# Manchu/Library/The Analects/juwan sunjaci fiyelen
## leolen gisuren - juwan sunjaci fiyelen

論語 衛靈公第十五
| 1. wei gurun -i ling gung, kungdzi de faidan be fonjire jakade, kungdzi jabume, amtun moositun -i baita be oci, kemuni donjiha bihe. cooha dain -i baita be tacihakū sefi, jai inenggi uthai juraka. | 1. 衛靈公問陳於孔子 孔子對曰 俎豆之事 則嘗聞之矣 軍旅之事 未之學也 明日遂行 |
| 2. cen gurun de jeku lekcafi, dahalara urse nimeteme, karunjame muterakū oho manggi, dzi lu, korsome acanjifi hendume, ambasa saisa de, inu mohorongge bio. fudzi hendume, ambasa saisa mhocibe akdun. buya niyalma mohoci, uthai balai ombi. | 2. 在陳絕糧 從者病莫能興 子路慍見曰 君子亦有窮乎 子曰 君子固窮 小人窮斯濫矣 |
| 3. fudzi hendume, ts'y si, mimbe ambula tacifi ejehenggge sembio. jabume, inu waka semeo. hendume, waka, bi emu -i hafurengge kai. | 3. 子曰 賜也 女以予為多學而識之者與 對曰 然 非與 曰 非也 予壹以貫之 |
| 4. fudzi hendume, io, erdemu be sarangge komso kai. | 4. 子曰 由 知德者鮮矣 |
| 5. fudzi hendume, uilere akū dasabuhangge, tere šūn han dere. tere ai uilen biheni. tob julesi forome, beyebe gungnehe dabala. | 5. 子曰 無為而治者其舜也與 夫何為哉 恭己正南面而已矣 |
| 6. dzi jang yabubn be fonjire jakade, fudzi hendume, gisun de tondo akdun, yabun de hing seme, ginggun oci, udu julergi amargi aiman -i gurun de seme, yabuci ombi. gisun de tondo akdun akū, yabun de hing seme giggun akū oci, udu hecen gašan de seme yabuci ombio. ilici, terebe juelri bakcilah adali sabure, sejen de bici, terebe be de nikehe adali sabure ohode, teni yabuci ombi. dzi jang umiyesun de ejeme araha. | 6. 子張問行 子曰 言忠信 行篤敬 雖蠻貊之邦行矣 言不忠信 行不篤敬 雖州裏行乎哉 立則見其參於前也 在輿則見其倚於衡也 夫然後行 子張書諸紳 |
| 7. fudzi hendume, suduri hafan ioi sijirhūn kai, gurun de doro bici, gabtarai adali, gurun de doro akū oci, bargiyafi somici ombi. | 7. 子曰 直哉史魚 邦有道如矢 邦無道如矢 君子哉蘧伯玉 邦有道則仕 邦無道則可卷而懷之 |
| 8. fudzi hendume, emgi gisureci ojorongge de gisurerakū oci, niyalma be ufarambi. emgi gisureci ojorakngge de gisureci, gisun be ufarambi. mergengge urse, niyalma be ufararakū, inu gisun be ufararakū. | 8. 子曰 可與言而不與之言 失人 不可與言而與之言 失言 知者不失人亦不失言 |
| 9. fudzi hendume, mujangga saisa, gosingga niyalma, banjire be baime, gosin be efulerengge akū, beye wabufi, gosin be muteburengge bi. | 9. 子曰 志士仁人無求生以害仁 有殺身以成仁 |
| 10. dzi gung, gosin be yabure be fonjire jakade, fudzi hendume, faksisa, ceni weile be sain obuki sembihede, urunakū neneme ceni agūra be dacun obumbi. tere gurun de teci, terei idaifasai saingge be uilembi, terei taciha ursei gosinggangge de guculembi. | 10. 子貢問為仁 子曰 工欲善其事 必先利其器 居是邦也 事其大夫之賢者 友其士之仁者 |
| 11. yan yuwan, gurun be dasara be fonjire jakade, fudzi hendume, hiya gurun -i erin be yabumbi, yen gurun -i lujen be tembi. jeo gurun -i mahatu be etumbi. kumun oci, sirabungga kumun -i maksibumbi. jeng gurun -i jilgan be ashūmbi. anggalinggū niyalma be aldangga obumbi. jeng gurun -i jilgan dufe. anggalinggū niyalma tuksicuke. | 11. 顏淵問為邦 子曰 行夏之時 乘殷之輅 服周之冕 樂則 韶 舞 放鄭聲 遠佞人 鄭聲淫 佞人殆 |
| 12. fudzi hendume, niyalma de goro seolen akū oci, urunakū hanci jobocun bi. | 12. 子曰 人無遠慮 必有近憂 |
| 13. fudzi hendume, usaka joo. bi erdemu be buyerengge boco be buyere adalingge be sabure unde. | 13. 子曰 已矣乎 吾未見好德如好色者也 |
| 14. fudzi hendume, dzang u jung, tere tušan be hūlahahangge dere. lio hiya hūi -i mergen be sambime, emgi ilibuhakūbi. | 14. 子曰 臧文仲其竊位者與 知柳下惠之賢而不與立也 |
| 15. fudzi hendume, beye beyebe niša, niyalma be wesihun -i wakašara oci, gasacun goro ombi. | 15. 子曰 躬自厚而薄責於人 則遠怨矣 |
| 16. fudzi hendume, adarame ojoro adarame ojoro serakū oci, bi, sehe seme ainara. | 16. 子曰 不曰 如之何 如之何 者 吾末如之何也已矣 |
| 17. fudzi hendume, šuntuhuni deniyelefi teceme, gisurendurengge jurgan de isinarakū, buyasi sure be yabure de amuran oci, mangga kai. | 17. 子曰 群居終日 言不及義 好行小慧 難矣哉 |
| 18. fudzi hendume, ambasa saisa, jurgan be da obufi, dorolon -i yabumbi, anashūn -i tucimbi. akdun -i mutebumbi. ambasa saisa kai. | 18. 子曰 君子義以為質 禮以行之 孫以出之 信以成之 君子哉 |
| 19. fudzi hendume, ambasa saisa muten akū de jobombi. beyebe niyalma sarkū de joborakū. | 19. 子曰 君子病無能焉 不病人之不己知也 |
| 20. fudzi hendume, ambasa saisa, jalan tuhentele gebu tucirakū be ubiyambi. | 20. 子曰 君子疾沒世而名不稱焉 |
| 21. fudzi hendume, ambasa saisa, beye de baimbi, buya niyalma, niyalma de baimbi. | 21. 子曰 君子求諸己 小人求諸人 |
| 22. fudzi hendume, ambasa saisa, fakjilambime temšen akū. feniyelembime hoki akū. | 22. 子曰 君子矜而不爭 群而不黨 |
| 23. fudzi hendume, ambasa saisa, gisun -i turgunde niyalma be tukiyerakū. niyalma -i turgunde gisun be waliyarakū. | 23. 子曰 君子不以言舉人 不以人廢言 |
| 24. dzi gung fonjime, emu gisun de, beye dubentele yabuci ojorongge bio. fudzi hendume, tere giljan dere. beyei cihakūngge be, niyalma de ume isibure. | 24. 子貢問曰 有壹言而可以終身行之者乎 子曰 其恕乎 己所不欲 勿施於人 |
| 25. fudzi hendume, bi, niyalma de, we be ehecumbi. we be maktambi. aika maktahahngge bici, tere cendehe ba bifi kai. ere irgen serengge, ilan jalan -i sijirhūn doroi yabuhangge kai. | 25. 子曰 吾之於人也 誰毀誰譽 如有所譽者 其有所試矣 斯民也 三代之所以直道而行也 |
| 26. fudzi hendume, bi, hono sudui hafan -i arara be sulabure, morin nbisirengge, niyalma de taka yalubure be amcabuha bihe. te oci, akū kai. | 26. 子曰 吾猶及史之闕文也 有馬者借人乘之 今亡矣夫 |
| 27. fudzi hendume, faksi gisun, erdemu be facuhūrambi. ajige babe kirirakū oci, amba bodogon facuhūrambi. | 27. 子曰 巧言亂德 小不忍 則亂大謀 |
| 28. fudzi hendume, geren ubiyaci, urunakū kimci, geren saišaci, urunakū kimci. | 28. 子曰 眾惡之 必察焉 眾好之 必察焉 |
| 29. fudzi hendume, niyala, doro be badarambume mutembi. doro niyalma be badaramburengge waka. | 29. 子曰 人能弘道 非道弘人 |
| 30. fudzi hendume, endebuhe be haarakū oci, terebe endebuku sembi. | 30. 子曰 過而不改 是謂過矣 |
| 31. fudzi hendume, bi kemni šuntuhuni jeterakū, dobonio amgarakū, gūnihai tusa akū de, tacire de isirakū kai. | 31. 子曰 吾嘗終日不食 終夜不寢以思 無益 不如學也 |
| 32. fudzi hendume, ambasa saisa, doro be kicembi, jemengge be kicefrakū. tarirengge, yarure terei dolo bisire, tacirengge, fulun terei dolo bisire be dahame, ambasa saisa, doro de jobošombi, yadahūn de jobošorakū. | 32. 子曰 君子謀道不謀食 耕也餒在其中矣 學也祿在其中矣 君子憂道不憂貧 |
| 33. fudzi hendume, mergen isinacibe, gosin tuwakiyame muterakū oci, udu baha seme, urunakū ufarambi. emrgen isinafi, gosin tuwakiyame mutecibe tob -i anggalinggū oci, irgen ginggulerakū mergen isinafi, gosin tuwakiyame mutefi tob -i enggelecibe, aššaburengge dorolon akū oci, sain seci ojorakū kai. | 33. 子曰 知及之 仁不能守之 雖得之 必失之 知及之 仁能守之 不莊以蒞之 則民不敬 知及之 仁能守之 莊以蒞之 動之不以禮 未善也 |
| 34. fudzi hendume, ambasa saisa be, ajige bade saci ojorakū, amba babe alici ombi. buya niyalma amba babe alici ojorakū, ajige bade saci ombi. | 34. 子曰 君子不可小知而可大受也 小人不可大受而可小知也 |
| 35. fudzi hendume, irgen, gosin de, muke tuwa ci oyongggo bi, muke tuwa de yabufi bucehengge be sabuha, sabuha gosin be yabufi bucehengge be sabuhakū. | 35. 子曰 民之於仁也 甚於水火 水火 吾見蹈而死者矣 未見蹈仁而死者也 |
| 36. fudzi hendume, gosin be teisulehe de, sefu seme anabuci ojorakū. | 36. 子曰 當仁不讓於師 |
| 37. fudzi hendume, ambasa saisa, jekdun bime meimere akū. | 37. 子曰 君子貞而不諒 |
| 38. fudzi hendume, ejen be uilere de, baita be ginggulembime, jemengge be amala obumbi. | 38. 子曰 事君 敬其事而後其食 |
| 39. fudzi hendume, tacibure dabala, ilgarakū. a | 39. 子曰 有教無類 |
| 40. fudzi hendume, doro adali akū oci, ishunde hebderakū. | 40. 子曰 道不同 不相為謀 |
| 41. fudzi hendume, gisun hafuci wajiha. | 41. 子曰 辭達而已矣 |
| 42. kumun -i hafan miyan acanjifi, tanggūde, ijishūn manggi, fudzi hendume, teku gemu tecehe manggi, fudzi alame, tere, tubade bi, tere tubade bi sehe. kumun - hafan miyan tucike manggi, dzi jang fonjime, kumun -i hafan -i baru gisurere doro uttu nio. fudzi hendume, inu, jingkini kumun -i hafan de aisilara doro kai. | 42. 師冕見 及階 子曰 階也 及席 子曰 席也 皆坐 子告之曰 某在斯 某在斯 師冕出 子張問曰 與師言之道與 子曰 然 固相師之道也 |