# Ælfric's Lives of Saints/22app

x kl̅ augusti. nat̄l̄ sci̅ apollonaris martyris.
On ðæs caseres dagum ðe clavdius ƿæs gehaten ·001 com se eadiga petrus frā antiochian byrig · in to rome byrig mid manegū gebroðrum · ⁊ bodode geleafan bealdlice þam folce romaniscū · ⁊ Iudeiscum · sƿa sƿa drihten him geƿissode · sƿa  ða romaniscan ⁊ ða reðan iudeiscan manega gelyfdon on þone lyfigendan hælend þurh petres bodunge · ⁊ ge-bugon to fulluhte · be-hreoƿsigende heora synna mid soðre dædbote ·
Hi under-fen|gon þa godes ƿord mid gastlicre blysse ·010  god ƿolde asendan his sunu to man-cynne · ⁊ þurh hine ge-edniƿigian ðisne ealdan middan-eard ·
Þa ƿæs ðær mid petre sum arƿurðe godes man013 apollonaris gehaten · þæs halgan apostoles folgere · to ðam cƿ̅ petrus æfter sumum fyrste ·
Efne þu eart gelæred on eallum þingū be ðam hælende ·016
Arís nu ⁊ under-foh þone halgan gast ·017 ⁊ haligne bisceop-had on þæs hælendes naman · ⁊ far to þære byrig þe is gehaten rauenna · þær ƿunað micel folc on fulum hæðenscype · boda heom [him → heom] be þam hælende · ⁊ ne beo ðu afyrht ·
Sƿutollice ðu ƿast  se is soð godes sunu ·022 seðe deadum for-geaf lif æfter deaðe · ⁊ ƿanhalum mannū mid his ƿorde læce-dóm ·
Æfter ðysum ƿordū se eadiga petrus025 gehadode Apollonarem ⁊ gehalgode to bisceope · ⁊ his handa sette ofer his heafod ⁊ cƿ̅ ·
Asende ure hælend crist his halgan engel mid þe ·028 se geforðige ðé · ⁊ þine fare geƿissige · ⁊ þe ge-tiþige þæs ðe þu ge-ƿilnige · ⁊ hine sƿa sende $^{toðærebyrig}$ mid siblicum cosse ·
Appollonaris ða ferde to ðære fore-sædan byrig ·032 ⁊ Sumne blindne $^{mann}$ gehælde · ærþan þe he to ðære byrig become · ⁊ manega gelyfdon þurh ðæs mannes hælþe on ðone soðan god · ⁊ sƿa ƿurdon gefullode ·
He com ða to rauenna ðære byrig ⁊ hraðe þær gesƿutelode036 þæs hælendes mihte on ƿann-halum mannū ·
Þær ƿæs sum forð þegen on þære fore-sædan byrig ·038 se hæfde gehyred be ðam halgan ƿere · ⁊ axode gif he cuðe aht on læce-cræfte ·
Apollonaris him cƿ̅ to ·041
Ne cann ic naht on lacnunge041 buton on þæs hælendes naman · ⁊ se þegen him cƿ̅ to ·
| Efne min ƿif is for manegū ƿintrū untrū ·043
þā ƿæs ælc læce-cræft ƿiðer-ræde oð þis ·
Nu gif ænig miht is on ðe · ge-opena hí mid ƿeorcū ·045
Apollonaris ða ⁊ƿyrde ⁊ cƿ̅ ·046 ge-openige god ælmihtig eoƿre heortena eagan ·  ge on þone hælend gelyfan · þonne ge geseoð his ƿundra ·
He genam ða ðæs ƿifes hand · þas ƿord clypigende ·049
Arís nu on ðæs hælendes naman · ⁊ on hine gelyf ·050 ⁊ ne sege þu heonon-forð  ænig sy his gelica ·
Heo aras þa sona andsund of þam bedde ·052 ⁊ cƿ̅  nan god nære butan se hælend þe he embe bodade ·
Þa ƿundrode se þegn his ƿifes hælðe ·054 ⁊ hi ealle sædon  se is soð god þe sƿilce ƿundra macað · ⁊ se mæg on ge-feohte þam sige forgifan · þe hine soðlice lufiað ·
He ƿearð þa gefullod mid his ƿife · ⁊ cildū ·058 ⁊ eall his hyred on þæs hælendes naman · ⁊ fela þæra [þære → þæra] hæðenra fengon to geleafan ·
Apollonaris þa ðær ƿunode mid him061 on rauenna byrig · ⁊ bodode geleafan · ⁊ manega gefullode ðæs folces meniu ·
Manega eac befæstan syððan hi gefullode ƿæron ·064 heora cild to lare þam soðfæstan bydele · ⁊ godes geleafa ðær ƿeox · ⁊ ƿanode se hæðen-scype ·
Hƿæt se halga bisceop þa on ðære byrig ƿunode067 ða tƿelf gear fullice · ⁊ gefullode þa leode · ⁊ gelome heom [him → heom] mæssode · ⁊ mæsse-preostas gehadode · ⁊ diaconas · ⁊ clericas · ⁊ dæghƿālice mid him godes lof gefylde mid gastlicū sangum ·
On ðære byrig ƿæs sum þegn bonifacius gehaten ·072 se ƿearð færlice dumb · ⁊ his ƿif þa asende to þam halgan bisceope · ⁊ bæd his geneosunge ·
Efne ða se bisceop eode to his huse ·075 ⁊ an ƿif-man ƿæs ðær ƿod on his huse
| ⁊ se deofol clypode ⁊ cƿæð þurh þone ƿodan
to ðā halgan bisceope · ic gedó  man gebint ðe · handū ⁊ fotum · ⁊ heonon ðe sƿa tihð of þysre byrig · ⁊ se bisceop ⁊ƿyrde ·
Adumba ðu deofol · ⁊ of hire geƿít ·081 ⁊ ne spræc þu næfre eft þurh ænigne mann ·
Þa ge-ƿát se deofol of ðam ƿodan sona ·083 ⁊ se bisceop eode þær bonifacius læg · dumb on his bedde · ⁊ gebæd for hine ðus ·
Drihten hælend crist þu ðe be-clysedest086 þyses mannes muð ·  he ne moste leng clypian to hæðen-gildū sƿylce him to fultume · ge-opena nu his muð  he mærsige þinne naman · ⁊ gelyfe  þu eart lifigende god on ƿorulde ·
Hi cƿædon ða amen · ⁊ on ðære ylcan tide091 ƿearð his tunge unbunden · ⁊ he blyssigende cƿæð ·
Nis nan oþer god ón to gelyfenne ·093 butan se ana þe ðes eadiga bodað ·
On þam ylcan dæge gelyfdon of þære leode on god ·095 ma ðonne fif hund manna micclū þancigende gode ⁊ þam halgan ƿere · þurh þone þe hi ƿurdon onlihte ·
Rufus ƿæs gehaten sū hæðen mund-bora098 þe ða burh beƿiste · ða ƿearð his dohtor seoc ·
Þa sende se fæder sona to ðā bisceope ·100 ⁊ sona sƿa he þyder com sƿa saƿlode  mæden ·
Hi ƿeopon ða ealle ðe þær-inne ƿæron ·102 ⁊ se halga ƿer cƿ̅ · to hire fæder ðus ·
Ongin nu ƿel rufe ⁊ behat me mid aðe ·104 gif ðin dohtor nu hal bið ·  þu hire geðafige  heo folgie criste · ⁊ ðu oncnæƿst nu his mihte ·
Rufus him ⁊ƿyrde ·107
Efne heo is nu dead ·107 ac gif ic ge-seo  heo eft gesund leofað · ic herige þonne godes mihte ⁊ heo hire hælende folgie ·
Mid þam ðe hi ealle ƿeopon þa eode he to ðam lice ·110 ⁊ clypode mid | geleafan to criste · ⁊ cƿ̅ ·
Min god drihten hælend · þe minū lareoƿe petre112 forgeafe his geƿilnunga sƿa hƿæt sƿa he geƿylnode æt ðe · arǽr nu ðis mæden of ðysū reðum deaðe · forðan þe heo is þin gesceaft · ⁊ nis nan god buton ðu ·
Heo arás þa sona · ⁊ mid hreame clypode ·116
Mære is se god þe ðes mann us bodað ·117 ⁊ nis nan oðer god buton hé ana ·
Þa blissodon þa cristenan on cristes herunge ·119 ⁊  mæden ƿearð gefullod ⁊ hire modor samod · ⁊ eall heora hired samod · sume þreo hund manna · ⁊ fela ðæra hæðenra fengon to ge-leafan ·
Se fæder sƿa ðeah rufus · for þæs caseres reðnysse ·123 ne dorste ge-openian  he on drihten gelyfde · ac he digellice lufode þone geleaffullan bisceop · ⁊ mid ƿistum him þenode · ⁊ his dohtor ƿearð gehadod to godes ðeoƿ-dome · ⁊ þurh-ƿunode mæden ·
Appollonaris þa ƿearð ge-ƿreged to þam casere128 ⁊ to ƿitnunge gelæd · ⁊ on þam ƿitum geandette þæs hælendes naman · ⁊ sū hæðen mann þe him sƿyðost onƿann aƿedde ðær-rihte · ⁊ his lif ge-endode yfelū deaðe ·
Þa ƿoldon þa cristenan beƿerian þone halgan ·133 ⁊ ofslogon þæra hæðenra sume tƿa hund manna ·
Se dema þa het lædan þone geleaffullan bisceop135 into blindum cƿearterne · ⁊ on bendū healdan · ⁊ him ætes forƿyrnan  he sƿa ateorode ·
Ac godes engel com to þam godes men nihtes ·138 ⁊ hine gereordode ⁊ mid his ræde gehyrte eallum onlocigendum · þe ðær on ymbhƿyrfte ƿæron ·
Hƿæt ða on þone feorðan dæg het se fore-sæda dema141 gelædan ðone halgan on heardre racentage feorr on ƿræc-sið · ferigende | on scipe ·
Þær ƿæs sum æðelboren man · atelice hreoflig ·144 þa axode se bisceop · ƿylt ðu beon hál ·
He cƿ̅ ic ƿylle · ⁊ him andƿyrde $^{se}$ halga $^{bisceop}$; [sic @ Skeat]146
Gelyf on hælend crist · ⁊ se hæðena him ⁊ƿyrde ·147 gif he me gehælð he bið min hælend god ·
Appollonaris ða hrepode þone untruman hreoflian149 on ðæs hælendes naman · ⁊ he ƿearð hal sona mid þam ðe he clypode cristes naman him to fultume ·
Þa aƿearp se gehæleda his hæðen-scype him frā ·152 ⁊ gelyfde on ðone hælend · ⁊ mid geleafan ƿearð ge-fullod ·
Hit gelamp þa æfter fyrste ·  þa unge-leaffullan hæðenan154 ge-bundon þone bisceop · ⁊ to ðære byrig rauenna geleddon on bendū · ⁊ beoton hine ƿodlice ·
Ða ge-bæd hine se bisceop bealdlice to gode ·157 ⁊ heora deofol-gild ƿearð to-ƿend · ⁊ heora templ to-ƿorpen ·
Þa gesaƿon ða hæðenan þæs halgan ƿeres mihte ·159 ⁊ clypodon mid gehlyde · be ðam geleaffullan ƿere ·
Beo se ealda [←ealde] arleasa ardlice ofslagen ·161 þurh þone synd to-ƿorpene ða ƿuldor-fullan godas ·
Þa blissodon þa cristenan · ⁊ cƿædon mid geleafan ·163  se ana is soð god þe sƿylce ƿundra ƿyrcð · þa betæhton þa hæðenan þone halgan ƿer to slege · sumū arleasum cƿellere se ƿæs geciged taurus · ⁊ se taurus ge-samnode ða ceaster-geƿaran him to · ⁊ axode þone halgan þurh hƿæs mihte he ge-fremode þa ƿundorlican tacna ·  sƿa micel ƿerod him folgode ·
Appollonaris him ⁊ƿyrde ·170
Nis ðeos nan oðer miht170 butan hælendes cristes · ⁊ ƿe habbað godes gife on urū heortū · ⁊ þa betƿux oþrū spræcū cƿ̅ se ylca taurus to þam arƿurðan ƿere ·
Ic hæbbe ænne sunu þe | ne ge-seah næfre dæges leoht ·174 gedó  he geseo on þines drihtnes naman [namen → naman] · ⁊ ƿe sona gelyfað  he is soðlice god · elles ƿe ðe for-bærnað for ðinum deopū gyltū ·
Ða cƿ̅ se bisceop him to ·178
Cume se blinda to me ·178
Þa com se blinda him to · ⁊ he cƿ̅ mid geleafan ·179
On þæs hælendes naman geopena þin eagan180 ⁊ geseoh þurh hine · ⁊ he sona ƿearð hal beorhte locigende · seðe blind ƿæs geboren ·
Hi ƿundrodon þa ealle · ⁊ anmodlice cƿædon183  se ƿære soð god þe sƿylce ƿundra ƿorhte · ⁊ manega þa gelyfdon þurh ða mihte on god ·
Taurus þa brohte þone bisceop digellice ·186 of ðæs folces gehlyde to sumū his landa [lande → landa] · ⁊ hine þær afedde feoƿer gear mid ƿistū ·
Syx mila frā rauenna · ⁊ hine sohton þa cristenan ·189 ⁊ his lare hlyston mid geleafan georne ·
And [sic @ Skeat] ealle ða untruman þe hī oft to comon191 ƿurdon gehælede · ⁊ ham gesunde cyrdon ·
Þa sendon ða hæðengildan mid hetelicum geðance193 ærende to þam casere ·  he acƿellan hete þone halgan bisceop ·  heora biggencgas ne ƿurdon mid ealle adƿæscte · þurh ðone drihtnes bydel ·
Ða sende se casere sona him þis geƿrit ·197
Gif ænig man gremige ure godas dyrstiglice198 gebete he ƿið hi · oððe he beo adræfed aƿæg of ðære byrig · forðan þe hit ne bið na rihtlic  ƿe ƿrecon ure godas · ac hi ƿrecað hi sylfe gif hi beoð astyrode ·
Beoð ge gesunde ·202
Þa hét se burh-ealdor [→ burhge (for burge) ealdor] þone bisceop hī to gefeccan ·203 ⁊ axode hine sona · hƿylcere eaƿfæstnysse he ƿære · sƿylce he cƿæde $^{hƿæðereartðu}$ cristen oððe hæðen ·
Se dema hatte demosten · ⁊ he ƿæs deofles biggencga ·206
Þa cƿ̅ se halga ƿer to þam hæðenan de|man ·207
Ic eom soðlice cristen · ⁊ scs̅ petrus me lærde ·208 ⁊ he me hider asende to þissere ge-sæligan byrig ·  ðurh þæs hælendes naman eoƿ hæl becume ·
Demosten þa ⁊ƿyrde ðam arƿurðan halgan ·211
Hƿæt sceall hit sƿa lang-sum · efne nu is se tima ·212  ðu forlæte þine ydelnysse ⁊ lac ðā godū geoffrige ·
Appollonaris him ⁊ƿyrde ·214
Ic offrige me sylfne214 for minū gastlicū bearnū þe ic hér gode gestrynde · ⁊ sƿa hƿá sƿa hine ne gebit to þam heofonlican gode · se bið ecelice for-demed on þā ecan fyre · ⁊ ða ðe on god gelyfað ⁊ mid geleafan beoð gefullode · þa habbað þa ecean reste · ⁊ unaƿendendlice ƿelan ·
Hƿæt ða demosten deoflice ƿearð gehát-hyrt ·220 ⁊ betæhte þone halgan sumū hundredes ealdre to healdenne on cƿearterne · oð he hine acƿealde ·
Se hundredes ealdor ƿæs ðam hæðenan bediglod ·223 ⁊ ƿæs digellice cristen · ⁊ cƿ̅ to þam bisceope ·
Min fæder ic ðe bidde · ne beo þu sƿa hræd to deaðe ·225 forðan þe us is þin líf nyd-behefe git · ac far þe nu digellice þær ðu frið hæbbe · oþ ðises folces hatheortnyss hƿæt-hƿega beo gestylled ·
He eode ða nihtes  he his life geburge ·229 ac ða hæðenan ƿurdon ƿære his fare ⁊ hine gelæhton · ⁊ hine sƿa lange beoton oð hi ƿendon  he ƿære dead ·
He ƿearð sƿa-þeah gebroht þurh his gebroðra þenunge233 eft to ðam cristenū · ⁊ he anbidode on life seofon niht fullice · ⁊ hi fægre tihte to þam ecan life · ⁊ to geleafan georne ·
He cƿ̅ ic secge eoƿ  sƿára ehtnysse becumað237 ofer þa cristenan for cristes naman · ac æfter | þære ehtnysse bið eft sybb forgifen · ⁊ ða caseras bugað to cristes geleafan · ⁊ ælc deofolgild bið adilegod mid ealle · sƿa  man freolice mot mærsian þone ælmihtigan $^{god}$ geond ealne middan-eard · ⁊ him lác offrian · ⁊ se ðe on geleafan þurhƿunað · se leofað á on ecnysse ·
Æfter ðyssere tihtinge · ⁊ oðrū manegum spræcū ·245 geƿát se halga ƿer of ƿorulde to gode · mid þam he á ƿunað on þære ecean eadignysse [ecan ƿuldre → ecean eadignysse] · ⁊ his leorning-cnihtes ledon his lic arƿurðlice on ane stænene þruh · ⁊ seo stod ƿið þone ƿeall ·
Tƿam læs ðryttig geara he ƿæs heora bisceop250 on manegū ehtnyssum · þam ælmihtigan þeoƿigende · ⁊ his edlean bið nu ende-leas forðy · mid þam ælmihtigan gode · þe on ecnysse rixað · AMEN ·