# brúigh
## Irish
### Etymology

Cognate with Welsh brifo (“to injure”). (This etymology is missing or incomplete. Please add to it, or discuss it at the Etymology scriptorium.)

### Pronunciation

* (Munster) IPA: /bˠɾˠuːɟ/
* (Galway) IPA: /bˠɾˠuː/
* (Mayo, Ulster) IPA: /bˠɾˠuːj/

### Verb

brúigh (present analytic brúnn, future analytic brúfaidh, verbal noun brú, past participle brúite) (transitive, intransitive)
* press
* push, shove
* crush

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | brúim | brúnn tú; brúir$^†$ | brúnn sé, sí | brúimid | brúnn sibh | brúnn siad; brúid$^†$ | a bhrúnn; a bhrús / a mbrúnn* | brúitear |
| indicative | past | bhrúigh mé; bhrús | bhrúigh tú; bhrúis | bhrúigh sé, sí | bhrúmar; bhrúigh muid | bhrúigh sibh; bhrúbhair | bhrúigh siad; bhrúdar | a bhrúigh / ar bhrúigh* | brúdh |
| indicative | past habitual | bhrúinn / mbrúinn‡‡ | bhrúiteá / mbrúiteá‡‡ | bhrúdh sé, sí / mbrúdh sé, sí‡‡ | bhrúimis; bhrúdh muid / mbrúimis‡‡; mbrúdh muid‡‡ | bhrúdh sibh / mbrúdh sibh‡‡ | bhrúidís; bhrúdh siad / mbrúidís‡‡; mbrúdh siad‡‡ | a bhrúdh / a mbrúdh* | bhrúití / mbrúití‡‡ |
| future | future | brúfaidh mé; brúfad | brúfaidh tú; brúfair$^†$ | brúfaidh sé, sí | brúfaimid; brúfaidh muid | brúfaidh sibh | brúfaidh siad; brúfaid$^†$ | a bhrúfaidh; a bhrúfas / a mbrúfaidh* | brúfar |
| conditional | conditional | bhrúfainn / mbrúfainn‡‡ | bhrúfá / mbrúfá‡‡ | bhrúfadh sé, sí / mbrúfadh sé, sí‡‡ | bhrúfaimis; bhrúfadh muid / mbrúfaimis‡‡; mbrúfadh muid‡‡ | bhrúfadh sibh / mbrúfadh sibh‡‡ | bhrúfaidís; bhrúfadh siad / mbrúfaidís‡‡; mbrúfadh siad‡‡ | a bhrúfadh / a mbrúfadh* | bhrúfaí / mbrúfaí‡‡ |
| subjunctive | present | go mbrú mé; go mbrúd$^†$ | go mbrú tú; go mbrúir$^†$ | go mbrú sé, sí | go mbrúimid; go mbrú muid | go mbrú sibh | go mbrú siad; go mbrúid$^†$ | — | go mbrúitear |
| subjunctive | past | dá mbrúinn | dá mbrúiteá | dá mbrúdh sé, sí | dá mbrúimis; dá mbrúdh muid | dá mbrúdh sibh | dá mbrúidís; dá mbrúdh siad | — | dá mbrúití |
| imperative | imperative | brúim | brúigh | brúdh sé, sí | brúimis | brúigí; brúidh$^†$ | brúidís | — | brúitear |
| verbal noun | verbal noun | brú | brú | brú | brú | brú | brú | brú | brú |
| past participle | past participle | brúite | brúite | brúite | brúite | brúite | brúite | brúite | brúite |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

#### Derived terms

* brúigh ar
* brúigh faoi
* brúigh ar an doicheall

### References

* ↑ R. J. Thomas, G. A. Bevan, P. J. Donovan, A. Hawke et al., editors (1950–present), “briw”, in Geiriadur Prifysgol Cymru Online (in Welsh), University of Wales Centre for Advanced Welsh & Celtic Studies

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “brúigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN
* de Bhaldraithe, Tomás (1959) “brúigh”, in English-Irish Dictionary, An Gúm
* “brúigh”, in New English-Irish Dictionary, Foras na Gaeilge, 2013-2024
* Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “1 bruïd”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language
* Dinneen, Patrick S. (1904) “brúġaim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 92