# codail
## Irish
### Alternative forms

* codlaigh

### Etymology

From Middle Irish cotlaid (compare Scottish Gaelic caidil, Manx caddil), from Old Irish ·cotli, prototonic of con·tuili, from tuilid, from Proto-Celtic *tolīyeti, from Proto-Indo-European *(s)telH- (“be still”).

### Pronunciation

* (Munster, Connacht) IPA: /ˈkɔd̪ˠəlʲ/
* (Ulster) IPA: /ˈkʌd̪ˠəlʲ/
* Forms beginning with codl- are pronounced /ˈkɔl̪ˠ-/ (Munster, Connacht), /ˈkʌl̪ˠ-/ (Ulster).

### Verb

codail (present analytic codlaíonn, future analytic codlóidh, verbal noun codladh, past participle codalta)
* sleep
** 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart, volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 157:ḱē n šūmrə, ə gol̄īn̄ tøsə ān̄?[Cén seomra a gcodlaíonn tusa ann?]Which room do you sleep in?
** 1899, Franz Nikolaus Finck, Die araner mundart, volume II (overall work in German), Marburg: Elwert’sche Verlagsbuchhandlung, page 157:ə xodl̥ tū gə mŭȧ.[Ar chodail tú go maith?]Did you sleep well?

#### Conjugation

| | | singular | singular | singular | plural | plural | plural | relative | autonomous |
| | | first | second | third | first | second | third | relative | autonomous |
| indicative | present | codlaím | codlaíonn tú; codlaír$^†$ | codlaíonn sé, sí | codlaímid; codlaíonn muid | codlaíonn sibh | codlaíonn siad; codlaíd$^†$ | a chodlaíonn; a chodlaíos / a gcodlaíonn* | codlaítear |
| indicative | past | chodail mé; chodlaíos | chodail tú; chodlaís | chodail sé, sí | chodlaíomar; chodail muid | chodail sibh; chodlaíobhair | chodail siad; chodlaíodar | a chodail / ar chodail* | codlaíodh |
| indicative | past habitual | chodlaínn / gcodlaínn‡‡ | chodlaíteá / gcodlaíteá‡‡ | chodlaíodh sé, sí / gcodlaíodh sé, sí‡‡ | chodlaímis; chodlaíodh muid / gcodlaímis‡‡; gcodlaíodh muid‡‡ | chodlaíodh sibh / gcodlaíodh sibh‡‡ | chodlaídís; chodlaíodh siad / gcodlaídís‡‡; gcodlaíodh siad‡‡ | a chodlaíodh / a gcodlaíodh* | chodlaítí / gcodlaítí‡‡ |
| future | future | codlóidh mé; codlód; codlóchaidh mé$^†$ | codlóidh tú; codlóir$^†$; codlóchaidh tú$^†$ | codlóidh sé, sí; codlóchaidh sé, sí$^†$ | codlóimid; codlóidh muid; codlóchaimid$^†$; codlóchaidh muid$^†$ | codlóidh sibh; codlóchaidh sibh$^†$ | codlóidh siad; codlóid$^†$; codlóchaidh siad$^†$ | a chodlóidh; a chodlós; a chodlóchaidh$^†$; a chodlóchas$^†$ / a gcodlóidh*; a gcodlóchaidh*$^†$ | codlófar; codlóchar$^†$ |
| conditional | conditional | chodlóinn; chodlóchainn$^†$ / gcodlóinn‡‡; gcodlóchainn$^†$‡‡ | chodlófá; chodlóchthá$^†$ / gcodlófá‡‡; gcodlóchthá$^†$‡‡ | chodlódh sé, sí; chodlóchadh sé, sí$^†$ / gcodlódh sé, sí‡‡; gcodlóchadh sé, sí$^†$‡‡ | chodlóimis; chodlódh muid; chodlóchaimis$^†$; chodlóchadh muid$^†$ / gcodlóimis‡‡; gcodlódh muid‡‡; gcodlóchaimis$^†$‡‡; gcodlóchadh muid$^†$‡‡ | chodlódh sibh; chodlóchadh sibh$^†$ / gcodlódh sibh‡‡; gcodlóchadh sibh$^†$‡‡ | chodlóidís; chodlódh siad; chodlóchadh siad$^†$ / gcodlóidís‡‡; gcodlódh siad‡‡; gcodlóchadh siad$^†$‡‡ | a chodlódh; a chodlóchadh$^†$ / a gcodlódh*; a gcodlóchadh*$^†$ | chodlófaí; chodlóchthaí$^†$ / gcodlófaí‡‡; gcodlóchthaí$^†$‡‡ |
| subjunctive | present | go gcodlaí mé; go gcodlaíod$^†$ | go gcodlaí tú; go gcodlaír$^†$ | go gcodlaí sé, sí | go gcodlaímid; go gcodlaí muid | go gcodlaí sibh | go gcodlaí siad; go gcodlaíd$^†$ | — | go gcodlaítear |
| subjunctive | past | dá gcodlaínn | dá gcodlaíteá | dá gcodlaíodh sé, sí | dá gcodlaímis; dá gcodlaíodh muid | dá gcodlaíodh sibh | dá gcodlaídís; dá gcodlaíodh siad | — | dá gcodlaítí |
| imperative | imperative | codlaím | codail | codlaíodh sé, sí | codlaímis | codlaígí; codlaídh$^†$ | codlaídís | — | codlaítear |
| verbal noun | verbal noun | codladh | codladh | codladh | codladh | codladh | codladh | codladh | codladh |
| past participle | past participle | codalta | codalta | codalta | codalta | codalta | codalta | codalta | codalta |
* indirect relative † archaic or dialect form ‡‡ dependent form used with particles that trigger eclipsis

### References

* ↑ Gregory Toner, Sharon Arbuthnot, Máire Ní Mhaonaigh, Marie-Luise Theuerkauf, Dagmar Wodtko, editors (2019), “con·tuili”, in eDIL: Electronic Dictionary of the Irish Language

### Further reading

* Ó Dónaill, Niall (1977) “codail”, in Foclóir Gaeilge–Béarla, Dublin: An Gúm, →ISBN