# Ælfric's Lives of Saints/12wed

in caput ieiunii.
Þis spel gebyrað seofon niht ær lenctene.
On ðysse ƿucan on ƿodnes-dæg sƿa sƿa ge sylfe ƿiton ·001 is caput ieiunii ·  is on englisc · heafod lanctenes fæstenes ·
Ƿe etað on þam sunnan-dagū on undern ⁊ on æfen ·003
| forðan þe se sunnan-dæg is sƿa halig
 se man bið ƿyrðe ðe on þam dæge fæstan ƿile.  he beo amansumod gif he hit for his anƿylnysse deð ·
Ne eac man ne mót · cneoƿian on sunnan-dagum ·007
Ƿe sculon sƿa þeah ægðer ge on sunnon-dagum008 ge on oðrum dagum druncennysse ⁊ oferfylle forbugan · be ðam þe us bec tæcað · ⁊ huru sƿyðost on lencten ·
Nu ne beoð na feoƿertig daga011 on urū lenctenlicū fæstene gefyllede · buton ƿe fæsten þær-foran to þas feoƿer dagas · ƿodnes dæg · ⁊ þunres dæg · ⁊ frige dæg · ⁊ sæternes dæg · sƿa sƿa hit gefyrn geset ƿæs þeah ðe ƿe hit eoƿ nu secgan ·
On þone ƿodnes dæg ƿide geond eorðan ·016 sacerdas bletsiað sƿa sƿa hit geset ís · clæne axan on cyrcan · ⁊ þa siððan lecgað uppa (sic) manna hæfda ·  hi habban on gemynde  hi of eorðan comon · ⁊ eft to duste geƿendað · sƿa sƿa se ælmihtiga god to adame cƿæð · siððan he agylt hæfde ongean godes bebod ·
On gesƿincū þu leofast ⁊ on sƿate þu etst023 þinne hláf on eorðan · oð þu eft geƿende to þære ylcan eorðan þe þu of come · forðan þe þu eart dust · ⁊ to duste geƿendst ·
Nis þis na gesæd be manna saƿlum ·027 ac be manna lichaman þe for-molsniað to duste · ⁊ eft sceolan on domes dæg ðurh ures drihtnes mihte ealle of eorðan arísan þe æfre cuce ƿæron · sƿa sƿa ealle treoƿa cuciað æfre on lenctenes timan · þe ær þurh ƿyntres cyle ƿurdon adydde ·
Ƿe rædað on bocum ægðer ge on ðære ealdan ǽ · ge on þære níƿan ·033  þa menn þe heora synna be-hreoƿsodon ·  hí mid axum hi sylfe bestreoƿodon · ⁊ mid hæran hi gescryddon to lice · nu do ƿé þis lytle on ures lenctenes anginne ·  ƿe streoƿiað axan uppan ure heafda to gesƿutelunge  ƿe sculon ure synna behreoƿsian · on ure lencten-licum fæstene ·
Sum unge-rad mann ƿæs mid ælfstane bisceope041 on ƿiltun-scire on hirede · se man | nolde gan to ðam axum on þone ƿodnes dæg · sƿa sƿa oðre men dydon þe þa mæssan ge-sohton ·
Þa bædon his geferan044  he eode to þam mæsse-preoste · ⁊ under-fæncge þa gerynu þe hi under-fengon ·
He cƿæð ic nelle ·047
Hi bædon þa-git ·047 he cƿæð  he nolde · ⁊ ƿealode mid ƿordū · ⁊ sæde  he ƿolde his ƿifes brucan on þam unalyfedū timan ·
Hi leton þa sƿa ·050 ⁊ hit gelamp  se gedƿola rád on ðære ƿucan ymbe sum ærende · þa gestodon hine hundas hetelice sƿyðe · ⁊ he hine ƿerode oþ his sceaft ætstod ætforan him · ⁊  hors hine bær forð · sƿa   spere him eode þurh ut · ⁊ he feoll cƿelende ·
He ƿearð ða bebyrged · ⁊ him læg on-uppan056 fela byrðena eorðan binnon seofon nihton · þæs ðe hé forsóc þa feaƿa axan ·
On þære ylcan ƿucan com sum truð to þæs bisceopes hirede ·059 se ne gymde nanes lenctenes fæstenes · ac eode him to kicenan · þa hƿíle ðe se bisceop mæssode ⁊ began to etenne · he feoll þa æt ðære forman snæde under-becc gesƿogen · ⁊ spaƿ blod · ac him gebyrede sƿa ðeah  feorh earfoðlice ·
Us sæde eac oft aþelƿold se halga bisceop065 þe nu ƿyrcð ƿundra ðurh god ·  he cuðe anne mann mid ælfege bisceope · se ƿolde drincan on lenctene þonne hine lyste ·
Þa sume dæg bæd he þone bisceop ælfeh ·069 blætsian his ful · he nolde · ⁊ se dysiga dranc butan bletsunge ⁊ eode him út ·
Man slætte þa ænne fearr feringa þær-ute ·072 ⁊ se fear arn him togeanes · ⁊ hine ðyde  he his feorh forlét · ⁊ gebohte sƿa ðone untiman drenc ·
Ælc þæra manna þe yt oððe drincð075 on untiman on þam halgan lenctene · oððe on rihtfæsten-dagum · ƿite hé to soðan  his saƿl sceal sarlice hit gebicgan · ðeah þe se lichama her lybbe gesund ·
Ƿe sceolan geƿilnian symle þæs ecean lifes ·079 forþan þe on þam life syndon gode dagas · na sƿa þeah manega dagas ac | an · se ne geendað næfre ·
Þeah þe hƿa ƿille hér on lífe habban góde dagas ·082 he ne mæg hi hér findan þeah þe hé sy ƿelig forðan þe he bið oþþe untrū · oððe hohfull · oþþe his frynd him æt-feallað · oðð [sic @ Skeat] his feoh him æt-byrst. oððe sum oðer ungelimp on þysum life him becymð · ⁊ þær-to-ecean he him ondræt his deaðes symble ·
Ne bið nan þyssera yfela on þam ecan life ·088 ac bið se án góda dæg mid gode sylfum · butan sorge ⁊ sare · ⁊ ealra gesƿencednyssa · ⁊ un-ge-endod blis betƿux eallum halgum ·
Ƿel mæg ge-hƿá ƿitan  gif ahƿær is myrcð ⁊ ƿuldor ·092  þær is unasecgendlic ƿuldor þær se ƿunað þe ealle ðincg gesceop · ⁊ god sylf hæfð gehaten eallum þam ðe hine lufiað ·  hi moten ƿunian on ðam ylcan ƿuldre mid him sylfum a butan ende ·
Ƿite nu  god ne lihð næfre ·097 ⁊ ƿarna  þu him ne leoge · gif þu him lihst ne bepæcst þu na hine · ac þe sylfne sƿyþe ƿraðe ·
Mænig ƿelig man is on ðyssere ƿorulde100 þe ƿolde mycelne scet · ⁊ ungerím feos syllan ƿið þam gif he hit gebicgan mihte ·  he hér for ƿorulde lybban moste butan eallum gesƿyncum æfre unge-endod · ⁊ him ealle þincg gelumpon sƿa sƿa him sylfum gelicode · ⁊ he ƿære orsorh æfre ælces yfeles ·
Ðeah þe hit sƿa beon mihte  he þas blisse begitan mihte106 þe ic nu fore-sæde · nære hit sƿa ðeah þe geliccre [sic @ Skeat] þære ecean myrhðe · þonne bið þam menn þe sit on cƿearterne · ƿið þam menn þe færð frig geond land ·
Nu se rica mann ne mæg her habban þe má110 þe ure ænig þa orsorgan ⁊ þa unateorigendlican blysse · hƿi nele he þonne oððe ƿe gebycgan on þysum earmum life þa ecean myrhðe mid godum geearnungum ⁊ ælmys-dædum ·
Git ƿe magan secgan sume bysne be þysum ·115
Gif man læt nu ænne þeof to slege ·116 hu ƿenst ðu · nolde he syllan ealle his æhta þeah þe | he ƿelig ƿære · ƿið þan þe he libban moste gif man him þæs geðafian ƿolde ·
He ne mihte sƿa-þeah119 æfre libban · þeah ðe he hine þa ut alysde · ac he hæfde fyrst ane feaƿa geara ·
Bið nu micel rǽd · þam þe his sylfes recð ·122  he him gebycge  ece líf þe ƿe embe spræcað ·
Nu þencst ðu ⁊ cƿiðst · hu mæg ic  ece líf gebycgan? [sic @ Skeat]124
Ic ðe secge · sele þe sylfne gode ·125 sƿa  þu lufige þa ðingc [sic @ Skeat] þe god lufað · ⁊ þa ðincg onscunie þe god onscunað ·
God ascunað leasunga · ⁊ lufað soðfæstnysse ·128
Ne beo þu na leas-breda oþþe sƿicol ·129 ac beo soðfæst ⁊ symle getryƿe · forðan þe se tryƿleasa ne bið nanū hlaforde to hæbbenne · ne eac ðæs untreoƿan god ne recð ·
Hit bið sƿiðe langsum  ƿe ealle godes beboda133 her nu eoƿ gereccan · ac doð an ðincg · cepe gehƿá  he his lif on unnyt ne aspende · ac leornige godes beboda æt ƿisum lareoƿū ⁊ þa healde sƿa he selost mæge ·
Gif he hƿæt to-brece ongean godes ƿillan bete  georne ·138 þonne bið he godes mann ⁊ god him sylð tomedes  ece lif · þe ƿe ær embe spræcon.
141 {\tab}Nu bið ælc mann gefullod on naman þære halgan þrynnysse · ⁊ he ne mot na beon eft gefullod ·  ne sy foreseƿen þære halgan ðrynnysse to-clypung · ac seo soðe behreoƿsung ⁊ dædbot mid gesƿicennyssū yfeles us aþƿyhð eft fram his synnum · þe ƿe æfter urum fulluhte gefremedon ·
145 Se mild-heorta god cƿæð be eallum synfullum mannum tƿa ƿord sƿiðe fremfulle ·
146 Declina a malo et fac bonum ·  is buh fram yfele · ⁊ dó gód ·
147 Nis genoh  þú fram yfele buge · butan þu symle be þinre mæðe gód gefremme ·
149 Dædbot mid gesƿicennysse yfeles · ⁊ ælmys-dæda · ⁊ halige gebedu · ⁊ geleafa · ⁊ hiht on gode · ⁊ seo soðe lufu godes ⁊ manna · gehælað ⁊ gelacniað ure synna · gif ƿe þa læce-domas geornlice begað ·
152 God cƿæð  he nolde þæs synfullan | deað · ac he ƿile sƿyðor  he gecyrre fram his synnum ⁊ libbe ·
153 Eft cƿæð se ælmihtiga god ·
154 Gif se arleasa ⁊ se synfulla ƿyrcð dæd-*bote ealra his synna · ⁊ hylt mine beboda · ⁊ rihtƿysnysse begæð · he lifað ⁊ ne sƿylt na yfelū deaðe · ⁊ ic ne gemune nanre his synna þe he gefremode ·
157 Nis nan leahter sƿa healic  man ne mæg gebetan · gif he yfeles gesƿycð · ⁊ mid soðre behreoƿsunge his gyltas · be lareoƿa* · tæcinge behreoƿsað ·
159 Se man þe ƿile his synna beƿepan · ⁊ ƿið god gebetan þonne mot he geornlice ƿarnian ·  he æft þam yfelum dædum ne ge-edlæce ·
162 Se man þe æfter his dæd-bote his manfullan dæda ge-edniƿað · se gegremað god · sƿa  he bið þam hunde gelic þe spyƿð ⁊ eft ytt   he ær aspaƿ ·
164 Ne nan man ne sceal elcian  he his synna gebete · forðan þe god behet ælcum behreoƿsigendū his synna forgifnysse · ac he ne behet nanum elciendum ge-ƿis lif oþ mergen ·
167 Ne sceamige nanum menn  he anum lareoƿe his gyltas cyðe* · forðan þe se þe nele his synna on ðissere ƿorulde andettan mid soðre behreoƿsunge · him sceal sceamian ætforan gode ælmihtigum · ⁊ ætforan his engla ƿerodum · ⁊ ætforan eallum mannū · ⁊ ætforan eallū deoflum æt ðam micclan dome · þær ƿe ealle gegaderode beoð ·
172 Þær beoð cuðe ure ealra dæda eallum þam ƿerodū · ⁊ seðe ne mæg for sceame his gyltas anū menn ge-andettan · him sceal þonne sceamian · ætforan heofon-ƿarum · ⁊ eorð-ƿarū · ⁊ hel-ƿarum · ⁊ seo sceamu him bið endeleas ·
175 Ƿitodlice ne begit nan mann hys synna forgifnysse æt gode · buton he hi sumū godes menn geandette · ⁊ be his dome gebete ·
177 Eft ne mot nan mann ne ne sceal secgan on hine sylfne þæs ðe he ƿyrcende næs · sƿa sƿa ƿe on bocum rædað be sumū treoƿ-fæstum ƿife · þe ƿolde hire lif forlætan ærþan þe heo luge ·
180 Hieronimus | se halga lareoƿ aƿrat on sumere stoƿe be ðam ƿife þus ·
He cƿæð  sum ƿer ƿære þe his ƿif forsæde ·181 sƿa  heo sceolde hi sceandlice forlicgan · ⁊ hi ƿurdon þa gebrohte buta to ðam deman ·  unscyldige ƿif · ⁊ se foresæda cniht ·
Hi ƿurdon þa besƿungene · ⁊ sƿyðlice getintregode ·185 sƿa sƿa þa ƿæs geƿunelic to ƿitnigenne forligr ·
Hi man clifrode þa mid isenum claƿum ·187 þæt hi sceoldan secgan hƿeðer hit soð ƿære ·
Ða ƿolde se cniht his ƿite ge-endian189 mid sceortū deaðe · ⁊ forsæde hí buta ·
Þa cƿæð  anræde ƿíf · betƿux þam anðræcū ƿitum ·191
Eala ðu drihten crist · þe ealle digle þincg ƿast ·192 ðu þe eart modes smeagend ⁊ manna heortan · þu ƿast  ic ne ƿið-sace  ic sylf ne forfare · ac ic nelle secgan unsoð on me sylfe  ic ƿið þe ne syngie · gif ic me sylfe forleoge ·
Heo cƿæð þa to ðam cnihte · eala þu forcuðost manna ·197 hƿi ƿoldest þu forsecgan unc unscildige sƿa? [sic @ Skeat]
Ic ƿylle eac sƿeltan na scyldig sƿaþeah ·199 ⁊ ic ferige mid me forð unsceðþignysse · forðan þe nates-hƿon ne sƿylt se þe bið ofslagan to life ·
Þa ƿundrode se dema þæs ƿifes anrædnysse ·202  heo nolde andettan on sƿa earfoþū ƿitū ·  se cniht sæde sona for yrhðe · ⁊ demde  hi man sceolde ofslean buta ·
Þa arn  folc to ardlice for ƿafunge ·206 ⁊ se cƿellere sloh sona þone cniht þe hine sylfne for-leah ·  he læg heofod-leas mid anum sƿencge · ⁊ hine siððan beƿende to þam anrædan ƿife · ƿolde hi ofslean ·
Heo let to slege ⁊ he slóh þa tó211 mid eallū mægene · ac  sƿurd ne mihte buton þa hyde ceorfan · þeah þe he hetelice sloge ·
He ƿearð þa ofsceamod ⁊ sloh eft sƿiðe ·214 þa æt-stód  sƿurd ⁊ þone sƿuran ne hrepode · ac þam cƿellere æt-feoll færlice his gold · þaþa he sƿa hetelice his handa cƿehte ·
 ƿif him cƿæð to ·218
Cniht nim þin gold ·218 þe læs þe hit þe losige  ðu lange besƿunce ·
Sƿa orsorh ƿæs  ƿíf under þam ƿæl|-hreoƿan cƿellere ·220  heo locode his goldes þe hi belifian \superscript{vel heafdian} ƿolde ·
Þa sloh se cƿellere git mid þam sƿurde hire tó ·222 ac seo halige þrynnys  sƿurd gelette ·  hit ƿundian ne moste þæs ƿifes sƿuran ·
Þa ƿolde he þurh-þýn hi þƿyres mid þam sƿurde ·225 ac se ord bigde upp to þam hiltum · ⁊ ne dorste hi hreppan forðan þe heo næs dyrne forligr ·
Þa cƿæð eall seo meniu þe ðær mid stód ofƿundrod ·228  se cƿellere ne sceolde sƿencan hi na leng · ⁊ drifan hine aƿeg mid ƿæpne mid ealle ·
God ƿolde þa git his ƿundra gesƿutelian231 þurh  anræde ƿíf · ⁊ him geƿearð þa eallum  man funde niƿe sƿurd ⁊ niƿne slagan þærto · forðan þe crist ƿolde hi ge-edcucian of deaðe ·
Heo ƿearð þa ofslagan · ac hire sƿura næs þurh-slagen ·235
Heo ƿæs sƿa-þeah dead ⁊ sona bebyrged ·236 ac god hi eft arærde eaðelice of deaðe on þære ylcan nihte · ⁊ heo ansund lyfode on ƿorulde siððan lange to ƿuldre þam ælmihtigan · se þe hyre unscæððignysse sƿa gesƿutelode mid ƿundrum ·
Heo nolde seccgan [sic @ Skeat] unsoð ⁊ hi sylfe fordeman ·241 forðan þe se leasa muð ofslihð þæs mannes saƿle ·
Nu ge habbað gehyred  ge forhelan ne sceolan243 eoƿre agenne synne ne eac secgan na mare þonne ge ƿyrcende ƿæron · þe ma þe þis ƿif dyde · forðan þe ælc hiƿung · is ant-sæte gode ·
Se cniht leah on hine sylfne ⁊ ofslagen ƿearð sona ·247 sƿa eac dauid cynincg hét acƿellan þone mann þe him sæde  he ofsloge saul þone cynincg · ⁊ ƿolde mid þære leasunge licettan ƿið dauid ·
Dauid clypode þaða se cniht dead ƿæs ·251
Nu ðu cƿæde  þu acƿealdest þone cynincg saul ·252 beo þin blod ofer þe ⁊ bufan þinum heafde ·
Se man þe ƿile his synna andettan ⁊ gebetan ·254 he sceal dón þonne forgifnysse eallum þam mannum þe him ær abulgon · sƿa sƿa hit stent on þam pater-nostre · ⁊ sƿa sƿa crist cƿæð on | his godspelle ·
He cƿæð ·257
Buton ge forgifan þam mannū þe ƿið eoƿ agyltað258 mid inƿerdre heortan · nele se heofonlica fæder eoƿ forgifan eoƿre gyltas ·
Ælc cristen man sceal cunnan his pater-noster · ⁊ his credan ·261
Mid þam pater-nostre he sceal hine gebiddan ·262 ⁊ mid þam credan he sceal his geleafan getrymman ·
Se lareoƿ sceal secgan þam læƿedum mannum264  andgyt to þam pater-nostre ⁊ to ðam credan ·  hi ƿiton hƿæs hi biddað æt gode · ⁊ hu hi sceolon on god gelyfan ·
Ƿe sceolan beon þeonde symble on godnysse ·268 ⁊ elce dæg geeacnian us þa ecean speda þa hƿile þe ƿe moton · forðan þe ƿe ne magon æfter ure geendunge aht dón to góde · ac þær ƿe habbað edlean þæs ðe ƿe ge-earnodon hér ·
Ne sceal nan mann ƿenan ne on his mode þencan273  he hæbbe gefremod fela to góde · ⁊ ne þurfe na mare þyllices begán · forðan þe he forlyst  lytle  he ær dyde · gif he ƿenð  he ne ðurfe þanon forð ƿyrcan nan þincg to góde · sƿylce he to gód sy ·
Fela halige menn fram frymðe middan-eardes ·279 ƿæron beforan us ƿundorlice geþogene · þam ƿe nu ende-menn geefenlæcan ne magon · ne ða þing gefyllan þe hi gefremodon on life · forði ƿe sceolan habban huru eadmodnysse ·
Eft is us to smeagenne hu se ælmihtiga crist284 his eadmodnysse cydde · þaða he to cƿale sealde hine sylfne for us · ⁊ sƿa ure synna æt-bræd · hu mæg nu manna eadmodnys beon mycel geþuht · togeanes his eadmodnysse þe ælmihtig god is ·
Ƿe sædon nu þis spel · forðan þe her bið læs manna289 on ƿodnes dæg · ðonne nu to dæg beoð · ⁊ eoƿ gebyrað  ge beon gescrifene · on ðissere ƿucan · oððe huru on ðære oðre ·
Sy him á ƿuldor ðe leofað · ⁊ rixað on ecnysse ·293 ece drihten · AMen; [sic @ Skeat]