóinn‡‡; ndearbhóchainn$^†$‡‡ | dhearbhófá; dhearbhóchthá$^†$ / ndearbhófá‡‡; ndearbhóchthá$^†$‡‡ | dhearbhódh sé, sí; dhearbhóchadh sé, sí$^†$ / ndearbhódh sé, sí‡‡; ndearbhóchadh sé, sí$^†$‡‡ | dhearbhóimis; dhearbhódh muid; dhearbhóchaimis$^†$; dhearbhóchadh muid$^†$ / ndearbhóimis‡‡; ndearbhódh muid‡‡; ndearbhóchaimis$^†$‡‡; ndearbhóchadh muid$^†$‡‡ | dhearbhódh sibh; dhearbhóchadh sibh$^†$ / ndearbhódh sibh‡‡; ndearbhóchadh sibh$^†$‡‡ | dhearbhóidís; dhearbhódh siad; dhearbhóchadh siad$^†$ / ndearbhóidís‡‡; ndearbhódh siad‡‡; ndearbhóchadh siad$^†$‡‡ | a dhearbhódh; a dhearbhóchadh$^†$ / a ndearbhódh*; a ndearbhóchadh*$^†$ | dhearbhófaí; dhearbhóchthaí$^†$ / ndearbhófaí‡‡; ndearbhóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go ndearbhaí mé; go ndearbhaíod$^†$ | go ndearbhaí tú; go ndearbhaír$^†$ | go ndearbhaí sé, sí | go ndearbhaímid; go ndearbhaí muid | go ndearbhaí sibh | go ndearbhaí siad; go ndearbhaíd$^†$ | — | go ndearbhaítear |
| subjunctive | past | dá ndearbhaínn | dá ndearbhaíteá | dá ndearbhaíodh sé, sí | dá ndearbhaímis; dá ndearbhaíodh muid | dá ndearbhaíodh sibh | dá ndearbhaídís; dá ndearbhaíodh siad | — | dá ndearbhaítí |
| imperative | imperative | dearbhaím | dearbhaigh | dearbhaíodh sé, sí | dearbhaímis | dearbhaígí; dearbhaídh$^†$ | dearbhaídís | — | dearbhaítear |
| verbal noun | verbal noun | dearbhú | dearbhú | dearbhú | dearbhú | dearbhú | dearbhú | dearbhú | dearbhú |
| past participle | past participle | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe | dearbhaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ Finck, F. N. (1899) Die araner mundart (in German), volume II, Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 77

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “dearbhaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “dearbhaigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “dearbhaigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024
* Quiggin, E. C. (1906) A Dialect of Donegal, Cambridge University Press, page 54
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “derbaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “derbaigid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language