# Food in Latin Literature/Ovid Fasti

Ovid Fasti
1. 183-212
Desierat Janus: nec longa silentia feci,
Sed tetigi verbis ultima verba meis:
Quid vult palma sibi rugosaque carica, dixi, 185
Et data sub niveo Candida mella cado?
Omen, ait, causa est, ut res sapor ille sequatur,
Et peragat coeptum dulcis ut annus iter.
Dulcia cur dentur, video: stipis adjice causam,
Pars mihi de festo ne labet ulla tuo. 190
Risit, et, O quam te fallunt tua saecula, dixit,
Qui stipe mel sumpta dulcius esse putes!
Vix ego Saturno quemquam regnante videbam,
Cujus non animo dulcia lucra forent.
Tempore crevit amor, qui nunc est summus, habendi; 195
Vix ultra, quo jam progrediatur, habet.
Pluris opes nunc sunt, quam prisci temporis annis,
Dum populus pauper, dura nova Roma fuit,
Dum casa Martigenam capiebat parva Quirinum,
Et dabat exiguum fluminis ulva torum. 200
Jupiter angusta vix totus stabat in aede,
Inque Jovis dextra fictile fulmen erat.
Frondibus ornabant, quae nunc Capitolia gemmis,
Pascebatque suas ipse senator oves;
Nec pudor in stipula placidam cepisse quietem, 205
Et fenum capiti supposuisse fuit.
Jura dabat populis posito modo consul aratro,
Et levis argenti lamina crimen erat.
At postquam Fortuna loci caput extulit hujus,
Et tetigit summos vertice Roma deos; 210
Creverunt et opes, et opum furiosa cupido,
Et, quum possideant plurima, plura volunt.
317-368
Quattuor adde dies ductos ex ordine Nonis,
Nominis esse potest succinctus causa minister,
Qui calido strictos tincturus sanguine cultros,
Pars, quia non veniant pecudes, sed agantur, ab actu
Pars putat hoc festum priscis Agnalia dictum, 325
An, quia praevisos in aqua timet hostia cultros,
Pars etiam, fieri solitis aetate priorum
Et pecus antiquus dicebat Agonia sermo:
Utque ea nunc certa est, ita Rex placare Sacrorum
Victima, quae dextra cecidit victrice, vocatur; 335
Ante, deos homini quod conciliare valeret,
Nondum pertulerat lacrimatas cortice myrrhas
Tura nec Euphrates, nec miserat India costum,
Ara dabat fumos, herbis contenta Sabinis,
Si quis erat, factis prati de flore coronis 345
Hic, qui nunc aperit percussi viscera tauri,
Prima Ceres avidae gavisa est sanguine porcae,
Nam sata, vere novo, teneris lactentia succis,
Sus dederat poenas. Exemplo territus hujus
Quem spectans aliquis dentes in vite prementem, 355
Rode, caper, vitem: tamen huic, quum stabis ad aram,
Verba fides sequitur: noxae tibi deditus hostis
Culpa sui nocuit: nocuit quoque culpa capellae.
Flebat Aristaeus, quod apes cum stirpe necatas
Caerula quem genitrix aegre solata dolentem, 365
Siste, puer, lacrimas! Proteus tua damna levabit,
657-724
Ter quater evolvi signantes tempora fastos,
Quum mihi—sensit enim—Lux haec indicitur, inquit
Utque dies incerta sacro, sic tempora certa,
State coronati plenum ad praesepe juvenci,
Rusticus emeritum palo suspendat aratrum: 665
Villice, da requiem terrae, semente peracta:
Pagus agat festum; pagum lustrate, coloni,
Placentur matres frugum, Tellusque, Ceresque,
Officium commune Ceres et Terra tuentur;
Consortes operum, per quas correcta vetustas, 675
Frugibus immensis avidos satiate colonos,
Vos date perpetuos teneris sementibus auctus,
Quum serimus, coelum ventis aperite serenis;
Neve graves cultis Cerealia dona, cavete,
Vos quoque subjectis, formicae, parcite granis: 685
Interea crescat scabrae robiginis expers,
Et neque deficiat macie, neque pinguior sequo
Et careant loliis oculos vitiantibus agri;
Triticeos fetus, passuraque farra bis ignem,
Hoc ego pro vobis, hoc vos optate coloni, 695
Bella diu tenuere viros: erat aptior ensis
Sarcula cessabant, versique in pila ligones,
Gratia dîs domuique tuae! religata catenis
Sub juga bos veniat, sub terras semen aratas.
At quae venturas praecedet sexta Kalendas, 705
Fratribus illa deis fratres de gente deorum
Ipsum nos carmen deducit Pacis ad aram.
Frondibus Actiacis comptos redimita capillos
Dum desunt hostes, desit quoque causa triumphi.
Sola gerat miles, qnibus arma coërceat, arma, 715
Horreat aeneadas et primus et ultimus orbis:
Tura, sacerdotes, pacalibus addite flammis,
Utque domus, quae praestat eam, cum pace perennet,
Sed jam prima mei pars est exacta laboris,
3.731-736
Cinnama tu primus captivaque tura dedisti, Deque triumphato viscera tosta bove. Nomine ab auctoris ducunt Libamina nomen, Libaque, quod sacris pars datur inde focis. Liba deo fiunt, succis quia dulcibus ille 735 Gaudet, et a Baccho mella reperta ferunt.
4.367-372
Non pudet herbosum, dixi, posuisse moretum In dominae mensis? an sua causa subest? Lacte mero veteres usi memorantur et herbis, Sponte sua si quas terra ferebat, ait. 370 Candidus elisae miscetur caseus herbae, Cognoscat priscos ut dea prisca cibos.
4.393-442
Hinc Cereris Ludi. Non est opus indice causae;
Messis erant primis virides mortalibus herbae, 395
Et modo carpebant vivaci cespite gramen,
Postmodo glans nata est. Bene erat jam glande reperta,
Prima Ceres homini ad meliora alimenta vocato
Illa jugo tauros collum praebere coëgit;
Aes erat in pretio: chalybeïa massa latebat. 405
Pace Ceres laeta est, et vos optate, coloni,
Farra deae, micaeque licet salientis honorem
Et, si tura aberunt, unctas accendite taedas.
A bove succincti cultros removete ministri.
Apta jugo cervix non est ferienda securi. 415
Exigit ipse locus, raptus ut virginis edam.
Terra tribus scopulis vastum procurrit in aequor
Grata domus Cereri. Multas ibi possidet urbes,
Frigida coelestum matres Arethusa vocarat.
Filia consuetis ut erat comitata puellis, 425
Valle sub umbrosa locus est, adspergine multa
Tot fuerant illic, quot habet natura, colores,
Quam simul adspexit, Comites accedite, dixit,
Praeda puellares animos oblectat inanis,
Haec implet lento calathos e vimine textos, 435
Illa legit calthas, huic sunt violaria curae,
Has, hyacinthe, tenes, illas, amarante, moraris,
Plurima lecta rosa est, et sunt sine nomine flores.
6.169-196
Pinguia cur illis gustentur larda Kalendis,
Prisca dea est, aliturque cibis, quibus ante solebat,
Piscis adhuc illi populo sine fraude natabat;
Nec Latium norat, quam praebet Ionia dives, 175
Et praeter pennas nihil in pavone placebat:
Sus erat in pretio: caesa sue festa colebant.
Quae duo mixta simul sextis quicumque Kalendis
Arce quoque in summa Junoni templa Monetae
Ante domus Manli fuerant, qui Gallica quondam 185
Quam bene—Di magni!—pugna cecidisset in illa
Vixit, ut occideret damnatus crimine regni.
Lux eadem Marti festa est; quem prospicit extra
Te quoque, Tempestas, meritam delubra fatemur;
Haec hominum monumenta patent. Si quaeritis astra, 195