# Ælfric's Lives of Saints/19alb

passio sci̅ albani martyris
Svm hæðen casere ƿæs ge-haten dioclitianvs 001 se ƿæs to casere gecoren þeahðe he cƿealm-bære ƿære · æfter cristes acennednysse tƿam hund gearum · ⁊ syx ⁊ hund-eahtatigum ofer ealne middan-eard · ⁊ he rixode tƿentig geara reðe cƿellere · sƿa  he acƿealde ⁊ acƿellan hét ealle ða cristenan þe he of-axian mihte · ⁊ forbærnde cyrcan · ⁊ berypte ða unscæððigan · ⁊ þeos arleasa ehtnyss unablinnendlice eode ofer ealne middan-eard ealles tyngear. oð heo to engla lande eac sƿylce becom · ⁊ þær fela acƿealde ða þe on criste gelyfdon · an ðæra ƿæs albanus se æþela martyr · seðe on þære ehtnysse eac ƿearð acƿeald for cristes geleafan · sƿa sƿa ƿe cyðaþ hér ·
On þam dagum becom seo cƿealmbære ehtnyss 016 to engla lande fram ðam arleasan casere · ⁊ þa cƿelleras cepton ðæra cristenra gehƿǽr mid ormetre ƿodnysse · Þa ætƿand him an preost.
Se arn digollice to albanus huse · 020 ⁊ ðær ætlutode his laðum ehterum · ⁊ albanus hine under-feng þeahðe he gefullod nære ·
Þa be-gan se preost sƿa sƿa he god lufode 023 his gebedu singan ⁊ sƿyðe fæstan · ⁊ dæges ⁊ nihtes his drihten herian · ⁊ betƿux ðam secgan ðone soðan geleafan þam arƿurþan albane · oþ he gelyfde on ðone soðan god · ⁊ ƿiðsoc þam hæðen-scype · ⁊ ƿearð soþlice cristen · ⁊ sƿyðe geleaffull.
Þa ƿunode se preost mid ðam arƿurðan ƿere · 030 oð se ealdor-mann ðe ehte ða cristenan hine ðær geaxode · ⁊ hine ardlice het to him gefeccan mid fullum graman ·
Þa comon ða ærendracan to albanes huse · 034 ac albanus eode ut to þam ehterum mid ðæs preostes hakelan sƿylce he hit ƿære · ⁊ hine nolde ameldian ðam manfullum ehterum.
He ƿearð þa gebunden ⁊ ge-broht sona 038 to ðam arleasan deman · þær he ða defollican lác his godum offrode mid his gegadum eallum.
Þa ƿearð se dema deofollice gram 041 sona sƿa he beseah on þone soðfæstan martyr · forðan þe he under-feng ðone fleondan preost · ⁊ hine sylfne sealde to slege for hine · het hine þa lædan to ðam hæðen-gilde ⁊ cƿæþ ·  he sylf sceolde ða sƿaran ƿita onfón þe he þam preoste gemynte gif he mihte hine gefón · butan he hraðe gebuge to his bysmorfullū godum · ac albanus næs afyrht for his feondlicū þeoƿ-racan · forðan þe he ƿæs ymb-gyrd mid godes ƿæpnum to þam gastlicum gecampe · ⁊ cƿ̅  he nolde his hæsum gehyrsumian · ne to his hæðengilde bugan ·
Þa axode se dema ardlice ⁊ cƿæð · 053
Hƿylcere mægðe eart þu · oððe hƿylcere manna · 054
Ða ⁊ƿyrde albanus þam arleasan þus · 055
Hƿæt belympð to þe hƿylcere mægðe ic sy · 056 ac gif ðu soð ƿylt gehyran ic þe secge hraðe ·  ic cristen eom ⁊ crist æfre ƿurðige ·
Se dema him cƿæð to · Cyð me þinne naman 059 butan ælcere yldinge · nu ic axie ðus ·
Se godes cempa cƿ̅ to þam cƿellere þus · 061
Ic hatte albanus · ⁊ ic on þone hælend gelyfe · 062 se ðe is soð god · ⁊ ealle gesceafta geƿorhte · to him ic me gebidde ⁊ hine æfre ƿurðige ·
Se cƿellere andƿyrde þam arfæstan ƿere · 065
Gif ðu þæs ecan lifes gesælþe habban ƿylt · 066 þonne ne scealt ðu elcian  ðu offrige þam mærum godum · mid mycelre underðeodnysse ·
Albanus him ⁊ƿyrde · Eoƿre godas (sic) offrunga ne magon 069 þe ge deoflum offriað eoƿer gehelpan · ne eoƿerne ƿillan gefremman · ac ge underfoð to medes ða ecan ƿita on ðære ƿidgillan helle ·
Hƿæt ða se dema deofollice yrsode · 073 ⁊ het besƿingan þone halgan martyr · ƿende  he mihte his modes anrædnysse mid þam sƿingelū gebigan to his biggengū · ac se eadiga ƿer ƿearð þurh god gestrangod · ⁊ ða sƿingle forbær sƿyðe geþyldiglice · ⁊ mid glædum mode gode ðæs þancode ·
Ða geseah se dema  he ofersƿyðan ne mihte 080 þone halgan ƿer mid þam hetelicum ƿitum ne fram criste gebigan · ⁊ het hine acƿellan mid beheafdunge for ðæs hælendes naman ·
Þa dydon þa hæðenan sƿa sƿa hi het se dema · 084 ⁊ leddon ðone halgan to beheafdigenne · ac hi ƿurdon gelette lange æt anre brycge · ⁊ stodon oð æfnunge for ðam ormætan folce · ƿæra ⁊ ƿifa · þe ƿurdon onbryrde · ⁊ comon to ðam martyre ⁊ him mid eoden ·
Hit gelamp ða · sƿa  se geleafleasa dema 090 ungereordod sæt · on ðære ceastra oð æfen butan ælcere ðenunge unþances fæstende ·
Hƿæt ða albanus efstan ƿolde to slege · 093 ⁊ eode to þære éá þaða he ofer þa brycge ne mihte · ⁊ beseah to heofonum þone hælend biddende · ⁊ seo ea þær-rihte adruƿode him ætforan · ⁊ him ƿeg rymde · sƿa sƿa he ge-ƿilnode æt gode ·
Þa ƿearð se cƿellere þe hine acƿellan sceolde 098 þurh  ƿundor abryrd · ⁊ aƿearp his sƿurd arn ða ardlice þaða hi ofer ða ea comon · ⁊ feoll to his fotum mid fullum geleafan · ƿolde mid him sƿeltan ærðan þe he hine sloge ·
He ƿearð þa gean-læht mid anrædum geleafan 103 to ðam halgan ƿere þe he beheafdian sceolde · ⁊  sƿurd læg þær scynende him ætforan · ⁊ heora nan nolde naht eaðe hine slean ·
Ða ƿæs ðær gehende þam halgan ƿære 107 án myrige dún mid ƿyrtum amet · mid eallre fægernysse ⁊ eac ful smeðe.
Þa eode albanus ardlice ðyder · 110 ⁊ bæd sona æt gode þæt [sic @ Skeat] he him sealde ƿæter uppan ðære dune · ⁊ he dyde sƿá ·
Þær arn þa ƿylspryncg æt albanes fotum 113  men mihton tocnaƿan his mihte ƿið god · þa ða se stream arn of ðære sticolan dune ·
He ƿearð þa be-heafdod for ðæs hælendes naman 116 uppan ðære dune · ⁊ to his drihtne ferde mid sigefæstum martyr-dome · ⁊ soðum geleafan ac his slaga ne moste gesundful lybban · forðam þe him burston út butu his eagan · ⁊ to eorðan feollon mid albanes heafde ·  he mihte oncnaƿan hƿæne he acƿealde
Hi beheafdodon syððan þone soðfæstan cempan 123 þe nolde beheafdian ðone halgan ƿer · ⁊ he læg mid albane gelyfed on god · mid his blode gefullod ⁊ ferde to heofonum ·
Eft ða ða cƿelleras comon to heora hlaforde · 127 ⁊ hi sædon þa syllican tacna ðe albanus ƿorhte · ⁊ hu se ƿearð ablend þe hine beheafdode · ða het he gesƿican þære ehtnysse ⁊ arƿurðlice spræc be ðam halgum martyrum · þe he ne mihte gebigan fram godes geleafan þurh ða gramlican ƿitu ·
On ðære ylcan ehtnysse ƿurdon ofslagene · 133 áárón · ⁊ Iulius · ⁊ oðre manega ƿera · ⁊ ƿifa · ƿide geond engla land · for cristes geleafan ge-cƿylmede on ƿitum · ⁊ hi ferdon sige-fæste to þam soðan life ·
Seo ehtnys gesƿác ða · ⁊ eoden þa cristenan 138 of ƿudum ⁊ of ƿæstenum þær hi ƿæron behydde · ⁊ comon to mannum ⁊ cristen-dom ge-edniƿodon · ⁊ gebetton cyrcan þe to-brocene ƿæron · ƿunodon ða on sybbe mid soðum geleafan ·
Hi ƿorhton eac þa ƿurðlice cyrcan 143 þam halgan albane ðær he bebyrged ƿæs · ⁊ þær ƿurdon gelome ƿundra gefremode · þam hælende to lofe ðe leofað á on ecnysse ·
Þis ƿæs geƿorden ær ðæt geƿinn come 147 ðurh hengest · ⁊ horsan þe hyndon ða bryttas · ⁊ se cristen-dom ƿearð ge-unƿurðod syððan · oð agustinus hine eft astealde · be gregories lare þæs geleaffullan papan ·
Sy ƿuldor ⁊ lof þam ƿelƿillendan scyppende 152 seðe ure fæderas feondum æt-bræd · ⁊ to fulluhte gebigde þurh his bydelas. amen.
item alia. (acitofel et absalon.)
Is nv eac to ƿitenne  man ƿitnað foroft 155 ða arleasan sceaðan ⁊ þa sƿicolan ðeofas · ac hí nabbað nan edlean æt þam ælmihtigan gode · ac sƿyðor þa ecean ƿitu for heora ƿælhreoƿnysse · forðan þe hí leofodon be reaflace sƿa sƿa reðe ƿulfas · ⁊ þam rihtƿisum ætbrudon heora bigleofan foroft.
Ƿolde huru se earming hine sylfne beþencan · 161 ⁊ his synna geandettan mid soðre behreoƿsunge · huru ðonne he on bendum bið · ⁊ gebroht to cƿale sƿa sƿa se sceaða dyde · þe forscylgod hangode mid þam hælende criste · ⁊ cƿ̅ him to mid geleafan ·
Drihten leof gemiltsa me · þonne ðu becymst on ðinum rice · 166
Se hælend him ⁊ƿyrde · 167
Soð ic þe secge 167 nu to-dæg þu bist mid me on neorxna-ƿange.
Þus ge-earnode se arleasa sceaða · 169 on his deaðes þroƿunge  éce líf mid criste · forþan ðe he gelyfde on criste · ⁊ his miltsunga bæd ·
Yfele deð him sylfum þe mid sƿicdome his tilað · 172 ⁊ he bið sceaðena gefera þe man sceandlice ƿitnað ·
Se sƿicola bedyddrað his dæda ƿið menn · 174 ac hi beoð geopenode oft unþances huru on domes dæg · þær nan ðincg digle ne bið · ⁊ he hæfð þonne ece ƿite forðan þe his ƿærscype ne dohte ·
Se sceaða bið nu ofslagen ⁊ to sceame getucod · 178 ⁊ his earme saƿl syððan syðað to helle to ðam ecum suslum on sƿeartum racenteagum ·
Ƿe ƿenað sƿaðeah  se eallƿealdenda hælend 181 ƿille ge-miltsian þam manfullan sceaðan · gif he mid eallre heortan ⁊ incundre geomerunge clypað to ðam ælmihtigan gode ⁊ his arfæstnysse bit · ærðan þe  scearpe sƿurd sƿege to his hneccan · ⁊ gif he bemænð his synna sƿyðor þonne his líf · ⁊ mid ƿope geƿilnað þæs eallƿealdendes miltsunge ·
Ac se sƿicola deofol þe besƿac ðone þeof · 188 ⁊ æfre forlærde oð his lifes ende · nele naht eaðe on his ende geðafian  he þonne gecyrre mid soðre behreoƿsunge · ⁊ mid incundum ƿope · to þam ƿel-ƿillendan hælende · ac cunnað mid eallū cræfte hu he hine criste æt-brede ·
Eac sƿylce hlaford-sƿican losiað on ende 194 sƿa sƿa us bec secgað soðlice gehƿær ·
Sum ƿoruld-ƿita ƿæs sƿyðe ƿis on rǽde acitofel gehaten · 196 mid dauide þam cynincge þe gode ƿæs gecƿeme · on ðam timan þe absalón his agen sunu ongan ƿinnan ƿið þone fæder · ⁊ ƿolde hine adræfan of his cyne-dome ⁊ acƿellan gif he mihte ·
Þa ƿæs se acitofel mid absalone on rǽde · 201 ⁊ rædde him sona hu he besƿican mihte his agenne fæder ðær he on fleame ƿæs · ac sum oðer þægn ƿið-cƿæð his geðeahte ƿislice · ⁊ þæhte Absalone oðerne rǽd ƿyrsan to his ƿillan · forðan þe hit god ƿolde sƿa  dauid ƿurde frā heora ƿodnysse ahræd ·
Þa ge-bealh hine acitofel ⁊ mid bealƿe ƿearð afylled · 208 forðan þe his ræd ne moste þam reðan gelician · for ðæs oðres ræde ⁊ rád him hám sona · becƿæð þa his ðincg · ⁊ acƿealde hine sylfne on healicum grine  he hangigende sƿeolt ·
Sƿa geendode se ƿita his ƿæl-hreoƿe geþeaht · 213 seðe ƿolde berædan his rihtƿisan hlaford ·
Absalon ða ferde forð mid his unræde · 215 ⁊ ƿolde his agenum fæder feores benæman · ⁊ habban his anƿeald · ac hit nolde god ·
He rád ða on his mule mid mycelre fyrde 218 þurh ænne heahne holt mid hetelicum geþance · þa ge-feng hine an treoƿ be ðam fexe sona · forðan þe he ƿæs sidfæxede ⁊ he sƿa hangode · ⁊ se mul arn forð fram þam arleasan hlaforde · ⁊ dauides þegnas hine þurh-ðydon ·
Sƿa geendode se fæder-sƿica mid his feore his unræd · 224
Eall sƿa eac iudas ðe ƿælhreoƿlice belæƿde 225 urne hælend crist · acƿealde hine sylfne hangiende on grine · godes ƿiðer-saca ecelice for-demed sƿa sƿa drihtnes belæƿa ·
Ælc man bið eac fordemed þe hine sylfne adyt · 229 ⁊ ælc agen-slaga á on ecnysse ðroƿað · ⁊ hlaford-sƿican losiað on ende · mid þam getreoƿleasan deofle þe hi tihte to ðam sƿicdome ·
Eall sƿa þa unriht-ƿisan deman þe heora domas aƿendað 233 æfre be þam sceattum na be soðfæstnysse · ⁊ habbað æfre to cépe heora soðfæstnysse · ⁊ sƿa hí sylfe syllað ƿið sceattum · þonne habbað hí on ende for heora unrihtƿisnysse mid þam sƿicolan deofle þa ecan susle ·
Se rihtƿisa dema sceall deman æfre riht · 239 ⁊ fyrðrian þa rihtƿisnysse for godes lufon symle · forðan þe ða sceattas ablendað sƿa sƿa us bec secgað þæra manna mod þe hi manfullice nimað · ⁊ ða domas aƿendað to ƿohnysse sƿá ·
Ne sceall nan godes þegn for sceattum riht deman · 244 ac healdan þone dóm gif he drihtnes man sy · buton lyðrum sceattum symle to rihte ·  he on þam ecan life his edlean underfó ·
Sume menn syllað eac cyrcan to hyre 248 sƿásƿá ƿáclice mylna ·  mære godes hus þe ƿæs gode betæht to his biggencgum to ðam cristen-dome þe crist sylf astealde · ac hit ne gedafnað  man dó godes hús anre mylne gelic for lyðrum tolle · ⁊ seðe hit deð he sincað sƿyðe deope ·
Gescylde us se scyppend þe gesceop us to mannum 255 ƿið þæs deofles sƿic-dom þe syrƿð embe us · ⁊ us mild-heort-lice gelæde to ðam ecan life · on ðam is ece ƿuldor on eallra ƿorulda ƿoruld. amen.