# úraigh
## Irish
### Etymology 1

úr (“fresh; new; moist”) +‎ -igh

#### Verb

úraigh (present analytic úraíonn, future analytic úróidh, verbal noun úrú, past participle úraithe)
* (transitive) freshen
* (transitive, of cloth) scour, cleanse
* (intransitive) become moist, damp

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | úraím | úraíonn tú; úraír$^†$ | úraíonn sé, sí | úraímid; úraíonn muid | úraíonn sibh | úraíonn siad; úraíd$^†$ | a úraíonn; a úraíos / a n-úraíonn* | úraítear |
| indicative | past | d'úraigh mé; d'úraíos / úraigh mé‡; úraíos‡ | d'úraigh tú; d'úraís / úraigh tú‡; úraís‡ | d'úraigh sé, sí / úraigh sé, sí‡ | d'úraíomar; d'úraigh muid / úraíomar‡; úraigh muid‡ | d'úraigh sibh; d'úraíobhair / úraigh sibh‡; úraíobhair‡ | d'úraigh siad; d'úraíodar / úraigh siad‡; úraíodar‡ | a d'úraigh / ar úraigh* | úraíodh; húraíodh$^†$ |
| indicative | past habitual | d'úraínn / úraínn‡; n-úraínn‡‡ | d'úraíteá / úraíteá‡; n-úraíteá‡‡ | d'úraíodh sé, sí / úraíodh sé, sí‡; n-úraíodh sé, sí‡‡ | d'úraímis; d'úraíodh muid / úraímis‡; úraíodh muid‡; n-úraímis‡‡; n-úraíodh muid‡‡ | d'úraíodh sibh / úraíodh sibh‡; n-úraíodh sibh‡‡ | d'úraídís; d'úraíodh siad / úraídís; úraíodh siad‡; n-úraídís‡‡; n-úraíodh siad‡‡ | a d'úraíodh / a n-úraíodh* | d'úraítí / úraítí‡; n-úraítí‡‡ |
| future | future | úróidh mé; úród; úróchaidh mé$^†$ | úróidh tú; úróir$^†$; úróchaidh tú$^†$ | úróidh sé, sí; úróchaidh sé, sí$^†$ | úróimid; úróidh muid; úróchaimid$^†$; úróchaidh muid$^†$ | úróidh sibh; úróchaidh sibh$^†$ | úróidh siad; úróid$^†$; úróchaidh siad$^†$ | a úróidh; a úrós; a úróchaidh$^†$; a úróchas$^†$ / a n-úróidh*; a n-úróchaidh*$^†$ | úrófar; úróchar$^†$ |
| conditional | conditional | d'úróinn; d'úróchainn$^†$ / úróinn‡; úróchainn$^†$‡; n-úróinn‡‡; n-úróchainn$^†$‡‡ | d'úrófá; d'úróchthá$^†$ / úrófá‡; úróchthá$^†$‡; n-úrófá‡‡; n-úróchthá$^†$‡‡ | d'úródh sé, sí; d'úróchadh sé, sí$^†$ / úródh sé, sí‡; úróchadh sé, sí$^†$‡; n-úródh sé, sí‡‡; n-úróchadh sé, sí$^†$‡‡ | d'úróimis; d'úródh muid; d'úróchaimis$^†$; d'úróchadh muid$^†$ / úróimis‡; úródh muid‡; úróchaimis$^†$‡; úróchadh muid$^†$‡; n-úróimis‡‡; n-úródh muid‡‡; n-úróchaimis$^†$‡‡; n-úróchadh muid$^†$‡‡ | d'úródh sibh; d'úróchadh sibh$^†$ / úródh sibh‡; úróchadh sibh$^†$‡; n-úródh sibh‡‡; n-úróchadh sibh$^†$‡‡ | d'úróidís; d'úródh siad; d'úróchadh siad$^†$ / úróidís‡; úródh siad‡; úróchadh siad$^†$‡; n-úróidís‡‡; n-úródh siad‡‡; n-úróchadh siad$^†$‡‡ | a d'úródh; a d'úróchadh$^†$ / a n-úródh*; a n-úróchadh*$^†$ | d'úrófaí; d'úróchthaí$^†$ / úrófaí‡; úróchthaí$^†$‡; n-úrófaí‡‡; n-úróchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go n-úraí mé; go n-úraíod$^†$ | go n-úraí tú; go n-úraír$^†$ | go n-úraí sé, sí | go n-úraímid; go n-úraí muid | go n-úraí sibh | go n-úraí siad; go n-úraíd$^†$ | — | go n-úraítear |
| subjunctive | past | dá n-úraínn | dá n-úraíteá | dá n-úraíodh sé, sí | dá n-úraímis; dá n-úraíodh muid | dá n-úraíodh sibh | dá n-úraídís; dá n-úraíodh siad | — | dá n-úraítí |
| imperative | imperative | úraím | úraigh | úraíodh sé, sí | úraímis | úraígí; úraídh$^†$ | úraídís | — | úraítear |
| verbal noun | verbal noun | úrú | úrú | úrú | úrú | úrú | úrú | úrú | úrú |
| past participle | past participle | úraithe | úraithe | úraithe | úraithe | úraithe | úraithe | úraithe | úraithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡ dependent form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis (except an)

### Etymology 2
#### Noun

úraigh m sg
* vocative/genitive singular of úrach (“green timber”)

### Etymology 3
#### Adjective

úraigh sg
* inflection of úrach (“earthy”):
** vocative/genitive singular masculine
** (archaic) dative singular feminine

### Etymology 4
#### Adjective

úraigh sg
* inflection of úrach (“uric”):
** vocative/genitive singular masculine
** (archaic) dative singular feminine

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “úraigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “úraím”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “úraigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024