# cúlaigh
## Irish
### Etymology 1

From cúl +‎ -igh.

#### Alternative forms

* cúl
* cúluigh (obsolete)

#### Verb

cúlaigh (present analytic cúlaíonn, future analytic cúlóidh, verbal noun cúlú, past participle cúlaithe)
* (intransitive) recede, withdraw (move back, move away)
    Synonym: téigh ar gcúl
* (military) retire, retreat (withdraw military forces)
    Synonym: téigh ar gcúl
* (transitive, intransitive) back (go in the reverse direction; move in the reverse direction), reverse (cause a mechanism to operate or move in the opposite direction)
    Chúlaigh sé an capall/carr. ― He reversed the car/backed the horse.
* flinch (make a sudden, involuntary movement in response to a stimulus)
* retrograde, regress (move backwards to an earlier stage)
* (rowing) backwater (row or paddle a backwater stroke)

##### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | cúlaím | cúlaíonn tú; cúlaír$^†$ | cúlaíonn sé, sí | cúlaímid; cúlaíonn muid | cúlaíonn sibh | cúlaíonn siad; cúlaíd$^†$ | a chúlaíonn; a chúlaíos / a gcúlaíonn* | cúlaítear |
| indicative | past | chúlaigh mé; chúlaíos | chúlaigh tú; chúlaís | chúlaigh sé, sí | chúlaíomar; chúlaigh muid | chúlaigh sibh; chúlaíobhair | chúlaigh siad; chúlaíodar | a chúlaigh / ar chúlaigh* | cúlaíodh |
| indicative | past habitual | chúlaínn / gcúlaínn‡‡ | chúlaíteá / gcúlaíteá‡‡ | chúlaíodh sé, sí / gcúlaíodh sé, sí‡‡ | chúlaímis; chúlaíodh muid / gcúlaímis‡‡; gcúlaíodh muid‡‡ | chúlaíodh sibh / gcúlaíodh sibh‡‡ | chúlaídís; chúlaíodh siad / gcúlaídís‡‡; gcúlaíodh siad‡‡ | a chúlaíodh / a gcúlaíodh* | chúlaítí / gcúlaítí‡‡ |
| future | future | cúlóidh mé; cúlód; cúlóchaidh mé$^†$ | cúlóidh tú; cúlóir$^†$; cúlóchaidh tú$^†$ | cúlóidh sé, sí; cúlóchaidh sé, sí$^†$ | cúlóimid; cúlóidh muid; cúlóchaimid$^†$; cúlóchaidh muid$^†$ | cúlóidh sibh; cúlóchaidh sibh$^†$ | cúlóidh siad; cúlóid$^†$; cúlóchaidh siad$^†$ | a chúlóidh; a chúlós; a chúlóchaidh$^†$; a chúlóchas$^†$ / a gcúlóidh*; a gcúlóchaidh*$^†$ | cúlófar; cúlóchar$^†$ |
| conditional | conditional | chúlóinn; chúlóchainn$^†$ / gcúlóinn‡‡; gcúlóchainn$^†$‡‡ | chúlófá; chúlóchthá$^†$ / gcúlófá‡‡; gcúlóchthá$^†$‡‡ | chúlódh sé, sí; chúlóchadh sé, sí$^†$ / gcúlódh sé, sí‡‡; gcúlóchadh sé, sí$^†$‡‡ | chúlóimis; chúlódh muid; chúlóchaimis$^†$; chúlóchadh muid$^†$ / gcúlóimis‡‡; gcúlódh muid‡‡; gcúlóchaimis$^†$‡‡; gcúlóchadh muid$^†$‡‡ | chúlódh sibh; chúlóchadh sibh$^†$ / gcúlódh sibh‡‡; gcúlóchadh sibh$^†$‡‡ | chúlóidís; chúlódh siad; chúlóchadh siad$^†$ / gcúlóidís‡‡; gcúlódh siad‡‡; gcúlóchadh siad$^†$‡‡ | a chúlódh; a chúlóchadh$^†$ / a gcúlódh*; a gcúlóchadh*$^†$ | chúlófaí; chúlóchthaí$^†$ / gcúlófaí‡‡; gcúlóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go gcúlaí mé; go gcúlaíod$^†$ | go gcúlaí tú; go gcúlaír$^†$ | go gcúlaí sé, sí | go gcúlaímid; go gcúlaí muid | go gcúlaí sibh | go gcúlaí siad; go gcúlaíd$^†$ | — | go gcúlaítear |
| subjunctive | past | dá gcúlaínn | dá gcúlaíteá | dá gcúlaíodh sé, sí | dá gcúlaímis; dá gcúlaíodh muid | dá gcúlaíodh sibh | dá gcúlaídís; dá gcúlaíodh siad | — | dá gcúlaítí |
| imperative | imperative | cúlaím | cúlaigh | cúlaíodh sé, sí | cúlaímis | cúlaígí; cúlaídh$^†$ | cúlaídís | — | cúlaítear |
| verbal noun | verbal noun | cúlú | cúlú | cúlú | cúlú | cúlú | cúlú | cúlú | cúlú |
| past participle | past participle | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe | cúlaithe |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

#### Further reading

* “cúlaigh”, in Historical Irish Corpus, 1600–1926, Royal Irish Academy
* Dinneen, Patrick S. (1904) “cúluiġim”, in Foclóir Gaeḋilge agus Béarla, 1st edition, Dublin: Irish Texts Society, page 214
* Ó Dónaill, Niall (1977) “cúlaigh”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN

### Etymology 2

See the etymology of the corresponding lemma form.

#### Noun

cúlaigh
* (archaic, dialectal) dative singular of cúil