# leomh
## Irish
### Etymology

Originally the future of now archaic lamh (whence lamháil), from Middle Irish lamaid, from Old Irish ro·laimethar, from Proto-Celtic *lamyeti, from Proto-Indo-European *h₃lm̥H-yé-ti (“to tire; to break”).

### Pronunciation

* (Munster) IPA: /lʲovˠ/
* (Ulster, Connacht) IPA: /l̠ʲow/

### Verb

leomh (present analytic leomhann, future analytic leomhfaidh, verbal noun leomhadh, past participle leofa)
* to dare, presume (be presumptuous enough)
    Synonyms: bheith de mhisneach ag, bheith d'uchtach ag
    Ní leomhfainn é sin a rá.I wouldn't dare/presume to say that.
* to allow
    Synonym: ceadaigh

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | leomhaim | leomhann tú; leomhair$^†$ | leomhann sé, sí | leomhaimid | leomhann sibh | leomhann siad; leomhaid$^†$ | a leomhann; a leomhas | leomhtar |
| indicative | past | leomh mé; leomhas | leomh tú; leomhais | leomh sé, sí | leomhamar; leomh muid | leomh sibh; leomhabhair | leomh siad; leomhadar | a leomh / ar leomh* | leomhadh |
| indicative | past habitual | leomhainn | leomhtá | leomhadh sé, sí | leomhaimis; leomhadh muid | leomhadh sibh | leomhaidís; leomhadh siad | a leomhadh / a leomhadh* | leomhtaí |
| future | future | leomhfaidh mé; leomhfad | leomhfaidh tú; leomhfair$^†$ | leomhfaidh sé, sí | leomhfaimid; leomhfaidh muid | leomhfaidh sibh | leomhfaidh siad; leomhfaid$^†$ | a leomhfaidh; a leomhfas | leomhfar |
| conditional | conditional | leomhfainn | leomhfá | leomhfadh sé, sí | leomhfaimis; leomhfadh muid | leomhfadh sibh | leomhfaidís; leomhfadh siad | a leomhfadh / a leomhfadh* | leomhfaí |
| subjunctive | present | go leomha mé; go leomhad$^†$ | go leomha tú; go leomhair$^†$ | go leomha sé, sí | go leomhaimid; go leomha muid | go leomha sibh | go leomha siad; go leomhaid$^†$ | — | go leomhtar |
| subjunctive | past | dá leomhainn | dá leomhtá | dá leomhadh sé, sí | dá leomhaimis; dá leomhadh muid | dá leomhadh sibh | dá leomhaidís; dá leomhadh siad | — | dá leomhtaí |
| imperative | imperative | leomhaim | leomh | leomhadh sé, sí | leomhaimis | leomhaigí; leomhaidh$^†$ | leomhaidís | — | leomhtar |
| verbal noun | verbal noun | leomhadh | leomhadh | leomhadh | leomhadh | leomhadh | leomhadh | leomhadh | leomhadh |
| past participle | past participle | leofa | leofa | leofa | leofa | leofa | leofa | leofa | leofa |
* indirect relative † archaic or dialect form

### References

* ↑ Kümmel, Martin Joachim (2011–2023) “*h₃lemH- ‘sich mühen; brechen’”, in Addenda und Corrigenda zu LIV²‎, page 43
* ↑ Matasović, Ranko (2009) “lam-yo- ‘dare’ [Vb]”, in Etymological Dictionary of Proto-Celtic (Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series; 9), Leiden: Brill, →ISBN, page 232

### Further reading

* “leomh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013–2024
* Ó Dónaill, Niall (1977) “leomh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “leomh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* Dinneen, Patrick S. (1927) “leomhaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 2nd edition, Dublin: Irish Texts Society
* Dinneen, Patrick S. (1904) “lámhaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 416
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “lamaid”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language