# Ælfric's Lives of Saints/17aug

sermo in laetania maiore [de auguriis].
001 Se apostol paulus ealra ðeoda lareoƿ manode ða cristenan þe he sylf ær to geleafan gebigde on anum pistole ·  is ærend-geƿrit · ðus cƿeðende.
003 Fratres · Spiritu ambulate · et desideria carnis Non perficietis · et cetera.
004 Mine gebroðra farað on gaste ·  is on gastlicre drohtnunga · ⁊ ne gefremme ge eoƿres flæsces lustas.
006  flæsc soðlice geƿinð ongean ðone gast · ⁊ se gast ongean  flæsc ·
007 Þas ðincg soðlice ·  is se lichama · ⁊ seo saƿl · ƿinnað him be-tƿeonan.
008 Ac seo saƿl is ðæs flæsces hlæfdige · ⁊ hire gedafnað ·  heo simle geƿylde ða ƿylne ·  is  flæsc · to hyre hæsum.
010 Þƿyrlice færð æt ðam huse þær seo ƿyln bið þære hlæfdian ƿissigend · ⁊ seo hlæfdige bið þære ƿylne underðeodd · sƿa bið eac þæs mannes líf on hinder gefadod · gif  flæsc þe is brosnigendlic ⁊ deadlic · sceal geƿyldan þone gast ðe is ece · ⁊ unateorigendlic · to his fracodum lustū ðe hí buta fordoð · ⁊ to ecum tintregum gebringað ·
015 Se apostol cƿæð ·
015 Gif ge beoð þurh ðone gast gelædde · ðonne ne synd gé ná under ǽ ·
017 He cƿæð on oðre stoƿe ·
017 Nis nan ǽ rihtƿisū menn gesett · ac unrihtƿisum · ⁊ na under-þeoddum · Arleasum · ⁊ forscyldegodum · forðan þe seo ǽ ·  is se rihtƿise steor ne ge-gret þone rihtƿisan mid nanum yfele · ac heo geƿitnað þa unriht-ƿisan be heora geƿyrhtum ·
021 Se rihtƿisa soðlice ne þearf him ondrædan þa stiðan steora þe godes · ǽ · tæcð · gif he him sylfum styrð fram eallū stunt-nyssum ·
023 Paulus cƿæð · sƿutele synd þæs flæsces | ƿeorc ·  is forligr · ⁊ unclænnyss · estfulnyss · oððe galnyss · hæðen-gild · oððe unlybban · feondræden · ⁊ geflit · anda · ⁊ yrre · sacu · ⁊ tƿirædnyss · dƿollic lár · ⁊ nið · mansliht · ⁊ druncennyss · oferfyll · ⁊ oðre ðyllice · þe ic fore eoƿ secge sƿa sƿa ic fore [sæde] · forðan þa ðe ðyllice ƿeorc ƿyrcað · ne begitað hi godes rice ·
029 Gehƿa mot yfeles gesƿican · ⁊ gebetan · ac gif he ðurh-ƿunað on yfelnysse · ⁊ forsihð his scyppendes beboda · ⁊ deofla gecƿemð · þonne sceal he unðances on ecnysse ðroƿian · on ðam unadƿæscend-licum fyre · betƿux ðam ƿyrrestan ƿurm-cynne · þe næfre ne bið adyd · ac ceoƿað symle · þæra arleasra lichama · on ðam hellican lige ·
034 Eft cƿæð se apostol on oðrum pistole ·
034 Fratres · Nolite errare · Neque fornicarii · Neque idolis seruientes · Neque adulteri · Neque molles · Neque fures · Neque auari · Neque ebriosi · Neque maledici · Neque rapaces · regnum dei Non possidebunt ·
038 Mine gebroðra nelle ge dƿelian · naðor ne unriht-hæmeras · ne ða ðe hæðen-gildum þeoƿiað · ne ða þe oðre manna ƿif habbað · ne ða hnescan \superscript{vel ƿácmod} ·  synd þa ðe nane stiðnysse nabbað ongean leahtras · Ne ðeofas · ne gytseras · ne drinceras ·  synd þa ðe druncennysse lufiað · ne ƿyrgendras · þæra muð bið symle mid geættrode ƿyrigunge afylled · ne reaferas · nabbað hi næfre godes rice ·
044 He cƿæð þa git eft forð to þam folce ðus ·
044 Þis ge ƿæron · ac ge synd nu afeormode · ac ge synd gehalgode · ac ge synd geriht-ƿisode on drihtnes naman ures hælendes cristes · ⁊ on gaste ures godes ·
047 Deofol-gild bið  man his drihten forlæte · ⁊ his cristendóm · ⁊ to deofollicum hæðenscype gebuge · bysmrigende his scyppend ·
Oðer deofolgild is derigendlic þære saƿle ·049 ðonne se man forsihð his scyppendes beboda · ⁊ þa sceandlican leahtras begæð · þe se sceocca hine lærð ·
Þæs gastes ƿæstmas · synd þa godan ðeaƿas ·052
|  se man lufige þone lifigendan god ·
⁊ hæbbe ða soðan lufe symle on his mode · ⁊ ða gastlican blysse · ⁊ beo gesibsum · geðyldig · ⁊ ðolmod · ⁊ on ðeaƿum hæbbe godnysse · ⁊ glæd mod · ⁊ manðƿærnysse · geleafan · ⁊ gemetfæstnysse · ⁊ modes clænnysse · ⁊ forhæfednysse butan higeleaste ·
Nis nan · ǽ · ƿiðerræde þus geƿorhtum mannū ·060 ac ða þe cristes synd cƿylmiað heora flæsc ·
Sƿa  hi nellað onbugan ðam bysmorfullū leahtrum ·062 ne ðam yfelum geƿilnungum · ac ƿinnað him to-geanes · oð  hi sigefæste siðiað to criste · ⁊ to ðam ecan ƿuldre · for ðam sceortan geƿinne · ⁊ hi blyssiað on ecnysse bliðe mid criste ·
[Sermo sancto augustini de auguriis.]
Augustinus se snotera bisceop sæde eac on sumere béc ·067
Mine gebroðra þa leofestan · gelome ic eoƿ ƿarnode ·068 ⁊ mid fæderlicre carfulnysse · ic eoƿ cuðlice manode ·  ge andsætan ƿiglunge þe unƿise men healdað · mid ealle forlætan sƿa sƿa geleaffulle men · forðan butan ic eoƿ ƿarnige · ⁊ þone ƿol eoƿ forbeode · ic sceal agyldan gescead þam soðfæstan deman minre gymeleaste · ⁊ mid eoƿ beon fordemed ·
Nu alyse ic me sylfne ƿið god · ⁊ mid lufe eoƿ for-beode ·075  eoƿer nan ne axie þurh ænigne ƿicce-cræft · be ænigum ðinge · oððe be ænigre untrumnysse · ne galdras ne sece · to gremigenne his scyppend · forðan se ðe þys deð · se forlysð his cristen-dom. ⁊ bið þam hæðenum gelíc · þe hleotað be him sylfum mid ðæs deofles cræfte þe hi fordeð on ecnysse · ⁊ butan he ælmyssan · ⁊ mycele dædbote his scyppende geoffrige · æfre he bið forloren ·
Hleotan man mot mid geleafan sƿa þeah084 on ƿoruld-ðingum butan ƿicce-cræfte ·  him deme seota · gif hi hƿæt dælan ƿillað · þis nis nan ƿiglung · ac bið ƿissung foroft ·
Eall sƿa gelice se ðe gelyfð ƿiglungum088 oððe be fugelum · oððe be fnorum · oððe be horsum · oððe be hundum · ne bið hé ná cristen · ac bið for-cuð ƿiðer-saca ·
Ne sceal nan man cepan be dagum092 on hƿilcum dæge he fare · oððe on hƿylcum he | gecyrre · forðan þe god gesceop ealle ða seofan dagas · þe yrnað on þære ƿucan oð þysre ƿorulde geendunge ·
Ac seðe hƿider faran ƿille · singe his paternoster ·096 ⁊ credan · gif he cunne · ⁊ clypige to his dryhten · ⁊ bletsige hine sylfne · ⁊ siðige orsorh þurh godes gescyldnysse · butan ðæra sceoccena ƿiglunga ·
Us sceamað to secgenne ealle ða sceandlican ƿiglunga ·100 þe ge dƿæs-menn drifað · ðurh deofles lare · oððe on ƿifunge · oððe on ƿadunge · oððe on bryƿlace · oððe gif man hƿæs bitt þonne hi hƿæt onginnað · oþþe him hƿæt bið acenned ·
Ac ƿite ge to soðan ·  se sceocca eoƿ lærð105 þyllice scincræftas ·  he eoƿre saƿla hæbbe ðonne ge gelyfað his leas-brædnysse ·
Nu cƿyð sum ƿiglere  ƿiccan oft secgað108 sƿa sƿa hit agæð mid soðum ðincge ·
Nu secge ƿe to soðan  se ungeseƿenlica deofol110 þe flyhð geond þas ƿoruld · ⁊ fela ðincg gesihð gesƿutelað þæra ƿiccan hƿæt heo secge mannum ·  þa beon fordone þe ðæne dry-cræft secað ·
Fela sædon þa dry-men · þurh deofles cræft ·114 Iamnes ⁊ mambres · sƿa sƿa moyses aƿrát · ⁊ hi pharáo forlærdon mid heora lotƿrencum · oððæt he adranc on ðære deopan sǽ ·
Eall sƿa eac symon se sƿicola dry ·118 sƿa lange he ƿan ƿið petre · oð  he ƿearð afylled · ða þa he ƿolde fleon to heofonum ·  he on feoƿer tobærst ⁊ sƿa ferde ƿælhreoƿ mid ƿite to helle ·
Fela oðre forferdon þe folgodon dry-cræfte ·122 sƿa sƿa ƿe on bocum rædað · ac heora racu is langsum ·
Ne sceal se cristena befrinan þa fulan ƿiccan124 be his gesundfulnysse · þeahðe heo secgan cunne sum ðincg þurh deofol · forðan þe hit bið derigendlic · ⁊ eall hit bið ættrig  him of cymð · ⁊ ealle his folgeras forfarað on ende ·
Sume men synd sƿa ablende ·  hi bringað heora lác129 to eorðfæstum stane · ⁊ eac to treoƿum · ⁊ to ƿylspringum · sƿa sƿa ƿiccan tæcað · ⁊ nellað under-standan · hu stuntlice hi doð · oððe hu se deada stán · oððe  dumbe treoƿ him mæge gehelpan · oððe hæle forgifan ·
| þone hi sylfe ne astyriað · of ðære stoƿe næfre ·
Se cristene man sceall clypian to his drihtne136 mid mode · ⁊ mid muðe · ⁊ his munda abiddan ·  he hine scylde ƿið deofles syrƿunga · ⁊ besettan his hiht on ðone soðan god · se ðe ana geƿylt ealra gesceafta ·  he fore-sceaƿige be his gesundfulnysse · loca hu he ƿille · sƿa sƿa ealƿealdend god ·
Ƿe sceolan on ælcne timan · ⁊ on ælcere styrunge143 gebletsian us sylfe mid soðum geleafan · ⁊ mid rode-tacne þa reðan aflian · for ðan þe se reða deofol ƿearð þurh ða rode ofer-sƿiðed · ⁊ heo is ure sige-beacn ongean þone sceoccan á ·
Eac sume geƿitlease ƿíf farað to ƿega gelætum ·148 ⁊ teoð heora cild þurh ða eorðan · ⁊ sƿa deofle betæcað hi sylfe · ⁊ heora bearn ·
Sume hi acƿellað heora cild ærðam þe hi acennede beon ·151 oððe æfter acennednysse ·  hi cuðe ne beon · ne heora manfulla forligr ameldod ne ƿurðe · ac heora yfel is egeslic · ⁊ endeleaslic morð ·
Þær losað  cild laðlice hæðen ·155 ⁊ seo arleasa modor · butan heo hit æfre gebete ·
Sume hi ƿyrcað heora ƿogerum drencas ·157 oððe sumne ƿaƿan ·  hi hi to ƿife habbon ·
Ac þyllice sceandas sceolan siðian to helle ·159 þær hi æfre cƿylmiað on þam cƿealmbærum fyre ⁊ on egeslicum ƿitum · for heora geƿitleaste ·
Ac cristene men sceolan campian ƿið deofla162 mid strangum geleafan · sƿa sƿa gelærede cempan · ⁊ forhogian þa hætsan · ⁊ ðyllice hæðen-gyld · ⁊ þæs deofles dydrunga · ⁊ heora drihten arƿurðian · þonne gesihþ se deofol  ge hine forseoð · ⁊ him bið þonne ƿá on his aƿyrigedum mode ·  ge sƿa anræde beoð · ⁊ nimð andan to eoƿ · ⁊ ƿile eoƿ gesƿencan mid sumere untrum-nysse · oððe sum eoƿre orf ardlice acƿellan · forðan þe he mot ælces mannes afandian · on manega ƿisan · hƿæðer his mod ƿille abugan þurh ða ehtnysse fram ðam ælmihtigan gode ·
Ac ƿite ge to ƿissan  se ƿælhreoƿa deofol174 ne mæg mannum derian mid nan|re untrumnysse ne heora orf adydan butan drihtnes geþafunge ·
God is eall godnyss · ⁊ he æfre ƿel ƿile ·177 ac manna yfelnysse mod beon gestyrod · þonne geðafað god þam sceoccan for oft ·  he men gesƿence for heora mis-dædū ·
Us is to secenne gif ƿe gesƿencte beoð ·181 þa bote æt gode · na æt ðam gramlican ƿiccum · ⁊ mid ealra heortan urne hælend gladian · forðan þe his mihte ne mæg nan ðincg ƿiðstandan ·
He cƿæð on his godspelle ·  buton godes dihte ·185 furðon an fugel ne befylð on deaðe ·
Ƿen is  he ƿille beƿitan á his menn ·187 ge on life · ge on deaðe · þonne se lytla fugel ne befylþ on grin butan godes ƿillan ·
Ure drihten adræfde deoflu mid his hæse of anum ƿodum menn ·190
Þa ƿæs ðær gehende · an heord sƿina ·191 ⁊ \superscript{hi} sona bædon  hi moston faran into ðam sƿynum · ⁊ drihten geðafode þa ðam deoflum  ·
Hi ða into þam sƿynum · ⁊ hi ealle aƿeddan ·194 ⁊ urnon to ðære sǽ · ⁊ sona adruncon ·
Ne mæg se deofol mannum derian butan godes ðafunge ·196 ne heora ðincg amyrran · þonne hé ne moste faran furðon on þa sƿín · butan him geðafode þæs se hælend ·
Gif us deofol drecð · oþþe ure þincg adyd199  getimað þonne sƿa for tƿam intingum · oþþe god sƿa þreað ure ðƿyrlican dæda · oððe he ure afandað on ðære frecednysse · ⁊ se sceocca sceall asƿæman æt us · gif ƿe anræde beoð on urum geleafan · ⁊ crist hine adræfð  he us derian ne mæg gif ƿe ða ehtnysse eadmodlice forberað · ⁊ butan ceorunge symle gode þancige ·
Us becymð sƿa þeah eall þæt to gode ·208 gif ƿe beoð geðyldige · ⁊ þanciað urum drihtne · ⁊ on ðære fandunge his fultumes biddað · seþe eaðelice mæg us æfre ahreddan fram eallum fræcednyssum feondlicra costnunga ·
Læcedom is alyfed fram lichamena tyddernysse ·213 ⁊ halige gebedu mid godes bletsunge · ⁊ ealla oðre tilunga syndon andsæte gode · sƿa sƿa paulus aƿrat þysum | ƿordum cƿeðende ·
Ne mage ge samod drincan · ures drihtnes calic ·217 ⁊ ðæs deofles cuppan · to deaðe eoƿre saƿle · ⁊ ure drihten cƿæð ·  man gecƿæman ne mæg tƿam hlafordum æt-somne ·  he ne forseo þone oðerne · ne ƿe ne magon gecƿæman · criste ⁊ deofle ·
Nu secgað sume menn  him sceole gelimpan222 sƿa sƿa him gesceapan ƿæs · ⁊ geset æt fruman · ⁊ ne magon forbugan  hí mis-faran ne sceolan ·
Nu secge ƿe to soðan gif hit sƿa beon sceall225 [ hit is unnyt bebod] ðe god bebead þurh dauid ·
Declina á malo ⁊ fac bonum226
Buh fram yfle · ⁊ do god.227
And [sic @ Skeat] eft se apostol cƿæð ·227 sƿa man sƿyðor sƿincð for gode · sƿa he selran mede hæfð ·
Gif ælces mannes lif æfre sceola sƿa gán ·229  he ne mæge forbugan bysmorlice dæda · þonne bið unrihtlic  ða unrihtƿisan onfón ænigne ƿitnunge for heora ƿohnysse ·
Eac ða arfæstan beoð ƿolice gearƿurðode ·233 gif  soð beon mæg  him sƿa gesceapen ƿæs · ⁊ on unnyt ƿe sƿincað on urum þeoƿdome · oððe on ælmyssum · oþþe on oðrum dædum · gif ƿe his na maran edlean æt urum drihtne nabbað · þonne ða receleasan menn · þe butan ge-rade lybbað · ⁊ on eallum þingum ƿadað on heora agenum ƿillan · ⁊ on heora lustum heora líf aspendað ·
God ælmihtig gesceop manega gesceafta ·241 ⁊ heora nanum ne forgeaf agenre [read agenne] freo-dóm · oþþe gesceadƿisnysse · butan ðam scinendum englum · ⁊ menniscum gesceafta · þe he mid his handum gesceop
Þas tƿa gesceafta habbað gesceadƿisnysse ·245 ⁊ ælc man hæfð agenne freo-dóm ·  he ƿát hƿæt hé ƿile · ⁊ ƿát hƿæt he nele · ac god us ne nyt sƿa þeah  ƿe god don sceolon · ne eac us ne forƿyrnð yfel to ƿyrcenne · forðan þe he us forgeaf agenne cyre ·
He sealde sƿiðe fæste gife · ⁊ sƿyþe fæste · ǽ ·251 mid þære gife ælcū menn oð his ende · earmum · ⁊ eadigum.  is seo gifu  se man mot dón  he ƿile · ⁊  is seo · æ ·  god forgylt ælcum menn be his geƿyrhtum · ægðer ge on þysre ƿorulde · ge | on þære toƿeardan · sƿa gód · sƿa yfel · sƿa hƿæðer sƿa he begæð ·
Gif hƿa nu ƿundrige hƿi god ƿolde257 forgifan þam yfelum mannum agenne freo-dóm · þone he ƿát on ǽr  hi yfel don ƿillað ·
Nu cƿeðe ƿe  hit ne gerist nanum ricū cynincge260  hi ealle beon þeoƿe menn ðe him þenian sceolon · ⁊ on his anƿealde ne beo furðon an frig man ·
Sƿa eac ne gedafnode þam ælmihtigan drihtne263  on eallum his rice nære ænig gesceaft þe nære on ðeoƿte þearle genyrƿed ·
Nu behofað ure freo-dom æfre godes fultumes ·266 forþan ðe ƿe ne doð nan god butan godes fultume ·
Se ús geƿissige · á on ðysre ƿorulde ·268 ⁊ to þam ecan life gelæde þurh hine sylfne · sƿa sƿa hé þam eallum behét þe hine lufiað ·
Sy him ƿuldor ⁊ lof á to ƿorulde. Amen.271