# เงือก
## Thai
### Etymology

From Proto-Tai *ŋɯəkᴰ (“crocodile”); Cognate with Lao ເງືອກ (ngư̄ak), Tai Dam ꪹꪉꪀ, Shan ငိူၵ်ႈ (ngōek), Tai Nüa ᥒᥫᥐ (ngoek), Ahom 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (ṅük), Nong Zhuang ngowg, Zuojiang Zhuang ngweg. According to Pittayaporn (2009-2010:16) from Middle Chinese 鱷 (MC ngak, “crocodile”). Vovin (2021:113) contends that the loan direction is from Tai to Later Han Chinese.

### Pronunciation

| Orthographic/Phonemic | Orthographic/Phonemic | เงือก e ŋ ụ̄ ɒ k |
| Romanization | Paiboon | ngʉ̂ʉak |
| Romanization | Royal Institute | ngueak |
| (standard) IPA | (standard) IPA | /ŋɯa̯k̚˥˩/ |

### Noun

เงือก • (ngʉ̂ʉak)
* (archaic) crocodile.
** (Can we date this quote?), “ผูกที่ ๓”, in ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่ สถาบันราชภัฏเชียงใหม่, editor, ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่ ฉบับเชียงใหม่ ๗๐๐ ปี, เชียงใหม่: โรงพิมพ์มิ่งเมือง, published 1995, →ISBN, page 50:
    ๖ วัน ๗ วัน พระญาไพดำหัวสรงเกสในแม่น้ำเชียงฅำ ยามนั้น เงือกตัว ๑ ใหย่นัก ลุกแต่เงื้อมผาออกมาชักเอาพระญาเข้าไพในเงื้อมผาที่นั้นหั้นแล ฅนทั้งหลาย เปนต้นว่า เสนาอามาจจ์ แสวงหาพระญาบ่พบไหนสักแห่ง
       hòk · wan · jèt · wan · prá-yaa pai dam-hǔua-sǒng-gèet nai mɛ̂ɛ-náam chiiang-kam · yaam nán · ngʉ̂ʉak dtuua · nʉ̀ng · yài nák · lúk dtɛ̀ɛ ngʉ́ʉam pǎa ɔ̀ɔk maa chák ao prá-yaa kâo pai nai ngʉ́ʉam pǎa tîi nán hân lɛɛ · kon táng-lǎai · bpen-dtôn wâa · sěe-naa-aa-màat · sà-wɛ̌ɛng-hǎa prá-yaa bɔ̀ɔ póp nǎi sàk hɛ̀ng
       [Around] six days [or] seven days [afterwards], the Lord went to wash [his] hair in the River of Chiang Kham. [At] that time, a certain crocodile, so large, coming out of an edge of a cliff, dragged the Lord away into that very edge of the cliff. All the people, such as [his] ministers [and] officers, searched for the Lord, but in no place was [he] found.
* (archaic) snake.
** (Can we date this quote?), “ลิลิตโองการแช่งน้ำ”, in วรรณกรรมสมัยอยุธยา เล่ม ๑, 2nd edition, Bangkok: กรมศิลปากร, กองวรรณกรรมและประวัติศาสตร์, published 1997, →ISBN, page 7:
    ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง อ้างทัดจันทร์เป็นปิ่น ทรงอินทรชฎา
       táao sà-dèt nʉ̌ʉa wuua pʉ̀ʉak · ao ngʉ̂ʉak gîao kâang · âang tát jan bpen bpìn · song in-trá chá-daa
       The Lord goes atop a white cow, [and his] flank [he] coils a snake around. [He is] said to wear a moon as hairpin, [and he] wears the crown of In.
* (archaic, mythology, literature) nāga; dragon; serpent.
* (archaic, mythology, literature) malevolent creature having a snake- or crocodile-like appearance and associated with water.
* merperson.
* (sports slang) swimmer.
** 2016 May 18, “ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์”, in มติชน‎, Bangkok: มติชน, archived from the original on 23 August 2016:
    ยุสร่า มาร์ดินี่ เงือกสาวผู้แหวกว่ายหนีสงครามสู่โอลิมปิกเกมส์
       yús-râa · maa-dì-nîi · ngʉ̂ʉak sǎao pûu wɛ̀ɛk-wâai nǐi sǒng-kraam sùu oo-lim-bpìk-geem
       Yusra Mardini, a young mermaid who swam away from war into Olympic Games.
* (slang) dugong.
* (zoology) (นก~) any of various birds of the family Bucerotidae.

#### Synonyms

* (snake) See งู (nguu).
* (nāga; dragon) See นาค (nâak).
* (crocodile) See จระเข้ (jɔɔ-rá-kêe).
* (dugong) See พะยูน (pá-yuun).

#### Derived terms

* นางเงือก (naang-ngʉ̂ʉak)

### References

* Pittayaporn, Pittayawat. 2009–2010. "Karsts, Rivers, and Crocodiles". South-East Asia Program Bulletin 2009–2010: 13–17.
* Vovin, Alexander (2021) “Names of Large Exotic Animals and the Urheimat of Japonic”, in International Journal of Eurasian Linguistics, number 3, pages 105-120