# Manchu/Library/The Analects/juwan uyuci fiyelen
## leolen gisuren - juwan uyuci fiyelen

論語 子張第十九
| 1. dzi jang hendume, urse teksicuke be sabuha de, irgen be šelere, bahara be sabuha de, jurgan be gūnire, wecere de ginggun be gūnire, sinagan de gosiholoro be gūnire oci, ainci ombidere. | 1. 子張曰 士見危致命 見得思義 祭思敬 喪思哀 其可已矣 |
| 2. dzi jang hendume, erdemu be tuwakiyahangge, lergeyen akū, doro be akdahangge hing seme akū oci, bisire de ai dabure babi, akū de ai dabure babi. | 2. 子張曰 執德不弘 信道不篤 焉能為有 焉能為亡 |
| 3. dzi hiya -i šabi, dzi jang de guculere be fonjire jakade, dzi jang hendume, dzi hiya ai sehe, jabume, dzi hiya -i gisun, ojorongge de kuculen, tere ojorakūngge be ashū sehe. dzi jang hendume, mini donjihangge ci encu, ambasa saisa mergese be wesihulembime, geren be baktambumbi. saingge be saišambime, muterakūngge be jilambi. muse ambula sain oci niyalma de aibe baktambukū, muse sain akū oci, niyalma muse be ashūki sere bade, adarame niyalma be, ashūmbini. | 3. 子夏之門人問交於子張 子張曰 子夏雲何 對曰 子夏曰 可者與之 其不可者拒之 子張曰 異乎吾所聞 君子尊賢而容眾 嘉善而矜不能 我之大賢與 於人何所不容 我之不賢與 人將拒我 如之何其拒人也 |
| 4. udu ajige doro seme, urunakū tuwaci ojoro babi. goro de isibuci, hanggaburakū seme ofi, tttu ambasa saisa yaburakū kai. | 4. 子夏曰 雖小道必有可觀者焉 致遠恐泥 是以君子不為也 |
| 5. dzi hiya hendume, inenggidari ini akūngge be sara, biyadari ini mutehengge be onggorakū ojoro oci, tacire de amuran seci ombikai. | 5. 子夏曰 日知其所亡 月無忘其所能 可謂好學也已矣 |
| 6. dzi hiya hendume, ambula tacimbime, mujin hing seme, girkūfi fonjimbime, tengkicuke babe gūnire oci, gosin terei dolo bikai. | 6. 子夏曰 博學而篤誌 切問而近思 仁在其中矣 |
| 7. dzi hiya hendume, tanggū faksisa kūwaran de tefi, ceni weilen be šanggabumbi, ambasa saisa, tacifi doro de aisibumbi. | 7. 子夏曰 百工居肆以成其事 君子學以致其道 |
| 8. dzi hiya hendume, buya niyalma endebuci, urunakū miyamimbi. | 8. 子夏曰 小人之過也必文 |
| 9. dzi hiya hendume, ambasa saisa de, ilan kūbulin bi. hargašaci, doronggo. halanaci, nesuken. terei gisun be donjici fafungga. | 9. 子夏曰 君子有三變 望之儼然 即之也溫 聽其言也厲 |
| 10. dzi hiya hendume, ambasa saisa, akdubuha manggi, teni irgen be suilabumbi. akdabure unde oci, imbe jobobure de obumbi. akdabuha manggi, teni tafulambi. akdubure unde oci, imbe ehecuke de obumbi. | 10. 子夏曰 君子信而後勞其民 未信 則以為厲己也 信而後諫 未信 則以為謗己也 |
| 11. dzi hiya hendume, amba erdemu, kemun be dabarakū oci, ajige erdemu tucici dosici hono ombi. | 11. 子夏曰 大德不逾閑 小德出入可也 |
| 12. dzi io hendume, dzi hiya -i dukai šabisa, fusure erire, acabure jabure, ibere bederere de oci ombi, eici dube dabala, da oci akū kai, ainambi. dzi hiya donjifi hendume, ai, yan io tašarahabi, ambasa saisai doro, ya be nenden obufi, ulambi. ya be amala obufi elhešembi, duibuleci orho moo de, hacin ilgabumbikai. ambasa saisa doro de, adarame felehudeci ombi, deribun bisire duben bisirengge, damu enduringge niyalma dere. | 12. 子遊曰 子夏之門人小子 當灑掃應對進退則可矣 抑末也 本之則無 如之何 子夏聞之 曰 噫 言遊過矣 君子之道 孰先傳焉 孰後倦焉 譬諸草木 區以別矣 君子之道焉可誣也 有始有卒者 其惟聖人乎 |
| 13. dzi hiya hendume, hafan tefi fulu oci, tacimbi, tacifi fulu oci, hafan tembi. | 13. 子夏曰 仕而優則學 學而優則仕 |
| 14. dzi io hendume, sinagan de gosiholoro be akūmbuci wajiha dabala. | 14. 子遊曰 喪致乎哀而止 |
| 15. dzi io hendume, mini gucu, jang, inu mangga seci ombi. tuttu seme gosin ojoro unde kai. | 15. 子遊曰 吾友張也為難能也 然而未仁 |
| 16. dzengdzi hendume, hoo hoo serengge, jang kai. emgi gosin ojoro de mangga dere. | 16. 曾子曰 堂堂乎張也 難與並為仁矣 |
| 17. fudzi hendume, mini fudzi de donjihangge, niyalma, ini cisui akūmburengge akū, urunakū niyaman -i sinagan de sehebi. | 17. 曾子曰 吾聞諸夫子 人未有自致者也 必也親喪乎 | ............................................................................... | ............................................................................... |
| 18. dzengdzi hendume, mini fudzi de donjihangge, meng juwang dzi -i hiyoošun, terei gūwa be mutebuci omb. terei amai hafan, jai amai dasan be halahakūngge, mangga serengge, erebe kai. | 18. 曾子曰 吾聞諸夫子 孟莊子之孝也 其他可能也 其不改父之臣與父之政 是難能也 |
| 19. meng halangga, yang fu be, beidere hafan obuha manggi, dzengdzi de fonjinjiha de, dzengdzi hendume, dergingge doro be ufarafi, irgen fakcashūn ofi goidaha, aikabade terei turgun be bahaci, gosi, jila, ume urgunjere. | 19. 孟氏使陽膚為士師 問於曾子 曾子曰 上失其道 民散久矣 如得其情 則哀矜而勿喜 |
| 20. dzi gung hendume, jeo -i sain akūngge. uttu dabanaha ba akū bie. tuttu ofi, ambasa saisa, fusihūn jergi de bisire be ubiyarangge, abkai fejergi -i ehe, gemu inde nikebumb sere turgun. | 20. 子貢曰 紂之不善 不如是之甚也 是以君子惡居下流 天下之惡皆歸焉 |
| 21. dzi gung hendume, ambasa saisai endebuku, šun biya be jetere adali, endebuhe de, niyalma gemu sabumbi, halaha de, niyalma gemu hargašambi. | 21. 子貢曰 君子之過也 如日月之食焉 過也 人皆見之 更也 人皆仰之 |
| 22. wei gurun -i gung sun coo, dzi gung de fonjime, jung ni we de taciha. dzi gung hendume, wen wang, u wang -ni doro, burubuha wajire unde, niyalma de bikai. mergen niyalma, tere amba ningge be ejehebi. mergen akū niyalma, tere ajige ningge be ejehebi, wen wang, u wang -ni doro akūngge akū, fudzi, we de tacirakū. inu ainahai toktoho sefu biheni. | 22. 衛公孫朝問於子貢曰 仲尼焉學 子貢曰 文武之道未墜於地 在人 賢者識其大者 不賢者識其小者 莫不有文武之道焉 夫子焉不學 而亦何常師之有 |
| 23. šu sun u šu, hargašan de, daifasai baru alame hendume, dzi gung, jung ni ci fulu kai, dzi fu ging be, dzi gung de alaha manggi, dzi gung hendume, duibuleci gurung -ni fu -i adali, ts'y mini fu, meiren teni, tuwaci, boo hūwa -i sain be sabumbi, fudzi -i fu, ududu jerun, terei duka be bahafi dosirakū oci, mafari juktehen -i saikan, tanggū hafasai yangsangga be saburakū, tere duka be baha niyalma ainci koso dere, fudzi ini henduhengge, inu giyan wakao. | 23. 叔孫武叔語大夫於朝曰 子貢賢於仲尼 子服景伯以告子貢 子貢曰 譬之宮墻 賜之墻也及肩 窺見室家之好 夫子之墻數仞 不得其門而入 不見宗廟之美 百官之富 得其門者或寡矣 夫子之雲不亦宜乎 |
| 24. šu sun u šu, jung ni be wakašara de, dzi gung hendume, uttu ume, jung ni be wakašaci ojorakū kai. gūwa niyalmai mergen serengge, muhu munggan -i gesengge, hono dabaci ommbi, jung -ni serengge, šun biya -i gesengge kai. bahfi dabaci ombio, niyalma, udu beye lashalaki sehe seme, šun biya de ai kokirambi. ele ini teisu be sarkū de tuwaburengge kai. | 24. 叔孫武叔毀仲尼 子貢曰 無以為也 仲尼不可毀也 他人之賢者 丘陵也 猶可逾也 仲尼 日月也 無得而逾焉 人雖欲自絕 其何傷於日月乎 多見其不知量也 |
| 25. cen dzi kin, dzi gung -ni baru hendume, agu si kundulerengge dere. jung ni, agu sinci fulu mujanggao. dzi gung hendume, ambasa saisa, emu gisun de mergen obumbi. emu gisun de mergen akū obumbi. gisun be olhošorakūci ojorakū kai. fudzi be amcaci ojorakūngge, uthai abka de wan -i wesici ojorakū -i adali kai. fudzi -i gurun boo be baha de, ilibuci uthai ilimbi, yaruci uthai yabumbi, torombci uthai jimbi, acinggiyaci uthai hūwaliyambi, banjici derengge, buceci gosihon sehengge kai. adarame terebe amcaci ombini. | 25. 陳子禽謂子貢曰 子為恭也 仲尼豈賢於子乎 子貢曰 君子壹言以為知 壹言以為不知 言不可不慎也 夫子之不可及也 猶天之不可階而升也 夫子之得邦家者 所謂立之斯立 道之斯行 綏之斯來 動之斯和 其生也榮 其死也哀 如之何其可及也 |