# աշխարհակալ
## Armenian
### Etymology

Learned borrowing from Old Armenian աշխարհակալ (ašxarhakal).

### Pronunciation

* (Eastern Armenian) IPA: /ɑʃχɑɾɑˈkɑl/, [ɑʃχɑɾɑkɑ́l]
* (Western Armenian) IPA: /ɑʃχɑɾɑˈɡɑl/, [ɑʃχɑɾɑɡɑ́l]
* Audio (Eastern Armenian):(file)

### Noun

աշխարհակալ • (ašxarhakal)
* great conqueror; emperor

#### Declension

i-type, animate (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | աշխարհակալ (ašxarhakal) | աշխարհակալներ (ašxarhakalner) |
| dative | աշխարհակալի (ašxarhakali) | աշխարհակալների (ašxarhakalneri) |
| ablative | աշխարհակալից (ašxarhakalicʻ) | աշխարհակալներից (ašxarhakalnericʻ) |
| instrumental | աշխարհակալով (ašxarhakalov) | աշխարհակալներով (ašxarhakalnerov) |
| locative | — | — |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | աշխարհակալը/աշխարհակալն (ašxarhakalə/ašxarhakaln) | աշխարհակալները/աշխարհակալներն (ašxarhakalnerə/ašxarhakalnern) |
| dative | աշխարհակալին (ašxarhakalin) | աշխարհակալներին (ašxarhakalnerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | աշխարհակալս (ašxarhakals) | աշխարհակալներս (ašxarhakalners) |
| dative | աշխարհակալիս (ašxarhakalis) | աշխարհակալներիս (ašxarhakalneris) |
| ablative | աշխարհակալիցս (ašxarhakalicʻs) | աշխարհակալներիցս (ašxarhakalnericʻs) |
| instrumental | աշխարհակալովս (ašxarhakalovs) | աշխարհակալներովս (ašxarhakalnerovs) |
| locative | — | — |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | աշխարհակալդ (ašxarhakald) | աշխարհակալներդ (ašxarhakalnerd) |
| dative | աշխարհակալիդ (ašxarhakalid) | աշխարհակալներիդ (ašxarhakalnerid) |
| ablative | աշխարհակալիցդ (ašxarhakalicʻd) | աշխարհակալներիցդ (ašxarhakalnericʻd) |
| instrumental | աշխարհակալովդ (ašxarhakalovd) | աշխարհակալներովդ (ašxarhakalnerovd) |
| locative | — | — |

### Adjective

աշխարհակալ • (ašxarhakal) (superlative ամենաաշխարհակալ)
* ruling an empire

#### Declension

nominalized, i-type (Eastern Armenian) :
| | singular | plural |
| nominative | աշխարհակալ (ašxarhakal) | աշխարհակալներ (ašxarhakalner) |
| dative | աշխարհակալի (ašxarhakali) | աշխարհակալների (ašxarhakalneri) |
| ablative | աշխարհակալից (ašxarhakalicʻ) | աշխարհակալներից (ašxarhakalnericʻ) |
| instrumental | աշխարհակալով (ašxarhakalov) | աշխարհակալներով (ašxarhakalnerov) |
| locative | աշխարհակալում (ašxarhakalum) | աշխարհակալներում (ašxarhakalnerum) |
| | definite forms | definite forms |
| nominative | աշխարհակալը/աշխարհակալն (ašxarhakalə/ašxarhakaln) | աշխարհակալները/աշխարհակալներն (ašxarhakalnerə/ašxarhakalnern) |
| dative | աշխարհակալին (ašxarhakalin) | աշխարհակալներին (ašxarhakalnerin) |
| | 1st person possessive forms (my) | 1st person possessive forms (my) |
| nominative | աշխարհակալս (ašxarhakals) | աշխարհակալներս (ašxarhakalners) |
| dative | աշխարհակալիս (ašxarhakalis) | աշխարհակալներիս (ašxarhakalneris) |
| ablative | աշխարհակալիցս (ašxarhakalicʻs) | աշխարհակալներիցս (ašxarhakalnericʻs) |
| instrumental | աշխարհակալովս (ašxarhakalovs) | աշխարհակալներովս (ašxarhakalnerovs) |
| locative | աշխարհակալումս (ašxarhakalums) | աշխարհակալներումս (ašxarhakalnerums) |
| | 2nd person possessive forms (your) | 2nd person possessive forms (your) |
| nominative | աշխարհակալդ (ašxarhakald) | աշխարհակալներդ (ašxarhakalnerd) |
| dative | աշխարհակալիդ (ašxarhakalid) | աշխարհակալներիդ (ašxarhakalnerid) |
| ablative | աշխարհակալիցդ (ašxarhakalicʻd) | աշխարհակալներիցդ (ašxarhakalnericʻd) |
| instrumental | աշխարհակալովդ (ašxarhakalovd) | աշխարհակալներովդ (ašxarhakalnerovd) |
| locative | աշխարհակալումդ (ašxarhakalumd) | աշխարհակալներումդ (ašxarhakalnerumd) |

## Old Armenian
### Etymology

From աշխարհ (ašxarh) +‎ -ա- (-a-) +‎ կալում (kalum). The whole formation is a calque of Iranian: compare Parthian 𐫢𐫍𐫡𐫅𐫀𐫡 (šhrdʾr, “lord (of the land), king”), Middle Persian [script needed] (štr'dʾl /⁠šahr-yār⁠/, “lord, sovereign, ruler”, literally “holding the world”), Persian شهریار (šahryâr).

### Noun

աշխարհակալ • (ašxarhakal)
* cosmocrat, ruler of the world
* ruler; governor

#### Derived terms

* աշխարհակալութիւն (ašxarhakalutʻiwn)

### Adjective

աշխարհակալ • (ašxarhakal)
* enveloping the world
    աշխարհակալ ծով ― ašxarhakal cov ― ocean

#### Descendants

* → Armenian: աշխարհակալ (ašxarhakal)

### Further reading

* Awgerean, Mkrtičʻ, Čēlalean, Grigor (1865) “աշխարհակալ”, in Aṙjeṙn baṙaran haykaznean lezui [Pocket Dictionary of the Armenian Language] (in Armenian), 2nd edition, Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Awetikʻean, G., Siwrmēlean, X., Awgerean, M. (1836–1837) “աշխարհակալ”, in Nor baṙgirkʻ haykazean lezui [New Dictionary of the Armenian Language] (in Old Armenian), Venice: S. Lazarus Armenian Academy
* Olsen, Birgit Anette (1999) The noun in Biblical Armenian: origin and word-formation: with special emphasis on the Indo-European heritage (Trends in linguistics. Studies and monographs; 119), Berlin, New York: Mouton de Gruyter, page 735
* Petrosean, Matatʻeay (1879) “աշխարհակալ”, in Nor Baṙagirkʻ Hay-Angliarēn [New Dictionary Armenian–English], Venice: S. Lazarus Armenian Academy