# czas
## czas (Polnisch)
### Substantiv, m

| | Singular | Plural |
| Nominativ | czas | czasy |
| Genitiv | czasu | czasów |
| Dativ | czasowi | czasom |
| Akkusativ | czas | czasy |
| Instrumental | czasem | czasami |
| Lokativ | czasie | czasach |
| Vokativ | czasie | czasy |
Anmerkung zur Konstruktion:
    [5] Das Substantiv czas wird mit dem Verb być $^{→pl}$ verbunden ‚es ist Zeit‘, wobei es im Präsens häufig elliptisch verwendet wird, d.h. ohne jest. Es kann entweder der bloße Infinitiv folgen oder ein Nebensatz eingeleitet durch by/żeby.
Worttrennung:
    czas, Plural: cza·sy
Aussprache:
    IPA: [t͡ʃas], Plural: [ˈt͡ʃasɨ]
    Hörbeispiele: czas, Plural: —
    Reime: -as
Bedeutungen:
    [1] meist im Singular: Abfolge von Momenten; Zeit
    [2] meist im Singular: Zeit, Moment
    [3] Zeit, Zeitspanne
    [4] meist im Plural: eine bestimmte Periode in [1]: Zeit, Epoche
    [5] meist im Singular: angemessene Punkt in [1]: Zeit, Zeitpunkt
    [6] Metrologie: Zeit
    [7] Linguistik: Zeit, Tempus
    [8] meist im Singular: veraltet: Zeit, Wetter
Herkunft:
    seit dem 14. Jahrhundert bezeugtes Erbwort aus dem urslawischen *časъ ‚Zeitabschnitt, Zeit‘, das vermutlich in Opposition zu *vermę ‚Zeit, Zeitverlauf‘ stand und sich vielleicht von dem Verb *česati (polnisch czesać $^{→pl}$) ‚reißen, raufen, schneiden‘ ableitet; gemeinslawisches Wort, das etymologisch verwandt ist mit niedersorbisch cas $^{→dsb}$, obersorbisch čas $^{→hsb}$, tschechisch čas $^{→cs}$, slowakisch čas $^{→sk}$, russisch час (čas$^☆$) $^{→ru}$, altkirchenslawisch часъ (časъ) $^{→cu}$, ukrainisch час (čas$^☆$) $^{→uk}$, weißrussisch час (čas$^☆$) $^{→be}$, slowenisch čas $^{→sl}$, serbisch час (čas$^☆$) $^{→sr}$ und bulgarisch час (čas$^☆$) $^{→bg}$; die etymologische Verwandtschaft mit altpreußisch kisman $^{→prg}$ und albanisch kohë $^{→sq}$ ist jedoch ungewiss, da sich phonetische Probleme auftun und morphologische Unterschiede bestehen, was auf eine eigentständige Genese hinweist
Sinnverwandte Wörter:
    [2] chwila, moment, pora
    [3] okres
    [4] epoka
    [5] pora, termin
    [8] pogoda
Gegenwörter:
    [1] przestrzeń
    [2] miejsce
Oberbegriffe:
    [7] kategoria
Unterbegriffe:
    [6] czas fizyczny, czas gwiazdowy, czas letni, czas słoneczny, czas strefowy, czas zimowy, czas uniwersalny
    [7] czas przeszły, czas przyszły (futurum), czas teraźniejszy, czas zaprzeszły (plusquamperfectum)
Beispiele:
    [2] Pięć lat minęło od czasu ich ostatniego spotkania.
       Fünf Jahre sind vergangen seit der Zeit ihres letzten Treffens.
    [5] Już był czas siadać do obiadu.
       Es war schon Zeit, sich zum Mittag zu setzen.
Sprichwörter:
    [1] Czas najlepszy lekarz – Die Zeit heilt alle Wunden
    [1] Czas to pieniądz – Zeit ist Geld
    [1] Szkoda czasu i atłasu
    [5] Komu w drogę, temu czas
Charakteristische Wortkombinationen:
    [1] wolny czas, miniony czas
    [1] czas leci, czas mija, czas pędzi, czas uciekać, czas upływa
    [1] trwonić czas, marnować czas
    [1, 2] czas do czegoś, czas na coś
    [3] czas mrozów, czas upałów, czas żniw
    [4] czasy nowożytne, czasy starożytne
    [8] piękny czas, czas chłodny, czas wietrzny
Wortbildungen:
    czasowy; czasomierz, czasopismo, czasoprzestrzeń, czasochłonny
    czasami, czasem, z czasem

#### Übersetzungen

    [1, 6] Polnischer Wikipedia-Artikel „czas“
    [7] Polnischer Wikipedia-Artikel „czas (językoznawstwo)“
    [1–3, 5–7] PONS Polnisch-Deutsch, Stichwort: „czas“
    [1–8] Słownik Języka Polskiego – PWN: „czas“
    [*] Słownik Ortograficzny – PWN: „czas“
Quellen:
* ↑ Vasmer’s Etymological Dictionary: „час“
* ↑ Wiesław Boryś: Słownik etymologiczny języka polskiego. 1. Auflage. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03648-1 , Seite 91.