# Guthlac A, B

Verse Indeterminate Saxon
    Se bið gefeana fægrast    þonne hy æt frymðe gemetað, engel ond seo eadge sawl!    Ofgiefeþ hio þas eorþan wynne, forlæteð þas lænan dreamas,    ond hio wiþ þam lice gedæleð. ðonne cwið se engel,    (hafað yldran had),

## 5

    greteð gæst oþerne,    abeodeð him godes ærende: "Nu þu most feran    þider þu fundadest longe ond gelome.    Ic þec lædan sceal. Wegas þe sindon weþe,    ond wuldres leoht torht ontyned.    Eart nu tidfara

## 10

    to þam halgan ham."    þær næfre hreow cymeð, edergong fore yrmþum,    ac þær biþ engla dream, sib ond gesælignes,    ond sawla ræst, ond þær a to feore    gefeon motun, dryman mid dryhten,    þa þe his domas her

## 15

    æfnað on eorþan.    He him ece lean healdeð on heofonum,    þær se hyhsta ealra cyninga cyning    ceastrum wealdeð. ðæt sind þa getimbru    þe no tydriað, ne þam fore yrmþum    þe þær in wuniað

## 20

    lif aspringeð,    ac him bið lenge hu sel; geoguþe brucað    ond godes miltsa. þider soðfæstra    sawla motun cuman æfter cwealme,    þa þe her Cristes æ lærað ond læstað,    ond his lof rærað;

## 25

    oferwinnað þa awyrgdan gæstas,    bigytað him wuldres ræste, hwider sceal þæs monnes    mod astigan, ær oþþe æfter,    þonne he his ænne her gæst bigonge,    þæt se gode mote, womma clæne,    in geweald cuman.

## 30

    Monge sindon    geond middangeard hadas under heofonum,    þa þe in haligra rim arisað.    We þæs ryht magun æt æghwylcum    anra gehyran, gif we halig bebodu    healdan willað;

## 35

    mæg nu snottor guma    sæle brucan godra tida,    ond his gæste forð weges willian.    Woruld is onhrered, colaþ Cristes lufu,    sindan costinga geond middangeard    monge arisene,

## 40

    swa þæt geara iu    godes spelbodan wordum sægdon    ond þurh witedom eal anemdon,    swa hit nu gongeð. Ealdað eorþan blæd    æþela gehwylcre ond of wlite wendað    wæstma gecyndu;

## 45

    bið seo siþre tid    sæda gehwylces mætræ in mægne.    Forþon se mon ne þearf to þisse worulde    wyrpe gehycgan, þæt he us fægran    gefean bringe ofer þa niþas    þe we nu dreogað,

## 50

    ærþon endien    ealle gesceafte ða he gesette    on siex dagum, ða nu under heofonum    hadas cennað, micle ond mæte.    Is þes middangeard dalum gedæled.    Dryhten sceawað

## 55

    hwær þa eardien    þe his æ healden; gesihð he þa domas    dogra gehwylce wonian ond wendan    of woruldryhte ða he gesette    þurh his sylfes word. He fela findeð,    fea beoð gecorene.

## 60

    Sume him þæs hades    hlisan willað wegan on wordum    ond þa weorc ne doð. Bið him eorðwela    ofer þæt ece lif hyhta hyhst,    se gehwylcum sceal foldbuendra    fremde geweorþan.

## 65

    Forþon hy nu hyrwað    haligra mod, ða þe him to heofonum    hyge staþeliað, witon þæt se eðel    ece bideð ealra þære mengu    þe geond middangeard dryhtne þeowiað    ond þæs deoran ham

## 70

    wilniað bi gewyrhtum.    Swa þas woruldgestreon on þa mæran god    bimutad weorþað, ðonne þæt gegyrnað    þa þe him godes egsa hleonaþ ofer heafdum.    Hy þy hyhstan beoð þrymme geþreade,    þisses lifes

## 75

    þurh bibodu brucað    ond þæs betran forð wyscað ond wenaþ.    Wuldres bycgað, sellað ælmessan,    earme frefrað, beoð rummode    ryhtra gestreona, lufiað mid lacum    þa þe læs agun,

## 80

    dæghwam dryhtne þeowiaþ.    He hyra dæde sceawað. Sume þa wuniað    on westennum, secað ond gesittað    sylfra willum hamas on heolstrum.    Hy ðæs heofoncundan boldes bidað.    Oft him brogan to

## 85

    laðne gelædeð,    se þe him lifes ofonn, eaweð him egsan,    hwilum idel wuldor, brægdwis bona    hafað bega cræft, eahteð anbuendra.    Fore him englas stondað, gearwe mid gæsta wæpnum,    beoþ hyra geoca gemyndge,

## 90

    healdað haligra feorh,    witon hyra hyht mid dryhten. þæt synd þa gecostan cempan    þa þam cyninge þeowað, se næfre þa lean alegeð    þam þe his lufan adreogeð. Magun we nu nemnan    þæt us neah gewearð þurh haligne    had gecyþed,

## 95

    hu Guðlac his    in godes willan mod gerehte,    man eall forseah, eorðlic æþelu,    upp gemunde ham in heofonum.    Him wæs hyht to þam, siþþan hine inlyhte    se þe lifes weg

## 100

    gæstum gearwað,    ond him giefe sealde engelcunde,    þæt he ana ongan beorgseþel bugan,    ond his blæd gode þurh eaðmedu    ealne gesealde, ðone þe he on geoguðe    bigan sceolde

## 105

    worulde wynnum.    Hine weard biheold halig of heofonum,    se þæt hluttre mod in þæs gæstes god    georne trymede. Hwæt, we hyrdon oft    þæt se halga wer in þa ærestan    ældu gelufade

## 110

    frecnessa fela!    Fyrst wæs swa þeana in godes dome,    hwonne Guðlace on his ondgietan    engel sealde þæt him sweðraden    synna lustas. Tid wæs toweard;    hine twegen ymb

## 115

    weardas wacedon,    þa gewin drugon, engel dryhtnes    ond se atela gæst. Nalæs hy him gelice    lare bæron in his modes gemynd    mongum tidum. Oþer him þas eorþan    ealle sægde

## 120

    læne under lyfte,    ond þa longan god herede on heofonum,    þær haligra sawla gesittað    in sigorwuldre dryhtnes dreamas;    he him dæda lean georne gieldeð,    þam þe his giefe willað

## 125

    þicgan to þonce    ond him þas woruld uttor lætan    þonne þæt ece lif. Oþer hyne scyhte,    þæt he sceaðena gemot nihtes sohte    ond þurh neþinge wunne æfter worulde,    swa doð wræcmæcgas

## 130

    þa þe ne bimurnað    monnes feore þæs þe him to honda    huþe gelædeð, butan hy þy reafe    rædan motan. Swa hy hine trymedon    on twa healfa oþþæt þæs gewinnes    weoroda dryhten

## 135

    on þæs engles dom    ende gereahte. Feond wæs geflymed;    siþ þam frofre gæst in Guðlaces    geoce gewunade, lufade hine ond lærde    lenge hu geornor, þæt him leofedan    londes wynne,

## 140

    bold on beorhge.    Oft þær broga cwom egeslic ond uncuð,    ealdfeonda nið, searocræftum swiþ;    hy him sylf hyra onsyn ywdon,    ond þær ær fela setla gesæton.    þonan sið tugon

## 145

    wide waðe,    wuldre byscyrede, lyftlacende.    Wæs seo londes stow bimiþen fore monnum,    oþþæt meotud onwrah beorg on bearwe,    þa se bytla cwom se þær haligne    ham arærde,

## 150

    nales þy he giemde    þurh gitsunga lænes lifwelan,    ac þæt lond gode fægre gefreoþode,    siþþan feond oferwon Cristes cempa.    He gecostad wearð in gemyndigra    monna tidum,

## 155

    ðara þe nu gena    þurh gæstlicu wundor hine weorðiað    ond his wisdomes hlisan healdað,    þæt se halga þeow elne geeode,    þa he ana gesæt dygle stowe.    ðær he dryhtnes lof

## 160

    reahte ond rærde;    oft þurh reorde abead, þam þe þrowera    þeawas lufedon, godes ærendu,    þa him gæst onwrah lifes snyttru,    þæt he his lichoman wynna forwyrnde    ond woruldblissa,

## 165

    seftra setla    ond symbeldaga, swylce eac idelra    eagena wynna, gierelan gielplices.    Him wæs godes egsa mara in gemyndum    þonne he menniscum þrymme æfter þonce    þegan wolde.

## 170

    God wæs Guðlac!    He in gæste bær heofoncundne hyht,    hælu geræhte ecan lifes.    Him wæs engel neah, fæle freoðuweard,    þam þe feara sum mearclond gesæt.    þær he mongum wearð

## 175

    bysen on Brytene,    siþþan biorg gestah eadig oretta,    ondwiges heard. Gyrede hine georne    mid gæstlicum wæpnum    wong bletsade, him to ætstælle    ærest arærde

## 180

    Cristes rode,    þær se cempa oferwon frecnessa fela.    Frome wurdun monge godes þrowera;    we þæs Guðlaces deorwyrðne dæl    dryhtne cennað. He him sige sealde    ond snyttrucræft,

## 185

    mundbyrd meahta,    þonne mengu cwom feonda færscytum    fæhðe ræran. Ne meahton hy æfeste    anforlætan, ac to Guðlaces    gæste gelæddun frasunga fela.    Him wæs fultum neah,

## 190

    engel hine elne trymede,    þonne hy him yrre hweopan, frecne fyres wylme.    Stodan him on feðehwearfum, cwædon þæt he on þam beorge    byrnan sceolde ond his lichoman    lig forswelgan, þæt his earfeþu    eal gelumpe

## 195

    modcearu mægum,    gif he monna dream of þam orlege    eft ne wolde sylfa gesecan,    ond his sibbe ryht mid moncynne    maran cræfte willum bewitigan,    lætan wræce stille.

## 200

    Swa him yrsade,    se for ealle spræc feonda mengu.    No þy forhtra wæs Guðlaces gæst,    ac him god sealde ellen wiþ þam egsan    þæt þæs ealdfeondes scyldigra scolu    scome þrowedon;

## 205

    wæron teonsmiðas    tornes fulle, cwædon þæt him Guðlac    eac gode sylfum earfeþa mæst    ana gefremede, siþþan he for wlence    on westenne beorgas bræce,    þær hy bidinge,

## 210

    earme ondsacan,    æror mostun æfter tintergum    tidum brucan, ðonne hy of waþum    werge cwoman restan ryneþragum,    rowe gefegon; wæs him seo gelyfed    þurh lytel fæc.

## 215

    Stod seo dygle stow    dryhtne in gemyndum idel ond æmen,    eþelriehte feor, bad bisæce    betran hyrdes. To þon ealdfeondas    ondan noman, swa hi singales    sorge dreogað.

## 220

    Ne motun hi on eorþan    eardes brucan, ne hy lyft swefeð    in leoma ræstum, ac hy hleolease    hama þoliað, in cearum cwiþað,    cwealmes wiscað, willen þæt him dryhten    þurh deaðes cwealm

## 225

    to hyra earfeða    ende geryme. Ne mostun hy Guðlaces    gæste sceþþan, ne þurh sarslege    sawle gedælan wið lichoman,    ac hy ligesearwum ahofun hearmstafas,    hleahtor alegdon,

## 230

    sorge seofedon,    þa hi swiðra oferstag weard on wonge.    Sceoldon wræcmæcgas ofgiefan gnornende    grene beorgas. Hwæþre hy þa gena,    godes ondsacan, sægdon sarstafum,    swiþe geheton,

## 235

    þæt he deaþa gedal    dreogan sceolde, gif he leng bide    laþran gemotes, hwonne hy mid mengu    maran cwome, þa þe for his life    lyt sorgedon. Guðlac him ongean þingode,    cwæð þæt hy gielpan ne þorftan

## 240

    dædum wið dryhtnes meahtum.    "þeah þe ge me deað gehaten, mec wile wið þam niþum genergan    se þe eowrum nydum wealdeð. An is ælmihtig god,    se mec mæg eaðe gescyldan; he min feorg freoþað.    Ic eow fela wille soþa gesecgan.    Mæg ic þis setl on eow

## 245

    butan earfeðum    ana geðringan. Ne eam ic swa fealog,    swa ic eow fore stonde, monna weorudes,    ac me mara dæl in godcundum    gæstgerynum wunað ond weaxeð,    se me wraþe healdeð.

## 250

    Ic me anum her    eaðe getimbre hus ond hleonað;    me on heofonum sind lare gelonge.    Mec þæs lyt tweoþ þæt me engel to    ealle gelædeð spowende sped    spreca ond dæda.

## 255

    Gewitað nu, awyrgde,    werigmode, from þissum earde    þe ge her on stondað, fleoð on feorweg.    Ic me frið wille æt gode gegyrnan;    ne sceal min gæst mid eow gedwolan dreogan,    ac mec dryhtnes hond

## 260

    mundað mid mægne.    Her sceal min wesan eorðlic eþel,    nales eower leng." ða wearð breahtm hæfen.    Beorg ymbstodan hwearfum wræcmæcgas.    Woð up astag, cearfulra cirm.    Cleopedon monige,

## 265

    feonda foresprecan,    firenum gulpon: "Oft we ofersegon    bi sæm tweonum þeoda þeawas,    þræce modigra, þara þe in gelimpe    life weoldon. No we oferhygdu    anes monnes

## 270

    geond middangeard    maran fundon. ðu þæt gehatest    þæt ðu ham on us gegan wille,    ðe eart godes yrming. Bi hwon scealt þu lifgan,    þeah þu lond age? Ne þec mon hider    mose fedeð;

## 275

    beoð þe hungor ond þurst    hearde gewinnan, gif þu gewitest    swa wilde deor ana from eþele.    Nis þæt onginn wiht! Geswic þisses setles!    Ne mæg þec sellan ræd mon gelæran    þonne þeos mengu eall.

## 280

    We þe beoð holde    gif ðu us hyran wilt, oþþe þec ungearo    eft gesecað maran mægne,    þæt þe mon ne þearf hondum hrinan,    ne þin hra feallan wæpna wundum.    We þas wic magun

## 285

    fotum afyllan;    folc in ðriceð meara þreatum    ond monfarum. Beoð þa gebolgne,    þa þec breodwiað, tredað þec ond tergað,    ond hyra torn wrecað, toberað þec blodgum lastum;    gif þu ure bidan þencest,

## 290

    we þec niþa genægað.    Ongin þe generes wilnian, far þær ðu freonda wene,    gif ðu þines feores recce." Gearo wæs Guðlac,    hine god fremede on ondsware    ond on elne strong. Ne wond he for worde,    ac his wiþerbreocum

## 295

    sorge gesægde,    cuðe him soð genog: "Wid is þes westen,    wræcsetla fela, eardas onhæle    earmra gæsta. Sindon wærlogan    þe þa wic bugað. þeah ge þa ealle    ut abanne,

## 300

    ond eow eac gewyrce    widor sæce, ge her ateoð    in þa tornwræce sigeleasne sið.    No ic eow sweord ongean mid gebolgne hond    oðberan þence, worulde wæpen,    ne sceal þes wong gode

## 305

    þurh blodgyte    gebuen weorðan, ac ic minum Criste    cweman þence leofran lace.    Nu ic þis lond gestag, fela ge me earda    þurh idel word aboden habbað.    Nis min breostsefa

## 310

    forht ne fæge,    ac me friðe healdeð ofer monna cyn    se þe mægna gehwæs weorcum wealdeð.    Nis me wiht æt eow leofes gelong,    ne ge me laþes wiht gedon motun.    Ic eom dryhtnes þeow,

## 315

    he mec þurh engel    oft afrefreð. Forðon mec longeþas    lyt gegretað, sorge sealdun,    nu mec sawelcund hyrde bihealdeð.    Is min hyht mid god, ne ic me eorðwelan    owiht sinne,

## 320

    ne me mid mode    micles gyrne, ac me dogra gehwam    dryhten sendeð þurh monnes hond    mine þearfe." Swa modgade,    se wið mongum stod, awreðed weorðlice    wuldres cempa

## 325

    engla mægne.    Gewat eal þonan feonda mengu.    Ne wæs se fyrst micel þe hi Guðlace    forgiefan þohtan. He wæs on elne    ond on eaðmedum, bad on beorge,    (wæs him botles neod),

## 330

    forlet longeþas    lænra dreama. No he hine wið monna    miltse gedælde, ac gesynta bæd    sawla gehwylcre, þonne he to eorðan    on þam anade hleor onhylde.    Him of heofonum wearð

## 335

    onbryrded breostsefa    bliðe gæste. Oft eahtade,    (wæs him engel neah), hu þisse worulde    wynna þorfte mid his lichoman    læsast brucan. No him fore egsan    earmra gæsta

## 340

    treow getweode,    ne he tid forsæt þæs þe he for his dryhtne    dreogan sceolde, þæt hine æreste    elne binoman slæpa sluman    oþþe sæne mod. Swa sceal oretta    a in his mode

## 345

    gode compian,    ond his gæst beran oft on ondan    þam þe eahtan wile sawla gehwylcre    þær he gesælan mæg. Symle hy Guðlac    in godes willan fromne fundon,    þonne flygereowe

## 350

    þurh nihta genipu    neosan cwoman, þa þe onhæle    eardas weredon, hwæþre him þæs wonges    wyn sweðrade; woldun þæt him to mode    fore monlufan sorg gesohte,    þæt he siþ tuge

## 355

    eft to eþle.    Ne wæs þæt ongin swylc, ðonne hine engel    on þam anade geornast grette    ond him giefe sealde, þæt hine ne meahte    meotudes willan longað gelettan,    ac he on þæs lareowes

## 360

    wære gewunade.    Oft worde bicwæð: "Huru, þæs bihofað,    se ðe him halig gæst wisað on willan    ond his weorc trymað, laþað hine liþum wordum,    gehateð him lifes ræste, þæt he þæs latteowes    larum hyre,

## 365

    ne lete him ealdfeond    eft oncyrran mod from his meotude.    Hu sceal min cuman gæst to geoce,    nemne ic gode sylle hyrsumne hige,    þæt him heortan geþonc ...... ær oþþe sið    ende geweorðe,

## 370

    þæt ge mec to wundre    wægan motun. Ne mæg min lichoma    wið þas lænan gesceaft deað gedælan,    ac he gedreosan sceal, swa þeos eorðe eall    þe ic her on stonde. ðeah ge minne flæschoman    fyres wylme

## 375

    forgripen gromhydge    gifran lege, næfre ge mec of þissum wordum onwendað    þendan mec min gewit gelæsteð. þeah þe ge hine sarum forsæcen,    ne motan ge mine sawle gretan, ac ge on betran gebringað.    Forðan ic gebidan wille þæs þe me min dryhten demeð.    Nis me þæs deaþes sorg.

## 380

    ðeah min ban ond blod    bu tu geweorþen eorþan to eacan,    min se eca dæl in gefean fareð,    þær he fægran botles bruceð.    Nis þisses beorges setl meodumre ne mara    þonne hit men duge

## 385

    se þe in þrowingum    þeodnes willan dæghwam dreogeð.    Ne sceal se dryhtnes þeow in his modsefan    mare gelufian eorþan æhtwelan    þonne his anes gemet, þæt he his lichoman    lade hæbbe."

## 390

    ða wæs eft swa ær    ealdfeonda nið, wroht onwylled;    woð oþer ne lythwon leoðode,    þonne in lyft astag ceargesta cirm.    Symle Cristes lof in Guðlaces    godum mode

## 395

    weox ond wunade,    ond hine weoruda god freoðade on foldan,    swa he feora gehwylc healdeð in hælo,    þær se hyra gæst þihð in þeawum.    He wæs þeara sum; ne won he æfter worulde,    ac he in wuldre ahof

## 400

    modes wynne.    Hwylc wæs mara þonne se? An oretta    ussum tidum cempa gecyðeð    þæt him Crist fore woruldlicra ma    wundra gecyðde. He hine scilde    wið sceðþendra

## 405

    eglum onfengum    earmra gæsta; wæron hy reowe    to ræsanne gifrum grapum.    No god wolde þæt seo sawl þæs    sar þrowade in lichoman,    lyfde seþeana

## 410

    þæt hy him mid hondum    hrinan mosten, ond þæt frið wið hy    gefreoþad wære. Hy hine þa hofun    on þa hean lyft, sealdon him meahte    ofer monna cynn, þæt he fore eagum    eall sceawode

## 415

    under haligra    hyrda gewealdum in mynsterum    monna gebæru, þara þe hyra lifes    þurh lust brucan, idlum æhtum    ond oferwlencum, gierelum gielplicum,    swa bið geoguðe þeaw,

## 420

    þær þæs ealdres    egsa ne styreð. No þær þa feondas    gefeon þorfton, ac þæs blædes hraðe    gebrocen hæfdon þe him alyfed wæs    lytle hwile, þæt hy his lichoman    leng ne mostan

## 425

    witum wælan;    ne him wiht gescod þæs þe hy him to teonan    þurhtogen hæfdon. Læddun hine þa of lyfte    to þam leofestan earde on eorðan,    þæt he eft gestag beorg on bearwe.    Bonan gnornedon,

## 430

    mændon murnende    þæt hy monnes bearn þream oferþunge,    ond swa þearfendlic him to earfeðum    ana cwome, gif hy him ne meahte    maran sarum gyldan gyrnwræce.    Guðlac sette

## 435

    hyht in heofonas,    hælu getreowde, hæfde feonda feng    feore gedyged. Wæs seo æreste    earmra gæsta costung ofercumen.    Cempa wunade bliþe on beorge,    wæs his blæd mid god.

## 440

    ðuhte him on mode    þæt se moncynnes eadig wære    se þe his anum her feore gefreoðade,    þæt him feondes hond æt þam ytmestan    ende ne scode, þonne him se dryhtnes    dom wisade

## 445

    to þam nyhstan    nydgedale. Hwæþre him þa gena    gyrna gemyndge edwitsprecan    ermþu geheton tornum teoncwidum.    Treow wæs gecyþed, þætte Guðlace    god leanode

## 450

    ellen mid arum,    þæt he ana gewon. Him se werga gæst    wordum sægde: "No we þe þus swiðe    swencan þorftan, þær þu fromlice    freonda larum hyran wolde,    þa þu hean ond earm

## 455

    on þis orlege    ærest cwome, ða þu gehete    þæt þec halig gæst wið earfeþum    eaðe gescilde, for þam myrcelse    þe þec monnes hond from þinre onsyne    æþelum ahwyrfde.

## 460

    In þam mægwlite    monge lifgað, gyltum forgiefene;    nales gode þigað, ac hy lichoman    fore lufan cwemað wista wynnum.    Swa ge weorðmyndu in dolum dreame    dryhtne gieldað.

## 465

    Fela ge fore monnum miþað    þæs þe ge in mode gehycgað; ne beoð eowre dæda dyrne,    þeah þe ge hy in dygle gefremme. We þec in lyft gelæddun,    oftugon þe londes wynna, woldun þu þe sylfa gesawe    þæt we þec soð onstældun. Ealles þu þæs wite awunne;    forþon þu hit onwendan ne meahtes."

## 470

    ða wæs agongen    þæt him god wolde æfter þrowinga    þonc gegyldan þæt he martyrhad    mode gelufade, sealde him snyttru    on sefan gehygdum, mægenfæste gemynd.    He wið mongum stod

## 475

    ealdfeonda,    elne gebylded, sægde him to sorge    þæt hy sigelease þone grenan wong    ofgiefan sceoldan: "Ge sind forscadene,    on eow scyld siteð! Ne cunnon ge dryhten    duguþe biddan,

## 480

    ne mid eaðmedum    are secan, þeah þe eow alyfde    lytle hwile, þæt ge min onwald    agan mosten; ne ge þæt geþyldum    þicgan woldan, ac mec yrringa    up gelæddon,

## 485

    þæt ic of lyfte    londa getimbru geseon meahte.    Wæs me swegles leoht torht ontyned,    þeah ic torn druge. Setton me in edwit    þæt ic eaðe forbær rume regulas    ond reþe mod

## 490

    geongra monna    in godes templum; woldan þy gehyrwan    haligra lof, sohtun þa sæmran,    ond þa sellan no demdan æfter dædum.    Ne beoð þa dyrne swa þeah. Ic eow soð siþþon    secgan wille.

## 495

    God scop geoguðe    ond gumena dream; ne magun þa æfteryld    in þam ærestan blæde geberan,    ac hy blissiað worulde wynnum,    oððæt wintra rim gegæð in þa geoguðe,    þæt se gæst lufað

## 500

    onsyn ond ætwist    yldran hades, ðe gemete monige    geond middangeard þeowiað in þeawum.    þeodum ywaþ wisdom weras,    wlencu forleosað, siððan geoguðe    geað gæst aflihð.

## 505

    þæt ge ne scirað,    ac ge scyldigra synne secgað,    soþfæstra no mod ond monþeaw    mæran willað. Gefeoð in firenum,    frofre ne wenað, þæt ge wræcsiða    wyrpe gebiden.

## 510

    Oft ge in gestalum stondað;    þæs cymeð steor of heofonum. Me þonne sige sendeð    se usic semon mæg, se þe lifa gehwæs    lengu wealdeð." Swa hleoþrade    halig cempa; wæs se martyre    from moncynnes

## 515

    synnum asundrad.    Sceolde he sares þa gen dæl adreogan,    ðeah þe dryhten his witum weolde.    Hwæt, þæt wundra sum monnum þuhte,    þæt he ma wolde afrum onfengum    earme gæstas

## 520

    hrinan leton,    ond þæt hwæþre gelomp! Wæs þæt gen mara,    þæt he middangeard sylfa gesohte,    ond his swat ageat on bonena hond;    ahte bega geweald, lifes ond deaðes,    þa he lustum dreag

## 525

    eaðmod on eorðan    ehtendra nið. Forþon is nu arlic    þæt we æfæstra dæde demen,    secgen dryhtne lof ealra þara bisena    þe us bec fore þurh his wundra geweorc    wisdom cyþað.

## 530

    Geofu wæs mid Guðlac    in godcundum mægne gemeted.    Micel is to secgan eall æfter orde,    þæt he on elne adreag: ðone foregengan    fæder ælmihtig wið onhælum    ealdorgewinnum

## 535

    sylfa gesette,    þær his sawl wearð clæne ond gecostad.    Cuð is wide geond middangeard    þæt his mod geþah in godes willan;    is þæs gen fela to secgenne,    þæs þe he sylfa adreag

## 540

    under nyðgista    nearwum clommum. He þa sar forseah,    a þære sawle wel þæs mundboran    þe þæt mod geheold, þæt him ne getweode    treow in breostum, ne him gnornunga    gæste scodun,

## 545

    ac se hearda hyge    halig wunade, oþþæt he þa bysgu    oferbiden hæfde. þrea wæron þearle,    þegnas grimme, ealle hy þam feore    fyl gehehton. No hy hine to deaðe    deman moston,

## 550

    synna hyrdas,    ac seo sawul bad in lichoman    leofran tide. Georne hy ongeaton    þæt hyne god wolde nergan wið niþum    ond hyra nydwræce deope deman.    Swa dryhten mæg,

## 555

    ana ælmihtig,    eadigra gehwone wið earfeþum    eaðe gescildan. Hwæðre hine gebrohton    bolgenmode, wraðe wræcmæcgas,    wuldres cempan, halig husulbearn,    æt heldore,

## 560

    þær firenfulra    fæge gæstas æfter swyltcwale    secan onginnað ingong ærest    in þæt atule hus, niþer under næssas    neole grundas. Hy hine bregdon,    budon orlege,

## 565

    egsan ond ondan    arleaslice, frecne fore,    swa bið feonda þeaw, þonne hy soðfæstra    sawle willað synnum beswican    ond searocræftum. Ongunnon gromheorte    godes orettan

## 570

    in sefan swencan,    swiþe geheton þæt he in þone grimman gryre    gongan sceolde, hweorfan gehyned    to helwarum, ond þær in bendum    bryne þrowian. Woldun hy geteon    mid torncwidum

## 575

    earme aglæcan    in orwennysse, meotudes cempan.    Hit ne meahte swa! Cwædon cearfulle,    Criste laðe, to Guðlace    mid grimnysse: "Ne eart ðu gedefe,    ne dryhtnes þeow

## 580

    clæne gecostad,    ne cempa god, wordum ond weorcum    wel gecyþed, halig in heortan.    Nu þu in helle scealt deope gedufan,    nales dryhtnes leoht habban in heofonum,    heahgetimbru,

## 585

    seld on swegle,    forþon þu synna to fela, facna gefremedes    in flæschoman. We þe nu willað    womma gehwylces lean forgieldan,    þær þe laþast bið in ðam grimmestan    gæstgewinne."

## 590

    Him se eadga wer    ondswarode, Guðlac in gæste    mid godes mægne: "Doð efne swa,    gif eow dryhten Crist, lifes leohtfruma    lyfan wylle, weoruda waldend,    þæt ge his wergengan

## 595

    in þone laðan leg    lædan motan. þæt is in gewealdum    wuldorcyninges, se eow gehynde    ond in hæft bidraf under nearone clom,    nergende Crist. Eom ic eaðmod his    ombiehthera,

## 600

    þeow geþyldig.    Ic geþafian sceal æghwær ealles    his anne dom, ond him geornlice    gæstgemyndum wille wideferh    wesan underþyded, hyran holdlice    minum hælende

## 605

    þeawum ond geþyncðum,    ond him þoncian ealra þara giefena    þe god gescop englum ærest    ond eorðwarum; ond ic bletsige    bliðe mode lifes leohtfruman,    ond him lof singe

## 610

    þurh gedefne dom    dæges ond nihtes, herge in heortan    heofonrices weard. þæt eow æfre ne bið    ufan alyfed leohtes lissum,    þæt ge lof moten dryhtne secgan,    ac ge deaðe sceolon

## 615

    weallendne wean    wope besingan, heaf in helle,    nales herenisse halge habban    heofoncyninges. Ic þone deman    in dagum minum wille weorþian    wordum ond dædum,

## 620

    lufian in life,    swa is lar ond ar to spowendre    spræce gelæded, þam þe in his weorcum    willan ræfnað. Sindon ge wærlogan,    swa ge in wræcsiðe longe lifdon,    lege bisencte,

## 625

    swearte beswicene,    swegle benumene, dreame bidrorene,    deaðe bifolene, firenum bifongne,    feores orwenan, þæt ge blindnesse    bote fundon. Ge þa fægran gesceaft    in fyrndagum,

## 630

    gæstlicne goddream,    gearo forsegon, þa ge wiðhogdun    halgum dryhtne. Ne mostun ge a wunian    in wyndagum, ac mid scome scyldum    scofene wurdon fore oferhygdum    in ece fyr,

## 635

    ðær ge sceolon dreogan    deað ond þystro, wop to widan ealdre;    næfre ge þæs wyrpe gebidað. Ond ic þæt gelyfe    in liffruman, ecne onwealdan    ealra gesceafta, þæt he mec for miltsum    ond mægenspedum,

## 640

    niðða nergend,    næfre wille þurh ellenweorc    anforlætan, þam ic longe    in lichoman ond in minum gæste    gode campode þurh monigfealdra    mægna gerynu.

## 645

    Forðon ic getrywe    in þone torhtestan þrynesse þrym,    se geþeahtingum hafað in hondum    heofon ond eorðan, þæt ge mec mid niþum    næfre motan tornmode teon    in tintergu,

## 650

    mine myrðran    ond mansceaþan, swearte sigelease.    Eom ic soðlice leohte geleafan    ond mid lufan dryhtnes fægre gefylled    in minum feorhlocan, breostum inbryrded    to þam betran ham,

## 655

    leomum inlyhted    to þam leofestan ecan earde,    þær is eþellond fæger ond gefealic    in fæder wuldre, ðær eow næfre    fore nergende leohtes leoma    ne lifes hyht

## 660

    in godes rice    agiefen weorþeð, for þam oferhygdum    þe eow in mod astag þurh idel gylp    ealles to swiðe. Wendun ge ond woldun,    wiþerhycgende, þæt ge scyppende    sceoldan gelice

## 665

    wesan in wuldre.    Eow þær wyrs gelomp, ða eow se waldend    wraðe bisencte in þæt swearte susl,    þær eow siððan wæs ad inæled    attre geblonden, þurh deopne dom    dream afyrred,

## 670

    engla gemana.    Swa nu awa sceal wesan wideferh,    þæt ge wærnysse brynewylm hæbben,    nales bletsunga. Ne þurfun ge wenan,    wuldre biscyrede, þæt ge mec synfulle    mid searocræftum

## 675

    under scæd sconde    scufan motan, ne in bælblæsan    bregdon on hinder in helle hus,    þær eow is ham sceapen, sweart sinnehte,    sacu butan ende, grim gæstcwalu.    þær ge gnornende

## 680

    deað sceolon dreogan,    ond ic dreama wyn agan mid englum    in þam uplican rodera rice,    þær is ryht cyning, help ond hælu    hæleþa cynne, duguð ond drohtað."    ða cwom dryhtnes ar,

## 685

    halig of heofonum,    se þurh hleoþor abead ufancundne ege    earmum gæstum; het eft hraðe    unscyldigne of þam wræcsiðe    wuldres cempan lædan limhalne,    þæt se leofesta

## 690

    gæst gegearwad    in godes wære on gefean ferde.    ða wearð feonda þreat acol for ðam egsan.    Ofermæcga spræc, dyre dryhtnes þegn,    dæghluttre scan. Hæfde Guðlaces    gæst in gewealdum

## 695

    modig mundbora,    meahtum spedig, þeostra þegnas    þreaniedlum bond, nyd onsette    ond geneahhe bibead: "Ne sy him banes bryce    ne blodig wund, lices læla    ne laþes wiht,

## 700

    þæs þe ge him to dare    gedon motan, ac ge hine gesundne asettaþ    þær ge hine sylfne genoman. He sceal þy wonge wealdan,    ne magon ge him þa wic forstondan. Ic eom se dema,    se mec dryhten heht snude gesecgan,    þæt ge him sara gehwylc

## 705

    hondum gehælde,    ond him hearsume on his sylfes dom    siþþan wæron. Ne sceal ic mine onsyn    fore eowere mengu miþan.    Ic eom meotudes þegn. Eom ic þara twelfa sum    þe he getreoweste

## 710

    under monnes hiw    mode gelufade. He mec of heofonum    hider onsende, geseah þæt ge on eorðan    fore æfstum on his wergengan    wite legdon. Is þæt min broþor,    mec his bysgu gehreaw.

## 715

    Ic þæt gefremme,    þær se freond wunað on þære socne,    þe ic þa sibbe wið hine healdan wille,    nu ic his helpan mot, þæt ge min onsynn    oft sceawiað. Nu ic his geneahhe    neosan wille;

## 720

    sceal ic his word ond his weorc    in gewitnesse dryhtne lædon.    He his dæde conn." ða wæs Guðlaces    gæst geblissad, siþþan Bartholomeus    aboden hæfde godes ærendu.    Gearwe stodun

## 725

    hæftas hearsume,    þa þæs halgan word lyt oferleordun.    Ongon þa leofne sið dragan domeadig    dryhtnes cempa to þam onwillan    eorðan dæle. Hy hine bæron    ond him bryce heoldon,

## 730

    hofon hine hondum    ond him hryre burgun. Wæron hyra gongas    under godes egsan smeþe ond gesefte.    Sigehreðig cwom bytla to þam beorge.    Hine bletsadon monge mægwlitas,    meaglum reordum,

## 735

    treofugla tuddor,    tacnum cyðdon eadges eftcyme.    Oft he him æte heold, þonne hy him hungrige    ymb hond flugon grædum gifre,    geoce gefegon. Swa þæt milde mod    wið moncynnes

## 740

    dreamum gedælde,    dryhtne þeowde, genom him to wildeorum wynne,    siþþan he þas woruld forhogde. Smolt wæs se sigewong    ond sele niwe, fæger fugla reord,    folde geblowen; geacas gear budon.    Guþlac moste

## 745

    eadig ond onmod    eardes brucan. Stod se grena wong    in godes wære; hæfde se heorde,    se þe of heofonum cwom, feondas afyrde.    Hwylc wæs fægerra willa geworden    in wera life,

## 750

    þara þe yldran    usse gemunde, oþþe we selfe    siþþan cuþen? Hwæt we þissa wundra    gewitan sindon! Eall þas geeodon    in ussera tida timan.    Forþon þæs tweogan ne þearf

## 755

    ænig ofer eorðan    ælda cynnes, ac swilc god wyrceð    gæsta lifes to trumnaþe,    þy læs þa tydran mod þa gewitnesse    wendan þurfe, þonne hy in gesihþe    soþes brucað.

## 760

    Swa se ælmihtiga    ealle gesceafte lufað under lyfte    in lichoman, monna mægðe    geond middangeard. Wile se waldend    þæt we wisdom a snyttrum swelgen,    þæt his soð fore us

## 765

    on his giefena gyld    genge weorðe, ða he us to are    ond to ondgiete syleð ond sendeð,    sawlum rymeð liþe lifwegas    leohte geræhte. Nis þæt huru læsast    þæt seo lufu cyþeð,

## 770

    þonne heo in monnes    mode getimbreð gæstcunde gife,    swa he Guðlaces dagas ond dæde    þurh his dom ahof. Wæs se fruma fæstlic    feondum on ondan, geseted wið synnum,    þær he siþþan lyt

## 775

    wære gewonade,    oft his word gode þurh eaðmedu    up onsende, let his ben cuman    in þa beorhtan gesceaft, þoncade þeodne    þæs þe he in þrowingum bidan moste,    hwonne him betre lif

## 780

    þurh godes willan    agyfen wurde. Swa wæs Guðlaces    gæst gelæded engla fæðmum    in uprodor, fore onsyne    eces deman læddon leoflice.    Him wæs lean geseald,

## 785

    setl on swegle,    þær he symle mot awo to ealdre    eardfæst wesan, bliðe bidan.    Is him bearn godes milde mundbora,    meahtig dryhten, halig hyrde,    heofonrices weard.

## 790

    Swa soðfæstra    sawla motun in ecne geard    up gestigan rodera rice,    þa þe ræfnað her wordum ond weorcum    wuldorcyninges lare longsume,    on hyra lifes tid

## 795

    earniað on eorðan    ecan lifes, hames in heahþu.    þæt beoð husulweras, cempan gecorene,    Criste leofe, berað in breostum    beorhtne geleafan, haligne hyht,    heortan clæne

## 800

    weorðiað waldend,    habbað wisne geþoht, fusne on forðweg    to fæder eðle, gearwaþ gæstes hus,    ond mid gleawnesse feond oferfeohtað    ond firenlustas forberað in breostum,    broþorsibbe

## 805

    georne bigongað,    in godes willan swencað hi sylfe,    sawle frætwað halgum gehygdum,    heofoncyninges bibod fremmað on foldan.    Fæsten lufiað, beorgað him bealoniþ    ond gebedu secað,

## 810

    swincað wið synnum,    healdað soð ond ryht. Him þæt ne hreoweð    æfter hingonge, ðonne hy hweorfað    in þa halgan burg, gongað gegnunga    to Hierusalem, þær hi to worulde    wynnum motun

## 815

    godes onsyne    georne bihealdan, sibbe ond gesihðe,    þær heo soð wunað, wlitig, wuldorfæst,    ealne widan ferh on lifgendra    londes wynne. ðæt is wide cuð    wera cneorissum,

## 820

    folcum gefræge,    þætte frymþa god þone ærestan    ælda cynnes of þære clænestan,    cyning ælmihtig, foldan geworhte.    ða wæs fruma niwe ælda tudres,    onstæl wynlic,

## 825

    fæger ond gefealic.    Fæder wæs acenned Adam ærest    þurh est godes on neorxnawong,    þær him nænges wæs willan onsyn,    ne welan brosnung, ne lifes lyre    ne lices hryre,

## 830

    ne dreames dryre    ne deaðes cyme, ac he on þam lande    lifgan moste ealra leahtra leas,    longe neotan niwra gefeana.    þær he no þorfte lifes ne lissa    in þam leohtan ham

## 835

    þurh ælda tid    ende gebidan, ac æfter fyrste    to þam færestan heofonrices gefean    hweorfan mostan, leomu lic somud    ond lifes gæst, ond þær siþþan a    in sindreamum

## 840

    to widan feore    wunian mostun dryhtne on gesihðe,    butan deaðe forð, gif hy halges word    healdan woldun beorht in breostum,    ond his bebodu læstan, æfnan on eðle.    Hy to ær aþreat

## 845

    þæt hy waldendes    willan læsten, ac his wif genom    wyrmes larum blede forbodene,    ond of beame ahneop wæstm biweredne    ofer word godes, wuldorcyninges,    ond hyre were sealde

## 850

    þurh deofles searo    deaðberende gyfl þæt ða sinhiwan    to swylte geteah. Siþþan se eþel    uðgenge wearð Adame ond Euan,    eardwica cyst beorht oðbroden,    ond hyra bearnum swa,

## 855

    eaferum æfter,    þa hy on uncyððu, scomum scudende,    scofene wurdon on gewinworuld.    Weorces onguldon, deopra firena,    þurh deaðes cwealm, þe hy unsnyttrum    ær gefremedon.

## 860

    þære synwræce    siþþan sceoldon mægð ond mæcgas    morþres ongyldon, godscyldge gyrn    þurh gæstgedal, deopra firena.    Deað in geþrong fira cynne,    feond rixade

## 865

    geond middangeard.    Nænig monna wæs of þam sigetudre    siþþan æfre godes willan þæs georn,    ne gynnwised, þæt he bibugan mæge    þone bitran drync þone Eue fyrn    Adame geaf,

## 870

    byrelade bryd geong;    þæt him bam gescod in þam deoran ham.    Deað ricsade ofer foldbuend,    þeah þe fela wære gæsthaligra,    þær hi godes willan on mislicum    monna gebihþum

## 875

    æfter stedewonga    stowum fremedon; sume ær, sume sið,    sume in urra æfter tælmearce    tida gemyndum sigorlean sohtun.    Us secgað bec hu Guðlac wearð    þurh godes willan

## 880

    eadig on Engle.    He him ece geceas meaht ond mundbyrd.    Mære wurdon his wundra geweorc    wide ond side, breme æfter burgum    geond Bryten innan, hu he monge oft    þurh meaht godes

## 885

    gehælde hygegeomre    hefigra wita, þe hine unsofte,    adle gebundne, sarge gesohtun    of siðwegum, freorigmode.    Symle frofre þær æt þam godes cempan    gearwe fundon,

## 890

    helpe ond hælo.    Nænig hæleþa is þe areccan mæge    oþþe rim wite ealra þara wundra    þe he in worulde her þurh dryhtnes giefe    dugeþum gefremede. Oft to þam wicum    weorude cwomun

## 895

    deofla deaðmægen    duguþa byscyrede hloþum þringan,    þær se halga þeow elnes anhydig    eard weardade. þær hy mislice    mongum reordum on þam westenne    woðe hofun

## 900

    hludne herecirm,    hiwes binotene, dreamum bidrorene.    Dryhtnes cempa, from folctoga,    feonda þreatum wiðstod stronglice.    Næs seo stund latu earmra gæsta,    ne þæt onbid long,

## 905

    þæt þa wrohtsmiðas    wop ahofun, hreopun hreðlease,    hleoþrum brugdon. Hwilum wedende    swa wilde deor cirmdon on corðre,    hwilum cyrdon eft minne mansceaþan    on mennisc hiw

## 910

    breahtma mæste,    hwilum brugdon eft awyrgde wærlogan    on wyrmes bleo, earme adloman    attre spiowdon. Symle hy Guðlac    gearene fundon, þonces gleawne.    He geþyldum bad,

## 915

    þeah him feonda hloð    feorhcwealm bude. Hwilum him to honda    hungre geþreatad fleag fugla cyn,    þær hy feorhnere witude fundon    ond hine weorðedon meaglum stefnum.    Hwilum mennisce

## 920

    aras eaðmedum    eft neosedon, ond þær siðfrome    on þam sigewonge æt þam halgan þeowan    helpe gemetton, ferðþes frofre.    Nænig forþum wæs, þæt he æwiscmod    eft siðade,

## 925

    hean, hyhta leas,    ac se halga wer ælda gehwylces    þurh þa æþelan meaht, þe hine seoslige    sohtun on ðearfe, hæleð hygegeomre,    hælde bu tu lic ond sawle,    þenden lifes weard,

## 930

    ece ælmihtig,    unnan wolde þæt he blædes her    brucan moste, worulde lifes.    Wæs gewinnes þa yrmþa for eorðan    endedogor þurh nydgedal    neah geþrungen,

## 935

    siþþan he on westenne    wiceard geceas, fiftynu gear,    þa wæs frofre gæst eadgum æbodan    ufan onsended, halig of heahþu.    Hreþer innan born, afysed on forðsið.    Him færinga

## 940

    adl in gewod.    He on elne swa þeah ungeblyged bad    beorhtra gehata bliþe in burgum.    Wæs þam bancofan æfter nihtglome    neah geþrungen, breosthord onboren.    Wæs se bliþa gæst

## 945

    fus on forðweg.    Nolde fæder engla in þisse wonsælgan    worulde life leahtra leasne    longfyrst ofer þæt wunian leton,    þe him on weorcum her on his dagena tid    dædum gecwemde

## 950

    elne unslawe.    ða se ælmihtiga let his hond cuman    þær se halga þeow, deormod on degle    domeadig bad, heard ond hygerof.    Hyht wæs geniwad, blis in breostum.    Wæs se bancofa

## 955

    adle onæled,    inbendum fæst, lichord onlocen.    Leomu hefegedon, sarum gesohte.    He þæt soð gecneow þæt hine ælmihtig    ufan neosade, meotud fore miltsum.    He his modsefan

## 960

    wið þam færhagan    fæste trymede feonda gewinna.    Næs he forht seþeah, ne seo adlþracu    egle on mode, ne deaðgedal,    ac him dryhtnes lof born in breostum,    brondhat lufu

## 965

    sigorfæst in sefan,    seo him sara gehwylc symle forswiðde.    Næs him sorgcearu on þas lænan tid,    þeah his lic ond gæst hyra somwiste,    sinhiwan tu, deore gedælden.    Dagas forð scridun,

## 970

    nihthelma genipu.    Wæs neah seo tid þæt he fyrngewyrht    fyllan sceolde þurh deaðes cyme,    domes hleotan, efne þæs ilcan    þe usse yldran fyrn frecne onfengon,    swa him biforan worhton

## 975

    þa ærestan    ælda cynnes. ða wæs Guðlace    on þa geocran tid mægen gemeðgad,    mod swiþe heard, elnes anhydig.    Wæs seo adl þearl, hat ond heorogrim.    Hreþer innan weol,

## 980

    born banloca.    Bryþen wæs ongunnen þætte Adame    Eue gebyrmde æt fruman worulde.    Feond byrlade ærest þære idese,    ond heo Adame, hyre swæsum were,    siþþan scencte

## 985

    bittor bædeweg.    þæs þa byre siþþan grimme onguldon    gafulrædenne þurh ærgewyrht,    þætte ænig ne wæs fyra cynnes    from fruman siððan mon on moldan,    þætte meahte him

## 990

    gebeorgan ond bibugan    þone bleatan drync, deopan deaðweges,    ac him duru sylfa on þa sliðnan tid    sona ontyneð, ingong geopenað.    Ne mæg ænig þam flæsce bifongen    feore wiðstondan,

## 995

    ricra ne heanra,    ac hine ræseð on gifrum grapum.    Swa wæs Guðlace enge anhoga    ætryhte þa æfter nihtscuan    neah geþyded, wiga wælgifre.    Hine wunade mid

## 1000

    an ombehtþegn,    se hine æghwylce daga neosade.    Ongan ða deophydig, gleawmod gongan    to godes temple, þær he eþelbodan    inne wiste, þone leofestan    lareow gecorenne,

## 1005

    ond þa in eode    eadgum to spræce, wolde hyrcnigan    halges lara, mildes meþelcwida.    Fonde þa his mondryhten adlwerigne;    him ðæt in gefeol hefig æt heortan.    Hygesorge wæg,

## 1010

    micle modceare.    Ongan ða his magu frignan: "Hu gewearð þe þus,    winedryhten min, fæder, freonda hleo,    ferð gebysgad, nearwe genæged?    Ic næfre þe, þeoden leofesta,    þyslicne ær

## 1015

    gemette þus meðne.    Meaht þu meðelcwidum worda gewealdan?    Is me on wene geþuht, þæt þe untrymnes    adle gongum on þisse nyhstan    niht bysgade, sarbennum gesoht.    þæt me sorgna is

## 1020

    hatost on hreþre,    ær þu hyge minne ferð afrefre.    Wast þu, freodryhten, hu þeos adle scyle    ende gesettan?" Him þa sið oncwæð,    sona ne meahte oroð up geteon;    wæs him in bogen

## 1025

    bittor bancoþa.    Beald reordade eadig on elne,    ondcwis ageaf: "Ic wille secgan    þæt me sar gehran, wærc in gewod    in ðisse wonnan niht, lichord onleac.    Leomu hefegiað,

## 1030

    sarum gesohte.    Sceal þis sawelhus, fæge flæschoma,    foldærne biþeaht, leomu lames geþacan,    legerbedde fæst wunian wælræste.    Wiga nealæceð, unlæt laces.    Ne bið þæs lengra swice

## 1035

    sawelgedales    þonne seofon niht fyrstgemearces,    þæt min feorh heonan on þisse eahteþan    ende geseceð dæg scriþende.    þonne dogor beoð on moldwege    min forð scriþen,

## 1040

    sorg gesweðrad,    ond ic siþþan mot fore meotudes cneowum    meorda hleotan, gingra geafena,    ond godes lomber in sindreamum    siþþan awo forð folgian;    is nu fus ðider

## 1045

    gæst siþes georn.    Nu þu gearwe const leoma lifgedal;    long is þis onbid worulde lifes."    ða wæs wop ond heaf, geongum geocor sefa,    geomrende hyge, siþþan he gehyrde    þæt se halga wæs

## 1050

    forðsiþes fus.    He þæs færspelles fore his mondryhtne    modsorge wæg, hefige æt heortan.    Hreþer innan swearc, hyge hreowcearig,    þæs þe his hlaford geseah ellorfusne.    He þæs onbæru

## 1055

    habban ne meahte,    ac he hate let torn þoliende    tearas geotan, weallan wægdropan.    Wyrd ne meahte in fægum leng    feorg gehealdan, deore frætwe,    þonne him gedemed wæs.

## 1060

    Ongeat gæsta halig    geomormodes drusendne hyge.    Ongan þa duguþa hleo, glædmod gode leof,    geongran retan, wine leofestan    wordum negan: "Ne beo þu unrot,    ðeah þeos adl me

## 1065

    innan æle.    Nis me earfeðe to geþolianne    þeodnes willan, dryhtnes mines,    ne ic þæs deaðes hafu on þas seocnan tid    sorge on mode, ne ic me herehloðe    helle þegna

## 1070

    swiðe onsitte,    ne mæg synne on me facnes frumbearn    fyrene gestælan, lices leahtor,    ac in lige sceolon sorgwylmum soden    sar wanian, wræcsið wepan,    wilna biscirede

## 1075

    in þam deaðsele    duguða gehwylcre, lufena ond lissa.    Min þæt leofe bearn, ne beo þu on sefan to seoc.    Ic eom siþes fus upeard niman    edleana georn in þam ecan gefean,    ærgewyrhtum

## 1080

    geseon sigora frean,    min þæt swæse bearn. Nis me wracu ne gewin,    þæt ic wuldres god sece swegelcyning,    þær is sib ond blis, domfæstra dream,    dryhten ondweard, þam ic georne    gæstgerynum,

## 1085

    in þas dreorgan tid    dædum cwemde, mode ond mægne.    Ic þa meorde wat leahtorlease,    lean unhwilen, halig on heahþu.    þær min hyht myneð to gesecenne,    sawul fundað

## 1090

    of licfate    to þam longan gefean in eadwelan.    Nis þes eþel me ne sar ne sorg.    Ic me sylfum wat æfter lices hryre    lean unhwilen." ða se wuldormaga    worda gestilde,

## 1095

    rof runwita;    wæs him ræste neod, reonigmodum.    Rodor swamode ofer niðða bearn,    nihtrim scridon, deorc ofer dugeðum.    þa se dæg bicwom on þam se lifgenda    in lichoman,

## 1100

    ece ælmihtig    ærist gefremede, dryhten mid dreame,    ða he of deaðe aras onwald of eorðan    in þa eastortid, ealra þrymma þrym,    ðreata mæstne to heofonum ahof,    ða he from helle astag.

## 1105

    Swa se eadga wer    in þa æþelan tid on þone beorhtan dæg    blissum hremig, milde ond gemetfæst,    mægen unsofte elne geæfnde.    Aras ða eorla wynn, heard hygesnottor,    swa he hraþost meahte,

## 1110

    meðe for ðam miclan bysgum.    Ongon þa his mod staþelian leohte geleafan,    lac onsægde deophycgende    dryhtne to willan gæstgerynum    in godes temple, ond his þegne ongon,    swa þam þeodne geras,

## 1115

    þurh gæstes giefe    godspel bodian, secgan sigortacnum,    ond his sefan trymman wundrum to wuldre    in þa wlitigan gesceaft to eadwelan,    swa he ær ne sið æfre to ealdre    oðre swylce

## 1120

    on þas lænan tid    lare gehyrde, ne swa deoplice    dryhtnes geryne þurh menniscne    muð areccan on sidum sefan.    Him wæs soþra geþuht þæt hit ufancundes    engles wære

## 1125

    of swegldreamum,    swiþor micle mægenþegnes word,    þonne æniges monnes lar, wera ofer eorðan.    Him þæt wundra mæst gesewen þuhte,    þæt swylc snyttrucræft ænges hæleða her    hreþer weardade,

## 1130

    dryhta bearna,    wæs þæs deoplic eall word ond wisdom,    ond þæs weres stihtung, mod ond mægencræft,    þe him meotud engla, gæsta geocend    forgiefen hæfde. Wæron feowere ða    forð gewitene

## 1135

    dagas on rime,    þæs se dryhtnes þegn on elne bad,    adle gebysgad, sarum geswenced.    Ne he sorge wæg geocorne sefan    gæstgedales, dreorigne hyge.    Deað nealæcte,

## 1140

    stop stalgongum,    strong ond hreðe sohte sawelhus.    Com se seofeða dæg ældum ondweard,    þæs þe him in gesonc, hat, heortan neah,    hildescurum flacor flanþracu,    feorhhord onleac,

## 1145

    searocægum gesoht.    Ongon ða snottor hæle, ar, onbehtþegn,    æþeles neosan to þam halgan hofe,    fond þa hlingendne fusne on forðsiþ    frean unwenne, gæsthaligne    in godes temple

## 1150

    soden sarwylmum.    Wæs þa sihste tid on midne dæg,    wæs his mondryhtne endedogor    ætryhte þa. Nearwum genæged    nydcostingum, awrecen wælpilum,    wlo ne meahte

## 1155

    oroð up geteon,    ellenspræce hleoþor ahebban.    Ongon ða hygegeomor, freorig ond ferðwerig,    fusne gretan, meðne modglædne,    bæd hine þurh mihta scyppend, gif he his wordcwida    wealdan meahte,

## 1160

    spræce ahebban,    þæt him on spellum gecyðde, onwrige worda gongum,    hu he his wisna truwade, drohtes on ðære dimman adle,    ærðon hine deað onsægde. Him se eadga wer    ageaf ondsware, leof mon leofum,    þeah he late meahte,

## 1165

    eorl ellenheard,    oreþe gebredan: "Min þæt swæse bearn,    nis nu swiþe feor þam ytemestan    endedogor nydgedales,    þæt ðu þa nyhstan scealt in woruldlife    worda minra,

## 1170

    næfre leana biloren,    lare gehyran, noht longe ofer þis.    Læst ealle well wære ond winescype,    word þa wit spræcon, leofast manna."    "Næfre ic lufan sibbe, þeoden, æt þearfe    þine forlæte

## 1175

    asanian!"    "Beo þu on sið gearu, siþþan lic ond leomu    ond þes lifes gæst asundrien    somwist hyra þurh feorggedal.    Fys æfter þon þæt þu gesecge    sweostor minre,

## 1180

    þære leofestan,    on longne weg to þam fægran gefean    forðsið minne, on ecne eard,    ond hyre eac gecyð wordum minum,    þæt ic me warnade hyre onsyne    ealle þrage

## 1185

    in woruldlife,    for ðy ic wilnode þæt wit unc eft    in þam ecan gefean on sweglwuldre    geseon mostun fore onsyne    eces deman leahtra lease.    þær sceal lufu uncer

## 1190

    wærfæst wunian,    þær wit wilna a in ðære beorhtan byrig    brucan motun, eades mid englum.    ðu hyre eac saga þæt heo þis banfæt    beorge bifæste, lame biluce,    lic orsawle

## 1195

    in þeostorcofan,    þær hit þrage sceal in sondhofe    siþþan wunian." ða wearð modgeþanc    miclum gebisgad, þream forþrycced,    þurh þæs þeodnes word, ombehtþegne,    þa he ædre oncneow

## 1200

    frean feorhgedal,    þæt hit feor ne wæs, endedogor.    Ongon þa ofostlice to his winedryhtne    wordum mæðlan: "Ic þec halsige,    hæleþa leofost gumena cynnes,    þurh gæsta weard,

## 1205

    þæt þu hygesorge    heortan minre geeþe, eorla wyn.    Nis þe ende feor, þæs þe ic on galdrum    ongieten hæbbe. Oft mec geomor sefa    gehþa gemanode, hat æt heortan,    hyge gnornende

## 1210

    nihtes nearwe,    ond ic næfre þe, fæder, frofor min,    frignan dorste. Symle ic gehyrde,    þonne heofones gim, wyncondel wera,    west onhylde, sweglbeorht sunne    setlgonges fus

## 1215

    on æfentid,    oþerne mid þec, þegn æt geþeahte.    Ic þæs þeodnes word, ares uncuþes    oft neosendes, dægwoman bitweon    ond þære deorcan niht, meþelcwide mæcges,    ond on morgne swa,

## 1220

    ongeat geomormod,    gæstes spræce, gleawes in geardum.    Huru, ic giet ne wat, ær þu me, frea min,    furþor cyðe þurh cwide þinne,    hwonan his cyme sindon." ða se eadga wer    ageaf ondsware

## 1225

    leofum æfter longre hwile,    swa he late meahte, elnes oncyðig,    oreþe gewealdan: "Hwæt, þu me, wine min,    wordum nægest, fusne frignest,    þæs þe ic furþum ær æfre on ealdre    ængum ne wolde

## 1230

    monna ofer moldan    melda weorðan, þegne on þeode,    butan þe nu ða, þy læs þæt wundredan    weras ond idesa, ond on geað gutan,    gieddum mænden bi me lifgendum.    Huru, ic nolde sylf

## 1235

    þurh gielpcwide    gæstes mines frofre gelettan,    ne fæder mines æfre geæfnan,    æbylg godes. Symle me onsende    sigedryhten min, folca feorhgiefa,    siþþan ic furþum ongon

## 1240

    on þone æfteran    anseld bugan geargemearces,    gæst haligne, engel ufancundne,    se mec efna gehwam, meahtig meotudes þegn,    ond on morgne eft, sigorfæst gesohte,    ond me sara gehwylc

## 1245

    gehælde hygesorge,    ond me in hreþre bileac wuldres wilboda    wisdomes giefe micle monigfealdran    þonne ænig mon wite in life her,    þe me alyfed nis to gecyþenne    cwicra ængum

## 1250

    on foldwege    fira cynnes, þæt me ne meahte    monna ænig bideaglian    hwæt he dearninga on hyge hogde    heortan geþoncum, siþþan he me fore eagum    onsyne wearð.

## 1255

    A ic on mode mað    monna gehwylcne þeodnes þrymcyme    oð þisne dæg. Leofast monna,    nu ic for lufan þinre, ond geferscype    þæt wit fyrn mid unc longe læstan,    nelle ic lætan þe

## 1260

    æfre unrotne    æfter ealdorlege meðne modseocne    minre geweorðan, soden sorgwælmum.    A ic sibbe wiþ þe healdan wille.    Nu of hreþerlocan to þam soþan gefean    sawel fundað.

## 1265

    Nis seo tid latu,    tydrað þis banfæt, greothord gnornað,    gæst hine fyseð on ecne geard,    utsiþes georn on sellan gesetu.    Nu ic swiðe eom weorce gewergad."    ða to þam wage gesag,

## 1270

    heafelan onhylde,    hyrde þa gena ellen on innan.    Oroð stundum teah mægne modig,    him of muðe cwom swecca swetast.    Swylce on sumeres tid stincað on stowum    staþelum fæste

## 1275

    wynnum æfter wongum    wyrta geblowene, hunigflowende,    swa þæs halgan wæs ondlongne dæg    oþ æfen forð oroð up hlæden.    þa se æþela glæm setlgong sohte,    swearc norðrodor

## 1280

    won under wolcnum,    woruld miste oferteah, þystrum biþeahte,    þrong niht ofer tiht londes frætwa.    ða cwom leohta mæst, halig of heofonum    hædre scinan, beorhte ofer burgsalu.    Bad se þe sceolde

## 1285

    eadig on elne    endedogor, awrecen wælstrælum.    Wuldres scima, æþele ymb æþelne,    ondlonge niht scan scirwered.    Scadu sweþredon, tolysed under lyfte.    Wæs se leohta glæm

## 1290

    ymb þæt halge hus,    heofonlic condel, from æfenglome    oþþæt eastan cwom ofer deop gelad    dægredwoma, wedertacen wearm.    Aras se wuldormago, eadig elnes gemyndig,    spræc to his onbehtþegne,

## 1295

    torht to his treowum gesiþe:    "Tid is þæt þu fere, ond þa ærendu    eal biþence, ofestum læde,    swa ic þe ær bibead, lac to leofre.    Nu of lice is, goddreama georn,    gæst swiðe fus."

## 1300

    Ahof þa his honda,    husle gereorded, eaðmod þy æþelan gyfle,    swylce he his eagan ontynde, halge heafdes gimmas,    biseah þa to heofona rice, glædmod to geofona leanum,    ond þa his gæst onsende weorcum wlitigne    in wuldres dream.

## 1305

    ða wæs Guðlaces    gæst gelæded eadig on upweg.    Englas feredun to þam longan gefean,    lic colode, belifd under lyfte.    ða þær leoht ascan, beama beorhtast.    Eal þæt beacen wæs

## 1310

    ymb þæt halge hus,    heofonlic leoma, from foldan up    swylce fyren tor ryht aræred    oð rodera hrof, gesewen under swegle,    sunnan beorhtra, æþeltungla wlite.    Engla þreatas

## 1315

    sigeleoð sungon,    sweg wæs on lyfte gehyred under heofonum,    haligra dream. Swa se burgstede wæs    blissum gefylled, swetum stencum    ond sweglwundrum, eadges yrfestol,    engla hleoðres,

## 1320

    eal innanweard.    þær wæs ænlicra ond wynsumra    þonne hit in worulde mæge stefn areccan,    hu se stenc ond se sweg, heofonlic hleoþor    ond se halga song, gehyred wæs,    heahþrym godes,

## 1325

    breahtem æfter breahtme.    Beofode þæt ealond, foldwong onþrong.    ða afyrhted wearð ar, elnes biloren,    gewat þa ofestlice beorn unhyðig,    þæt he bat gestag, wæghengest wræc,    wæterþisa for,

## 1330

    snel under sorgum.    Swegl hate scan, blac ofer burgsalo.    Brimwudu scynde, leoht, lade fus.    Lagumearg snyrede, gehlæsted to hyðe,    þæt se hærnflota æfter sundplegan    sondlond gespearn,

## 1335

    grond wið greote.    Gnornsorge wæg hate æt heortan,    hyge geomurne, meðne modsefan,    se þe his mondryhten, life bilidenne,    last weardian wiste, wine leofne.    Him þæs wopes hring

## 1340

    torne gemonade.    Teagor yðum weol, hate hleordropan,    ond on hreþre wæg micle modceare.    He þære mægeð sceolde lace gelædan    laðspel to soð. Cwom þa freorigferð    þær seo fæmne wæs,

## 1345

    wuldres wynmæg.    He þa wyrd ne mað, fæges forðsið.    Fusleoð agol wineþearfende,    ond þæt word acwæð: "Ellen biþ selast    þam þe oftost sceal dreogan dryhtenbealu,    deope behycgan

## 1350

    þroht þeodengedal,    þonne seo þrag cymeð, wefen wyrdstafum.    þæt wat se þe sceal aswæman sarigferð,    wat his sincgiefan holdne biheledne.    He sceal hean þonan geomor hweorfan.    þam bið gomenes wana

## 1355

    ðe þa earfeða    oftost dreogeð on sargum sefan.    Huru, ic swiðe ne þearf hinsiþ behlehhan.    Is hlaford min, beorna bealdor,    ond broþor þin, se selesta    bi sæm tweonum

## 1360

    þara þe we on Engle    æfre gefrunen acennedne    þurh cildes had gumena cynnes,    to godes dome, werigra wraþu,    worulddreamum of, winemæga wyn,    in wuldres þrym,

## 1365

    gewiten, winiga hleo,    wica neosan eardes on upweg.    Nu se eorðan dæl, banhus abrocen    burgum in innan wunað wælræste,    ond se wuldres dæl of licfæte    in leoht godes

## 1370

    sigorlean sohte,    ond þe secgan het þæt git a mosten    in þam ecan gefean mid þa sibgedryht    somudeard niman, weorca wuldorlean,    willum neotan blædes ond blissa.    Eac þe abeodan het

## 1375

    sigedryhten min,    þa he wæs siþes fus, þæt þu his lichoman,    leofast mægða, eorðan biðeahte.    Nu þu ædre const siðfæt minne.    Ic sceal sarigferð, heanmod hweorfan,    hyge drusendne."