# díbir
## Irish
### Etymology

From Middle Irish díbrid (“to banish, expel”), from Old Irish do·opir (“to take away, defraud”), from dí- +‎ uss- +‎ beirid.

### Pronunciation

* IPA: /ˈdʲiːbʲəɾʲ/

### Verb

díbir (present analytic díbríonn, future analytic díbreoidh, verbal noun díbirt, past participle díbeartha)
* to drive out, expel
** 1939, Peig Sayers, “Inghean an Cheannaidhe”, in Marie-Louise Sjoestedt, Description d’un parler irlandais de Kerry (Bibliothèque de l'École des Hautes Études; 270) (overall work in French), Paris: Librairie Honoré Champion, page 198:Is dócha, do díbrigheadh an cailín as a dtigh agus is é bhí tuillte aici.Probably, the girl was expelled from their house and she deserved it.
* to exile, banish

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | díbrím | díbríonn tú; díbrír$^†$ | díbríonn sé, sí | díbrímid; díbríonn muid | díbríonn sibh | díbríonn siad; díbríd$^†$ | a dhíbríonn; a dhíbríos / a ndíbríonn* | díbrítear |
| indicative | past | dhíbir mé; dhíbríos | dhíbir tú; dhíbrís | dhíbir sé, sí | dhíbríomar; dhíbir muid | dhíbir sibh; dhíbríobhair | dhíbir siad; dhíbríodar | a dhíbir / ar dhíbir* | díbríodh |
| indicative | past habitual | dhíbrínn / ndíbrínn‡‡ | dhíbríteá / ndíbríteá‡‡ | dhíbríodh sé, sí / ndíbríodh sé, sí‡‡ | dhíbrímis; dhíbríodh muid / ndíbrímis‡‡; ndíbríodh muid‡‡ | dhíbríodh sibh / ndíbríodh sibh‡‡ | dhíbrídís; dhíbríodh siad / ndíbrídís‡‡; ndíbríodh siad‡‡ | a dhíbríodh / a ndíbríodh* | dhíbrítí / ndíbrítí‡‡ |
| future | future | díbreoidh mé; díbreod; díbreochaidh mé$^†$ | díbreoidh tú; díbreoir$^†$; díbreochaidh tú$^†$ | díbreoidh sé, sí; díbreochaidh sé, sí$^†$ | díbreoimid; díbreoidh muid; díbreochaimid$^†$; díbreochaidh muid$^†$ | díbreoidh sibh; díbreochaidh sibh$^†$ | díbreoidh siad; díbreoid$^†$; díbreochaidh siad$^†$ | a dhíbreoidh; a dhíbreos; a dhíbreochaidh$^†$; a dhíbreochas$^†$ / a ndíbreoidh*; a ndíbreochaidh*$^†$ | díbreofar; díbreochar$^†$ |
| conditional | conditional | dhíbreoinn; dhíbreochainn$^†$ / ndíbreoinn‡‡; ndíbreochainn$^†$‡‡ | dhíbreofá; dhíbreochthá$^†$ / ndíbreofá‡‡; ndíbreochthá$^†$‡‡ | dhíbreodh sé, sí; dhíbreochadh sé, sí$^†$ / ndíbreodh sé, sí‡‡; ndíbreochadh sé, sí$^†$‡‡ | dhíbreoimis; dhíbreodh muid; dhíbreochaimis$^†$; dhíbreochadh muid$^†$ / ndíbreoimis‡‡; ndíbreodh muid‡‡; ndíbreochaimis$^†$‡‡; ndíbreochadh muid$^†$‡‡ | dhíbreodh sibh; dhíbreochadh sibh$^†$ / ndíbreodh sibh‡‡; ndíbreochadh sibh$^†$‡‡ | dhíbreoidís; dhíbreodh siad; dhíbreochadh siad$^†$ / ndíbreoidís‡‡; ndíbreodh siad‡‡; ndíbreochadh siad$^†$‡‡ | a dhíbreodh; a dhíbreochadh$^†$ / a ndíbreodh*; a ndíbreochadh*$^†$ | dhíbreofaí; dhíbreochthaí$^†$ / ndíbreofaí‡‡; ndíbreochthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go ndíbrí mé; go ndíbríod$^†$ | go ndíbrí tú; go ndíbrír$^†$ | go ndíbrí sé, sí | go ndíbrímid; go ndíbrí muid | go ndíbrí sibh | go ndíbrí siad; go ndíbríd$^†$ | — | go ndíbrítear |
| subjunctive | past | dá ndíbrínn | dá ndíbríteá | dá ndíbríodh sé, sí | dá ndíbrímis; dá ndíbríodh muid | dá ndíbríodh sibh | dá ndíbrídís; dá ndíbríodh siad | — | dá ndíbrítí |
| imperative | imperative | díbrím | díbir | díbríodh sé, sí | díbrímis | díbrígí; díbrídh$^†$ | díbrídís | — | díbrítear |
| verbal noun | verbal noun | díbirt | díbirt | díbirt | díbirt | díbirt | díbirt | díbirt | díbirt |
| past participle | past participle | díbeartha | díbeartha | díbeartha | díbeartha | díbeartha | díbeartha | díbeartha | díbeartha |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “díbrid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “do·opir”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

### Further reading

* “díbir”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* Dinneen, Patrick S. (1904) “díbrim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 240
* Ó Dónaill, Niall (1977) “díbir”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN