# The Exeter Book (Jebson)/Christ A, B, C

Crist is the name given to a series of poems in The Exeter Book. It was originally considered to be a single work, as in the edition below, but now is considered to be three separate poems (Crist A, B, and C; or Crist I, II, and III). Crist B was written by the poet Cynewulf; the other two are anonymous.

# Christ A, B, C

Verse Indeterminate Saxon
    cyninge. ðu eart se weallstan    þe ða wyrhtan iu wiðwurpon to weorce.    Wel þe geriseð þæt þu heafod sie    healle mærre,

## 5

    ond gesomnige    side weallas fæste gefoge,    flint unbræcne, þæt geond eorðb... ...g eall    eagna gesihþe wundrien to worlde    wuldres ealdor. Gesweotula nu þurh searocræft    þin sylfes weorc,

## 10

    soðfæst, sigorbeorht,    ond sona forlæt weall wið wealle.    Nu is þam weorce þearf þæt se cræftga cume    ond se cyning sylfa, ond þonne gebete,    nu gebrosnad is, hus under hrofe.    He þæt hra gescop,

## 15

    leomo læmena;    nu sceal liffrea þone wergan heap    wraþum ahreddan, earme from egsan,    swa he oft dyde. Eala þu reccend    ond þu riht cyning, se þe locan healdeð,    lif ontyneð,

## 20

    eadga... upwegas,    oþrum forwyrneð wlitigan wilsiþes,    gif his weorc ne deag. Huru we for þearfe    þas word sprecað, ond m... ...giað    þone þe mon gescop þæt he ne ...ete...    ...ceose weorðan

## 25

    cearfulra þing,    þe we in carcerne sittað sorgende,    sunnan wenað, hwonne us liffrea    leoht ontyne, weorðe ussum mode    to mundboran, ond þæt tydre gewitt    tire bewinde,

## 30

    gedo usic þæs wyrðe,    þe he to wuldre forlet, þa we heanlice    hweorfan sceoldan to þis enge lond,    eðle bescyrede. Forþon secgan mæg,    se ðe soð spriceð, þæt he ahredde,    þa forhwyrfed wæs,

## 35

    frumcyn fira.    Wæs seo fæmne geong, mægð manes leas,    þe he him to meder geceas; þæt wæs geworden    butan weres frigum, þæt þurh bearnes gebyrd    bryd eacen wearð. Nænig efenlic þam,    ær ne siþþan,

## 40

    in worlde gewearð    wifes gearnung; þæt degol wæs,    dryhtnes geryne. Eal giofu gæstlic    grundsceat geondspreot; þær wisna fela    wearð inlihted lare longsume    þurh lifes fruman

## 45

    þe ær under hoðman    biholen lægon, witgena woðsong,    þa se waldend cwom, se þe reorda gehwæs    ryne gemiclað ðara þe geneahhe    noman scyppendes þurh horscne    had hergan willað.

## 50

    Eala sibbe gesihð,    sancta Hierusalem, cynestola cyst,    Cristes burglond, engla eþelstol,    ond þa ane in þe saule soðfæstra    simle gerestað, wuldrum hremge.    Næfre wommes tacn

## 55

    in þam eardgearde    eawed weorþeð, ac þe firina gehwylc    feor abugeð, wærgðo ond gewinnes.    Bist to wuldre full halgan hyhtes,    swa þu gehaten eart. Sioh nu sylfa þe geond    þas sidan gesceaft,

## 60

    swylce rodores hrof    rume geondwlitan ymb healfa gehwone,    hu þec heofones cyning siðe geseceð,    ond sylf cymeð, nimeð eard in þe,    swa hit ær gefyrn witgan wisfæste    wordum sægdon,

## 65

    cyðdon Cristes gebyrd,    cwædon þe to frofre, burga betlicast.    Nu is þæt bearn cymen, awæcned to wyrpe    weorcum Ebrea, bringeð blisse þe,    benda onlyseð niþum genedde.    Nearoþearfe conn,

## 70

    hu se earma sceal    are gebidan. Eala wifa wynn    geond wuldres þrym, fæmne freolicast    ofer ealne foldan sceat þæs þe æfre sundbuend    secgan hyrdon, arece us þæt geryne    þæt þe of roderum cwom,

## 75

    hu þu eacnunge    æfre onfenge bearnes þurh gebyrde,    ond þone gebedscipe æfter monwisan    mod ne cuðes. Ne we soðlice    swylc ne gefrugnan in ærdagum    æfre gelimpan,

## 80

    þæt ðu in sundurgiefe    swylce befenge, ne we þære wyrde    wenan þurfon toweard in tide.    Huru treow in þe weorðlicu wunade,    nu þu wuldres þrym bosme gebære,    ond no gebrosnad wearð

## 85

    mægðhad se micla.    Swa eal manna bearn sorgum sawað,    swa eft ripað, cennað to cwealme.    Cwæð sio eadge mæg symle sigores full,    sancta Maria: "Hwæt is þeos wundrung    þe ge wafiað,

## 90

    ond geomrende    gehþum mænað, sunu Solimæ    somod his dohtor? Fricgað þurh fyrwet    hu ic fæmnan had, mund minne geheold,    ond eac modor gewearð mære meotudes suna.    Forþan þæt monnum nis

## 95

    cuð geryne,    ac Crist onwrah in Dauides    dyrre mægan þæt is Euan scyld    eal forpynded, wærgða aworpen,    ond gewuldrad is se heanra had.    Hyht is onfangen

## 100

    þæt nu bletsung mot    bæm gemæne, werum ond wifum,    a to worulde forð in þam uplican    engla dreame mid soðfæder    symle wunian." Eala earendel,    engla beorhtast,

## 105

    ofer middangeard    monnum sended, ond soðfæsta    sunnan leoma, torht ofer tunglas,    þu tida gehwane of sylfum þe    symle inlihtes! Swa þu, god of gode    gearo acenned,

## 110

    sunu soþan fæder,    swegles in wuldre butan anginne    æfre wære, swa þec nu for þearfum    þin agen geweorc bideð þurh byldo,    þæt þu þa beorhtan us sunnan onsende,    ond þe sylf cyme

## 115

    þæt ðu inleohte    þa þe longe ær, þrosme beþeahte    ond in þeostrum her, sæton sinneahtes;    synnum bifealdne deorc deaþes sceadu    dreogan sceoldan. Nu we hyhtfulle    hælo gelyfað

## 120

    þurh þæt word godes    weorodum brungen, þe on frymðe wæs    fæder ælmihtigum efenece mid god,    ond nu eft gewearð flæsc firena leas,    þæt seo fæmne gebær geomrum to geoce.    God wæs mid us

## 125

    gesewen butan synnum;    somod eardedon mihtig meotudes bearn    ond se monnes sunu geþwære on þeode.    We þæs þonc magon secgan sigedryhtne    symle bi gewyrhtum, þæs þe he hine sylfne us    sendan wolde.

## 130

    Eala gæsta god,    hu þu gleawlice mid noman ryhte    nemned wære Emmanuhel,    swa hit engel gecwæð ærest on Ebresc!    þæt is eft gereht, rume bi gerynum:    "Nu is rodera weard,

## 135

    god sylfa mid us."    Swa þæt gomele gefyrn ealra cyninga cyning    ond þone clænan eac sacerd soðlice    sægdon toweard, swa se mæra iu,    Melchisedech, gleaw in gæste    godþrym onwrah

## 140

    eces alwaldan.    Se wæs æ bringend, lara lædend,    þam longe his hyhtan hidercyme,    swa him gehaten wæs, þætte sunu meotudes    sylfa wolde gefælsian    foldan mægðe,

## 145

    swylce grundas eac    gæstes mægne siþe gesecan.    Nu hie softe þæs bidon in bendum    hwonne bearn godes cwome to cearigum.    Forþon cwædon swa, suslum geslæhte:    "Nu þu sylfa cum,

## 150

    heofones heahcyning.    Bring us hælolif, werigum witeþeowum,    wope forcymenum, bitrum brynetearum.    Is seo bot gelong eal æt þe anum    ...... oferþearfum. Hæftas hygegeomre    hider ...es;

## 155

    ne læt þe behindan,    þonne þu heonan cyrre, mænigo þus micle,    ac þu miltse on us gecyð cynelice,    Crist nergende, wuldres æþeling,    ne læt awyrgde ofer us onwald agan.    Læf us ecne gefean

## 160

    wuldres þines,    þæt þec weorðien, weoroda wuldorcyning,    þa þu geworhtes ær hondum þinum.    þu in heannissum wunast wideferh    mid waldend fæder." "Eala Ioseph min,    Iacobes bearn,

## 165

    mæg Dauides,    mæran cyninges, nu þu freode scealt    fæste gedælan, alætan lufan mine!"    "Ic lungre eam deope gedrefed,    dome bereafod, forðon ic worn for þe    worde hæbbe

## 170

    sidra sorga    ond sarcwida, hearmes gehyred,    ond me hosp sprecað, tornworda fela.    Ic tearas sceal geotan geomormod.    God eaþe mæg gehælan hygesorge    heortan minre,

## 175

    afrefran feasceaftne.    Eala fæmne geong, mægð Maria!"    Hwæt bemurnest ðu, cleopast cearigende?    Ne ic culpan in þe, incan ænigne,    æfre onfunde, womma geworhtra,    ond þu þa word spricest

## 180

    swa þu sylfa sie    synna gehwylcre firena gefylled."    Ic to fela hæbbe þæs byrdscypes    bealwa onfongen! Hu mæg ic ladigan    laþan spræce, oþþe ondsware    ænige findan

## 185

    wraþum towiþere?    Is þæt wide cuð þæt ic of þam torhtan    temple dryhtnes onfeng freolice    fæmnan clæne, womma lease,    ond nu gehwyrfed is þurh nathwylces.    Me nawþer deag,

## 190

    secge ne swige.    Gif ic soð sprece, þonne sceal Dauides    dohtor sweltan, stanum astyrfed.    Gen strengre is þæt ic morþor hele;    scyle manswara, laþ leoda gehwam    lifgan siþþan,

## 195

    fracoð in folcum."    þa seo fæmne onwrah ryhtgeryno,    ond þus reordade: "Soð ic secge    þurh sunu meotudes, gæsta geocend,    þæt ic gen ne conn þurh gemæcscipe    monnes ower,

## 200

    ænges on eorðan,    ac me eaden wearð, geongre in geardum,    þæt me Gabrihel, heofones heagengel,    hælo gebodade. Sægde soðlice    þæt me swegles gæst leoman onlyhte,    sceolde ic lifes þrym

## 205

    geberan, beorhtne sunu,    bearn eacen godes, torhtes tirfruman.    Nu ic his tempel eam gefremed butan facne,    in me frofre gæst geeardode.    Nu þu ealle forlæt sare sorgceare.    Saga ecne þonc

## 210

    mærum meotodes sunu    þæt ic his modor gewearð, fæmne forð seþeah,    ond þu fæder cweden woruldcund bi wene;    sceolde witedom in him sylfum beon    soðe gefylled." Eala þu soða    ond þu sibsuma

## 215

    ealra cyninga cyning,    Crist ælmihtig, hu þu ær wære    eallum geworden worulde þrymmum    mid þinne wuldorfæder cild acenned    þurh his cræft ond meaht! Nis ænig nu    eorl under lyfte,

## 220

    secg searoþoncol,    to þæs swiðe gleaw þe þæt asecgan mæge    sundbuendum, areccan mid ryhte,    hu þe rodera weard æt frymðe genom    him to freobearne. þæt wæs þara þinga    þe her þeoda cynn

## 225

    gefrugnen mid folcum    æt fruman ærest geworden under wolcnum,    þæt witig god, lifes ordfruma,    leoht ond þystro gedælde dryhtlice,    ond him wæs domes geweald, ond þa wisan abead    weoroda ealdor:

## 230

    "Nu sie geworden forþ    a to widan feore leoht, lixende gefea,    lifgendra gehwam þe in cneorissum    cende weorðen." Ond þa sona gelomp,    þa hit swa sceolde, leoma leohtade    leoda mægþum,

## 235

    torht mid tunglum,    æfter þon tida bigong. Sylfa sette    þæt þu sunu wære efeneardigende    mid þinne engan frean ærþon oht þisses    æfre gewurde. þu eart seo snyttro    þe þas sidan gesceaft

## 240

    mid þi waldende    worhtes ealle. Forþon nis ænig þæs horsc,    ne þæs hygecræftig, þe þin fromcyn mæge    fira bearnum sweotule geseþan.    Cum, nu, sigores weard, meotod moncynnes,    ond þine miltse her

## 245

    arfæst ywe!    Us is eallum neod þæt we þin medrencynn    motan cunnan, ryhtgeryno,    nu we areccan ne mægon þæt fædrencynn    fier owihte. þu þisne middangeard    milde geblissa

## 250

    þurh ðinne hercyme,    hælende Crist, ond þa gyldnan geatu,    þe in geardagum ful longe ær    bilocen stodan, heofona heahfrea,    hat ontynan, ond usic þonne gesece    þurh þin sylfes gong

## 255

    eaðmod to eorþan.    Us is þinra arna þearf! Hafað se awyrgda    wulf tostenced, deor dædscua,    dryhten, þin eowde, wide towrecene.    þæt ðu, waldend, ær blode gebohtes,    þæt se bealofulla

## 260

    hyneð heardlice,    ond him on hæft nimeð ofer usse nioda lust.    Forþon we, nergend, þe biddað geornlice    breostgehygdum þæt þu hrædlice    helpe gefremme wergum wreccan,    þæt se wites bona

## 265

    in helle grund    hean gedreose, ond þin hondgeweorc,    hæleþa scyppend, mote arisan    ond on ryht cuman to þam upcundan    æþelan rice, þonan us ær þurh synlust    se swearta gæst

## 270

    forteah ond fortylde,    þæt we, tires wone, a butan ende    sculon ermþu dreogan, butan þu usic þon ofostlicor,    ece dryhten, æt þam leodsceaþan,    lifgende god, helm alwihta,    hreddan wille.

## 275

    Eala þu mæra    middangeardes seo clæneste    cwen ofer eorþan þara þe gewurde    to widan feore, hu þec mid ryhte    ealle reordberend hatað ond secgað,    hæleð geond foldan,

## 280

    bliþe mode,    þæt þu bryd sie þæs selestan    swegles bryttan. Swylce þa hyhstan    on heofonum eac, Cristes þegnas,    cweþað ond singað þæt þu sie hlæfdige    halgum meahtum

## 285

    wuldorweorudes,    ond worldcundra hada under heofonum,    ond helwara. Forþon þu þæt ana    ealra monna geþohtest þrymlice,    þristhycgende, þæt þu þinne mægðhad    meotude brohtes,

## 290

    sealdes butan synnum.    Nan swylc ne cwom ænig oþer    ofer ealle men, bryd beaga hroden,    þe þa beorhtan lac to heofonhame    hlutre mode siþþan sende.    Forðon heht sigores fruma

## 295

    his heahbodan    hider gefleogan of his mægenþrymme    ond þe meahta sped snude cyðan,    þæt þu sunu dryhtnes þurh clæne gebyrd    cennan sceolde monnum to miltse,    ond þe, Maria, forð

## 300

    efne unwemme    a gehealdan. Eac we þæt gefrugnon,    þæt gefyrn bi þe soðfæst sægde    sum woðbora in ealddagum,    Esaias, þæt he wære gelæded    þæt he lifes gesteald

## 305

    in þam ecan ham    eal sceawode. Wlat þa swa wisfæst    witga geond þeodland oþþæt he gestarode    þær gestaþelad wæs æþelic ingong.    Eal wæs gebunden deoran since    duru ormæte,

## 310

    wundurclommum bewriþen.    Wende swiðe þæt ænig elda    æfre ne meahte swa fæstlice    forescyttelsas on ecnesse    o inhebban, oþþe ðæs ceasterhlides    clustor onlucan,

## 315

    ær him godes engel    þurh glædne geþonc þa wisan onwrah    ond þæt word acwæð: "Ic þe mæg secgan    þæt soð gewearð þæt ðas gyldnan gatu    giet sume siþe god sylf wile    gæstes mægne

## 320

    gefælsian,    fæder ælmihtig, ond þurh þa fæstan locu    foldan neosan, ond hio þonne æfter him    ece stondað simle singales    swa beclysed þæt nænig oþer,    nymðe nergend god,

## 325

    hy æfre ma    eft onluceð." Nu þæt is gefylled    þæt se froda þa mid eagum þær    on wlatade. þu eart þæt wealldor,    þurh þe waldend frea æne on þas eorðan    ut siðade,

## 330

    ond efne swa þec gemette,    meahtum gehrodene, clæne ond gecorene,    Crist ælmihtig. Swa ðe æfter him    engla þeoden eft unmæle    ælces þinges lioþucægan bileac,    lifes brytta.

## 335

    Iowa us nu þa are    þe se engel þe, godes spelboda,    Gabriel brohte. Huru þæs biddað    burgsittende þæt ðu þa frofre    folcum cyðe, þinre sylfre sunu.    Siþþan we motan

## 340

    anmodlice    ealle hyhtan, nu we on þæt bearn foran    breostum stariað. Geþinga us nu    þristum wordum þæt he us ne læte    leng owihte in þisse deaðdene    gedwolan hyran,

## 345

    ac þæt he usic geferge    in fæder rice, þær we sorglease    siþþan motan wunigan in wuldre    mid weoroda god. Eala þu halga    heofona dryhten, þu mid fæder þinne    gefyrn wære

## 350

    efenwesende    in þam æþelan ham. Næs ænig þa giet    engel geworden, ne þæs miclan    mægenþrymmes nan ðe in roderum up    rice biwitigað, þeodnes þryðgesteald    ond his þegnunga,

## 355

    þa þu ærest wære    mid þone ecan frean sylf settende    þas sidan gesceaft, brade brytengrundas.    Bæm inc is gemæne heahgæst hleofæst.    We þe, hælend Crist, þurh eaðmedu    ealle biddað

## 360

    þæt þu gehyre    hæfta stefne, þinra niedþiowa,    nergende god, hu we sind geswencte    þurh ure sylfra gewill. Habbað wræcmæcgas    wergan gæstas, hetlen helsceaþa,    hearde genyrwad,

## 365

    gebunden bealorapum.    Is seo bot gelong eall æt þe anum,    ece dryhten. Hreowcearigum help,    þæt þin hidercyme afrefre feasceafte,    þeah we fæhþo wið þec þurh firena lust    gefremed hæbben.

## 370

    Ara nu onbehtum    ond usse yrmþa geþenc, hu we tealtrigað    tydran mode, hwearfiað heanlice.    Cym nu, hæleþa cyning, ne lata to lange.    Us is lissa þearf, þæt þu us ahredde    ond us hælogiefe

## 375

    soðfæst sylle,    þæt we siþþan forð þa sellan þing    symle moten geþeon on þeode,    þinne willan. Eala seo wlitige,    weorðmynda full, heah ond halig,    heofoncund þrynes,

## 380

    brade geblissad    geond brytenwongas þa mid ryhte sculon    reordberende, earme eorðware    ealle mægene hergan healice,    nu us hælend god wærfæst onwrah    þæt we hine witan moton.

## 385

    Forþon hy, dædhwæte,    dome geswiðde, þæt soðfæste    seraphinnes cynn, uppe mid englum    a bremende, unaþreotendum    þrymmum singað ful healice    hludan stefne,

## 390

    fægre feor ond neah.    Habbaþ folgoþa cyst mid cyninge.    Him þæt Crist forgeaf, þæt hy motan his ætwiste    eagum brucan simle singales,    swegle gehyrste, weorðian waldend    wide ond side,

## 395

    ond mid hyra fiþrum    frean ælmihtges onsyne weardiað,    ecan dryhtnes, ond ymb þeodenstol    þringað georne hwylc hyra nehst mæge    ussum nergende flihte lacan    friðgeardum in.

## 400

    Lofiað leoflicne    ond in leohte him þa word cweþað,    ond wuldriað æþelne ordfruman    ealra gesceafta: "Halig eart þu, halig,    heahengla brego, soð sigores frea,    simle þu bist halig,

## 405

    dryhtna dryhten!    A þin dom wunað eorðlic mid ældum    in ælce tid wide geweorþad.    þu eart weoroda god, forþon þu gefyldest    foldan ond rodoras, wigendra hleo,    wuldres þines,

## 410

    helm alwihta.    Sie þe in heannessum ece hælo,    ond in eorþan lof, beorht mid beornum.    þu gebletsad leofa, þe in dryhtnes noman    dugeþum cwome heanum to hroþre.    þe in heahþum sie

## 415

    a butan ende    ece herenis." Eala hwæt, þæt is wræclic wrixl    in wera life, þætte moncynnes    milde scyppend onfeng æt fæmnan    flæsc unwemme, ond sio weres friga    wiht ne cuþe,

## 420

    ne þurh sæd ne cwom    sigores agend monnes ofer moldan;    ac þæt wæs ma cræft þonne hit eorðbuend    ealle cuþan þurh geryne,    hu he, rodera þrim, heofona heahfrea,    helpe gefremede

## 425

    monna cynne    þurh his modor hrif. Ond swa forðgongende    folca nergend his forgifnesse    gumum to helpe dæleð dogra gehwam,    dryhten weoroda. Forþon we hine domhwate    dædum ond wordum

## 430

    hergen holdlice.    þæt is healic ræd monna gehwylcum    þe gemynd hafað, þæt he symle oftost    ond inlocast ond geornlicost    god weorþige. He him þære lisse    lean forgildeð,

## 435

    se gehalgoda    hælend sylfa, efne in þam eðle    þær he ær ne cwom, in lifgendra    londes wynne, þær he gesælig    siþþan eardað, ealne widan feorh    wunað butan ende. Amen.

## 440

    Nu ðu geornlice    gæstgerynum, mon se mæra,    modcræfte sec þurh sefan snyttro,    þæt þu soð wite hu þæt geeode,    þa se ælmihtiga acenned wearð    þurh clænne had,

## 445

    siþþan he Marian,    mægða weolman, mærre meowlan,    mundheals geceas, þæt þær in hwitum    hræglum gewerede englas ne oðeowdun,    þa se æþeling cwom, beorn in Betlem.    Bodan wæron gearwe

## 450

    þa þurh hleoþorcwide    hyrdum cyðdon, sægdon soðne gefean,    þætte sunu wære in middangeard    meotudes acenned, in Betleme.    Hwæþre in bocum ne cwið þæt hy in hwitum þær    hræglum oðywden

## 455

    in þa æþelan tid,    swa hie eft dydon ða se brega mæra    to Bethania, þeoden þrymfæst,    his þegna gedryht gelaðade, leof weorud.    Hy þæs lareowes on þam wildæge    word ne gehyrwdon,

## 460

    hyra sincgiefan.    Sona wæron gearwe, hæleð mid hlaford,    to þære halgan byrg, þær him tacna fela    tires brytta onwrah, wuldres helm,    wordgerynum, ærþon up stige    ancenned sunu,

## 465

    efenece bearn,    agnum fæder, þæs ymb feowertig    þe he of foldan ær from deaðe aras,    dagena rimes. Hæfde þa gefylled,    swa ær biforan sungon, witgena word    geond woruld innan

## 470

    þurh his þrowinga.    þegnas heredon, lufedun leofwendum    lifes agend, fæder frumsceafta.    He him fægre þæs leofum gesiþum    lean æfter geaf, ond þæt word acwæð    waldend engla,

## 475

    gefysed, frea mihtig,    to fæder rice: "Gefeoð ge on ferððe!    Næfre ic from hweorfe, ac ic lufan symle    læste wið eowic, ond eow meaht giefe    ond mid wunige, awo to ealdre,    þæt eow æfre ne bið

## 480

    þurh gife mine    godes onsien. Farað nu geond ealne    yrmenne grund, geond widwegas,    weoredum cyðað, bodiað ond bremað    beorhtne geleafan, ond fulwiað    folc under roderum.

## 485

    Hweorfað to hæþnum,    hergas breotaþ, fyllað ond feogað,    feondscype dwæscað, sibbe sawað    on sefan manna þurh meahta sped.    Ic eow mid wunige, forð on frofre,    ond eow friðe healde

## 490

    strengðu staþolfæstre    on stowa gehware." ða wearð semninga    sweg on lyfte hlud gehyred.    Heofonengla þreat, weorud wlitescyne,    wuldres aras, cwomun on corðre.    Cyning ure gewat

## 495

    þurh þæs temples hrof    þær hy to segun, þa þe leofes þa gen    last weardedun on þam þingstede,    þegnas gecorene. Gesegon hi on heahþu    hlaford stigan, godbearn of grundum.    Him wæs geomor sefa

## 500

    hat æt heortan,    hyge murnende, þæs þe hi swa leofne    leng ne mostun geseon under swegle.    Song ahofun aras ufancunde,    æþeling heredun, lofedun liffruman,    leohte gefegun

## 505

    þe of þæs hælendes    heafelan lixte. Gesegon hy ælbeorhte    englas twegen fægre ymb þæt frumbearn    frætwum blican, cyninga wuldor.    Cleopedon of heahþu wordum wrætlicum    ofer wera mengu

## 510

    beorhtan reorde:    "Hwæt bidað ge, Galilesce    guman on hwearfte? Nu ge sweotule geseoð    soðne dryhten on swegl faran;    sigores agend wile up heonan    eard gestigan,

## 515

    æþelinga ord,    mid þas engla gedryht, ealra folca fruma,    fæder eþelstoll. We mid þyslice    þreate willað ofer heofona gehlidu    hlaford fergan to þære beorhtan byrg    mid þas bliðan gedryht,

## 520

    ealra sigebearna    þæt seleste ond æþeleste,    þe ge her on stariað ond in frofre geseoð    frætwum blican. Wile eft swa þeah    eorðan mægðe sylfa gesecan    side herge,

## 525

    ond þonne gedeman    dæda gehwylce þara ðe gefremedon    folc under roderum." ða wæs wuldres weard    wolcnum bifongen, heahengla cyning,    ofer hrofas upp, haligra helm.    Hyht wæs geniwad,

## 530

    blis in burgum,    þurh þæs beornes cyme. Gesæt sigehremig    on þa swiþran hand ece eadfruma    agnum fæder. Gewitan him þa gongan    to Hierusalem hæleð hygerofe,    in þa halgan burg,

## 535

    geomormode,    þonan hy god nyhst up stigende    eagum segun, hyra wilgifan.    þær wæs wopes hring, torne bitolden;    wæs seo treowlufu hat æt heortan,    hreðer innan weoll,

## 540

    beorn breostsefa.    Bidon ealle þær þegnas þrymfulle    þeodnes gehata in þære torhtan    byrig tyn niht þa gen, swa him sylf bibead    swegles agend, ærþon up stige    ealles waldend

## 545

    on heofona gehyld.    Hwite cwoman eorla eadgiefan    englas togeanes. ðæt is wel cweden,    swa gewritu secgað, þæt him albeorhte    englas togeanes in þa halgan tid    heapum cwoman,

## 550

    sigan on swegle.    þa wæs symbla mæst geworden in wuldre.    Wel þæt gedafenað þæt to þære blisse,    beorhte gewerede, in þæs þeodnes burg    þegnas cwoman, weorud wlitescyne.    Gesegon wilcuman

## 555

    on heahsetle    heofones waldend, folca feorhgiefan,    frætwum ealles waldend middangeardes    ond mægenþrymmes. "Hafað nu se halga    helle bireafod ealles þæs gafoles    þe hi geardagum

## 560

    in þæt orlege    unryhte swealg. Nu sind forcumene    ond in cwicsusle gehynde ond gehæfte,    in helle grund duguþum bidæled,    deofla cempan. Ne meahtan wiþerbrogan    wige spowan,

## 565

    wæpna wyrpum,    siþþan wuldres cyning, heofonrices helm,    hilde gefremede wiþ his ealdfeondum    anes meahtum, þær he of hæfte ahlod    huþa mæste of feonda byrig,    folces unrim,

## 570

    þisne ilcan þreat    þe ge her on stariað. Wile nu gesecan    sawla nergend gæsta giefstol,    godes agen bearn, æfter guðplegan.    Nu ge geare cunnon hwæt se hlaford is    se þisne here lædeð,

## 575

    nu ge fromlice    freondum togeanes gongað glædmode.    Geatu, ontynað! Wile in to eow    ealles waldend, cyning on ceastre,    corðre ne lytle, fyrnweorca fruma,    folc gelædan

## 580

    in dreama dream,    ðe he on deoflum genom þurh his sylfes sygor.    Sib sceal gemæne englum ond ældum    a forð heonan wesan wideferh.    Wær is ætsomne godes ond monna,    gæsthalig treow,

## 585

    lufu, lifes hyht,    ond ealles leohtes gefea." Hwæt, we nu gehyrdan    hu þæt hælubearn þurh his hydercyme    hals eft forgeaf, gefreode ond gefreoþade    folc under wolcnum, mære meotudes sunu,    þæt nu monna gehwylc

## 590

    cwic þendan her wunað,    geceosan mot swa helle hienþu    swa heofones mærþu, swa þæt leohte leoht    swa ða laþan niht, swa þrymmes þræce    swa þystra wræce, swa mid dryhten dream    swa mid deoflum hream,

## 595

    swa wite mid wraþum    swa wuldor mid arum, swa lif swa deað,    swa him leofre bið to gefremmanne,    þenden flæsc ond gæst wuniað in worulde.    Wuldor þæs age þrynysse þrym,    þonc butan ende!

## 600

    ðæt is þæs wyrðe    þætte werþeode secgen dryhtne þonc    duguða gehwylcre þe us sið ond ær    simle gefremede þurh monigfealdra    mægna geryno. He us æt giefeð    ond æhta sped,

## 605

    welan ofer widlond,    ond weder liþe under swegles hleo.    Sunne ond mona, æþelast tungla    eallum scinað, heofoncondelle,    hæleþum on eorðan. Dreoseð deaw ond ren,    duguðe weccaþ

## 610

    to feorhnere    fira cynne, iecað eorðwelan.    þæs we ealles sculon secgan þonc ond lof    þeodne ussum, ond huru þære hælo    þe he us to hyhte forgeaf, ða he þa yrmpðu    eft oncyrde

## 615

    æt his upstige    þe we ær drugon, ond geþingade    þeodbuendum wið fæder swæsne    fæhþa mæste, cyning anboren.    Cwide eft onhwearf saulum to sibbe,    se þe ær sungen wæs

## 620

    þurh yrne hyge    ældum to sorge: "Ic þec ofer eorðan geworhte,    on þære þu scealt yrmþum lifgan, wunian in gewinne    ond wræce dreogan, feondum to hroþor    fusleoð galan, ond to þære ilcan scealt    eft geweorþan,

## 625

    wyrmum aweallen,    þonan wites fyr of þære eorðan scealt    eft gesecan." Hwæt, us þis se æþeling    yðre gefremede þa he leomum onfeng    ond lichoman, monnes magutudre!    Siþþan meotodes sunu

## 630

    engla eþel    up gestigan wolde, weoroda god,    us se willa bicwom heanum to helpe    on þa halgan tid. Bi þon giedd awræc    Iob, swa he cuðe, herede helm wera,    hælend lofede,

## 635

    ond mid siblufan    sunu waldendes freonoman cende,    ond hine fugel nemde, þone Iudeas    ongietan ne meahtan in ðære godcundan    gæstes strengðu. Wæs þæs fugles flyht    feondum on eorþan

## 640

    dyrne ond degol,    þam þe deorc gewit hæfdon on hreþre,    heortan stænne. Noldan hi þa torhtan    tacen oncnawan þe him beforan fremede    freobearn godes, monig mislicu,    geond middangeard.

## 645

    Swa se fæla fugel    flyges cunnode; hwilum engla eard    up gesohte, modig meahtum strang,    þone maran ham, hwilum he to eorþan    eft gestylde, þurh gæstes giefe    grundsceat sohte,

## 650

    wende to worulde.    Bi þon se witga song: "He wæs upp hafen    engla fæðmum in his þa miclan    meahta spede, heah ond halig,    ofer heofona þrym." Ne meahtan þa þæs fugles    flyht gecnawan

## 655

    þe þæs upstiges    ondsæc fremedon, ond þæt ne gelyfdon,    þætte liffruma in monnes hiw    ofer mægna þrym, halig from hrusan,    ahafen wurde. ða us geweorðade    se þas world gescop,

## 660

    godes gæstsunu,    ond us giefe sealde, uppe mid englum    ece staþelas, ond eac monigfealde    modes snyttru seow ond sette    geond sefan monna. Sumum wordlaþe    wise sendeð

## 665

    on his modes gemynd    þurh his muþes gæst, æðele ondgiet.    Se mæg eal fela singan ond secgan    þam bið snyttru cræft bifolen on ferðe.    Sum mæg fingrum wel hlude fore hæleþum    hearpan stirgan,

## 670

    gleobeam gretan.    Sum mæg godcunde reccan ryhte æ.    Sum mæg ryne tungla secgan, side gesceaft.    Sum mæg searolice wordcwide writan.    Sumum wiges sped giefeð æt guþe,    þonne gargetrum

## 675

    ofer scildhreadan    sceotend sendað, flacor flangeweorc.    Sum mæg fromlice ofer sealtne sæ    sundwudu drifan, hreran holmþræce.    Sum mæg heanne beam stælgne gestigan.    Sum mæg styled sweord,

## 680

    wæpen gewyrcan.    Sum con wonga bigong, wegas widgielle.    Swa se waldend us, godbearn on grundum,    his giefe bryttað. Nyle he ængum anum    ealle gesyllan gæstes snyttru,    þy læs him gielp sceþþe

## 685

    þurh his anes cræft    ofer oþre forð. ðus god meahtig    geofum unhneawum, cyning alwihta,    cræftum weorðaþ eorþan tuddor;    swylce eadgum blæd seleð on swegle,    sibbe ræreþ

## 690

    ece to ealdre    engla ond monna; swa he his weorc weorþað.    Bi þon se witga cwæð þæt ahæfen wæren    halge gimmas, hædre heofontungol,    healice upp, sunne ond mona.    Hwæt sindan þa

## 695

    gimmas swa scyne    buton god sylfa? He is se soðfæsta    sunnan leoma, englum ond eorðwarum    æþele scima. Ofer middangeard    mona lixeð, gæstlic tungol,    swa seo godes circe

## 700

    þurh gesomninga    soðes ond ryhtes beorhte bliceð.    Swa hit on bocum cwiþ, siþþan of grundum    godbearn astag, cyning clænra gehwæs,    þa seo circe her æfyllendra    eahtnysse bad

## 705

    under hæþenra    hyrda gewealdum. þær ða synsceaðan    soþes ne giemdon, gæstes þearfe,    ac hi godes tempel bræcan ond bærndon,    blodgyte worhtan, feodan ond fyldon.    Hwæþre forð bicwom

## 710

    þurh gæstes giefe    godes þegna blæd æfter upstige    ecan dryhtnes. Bi þon Salomon song,    sunu Dauiþes, giedda gearosnottor    gæstgerynum, waldend werþeoda,    ond þæt word acwæð:

## 715

    "Cuð þæt geweorðeð,    þætte cyning engla, meotud meahtum swið,    munt gestylleð, gehleapeð hea dune,    hyllas ond cnollas bewrið mid his wuldre,    woruld alyseð, ealle eorðbuend,    þurh þone æþelan styll."

## 720

    Wæs se forma hlyp    þa he on fæmnan astag, mægeð unmæle,    ond þær mennisc hiw onfeng butan firenum    þæt to frofre gewearð eallum eorðwarum.    Wæs se oþer stiell bearnes gebyrda,    þa he in binne wæs

## 725

    in cildes hiw    claþum bewunden, ealra þrymma þrym.    Wæs se þridda hlyp, rodorcyninges ræs,    þa he on rode astag, fæder, frofre gæst.    Wæs se feorða stiell in byrgenne,    þa he þone beam ofgeaf,

## 730

    foldærne fæst.    Wæs se fifta hlyp þa he hellwarena    heap forbygde in cwicsusle,    cyning inne gebond, feonda foresprecan,    fyrnum teagum, gromhydigne,    þær he gen ligeð

## 735

    in carcerne    clommum gefæstnad, synnum gesæled.    Wæs se siexta hlyp, haliges hyhtplega,    þa he to heofonum astag on his ealdcyððe.    þa wæs engla þreat on þa halgan tid    hleahtre bliþe

## 740

    wynnum geworden.    Gesawan wuldres þrym, æþelinga ord,    eðles neosan, beorhtra bolda.    þa wearð burgwarum eadgum ece gefea    æþelinges plega. þus her on grundum    godes ece bearn

## 745

    ofer heahhleoþu    hlypum stylde, modig æfter muntum.    Swa we men sculon heortan gehygdum    hlypum styllan of mægne in mægen,    mærþum tilgan þæt we to þam hyhstan    hrofe gestigan

## 750

    halgum weorcum,    þær is hyht ond blis, geþungen þegnweorud.    Is us þearf micel þæt we mid heortan    hælo secen, þær we mid gæste    georne gelyfað þæt þæt hælobearn    heonan up stige

## 755

    mid usse lichoman,    lifgende god. Forþon we a sculon    idle lustas, synwunde forseon,    ond þæs sellran gefeon. Habbað we us to frofre    fæder on roderum ælmeahtigne.    He his aras þonan,

## 760

    halig of heahðu,    hider onsendeð, þa us gescildaþ    wið sceþþendra eglum earhfarum,    þi læs unholdan wunde gewyrcen,    þonne wrohtbora in folc godes    forð onsendeð

## 765

    of his brægdbogan    biterne stræl. Forþon we fæste sculon    wið þam færscyte symle wærlice    wearde healdan, þy læs se attres ord    in gebuge, biter bordgelac,    under banlocan,

## 770

    feonda færsearo.    þæt bið frecne wund, blatast benna.    Utan us beorgan þa, þenden we on eorðan    eard weardien; utan us to fæder    freoþa wilnian, biddan bearn godes    ond þone bliðan gæst

## 775

    þæt he us gescilde    wið sceaþan wæpnum, laþra lygesearwum,    se us lif forgeaf, leomu, lic ond gæst.    Si him lof symle þurh woruld worulda,    wuldor on heofnum. Ne þearf him ondrædan    deofla strælas

## 780

    ænig on eorðan    ælda cynnes, gromra garfare,    gif hine god scildeþ, duguða dryhten.    Is þam dome neah þæt we gelice sceolon    leanum hleotan, swa we widefeorh    weorcum hlodun

## 785

    geond sidne grund.    Us secgað bec hu æt ærestan    eadmod astag in middangeard    mægna goldhord, in fæmnan fæðm    freobearn godes, halig of heahþu.    Huru ic wene me

## 790

    ond eac ondræde    dom ðy reþran, ðonne eft cymeð    engla þeoden, þe ic ne heold teala    þæt me hælend min on bocum bibead.    Ic þæs brogan sceal geseon synwræce,    þæs þe ic soð talge,

## 795

    þær monig beoð    on gemot læded fore onsyne    eces deman. þonne cen cwacað,    gehyreð cyning mæðlan, rodera ryhtend,    sprecan reþe word þam þe him ær in worulde    wace hyrdon,

## 800

    þendan yr ond nyd    yþast meahtan frofre findan.    þær sceal forht monig on þam wongstede    werig bidan hwæt him æfter dædum    deman wille wraþra wita.    Biþ se wen scæcen

## 805

    eorþan frætwa.    ur wæs longe lagu flodum bilocen,    lifwynna dæl, feoh on foldan.    þonne frætwe sculon byrnan on bæle;    blac rasetteð recen reada leg,    reþe scriþeð

## 810

    geond woruld wide.    Wongas hreosað, burgstede berstað.    Brond bið on tyhte, æleð ealdgestreon    unmurnlice, gæsta gifrast,    þæt geo guman heoldan, þenden him on eorþan    onmedla wæs.

## 815

    Forþon ic leofra gehwone    læran wille þæt he ne agæle    gæstes þearfe, ne on gylp geote,    þenden god wille þæt he her in worulde    wunian mote, somed siþian    sawel in lice,

## 820

    in þam gæsthofe.    Scyle gumena gehwylc on his geardagum    georne biþencan þæt us milde bicwom    meahta waldend æt ærestan    þurh þæs engles word. Bið nu eorneste    þonne eft cymeð,

## 825

    reðe ond ryhtwis.    Rodor bið onhrered, ond þas miclan gemetu    middangeardes beofiað þonne.    Beorht cyning leanað þæs þe hy on eorþan    eargum dædum lifdon leahtrum fa.    þæs hi longe sculon

## 830

    ferðwerige onfon    in fyrbaðe, wælmum biwrecene,    wraþlic ondlean, þonne mægna cyning    on gemot cymeð, þrymma mæste.    þeodegsa bið hlud gehyred    bi heofonwoman,

## 835

    cwaniendra cirm,    cerge reotað fore onsyne    eces deman, þa þe hyra weorcum    wace truwiað. ðær biþ oðywed    egsa mara þonne from frumgesceape    gefrægen wurde

## 840

    æfre on eorðan.    þær bið æghwylcum synwyrcendra    on þa snudan tid leofra micle    þonne eall þeos læne gesceaft, þær he hine sylfne    on þam sigeþreate behydan mæge,    þonne herga fruma,

## 845

    æþelinga ord,    eallum demeð, leofum ge laðum,    lean æfter ryhte, þeoda gehwylcre.    Is us þearf micel þæt we gæstes wlite    ær þam gryrebrogan on þas gæsnan tid    georne biþencen.

## 850

    Nu is þon gelicost    swa we on laguflode ofer cald wæter    ceolum liðan geond sidne sæ,    sundhengestum, flodwudu fergen.    Is þæt frecne stream yða ofermæta    þe we her on lacað

## 855

    geond þas wacan woruld,    windge holmas ofer deop gelad.    Wæs se drohtað strong ærþon we to londe    geliden hæfdon ofer hreone hrycg.    þa us help bicwom, þæt us to hælo    hyþe gelædde,

## 860

    godes gæstsunu,    ond us giefe sealde þæt we oncnawan magun    ofer ceoles bord hwær we sælan sceolon    sundhengestas, ealde yðmearas,    ancrum fæste. Utan us to þære hyðe    hyht staþelian,

## 865

    ða us gerymde    rodera waldend, halge on heahþu,    þa he heofonum astag. ðonne mid fere    foldbuende se micla dæg    meahtan dryhtnes æt midre niht    mægne bihlæmeð,

## 870

    scire gesceafte,    swa oft sceaða fæcne, þeof þristlice,    þe on þystre fareð, on sweartre niht,    sorglease hæleð semninga forfehð    slæpe gebundne, eorlas ungearwe    yfles genægeð.

## 875

    Swa on Syne beorg    somod up cymeð mægenfolc micel,    meotude getrywe, beorht ond bliþe.    Him weorþeð blæd gifen! þonne from feowerum    foldan sceatum, þam ytemestum    eorþan rices,

## 880

    englas ælbeorhte    on efen blawað byman on brehtme.    Beofað middangeard, hruse under hæleþum.    Hlydað tosomne, trume ond torhte,    wið tungla gong, singað ond swinsiaþ    suþan ond norþan,

## 885

    eastan ond westan,    ofer ealle gesceaft. Weccað of deaðe    dryhtgumena bearn, eall monna cynn,    to meotudsceafte egeslic of þære ealdan moldan,    hatað hy upp astandan sneome of slæpe þy fæstan.    þær mon mæg sorgende folc

## 890

    gehyran hygegeomor,    hearde gefysed, cearum cwiþende    cwicra gewyrhtu, forhte afærde.    þæt bið foretacna mæst þara þe ær oþþe sið    æfre gewurde monnum oþywed,    þær gemengde beoð

## 895

    onhælo gelac    engla ond deofla, beorhtra ond blacra.    Weorþeð bega cyme, hwitra ond sweartra,    swa him is ham sceapen ungelice,    englum ond deoflum. þonne semninga    on Syne beorg

## 900

    suþaneastan    sunnan leoma cymeð of scyppende    scynan leohtor þonne hit men mægen    modum ahycgan, beorhte blican,    þonne bearn godes þurh heofona gehleodu    hider oðyweð.

## 905

    Cymeð wundorlic    Cristes onsyn, æþelcyninges wlite,    eastan fram roderum, on sefan swete    sinum folce, biter bealofullum,    gebleod wundrum, eadgum ond earmum    ungelice.

## 910

    He bið þam godum    glædmod on gesihþe, wlitig, wynsumlic,    weorude þam halgan, on gefean fæger,    freond ond leoftæl, lufsum ond liþe    leofum monnum to sceawianne    þone scynan wlite,

## 915

    weðne mid willum,    waldendes cyme, mægencyninges,    þam þe him on mode ær wordum ond weorcum    wel gecwemdun. He bið þam yflum    egeslic ond grimlic to geseonne,    synnegum monnum,

## 920

    þam þær mid firenum cumað,    forð forworhte. þæt mæg wites to wearninga    þam þe hafað wisne geþoht, þæt se him eallunga    owiht ne ondrædeð, se for ðære onsyne    egsan ne weorþeð forht on ferðe,    þonne he frean gesihð

## 925

    ealra gesceafta    ondweardne faran mid mægenwundrum    mongum to þinge, ond him on healfa gehwone    heofonengla þreat ymbutan farað,    ælbeorhtra scolu, hergas haligra,    heapum geneahhe.

## 930

    Dyneð deop gesceaft,    ond fore dryhtne færeð wælmfyra mæst    ofer widne grund. Hlemmeð hata leg,    heofonas berstað, trume ond torhte,    tungol ofhreosað. þonne weorþeð sunne    sweart gewended

## 935

    on blodes hiw,    seo ðe beorhte scan ofer ærworuld    ælda bearnum; mona þæt sylfe,    þe ær moncynne nihtes lyhte,    niþer gehreoseð ond steorran swa some    stredað of heofone,

## 940

    þurh ða strongan lyft    stormum abeatne. Wile ælmihtig    mid his engla gedryht, mægencyninga meotod,    on gemot cuman, þrymfæst þeoden.    Bið þær his þegna eac hreþeadig heap.    Halge sawle

## 945

    mid hyra frean farað,    þonne folca weard þurh egsan þrea    eorðan mægðe sylfa geseceð.    Weorþeð geond sidne grund hlud gehyred    heofonbyman stefn, ond on seofon healfa    swogað windas,

## 950

    blawað brecende    bearhtma mæste, weccað ond woniað    woruld mid storme, fyllað mid fere    foldan gesceafte. ðonne heard gebrec,    hlud, unmæte, swar ond swiðlic,    swegdynna mæst,

## 955

    ældum egeslic,    eawed weorþeð. þær mægen werge    monna cynnes wornum hweorfað    on widne leg, þa þær cwice meteð    cwelmende fyr, sume up, sume niþer,    ældes fulle.

## 960

    þonne bið untweo    þæt þær Adames cyn, cearena full,    cwiþeð gesargad, nales fore lytlum,    leode geomre, ac fore þam mæstan    mægenearfeþum, ðonne eall þreo    on efen nimeð

## 965

    won fyres wælm    wide tosomne, se swearta lig,    sæs mid hyra fiscum, eorþan mid hire beorgum,    ond upheofon torhtne mid his tunglum.    Teonleg somod þryþum bærneð    þreo eal on an

## 970

    grimme togædre.    Grornað gesargad eal middangeard    on þa mæran tid. Swa se gifra gæst    grundas geondseceð; hiþende leg    heahgetimbro fylleð on foldwong    fyres egsan,

## 975

    widmære blæst    woruld mid ealle, hat, heorogifre.    Hreosað geneahhe tobrocene burgweallas.    Beorgas gemeltað ond heahcleofu,    þa wið holme ær fæste wið flodum    foldan sceldun,

## 980

    stið ond stæðfæst,    staþelas wið wæge, wætre windendum.    þonne wihta gehwylce, deora ond fugla,    deaðleg nimeð, færeð æfter foldan    fyrswearta leg, weallende wiga.    Swa ær wæter fleowan,

## 985

    flodas afysde,    þonne on fyrbaðe swelað sæfiscas;    sundes getwæfde wægdeora gehwylc    werig swelteð, byrneþ wæter swa weax.    þær bið wundra ma þonne hit ænig on mode    mæge aþencan,

## 990

    hu þæt gestun ond se storm    ond seo stronge lyft brecað brade gesceaft.    Beornas gretað, wepað wanende    wergum stefnum, heane, hygegeomre,    hreowum gedreahte. Seoþeð swearta leg    synne on fordonum,

## 995

    ond goldfrætwe    gleda forswelgað, eall ærgestreon    eþelcyninga. ðær bið cirm ond cearu,    ond cwicra gewin, gehreow ond hlud wop    bi heofonwoman, earmlic ælda gedreag.    þonan ænig ne mæg,

## 1000

    firendædum fah,    frið gewinnan, legbryne losian    londes ower, ac þæt fyr nimeð    þurh foldan gehwæt, græfeð grimlice,    georne aseceð innan ond utan    eorðan sceatas,

## 1005

    oþþæt eall hafað    ældes leoma woruldwidles wom    wælme forbærned. ðonne mihtig god    on þone mæran beorg mid þy mæstan    mægenþrymme cymeð, heofonengla cyning,    halig scineð,

## 1010

    wuldorlic ofer weredum,    waldende god, ond hine ymbutan    æþelduguð betast, halge herefeðan,    hlutre blicað, eadig engla gedryht.    Ingeþoncum forhte beofiað    fore fæder egsan.

## 1015

    Forþon nis ænig wundor    hu him woruldmonna seo unclæne gecynd,    cearum sorgende, hearde ondrede,    ðonne sio halge gecynd, hwit ond heofonbeorht,    heagengla mægen, for ðære onsyne beoð    egsan afyrhte,

## 1020

    bidað beofiende    beorhte gesceafte dryhtnes domes.    Daga egeslicast weorþeð in worulde,    þonne wuldorcyning þurh þrym þreað    þeoda gehwylce, hateð arisan    reordberende

## 1025

    of foldgrafum,    folc anra gehwylc, cuman to gemote    moncynnes gehwone. þonne eall hraðe    Adames cynn onfehð flæsce,    weorþeð foldræste eardes æt ende.    Sceal þonne anra gehwylc

## 1030

    fore Cristes cyme    cwic arisan, leoðum onfon    ond lichoman, edgeong wesan.    Hafað eall on him þæs þe he on foldan    in fyrndagum, godes oþþe gales,    on his gæste gehlod,

## 1035

    geara gongum,    hafað ætgædre bu, lic ond sawle.    Sceal on leoht cuman sinra weorca wlite    ond worda gemynd ond heortan gehygd    fore heofona cyning. ðonne biþ geyced    ond geedniwad

## 1040

    moncyn þurh meotud.    Micel ariseð dryhtfolc to dome,    siþþan deaþes bend toleseð liffruma.    Lyft bið onbærned, hreosað heofonsteorran,    hyþað wide gifre glede,    gæstas hweorfað

## 1045

    on ecne eard.    Opene weorþað ofer middangeard    monna dæde. Ne magun hord weras,    heortan geþohtas, fore waldende    wihte bemiþan. Ne sindon him dæda dyrne,    ac þær bið dryhtne cuð

## 1050

    on þam miclan dæge,    hu monna gehwylc ær earnode    eces lifes, ond eall ondweard    þæt hi ær oþþe sið worhtun in worulde.    Ne bið þær wiht forholen monna gehygda,    ac se mæra dæg

## 1055

    hreþerlocena hord,    heortan geþohtas, ealle ætyweð.    ær sceal geþencan gæstes þearfe,    se þe gode mynteð bringan beorhtne wlite,    þonne bryne costað, hat, heorugifre,    hu gehealdne sind

## 1060

    sawle wið synnum    fore sigedeman. ðonne sio byman stefen    ond se beorhta segn, ond þæt hate fyr    ond seo hea duguð, ond se engla þrym    ond se egsan þrea, ond se hearda dæg    ond seo hea rod,

## 1065

    ryht aræred    rices to beacne, folcdryht wera    biforan bonnað, sawla gehwylce    þara þe sið oþþe ær on lichoman    leoþum onfengen. ðonne weoroda mæst    fore waldende,

## 1070

    ece ond edgeong,    ondweard gæð neode ond nyde,    bi noman gehatne, berað breosta hord    fore bearn godes, feores frætwe.    Wile fæder eahtan hu gesunde suna    sawle bringen

## 1075

    of þam eðle    þe hi on lifdon. ðonne beoð bealde    þa þe beorhtne wlite meotude bringað.    Bið hyra meaht ond gefea swiðe gesæliglic    sawlum to gielde, wuldorlean weorca.    Wel is þam þe motun

## 1080

    on þa grimman tid    gode lician. þær him sylfe geseoð    sorga mæste, synfa men,    sarigferðe. Ne bið him to are    þæt þær fore ellþeodum usses dryhtnes rod    ondweard stondeð,

## 1085

    beacna beorhtast,    blode bistemed, heofoncyninges    hlutran dreore, biseon mid swate    þæt ofer side gesceaft scire scineð.    Sceadu beoð bidyrned þær se leohta beam    leodum byrhteð.

## 1090

    þæt þeah to teonum    geteod weorþeð, þeodum to þrea,    þam þe þonc gode womwyrcende    wita ne cuþun, þæs he on þone halgan beam    ahongen wæs fore moncynnes    manforwyrhtu,

## 1095

    þær he leoflice    lifes ceapode, þeoden moncynne,    on þam dæge, mid þy weorðe,    þe no wom dyde his lichoma    leahtra firena, mid þy usic alysde.    þæs he eftlean wile

## 1100

    þurh eorneste    ealles gemonian, ðonne sio reade    rod ofer ealle swegle scineð    on þære sunnan gyld. On þa forhtlice    firenum fordone, swearte synwyrcend,    sorgum wlitað,

## 1105

    geseoð him to bealwe    þæt him betst bicwom, þær hy hit to gode    ongietan woldan. Ond eac þa ealdan wunde    ond þa openan dolg on hyra dryhtne geseoð    dreorigferðe, swa him mid næglum þurhdrifan    niðhycgende

## 1110

    þa hwitan honda    ond þa halgan fet, ond of his sidan swa some    swat forletan, þær blod ond wæter    bu tu ætsomne ut bicwoman    fore eagna gesyhð, rinnan fore rincum,    þa he on rode wæs.

## 1115

    Eall þis magon him sylfe    geseon þonne, open, orgete,    þæt he for ælda lufan, firenfremmendra,    fela þrowade. Magun leoda bearn    leohte oncnawan hu hine lygnedon    lease on geþoncum,

## 1120

    hysptun hearmcwidum,    ond on his hleor somod hyra spatl speowdon.    Spræcon him edwit, ond on þone eadgan    ondwlitan swa some helfuse men    hondum slogun, folmum areahtum    ond fystum eac,

## 1125

    ond ymb his heafod    heardne gebigdon beag þyrnenne,    blinde on geþoncum, dysge ond gedwealde.    Gesegun þa dumban gesceaft, eorðan ealgrene    ond uprodor, forhte gefelan    frean þrowinga,

## 1130

    ond mid cearum cwiðdun,    þeah hi cwice næron, þa hyra scyppend    sceaþan onfengon syngum hondum.    Sunne wearð adwæsced, þream aþrysmed;    þa sio þeod geseah in Hierusalem    godwebba cyst

## 1135

    þæt ær ðam halgan    huse sceolde to weorþunga    weorud sceawian; ufan eall forbærst    þæt hit on eorþan læg on twam styccum.    þæs temples segl, wundorbleom geworht    to wlite þæs huses,

## 1140

    sylf slat on tu,    swylce hit seaxes ecg scearp þurhwode.    Scire burstan muras ond stanas    monge æfter foldan, ond seo eorðe eac,    egsan myrde, beofode on bearhtme,    ond se brada sæ

## 1145

    cyðde cræftes meaht    ond of clomme bræc up yrringa    on eorþan fæðm, ge on stede scynum    steorran forleton hyra swæsne wlite.    On þa sylfan tid heofon hluttre ongeat    hwa hine healice

## 1150

    torhtne getremede    tungolgimmum; forþon he his bodan sende,    þa wæs geboren ærest gesceafta scircyning.    Hwæt, eac scyldge men gesegon to soðe,    þy sylfan dæge þe on þrowade,    þeodwundor micel,

## 1155

    þætte eorðe ageaf    þa hyre on lægun. Eft lifgende    up astodan þa þe heo ær fæste    bifen hæfde, deade bibyrgde,    þe dryhtnes bibod heoldon on hreþre.    Hell eac ongeat,

## 1160

    scyldwreccende,    þæt se scyppend cwom, waldende god,    þa heo þæt weorud ageaf, hloþe of ðam hatan hreþre.    Hyge wearð mongum blissad, sawlum sorge toglidene.    Hwæt, eac sæ cyðde hwa hine gesette    on sidne grund,

## 1165

    tirmeahtig cyning;    forþon he hine tredne him ongean gyrede,    þonne god wolde ofer sine yðe gan.    Eahstream ne dorste his frean fet    flode bisencan, ge eac beamas onbudon    hwa hy mid bledum sceop,

## 1170

    monge, nales fea,    ða mihtig god on hira anne gestag    þær he earfeþu geþolade fore þearfe    þeodbuendra, laðlicne deað    leodum to helpe. ða wearð beam monig    blodigum tearum

## 1175

    birunnen under rindum,    reade ond þicce; sæp wearð to swate.    þæt asecgan ne magun foldbuende    þurh frod gewit, hu fela þa onfundun    þa gefelan ne magun dryhtnes þrowinga,    deade gesceafte.

## 1180

    þa þe æþelast sind    eorðan gecynda, ond heofones eac    heahgetimbro, eall fore þam anum    unrot gewearð, forhtafongen.    þeah hi ferðgewit of hyra æþelum    ænig ne cuþen,

## 1185

    wendon swa þeah wundrum,    þa hyra waldend for of lichoman.    Leode ne cuþon, modblinde men    meotud oncnawan, flintum heardran,    þæt hi frea nerede fram hellcwale    halgum meahtum,

## 1190

    alwalda god.    þæt æt ærestan foreþoncle men    from fruman worulde þurh wis gewit,    witgan dryhtnes, halge higegleawe,    hæleþum sægdon, oft, nales æne,    ymb þæt æþele bearn,

## 1195

    ðæt se earcnanstan    eallum sceolde to hleo ond to hroþer    hæleþa cynne weorðan in worulde,    wuldres agend, eades ordfruma,    þurh þa æþelan cwenn. Hwæs weneð se    þe mid gewitte nyle

## 1200

    gemunan þa mildan    meotudes lare, ond eal ða earfeðu    þe he fore ældum adreag, forþon þe he wolde    þæt we wuldres eard in ecnesse    agan mosten? Swa þam bið grorne    on þam grimman dæge

## 1205

    domes þæs miclan,    þam þe dryhtnes sceal, deaðfirenum forden,    dolg sceawian, wunde ond wite.    On werigum sefan geseoð sorga mæste,    hu se sylfa cyning mid sine lichoman    lysde of firenum

## 1210

    þurh milde mod,    þæt hy mostun manweorca tome lifgan,    ond tires blæd ecne agan.    Hy þæs eðles þonc hyra waldende    wita ne cuþon; forþon þær to teonum    þa tacen geseoð

## 1215

    orgeatu on gode,    ungesælge, þonne Crist siteð    on his cynestole, on heahsetle,    heofonmægna god, fæder ælmihtig.    Folca gehwylcum scyppend scinende    scrifeð bi gewyrhtum,

## 1220

    eall æfter ryhte    rodera waldend. ðonne beoð gesomnad    on þa swiþran hond þa clænan folc,    Criste sylfum gecorene bi cystum,    þa ær sinne cwide georne lustum læstun    on hyra lifdagum,

## 1225

    ond þær womsceaþan    on þone wyrsan dæl fore scyppende    scyrede weorþað, hateð him gewitan    on þa winstran hond, sigora soðcyning,    synfulra weorud. þær hy arasade    reotað ond beofiað

## 1230

    fore frean forhte,    swa fule swa gæt, unsyfre folc,    arna ne wenað. ðonne bið gæsta dom    fore gode sceaden wera cneorissum,    swa hi geworhtun ær, þær bið on eadgum    eðgesyne

## 1235

    þreo tacen somod,    þæs þe hi hyra þeodnes wel wordum ond weorcum    willan heoldon. An is ærest    orgeate þær þæt hy fore leodum    leohte blicaþ, blæde ond byrhte    ofer burga gesetu.

## 1240

    Him on scinað    ærgewyrhtu, on sylfra gehwam    sunnan beorhtran. Oþer is to eacan    ondgete swa some, þæt hy him in wuldre witon    waldendes giefe, ond on seoð,    eagum to wynne,

## 1245

    þæt hi on heofonrice    hlutre dreamas eadge mid englum    agan motun. ðonne bið þridde,    hu on þystra bealo þæt gesælige weorud    gesihð þæt fordone sar þrowian,    synna to wite,

## 1250

    weallendne lig,    ond wyrma slite bitrum ceaflum,    byrnendra scole. Of þam him aweaxeð    wynsum gefea, þonne hi þæt yfel geseoð    oðre dreogan, þæt hy þurh miltse    meotudes genæson.

## 1255

    ðonne hi þy geornor    gode þonciað blædes ond blissa    þe hy bu geseoð, þæt he hy generede    from niðcwale ond eac forgeaf    ece dreamas; bið him hel bilocen,    heofonrice agiefen.

## 1260

    Swa sceal gewrixled    þam þe ær wel heoldon þurh modlufan    meotudes willan. ðonne bið þam oþrum    ungelice willa geworden.    Magon weana to fela geseon on him selfum,    synne genoge

## 1265

    atolearfoða    ær gedenra. þær him sorgendum    sar oðclifeð, þroht þeodbealu,    on þreo healfa. An is þara    þæt hy him yrmþa to fela, grim helle fyr,    gearo to wite

## 1270

    ondweard seoð,    on þam hi awo sculon, wræc winnende,    wærgðu dreogan. þonne is him oþer    earfeþu swa some scyldgum to sconde,    þæt hi þær scoma mæste dreogað fordone.    On him dryhten gesihð

## 1275

    nales feara sum    firenbealu laðlic, ond þæt ællbeorhte    eac sceawiað heofonengla here,    ond hæleþa bearn, ealle eorðbuend    ond atol deofol, mircne mægencræft,    manwomma gehwone

## 1280

    magun þurh þa lichoman,    leahtra firene, geseon on þam sawlum.    Beoð þa syngan flæsc scandum þurhwaden    swa þæt scire glæs, þæt mon yþæst mæg    eall þurhwlitan. ðonne bið þæt þridde    þearfendum sorg,

## 1285

    cwiþende cearo,    þæt hy on þa clænan seoð, hu hi fore goddædum    glade blissiað, þa hy, unsælge,    ær forhogdun to donne    þonne him dagas læstun; ond be hyra weorcum    wepende sar

## 1290

    þæt hi ær freolice    fremedon unryht. Geseoð hi þa betran    blæde scinan; ne bið him hyra yrmðu    an to wite, ac þara oþerra    ead to sorgum, þæs þe hy swa fægre gefean    on fyrndagum

## 1295

    ond swa ænlice    anforletun, þurh leaslice    lices wynne, earges flæschoman    idelne lust. þær hi ascamode,    scondum gedreahte, swiciað on swiman;    synbyrþenne,

## 1300

    firenweorc berað,    on þæt þa folc seoð. Wære him þonne betre    þæt hy bealodæde, ælces unryhtes,    ær gescomeden fore anum men,    eargra weorca, godes bodan sægdon    þæt hi to gyrne wiston

## 1305

    firendæda on him.    Ne mæg þurh þæt flæsc se scrift geseon on þære sawle,    hwæþer him mon soð þe lyge sagað on hine sylfne,    þonne he þa synne bigæð. Mæg mon swa þeah gelacnigan    leahtra gehwylcne, yfel unclæne,    gif he hit anum gesegð,

## 1310

    ond nænig bihelan mæg    on þam heardan dæge wom unbeted,    ðær hit þa weorud geseoð. Eala, þær we nu magon    wraþe firene geseon on ussum sawlum,    synna wunde, mid lichoman    leahtra gehygdu,

## 1315

    eagum unclæne    ingeþoncas! Ne þæt ænig mæg    oþrum gesecgan mid hu micle elne    æghwylc wille þurh ealle list    lifes tiligan, feores forhtlice,    forð aðolian,

## 1320

    synrust þwean    ond hine sylfne þrean, ond þæt wom ærran    wunde hælan, þone lytlan fyrst    þe her lifes sy, þæt he mæge fore eagum    eorðbuendra unscomiende    eðles mid monnum

## 1325

    brucan bysmerleas,    þendan bu somod lic ond sawle    lifgan mote. Nu we sceolon georne    gleawlice þurhseon usse hreþercofan    heortan eagum, innan uncyste.    We mid þam oðrum ne magun,

## 1330

    heafodgimmum,    hygeþonces ferð eagum þurhwlitan    ænge þinga, hwæþer him yfel þe god    under wunige, þæt he on þa grimman tid    gode licie, þonne he ofer weoruda gehwylc    wuldre scineð

## 1335

    of his heahsetle    hlutran lege. þær he fore englum    ond fore elþeodum to þam eadgestum    ærest mæðleð, ond him swæslice    sibbe gehateð, heofona heahcyning;    halgan reorde

## 1340

    frefreð he fægre    ond him friþ beodeð, hateð hy gesunde    ond gesenade on eþel faran    engla dreames, ond þæs to widan feore    willum neotan: "Onfoð nu mid freondum    mines fæder rice

## 1345

    þæt eow wæs ær woruldum    wynlice gearo, blæd mid blissum,    beorht eðles wlite, hwonne ge þa lifwelan    mid þam leofstum, swase swegldreamas,    geseon mosten. Ge þæs earnedon    þa ge earme men,

## 1350

    woruldþearfende,    willum onfengun on mildum sefan.    ðonne hy him þurh minne noman eaðmode to eow    arna bædun, þonne ge hyra hulpon    ond him hleoð gefon, hingrendum hlaf    ond hrægl nacedum;

## 1355

    ond þa þe on sare    seoce lagun, æfdon unsofte,    adle gebundne, to þam ge holdlice    hyge staþeladon mid modes myne.    Eall ge þæt me dydon, ðonne ge hy mid sibbum sohtun,    ond hyra sefan trymedon

## 1360

    forð on frofre.    þæs ge fægre sceolon lean mid leofum    lange brucan." Onginneð þonne to þam yflum    ungelice wordum mæðlan    þe him bið on þa wynstran hond, þurh egsan þrea,    alwalda god.

## 1365

    Ne þurfon hi þonne to meotude    miltse gewenan, lifes ne lissa,    ac þær lean cumað werum bi gewyrhtum    worda ond dæda, reordberendum;    sceolon þone ryhtan dom anne geæfnan,    egsan fulne.

## 1370

    Bið þær seo miccle    milts afyrred þeodbuendum,    on þam dæge, þæs ælmihtigan,    þonne he yrringa on þæt fræte folc    firene stæleð laþum wordum,    hateð hyra lifes riht

## 1375

    ondweard ywan    þæt he him ær forgeaf syngum to sælum.    Onginneð sylf cweðan, swa he to anum sprece,    ond hwæþre ealle mæneð, firensynnig folc,    frea ælmihtig: "Hwæt, ic þec mon    minum hondum

## 1380

    ærest geworhte,    ond þe ondgiet sealde. Of lame ic þe leoþo gesette,    geaf ic ðe lifgendne gæst, arode þe ofer ealle gesceafte,    gedyde ic þæt þu onsyn hæfdest, mægwlite me gelicne.    Geaf ic þe eac meahta sped, welan ofer widlonda gehwylc,    nysses þu wean ænigne dæl,

## 1385

    ðystra þæt þu þolian sceolde.    þu þæs þonc ne wisses. þa ic ðe swa scienne    gesceapen hæfde, wynlicne geworht,    ond þe welan forgyfen þæt ðu mostes wealdan    worulde gesceaftum, ða ic þe on þa fægran    foldan gesette

## 1390

    to neotenne    neorxnawonges beorhtne blædwelan,    bleom scinende, ða þu lifes word    læstan noldes, ac min bibod bræce    be þines bonan worde. Fæcnum feonde    furþor hyrdes,

## 1395

    sceþþendum scaþan,    þonne þinum scyppende. Nu ic ða ealdan race    anforlæte, hu þu æt ærestan    yfle gehogdes, firenweorcum forlure    þæt ic ðe to fremum sealde. þa ic þe goda swa fela    forgiefen hæfde

## 1400

    ond þe on þam eallum    eades to lyt mode þuhte,    gif þu meahte sped efenmicle gode    agan ne moste, ða þu of þan gefean    fremde wurde, feondum to willan    feor aworpen.

## 1405

    Neorxnawonges wlite    nyde sceoldes agiefan geomormod,    gæsta eþel, earg ond unrot,    eallum bidæled dugeþum ond dreamum,    ond þa bidrifen wurde on þas þeostran weoruld,    þær þu þolades siþþan

## 1410

    mægenearfeþu    micle stunde, sar ond swar gewin    ond sweartne deað, ond æfter hingonge    hreosan sceoldes hean in helle,    helpendra leas. ða mec ongon hreowan    þæt min hondgeweorc

## 1415

    on feonda geweald    feran sceolde, moncynnes tuddor    mancwealm seon, sceolde uncuðne    eard cunnian, sare siþas.    þa ic sylf gestag, maga in modor,    þeah wæs hyre mægdenhad

## 1420

    æghwæs onwalg.    Wearð ic ana geboren folcum to frofre.    Mec mon folmum biwond, biþeahte mid þearfan wædum,    ond mec þa on þeostre alegde biwundenne mid wonnum claþum.    Hwæt, ic þæt for worulde geþolade! Lytel þuhte ic leoda bearnum,    læg ic on heardum stane,

## 1425

    cildgeong on crybbe.    Mid þy ic þe wolde cwealm afyrran, hat helle bealu,    þæt þu moste halig scinan eadig on þam ecan life,    forðon ic þæt earfeþe wonn. Næs me for mode,    ac ic on magugeoguðe yrmþu geæfnde,    arleas licsar,

## 1430

    þæt ic þurh þa    wære þe gelic, ond þu meahte    minum weorþan mægwlite gelic,    mane bidæled. Ond fore monna lufan    min þrowade heafod hearmslege;    hleor geþolade,

## 1435

    oft ondlata,    arleasra spatl, of muðe onfeng,    manfremmendra. Swylce hi me geblendon    bittre tosomne unswetne drync    ecedes ond geallan. ðonne ic fore folce onfeng    feonda geniðlan,

## 1440

    fylgdon me mid firenum,    fæhþe ne rohtun, ond mid sweopum slogun.    Ic þæt sar for ðe þurh eaðmedu    eall geþolade, hosp ond heardcwide.    þa hi hwæsne beag ymb min heafod    heardne gebygdon,

## 1445

    þream biþrycton,    se wæs of þornum geworht. ða ic wæs ahongen    on heanne beam, rode gefæstnad,    ða hi ricene mid spere of minre sidan    swat ut guton, dreor to foldan,    þæt þu of deofles þurh þæt

## 1450

    nydgewalde    genered wurde. ða ic, womma leas,    wite þolade, yfel earfeþu,    oþþæt ic anne forlet of minum lichoman    lifgendne gæst. Geseoð nu þa feorhdolg    þe ge gefremedun ær

## 1455

    on minum folmum    ond on fotum swa some, þurh þa ic hongade    hearde gefæstnad; meaht her eac geseon    orgete nu gen on minre sidan    swatge wunde. Hu þær wæs unefen racu    unc gemæne!

## 1460

    Ic onfeng þin sar    þæt þu moste gesælig mines eþelrices    eadig neotan, ond þe mine deaðe    deore gebohte þæt longe lif    þæt þu on leohte siþþan, wlitig, womma leas,    wunian mostes.

## 1465

    Læg min flæschoma    in foldan bigrafen, niþre gehyded,    se ðe nængum scod, in byrgenne,    þæt þu meahte beorhte uppe on roderum wesan,    rice mid englum. For hwon forlete þu    lif þæt scyne

## 1470

    þæt ic þe for lufan    mid mine lichoman heanum to helpe    hold gecypte? Wurde þu þæs gewitleas    þæt þu waldende þinre alysnesse    þonc ne wisses? Ne ascige ic nu    owiht bi þam bitran

## 1475

    deaðe minum    þe ic adreag fore þe, ac forgield me þin lif,    þæs þe ic iu þe min þurh woruldwite    weorð gesealde; ðæs lifes ic manige    þe þu mid leahtrum hafast ofslegen synlice    sylfum to sconde.

## 1480

    For hwan þu þæt selegescot    þæt ic me swæs on þe gehalgode,    hus to wynne, þurh firenlustas,    fule synne, unsyfre bismite    sylfes willum? Ge þu þone lichoman    þe ic alysde me

## 1485

    feondum of fæðme,    ond þa him firene forbead, scyldwyrcende    scondum gewemdest. For hwon ahenge þu mec hefgor    on þinra honda rode þonne iu hongade?    Hwæt, me þeos heardra þynceð! Nu is swærra mid mec    þinra synna rod

## 1490

    þe ic unwillum    on beom gefæstnad, þonne seo oþer wæs    þe ic ær gestag, willum minum,    þa mec þin wea swiþast æt heortan gehreaw,    þa ic þec from helle ateah, þær þu hit wolde sylfa    siþþan gehealdan.

## 1495

    Ic wæs on worulde wædla    þæt ðu wurde welig in heofonum, earm ic wæs on eðle þinum    þæt þu wurde eadig on minum. þa ðu þæs ealles    ænigne þonc þinum nergende    nysses on mode. Bibead ic eow    þæt ge broþor mine

## 1500

    in woruldrice    wel aretten of þam æhtum    þe ic eow on eorðan geaf, earmra hulpen.    Earge ge þæt læstun, þearfum forwyrndon    þæt hi under eowrum þæce mosten in gebugan,    ond him æghwæs oftugon,

## 1505

    þurh heardne hyge,    hrægles nacedum, moses meteleasum.    þeah hy him þurh minne noman werge, wonhale,    wætan bædan, drynces gedreahte,    duguþa lease, þurste geþegede,    ge him þriste oftugon.

## 1510

    Sarge ge ne sohton,    ne him swæslic word frofre gespræcon,    þæt hy þy freoran hyge mode gefengen.    Eall ge þæt me dydan, to hynþum heofoncyninge.    þæs ge sceolon hearde adreogan wite to widan ealdre,    wræc mid deoflum geþolian."

## 1515

    ðonne þær ofer ealle    egeslicne cwide sylf sigora weard,    sares fulne, ofer þæt fæge folc    forð forlæteð, cwið to þara synfulra    sawla feþan: "Farað nu, awyrgde,    willum biscyrede

## 1520

    engla dreames,    on ece fir þæt wæs Satane    ond his gesiþum mid, deofle gegearwad    ond þære deorcan scole, hat ond heorogrim.    On þæt ge hreosan sceolan!" Ne magon hi þonne gehynan    heofoncyninges bibod,

## 1525

    rædum birofene.    Sceolon raþe feallan on grimne grund    þa ær wiþ gode wunnon. Bið þonne rices weard    reþe ond meahtig, yrre ond egesful.    Ondweard ne mæg on þissum foldwege    feond gebidan.

## 1530

    Swapeð sigemece    mid þære swiðran hond þæt on þæt deope dæl    deofol gefeallað in sweartne leg,    synfulra here under foldan sceat,    fæge gæstas on wraþra wic,    womfulra scolu

## 1535

    werge to forwyrde    on witehus, deaðsele deofles.    Nales dryhtnes gemynd siþþan gesecað,    synne ne aspringað, þær hi leahtrum fa,    lege gebundne, swylt þrowiað.    Bið him synwracu

## 1540

    ondweard undyrne;    þæt is ece cwealm. Ne mæg þæt hate dæl    of heoloðcynne in sinnehte    synne forbærnan to widan feore,    wom of þære sawle, ac þær se deopa seað    dreorge fedeð,

## 1545

    grundleas giemeð    gæsta on þeostre, æleð hy mid þy ealdan lige,    ond mid þy egsan forste, wraþum wyrmum    ond mid wita fela, frecnum feorhgomum,    folcum scendeð. þæt we magon eahtan    ond on an cweþan,

## 1550

    soðe secgan,    þæt se sawle weard, lifes wisdom,    forloren hæbbe, se þe nu ne giemeð    hwæþer his gæst sie earm þe eadig,    þær he ece sceal æfter hingonge    hamfæst wesan.

## 1555

    Ne bisorgað he    synne to fremman, wonhydig mon,    ne he wihte hafað hreowe on mode    þæt him halig gæst losige þurh leahtras    on þas lænan tid. ðonne mansceaða    fore meotude forht,

## 1560

    deorc on þam dome standeð,    ond deaðe fah, wommum awyrged,    bið se wærloga fyres afylled.    Feores unwyrðe, egsan geþread,    ondweard gode won ond wliteleas    hafað werges bleo,

## 1565

    facentacen feores.    ðonne firena bearn tearum geotað,    þonne þæs tid ne biþ, synne cwiþað;    ac hy to sið doð gæstum helpe,    ðonne þæs giman nele weoruda waldend,    hu þa womsceaþan

## 1570

    hyra ealdgestreon    on þa openan tid sare greten.    Ne biþ þæt sorga tid leodum alyfed,    þæt þær læcedom findan mote,    se þe nu his feore nyle hælo strynan    þenden her leofað.

## 1575

    Ne bið þær ængum godum    gnorn ætywed, ne nængum yflum wel,    ac þær æghwæþer anfealde gewyrht    ondweard wigeð. Forðon sceal onettan,    se þe agan wile lif æt meotude,    þenden him leoht ond gæst

## 1580

    somodfæst seon.    He his sawle wlite georne bigonge    on godes willan, ond wær weorðe    worda ond dæda, þeawa ond geþonca,    þenden him þeos woruld, sceadum scriþende,    scinan mote,

## 1585

    þæt he ne forleose    on þas lænan tid his dreames blæd    ond his dagena rim, ond his weorces wlite    ond wuldres lean, þætte heofones cyning    on þa halgan tid soðfæst syleð    to sigorleanum

## 1590

    þam þe him on gæstum    georne hyrað. þonne heofon ond hel    hæleþa bearnum, fira feorum,    fylde weorþeð. Grundas swelgað    godes ondsacan, lacende leg    laðwende men,

## 1595

    þreað þeodsceaþan,    ond no þonan læteð on gefean faran    to feorhnere, ac se bryne bindeð    bidfæstne here, feoð firena bearn.    Frecne me þinceð þæt þas gæstberend    giman nellað,

## 1600

    men on mode,    þonne man fremmað, hwæt him se waldend    to wrace gesette, laþum leodum.    þonne lif ond deað sawlum swelgað.    Bið susla hus open ond oðeawed,    aðlogum ongean,

## 1605

    ðæt sceolon fyllan    firengeorne men sweartum sawlum.    þonne synna to wrace scyldigra scolu    ascyred weorþeð heane from halgum    on hearmcwale. ðær sceolan þeofas    ond þeodsceaþan,

## 1610

    lease ond forlegene,    lifes ne wenan, ond mansworan    morþorlean seon, heard ond heorogrim.    þonne hel nimeð wærleasra weorud,    ond hi waldend giefeð feondum in forwyrd;    fa þrowiað

## 1615

    ealdorbealu egeslic.    Earm bið se þe wile firenum gewyrcan,    þæt he fah scyle from his scyppende    ascyred weorðan æt domdæge    to deaðe niþer, under helle cinn    in þæt hate fyr,

## 1620

    under liges locan,    þær hy leomu ræcað to bindenne    ond to bærnenne ond to swingenne    synna to wite. ðonne halig gæst    helle biluceð, morþerhusa mæst,    þurh meaht godes,

## 1625

    fyres fulle,    ond feonda here, cyninges worde.    Se biþ cwealma mæst deofla ond monna!    þæt is dreamleas hus, ðær ænig ne mæg    ower losian caldan clommum.    Hy bræcon cyninges word,

## 1630

    beorht boca bibod;    forþon hy abidan sceolon in sinnehte,    sar endeleas, firendædum fa,    forð þrowian, ða þe her forhogdun    heofonrices þrym. þonne þa gecorenan    fore Crist berað

## 1635

    beorhte frætwe.    Hyra blæd leofað æt domdæge,    agan dream mid gode liþes lifes,    þæs þe alyfed biþ haligra gehwam    on heofonrice. ðæt is se eþel    þe no geendad weorþeð,

## 1640

    ac þær symle forð    synna lease dream weardiað,    dryhten lofiað, leofne lifes weard,    leohte biwundne, sibbum bisweðede,    sorgum biwerede, dreamum gedyrde,    dryhtne gelyfde.

## 1645

    Awo to ealdre    engla gemanan brucað mid blisse,    beorhte mid lisse, freogað folces weard.    Fæder ealra geweald hafað ond healdeð    haligra weorud. ðær is engla song,    eadigra blis,

## 1650

    þær is seo dyre    dryhtnes onsien eallum þam gesælgum    sunnan leohtra. ðær is leofra lufu,    lif butan endedeaðe, glæd gumena weorud,    gioguð butan ylde, heofonduguða þrym,    hælu butan sare,

## 1655

    ryhtfremmendum    ræst butan gewinne, domeadigra    dæg butan þeostrum, beorht blædes full,    blis butan sorgum, frið freondum bitweon    forð butan æfestum, gesælgum on swegle,    sib butan niþe

## 1660

    halgum on gemonge.    Nis þær hungor ne þurst, slæp ne swar leger,    ne sunnan bryne, ne cyle ne cearo,    ac þær cyninges giefe awo brucað    eadigra gedryht, weoruda wlitescynast,    wuldres mid dryhten.