# Salute, Jonathan!/Capitul 69

Contenete - Capitul 68 - Capitul 69 - Capitul 70

## Sixantninesim capitul (69.esim capitul)

Jurnale de Jonathan Harker.
29 septembre, in tren a London. – Quande yo recivet li polit missage de Sr. Billington que il vell dar me omni information quel il posset dar yo decidet ear a Whitby e questionar le ínmediatmen. (ínmediatmen = sin medie = strax) Nu yo volet sequer li via de ti horribil merces del Comto til su logí in London. Billington filio, un bon yuno, incontrat me in li station e aportat me al dom de su patre, u ili hat decidet que yo mey pernoctar. Ili es hospedal (hospedal = gentil a visitantes), con li ver hospedalitá de Yorkshire: li hósped da li gast (gast = visitante) omnicos, e lassa le líber a far to quo il vole. Ili save que yo esset ocupat, e que yo havet solmen un curt témpor, e Senior Billington hat preparat in su oficie omni paperes pri li buxes. Yo recivet un grand choc quande yo videt un lettre quel yo hat un vez videt sur li table del Comto in Rumania. Su plan hat procedet (proceder = continuar) sistematicmen e precisimen. Yo videt un factura (factura = papere diente "ples payar"), e notat it: “Quinesim buxes de terre comun, por usation in experimentes. (experi·r → experi·ment)” Anc li copie del lettre a Carter Paterson, e lor response. To esset li tot information quel Senior Billington posset dar me, do yo eat al portu e videt li functionarios qui laborat ta. Omnes havet alquo a dir pri li nave, nam it hat devenit un famosi (famosi = omnes conosse it) historie, ma ili ne savet plu pri li “quinant buxes de terre comun”. Poy yo visitat li station-chef, qui auxiliat me intrar in comunication (comunicar = parlar e audir) con li mannes qui hat recivet li buxes. Li mannes certificat que li buxes esset quinant, e havet nullcos plu a dir except que li buxes esset tre pesant, e que mover les esset un durissim labor. Un altro (altro = altri mann) adjuntet que lu max dur esset que nequi esset ta por mersiar les per alquo alcoholic a trincar, nam ta ne existet “un gentil mann quam vu”. Yo ne deve adjunter que yo mersiat les con quelc alcoholic trincages.
30 septembre. – Li station-chef amabilmen dat me li linea de comunication a su old amico li station-chef che King’s Cross, con quel yo posset questionar le in li matine pri li ariva del buxes. Anc il auxiliat me comunicar con li functionarios, e yo videt que li númeres sequet tis del original factura.
De ta yo continuat al central oficie de Carter Paterson, u li gente esset politissim. Ili trovat li transaction (trans.act.ion) e telefonat al oficie in King’s Cross por plu detallies. Fortunosimen, li mannes qui fat li transaction volet plu labor, e li functionario strax misset les con omni paperes pri li buxes in Carfax. Anc ta li númeres esset exact, e pro que li númeres ne esset mult, li mannes adjuntet quelc paroles por explicar qualmen ili fat li labor.
Un ex ili dit: “Ti dom esset li max ancian dom quel yo ha videt. Damnation! (damnar = maledir) On ne ha tuchat it durant plu quam cent annus. Ta li polve es tam spess que vu posse dormir sur it sin damagear vor osses. Ma li capella – lu pessim, lu pessim! (pessim = max mal) Yo e mi amic, noi ne posset exear it plu rapid quam noi fat. Dómino, pos li cade de nocte yo ne vell restar ta sin adminim un quid. (quid = un pund = anglés moné)
Hante esset in li dom, yo posset creder le, ma si il savet quo yo savet, un quid ne vell har esset sat mult.
Ma pri ti-ci punctu yo es satisfat: que omni buxes queles arivat a Whitby de Varna in li Demeter hat esset plazzat in li old capella in Carfax. Ta ili deve esser quinant, sin que alcunes ha esset removet.
Nu yo va provar trovar li cochero qui movet li buxes de Carfax quande Renfield ataccat les, por aprender plu mult pri li afere.
Plu tard. – Mina e yo ha laborat li tot die, e ordinat li tot paperes.
Jurnale de Mina Harker.
30 septembre. – Yo es tam joyosi que yo apen posse restar calm. It es li reaction al timore quel yo hat havet: que li reapertion del terribil afere vell reaperter anc li old vúlnere de Jonathan. Yo videt le partir por Whitby con un visage plen de corage, ma yo sentit me plen de íncertitá. Ma li afecte ha esset bon por le: il nequande ha esset tam resolut (resoluer = decider firmmen), tam plen de vulcanic (vulcane = un monte de foy) energie quam nu. It es just quam ha dit li bon Professor Van Helsing: il possede un ferrin natura, e ameliora se sub mal evenimentes queles vell mortar alqui plu debil. Li chasse del Comto ha vermen comensat, e benque on vell posser sentir compatientie por un cose chassat de tam mult láteres, ti-ci Cose es ni homan, ni bestie. Quande on lee li raportes de Dr. Seward pri li morte del povri Lucy on senti null compassion (compassion = compatientie).
Plu tard. – Lord Godalming e Sr. Morris arivat plu tost quam anticipat. Dr. Seward esset extern por aferes con Jonathan. Li incontra fat me doler, nam it fat me rememorar li esperanties del car Lucy ante solmen quelc mensus. Ili hat audit quelc coses pri me, ma ne save que yo save omnicos pri li propositiones de maritage queles ili hat fat a Lucy. Talmen ili restat pri neutral (neutral = ni yes, ni no) temas. Yo pensat e concludet que lu max bon vell esser dir li tot veritá desde li comensa, e dit les que yo hat leet omni coses in omni paperes e diariums, e que yo e mi marito hat ordinat les. A chascun de ili yo dat le un copie quel yo hat creat. Quande Lord Godalming recivet su propri copie e videt it, il dit:
“Vu ha scrit omnicos ci, Seniora Harker?”
Yo inclinat li cap (= dit yes), e il continuat:
“Yo ne comprende omnicos, ma vu omnes ha esset tam bon e ha laborat tam energicmen, que yo have null alternative (alternative = altri cose) quam creder e sequer. Yo ha ja aprendet un cose quel vell far un mann humil til li fine de su vive. In ultra, yo save que vu amat mi car Lucy -” Ci il tornat se e covrit su visage. Yo posset audir li lácrimes in su voce. Sr. Morris plazzat li manu sur su epol por un moment, poy lassat li chambre. Yo suposi que hay alquo in un fémina quel fa un mann plu líber a expresser se, nam quande Lord Godalming videt que noi esset sol il sedet se sur li sofa e su tot resistentie cadet. Yo sedet me apu le e prendet su manu. Vidente que su cordie esset ruptent, yo dit:
“Yo amat li car Lucy, e yo save to quo ella esset por vos, e quo vu esset por la. Ella e yo esset quam sestras; nu quande ella es for, esque vu va lassar me esser un sestra por vos? Yo save pri vor tristesse, benque yo ne posse comprender li profunditá.”
In ti instante li povri chap esset aplastat (aplastar = far cader) per grive. Li recent silentie hat trovat un exeada, ex quel li tot tristesse curret. Il devenit tot histeric, levat su apert manus e frappat les contra unaltru. Poy il stat, e sedet se denov, con li lácrimes current along su guancies. Sentiente un ínfinit compatientie por le, yo apertet mi brasses sin pensar, e con un rauc plorada il plazzat su cap sur mi epol e plorat quam un fatigat infanto.
In tal situationes noi féminas deveni quam matres, e con li cap de ti grandon (grand·on) sur me it sentit se quam un micri bebé, e yo caressat (caressar = tuchar gentilmen) li capilles quam si il esset mi propri filio. Tande yo ne pensat pri li strangitá del situation.
Pos un témpor il cessat plorar e il levat se con un petition de pardon, benque ne celante su emotion. Il dit me que durant li passat dies il ne posset parlar con nequi, alqui con quel il posset parlar pri su grives. Solmen con un fémina un mann posse parlar pri tal coses.
“Nu yo save quant yo ha suffret”, il dit durant que il siccat li lácrimes, “ma yo ancor ne comprende quam mult tu ha auxiliat me. In li futur yo va comprender to plu bon, yo crede. Tu va lassar me devenir quam un fratre alor, por nor tot vives, por nor car Lucy?”
“Por car Lucy,” yo dit durant que noi prendet li manus de unaltru.
“E anc por te,” il adjuntet, “nam hodie tu ha vermen ganiat (ganiar ↔ perdir) li gratitá de ti-ci mann. Si alquo va evenir in li futur, crede me, voca me e yo va venir. Mey Deo far que un tal cose ne eveni, ma si it eveni totvez, lass me saver.” Il esset tam seriosi que yo dit:
“Yo promesse.”
Marchante tra un coridor yo videt Sr. Morris regardant éxter un fenestre. Audiente mi passus, il dit: “Qualmen standa Art?” poy, vidente mi rubi ocules, il continuat: “Ah, yo vide que tu ha comfortat le. Il besona it! Solmen un fémina posse auxiliar un mann qui have trubles del cordie.”
Sr. Morris suportat su propri trubles tam bravmen que mi cordie sanguat por le. Yo videt li manuscrite in su manu, e savente que il va strax conosser omnicos, yo dit:
“Yo vole comfortar omnes qui suffre del cordie. Esque tu va lassar me devenir tui amica, por comfortar te quande tu besona it? Plu tard tu va saver pro quo yo parla talmen.” Il videt que yo parlat seriosimen, e prendente mi manu, il levat it a su labies e besat it. It semblat tam micri a un tam brav e ínegoistic e sequente un momentan sentiment yo inclinat me e besat le. Li lácrimes levat se in su ocules e por un moment il ne posset parlar, pos quel il dit:
“Litt puella, tu va nequande regretar (regret·ar = dir "yo ne devet far it!") tui bonita, durant tui tot vive!” Poy il intrat li studie u su amico atendet.
“Litt puella!” – li sam paroles queles il hat usat por Lucy!

## Vocabularium

* alternative
* altro
* aplastar
* caressar
* compassion
* comunicar
* damnar
* experiment
* factura
* famosi
* ganiar
* gast
* hospedal
* ínmediat
* neutral
* pessim
* regretar
* resolut
* transaction
* vulcanic