# Ottoman Turkish

Ottoman Turkish (Ottoman Turkish: لِسانِ عُثمانی, romanized: Lisân-ı Osmânî, Turkish pronunciation:; Turkish: Osmanlı Türkçesi) was the standardized register of the Turkish language in the Ottoman Empire (14th to 20th centuries CE). It borrowed extensively, in all aspects, from Arabic and Persian. It was written in the Ottoman Turkish alphabet. Ottoman Turkish was largely unintelligible to the less-educated lower-class and to rural Turks, who continued to use kaba Türkçe ("raw/vulgar Turkish"; compare Vulgar Latin and Demotic Greek), which used far fewer foreign loanwords and is the basis of the modern standard. The Tanzimât era (1839–1876) saw the application of the term "Ottoman" when referring to the language (لسان عثمانی lisân-ı Osmânî or عثمانلیجه Osmanlıca); Modern Turkish uses the same terms when referring to the language of that era (Osmanlıca and Osmanlı Türkçesi). More generically, the Turkish language was called تركچه Türkçe or تركی Türkî "Turkish".

## History

Historically, Ottoman Turkish was transformed in three eras:
* Eski Osmanlı Türkçesi اسکی عثمانلی تورکچه‌سی (Old Ottoman Turkish): the version of Ottoman Turkish used until the 16th century. It was almost identical with the Turkish used by Seljuk empire and Anatolian beyliks and was often regarded as part of Eski Anadolu Türkçesi اسکی آناطولی تورکچه‌سی (Old Anatolian Turkish).
* Orta Osmanlı Türkçesi اورتا عثمانلی تورکچه‌سی (Middle Ottoman Turkish) or Klasik Osmanlıca (Classical Ottoman Turkish): the language of poetry and administration from the 16th century until Tanzimat.
* Yeni Osmanlı Türkçesi یڭی عثمانلی تورکچه‌سی (New Ottoman Turkish): the version shaped from the 1850s to the 20th century under the influence of journalism and Western-oriented literature.

### Language reform

In 1928, following the fall of the Ottoman Empire after World War I and the establishment of the Republic of Turkey, widespread language reforms (a part in the greater framework of Atatürk's reforms) instituted by Mustafa Kemal Atatürk saw the replacement of many Persian and Arabic origin loanwords in the language with their Turkish equivalents. One of the main supporters of the reform was the Turkish nationalist Ziya Gökalp. It also saw the replacement of the Perso-Arabic script with the extended Latin alphabet. The changes were meant to encourage the growth of a new variety of written Turkish that more closely reflected the spoken vernacular and to foster a new variety of spoken Turkish that reinforced Turkey's new national identity as being a post-Ottoman state.
See the list of replaced loanwords in Turkish for more examples of Ottoman Turkish words and their modern Turkish counterparts. Two examples of Arabic and two of Persian loanwords are found below.
| English | Ottoman | Modern Turkish |
| obligatory | واجب vâcib | zorunlu |
| hardship | مشكل müşkül | güçlük |
| city | شهر şehir | kent (also şehir) |
| province | ولایت vilâyet | il |
| war | حرب harb | savaş |

## Legacy

Historically speaking, Ottoman Turkish is the predecessor of modern Turkish. However, the standard Turkish of today is essentially Türkiye Türkçesi (Turkish of Turkey) as written in the Latin alphabet and with an abundance of neologisms added, which means there are now far fewer loan words from other languages, and Ottoman Turkish was not instantly transformed into the Turkish of today. At first, it was only the script that was changed, and while some households continued to use the Arabic system in private, most of the Turkish population was illiterate at the time, making the switch to the Latin alphabet much easier. Then, loan words were taken out, and new words fitting the growing amount of technology were introduced. Until the 1960s, Ottoman Turkish was at least partially intelligible with the Turkish of that day. One major difference between Ottoman Turkish and modern Turkish is the latter's abandonment of compound word formation according to Arabic and Persian grammar rules. The usage of such phrases still exists in modern Turkish but only to a very limited extent and usually in specialist contexts; for example, the Persian genitive construction takdîr-i ilâhî (which reads literally as "the preordaining of the divine" and translates as "divine dispensation" or "destiny") is used, as opposed to the normative modern Turkish construction, ilâhî takdîr (literally, "divine preordaining").
In 2014, Turkey's Education Council decided that Ottoman Turkish should be taught in Islamic high schools and as an elective in other schools, a decision backed by President Recep Tayyip Erdoğan, who said the language should be taught in schools so younger generations do not lose touch with their cultural heritage.

## Writing system

Most Ottoman Turkish was written in the Ottoman Turkish alphabet (Ottoman Turkish: الفبا, romanized: elifbâ), a variant of the Perso-Arabic script. The Armenian, Greek and Rashi script of Hebrew were sometimes used by Armenians, Greeks and Jews. (See Karamanli Turkish, a dialect of Ottoman written in the Greek script; Armeno-Turkish alphabet)

## Grammar

The actual grammar of Ottoman Turkish is not different from the grammar of modern Turkish.The focus of this section is on the Ottoman orthography; the conventions surrounding how the orthography interacted and dealt with grammatical morphemes related to conjugations, cases, pronouns, etc.

### Cases

* Nominative and Indefinite accusative/objective: -∅, no suffix. گول göl 'the lake' 'a lake', چوربا çorba 'soup', گیجه gece 'night'; طاوشان گترمش ṭavşan getirmiş 'he/she brought a rabbit'.
* Genitive: suffix ڭ/نڭ –(n)ıñ, –(n)iñ, –(n)uñ, –(n)üñ. پاشانڭ paşanıñ 'of the pasha'; كتابڭ kitabıñ 'of the book'.
* Definite accusative: suffix ی –ı, -i: طاوشانی گترمش ṭavşanı getürmiş 'he/she brought the rabbit'. The variant suffix –u, –ü does not occur in Ottoman Turkish orthography (unlike in Modern Turkish), although it's pronounced with the vowel harmony. Thus, گولی göli 'the lake' vs. Modern Turkish gölü.
* Dative: suffix ه –e: اوه eve 'to the house'.
* Locative: suffix ده –de, –da: مكتبده mektebde 'at school', قفسده ḳafeṣde 'in (the/a) cage', باشده başda 'at a/the start', شهرده şehirde 'in town'. The variant suffix used in Modern Turkish (–te, –ta) does not occur.
* Ablative: suffix دن –den, -dan: ادمدن adamdan 'from the man'.
* Instrumental: suffix or postposition ایله ile. Generally not counted as a grammatical case in modern grammars.
Table below lists nouns with a variety of phonological features that come into play when taking case suffixes. The table includes a typical singular and plural noun, containing back and front vowels, words that end with the letter ه ـه ([a] or [e]), both back and front vowels, word that ends in a ت ([t]) sound, and word that ends in either ق or ك ([k]). These words are to serve as references, to observe orthographic conventions:
* Which vowels are written using the 4 letters: ʾalif ا, wāw و, hāʾ ه ـه, and yāʾ ي; and which are not;
* Where words or morphemes are connected to each other, and where they are separated with the use of Zero-width non-joiner.
* where a final letter is softened when followed by a vowel sound, and when not; both in Ottoman orthography and in modern Latin orthography.
* Where harmony of vowel roundness exists in spoken pronunciation, and in modern Latin orthography, but not in Ottoman orthography.
* Where the letter ڭ is used and when the letter ن.
Declension of nouns for case :
| Case | Morpheme | اُوق | اُوق | اُوقلَر | اُوقلَر | اَو | اَو | اَولَر | اَولَر | قورت | قورت | چارطاق | چارطاق | ایپك | ایپك | پاره | پاره | پیده | پیده | كوپری | كوپری |
| Case | Morpheme | ok 'arrow' | ok 'arrow' | oklar 'arrows' | oklar 'arrows' | ev 'house' | ev 'house' | evler 'houses' | evler 'houses' | kurt 'wolf' | kurt 'wolf' | çartak 'gazebo' | çartak 'gazebo' | ipek 'silk' | ipek 'silk' | para 'money' | para 'money' | pide 'pita' | pide 'pita' | köprü 'bridge' | köprü 'bridge' |
| Nom | — | اوق | ok | اوقلر | oklar | او | ev | اولر | evler | قورت | kurt | چارطاق | çartak | ایپك | ipek | پاره | para | پیده | pide | كوپری | köprü |
| Acc | - ـی | اوقی | oku | اوقلری | okları | اوی | evi | اولری | evleri | قوردی | kurdu | چارطاغی | çartağı | ایپگی | ipeği | پاره‌یی | parayı | پیده‌یی | pideyi | كوپریی | köprüyü |
| Acc | -ı -i -u -ü | اوقی | oku | اوقلری | okları | اوی | evi | اولری | evleri | قوردی | kurdu | چارطاغی | çartağı | ایپگی | ipeği | پاره‌یی | parayı | پیده‌یی | pideyi | كوپریی | köprüyü |
| Dat | - ـه / - ه | اوقه | oka | اوقلره | oklara | اوه | eve | اولره | evlere | قورده | kurda | چارطاغه | çartağa | ایپگه | ipeğe | پاره‌یه | paraya | پیده‌یه | pideye | كوپریه | köprüye |
| Dat | -a -e | اوقه | oka | اوقلره | oklara | اوه | eve | اولره | evlere | قورده | kurda | چارطاغه | çartağa | ایپگه | ipeğe | پاره‌یه | paraya | پیده‌یه | pideye | كوپریه | köprüye |
| Loc | - ده | اوقده | okta | اوقلرده | oklarda | اوده | evde | اولرده | evlerde | قورتده | kurt'ta | چارطاقده | çartakta | ایپكده | ipekde | پاره‌ده | parada | پیده‌ده | pidede | كوپریده | köprüde |
| Loc | -da -de -ta -te | اوقده | okta | اوقلرده | oklarda | اوده | evde | اولرده | evlerde | قورتده | kurt'ta | چارطاقده | çartakta | ایپكده | ipekde | پاره‌ده | parada | پیده‌ده | pidede | كوپریده | köprüde |
| Abl | - دن | اوقدن | oktan | اوقلردن | oklardan | اودن | evden | اولردن | evlerden | قورتدن | kurttan | چارطاقدن | çartaktan | ایپكدن | ipekden | پاره‌دن | paradan | پیده‌دن | pideden | كوپریدن | köprüden |
| Abl | -dan -den -tan -ten | اوقدن | oktan | اوقلردن | oklardan | اودن | evden | اولردن | evlerden | قورتدن | kurttan | چارطاقدن | çartaktan | ایپكدن | ipekden | پاره‌دن | paradan | پیده‌دن | pideden | كوپریدن | köprüden |
| Gen | - ـڭ | اوقڭ | okun | اوقلرڭ | okların | اوڭ | evin | اولرڭ | evlerin | قوردڭ | kurdun | چارطاغڭ | çartağın | ایپگڭ | ipeğin | پاره‌‌نڭ | paranın | پیده‌‌نڭ | pidenin | كوپرینڭ | köprünün |
| Gen | -ın -in -un -ün | اوقڭ | okun | اوقلرڭ | okların | اوڭ | evin | اولرڭ | evlerin | قوردڭ | kurdun | چارطاغڭ | çartağın | ایپگڭ | ipeğin | پاره‌‌نڭ | paranın | پیده‌‌نڭ | pidenin | كوپرینڭ | köprünün |
| Inst | - ـله | اوقله | okla | اوقلرله | oklarla | اوله | evle | اولرله | evlerle | قورتله | kurtla | چارطاقله | çartakla | ایپكله | ipekle | پاره‌‌‌یله | parala | پیده‌‌یله | pidele | كوپریله | köprülü |
| Inst | -la -le -lu -lü | اوقله | okla | اوقلرله | oklarla | اوله | evle | اولرله | evlerle | قورتله | kurtla | چارطاقله | çartakla | ایپكله | ipekle | پاره‌‌‌یله | parala | پیده‌‌یله | pidele | كوپریله | köprülü |

### Possessives

Table below shows the suffixes for creating possessed nouns. Each of these possessed nouns, in turn, take case suffixes as shown above.
Declension of nouns for possession :
| Person | Morpheme | اُوق | اُوق | اُوقلَر | اُوقلَر | اَو | اَو | اَولَر | اَولَر | قورت | قورت | چارطاق | چارطاق | ایپك | ایپك | پاره | پاره | پیده | پیده | كوپری | كوپری |
| Person | Morpheme | ok 'arrow' | ok 'arrow' | oklar 'arrows' | oklar 'arrows' | ev 'house' | ev 'house' | evler 'houses' | evler 'houses' | kurt 'wolf' | kurt 'wolf' | çartak 'gazebo' | çartak 'gazebo' | ipek 'silk' | ipek 'silk' | para 'money' | para 'money' | pide 'pita' | pide 'pita' | köprü 'bridge' | köprü 'bridge' |
| — | — | اوق | ok | اوقلر | oklar | او | ev | اولر | evler | قورت | kurt | چارطاق | çartak | ایپك | ipek | پاره | para | پیده | pide | كوپری | köprü |
| 1st Person Sg. | - ـم | اوقم | okum | اوقلرم | oklarım | اویم | evim | اولرم | evlerim | قوردم | kurdum | چارطاغم | çartağım | ایپگم | ipeğim | پاره‌م | param | پیده‌م | pidem | كوپری‌م | köprüm |
| 1st Person Sg. | -m -ım -im -um -üm | اوقم | okum | اوقلرم | oklarım | اویم | evim | اولرم | evlerim | قوردم | kurdum | چارطاغم | çartağım | ایپگم | ipeğim | پاره‌م | param | پیده‌م | pidem | كوپری‌م | köprüm |
| 2nd Person Sg. | - ـڭ | اوقڭ | okun | اوقلرڭ | okların | اویڭ | evin | اولرڭ | evlerin | قوردڭ | kurdun | چارطاغڭ | çartağın | ایپگڭ | ipeğin | پاره‌ڭ | paran | پیده‌ڭ | piden | كوپری‌ڭ | köprün |
| 2nd Person Sg. | -n -ın -in -un -ün | اوقڭ | okun | اوقلرڭ | okların | اویڭ | evin | اولرڭ | evlerin | قوردڭ | kurdun | چارطاغڭ | çartağın | ایپگڭ | ipeğin | پاره‌ڭ | paran | پیده‌ڭ | piden | كوپری‌ڭ | köprün |
| 3rd Person Sg. | - ـی - ـسی | اوقی | oku | اوقلری | okları | اوی | evi | اولری | evleri | قوردی | kurdu | چارطاغی | çartağı | ایپگی | ipeği | پاره‌سی | parası | پیده‌سی | pidesi | كوپریسی | köprüsü |
| 3rd Person Sg. | -(s)ı -(s)i -(s)u -(s)ü | اوقی | oku | اوقلری | okları | اوی | evi | اولری | evleri | قوردی | kurdu | چارطاغی | çartağı | ایپگی | ipeği | پاره‌سی | parası | پیده‌سی | pidesi | كوپریسی | köprüsü |
| 1st Person Pl. | - ـمز | اوقمز | okumuz | اوقلرمز | oklarımız | اومز | evimiz | اولرمز | evlerimiz | قوردمز | kurdumuz | چارطاغمز | çartağımız | ایپگمز | ipeğimiz | پاره‌مز | paramız | پیده‌مز | pidemiz | كوپریمز | köprümüz |
| 1st Person Pl. | -(ı)mız -(i)miz -(u)muz -(ü)müz | اوقمز | okumuz | اوقلرمز | oklarımız | اومز | evimiz | اولرمز | evlerimiz | قوردمز | kurdumuz | چارطاغمز | çartağımız | ایپگمز | ipeğimiz | پاره‌مز | paramız | پیده‌مز | pidemiz | كوپریمز | köprümüz |
| 2nd Person Pl. | - ـڭز | اوقڭز | okunuz | اوقلرڭز | oklarınız | اوڭز | eviniz | اولرڭز | evleriniz | قوردڭز | kurdunuz | چارطاغڭز | çartağınız | ایپگڭز | ipeğiniz | پاره‌ڭز | paranız | پیده‌ڭز | pideniz | كوپریڭز | köprünüz |
| 2nd Person Pl. | -(ı)nız -(i)niz -(u)nuz -(ü)nüz | اوقڭز | okunuz | اوقلرڭز | oklarınız | اوڭز | eviniz | اولرڭز | evleriniz | قوردڭز | kurdunuz | چارطاغڭز | çartağınız | ایپگڭز | ipeğiniz | پاره‌ڭز | paranız | پیده‌ڭز | pideniz | كوپریڭز | köprünüz |
| 3rd Person Pl. | - ـلری | اوقلری | okları | اوقلرلری | okları | اولری | evleri | اولرلری | evleri | قورتلری | kurtları | چارطاقلری | çartakleri | ایپكلری | ipekleri | پاره‌لری | paraları | پیده‌لری | pideleri | كوپریلری | köprüleri |
| 3rd Person Pl. | -ları -leri | اوقلری | okları | اوقلرلری | okları | اولری | evleri | اولرلری | evleri | قورتلری | kurtları | چارطاقلری | çartakleri | ایپكلری | ipekleri | پاره‌لری | paraları | پیده‌لری | pideleri | كوپریلری | köprüleri |
For third person (singular and plural) possessed nouns, that end in a vowel, when it comes to taking case suffixes, a letter - ـنـ [n] comes after the possessive suffix. For singular endings, the final vowel ی is removed in all instances. For plural endings, if the letter succeeding the additional - ـنـ [n] is a vowel, the final vowel ی is kept; otherwise it is removed (note the respective examples for kitaplarını versus kitaplarından). Examples below :
| | Nom | Acc | Dat | Loc | Abl | Gen |
| his/her book | کتابی | کتابنی | کتابنه | کتابنده | کتابندن | کتابنڭ |
| his/her book | kitabı | kitabını | kitabına | kitabında | kitabından | kitabının |
| his/her books | کتابلری | کتابلرینی | کتابلرینه | کتابلرنده | کتابلرندن | کتابلرینڭ |
| his/her books | kitapları | ‌ kitaplarını | kitaplarına | kitaplarında | kitaplarından | kitaplarının |
| his/her maternal aunt | تیزه‌سی | تیزه‌‌سنی | تیزه‌‌سنه | تیزه‌‌سنده | تیزه‌‌سندن | تیزه‌‌سنڭ |
| his/her maternal aunt | teyzesi | teyzesini | teyzesine | teyzesinde | teyzesinden | teyzesinin |
| his/her maternal aunts | تیزه‌لری | تیزه‌لرینی | تیزه‌لرینه | تیزه‌لرنده | تیزه‌لرندن | تیزه‌لرینڭ |
| his/her maternal aunts | teyzeleri | teyzelerini | teyzelerine | teyzelerinde | teyzelerinden | teyzelerinin |

### Verbs

Below table shows the positive conjugation for two sample verbs آچمق açmak (to open) and سولمك sevilmek (to be loved). The first verb is the active verb, and the other has been modified to form a passive verb. The first contains back vowels, the second front vowels; both containing non-rounded vowels (which also impacts pronunciation and modern Latin orthography).
| | | آچمق açmak 'To open' | آچمق açmak 'To open' | آچمق açmak 'To open' | آچمق açmak 'To open' | سولمك sevilmek 'To be loved' | سولمك sevilmek 'To be loved' | سولمك sevilmek 'To be loved' | سولمك sevilmek 'To be loved' |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are opening am/is/are being loved | آچیورم | açıyorum | آچیورز | açıyoruz | سولیورم | seviliyorum | سولیورز | seviliyoruz |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are opening am/is/are being loved | آچیورسڭ | açıyorsun | آچیورسڭز | açıyorsunuz | سولیورسڭ | seviliyorsun | سولیورسڭز | seviliyorsunuz |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are opening am/is/are being loved | آچیور | açıyor | آچیورلر | açıyorlar | سولیور | seviliyor | سولیورلر | seviliyorlar |
| Indicative | Past Imperfect was/were opening was/were being loved | آچیوردم | açıyordum | آچیوردق | açıyorduk | سولیوردم | seviliyordum | سولیوردك | seviliyorduk |
| Indicative | Past Imperfect was/were opening was/were being loved | آچیوردڭ | açıyordun | آچیوردڭز | açıyordunuz | سولیوردڭ | seviliyordun | سولیوردڭز | seviliyordunuz |
| Indicative | Past Imperfect was/were opening was/were being loved | آچیوردی | açıyordu | آچیوردیلر | açıyordular | سولیوردی | seviliyordu | سولیوردیلر | seviliyordular |
| Indicative | Present Aorist shall habitually open shall habitually be loved | آچارم | açarım | آچارز | açarız | سولورم | sevilirim | سولورز | seviliriz |
| Indicative | Present Aorist shall habitually open shall habitually be loved | آچارسڭ | açarsın | آچارسڭز | açarsınız | سولورسڭ | sevilirsin | سولورسڭز | sevilirsiniz |
| Indicative | Present Aorist shall habitually open shall habitually be loved | آچار | açar | آچارلر | açarlar | سولور | sevilir | سولورلر | sevilirler |
| Indicative | Past Perfect opened was loved | آچدم | açtım | آچدق | açtık | سولدم | sevildim | سولدك | sevildik |
| Indicative | Past Perfect opened was loved | آچدڭ | açtın | آچدڭز | açtınız | سولدڭ | sevildin | سولدڭز | sevildiniz |
| Indicative | Past Perfect opened was loved | آچدی | açtı | آچدیلر | açtılar | سولدی | sevildi | سولدیلر | sevildiler |
| Indicative | Future will open will be loved | آچه‌جغم | açacağım | آچه‌جغز | açacağız | سوله‌جگم | sevileceğim | سوله‌جگز | sevileceğiz |
| Indicative | Future will open will be loved | آچه‌جقسڭ | açacaksın | آچه‌جقسڭز | açacaksınız | سوله‌جكسن | sevileceksin | سوله‌جكسڭز | sevileceksiniz |
| Indicative | Future will open will be loved | آچه‌جق | açacak | آچه‌جقلر | açacaklar | سوله‌جك | sevilecek | سوله‌جكلر | sevilecekler |
| Inferential | Perfect have/has opened, I believe was/were loved, I believe | آچمشم | açmışım | آچمشز | açmışız | سولمشم | sevilmişim | سولمشز | sevilmişiz |
| Inferential | Perfect have/has opened, I believe was/were loved, I believe | آچمشسڭ | açmışsın | آچمشسڭز | açmışsınız | سولمشسن | sevilmişsin | سولمشسڭز | sevilmişsiniz |
| Inferential | Perfect have/has opened, I believe was/were loved, I believe | آچمش آچمشدر | açmış açmışdır | آچمشلر | açmışlar | سولمش سولمشدر | sevilmiş sevilmişdir | سولمشلر | sevilmişler |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | آچملویم | açmalıyım | آچملویز | açmalıyız | سولملویم | sevilmeliyim | سولملویز | sevilmeliyiz |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | آچملوسڭ | açmalısın | آچملوسڭز | açmalısınız | سولملوسڭ | sevilmelisin | سولملوسڭز | sevilmelisiniz |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | آچملو | açmalı | آچملولر | açmalılar | سولملو | sevilmeli | سولملولر | sevilmeliler |
| Necessitative | Past must've open must've been loved | آچملویدم | açmalıydım | آچملویدق | açmalıydık | سولملویدم | sevilmeliydim | سولملویدق | sevilmeliydik |
| Necessitative | Past must've open must've been loved | آچملویدڭ | açmalıydın | آچملویدڭز | açmalıydınız | سولملویدڭ | sevilmeliydin | سولملویدڭز | sevilmeliydiniz |
| Necessitative | Past must've open must've been loved | آچملویدی | açmalıydı | آچملویدیلر | açmalıydılar | سولملویدی | sevilmeliydi | سولملویدیلر | sevilmeliydiler |
| Optative | Present that may open that may be loved | آچه‌یم | açayım | آچه‌یز آچه‌لم | açayız açalım | سوله‌یم | sevileyim | سوله‌یز سوله‌لم | sevileyiz sevilelim |
| Optative | Present that may open that may be loved | آچه‌سن | açasın | آچه‌سڭز | açasınız | سوله‌سن | sevilesin | سوله‌سڭز | sevilesiniz |
| Optative | Present that may open that may be loved | آچه | aça | آچه‌لر | açalar | سوله | sevile | سوله‌لر | sevileler |
| Conditional | Aorist if open if be loved | آچسم | açsam | آچسق | açsak | سولسم | sevilsem | سولسك | sevilsek |
| Conditional | Aorist if open if be loved | آچسڭ | açsan | آچسڭز | açsanız | سولسڭ | sevilsen | سولسڭز | sevilseniz |
| Conditional | Aorist if open if be loved | آچسه | açsa | آچسه‌لر | açsalar | سولسه | sevilse | سولسه‌لر | sevilseler |
| Conditional | Past if opened if were loved | آچسیدم | açsaydım | آچسیدق | açsaydık | سولسیدم | sevilseydim | سولسیدك | sevilseydik |
| Conditional | Past if opened if were loved | آچسیدڭ | açsaydın | آچسیدڭز | açsaydınız | سولسدیڭ | sevilseydin | سولسیدڭز | sevilseydiniz |
| Conditional | Past if opened if were loved | آچسیدی | açsaydı | آچسیدیلر | açsaydılar | سولسیدی | sevilseydi | سولسیدیلر | sevilseydiler |
| Imperative | Imperative | - | - | آچالم | açalım | - | - | سوله‌لم | sevilelim |
| Imperative | Imperative | آچ آچڭ | aç açın | آچڭز | açınız | سول سولڭ | sevil sevilin | سولڭز | seviliniz |
| Imperative | Imperative | آچسون | açsın | آچسونلر | açsınlar | سولسون | sevilsin | سولسونلر | sevilsinler |

#### Negation and complex verbs

Below table shows the conjugation of a negative verb, and a positive complex verb expressing ability. In Turkish, complex verbs can be constructed by adding a variety of suffixes to the base root of a verb. The two verbs are یازممق yazmamaq (not to write) and سوه‌بلمك sevebilmek (to be able to love).
| | | یازممق yazmamaq 'Not to write' | یازممق yazmamaq 'Not to write' | یازممق yazmamaq 'Not to write' | یازممق yazmamaq 'Not to write' | سوه‌بلمك sevebilmek 'To be able to love' | سوه‌بلمك sevebilmek 'To be able to love' | سوه‌بلمك sevebilmek 'To be able to love' | سوه‌بلمك sevebilmek 'To be able to love' |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are not writing can love | یازمیورم | yazmayorum | یازمیورز | yazmayoruz | سوه‌بیلیورم | sevebiliyorum | سوه‌بیلیورز | sevebiliyoruz |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are not writing can love | یازمیورسن | yazmayorsun | یازمیورسڭز | yazmayorsunuz | سوه‌بیلیورسن | sevebiliyorsun | سوه‌بیلیورسڭز | sevebiliyorsunuz |
| Indicative | Present Imperfect am/is/are not writing can love | یازمیور | yazmayor | یازمیورلر | yazmayorlar | سوه‌بیلیور | sevebiliyor | سوه‌بیلیورلر | sevebiliyorlar |
| Indicative | Past Imperfect was/were not writing was/were able to love | یازمیوردم | yazmıyordum | یازمیوردق | yazmıyorduk | سوه‌بیلیوردم | sevebiliyordum | سوه‌بیلیوردك | sevebiliyorduk |
| Indicative | Past Imperfect was/were not writing was/were able to love | یازمیوردڭ | yazmıyordun | یازمیوردڭز | yazmıyordunuz | سوه‌بیلیوردڭ | sevebiliyordun | سوه‌بیلیوردڭز | sevebiliyordunuz |
| Indicative | Past Imperfect was/were not writing was/were able to love | یازمیوردی | yazmıyordu | یازمیوردیلر | yazmıyordular | سوه‌بیلیوردی | sevebiliyordu | سوه‌بیلیوردیلر | sevebiliyordular |
| Indicative | Present Aorist do not write shall be able to love | یازمم | yazmam | یازمیز | yazmayız | سوه‌بلورم | sevebilirim | سوه‌بلورز | sevebiliriz |
| Indicative | Present Aorist do not write shall be able to love | یازمازسن | yazmazsın | یازمازسڭز | yazmazsınız | سوه‌بلورسن | sevebilirsin | سوه‌بلورسڭز | sevebilirsiniz |
| Indicative | Present Aorist do not write shall be able to love | یازماز | yazmaz | یازمازلر | yazmazlar | سوه‌بلور | sevebilir | سوه‌بلورلر | sevebilirler |
| Indicative | Past Perfect used not to write could love | یازمادم | yazmadım | یازمادق | yazmadık | سوه‌بلدم | sevebildim | سوه‌بلدك | sevebildik |
| Indicative | Past Perfect used not to write could love | یازمادڭ | yazmadın | یازمادڭز | yazmadınız | سوه‌بلدڭ | sevebildin | سوه‌بلدڭز | sevebildiniz |
| Indicative | Past Perfect used not to write could love | یازمادی | yazmadı | یازمادیلر | yazmadılar | سوه‌بلدی | sevebildi | سوه‌بلدیلر | sevebildiler |
| Indicative | Future shall not write will be able to love | یازمیه‌جغم | yazmayacağım | یازمیه‌جغز | yazmayacağız | سوه‌بله‌جگم | sevibileceğim | سوه‌بله‌جگز | sevibileceğiz |
| Indicative | Future shall not write will be able to love | یازمیه‌جقسن | yazmayacaksın | یازمیه‌جقسڭز | yazmayacaksınız | سوه‌بله‌جكسن | sevibileceksin | سوه‌بله‌جكسڭز | sevibileceksiniz |
| Indicative | Future shall not write will be able to love | یازمیه‌جق | yazmayacak | یازمیه‌جقلر | yazmayacaklar | سوه‌بله‌جك | sevibilecek | سوه‌بله‌جكلر | sevibilecekler |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | یازمه‌ملییم | yazmamalıyım | یازمه‌ملییز | yazmamalıyız | سوه‌بلملییم | sevibilmeliyim | سوه‌بلملییز | sevibilmeliyiz |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | یازمه‌ملیسن | yazmamalısın | یازمه‌ملیسڭز | yazmamalısınız | سوه‌بلملیسن | sevibilmelisin | سوه‌بلملیسڭز | sevibilmelisiniz |
| Necessitative | Aorist must open must be loved | یازمه‌ملی | yazmamalı | یازمه‌ملیلر | yazmamalılar | سوه‌بلملی | sevibilmeli | سوه‌بلملیلر | sevibilmeliler |
| Optative | Present that may not open that may not be able to love | یازمیه‌یم | yazmayayım | یازمیه‌یز یازمیه‌لم | yazmayayız yazmayalım | سوه‌بله‌یم | sevibileyim | سوه‌بله‌یز سوه‌بله‌لم | sevibileyiz sevibilelim |
| Optative | Present that may not open that may not be able to love | یازمیه‌سن | yazmayasın | یازمیه‌سڭز | yazmayasınız | سوه‌بله‌سن | sevibilesin | سوه‌بله‌سڭز | sevibilesiniz |
| Optative | Present that may not open that may not be able to love | یازمیه | yazmaya | یازمیه‌لر | yazmayalar | سوه‌بله | sevibile | سوه‌بله‌لر | sevibileler |
| Imperative | Imperative | - | - | یازمیه‌لم | yazmayalım | - | - | سوبله‌لم | sevibilelim |
| Imperative | Imperative | یازمه یازمیڭ | yazma yazmayın | یازمیڭز | yazmayınız | سوبل سوبلڭ | sevibil sevibilin | سوبلڭز | sevibiliniz |
| Imperative | Imperative | یازمسون | yazmasın | یازمسونلر | yazmasınlar | سوبلسون | sevibilsin | سوبلسونلر | sevibilsinler |

#### Compound verbs

Another common category of verbs in Turkish (more common in Ottoman Turkish than in modern Turkish), is compound verbs. This consists of adding a Persian or Arabic active or passive participle to a neuter verb, to do (ایتمك etmek) or to become (اولمق olmaq). For example, note the following two verbs:
* راضی اولمق razı olmaq (to consent) ;
* قتل ایتمك katletmek (to slaughter); تشكر ایتمك teşekkür etmek (to thank);
* ایو اولنمق iyi olunmak (to get better).
Below table shows some sample conjugations of these two verbs. The conjugation of the verb "etmek" isn't straightforward, because the root of the verb ends in a [t]. This sound transforms into a [d] when followed by a vowel sound. This is reflected in conventions of Ottoman orthography as well.
| | | اولمق olmaq 'To become' | اولمق olmaq 'To become' | اولمق olmaq 'To become' | اولمق olmaq 'To become' | ایتمك etmek 'To do' | ایتمك etmek 'To do' | ایتمك etmek 'To do' | ایتمك etmek 'To do' |
| Indicative | Present Imperfect | اولیورم | oluyorum | اولیورز | oluyoruz | ایدیورم | ediyorum | ایدیورز | ediyoruz |
| Indicative | Present Imperfect | اولیورسن | oluyorsun | اولیورسڭز | oluyorsunuz | ایدیورسن | ediyorsun | ایدیورسڭز | ediyorsunuz |
| Indicative | Present Imperfect | اولیور | oluyor | اولیورلر | oluyorlar | ایدیور | ediyor | ایدیورلر | ediyorlar |
| Indicative | Past Imperfect | اولیوردم | oluyordum | اولیوردق | oluyorduk | ایدیوردم | ediyordum | ایدیوردق | ediyorduk |
| Indicative | Past Imperfect | اولیوردڭ | oluyordun | اولیوردڭز | oluyordunuz | ایدیوردڭ | ediyordun | ایدیوردڭز | ediyordunuz |
| Indicative | Past Imperfect | اولیوردی | oluyordu | اولیوردیلر | oluyordular | ایدیوردی | ediyordu | ایدیوردیلر | ediyordular |
| Indicative | Present Aorist | اولورم | olurum | اولورز | oluruz | ایدرم | ederim | ایدرز | ederiz |
| Indicative | Present Aorist | اولورسن | olursun | اولورسڭز | olursunuz | ایدرسن | edersin | ایدرسڭز | edersiniz |
| Indicative | Present Aorist | اولور | olur | اولورلر | olurlar | ایدر | eder | ایدرلر | ederler |
| Indicative | Past Perfect | اولدم | oldum | اولدق | olduk | ایتدم | ettim | ایتدك | ettik |
| Indicative | Past Perfect | اولدڭ | oldun | اولدڭز | oldunuz | ایتدڭ | ettin | ایتدڭز | ettiniz |
| Indicative | Past Perfect | اولدی | oldu | اولدیلر | oldular | ایتدی | etti | ایتدیلر | ettiler |
| Indicative | Future | اوله‌جغم | olacağım | اوله‌جغز | olacağız | ایده‌جگم | edeceğim | ایده‌جگز | edeceğiz |
| Indicative | Future | اوله‌جقسن | olacaksın | اوله‌جقسڭز | olacaksınız | ایده‌جكسن | edeceksin | ایده‌جكسڭز | edeceksiniz |
| Indicative | Future | اوله‌جق | olacak | اوله‌جقلر | olacaklar | ایده‌جك | edecek | ایده‌جكلر | edecekler |
| Necessitative | Aorist | اولملویم | olmalıyım | اولملویز | olmalıyız | ایتملییم | etmeliyim | ایتملییز | etmeliyiz |
| Necessitative | Aorist | اولملوسن | olmalısın | اولملوسڭز | olmalısınız | ایتملیسن | etmelisin | ایتملیسڭز | etmelisiniz |
| Necessitative | Aorist | اولملو | olmalı | اولملولر | olmalılar | ایتملی | etmeli | ایتملیلر | etmeliler |
| Necessitative | Past | اولملویدم | olmalıydım | اولملویدق | olmalıydık | ایتملییدم | etmeliydim | ایتملییدق | etmeliydik |
| Necessitative | Past | اوللویدڭ | olmalıydın | اولملویدڭز | olmalıydınız | ایتملییدڭ | etmeliydin | ایتکلییدڭز | etmeliydiniz |
| Necessitative | Past | اولملویدی | olmalıydı | اولملویدیلر | olmalıydılar | ایتملییدی | etmeliydi | ایتملییدیلر | etmeliydiler |
| Optative | Present | اوله‌یم | olayım | اوله‌یز اوله‌لم | olayız olalım | ایده‌یم | edeyim | ایده‌یز ایده‌لم | edeeyiz edelim |
| Optative | Present | اوله‌سن | olasın | اوله‌سڭز | olasınız | ایده‌سن | edesin | ایده‌سڭز | edesiniz |
| Optative | Present | اوله | ola | اوله‌لر | olalar | ایده | ede | ایده‌لر | edeler |
| Imperative | Imperative | - | - | اوله‌لم | olalım | - | - | ایده‌لم | edelim |
| Imperative | Imperative | اول اولڭ | ol olun | اولڭز | olunuz | ایت ایدڭ | et edin | ایدڭز | ediniz |
| Imperative | Imperative | اولسون | olsun | اولسونلر | olsunlar | ایتسون | etsin | ایتسونلر | etsinler |

#### 'to be' and 'not to be' Verbs

In Turkish, there is a verb representing to be, but it is a defective verb. It doesn't have an infinitive or several other tenses. It is usually a suffix.
| | | 'To be' | 'To be' | 'To be' | 'To be' |
| Indicative | Present | م یم | -ım -im -um -üm -yim, -yım, -yüm, -yum | ز یز | -iz, -ız, -üz, -uz -yiz, -yız, -yüz, -yuz |
| Indicative | Present | سن | -sın -sin -sun -sün | سڭز | -sınız -siniz -sunuz -sünüz |
| Indicative | Present | در | -tir, -tır, -tür, -tur -dir, -dır, -dür, -dur | درلر | -tirler, -tırlar, -türler, -turlar -dirler, -dırlar, -dürler, -durlar |
| Indicative | Past | دیم | idim | ایدك | idik |
| Indicative | Past | ایدڭ | idin | ایدڭز | idiniz |
| Indicative | Past | ایدی | idi | ایدی | idiler |
| Conditional | Aorist | ایسم | isem | ایسك | isek |
| Conditional | Aorist | ایسڭ | isen | ایسڭز | iseniz |
| Conditional | Aorist | ایسه | ise | ایسه‌لر | iseler |
| Conditional | Past | ایسیدم | iseydim | ایسیدك | iseydik |
| Conditional | Past | ایسیدڭ | iseydin | ایسیدڭز | iseydiniz |
| Conditional | Past | ایسیدی | iseydi | ایسیدیلر | iseydiler |
Negative verb to be is created with the use of the word دگل değil, followed by the appropriate conjugation of the to be verb; or optionally used as a standalone for 3rd person.
* بن ایشجی دگلم. / ben işçi değilim: 'I am not a worker'
* او چفتجی دگلدر. / o çiftçi değildir: 'he is not a farmer'
* او چفتجی دگل. / o çiftçi değil: 'he is not a farmer'
* اگر کندم ایچون حاضر دگلسیدم. / Eğer kendim için hazır değilseydim.: 'If I'm not ready for myself.'

#### 'to exist/have' and 'not to exist/have' Verbs

Generally, the verbs 'to exist' and 'to have' are expressed using what's called an existential copula, the word وار var.
* او وار. / ev var.: 'There is a house'
The verb 'to have' is expressed in the same way, except that the object noun will take a possessive pronoun, producing sentences that will literally mean "there exists house of mine".
* اوم وار. / evim var.: 'I have a house'
The verbs 'to exist' and 'to have' conjugated for other tenses, are expressed in the same way, with a possessive pronoun if needed, and copula وار var, followed by the 3rd person singular form of the verb 'to do: ایتمك etmek attached as a suffix (or separate as a stanadalone verb); as conjugated in the above section.
* اوڭ واردی. / evin vardı.: 'You had a house'
* بناء وارملییدی. / bina varmalıydı.: 'There had to be a building'
The verbs 'not to exist' and 'not to have' are created in the exact same manner and conjugation, except that the copula یوق yok is used.
* او یوق. / ev yok.: 'There isn't a house'
* اوم یوق. / evim yok.: 'I don't have a house'
* اوڭ یوقدی. / evin yoktu.: 'You didn't have a house'
* بناء یوقملییدی. / bina yokmalıydı.: 'There must not have been a building'

### Verb Construction

Turkish being an agglutinative language as opposed to an analytical one (generally), means that from a single root verb, with the addition of a variety of morphemes and suffixes, multiple new and different verbs meanings can be expressed in single but larger words.
Below table is a sample from the verb تپمك tepmek meaning 'to kick', whose root (which is also 2nd person imperative) is تپ tep. Each of the produced new verbs below can be made into an infinitive with the addition of ـمك -mek at the end.
| Classes | Classes | Active | Active | Active |
| Classes | Classes | Transitive or Intransitive | Transitive or Intransitive | Intransitive |
| Classes | Classes | Determinate | Indeterminate | Reciprocal |
| Afirmative | Simple | تپ (tep) kick | تپن (tepin) kick about, dance | تپش (tepiş) mutually kick one another |
| Afirmative | Causative (Permissive) | تپدر (teptir) make/let s.o. kick/be kicked | تپندر (tepindir) make s.o. kick about | تپشدر (tepiştir) make s.o.s kick one another mutually |
| Negative | Simple | تپمه (tepme) don't kick | تپنمه (tepinme) don't kick about, don't dance | تپشمه (tepişme) don't mutually kick one another |
| Negative | Causative (Permissive) | تپدرمه (teptirme) make/let not s.o. kick/be kicked | تپندرمه (tepindirme) make not s.o. kick about | تپشدرمه (tepiştirme) make not s.o.s kick one another mutually |
| Impotential | Simple | تپه‌مه (tepeme) be unable to kick | تپنه‌مه (tepineme) be unable to kick about, dance | تپشه‌مه (tepişeme) be unable to mutually kick one another |
| Impotential | Causative (Permissive) | تپدره‌مه (teptireme) be unable to make/let s.o. kick/be kicked | تپندره‌مه (tepindireme) be unable to make s.o. kick about | تپشدره‌مه (tepiştireme) be unable to make s.o.s kick one another mutually |
| Classes | Classes | Passive | Passive | Passive |
| Classes | Classes | Transitive or Intransitive | Transitive or Intransitive | Intransitive |
| Classes | Classes | Determinate | Indeterminate | Reciprocal |
| Afirmative | Simple | تپل (tepil) be kicked | تپنل (tepinil) be kicked about | تپشل (tepişil) be mutually kick in |
| Afirmative | Causative (Permissive) | تپدرل (teptiril) be mad to be kicked | تپندرل (tepindiril) be made to be kicked about | تپشدرل (tepiştiril) be made to kick one another mutually |
| Negative | Simple | تپلمه (tepilme) not be kicked | تپنلمه (tepinilme) not be kicked about | تپشلمه (tepişilme) not be mutually kicked |
| Negative | Causative (Permissive) | تپدرلمه (teptirilme) be not made to be kicked | تپندرلمه (tepindirilme) be not made to be kicked about | تپشدرلمه (tepiştirilme) be not made to be one another mutually kicked |
| Impotential | Simple | تپله‌مه (tepilme) be unable to be kicked | تپنله‌مه (tepinileme) be unable to be kicked about | تپشله‌مه (tepişileme) be unable to be mutually kicked |
| Impotential | Causative (Permissive) | تپدرله‌مه (teptirileme) be unable to be made to be kicked | تپندرله‌مه (tepindirileme) be unable to be made to be kicked about | تپشدرله‌مه (tepiştirileme) be unable to be made to be mutually kicked |

## Structure

Ottoman Turkish was highly influenced by Arabic and Persian. Arabic and Persian words in the language accounted for up to 88% of its vocabulary. As in most other Turkic and foreign languages of Islamic communities, the Arabic borrowings were borrowed through Persian, not through direct exposure of Ottoman Turkish to Arabic, a fact that is evidenced by the typically Persian phonological mutation of the words of Arabic origin.
The conservation of archaic phonological features of the Arabic borrowings furthermore suggests that Arabic-incorporated Persian was absorbed into pre-Ottoman Turkic at an early stage, when the speakers were still located to the north-east of Persia, prior to the westward migration of the Islamic Turkic tribes. An additional argument for this is that Ottoman Turkish shares the Persian character of its Arabic borrowings with other Turkic languages that had even less interaction with Arabic, such as Tatar, Bashkir, and Uyghur. From the early ages of the Ottoman Empire, borrowings from Arabic and Persian were so abundant that original Turkish words were hard to find. In Ottoman, one may find whole passages in Arabic and Persian incorporated into the text. It was however not only extensive loaning of words, but along with them much of the grammatical systems of Persian and Arabic.
In a social and pragmatic sense, there were (at least) three variants of Ottoman Turkish:
* Fasih Türkçe فصیح تورکچه (Eloquent Turkish): the language of poetry and administration, Ottoman Turkish in its strict sense;
* Orta Türkçe اورتا تورکچه (Middle Turkish): the language of higher classes and trade;
* Kaba Türkçe قبا تورکچه (Rough Turkish): the language of lower classes.
A person would use each of the varieties above for different purposes, with the fasih variant being the most heavily suffused with Arabic and Persian words and kaba the least. For example, a scribe would use the Arabic asel (عسل) to refer to honey when writing a document but would use the native Turkish word bal (بال) when buying it.

## Numbers

Cardinal numbers :
| 1 | ١ | بر | bir |
| 2 | ٢ | ایكی | iki |
| 3 | ٣ | اوچ | üç |
| 4 | ٤ | درت | dört |
| 5 | ٥ | بش | beş |
| 6 | ٦ | آلتی | altı |
| 7 | ٧ | یدی | yedi |
| 8 | ٨ | سكز | sekiz |
| 9 | ٩ | طقوز | dokuz |
| 10 | ١٠ | اون | on |
| 11 | ١١ | اون بر | on bir |
| 12 | ١٢ | اون ایکی | on iki |

## Transliterations

The transliteration system of the İslâm Ansiklopedisi has become a de facto standard in Oriental studies for the transliteration of Ottoman Turkish texts. In transcription, the New Redhouse, Karl Steuerwald, and Ferit Devellioğlu dictionaries have become standard. Another transliteration system is the Deutsche Morgenländische Gesellschaft (DMG), which provides a transliteration system for any Turkic language written in Arabic script. There are few differences between the İA and the DMG systems.
İA-Transliteration :
| ا | ب | پ | ت | ث | ج | چ | ح | خ | د | ذ | ر | ز | ژ | س | ش | ص | ض | ط | ظ | ع | غ | ف | ق | ك | گ | ڭ | ل | م | ن | و | ه | ی |
| ʾ/ā | b | p | t | s | c | ç | ḥ | ḫ | d | ẕ | r | z | j | s | ş | ṣ | ż | ṭ | ẓ | ʿ | ġ | f | ḳ | k,g,ñ,ğ | g | ñ | l | m | n | v | h | y |