# μάρμαρος
## μάρμαρος (Altgriechisch)
### Substantiv, m

| | Singular | Plural |
| Nominativ | ὁ μάρμαρος | οἱ μάρμαροι |
| Genitiv | τοῦ μαρμάρου | τῶν μαρμάρων |
| Dativ | τῷ μαρμάρῳ | τοῖς μαρμάροις |
| Akkusativ | τὸν μάρμαρον | τοὺς μαρμάρους |
| Vokativ | (ὦ) μάρμαρε | (ὦ) μάρμαροι |
Anmerkung zum Genus:
    In der Bedeutung [2] kann μάμαρος auch feminin sein.
Nebenformen:
    μάρμαρον
Worttrennung:
    μάρ·μα·ρος, Plural: μάρ·μα·ροι
Umschrift:
    DIN 31634: marmaros
Aussprache:
    IPA: […]
    Hörbeispiele: —
Bedeutungen:
    [1] Felsblock, Fels, Stein
    [2] speziell: Marmor, Marmorstein
    [3] übertragen: Gegenstand, der aus [2] gefertigt ist: Marmor, Marmorwerk
Herkunft:
    vermutlich etymologisch mit dem Verb μάρναμαι (marnamai$^☆$) $^{→grc}$ „streiten, kämpfen“ verwandt; die spätere Bedeutung „Marmor“ ist wahrscheinlich durch eine volksetymologische Beziehung auf μαρμαίρω (marmairō$^☆$) $^{→grc}$ „glänzen, funkeln“ entstanden
Beispiele:
    [1] „Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἄνδρα κατέκτα Σαρπήδοντος ἑταῖρον Ἐπικλῆα μεγάθυμον μαρμάρῳ ὀκριόεντι βαλών, ὅ ῥα τείχεος ἐντὸς κεῖτο μέγας παρ’ ἔπαλξιν ὑπέρτατος·“
    [1] „εἰ δὲ φθεγξαμένου τευ ἢ αὐδήσαντος ἄκουσε, σύν κεν ἄραξ’ ἡμέων κεφαλὰς καὶ νήϊα δοῦρα μαρμάρῳ ὀκριόεντι βαλών· τόσσον γὰρ ἵησιν.“
    [1] „Πάτροκλος δ’ ἑτέρωθεν ἀφ’ ἵππων ἆλτο χαμᾶζε σκαιῇ ἔγχος ἔχων· ἑτέρηφι δὲ λάζετο πέτρον μάρμαρον ὀκριόεντα τόν οἱ περὶ χεὶρ ἐκάλυψεν, ἧκε δ’ ἐρεισάμενος, οὐδὲ δὴν χάζετο φωτός, οὐδ’ ἁλίωσε βέλος, βάλε δ’ Ἕκτορος ἡνιοχῆα Κεβριόνην νόθον υἱὸν ἀγακλῆος Πριάμοιο ἵππων ἡνί’ ἔχοντα μετώπιον ὀξέϊ λᾶϊ.“
    [1] „Τοῦτο μὲν αὐτῷ κακὸν ἕν, κᾆθ’ ἕτερον νυκτερινὸν γένοιτο. Ἠπιαλῶν γὰρ οἴκαδ’ ἐξ ἱππασίας βαδίζων, εἶτα πατάξειέ τις αὐτοῦ μεθύων τὴν κεφαλὴν Ὀρέστης μαινόμενος· ὁ δὲ λίθον λαβεῖν βουλόμενος ἐν σκότῳ λάβοι τῇ χειρὶ πέλεθον ἀρτίως κεχεσμένον· ἐπᾴξειεν δ’ ἔχων τὸν μάρμαρον, κἄπειθ’ ἁμαρτὼν βάλοι Κρατῖνον.“
    [2] „καὶ ἐν θυίῃ λιθίνῃ τρίβειν μάρμαρον ἢ λίθον λευκὴν, καὶ διασῆσαι·“
    [2] „Κατὰ δὴ τὴν πύρωσιν οἱ μὲν τήκονται καὶ ῥέουσιν ὥσπερ οἱ μεταλλευτοί. ῥεῖ γὰρ ἅμα τῷ ἀργύρῳ καὶ τῷ χαλκῷ καὶ σιδήρῳ καὶ ἡ λίθος ἡ ἐκ τούτων, εἴτ’ οὖν διὰ τὴν ὑγρότητα τῶν ἐνυπαρχόντων εἴτε καὶ δι’αὐτούς· ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ πυρομάχοι καὶ οἱ μυλίαι συρρέουσιν οἷς ἐπιτιθέασιν οἱ καίοντες. οἱ δὲ καὶ ὅλως λέγουσι πάντας τήκεσθαι πλὴν τοῦ μαρμάρου, τοῦτον δὲ κατακαίεσθαι καὶ κονίαν ἐξ αὐτοῦ γίνεσθαι.“
    [2] „ἄσφαλτον δ’ ἐξίησιν εἰς τὴν θάλασσαν, καθ’ ὃν τόπον ἡ Προκόννησος ἐγγυτάτω τῆς γῆς ἐστι ἀπὸ ἑκατὸν εἴκοσι σταδίων, τὸ μέταλλον ἔχουσα τῆς λευκῆς μαρμάρου πολύ τε καὶ σπουδαῖον.“
    [2] „ Τῶν δ’ ὀρῶν τὰ μὲν ἐν ὀνόματι μάλιστά ἐστιν ὅ τε Ὑμηττὸς καὶ Βριλησσὸς καὶ Λυκαβηττός, ἔτι δὲ Πάρνης καὶ Κορυδαλλός. μαρμάρου δ’ ἐστὶ τῆς τε Ὑμηττίας καὶ τῆς Πεντελικῆς κάλλιστα μέταλλα πλησίον τῆς πόλεως· ὁ δ’ Ὑμηττὸς καὶ μέλι ἄριστον ποιεῖ.“
    [2] „ἔχει δ’ ἡ νῆσος καὶ λατόμιον μαρμάρου λίθου.“
    [3] „ ἀλλὰ Ζεὺς ἐπάμυνε, χερῶν δέ οἱ ἔκβαλε τυκτήν μάρμαρον, αὐτὸν δὲ φλογέῳ συνέφλεξε κεραυνῷ.“
Wortbildungen:
    μαρμάρινος, μαρμαρόπτερος, μαρμαροφεγγής, μαρμαρωπός

#### Übersetzungen

* Für [1] siehe Übersetzungen zu Felsblock m,
* zu Fels$^1$ m,
* zu Stein$^1$ m
* Für [2] siehe Übersetzungen zu Marmor$^1$ m,
* zu Marmostein m
* Für [3] siehe Übersetzungen zu Marmor$^3$ m,
* zu Marmorwerk n
    [1–3] Wilhelm Pape, bearbeitet von Max Sengebusch: Handwörterbuch der griechischen Sprache. Griechisch-deutsches Handwörterbuch. Band 1: Α–Κ, Band 2: Λ–Ω. 3. Auflage, 6. Abdruck, Vieweg & Sohn, Braunschweig 1914. Stichwort „μάρμαρος“.
    [1–3] Henry George Liddell, Robert Scott, revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with assistance of Roderick McKenzie: A Greek-English Lexicon. Clarendon Press, Oxford 1940. Stichwort „μάρμαρος“.
    [1–3] Wilhelm Gemoll: Griechisch-deutsches Schul- und Handwörterbuch. Von W. Gemoll und K. Vretska. 10. Auflage. Oldenbourg, München 2006, ISBN 978-3-637-00234-0 , Seite 515
Quellen:
* ↑ Hjalmar Frisk, Griechisches Etymologisches Wörterbuch: „μάρμαρος“
* ↑ Homer, Ilias, 12,378–381
* ↑ Homer, Odyssee, 19,497–499
* ↑ Homer, Ilias, 16,733–739
* ↑ Aristophanes, Acharnenses, 1162–1173
* ↑ Hippocrates, De mulierum affectibus, 2,185
* ↑ Thephrasuts, De lapidibus, 9
* ↑ Strabo, Geographica, 7a,1,56
* ↑ Strabo, Geographica, 9,1,23
* ↑ Strabo, Geographica, 14,1,35
* ↑ Theokrit, Idyllia, 22,210–211